Vikipediya
uzwiki
https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa
MediaWiki 1.46.0-wmf.23
first-letter
Media
Maxsus
Munozara
Foydalanuvchi
Foydalanuvchi munozarasi
Vikipediya
Vikipediya munozarasi
Fayl
Fayl munozarasi
MediaWiki
MediaWiki munozarasi
Andoza
Andoza munozarasi
Yordam
Yordam munozarasi
Turkum
Turkum munozarasi
Portal
Portal munozarasi
Loyiha
Loyiha munozarasi
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul munozarasi
Event
Event talk
Fargʻona viloyati
0
1047
5995441
5892358
2026-04-13T13:49:13Z
Umarxon III
18267
[[Maxsus:Contributions/Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) tomonidan qilingan 4344156-sonli tahrir tiklandi
5995441
wikitext
text/x-wiki
{{Maʼnolari|Fargʻona viloyati (maʼnolari)}}
{{Maʼmuriy birlik
|Rang1 = {{Rang|Oʻzbekiston}}
|Oʻzbekcha nomi = Fargʻona viloyati
|Asl nomi =
|Gerb =
|Bayroq =
|Gerb kengligi =
|Bayroq kengligi =
|Gerb taʼrifi =
|Bayroq taʼrifi =
|Mamlakat = [[Oʻzbekiston]]
|Maqomi = [[viloyat]]
|Tegishli hudud =
|Tarkibida =
|Markazi = [[Fargʻona]]
|Yirik shahari =
|Yirik shaharlari = [[Fargʻona]], [[Qoʻqon]], [[Margʻilon]], [[Quvasoy]]
|Shaharlari
=[[Beshariq]],[[Rishton]],[[Yaypan]],[[Quva]],[[Hamza]]
|Asos solingan = [[1938-yil]]
|Bekor qilingan =
|Rahbari = Xayrulla Bozorov
|Rahbar ismi = Hokim
|Rahbari2 =
|Rahbar ismi2 =
|YAIM =
|YaIM yil =
|YAIM oʻrin =
|YAIM jon boshiga =
|YAIM jon boshiga oʻrinda=
|Til =
|Tillar = [[oʻzbek tili|oʻzbekcha]]
|Aholi = 3 994 800
|Roʻyxatga olingan yil = 2023(1-aprel)
|Aholi foizi =
|Aholi oʻrinda= 2
|Zichligi = 474,88
|Zichlig joyi = 3
|Millatlar tarkibi =
|Dinlar tarkibi = [[islom|musulmonlar]], [[masihiylik|xristianlar]]
|Maydoni = 6 800
|Maydon foizi =
|Yer maydoni =10
|Yuqori balandligi =
|Oʻrtacha balandligi =
|Quyi balandligi =
|Kengligi =
|Uzunligi =
|Xarita = Farg'ona Viloyati in Uzbekistan.svg
|Xarita oʻlchami = 300
|Maʼmuriy birlik xaritasi = Farg'ona viloyati.png
|Xarita oʻlchami ае =
|Soat mintaqasi = [[UTC+5]]
|Qisqacha =
|ISO = UZ-FA
|FIPS =
|Telefon kodi =
|Pochta indeksi =
|Internet domeni =
|Avtomobil raqami kodi = 40 - 49 (2008-yildan)
|Sayt = http://ferghana.uz/ {{ref-uz}}
|TurkumCommons =
|Izoh =
}}
'''Fargʻona viloyati''' — [[Oʻzbekiston]] Respublikasi tarkibidagi viloyat. 1938-yil 15-yanvarda tashkil etilgan. Respublikaning sharqida, Fargʻona vodiysining janubida joylashgan. Shimoldan [[Namangan viloyati|Namangan]], [[Andijon viloyati|Andijon viloyatlari]], janub va sharqdan [[Qirgʻiziston]], gʻarbdan [[Tojikiston|Tojikiston Respublikalari]] bilan chegaradosh. Maydoni 6,8 ming km<sup>2</sup>. Aholisi 2023-yil 1-aprel 3 994 800 kishi. Tarkibida 15 tuman, 4 shahar ([[Margʻilon]], [[Fargʻona]], [[Quvasoy]], [[Qoʻqon]]), 5 tumanga boʻysunuvchi shahar ([[Beshariq]],[[Rishton]],[[Yaypan]],[[Quva]],[[Hamza]],25 dan ortiq shaharcha, 164 qishloq fuqarolari yigʻini bor (2019). Markazi — [[Fargʻona]] shahri.
== Tarixi ==
[[Fayl:Khudayar Khan Palace, Kokand 01.JPG|300px|right|thumb|[[Xudoyorxon oʻrdasi]]]]
[[Tasvir:Fargona darvozasi.jpeg|300px|right|thumb|Fargʻona darvozasi]]
[[Fayl:Ferganaairport.jpg|300px|right|thumb|[[Fargʻona xalqaro aeroporti]]]]
Fargʻona viloyati Oʻzbekistonning qadimgi madaniyat oʻchoqlaridan biri. Viloyat hududida topilgan tosh davri manzilgohlari va qoyatoshlariga solingan suratlar vodiyda odamlar eng qadimgi davrlardan beri yashab kelganliklaridan darak beradi. Fargʻona viloyatining tosh davri yodgorliklarini 1954-yil [[Aleksey Pavlovich Okladnikov|A. P. Okladnikov]] rahbarligidagi arxeologiya otryadi oʻrgangan. Vodiyning sharqiy qismidagi Qayroqqum, Xoʻjagʻor va Uchqoʻrgʻon makonlaridan [[Mustye madaniyati|mustye davri]]ga oid tosh qurollar topildi. Vodiyning gʻarbiy qismidagi qadimgi tosh davri madaniyatiga oid manzilgohlar mustye davridagi Qalʼacha, Jarqoʻton va Qapchigʻay tosh qurollar ishlash ustaxonalari topilib oʻrganildi. 1958-yil birinchi marta Markaziy Fargʻonadan [[mezolit]] davriga oid mikrolit tosh qurollari topildi. Shuningdek, Markaziy Fargʻonadagi Uzunkoʻl va Tayloqkoʻl atroflaridan mezolit va [[neolit]] davrlariga oid 24 ta manzilgoh borligi aniqlandi (1965). Soʻx vohasidagi 28 gʻor va ungurlar ([[Selungur]], [[Eshma]], [[Obishir]], Sur, Bel, Zim, Ovikambar, Bogʻishim va boshqalar) roʻyxatga olindi. Obishir gʻorlaridagi madaniy qatlam yaxshi saqlangan. Gʻorlarni qazish jarayonida mezolit davriga oid tosh qurollar, xayvon suyaklari topilgan. Bular oʻsha davr turmushini oʻrganish imkonini beradi.
1967 va 1969—70 yillarda [[Sankt-Peterburg]]dagi [[Ermitaj]] muzeyi xodimlari [[mezolit]] va [[neolit]] davrlariga oid 35 ta manzilgoh topdilar. Fargʻona viloyatining arxeologik yodgorliklarini oʻrganishda [[Katta Fargʻona kanali]]ning qazilishi muhim ahamiyatga ega boʻldi. Kanalni qazish jarayonida [[jez davri]], [[quldorlik]] va [[zamindorlik]] jamiyatlariga oid yodgorliklar topildi va tekshirildi. [[Quva]] va [[Toshloq]] tumanlari oʻrtasidagi Akbarobod qishlogʻida jez davriga oid manzilgoh, [[Margʻilonsoy]]ning chap sohilida [[Oqtom qabristoni]] boʻlganligi aniqlandi. Fargʻona viloyatining [[Quva tumani]]da quldorlik davriga oid Taxyontepa, Fargʻona shahrida Simtepa (Chimtepa) kabi yodgorliklar topib oʻrganilgan. Ayniqsa, [[Quva]] shahridagi miloddan avvalgi 5-asr va oʻrta asr boshlariga oid topilmalar yaxshi tekshirilgan. 10-11-asrlarga doir tarixiy manbalarda bu shahar obodligi va kattaligi jihatidan vodiyda [[Axsikat]]dan soʻng eng yirik shahar deb qayd qilingan. Arxeologik materiallar Margʻilon shahri 10-asrda katta qishloq boʻlib, 11-12-asrlarda shaharga aylanganligini, [[Rishton]] esa 10-asrda katta shahar boʻlsa ham, 11-12 asrlarga kelib qishloq qiyofasiga kirib qolganligini isbotlaydi.
Oʻtroq [[dehqonchilik]], [[chorvachilik]] bilan shugʻullangan [[Chust madaniyati]]ga oid manzilgohlardan topilgan yodgorliklar [[Fargʻona vodiysi]]ni oʻrganishda muhimdir. U yerda ishlab chiqarish kuchlari va xoʻjalikning taraqqiyoti jez davrining oxirida dehqonchilik qabilalarining ijtimoiy tuzumida oʻzgarish yuz berishiga, natijada ibtidoiy tartiblar tugab, jamiyatdagi tabaqalanishga olib kelgan. Roʻzgʻor anjomlarida xususiy mulkchilik kurtaklari koʻzga tashlanadi. Arxeologik tekshirishlar natijasi Fargʻona viloyatida qadimdan odamlar yashab, ovchilik, dehqonchilik, chorvachilik bilan shugʻullanganligidan, kishilik jamiyatining keyingi bosqichlarida esa madaniyat rivojlana boshlaganligidan dalolat beradi.
=== Viloyat Oʻzbekiston SSR tarkibida ===
[[Fargʻona okrugi]] — [[Oʻzbekiston SSR]] tarkibida 1926—1930-yillarda mavjud boʻlgan maʼmuriy-hududiy birlik. [[1926|1926-yilda]] tashkil topib, uning markazi [[Qoʻqon]] shahri etib belgilangan.
[[1929|1929-yil]] holatiga koʻra okrug 9 okrugga boʻlingan:
# [[Oltiariq tumani]] (markazi — [[Oltiariq]] shahri,
# [[Bagʻdod tumani]] (markazi — [[Bagʻdod (Oʻzbekiston)|Bagʻdod]] qishlogʻi),
# [[Beshariq tumani]] (markazi — [[Beshariq]] qishlogʻi),
# [[Qoʻqon tumani]] (markazi — Qoʻqon shahri),
# [[Quva tumani]] (markazi — [[Quva]] shahri),
# [[Qudash tumani]] (markazi — [[Qudash]] qishlogʻi),
# [[Margʻilon tumani]] (markazi — [[Margʻilon]] shahri),
# [[Rishton tumani]] (markazi — [[Rishton]] shahar tipidagi aholi punkti),
# [[Fargʻona tumani]] (markazi — Fargʻona shahri).
Okrug aholisi 1926-yilda 674,1 ming kishi edi. Ulardan [[o‘zbeklar]] — 80,5%, [[tojiklar]] — 9,4%, [[ruslar]] — 3,9%, [[qirg‘izlar]] — 1,9%.
SSSRning aksariyat okruglari singari [[1930|1930-yil]] [[30-iyul]]da Farg‘ona okrugi ham tugatilgan. Uning tumanlari bevosita Oʻzbekiston SSRga boʻysunishga oʻtkazilgan.
[[1938|1938-yil]] [[15-yanvar]]da markazi Fargʻona shahri boʻlgan Fargʻona viloyati (1938-yil 15-yanvar) tashkil etilgan. Viloyat tarkibiga dastlab 30 ta tuman ([[Oyim tumani|Oyim]] , Oltiariq, Bagʻdod, [[Baliqchi tumani|Baliqchi]], [[Voroshilov tumani]], [[Jalaquduq tumani|Jalaquduq]], [[Izboskan tumani|Izboskan]], [[Oʻzbekiston tumani|Kaganovich]], [[Kosonsoy tumani|Kosonsoy]], [[Beshariq tumani|Kirov]], Qoʻqon, [[Rishton tumani|Kuybishev]], [[Asaka tumani|Lenin]], Margʻilon, [[Marhamat tumani|Marhamat]], Pavlov, Namangan), Stalin, [[Toshloq tumani|Toshloq]], [[Toʻraqoʻrgʻon tumani|Toʻraqoʻrgʻon]], [[Uychi tumani|Uychi]], [[Uchqoʻrgʻon tumani|Uchqoʻrgʻon]], [[Fargʻona tumani|Fargʻona]], [[Xoʻjaobod tumani|Xoʻjaobod]], [[Chust tumani|Chust]], [[Yangiqoʻrgʻon tumani|Yangiqoʻrgʻon]]) va viloyatga boʻysunuvchi shaharlar (Fargʻona, Qoʻqon, Margʻilon, [[Namangan]] va [[Chust]]) kirgan.
1939-yilda [[Oltinkoʻl tumani|Oltinkoʻl]], [[Quva tumani|Quva]] va [[Dangʻara tumani|Frunze tumanlari]] tashkil etilgan.
Bu chegaralar ichida Farg‘ona viloyati ikki yilga yaqin mavjud bo‘lgan, biroq SSSR Oliy Soveti Prezidiumining 1941-yil 6-martdagi Farmoni bilan Andijon va Namangan viloyatlari tashkil etilgan. Bu farmon bilan Farg‘ona viloyatining chegaralarining 3 barobar qisqarishiga sabab boʻlgan.
Hozirgi '''Namangan viloyatining''' tumanlari Fargʻona viloyatidan: Kosonsoy, Toʻraqoʻrgʻon, Yangiqoʻrgʻon, Uychi, Pop, Namangan, Norin, Uchqoʻrgʻon va Chust tumanlari bilan ajralib chiqqan. '''Andijon viloyati''' '''Andijon okrugi''' chegaralarida tiklangan: Lenin, Stalin (Moskva), Ilyichevsk, Voroshilovskiy, Andijon, Komsomolobod, Baliqchi, Jalaquduq, Izboskan, Marhamat, Paxtaobod, Xo‘jaobod, Qo‘rg‘ontepa, Oltinko‘l tumanlari; Andijon, Leninsk, Ilyichevsk, Sovetobod, Moskva va shahar tipidagi shaharcha Rus qishlogʻi viloyat tarkikbiga oʻtgan.
1943-yilda Marg‘ilon tumani Oxunboboy deb o‘zgartirilgan. 1942-yilda Soʻx , 1943-yilda Buvayda, Vodil, Gorskiy va Quvasoy, 1952-yilda Yozyovon tumanlari tashkil etilgan.
1957-yilda Kaganovich tumani Oʻzbekiston, Molotov tumani esa Leningrad deb oʻzgartirilgan.
1959-yilda Buvayda, Vodil, Gorskiy, Qoʻqon, Quvasoy, Soʻx, Toshloq, Yozyovon tumanlari tugatilgan. Oʻsha yili Oxunboboyev tumani Margʻilon tumani deb nomlandi, biroq ayni vaqtda Oxunboboyev nomi bilan yangi tuman tashkil etilgan.
1960-yil 25-yanvarda tugatilgan Namangan viloyatidan Kosonsoy, Pop, Toʻraqoʻrgʻon va Chust viloyatlari Fargʻonaga oʻtkazilgan boʻlsa, 1962-yil 31-martda hammasi (Popdan tashqari) Andijon viloyatiga oʻtkazilgan.
1962 yil dekabrda Bag‘dod, Kuybishev, Marg‘ilon, O‘zbekiston, Farg‘ona va Frunze tumanlari tugatilgan.
1963-yilda O‘zbekiston, 1964-yilda Bag‘dod va Farg‘ona, 1967-yilda Rishton tumanlari tashkil etilgan.
1967-yil 18-dekabrda Pop tumani qayta tiklangan Namangan viloyatiga oʻtkazilgan.
1970-yilda Frunze tumani, 1973-yilda Buvayda va Toshloq, 1980-yilda Yozyovon tumani tashkil etilgan. 1979-yilda Quva, 1986-yilda esa Quvasoyga viloyatga boʻysunuvchi shahar maqomini olgan.
== Hududiy boʻlinishi ==
Fargʻona viloyati hududiy jihatdan 15 ta tuman va 4 ta shaharga boʻlingan.
=== Shaharlar ===
Fargʻona viloyatiga bevosita boʻysunadigan quyidagi 4 ta shahar mavjud:
* [[Fargʻona]]<ref>[http://www.fergana.uz/index.php?]</ref>
* [[Qoʻqon]]<ref>[https://qoqon.uz/]</ref>
* [[Margʻilon]]<ref>[http://www.margilan.uz]</ref>
* [[Quvasoy]]<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=https://quvasoy.uz/index.php?%2F |access-date=2021-07-29 |archivedate=2021-06-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210607012150/https://quvasoy.uz/index.php?%2F }}</ref>
=== Tumanlari ===
[[Tasvir:Fergana districts.png|thumb|right|300px]]
{| class="wikitable sortable"
|-
! || Tuman nomi || Tuman markazi
|-
| 1 || [[Oltiariq tumani]] || [[Oltiariq]]
|-
| 2 || [[Bagʻdod tumani]] || [[Bagʻdod (shaharcha)]]
|-
| 3 || [[Beshariq tumani]] || [[Beshariq]]
|-
| 4 || [[Buvayda tumani]] || [[Ibrat (shaharcha)|Ibrat]]
|-
| 5 || [[Dangʻara tumani]] || [[Dangʻara]]
|-
| 6 || [[Fargʻona tumani]] || [[Vodil]]
|-
| 7 || [[Furqat tumani]] || [[Navbahor (qishloq)]]
|-
| 8 || [[Qoʻshtepa tumani]] || [[Langar (qishloq)]]
|-
| 9 || [[Quva tumani]] || [[Quva]]
|-
| 10 || [[Rishton tumani]] || [[Rishton]]
|-
| 11 || [[Soʻx tumani]] || [[Ravon (qishloq)]]
|-
| 12 || [[Toshloq tumani]] || [[Toshloq]]
|-
| 13 || [[Uchkoʻprik tumani]] || [[Uchkoʻprik]]
|-
| 14 || [[Oʻzbekiston tumani]] || [[Yaypan]]
|-
| 15 || [[Yozyovon tumani]] || [[Yozyovon]]
|}
== Tabiati ==
Fargʻona viloyatining shimoliy qismini Qoraqalpoq va [[Yozyovon choʻli|Yozyovon dasht]]lari egallagan, janubdan [[Olay tizmasi]]dan oqib tushadigan daryolarning yoyilmalari bilan oʻralgan. Janubda adirlar Olay tizmasining togʻ oldilari bilan almashinib turadi. Fargʻona viloyati yuqori seysmik zona hisoblanadi.
Iqlimi [[Kontinental iqlim|kontinental]]. Qishi birmuncha yumshoq, baʼzan havo juda sovib ketadi. Yanvar oyining oʻrtacha harorati — 3,2 °C, iyulniki 28 °C. Eng past harorat —27,9 °C. Eng yuqori harorat 42 °C. Vodiyning gʻarbida esadigan kuchli [[Qoʻqon shamoli|"Qoʻqon shamoli"]] iqlimga salbiy taʼsir etadi. Shamolning tezligi sekundiga baʼzan 35-40 metrga yetadi. Janubi-sharqida yozda [[garmsel]] esadi. Yiliga gʻarbida 100 mm dan (Qoʻqon atrofi) sharqiy qismida 170 mm gacha, togʻ yon bagʻirlarida 270 mm gacha yogʻin tushadi, asosan, bahorda yogʻadi. Vegetatsiya davri 210—240 kun. Viloyatning shimoli-gʻarbiy chegarasi boʻylab Sirdaryo oqadi. Olay tizmasidan Isfara, Soʻx, Shohimardon, Isfayramsoy boshlanadi. Daryolar muzlikqor suvlaridan toʻyinadi. Iyul— avgustda toʻlib oqadi. Daryo suvlari sugʻorishga sarflanadi. Asosan, boʻz tuproq va oʻtloqi botqoq tuproklar keng tarqalgan. Adirlarda aksari och va tipik boʻz tuproqlar, [[Sirdaryo]] terrasalarida allyuvialoʻtloqi tuproqlar, viloyatning shimoliy qismida shoʻrxok oʻtloqlar va ajriqli oʻtloqlar mavjud.
Markaziy Fargʻonadagi shoʻrxoklarda turli xil shoʻra oʻsadi. Yerlarining kattagina qismi ekinzor. Vohalarda terak, tut, qayragʻoch, daryo vodiylarida keng bargli oʻrmonlar va archazorlar bor. Yovvoyi hayvonlardan Sirdaryo toʻqayzorlarida qobon, adir va Olay tizmasi togʻ oldilarida boʻri, tulki, chiyaboʻri, quyon, boʻrsiq, jayra yashaydi. Ondatra, nutriya iklimlashtirilgan. Qushlar, sudraluvchilar koʻp. Suv havzalarida [[marinka]], usach, zogʻora baliq, karp, oq amur, doʻngpeshona baliqlar bor.
== Aholisi ==
Aholisi, asosan, [[oʻzbeklar]], shuningdek, [[tojik]], [[rus]], [[qirgʻiz]], [[tatar]] va boshqa millat vakillaridan tashkil topgan. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km<sup>2</sup> ga 413,9 kishi. Shahar aholisi 2.2 million kishi, qishloq aholisi 1.7 million kishi (2022){{manba kerak}}.
== Xoʻjaligi ==
[[Tasvir:Viloyat hokimligi.jpeg|300px|right|thumb|Viloyat hokimligi]]
Fargʻona viloyati respublikaning sanoati rivojlangan viloyatlaridan. Viloyatda 86 ta yirik sanoat korxonasi mavjud. Sanoatining yetakchi tarmoqlari: yoqilgʻienergetika, [[kimyo]], [[mashinasozlik]], qurilish materiallari, paxtani tozalash va qayta ishlash, yengil va oziqovkat sanoati va boshqa Energetika bazasi, asosan, issiqlik elektr styalardan iborat boʻlib, eng yiriklari: Fargʻona, Qoʻqon issiqlik elektr markazlari, Quvasoy issiqlik elektr styasi. Barcha styalar Oʻrta Osiyoning yagona energetika tizimiga birlashtirilgan. Kimyo sanoatining eng yirik korxonalari Fargona va Qoʻqon shaharlarida joylashgan. „Azot“ ishlab chiqarish birlashmasi, kimyoviy tolalar, furan birikmalari kimyo zavodlari, Qoʻqon superfosfat zavodi va boshqalar shular jumlasidandir. Viloyatda Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi joylashgan.
Qurilish materiallari sanoati rivojlangan. Quvasoydagi sement zavodi respublikada ishlab chiqariladigan sementning toʻrtdan bir qismidan koʻprogʻini beradi. Quvasoyda shifer, gisht va boshqa qurilish materiallari, shisha va chinni idishlar zavodlari ishlab turibdi. Qoʻqondagi „Elektromash“, „Tekstilmash“ va boshqa metallsozlik zavodlarida sanoatning boshqa tarmoqlari uchun asbobuskunalar, ehtiyot qismlar ishlab chiqariladi. Oziq-ovqat sanoati yil sayin rivojlanmoqda. Bu tarmoq korxonalarida turli nav yogʻlar, un, non, makaron, konserva va boshqa mahsulotlar ishlab chiqariladi. Viloyatda 84 qoʻshma korxona, 22 mingdan ortiq kichik korxona faoliyat koʻrsatadi. Fargʻona shahrida „Nodira“, „PSMK3“, „Polina“; Margʻilonda „Margʻilon tongi“ va Qoʻqonda „Zilola“ kichik korxonalar, „Oʻzsalaman“, „KabulFargʻona“, „Besteks“, „Ishonch“ qoʻshma korxonalari ishlab turibdi.
== Qishloq xoʻjali ==
Qishloq xoʻjaligining asosiy tarmoklari — paxtachilik, gʻallachilik, pillachilik, bogʻdorchilik va chorvachilik. Viloyatdagi barcha ekin maydoni 288,9 ming ga, shu jumladan, 129,6 ming ga yerga don, 115,9 ming ga yerga paxta, shuningdek, texnika ekinlari, 11,7 ming ga yerga sabzavot va poliz ekinlari, 24,1 ming ga yerga ozuqa ekinlari ekiladi. 20,3 ming ga yaylovlar (2004). Haydaladigan yerlarda, asosan, obikor dehqonchilik bilan shugʻullaniladi. [[Paxta]], [[bugʻdoy]], [[sholi]], [[makkajoʻxori]], [[arpa]], [[kartoshka]], sabzavot va poliz maxsulotlari yetishtiriladi. Bogʻlarda koʻproq oʻrik oʻstiriladi. [[Anor]], [[anjir]], [[olma]], [[xurmo]] koʻp. Tokzorlarda yuqori navli uzumdan moʻl hosil olinadi. Sugʻoriladigan yerlar viloyat hududidan oʻtuvchi Katta Fargʻona va Andijon kanallari, Janubiy Fargʻona kanali, Shohimardonsoy, Margʻilonsoy, Soʻx, Isfayramsoy, shuningdek, Karkidon, Koʻrgʻontepa suv omborlari yordamida sugoriladi.
Viloyatda 8 mingdan ortiq fermer xoʻjaligi, 143 shirkat xoʻjaligi, 74 xoʻjaliklararo korxonalar, 6 parrandachilik fabrikasi mavjud. Chorvachilikda qoramol, qoʻy va echki, parranda boqiladi. Viloyat jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 511,9 ming qoramol (shu jumladan, 213,2 ming sigir), 431 ming qoʻy va echki, 1260,9 ming parranda bor (2004).
== Transporti ==
Temir yoʻl uzunligi 227,8 km. Avtomobil yoʻllarining uzunligi 8,6 ming km, shu jumladan, qattiq qoplamali yoʻllar 8,5 ming km. Asosiy yoʻnalishlari: [[Toshkent]] — [[Qoʻqon]] — [[Andijon]], [[Margʻilon]] — Qoʻqon — [[Navoiy]], Qoʻqon — Oltiariq — Marg'ilon . Fargʻona shahrida yirik aeroport ishlab turibdi.
== Ijtimoiy soha ==
=== Maorifi va madaniyati ===
[[Tasvir:Fargʻona Davlat Universiteti.jpeg|250px|right|thumb|Fargʻona Davlat Universiteti]]
Viloyatda 4 oliy oʻquv yurti boʻlib, 18,9 mingdan ortiq talaba, 910 umumiy taʼlim maktabi (690 mingga yaqin oʻquvchi), 8 gimnaziya (7,3 ming oʻquvchi), 47 litsey (16,3 ming oʻquvchi), musiqa va sport maktablari ishlab turibdi. Xalq taʼlimi sohasida chet el investorlari bilan aloqa bogʻlanib „Mersi KO“ jamgarmasi, Osiyo taraqqiyot banki, Yaponiya grantlar dasturi asosida kompyuter va boshqa jihozlar olindi. Viloyat sportchi oʻquvchilari 2003—04 yillardagi „Umid nihollari“ sport musobaqalarida 2 va 3 oʻrinlarni egalladilar. Fargʻona viloyatida 77 kasbhunar kolleji, 3 akademik litsey faoliyat koʻrsatadi shuningdek 4 teatr, madaniyat uylari, 3 muzey, 193 klub muassasasi, 609 ommaviy kutubxona (603,6 ming nusxa asar) aholiga xizmat koʻrsatadi. Viloyatda [[1998-yil]]da Fargʻoniyning 1200 yillik, [[2000-yil]]da Burhoniddin Margʻinoniyning 910 yillik yubileylari oʻtkazildi.
=== Sogʻliqni saqlash ===
97 kasalxonada 6,3 ming shifokor va 31,9 ming oʻrta tibbiy xodim ishlaydi. 413 ambulatoriya poliklinikasi, 214 qishloq tibbiyot punkti, 61 qishloq tibbiyot ambulatoriyasi, 28 ta dispanser bor. Dam olish uylari va „Chimyon“, „Oʻzbekiston“, „Qiziltepa“, „Nurafshon“, „Temir yoʻlchi“ sanatoriylari, tez tibbiy yordam viloyat boʻlimi bor.
=== Sport ===
Fargʻona viloyatida „Universiada 2004“ sport musobaqalari oʻtkazildi. 2004-yildan boshlab viloyatda sportning suv polosi va sinxron suzish turlari yoʻlga qoʻyildi, seksiyalar tashkil etildi. Mavjud sport federatsiyalaridan tashqari qoʻl toʻpi, turon milliy yakka kurashi, sinxron suzish, armrestling kabi sport turlari boʻyicha sport federatsiyalari tuzildi.
Fargʻona viloyatia jami 5135 sport inshooti mavjud. Shuningdek, Fargʻona Olimpiya zaxiralari sport kollejida dastlabki sport inshootlari ishga tushirildi. „Yoshlar madaniyat va sport majmuasi“, „Fargʻona“ markaziy stadioni, „Istiqlol“ tennis majmuasi, ot sporti maktabi, „Kimyogar“ sport majmuasi faoliyat koʻrsatadi. Sportning yunon-rim, [[qoʻl jangi]], [[taekvondo]], [[karate]], [[shaxmat]], [[shashka]], [[boks]], belbogʻli kurash, [[milliy kurash]], turon milliy yakkakurashi, yengil atletika, mini futbol, [[voleybol]], milliy dafkundo yakkakurashi turlari rivojlangan.
Viloyat sportchilari 2004-yilda xalqaro sport musobaqalarida ishtirok etib 7 oltin va 4 kumush medallarga sazovor boʻlishdi. Ayniqsa, [[Koreya Respublikasi]]da oʻtkazilgan boks boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionati, [[Qozogʻiston]]da armrestling, [[Yaponiya]]da [[baydarka]] va [[kanoe]], [[Filippin]]da boks boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatlarida viloyat sportchilari muvaffaqiyatli ishtirok etishdi. Yengil atletika boʻyicha oʻtkazilgan respublika sport musobaqalarida viloyat vakillari Ye. Tunguskova va Z. Abdullayevalar qatnashib respublika terma jamoasi tarkibiga kiritildi. Ogʻir atletika boʻyicha respublika chempionatida Ye. Sisoyeva oʻz vazni boʻyicha golib boʻldi. Shuningdek, Ye. Sisoyeva va B. Toshpoʻlatovalar 2004-yilda [[AQSh]]da talabalar oʻrtasida ogʻir atletika boʻyicha oʻtkaziladigan chempionatga nomzod etib kiritildi.
Nogironlar oʻrtasida stol tennisi boʻyicha oʻtkazilgan Oʻzbekiston chempionatida A. Ismatullayev gʻolib boʻlib, Jahon chempionatida ishtirok etish uchun Respublika terma jamoasi tarkibiga kiritildi. 2004-yilning avgust oyida Afinada oʻtkazilgan 28 yozgi Olimpiya oʻyinlarida Fargʻona viloyatining 5 sportchisi ishtirok etdi. 2004-yilda viloyatda basketbol boʻyicha xalqaro „Mersiko“ turniri, milliy va belbogʻ kurashi boʻyicha Hazrat Ali hamda Temirjon va Hamid polvonlar xotirasiga bagʻishlangan xalqaro turnirlarda respublika viloyatlari, 10 dan ortiq xorijiy davlat polvonlari katnashdi. Yil davomida oʻtkazilgan sport musobaqalarda ishtirok etib, viloyat sportchilari 250 dan ortiq medallarni qoʻlga kiritishdi. 15 sportchi sport ustasi normasini bajardi.
== Adabiyoti ==
Fargʻona zamini koʻplab isteʼdodlar beshigi boʻlgan. Qoʻqon tarixiga oid baʼzi manbalarda 10-asrda Fargʻonada yozma adabiyot namunalari boʻlganligi qayd etilgan. Abu Tayyi Hoʻqandiy (10—11-asrlar) ijodi haqidagi maʼlumotlar buning yaqqol dalilidir. Biroq, [[oʻrta asr]]lar Fargʻona viloyati adabiyoti haqidagi manbalar juda kam. 18-asrdan boshlab Fargʻona vodiysi, xususan, [[Qoʻqon]]da fan, adabiyot va sanʼat rivoj topganligini koʻrish mumkin.
[[Qoʻqon xonligi]] tashkil topishi va markazlashgan davlat sifatida faoliyat yuritishi xonlik hududida oʻziga xos adabiy muhitning shakllanishiga imkoniyat yaratdi. Bu davrda [[Huvaydo]], Shoʻxiy, [[Akmal Xoʻqandiy]], [[Nizomiy Hoʻqandiy]] kabi adabiyot namoyandalari ijod qildilar. [[Huvaydo]]ning „Devon“i tarkibiga kirgan sheʼrlar va „Rohati dil“ dostoni xalq orasida mashhur boʻlgan. 19-asrda ushbu hududda „Qoʻqon adabiy muhiti“ nomi bilan maʼlum boʻlgan adabiyot ravnaq topdi. Ushbu muhitning tashkilotchisi Qoʻqon xoni [[Umarxon|Muhammad Said Amir Umarxon]] (1787— 1822) saroyiga 100 ga yaqin ijodkorni jalb etib, ularning ijod qilishi uchun moddiy va maʼnaviy sharoit yaratib berdi. Xonning oʻzi ham Amiriy taxallusi bilan sheʼrlar „Devoni“ni yozdi. [[Umarxon]] davrida Ado, [[Fazliy]], [[Hoziq]], Hijlat, Vazir, [[Maxmur]], [[Nodir-Uzlat]], [[Gʻoziy]], [[Maʼdan Odinamuhammad Avazmuhammad oʻgʻli|Maʼdan]], [[Miriy]], [[Nodira]], [[Jahon otin Uvaysiy|Uvaysiy]], [[Mahzuna]], [[Gulxaniy]], [[Mushrif (shoir)|Mushrif]], [[Dabiriy]], Ravnaq, [[Umidiy]], Jadid, Mahzun Ziyovuddin Xoʻqandiy, Zokir, Fayziy, Vahmiy kabi ijodkorlar shuhrat qozonganlar. Keyinroq, [[Umarxon]]ning oʻgʻli Qoʻqon xoni [[Muhammad Alixon]] (Madalixon) ham „Xon“ taxallusi bilan sheʼrlar yozgan, „Layli va Majnun“ dostonini yaratgan. Ushbu davr adabiyotining namunasi sifatida [[Fazliy Namangoniy|Abdulkarim Fazliy]]ning [[Umarxon]] topshirigʻi bilan 84 zamondosh shoirlar haqida oʻzbek va fors tillarida sheʼriy yoʻsinda yozilgan „Majmuai shoironi Umarxon“ [[tazkira]]si; [[Gulxaniy]]ning „[[Zarbulmasal]]“ asari, [[Hoziq]]ning „[[Yusuf va Zulayho]]“, [[Nodir-Uzlat]]ning „Haft gulshan“ dostonlarini aytish mumkin.
Ayol ijodkorlarning mavqei baland boʻlganligini taʼkidlash lozim. Qoʻqon malikasi, Umarxonning zavjasi [[Nodira|Mohlaroyim]]ning Nodira va Maknuna taxalluslari bilan ijod etgan oʻzbek va fors tillaridagi sheʼrlari alohida „Devon“ga jam boʻlsa, [[Jahon otin Uvaysiy]]ning 4 devoni, „Voqeoti Muhammad Alixon“, „Shahzoda Hasan“ va „Shahzoda Husayn“ dostonlari, [[Mahzuna]]ning goʻzal sheʼrlari adabiyotimiz xazinasidan munosib oʻrin olgan. Fargʻona viloyati adabiyotining bu davrdagi yana bir xususiyati koʻp sonli tarixiy-adabiy asarlarning yaratilganligidir. Soʻnggi tadqiqotlardan maʼlum boʻlishicha, shu davrda birgina [[Qoʻqon xonligi]] tarixiga oid 40 ga yaqin sheʼr va nasriy asarlar yaratilgan.
Sheʼriy uslubda yaratilgan bunday asarlar sirasiga Fazliyning „Shahnomai Umarxon“, Mutribning „Shahnomai Devona Mutrib“, [[Andalib]]ning „Shahnomai devona Andalib“, Uvaysiyning „Voqeoti Muhammad Alixon“ dostonlari; [[Qori Qunduziy|Imomali Qori Qunduziy]] — Komiyning taniqli kishilar tavalludi, vafoti va Qoʻqon tarixiga oid turli voqea — sanalarning sheʼriy taʼrixlari jamlangan „Tavorixi manzuma“ kabi asarlari kiradi. Tarixga oid nasriy asarlar qatorida esa Hakimxon toʻraning „Muntaxab uttavorix“, Mulla Avaz Muhammad Attorning „Tuhfat uttavorixi Xoniy“, [[Mushrif (shoir)|Mushrif]]ning „Shahnomai nusrat payem“, [[Niyoz Muhammad Hoʻqandiy|Mulla Niyozmuhammad Hoʻqandiy]]ning „Tarixi Shohruhiy“, [[Mirzo Olim Toshkandiy ibn Mirza Rahim|Mirzo Olim Mushrif]]ning „Ansobus salotin va tavorixi xavoqin“, Muhammad Amin Domulloning „Tuhfat uttavorix“, Abdugʻafur Hoʻqandiyning „Zafarnomai Xudoyorxon“, [[Mahmud hakim yayfoniy|Mahmud Hakim Yayfoniy]]ning „Xullas uttavorix“, Muhammad Aziz Margʻiloniyning „Tarixi Aziziy“ va boshqa asarlarni keltirish mumkin.
[[Tasavvuf]]iy adabiyot namunalaridan Azim Xoʻja eshon Azimiyning „Muroduloshiqin“ devoni, [[Majzub Namangoniy|Abdulaziz Majzub]]ning „Devon“i va „Tazkiraulavliyo“ asari (19-asrning 1yarmi), Salohiddin Soqibning „Maʼlumoti Soqibiy“ risolasi (19-asrning 2-yarmi) eʼtiborga loyiq.
19-asrda Qoʻqon shahri va uning atrofida 100 dan ziyod shoir va adiblar devon tuzishgan. Umarxon, Muhammad Alixon va Nodirabegim davrlarida Qoʻqonda xushxat xattotlarni yigʻib, moddiy jihatdan taʼminlab, Sharq adabiyotining koʻplab nodir asarlari koʻchirtirilib, koʻpaytirilgan. Shulardan eng koʻp koʻchirilganlari [[Jomiy]], [[Alisher Navoiy]], [[Bedil]], [[Muhammad Fuzuliy]] va [[Amiriy (shoir)|Amiriy]] asarlaridir. Maʼlumotlarga koʻra, Amir Umarxon [[Lutfiy]], [[Alisher Navoiy]] va [[Amiriy (shoir)|Amiriy]] devonlari jamlangan, goʻzal xatli, oltin bezakli „Muhabbatnoma“ majmuasini usmonli turk sultoniga hadya tariqasida joʻnatgan.
Fargʻona viloyati adabiyotida Sharq mumtoz sheʼriyatining deyarli barcha janrlarida samarali ijod qilindi. Badiiyat va gʻoya, mavzular rangbarangligi bu davr adabiyotiga xos xususiyatlardan biri ekanligi asarlardan maʼlumdir. Bu jihat 19-asrning 2-yarmi — 20-asr boshlari adabiyotida ham yaqqol koʻrinadi. Ushbu davrda Pisandiy, Qoriy, Muqimiy, Muhayyir, Furqat, Zavqiy, Gʻurbat, Rojiy, Muhsiniy, Haziniy, Mahjur, Muqyi, Zoriy, Sirojiy, Jaloliy, Yoriy, Ibrohim Davron, Mirzoi Hoʻqandiy, Nasimiy Xoʻqandiy, Hamza Hakimzoda Niyoziy va boshqa samarali ijod qildilar. Bu davr adabiyotining yorqin namoyandalaridan Muqimiy ijodidagi xalqona lirika bilan hajviy yoʻnalish oʻziga xos maktabni yaratgan boʻlsa, Furqat ijodidagi serohang misralar va maʼrifatparvarlik ruhidagi sheʼrlar, Haziniy ijodidagi sufiyona istilohlarga boy, purhikmat sheʼrlar, Qoriy lirikasidagi jozibadorlik, Hamza ijodidagi ijtimoiy ruh bu davr adabiyotining ravnaqidan dalolat beradi.
Ayol ijodkorlardan Dilshod Barno, Anbar Otin, Samarbonu kabi shoiralarning ijodi qam samarali boʻldi.
Milliy uygʻonish davri adabiyoti — jadidchilik yoʻnalishida ijod qilgan va maʼrifatchilik harakatida faol ishtirok etgan ijodkorlar sirasiga Ibrohim Davron, Hamza Hakimzoda Niyoziy, Mirzo Xayrullo Hoʻqandiy, Ashurali Zohiriy, [[Poʻlatjon Qayyumov|Poʻlatjon Qayyumiy]] kabilarni kiritish mumkin. Ibrohim Davronning „Ashʼori nisvon“ sheʼrlar majmuasi, Hamzaning „Milliy qoʻshiklar uchun milliy sheʼrlar“ toʻplami, Mirzo Xayrullo Hoʻqandiyning „Axloqi zamima“, „Yigirma hikmat“ asarlari va boshqa oʻsha davr adabiyotining mahsullaridir. [[Poʻlatjon Qayyumov|Poʻlatjon Qayyumiy]]ning 20-asrning 2-yarmida yaratgan „Tazkirai Qayyumiy“, „Qoʻqon tarixi va adabiyoti“ va „Tazkirai shuaro“ asarlari ham eʼtiborga loyiq.
20-asr hozirgi zamon oʻzbek adabiyotining koʻplab vakillari ham Fargʻona viloyati adabiyotining qaldirgʻochlaridir. [[Abdulla Qahhor]], [[Sobir Abdulla]], Charxiy, Xusayn Shams, Amin Umariy, Shokir Sulaymon, Adham Rahmat, Ibrohim Rahim, [[Xudoyberdi Toʻxtaboyev]], Anvar Obidjon kabi shoir va yozuvchilar shu zamin farzandlaridir.
20-asrning 70—90-yillarida Yoʻldosh Sulaymon, Oxunjon Hakimov, Anvar Yusupov, A. Muqimov, Habibullo Said Gʻani, Komil Joʻra, Oʻrmon Omonov, Alisher Ibodinov, Bahodir Iso, Ismoil Mahmud, Nurullohoji Qoʻqondiy, Enaxon Siddiqova, Saydali Odilov, Zuhra Aliyeva, Matluba Dehqon qizi, Ilmer Nazarov, Abdulhamid Muxammadiyev, Nosir Zohid va boshqalar oʻz ijodlari bilan elga tanildilar.
Mustaqillik yillarida Nabijon Boqiy, [[Nurulloh Muhammad Raufxon]], Sayd Anvar, Farida Afroʻz, Iqbol Mirzo, Abdurahmon Joʻra, Mirza Karim, Gulbahor, Otabek Rustambek oʻgʻli, Muxtasar Tojimamatova, Ozoda Toʻraqulova kabi ijodkorlar yetishib chiqdilar.
Fargʻona viloyatida Oʻzbekiston Respublikasi ijodiy uyushmalari (yozuvchilar, rassomlar, jurnalistlar, meʼmorlar va boshqa)ning viloyat boʻlimlari faoliyat koʻrsatib kelmoqda.
== Matbuoti, radioeshittirishi va televideniyesi ==
Viloyatda 10 ta jurnal, 79 ta gazeta, shu jumladan, 2 viloyat gazeta („Fargʻona haqiqati“, „Ferganskaya pravda“), 20 shahar va tuman, 20 ta tarmoq hamda 37 ta xususiy gazetalar chop etiladi. Fargʻona viloyatida radioeshittirishlar [[1932-yil]]da efirga uzatila boshlagan. Viloyat radiosi orqali oʻzbek, tojik va rus tillarida kuniga 18 soat eshittirishlar beriladi. Viloyat televideniyesi oʻz koʻrsatuvlarini [[1991-yil]] 22-dekabrdan namoyish eta boshladi. Oʻsha paytlarda haftasiga 1 soat koʻrsatuvlar berilgan. Fargʻona viloyati televideniyesi haftalik koʻrsatuvlari 18 soatni tashkil etadi. Koʻrsatuvlar oʻzbek, tojik va ingliz tillarida olib boriladi. Undan tashqari „Ruxsot“ TRK, „Margʻilon“, „Tohir-Bagʻdod“ TV telekanallari hamda „Soʻx“, „Muloqot“ telestudiyalari faoliyat koʻrsatadi.
== Meʼmoriy yodgorliklari ==
Fargʻona viloyatida asosiy hisoblangan Qoʻqon meʼmorligining shakllanishi 18-asrdan boshlanadi. Bu yerga dastlab Buxorodan bir guruh binokorlar taklif etildi, ular Madrasa, masjid, maqbara, karvonsaroy, koʻprik va boshqa binolarni bunyod etdilar. Hozirgacha shaharda saqlangan meʼmoriy yodgorliklardan eng qadimgisi Madrasai Mir nomi bilan xalq orasida mashhur boʻlgan Norboʻtabiy madrasasidir (18-asr oxiri). Bu Madrasa Qoʻqon hukmdori Norboʻtabiy hukmronligi davriga oid. Undan tashqari, Daxmai shohon, Daxmai Modarixon meʼmoriy majmualari (19-asrning 20-yillari), Miyon Hazrat (1860-yil), Kamol Qozi (1837yil) madrasalari, Oʻrda (1871yil, Qoʻqon xoni Xudoyorxon tomonidan qurilgan), Jome masjidi (19-asr oxiri — 20-asr boshlari) kabi meʼmoriy yodgorliklar saqlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Adabiyotlar ==
* Nalivkin V. P., Kratkaya istoriya Kokandskogo xanstva, Kazan, 1886; Akromov 3. M., Fargʻona vodiysi, T., 1957.
{{OʻzME}}
{{Oʻzbekiston}}
{{Fargʻona viloyati}}
[[Turkum:Fargʻona viloyati]]
[[Turkum:Oʻzbekiston viloyatlari]]
dxzuo7wrdruaa2dll3nebyfq2k02jw6
Xurshid Davron
0
2065
5995845
5969995
2026-04-14T09:08:43Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995845
wikitext
text/x-wiki
{{Yozuvchi
|Ismi = Xurshid Davron
|Asl ismi = [[Oʻzbekiston xalq shoiri]]
|Tasvir = 0-Xurshid Davron.jpg
|Tasvir izohi = Xurshid Davron - Oʻzbekiston xalq shoiri
|Tugʻilgandagi ismi =
|Taxalluslari = Xurshid Davron
|Tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1952|1|20|df=yes}}
|Tavallud joyi = [[Samarqand]], [[Oʻzbekiston]]
|Vafot sanasi =
|Vafot joyi =
|Faoliyat turi = shoir,yozuvchi
|Yoʻnalish = Adabiyot
|Janr = she'riyat,nasr,tarix
|Asarlari tili = Oʻzbek
|Mukofot = {{Oʻzbekiston xalq shoiri}} [[Fayl:Narodniy poet.jpg|23px|Oʻzbekiston xalq shoiri|link=Oʻzbekiston xalq shoiri]]
|VikiOmbor =
}}
'''Xurshid Davron''' (asl ismi: ''Davronov Xurshid'', [[1952|1952-yil]] [[20-yanvar]]da [[Samarqand]] shahri yaqinidagi Chordara qishlogʻida tugʻilgan) — [[oʻzbek]] [[shoir]]i, [[dramaturg]]i, [[tarixchi]]si, [[yozuvchi]]si va [[tarjimon]]i. Oʻzbekiston xalq shoiri (1999). Adabiyot sohasida beriladigan Mahmud Koshgʻariy nomidagi Xalqaro mukofot (1989), Xalqaro „Oltin qalam“ mukofoti (2009), Ozarbayjonning „Mikoyil Mushfiq“ mukofoti (2013), Turkiyaning Niyoziy va nomidagi mukofot (2022) bilan taqdirlangan. Oʻzbekiston Respublikası Oliy Majlisining deputati (2000). „Doʻstlik“ ordeni (1997) bilan mukofotlangan.
Xurshid Davronning ilk sheʼriy toʻplami ("Sheʼrlarim") nomi bilan 1976-yilda chop etilgan, birinchi kitobi("Qadrdon quyosh") 1979-yilda bosib chiqarilgan. Shundan soʻng shoirning "Shahardagi olma daraxti" (1979), "Tungi bogʻlar" (1981), "Uchib boraman qushlar bilan" (1983), "Toʻmarisning koʻzlari" (1984), "Bolalikning ovozi" (1986), "Qaqnus" (1987), "Bahordan bir kun oldin" (1989), "Bibihonim" singari kitoblari dunyoga keldi.
== Hayoti va ijodiy faoliyati ==
Samarqand tumanidagi 2-sakkiz yillik, 1-oʻrta maktabda tahsil olgan (1959-1969).[[1969|1969-yilda]] Toshkent universitetining jurnalistika fakultetini tugatgan.1971-1973 yillarda harbiy xizmatni oʻtagan. Uzoq yillar (1974-1989) nashriyot sohasida, Maʼnaviyat va maʼrifat markazida faoliyat yuritgan. [[1996|1996-2014 yillar ]] [http://www.mtrk.uz Oʻzbekiston Milliy teleradiokompaniyasi] OʻzTV Bosh muharriri, „Toshkent“, „Yoshlar“, „Oʻzbekiston“ telekanallari direktori vazifasida ishladi.
Dastlabki sheʼrlar toʻplami — [http://kh-davron.uz/qadrdon-quyosh.html „Qadrdon quyosh“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034702/http://kh-davron.uz/qadrdon-quyosh.html |date=2014-02-22 }} (1979). [http://kh-davron.uz/shahardagi-olma-daraxti.html „Shahardagi olma daraxti“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034713/http://kh-davron.uz/shahardagi-olma-daraxti.html |date=2014-02-22 }} (1979), [http://kh-davron.uz/tungi-boglar-sherlar-toplami.html „Tungi bogʻlar“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034806/http://kh-davron.uz/tungi-boglar-sherlar-toplami.html |date=2014-02-22 }} (1981), [http://kh-davron.uz/uchib-boraman-qushlar-bilan.html „Uchib boraman qushlar bilan“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034717/http://kh-davron.uz/uchib-boraman-qushlar-bilan.html |date=2014-02-22 }} (1983) [http://kh-davron.uz/tomarisning-kozlari.html „Toʻmarisning koʻzlari“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034803/http://kh-davron.uz/tomarisning-kozlari.html |date=2014-02-22 }} (1984), „Bolalikning ovozi“ (1986), [http://kh-davron.uz/qaqnus-sherlar-kitobi.html „Qaqnus“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034554/http://kh-davron.uz/qaqnus-sherlar-kitobi.html |date=2014-02-22 }} (1987) va [http://kh-davron.uz/xurshid-davron-bahordan-bir-kun-oldin-sherlarrivoyatlartarjimalar.html „Bahordan bir kun oldin“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034801/http://kh-davron.uz/xurshid-davron-bahordan-bir-kun-oldin-sherlarrivoyatlartarjimalar.html |date=2014-02-22 }} (1997) kabi sheʼriy toʻplamlari nashr etilgan. Sheʼrlarida voqelikka yangicha nigoh bilan qarovchi, tabiat, jamiyat va kishilar hayotida yuz berayotgan oʻzgarishlarni sinchkovlik bilan kuzatuvchi, ayni paytda bokira yoshlikka xos hayrat hissini saqlab qolgan zukko shoir sifatida gavdalanadi. X.Davron soʻzga, ifoda vositalari va sheʼriy shakllarga yuksak mezonlar asosida yondashadi.
Xurshid Davron 90-yillarda sheʼriyatdan koʻra nasriy janrlarda samarali ijod qildi. U oʻtmishda yashagan unutilmas tarixiy siymolar hayoti va faoliyati bilan qiziqib, ular haqidagi moʻtabar qoʻlyozma manbalar bilan tanishdi. Bu qiziqish natijasida [http://kh-davron.uz/samarqand-xayoli-tarixiy-va-marifiy-qissa-va-badialar.html 'Samarqand xayoli'] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034704/http://kh-davron.uz/samarqand-xayoli-tarixiy-va-marifiy-qissa-va-badialar.html |date=2014-02-22 }} (1989), [http://kh-davron.uz/xurshid-davron-sohibqiron-nabirasi-uch-tarixiy-qissa.html 'Sohibqiron nabirasi'] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034715/http://kh-davron.uz/xurshid-davron-sohibqiron-nabirasi-uch-tarixiy-qissa.html |date=2014-02-22 }} (1995), [http://kh-davron.uz/xurshid-davron-shahidlar-shohi-najmiddin-kubro-tushlari-tarixiy-marifiy-qissa.html 'Shahidlar shohi yoxud Shayx Kubro tushlari'] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034710/http://kh-davron.uz/xurshid-davron-shahidlar-shohi-najmiddin-kubro-tushlari-tarixiy-marifiy-qissa.html |date=2014-02-22 }} (1998,2008), [http://kh-davron.uz/bibixonim-qissasi.html 'Bibixonim qissasiʼ] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034659/http://kh-davron.uz/bibixonim-qissasi.html |date=2014-02-22 }} (2006), kabi tarixiy-maʼrifiy qissa va [http://kh-davron.uz/xurshid-davron-algul-mirzo-ulugbek-pesa.html 'Algʻul'] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034707/http://kh-davron.uz/xurshid-davron-algul-mirzo-ulugbek-pesa.html |date=2014-02-22 }} (1995), [http://kh-davron.uz/xurshid-davron-soginch-yohud-boburshoh-2-qismli-videospektakl.html 'Boburshoh sogʻinchi'] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131015182816/http://kh-davron.uz/xurshid-davron-soginch-yohud-boburshoh-2-qismli-videospektakl.html |date=2013-10-15 }} (1996) pyesalarini yaratdi. Xurshid Davron bu asarlari bilan 90-yillarda Oʻzbekistonda tarixiy oʻtmishga boʻlgan munosabatning yana ham qizgʻin tus olishiga munosib hissa qoʻshdi.
[[Adib]] ayni paytda [[Samarqand]]da boʻlib oʻtgan [[Amir Temur]]ning 660, [[Mirzo Ulug'bek|Ulugʻbekning]] 600-yilligiga, [[Parij]]da [http://www.unesco.org YUNESKO] qarorgohida, „Odeon“ teatrida namoyish etilgan [[Buxoro]] va [[Xiva]]ning 2500 yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan teatrlashtirilgan tomoshalar va 21 qismli „Temurnoma“, 2 qismli „Buxoroyi Sharif“ videofilmlari ssenariylari muallifi. Sharq va Gʻarb shoirlarining asarlaridan iborat [http://kh-davron.uz/qirq-oshiq-daftari.html „Qirq oshiq daftari“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034758/http://kh-davron.uz/qirq-oshiq-daftari.html |date=2014-02-22 }} (1989) va yapon shoirlarining sheʼrlaridan tarkib topgan „Dengiz yaproqlari“ (1988) toʻplamlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.
Xurshid Davron sheʼrlari 40 dan ortiq xorijiy tillarga tarjima qilingan. Uning kitoblari va sheʼrlari Ozarbayjon, Polsha, Xitoy, Bolgariya, Rossiya, Turkiya, Eron, Fransiya, Ispaniya, AQSh, Yaponiya, Moʻgʻuliston, Hindiston, Germaniya, Latviya, Litva, Tojikiston, Qirgʻiziston, Turkmaniston va boshqa davlatlarda nashr etilgan. Rus tilida 2 kitobi („Drevniy napev molodogo dojdya“. [[Moskva]]., Molodaya gvardiya, 1982 va „Polet odinokoy ptitsi“. Toshkent., 1989) nashr etilgan. Xurshid Davron 1993-yilda Turkiyaning Bursa shahrida boʻlib oʻtgan Birinchi Turkiy shoirlar anjumanida, 1996-yilda Vashingtonda boʻlib oʻtgan Osiyo adiblari kongressida, Rossiya, Polsha, Bolgariya, Janubiy Koreyada oʻtkazilgan poeziya festivallarida ishtirok etgan.
== Bibliografiya ==
=== Chop etilgan kitoblari: ===
# Qadrdon quyosh. Sheʼrlar. T., 1979
# Shahardagi olma daraxti. Sheʼrlar. T., 1979
# Tungi bogʻlar. Sheʼrlar. T., 1981
# „Drevniy napev molodogo dojdya“. Moskva., Molodaya gvardiya, 1982
# Uchib boraman qushlar bilan. Sheʼrlar. T., 1983
# Toʻmarisning koʻzlari. Sheʼrlar va doston. T., 1984
# Bolalikning ovozi. Sheʼrlar. T., 1986
# Qaqnus. Sheʼrlar va doston. T., 1987
# Polet odinokoy ptitsi. Sbornik stixov na russkom yazike. T., 1989
# Samarqand xayoli. Maʼrifiy maqolalar, esselar va tarixiy qissalar. T., 1991
# Sohibqiron nabirasi. Tarixiy hikoylar va qissalar. T,1995
# Shahidlar shohi-Shayx Kubro tushlari. Tarixiy-maʼrifiy qissa. T., 1998
# Bahordan bir kun oldin. Sheʼrlar va tarjimalar. T., 1997
# Bibixonim qissasi. Tarixiy hikoyalar va qissalar. T.,2007
# [[Shayx]] Kubro tushlari. Tarixiy-maʼrifiy qissa, ikkinchi nasr. T., 2008
# Samarqand xayoli. Tarixiy hikoyalar va qissalar. T. 2022
# Navoiy armoni. Hikoyalar va esselar. T. 2022
# Bibixonim qissasi. Ikki qissa. T. 2025
# Tanlangan asarlar. She'rlar, dostonlar, qissa va hikoyalar. T. 2025
=== Televizion, radio va drama asarlari ===
# Temurnoma. 21 qismmli televizion serial (1996).
# İpak Yoʻlu. Musiqiy-xoreografik badiiy kompozitsiya. „Odeon“ teatri, Parij, Fransiya (1997)
# Buxoroyi Sharif. 2 qismli musiqiy film-opera (1997).
# Jaloliddin Xorazmshoh.(Nomıq Kamol asari asosida) 5 qismmli televizion film.(1998)
# Ming bir [[rivoyat]]. Televizion loyiha. (1995-2013)
# Mirzo Ulugʻbek. Radyop’esa. (2008)
# Boburshoh yoxud Sogʻinch. Radyop’esa. (2005)
# Algʻul (Mirzo Ulugʻbek). 2 qismli televizyon spektakl. (2009)
# Algʻul (Mirzo Ulugʻbek). „Sharq yulduzi“ jurnali,2012 yil,1-son
=== Tarjimalari ===
# Oyar Vatsietis. Yomgʻir yogʻaloq. Bolalar uchun sheʼrlar. Toshkent, „Yosh gvardiya“. 1976
# [[Anna Axmatova]]. Marsiya. Doston. „Saodat“ jurnali, 1976
# Qadim yapon sheʼriyatidan.,"Yoshlik" almanaxi,1984
# Nikolay Zabolotskiy. Turnalar. Sheʼrlar. Toshkent. 1985
# Selma Lagerlef. Nil`sning yovvoyi gʻozlar bilan gʻaroyib sayohati. Toshkent. 1986
# Maris Chaklays. Otoʻyin. Toshkent. 1986
# Dengiz yaproqlari. Yapon sheʼriyati antologiyasi. Toshkent. 1988
# Asr ovozi. XX asr jahon sheʼriyatidan. Yannis Ritsos. Toshkent. 1988
# Qirq oshiq daftari. Toshkent. 1989
# Nomıq Kamol. Jaloliddin Xorazmshoh. Fojia(Qoʻlyozma, nashr etilmagan), 1991
# Edigey. Tatar xalq dostoni.,"Jahon adabiyoti",2012 yil,11-son
# Eski yapon sheʼriyatidan.,"Jahon adabiyoti",2013 yil,10-son
== Audio va video materiallar ==
* [http://video.yandex.ru/search.xml?text=Xurshid%20Davron&where=all&id=86123477-00#search?text=Xurshid%20Davron&where=all&id=86123477-00 Xurshid Davronning „Boburshoh“ p’esasi videosi]
* [http://uz-translations.uz/files/Uzbek_Poetry/Khurshid-Davron_uz.mp3 Sheʼrlardan namunalar. Audio] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110825101757/http://uz-translations.uz/files/Uzbek_Poetry/Khurshid-Davron_uz.mp3 |date=2011-08-25 }}
* [http://turklib.uz/?category=general_history-music&altname=algul_yoxud_mirzo_ulugbek_-_radiopyesa_-_audio_cd_-_2009 Algʻul yoxud Mirzo Ulugʻbek — Radiop’yesa. Audio] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140303095330/http://turklib.uz/?category=general_history-music&altname=algul_yoxud_mirzo_ulugbek_-_radiopyesa_-_audio_cd_-_2009 |date=2014-03-03 }}
== Xurshid Davron haqida ==
* [http://turklib.uz/uploads/files/default/asqaralisharopov.pdf Asqarali Sharopov. Ruhiy eʼtiyoj va mas’uliyat hissi. T.,1983] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140303083304/http://turklib.uz/uploads/files/default/asqaralisharopov.pdf |date=2014-03-03 }}
* [http://turklib.uz/uploads/files/default/ahmadazam.pdf Ahmad Aʼzam..Navqiron yomgʻir. T.,1987] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140303090315/http://turklib.uz/uploads/files/default/ahmadazam.pdf |date=2014-03-03 }}
* [http://turklib.uz/uploads/files/default/bahodirsodiqov.pdf Bahodir Sodiqov. Tushlarga sigʻmagan Vatan. T.,1989] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140303092640/http://turklib.uz/uploads/files/default/bahodirsodiqov.pdf |date=2014-03-03 }}
* [http://turklib.uz/uploads/files/default/acik.pdf Fatma AÇIK — Hurşid Devranʼın „Emir Timur’un Oğlunun Ölümü Hakkında Rivayat“ Adlı Hikâyesinin Üslup Açısından İncelenmesi. A.,2011] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140303084748/http://turklib.uz/uploads/files/default/acik.pdf |date=2014-03-03 }}
* [http://kh-davron.uz/xurshid-davronga-bagishlangan-maqola-va-sherlari-uygur-tilida-aqsu-adibiyati-aksu-literature-jurnali2013-4-son.html Xurshid Davronga bagʻishlangan maqola (uygʻur tilida) („Aqsu adibiyati — Aksu Literature“ jurnali,2013, 4-son)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034238/http://kh-davron.uz/xurshid-davronga-bagishlangan-maqola-va-sherlari-uygur-tilida-aqsu-adibiyati-aksu-literature-jurnali2013-4-son.html |date=2014-02-22 }}.
* [http://kh-davron.uz/abdulla-ulugov-vatanga-muhabbatdan-paydo.html Abdulla Ulugʻov. Vatanga muhabbatdan paydo…] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140220164418/http://kh-davron.uz/abdulla-ulugov-vatanga-muhabbatdan-paydo.html |date=2014-02-20 }}
* [http://kh-davron.uz/qozoqboy-yoldoshmuhayyo-ismoilova-erk-va-gurur-kuychisi.html Qozoqboy Yoʻldosh,Muhayyo Ismoilova. Erk va gʻurur kuychisi.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140220112652/http://kh-davron.uz/qozoqboy-yoldoshmuhayyo-ismoilova-erk-va-gurur-kuychisi.html |date=2014-02-20 }}
* [http://kh-davron.uz/baxtiyor-nazarov-yuragimning-derazalari.html Baxtiyor Nazarov. Yuragimning derazalari.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034332/http://kh-davron.uz/baxtiyor-nazarov-yuragimning-derazalari.html |date=2014-02-22 }}
* [http://kh-davron.uz/xurshid-dostmuhammad-togrilik-tonini-kiygil.html Xurshid Doʻstmuhammad. „Toʻgʻrilik toʻnini kiygil…“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034330/http://kh-davron.uz/xurshid-dostmuhammad-togrilik-tonini-kiygil.html |date=2014-02-22 }}
* [http://kh-davron.uz/eshqobil-shukur-sherda-ustoz-vijdondir.html Eshqobil Shukur. Sheʼrda ustoz vijdondir faqat…] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034341/http://kh-davron.uz/eshqobil-shukur-sherda-ustoz-vijdondir.html |date=2014-02-22 }}
* [http://kh-davron.uz/dengiz-yaproqlari.html Eshqobil Shukur. Lahzaga qoʻyilgan haykal. Esse] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034338/http://kh-davron.uz/dengiz-yaproqlari.html |date=2014-02-22 }}
* [http://kh-davron.uz/sheriyat.html Sadullo Quronov. Hozirgi sheʼriyatning tasvir imkoniyatlari haqida.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034335/http://kh-davron.uz/sheriyat.html |date=2014-02-22 }}
* [http://kh-davron.uz/nodir-jonuzoq.html Nodir Jonuzoq. Mitti giyoh moʻjizasi.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140222034344/http://kh-davron.uz/nodir-jonuzoq.html |date=2014-02-22 }}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
* Samarqand xayoli, T., 1991;
* Bahordan bir kun oldin [sheʼrlar, rivoyatlar, tarjimalar], T., 1997;
* Shahidlar shohi (Shayx Kubro tushlari), T., 1998.
== Havolalar ==
* [http://kh-davron.uz/ Adibning shaxsiy web-sahfasi (oʻzbek va rus tillarida)]
* [http://greylib.align.ru/knigi Xurshid Davron asarlari GreyLib kutubxonasida]
* [http://www.peoples.ru/art/literature/poetry/contemporary/khurshid_davron/ peoples.ru sahifasida Xurshid Davron]
* [http://www.facebook.com/khurshid.davron Xurshid Davron Facebookda]
* [http://twitter.com/kh_davron Xurshid Davron Twitterda]
* [http://video.yandex.ru/users/yabgu Xurshid Davron asarlari Yandex — videoda] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140304062320/http://video.yandex.ru/users/yabgu |date=2014-03-04 }}
* [http://kh-davron.uz/xurshid-davron-biografiyasi-outubeda.html#more-146 Xurshid Davron Biografisi youtubeda] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140302092531/http://kh-davron.uz/xurshid-davron-biografiyasi-outubeda.html#more-146 |date=2014-03-02 }}
* [http://literaturensviat.com/?p=65026 Xurshid Davron asarlari bolgar tilida]
* [http://kh-davron.uz/xurshid-davron-sherlari-tojik-tilida-ashori-xurshed-davron.html#more-2643 Xurshid Davron sheʼrlari tojik tilida] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130121031828/http://kh-davron.uz/xurshid-davron-sherlari-tojik-tilida-ashori-xurshed-davron.html#more-2643 |date=2013-01-21 }}
* [http://kh-davron.uz/xurshid-davron-sherlari-uygur-tilida-yangi-tarjimalar.html#more-2115 Xurshid Davron sheʼrlari uygur tilida] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140305201829/http://kh-davron.uz/xurshid-davron-sherlari-uygur-tilida-yangi-tarjimalar.html#more-2115 |date=2014-03-05 }}
{{OʻzME}}
{{chala}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shoirlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston xalq shoirlari]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi aʼzolari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston dramaturglari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar]]
7odc3ixxhoau6a54rrv0cx225bl6g2n
Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra vikipediyachilar roʻyxati
4
2552
5995409
5989047
2026-04-13T12:02:41Z
Jembot
17813
Bot: Maʼlumotlar yangilandi
5995409
wikitext
text/x-wiki
{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:ShohjahonSobirov|ShohjahonSobirov]] || [[Special:Contributions/ShohjahonSobirov|{{formatnum:201170}}]] || {{Permissions|ShohjahonSobirov}}
|-
| 2 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:166774}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 3 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:131649}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}}
|-
| 4 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:74086}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}}
|-
| 5 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:69926}}]] || {{Permissions|Malikxan}}
|-
| 6 || [[User:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:66045}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 7 || [[User:Kagansky|Kagansky]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:53547}}]] || {{Permissions|Kagansky}}
|-
| 8 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:44797}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}}
|-
| 9 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:39757}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 10 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:33590}}]] || {{Permissions|Nataev}}
|-
| 11 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:30607}}]] || {{Permissions|Panpanchik}}
|-
| 12 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:26518}}]] || {{Permissions|Bekipediya}}
|-
| 13 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:25497}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}}
|-
| 14 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:23257}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}}
|-
| 15 || [[User:Albatros777|Albatros777]] || [[Special:Contributions/Albatros777|{{formatnum:22562}}]] || {{Permissions|Albatros777}}
|-
| 16 || [[User:Salazarov|Salazarov]] || [[Special:Contributions/Salazarov|{{formatnum:22201}}]] || {{Permissions|Salazarov}}
|-
| 17 || [[User:Diwikiped|Diwikiped]] || [[Special:Contributions/Diwikiped|{{formatnum:20039}}]] || {{Permissions|Diwikiped}}
|-
| 18 || [[User:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] || [[Special:Contributions/Laziz Baxtiyorov|{{formatnum:19886}}]] || {{Permissions|Laziz Baxtiyorov}}
|-
| 19 || [[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:19859}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 20 || [[User:Abdulla|Abdulla]] || [[Special:Contributions/Abdulla|{{formatnum:19014}}]] || {{Permissions|Abdulla}}
|-
| 21 || [[User:Alpasli|Alpasli]] || [[Special:Contributions/Alpasli|{{formatnum:18820}}]] || {{Permissions|Alpasli}}
|-
| 22 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:18784}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}}
|-
| 23 || [[User:Vikichizar|Vikichizar]] || [[Special:Contributions/Vikichizar|{{formatnum:18061}}]] || {{Permissions|Vikichizar}}
|-
| 24 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:17973}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}}
|-
| 25 || [[User:Shahriyorxon|Shahriyorxon]] || [[Special:Contributions/Shahriyorxon|{{formatnum:16635}}]] || {{Permissions|Shahriyorxon}}
|-
| 26 || [[User:Husniddin Rasulov|Husniddin Rasulov]] || [[Special:Contributions/Husniddin Rasulov|{{formatnum:15775}}]] || {{Permissions|Husniddin Rasulov}}
|-
| 27 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:15358}}]] || {{Permissions|Oblakulova}}
|-
| 28 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:14699}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}}
|-
| 29 || [[User:Ikromova Guli|Ikromova Guli]] || [[Special:Contributions/Ikromova Guli|{{formatnum:14521}}]] || {{Permissions|Ikromova Guli}}
|-
| 30 || [[User:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] || [[Special:Contributions/Jamshid Nurkulov|{{formatnum:12540}}]] || {{Permissions|Jamshid Nurkulov}}
|-
| 31 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12241}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}}
|-
| 32 || [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] || [[Special:Contributions/Amir.Temur|{{formatnum:12060}}]] || {{Permissions|Amir.Temur}}
|-
| 33 || [[User:ShHamrayev|ShHamrayev]] || [[Special:Contributions/ShHamrayev|{{formatnum:11755}}]] || {{Permissions|ShHamrayev}}
|-
| 34 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:11455}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}}
|-
| 35 || [[User:SemWikipediya|SemWikipediya]] || [[Special:Contributions/SemWikipediya|{{formatnum:11008}}]] || {{Permissions|SemWikipediya}}
|-
| 36 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:10471}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}}
|-
| 37 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:10329}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}}
|-
| 38 || [[User:Finikchik|Finikchik]] || [[Special:Contributions/Finikchik|{{formatnum:10292}}]] || {{Permissions|Finikchik}}
|-
| 39 || [[User:Uzgen|Uzgen]] || [[Special:Contributions/Uzgen|{{formatnum:9648}}]] || {{Permissions|Uzgen}}
|-
| 40 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:9572}}]] || {{Permissions|7Devona}}
|-
| 41 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:9533}}]] || {{Permissions|Axadjon1}}
|-
| 42 || [[User:Casual|Casual]] || [[Special:Contributions/Casual|{{formatnum:9048}}]] || {{Permissions|Casual}}
|-
| 43 || [[User:Creobek|Creobek]] || [[Special:Contributions/Creobek|{{formatnum:8866}}]] || {{Permissions|Creobek}}
|-
| 44 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:8826}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}}
|-
| 45 || [[User:Rtfroot|Rtfroot]] || [[Special:Contributions/Rtfroot|{{formatnum:8817}}]] || {{Permissions|Rtfroot}}
|-
| 46 || [[User:Visola Tangirova|Visola Tangirova]] || [[Special:Contributions/Visola Tangirova|{{formatnum:8696}}]] || {{Permissions|Visola Tangirova}}
|-
| 47 || [[User:FreetimeeditorII|FreetimeeditorII]] || [[Special:Contributions/FreetimeeditorII|{{formatnum:8509}}]] || {{Permissions|FreetimeeditorII}}
|-
| 48 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:8505}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}}
|-
| 49 || [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] || [[Special:Contributions/Xusinboy Bekchanov|{{formatnum:8322}}]] || {{Permissions|Xusinboy Bekchanov}}
|-
| 50 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:7917}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}}
|-
| 51 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:7869}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}}
|-
| 52 || [[User:OneAzimov|OneAzimov]] || [[Special:Contributions/OneAzimov|{{formatnum:7781}}]] || {{Permissions|OneAzimov}}
|-
| 53 || [[User:Anjaniy|Anjaniy]] || [[Special:Contributions/Anjaniy|{{formatnum:7763}}]] || {{Permissions|Anjaniy}}
|-
| 54 || [[User:Boboyev1996|Boboyev1996]] || [[Special:Contributions/Boboyev1996|{{formatnum:7735}}]] || {{Permissions|Boboyev1996}}
|-
| 55 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:7629}}]] || {{Permissions|Nataeva}}
|-
| 56 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:7544}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}}
|-
| 57 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:7403}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}}
|-
| 58 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:7361}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}}
|-
| 59 || [[User:Olimidono|Olimidono]] || [[Special:Contributions/Olimidono|{{formatnum:7176}}]] || {{Permissions|Olimidono}}
|-
| 60 || [[User:Olaf Studt|Olaf Studt]] || [[Special:Contributions/Olaf Studt|{{formatnum:7027}}]] || {{Permissions|Olaf Studt}}
|-
| 61 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:6682}}]] || {{Permissions|Tewayev}}
|-
| 62 || [[User:FarhodShaymanov|FarhodShaymanov]] || [[Special:Contributions/FarhodShaymanov|{{formatnum:6586}}]] || {{Permissions|FarhodShaymanov}}
|-
| 63 || [[User:FaridShavkatullayev|FaridShavkatullayev]] || [[Special:Contributions/FaridShavkatullayev|{{formatnum:6532}}]] || {{Permissions|FaridShavkatullayev}}
|-
| 64 || [[User:Wikivikipediya|Wikivikipediya]] || [[Special:Contributions/Wikivikipediya|{{formatnum:6519}}]] || {{Permissions|Wikivikipediya}}
|-
| 65 || [[User:AnnaDelvey|AnnaDelvey]] || [[Special:Contributions/AnnaDelvey|{{formatnum:6514}}]] || {{Permissions|AnnaDelvey}}
|-
| 66 || [[User:Odilbek Irisqulov|Odilbek Irisqulov]] || [[Special:Contributions/Odilbek Irisqulov|{{formatnum:6505}}]] || {{Permissions|Odilbek Irisqulov}}
|-
| 67 || [[User:Khronos13|Khronos13]] || [[Special:Contributions/Khronos13|{{formatnum:6451}}]] || {{Permissions|Khronos13}}
|-
| 68 || [[User:TimmyvikipediyWiki|TimmyvikipediyWiki]] || [[Special:Contributions/TimmyvikipediyWiki|{{formatnum:6360}}]] || {{Permissions|TimmyvikipediyWiki}}
|-
| 69 || [[User:MrshaxasBot|MrshaxasBot]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:6288}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}}
|-
| 70 || [[User:Omensweans|Omensweans]] || [[Special:Contributions/Omensweans|{{formatnum:6243}}]] || {{Permissions|Omensweans}}
|-
| 71 || [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] || [[Special:Contributions/Khasan azim1|{{formatnum:6138}}]] || {{Permissions|Khasan azim1}}
|-
| 72 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6133}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}}
|-
| 73 || [[User:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] || [[Special:Contributions/Xoqoni Said|{{formatnum:5962}}]] || {{Permissions|Xoqoni Said}}
|-
| 74 || [[User:Wikisurgery94|Wikisurgery94]] || [[Special:Contributions/Wikisurgery94|{{formatnum:5812}}]] || {{Permissions|Wikisurgery94}}
|-
| 75 || [[User:Lazizbek95|Lazizbek95]] || [[Special:Contributions/Lazizbek95|{{formatnum:5627}}]] || {{Permissions|Lazizbek95}}
|-
| 76 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:5591}}]] || {{Permissions|Umid1108}}
|-
| 77 || [[User:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] || [[Special:Contributions/Muhammadjon1510|{{formatnum:5537}}]] || {{Permissions|Muhammadjon1510}}
|-
| 78 || [[User:Xolnazarov Sarvar|Xolnazarov Sarvar]] || [[Special:Contributions/Xolnazarov Sarvar|{{formatnum:5416}}]] || {{Permissions|Xolnazarov Sarvar}}
|-
| 79 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:5368}}]] || {{Permissions|Tilkobles}}
|-
| 80 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:5314}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}}
|-
| 81 || [[User:Dieri007|Dieri007]] || [[Special:Contributions/Dieri007|{{formatnum:5184}}]] || {{Permissions|Dieri007}}
|-
| 82 || [[User:Masofa321|Masofa321]] || [[Special:Contributions/Masofa321|{{formatnum:5113}}]] || {{Permissions|Masofa321}}
|-
| 83 || [[User:Lutfulloh7|Lutfulloh7]] || [[Special:Contributions/Lutfulloh7|{{formatnum:5102}}]] || {{Permissions|Lutfulloh7}}
|-
| 84 || [[User:Yangilik 3|Yangilik 3]] || [[Special:Contributions/Yangilik 3|{{formatnum:5053}}]] || {{Permissions|Yangilik 3}}
|-
| 85 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:5010}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}}
|-
| 86 || [[User:Mahirema|Mahirema]] || [[Special:Contributions/Mahirema|{{formatnum:4959}}]] || {{Permissions|Mahirema}}
|-
| 87 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:4940}}]] || {{Permissions|KWiki78}}
|-
| 88 || [[User:Nafosatxon Otabekovna|Nafosatxon Otabekovna]] || [[Special:Contributions/Nafosatxon Otabekovna|{{formatnum:4792}}]] || {{Permissions|Nafosatxon Otabekovna}}
|-
| 89 || [[User:Sakinabonu|Sakinabonu]] || [[Special:Contributions/Sakinabonu|{{formatnum:4747}}]] || {{Permissions|Sakinabonu}}
|-
| 90 || [[User:Gaffarov737|Gaffarov737]] || [[Special:Contributions/Gaffarov737|{{formatnum:4742}}]] || {{Permissions|Gaffarov737}}
|-
| 91 || [[User:Ravshanbek Tohirov|Ravshanbek Tohirov]] || [[Special:Contributions/Ravshanbek Tohirov|{{formatnum:4678}}]] || {{Permissions|Ravshanbek Tohirov}}
|-
| 92 || [[User:Optima D|Optima D]] || [[Special:Contributions/Optima D|{{formatnum:4659}}]] || {{Permissions|Optima D}}
|-
| 93 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:4583}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}}
|-
| 94 || [[User:Divergent08|Divergent08]] || [[Special:Contributions/Divergent08|{{formatnum:4494}}]] || {{Permissions|Divergent08}}
|-
| 95 || [[User:Wiki7pedia89|Wiki7pedia89]] || [[Special:Contributions/Wiki7pedia89|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Wiki7pedia89}}
|-
| 96 || [[User:Diloromkhan|Diloromkhan]] || [[Special:Contributions/Diloromkhan|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Diloromkhan}}
|-
| 97 || [[User:Asadbek Bekmirzayev1|Asadbek Bekmirzayev1]] || [[Special:Contributions/Asadbek Bekmirzayev1|{{formatnum:4156}}]] || {{Permissions|Asadbek Bekmirzayev1}}
|-
| 98 || [[User:Translate1|Translate1]] || [[Special:Contributions/Translate1|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Translate1}}
|-
| 99 || [[User:Ximik1991|Ximik1991]] || [[Special:Contributions/Ximik1991|{{formatnum:4088}}]] || {{Permissions|Ximik1991}}
|-
| 100 || [[User:Melegim0820|Melegim0820]] || [[Special:Contributions/Melegim0820|{{formatnum:3974}}]] || {{Permissions|Melegim0820}}
|-
| 101 || [[User:Furqatlik|Furqatlik]] || [[Special:Contributions/Furqatlik|{{formatnum:3962}}]] || {{Permissions|Furqatlik}}
|-
| 102 || [[User:DONABDU2003|DONABDU2003]] || [[Special:Contributions/DONABDU2003|{{formatnum:3845}}]] || {{Permissions|DONABDU2003}}
|-
| 103 || [[User:Delecta55|Delecta55]] || [[Special:Contributions/Delecta55|{{formatnum:3811}}]] || {{Permissions|Delecta55}}
|-
| 104 || [[User:Sociologist|Sociologist]] || [[Special:Contributions/Sociologist|{{formatnum:3776}}]] || {{Permissions|Sociologist}}
|-
| 105 || [[User:Azizbek Karimov|Azizbek Karimov]] || [[Special:Contributions/Azizbek Karimov|{{formatnum:3764}}]] || {{Permissions|Azizbek Karimov}}
|-
| 106 || [[User:Abilqosimova|Abilqosimova]] || [[Special:Contributions/Abilqosimova|{{formatnum:3742}}]] || {{Permissions|Abilqosimova}}
|-
| 107 || [[User:Lillimor|Lillimor]] || [[Special:Contributions/Lillimor|{{formatnum:3717}}]] || {{Permissions|Lillimor}}
|-
| 108 || [[User:Wknewpages|Wknewpages]] || [[Special:Contributions/Wknewpages|{{formatnum:3652}}]] || {{Permissions|Wknewpages}}
|-
| 109 || [[User:Wentra30|Wentra30]] || [[Special:Contributions/Wentra30|{{formatnum:3609}}]] || {{Permissions|Wentra30}}
|-
| 110 || [[User:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] || [[Special:Contributions/XayrinisoJorayeva|{{formatnum:3581}}]] || {{Permissions|XayrinisoJorayeva}}
|-
| 111 || [[User:Uzbekistan PFL|Uzbekistan PFL]] || [[Special:Contributions/Uzbekistan PFL|{{formatnum:3558}}]] || {{Permissions|Uzbekistan PFL}}
|-
| 112 || [[User:Akhrarova Ezoza|Akhrarova Ezoza]] || [[Special:Contributions/Akhrarova Ezoza|{{formatnum:3513}}]] || {{Permissions|Akhrarova Ezoza}}
|-
| 113 || [[User:ABDULLOCH A|ABDULLOCH A]] || [[Special:Contributions/ABDULLOCH A|{{formatnum:3510}}]] || {{Permissions|ABDULLOCH A}}
|-
| 114 || [[User:Bakhtiyarovna|Bakhtiyarovna]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyarovna|{{formatnum:3498}}]] || {{Permissions|Bakhtiyarovna}}
|-
| 115 || [[User:Oqsaqol|Oqsaqol]] || [[Special:Contributions/Oqsaqol|{{formatnum:3483}}]] || {{Permissions|Oqsaqol}}
|-
| 116 || [[User:Anvarkhoja|Anvarkhoja]] || [[Special:Contributions/Anvarkhoja|{{formatnum:3352}}]] || {{Permissions|Anvarkhoja}}
|-
| 117 || [[User:Panda D|Panda D]] || [[Special:Contributions/Panda D|{{formatnum:3294}}]] || {{Permissions|Panda D}}
|-
| 118 || [[User:AdAstraUz|AdAstraUz]] || [[Special:Contributions/AdAstraUz|{{formatnum:3244}}]] || {{Permissions|AdAstraUz}}
|-
| 119 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:3240}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}}
|-
| 120 || [[User:Hilola Jurakulova|Hilola Jurakulova]] || [[Special:Contributions/Hilola Jurakulova|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|Hilola Jurakulova}}
|-
| 121 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:3207}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 122 || [[User:Muhammad Abul-Futooh|Muhammad Abul-Futooh]] || [[Special:Contributions/Muhammad Abul-Futooh|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|Muhammad Abul-Futooh}}
|-
| 123 || [[User:Farhodovna 074|Farhodovna 074]] || [[Special:Contributions/Farhodovna 074|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|Farhodovna 074}}
|-
| 124 || [[User:Konstanta0013|Konstanta0013]] || [[Special:Contributions/Konstanta0013|{{formatnum:3154}}]] || {{Permissions|Konstanta0013}}
|-
| 125 || [[User:Yangilik 2|Yangilik 2]] || [[Special:Contributions/Yangilik 2|{{formatnum:3125}}]] || {{Permissions|Yangilik 2}}
|-
| 126 || [[User:Komronbek Abdulboriyev|Komronbek Abdulboriyev]] || [[Special:Contributions/Komronbek Abdulboriyev|{{formatnum:3075}}]] || {{Permissions|Komronbek Abdulboriyev}}
|-
| 127 || [[User:Ergashev Akobir|Ergashev Akobir]] || [[Special:Contributions/Ergashev Akobir|{{formatnum:3071}}]] || {{Permissions|Ergashev Akobir}}
|-
| 128 || [[User:Akhemen|Akhemen]] || [[Special:Contributions/Akhemen|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Akhemen}}
|-
| 129 || [[User:Maysi tod|Maysi tod]] || [[Special:Contributions/Maysi tod|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Maysi tod}}
|-
| 130 || [[User:Minor16|Minor16]] || [[Special:Contributions/Minor16|{{formatnum:3006}}]] || {{Permissions|Minor16}}
|-
| 131 || [[User:BaxtiyJahon|BaxtiyJahon]] || [[Special:Contributions/BaxtiyJahon|{{formatnum:2949}}]] || {{Permissions|BaxtiyJahon}}
|-
| 132 || [[User:SardorAblokulov|SardorAblokulov]] || [[Special:Contributions/SardorAblokulov|{{formatnum:2928}}]] || {{Permissions|SardorAblokulov}}
|-
| 133 || [[User:Alibek Attamonov|Alibek Attamonov]] || [[Special:Contributions/Alibek Attamonov|{{formatnum:2919}}]] || {{Permissions|Alibek Attamonov}}
|-
| 134 || [[User:Akobirolmasov diplomat|Akobirolmasov diplomat]] || [[Special:Contributions/Akobirolmasov diplomat|{{formatnum:2885}}]] || {{Permissions|Akobirolmasov diplomat}}
|-
| 135 || [[User:Speedbowl|Speedbowl]] || [[Special:Contributions/Speedbowl|{{formatnum:2779}}]] || {{Permissions|Speedbowl}}
|-
| 136 || [[User:RedaktorWiki|RedaktorWiki]] || [[Special:Contributions/RedaktorWiki|{{formatnum:2701}}]] || {{Permissions|RedaktorWiki}}
|-
| 137 || [[User:Kunduziy|Kunduziy]] || [[Special:Contributions/Kunduziy|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Kunduziy}}
|-
| 138 || [[User:Anakin F|Anakin F]] || [[Special:Contributions/Anakin F|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Anakin F}}
|-
| 139 || [[User:Khorazmiy|Khorazmiy]] || [[Special:Contributions/Khorazmiy|{{formatnum:2565}}]] || {{Permissions|Khorazmiy}}
|-
| 140 || [[User:S(uz)ak|S(uz)ak]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:2552}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 141 || [[User:Xasanboy off|Xasanboy off]] || [[Special:Contributions/Xasanboy off|{{formatnum:2530}}]] || {{Permissions|Xasanboy off}}
|-
| 142 || [[User:Wikitolog|Wikitolog]] || [[Special:Contributions/Wikitolog|{{formatnum:2505}}]] || {{Permissions|Wikitolog}}
|-
| 143 || [[User:Gibranist|Gibranist]] || [[Special:Contributions/Gibranist|{{formatnum:2458}}]] || {{Permissions|Gibranist}}
|-
| 144 || [[User:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] || [[Special:Contributions/Gulsanam Jahongirovna|{{formatnum:2448}}]] || {{Permissions|Gulsanam Jahongirovna}}
|-
| 145 || [[User:SIisj|SIisj]] || [[Special:Contributions/SIisj|{{formatnum:2430}}]] || {{Permissions|SIisj}}
|-
| 146 || [[User:Amefuri2019|Amefuri2019]] || [[Special:Contributions/Amefuri2019|{{formatnum:2411}}]] || {{Permissions|Amefuri2019}}
|-
| 147 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2380}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}}
|-
| 148 || [[User:Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)]] || [[Special:Contributions/Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|{{formatnum:2296}}]] || {{Permissions|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)}}
|-
| 149 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2272}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 150 || [[User:Bakhrieva 03|Bakhrieva 03]] || [[Special:Contributions/Bakhrieva 03|{{formatnum:2244}}]] || {{Permissions|Bakhrieva 03}}
|-
| 151 || [[User:Dilmurod Rashidov|Dilmurod Rashidov]] || [[Special:Contributions/Dilmurod Rashidov|{{formatnum:2239}}]] || {{Permissions|Dilmurod Rashidov}}
|-
| 152 || [[User:Mahmud Hamrayev|Mahmud Hamrayev]] || [[Special:Contributions/Mahmud Hamrayev|{{formatnum:2223}}]] || {{Permissions|Mahmud Hamrayev}}
|-
| 153 || [[User:Cekli829|Cekli829]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:2202}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 154 || [[User:Diljahonn|Diljahonn]] || [[Special:Contributions/Diljahonn|{{formatnum:2162}}]] || {{Permissions|Diljahonn}}
|-
| 155 || [[User:Asrorbek|Asrorbek]] || [[Special:Contributions/Asrorbek|{{formatnum:2138}}]] || {{Permissions|Asrorbek}}
|-
| 156 || [[User:Aslzar|Aslzar]] || [[Special:Contributions/Aslzar|{{formatnum:2133}}]] || {{Permissions|Aslzar}}
|-
| 157 || [[User:M Xasanboy|M Xasanboy]] || [[Special:Contributions/M Xasanboy|{{formatnum:2113}}]] || {{Permissions|M Xasanboy}}
|-
| 158 || [[User:Ro'zimurodov Zuhriddin|Ro'zimurodov Zuhriddin]] || [[Special:Contributions/Ro'zimurodov Zuhriddin|{{formatnum:2076}}]] || {{Permissions|Ro'zimurodov Zuhriddin}}
|-
| 159 || [[User:Yorqulov Husan|Yorqulov Husan]] || [[Special:Contributions/Yorqulov Husan|{{formatnum:2057}}]] || {{Permissions|Yorqulov Husan}}
|-
| 160 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2024}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 161 || [[User:Vaska46|Vaska46]] || [[Special:Contributions/Vaska46|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|Vaska46}}
|-
| 162 || [[User:WorldXTX|WorldXTX]] || [[Special:Contributions/WorldXTX|{{formatnum:2004}}]] || {{Permissions|WorldXTX}}
|-
| 163 || [[User:Xabibulla Muxamedov|Xabibulla Muxamedov]] || [[Special:Contributions/Xabibulla Muxamedov|{{formatnum:1969}}]] || {{Permissions|Xabibulla Muxamedov}}
|-
| 164 || [[User:Gulnozaxon 27|Gulnozaxon 27]] || [[Special:Contributions/Gulnozaxon 27|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Gulnozaxon 27}}
|-
| 165 || [[User:Abdug'opporov Xalilulloh|Abdug'opporov Xalilulloh]] || [[Special:Contributions/Abdug'opporov Xalilulloh|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Abdug'opporov Xalilulloh}}
|-
| 166 || [[User:MrErgashev|MrErgashev]] || [[Special:Contributions/MrErgashev|{{formatnum:1960}}]] || {{Permissions|MrErgashev}}
|-
| 167 || [[User:Agent026|Agent026]] || [[Special:Contributions/Agent026|{{formatnum:1951}}]] || {{Permissions|Agent026}}
|-
| 168 || [[User:Mehriddin 01|Mehriddin 01]] || [[Special:Contributions/Mehriddin 01|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Mehriddin 01}}
|-
| 169 || [[User:Komrontoy|Komrontoy]] || [[Special:Contributions/Komrontoy|{{formatnum:1902}}]] || {{Permissions|Komrontoy}}
|-
| 170 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:1877}}]] || {{Permissions|BilimNuri}}
|-
| 171 || [[User:Scientific Research Journal1|Scientific Research Journal1]] || [[Special:Contributions/Scientific Research Journal1|{{formatnum:1874}}]] || {{Permissions|Scientific Research Journal1}}
|-
| 172 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:1870}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}}
|-
| 173 || [[User:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] || [[Special:Contributions/Didosh Jurayeva|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Didosh Jurayeva}}
|-
| 174 || [[User:Akramova Komila|Akramova Komila]] || [[Special:Contributions/Akramova Komila|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Akramova Komila}}
|-
| 175 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:1816}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}}
|-
| 176 || [[User:Zuxra.bmr|Zuxra.bmr]] || [[Special:Contributions/Zuxra.bmr|{{formatnum:1800}}]] || {{Permissions|Zuxra.bmr}}
|-
| 177 || [[User:Rotlink|Rotlink]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:1770}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 178 || [[User:Sakiy na0926|Sakiy na0926]] || [[Special:Contributions/Sakiy na0926|{{formatnum:1758}}]] || {{Permissions|Sakiy na0926}}
|-
| 179 || [[User:Xatchiman|Xatchiman]] || [[Special:Contributions/Xatchiman|{{formatnum:1734}}]] || {{Permissions|Xatchiman}}
|-
| 180 || [[User:Wikivikipedia|Wikivikipedia]] || [[Special:Contributions/Wikivikipedia|{{formatnum:1717}}]] || {{Permissions|Wikivikipedia}}
|-
| 181 || [[User:MiroJP|MiroJP]] || [[Special:Contributions/MiroJP|{{formatnum:1709}}]] || {{Permissions|MiroJP}}
|-
| 182 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:1699}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 183 || [[User:Inosham|Inosham]] || [[Special:Contributions/Inosham|{{formatnum:1692}}]] || {{Permissions|Inosham}}
|-
| 184 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:1684}}]] || {{Permissions|Young Economist7}}
|-
| 185 || [[User:Lyncos|Lyncos]] || [[Special:Contributions/Lyncos|{{formatnum:1683}}]] || {{Permissions|Lyncos}}
|-
| 186 || [[User:Reeyhaan|Reeyhaan]] || [[Special:Contributions/Reeyhaan|{{formatnum:1678}}]] || {{Permissions|Reeyhaan}}
|-
| 187 || [[User:Tarih|Tarih]] || [[Special:Contributions/Tarih|{{formatnum:1656}}]] || {{Permissions|Tarih}}
|-
| 188 || [[User:Xalima2005|Xalima2005]] || [[Special:Contributions/Xalima2005|{{formatnum:1655}}]] || {{Permissions|Xalima2005}}
|-
| 189 || [[User:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]] || [[Special:Contributions/ITPRO.UZ|{{formatnum:1649}}]] || {{Permissions|ITPRO.UZ}}
|-
| 190 || [[User:NabiyevaM|NabiyevaM]] || [[Special:Contributions/NabiyevaM|{{formatnum:1635}}]] || {{Permissions|NabiyevaM}}
|-
| 191 || [[User:Daniya71|Daniya71]] || [[Special:Contributions/Daniya71|{{formatnum:1630}}]] || {{Permissions|Daniya71}}
|-
| 192 || [[User:Bekwox|Bekwox]] || [[Special:Contributions/Bekwox|{{formatnum:1627}}]] || {{Permissions|Bekwox}}
|-
| 193 || [[User:Doniyorsher Juraev|Doniyorsher Juraev]] || [[Special:Contributions/Doniyorsher Juraev|{{formatnum:1626}}]] || {{Permissions|Doniyorsher Juraev}}
|-
| 194 || [[User:Djumanova|Djumanova]] || [[Special:Contributions/Djumanova|{{formatnum:1625}}]] || {{Permissions|Djumanova}}
|-
| 195 || [[User:Tahrirchiqiz|Tahrirchiqiz]] || [[Special:Contributions/Tahrirchiqiz|{{formatnum:1624}}]] || {{Permissions|Tahrirchiqiz}}
|-
| 196 || [[User:Zarifboyev|Zarifboyev]] || [[Special:Contributions/Zarifboyev|{{formatnum:1606}}]] || {{Permissions|Zarifboyev}}
|-
| 197 || [[User:Bigkhanm|Bigkhanm]] || [[Special:Contributions/Bigkhanm|{{formatnum:1593}}]] || {{Permissions|Bigkhanm}}
|-
| 198 || [[User:1rodakomilovna|1rodakomilovna]] || [[Special:Contributions/1rodakomilovna|{{formatnum:1593}}]] || {{Permissions|1rodakomilovna}}
|-
| 199 || [[User:Boboxonovna|Boboxonovna]] || [[Special:Contributions/Boboxonovna|{{formatnum:1581}}]] || {{Permissions|Boboxonovna}}
|-
| 200 || [[User:Dilaramdev|Dilaramdev]] || [[Special:Contributions/Dilaramdev|{{formatnum:1570}}]] || {{Permissions|Dilaramdev}}
{{/end}}
lfmzw076aep27xzk1q1n0esc2wjsr4h
Isaac Newton
0
14370
5995637
5442073
2026-04-14T03:16:21Z
~2026-23025-68
258619
5995637
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat
|ismi = muhammadaziz
|asl ismi = Mahmudjonov
|portret = GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg
|tavsif = Fizik, Matematik, Astronom
|tugʻilgan paytidagi ismi =
|tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|3003|1|4}}
|tavallud joyi = Linkolnshir [[Buyuk Britaniya]]
|vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|980775|3|31|131243|1|4}}
|vafot joyi = [[London]], [[Buyuk Britaniya]]
|turmush oʻrtogʻi = [[munisa rizyeva]]
|otaonasi =
|bolalari =
|imzo =Isaac Newton signature.svg
}}
'''Isaak Nyuton''' - ({{Lang-en|Isaac Newton}}) [[Inglizlar|Ingliz]] [[Fizika|fizigi]] va [[Matematika|matematigi]], klassik mexanikaning asoschisi Isaak Nyuton tarixdagi eng mashhur olimlardan biri. Nyuton 1643 –yil 4-yanvarida Angliyaning Linkolnshir shahrida fermer oilasida tugʻildi. U [[Cambridge universiteti|Kembrij universitetining]] matematika fakultetiga oʻqishga kirdi va uni 1665-yil tamomladi. Oʻsha yili chuma epidemiyasi kasalligi keng tarqala boshladi va bu kasallik Kembrij shahrigayam yetib keldi, natijada universitet yopildi. Keyinchalik Nyuton oʻz shahri Linkolnshirga qaytdi. 1668-yilda Nyutonga magistr unvoni, berildi va shundan soʻng u Kembridj universitetida fizika-matematika kafedrasiga boshchilik qila boshladi. 1672-yilda u London Qirollik jamiyatining aʼzosi qilib saylandi, 1703-yilgacha esa uning prezidenti boʻldi.
Isaak Nyutonning ilm-fanga, xususan matematika, fizika faniga qoshgan hissasi benihoyat ulkandir. U fizika va matematika fanlariga juda koʻplab qonunlarni va teoreyalarni kiritdi. Harakat va tortishish qonunlarini, butun olam tortishish qonuni, yorugʻlik qonuniyatlari, yorugʻlikning tarqalishi ni oʻrgandi. Nyuton matematik hisoblarni qoʻllab koʻp asrlik muammo boʻlgan koinotdagi samoviy jismlar harakati muammolarini hal etdi. Yerning tortish kuchi borligini isbotladi, Aytishlaricha uning bu boradagi izlanishiga sabab: daraxt tagida o’tirganda boshiga olma tushgani ekan. O’zi kashf qilgan butun olam tortishish qonunini Nyuton muvaffaqiyatli ravishda osmon jismlarining harakatini tushuntirishga tadbiq qildi. U ishlab chiqqan mexanika va fizikaning asosiy vazifalari zamonasining ilmiy muammolari bilan uzviy bog’langan edi. Masalan, optika sohasidagi tadqiqotlar optik asboblarning kamchiliklarini bartaraf qilishga qaratilgan edi. “Yorug’lik va ranglarning yangi nazariyasi” (1672) nomli optikaga oid qarashlarini bayon qildi. Bu ish qizg’in bahsga sababchi bo’ldi. Nyutonning yorug’lik tabiati haqidagi korpuskulyar qarashlariga ingliz olimi R.Guk qarshi chiqdi. U vaqtda Nyuton yorug’lik haqidagikorpuskulyar va to’lqin tasavvurlarni o’z ichiga oluvchi gipotezani olg’a surdi. 1704-yilda nyuton o’zining ko’plab mehnati natijasida yozgan “Optika” deb nomlangan kitobini chiqardi. Unda yorug’likning xususiyatlari, uning tarkibi, umuman olganda bu kitob optikaga bag’ishlangan edi. Nyutonning optika sohasidagi tajribalaridan biri, u quyosh nurini shisha prizma orqali qorong’i xonaga o’tkazib spektrdagi 7 xil rangni hosil qildi. U shuni isbotladiki: Oq yorug’lik tarkibida 7 xil rang mavjud ekan.
Nyuton barcha sayyoralar quyosh atrofida aylanishini ilmiy ravishda isbotlab, Keplerning sayyoralar harakati haqidagi qonunlarini tasdiqladi. Nyuton matematika faniga koʻplab qonunlar kiritdi, masalan, kombinatorika elementlari, guruhlash, yoki sonlarni oʻrnini almashtirishdagi usullar soni va hokazolarni fanga kiritdi. Aytishlaricha, Nyuton yoshligidan oʻta kamgap inson boʻlgan ekan. hech qanday ortiqcha yoki behuda gaplar aytishni xush koʻrmas ekan.
NYUTON (Newton ) Isaak (1643.4.1, Vulstorp — 1727.31.3, London; Vestminsterda dafn etilgan) — ingliz olimi, hozirgi zamon tabiatshunosligi asoschilaridan biri. London Qirollik jamiyati aʼzosi (1672-yildan) va uning prezidenti (1703-yildan). Kembrij universitetini tugatgan (1665). Ilmiy ishlari uchun unga lord unvoni berilgan (1705).
N. mexanika va astronomiyaning nazariy asoslarini yaratdi, butun olam tortishish qonunini ochdi, differensial va integral hisob asoslarini ishlab chiqdi, koʻzguli teleskopii kashf qildi. U optikaga oid muhim eksperimental ishlar muallifi. "Yoruglik va ranglarining yangi nazariyasi" asarida (1672) yorugʻlikning korpusku-lyar tuzilishi haqidagi gipotezani ilgari surgan. N. "Optika" asarida (1674) yorugʻlik aberratsiyasi, interferensiya, yoruglikdagi dispersiya, difraksiya, yorugʻlikning qutblanishi va boshqa hodi-salarni yoritgan. U birinchi boʻlib yorugʻlikning toʻlqin uzunligini oʻlchagan. N. "Natural filosofiyaning matematik negizlari" ("Negizlar"; 1687) N.ning eng muxim ilmiy asari hisoblanadi. U bu asarida oʻzidan ilgari oʻtgan olimlar (G.Galiley, R.Dekart, I.Kepler, X.Gyuygens, R.Guk, E. Gatey va boshqalar) hamda oʻzi erishgan ilmiy natijalarni umumlashtirgan va klassik fizikaning asosi boʻlgan Yer va osmon mexanikasi sistemasini yaratgan va osmon jismlarining harakat nazariyasini ishlab chiqqan; klassik mexanikaning asosiy tushunchalari — massasi va zichligiga ekvivalent boʻlgan materiya miqdoriga; impulsiga ekvivalent boʻlgan harakat miqdoriga va kuchning har xil turiga taʼrif bergan; oʻzining 3 mashhur "aksioma yoki harakat qonunlari": inersiya qonuni (N.ning birinchi qonuni), taʼsir va aks taʼsir konuni (uchinchi qonuni)ni taʼriflagan.
N. barcha sayyora va kometalarning quyoshga, yoʻldoshlarning esa sayyoralarga ular orasidagi masofa kvadratiga teskari boʻlgan kuch bilan tortishishini asoslab bergan. U butun olam tortishish qonunidan Kepler qonunlari kelib chiqishini isbotlagan. N. bu asarida Oy harakatining oʻziga xos xususiyatlarini tushuntirgan, shuningdek, Yer shakli va uning harakatiga oid xususiyatlarni aniklagan. U gidrostatika va gid-rodinamikaning baʼzi masalalarini qayta ishlab chiqqan; muhit (gaz va su-yuqlik)dagi jism harakatini shu muhitning aralashish tezligiga bogʻliq holda tekshirgan.
N. ilgari surgan tabiatshunaslik masalalari butunlay yangi matematik usullarni ishlab chiqishni talab etardi. U differensial va integral hisob asoslarini ishlab chiqqan, differensial va integral hisobning oʻzaro teskari harakterga ega ekanligini kashf qilgan, cheksiz qatorlar sohasida yangilik yaratgan. N. va undan mustaqil ravishda G.Leybnits tomonidan yaratilgan differensial hisob va integral hisob matematika taraqqiyotida yangi bosqich boʻldi. N. Nyuton binomi formulasini ixtiyoriy koʻrsatkichga umumlashtirgan, hisoblash matematikasi sohasida tenglamalarni taqribiy yechish usuli va interpolyasiya formulasini topgan. Uning [[algebra]] va [[Geometriya|geom]].ga oid boshqa ishlari ham muhim. Nuyuton fizika va kimyoning koʻp sohalariga katta taʼsir koʻrsatdi. Baʼzi optik va kimyoviy hodisalarni tushuntirishda N. mexanik modellardan foydalandi.
Ad:Vavilov S. I., Isaak Nyuton, M., 1961<ref>[[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi|OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Commons|Isaac Newton}}
{{OʻzME}}
{{London qirollik jamiyati prezidentlari}}
{{DEFAULTSORT:Newton, Isaac}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar]]
[[Turkum:Matematiklar|Newton]]
[[Turkum:Mexaniklar|Newton]]
[[Turkum:Fiziklar]]
o8x4obb07y01b2m53l1gq1fcdwponee
Militsiya
0
14772
5995547
5972411
2026-04-13T18:12:42Z
Shaxriyor Abdujalilov
217341
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995547
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:uzbek_militsiya.jpg|thumb|150px|Oʻzbekiston Respublikasi Militsiyasi ramzi.]]
'''Militsiya''' ([[lotin tili|lotincha]] ''militia'' - "qoʻshin") – [[Oʻzbekiston]], [[Ukraina]] va boshqa ba’zi mamlakatlardagi [[ijroiya hukumat]]ga tegishli huquq-tartibot organlarining umumiy nomidir. [[Rossiya]] huquq-tartibot organlari 2011-yil 1-martidan eʼtiboran [[politsiya]] deb nomlanmoqda.
[[Fayl:Countries with militsiya map.svg|thumb|400px|{{legend|blue|Qachonlardir Militsiyasi mavjud boʻlgan mamlakatlar}}{{legend|darkblue|Hozirda Militsiya mavjud boʻlgan davlatlar}}]]
=== Hozirda Militsiyasi mavjud boʻlgan davlatlar ===
* {{bayroq|Abkhazia}} [[Abxaziya]] - Милициа
* {{BLR}} - Мiлiцыя
* {{bayroq|Transnistria}} Dnestroldi - Милиция
* {{TJK}} - Милитсия
* {{bayroq|South Ossetia}} [[Janubiy Osetiya]] - Милицае
* {{UKR}} - Мiлiцiя
* {{UZB}} - Militsiya
* {{KGZ}} - Милиция
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
'''Militsiya''' (lot. militia — qoʻshin) (OʻzRda) — konstitutsiyaviy tuzumni himoya qilish, jamoat tartibi va xavfsizligini saqlashga daʼvat etilgan, fuqarolar hamda davlat mulkini, qonunchilikni, aholi, korxona va tashkilotlarning qonuniy huquq va manfaatlarini himoya qiluvchi, jinoyatchilik va huquqbuzarliklarga qarshi kurashuvchi maʼmuriy organ. [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi|Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining]] "Ichki ishlar idoralarida xizmat utash tartibi haqidagi vaqtinchalik nizom" (1993-yil 8-yanvar), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining "Ichki ishlar idoralari faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida"gi farmoni (2001-yil 27-mart) asosida faoliyat yuritadi.
M. tarixini Oʻrta Osiyo xonliklaridagi maʼmuriy lavozim hisoblangan mirshablar faoliyati bilan bogʻlash mumkin. Oʻrta Osiyo Rossiya tomonidan istilo qilingach, politsiya xizmati yoʻlga qoʻyilgan. 1917-yil 28-oktabrda, yaʼni Oktabr toʻntarishidan uch kun oʻtgach, shoʻrolar hukumatining vakolatiga binoan, Ichki ishlar xalq komissarligi "Ishchi militsiyasi toʻgʻrisida" qaror qabul qilgan. Qarorda barcha yerda inqilobiy institutizom oʻrnatish va tartibni saqlash uchun ishchi M.lari taʼsis etish toʻgʻrisida koʻrsatma berilgan edi. Shundan koʻp oʻtmay Turkiston XKSning "Zaxira kadrlari yaratish va militsiya tashkil etish toʻgʻrisida"gi buyrugʻi eʼlon qilindi (1918-yil 29-yanvar). Yangi M.ni tashkil etish va kadrlar ishiga rahbarlik qilish uchun Turkiston oʻlkasi shahar va tumanlari M. inspektori boshqarmasi tashkil etildi (1918-yil 30-yanvar) va shundan soʻng barcha tuman, shahar hamda boʻlislarda M. idoralari vujudga kela boshladi. 1919-yil 26-iyunda Turkiston ASSR Ichki ishlar xalq komissariata "Rossiya Federatsiyasining Turkiston Respublikasidagi Sovet ishchidehqon militsiyasi toʻgʻrisidagi Nizom"ni tasdiqladi. Oʻsha yili iyul oyida "Turkiston ASSRda jinoiy kidiruvni tashkil etish toʻgʻrisida Nizom" qabul qilindi. Oʻzbekistonda M.ning shoʻrolar davridagi faoliyati qiyin va murakkab boʻlgan. Markazga butunlay boʻysungan respublika M.si mustaqil faoliyat yurita olmas, yuqoridan beriladigan yoʻl-yoʻriq, koʻrsatmalarnigina bajarishga majbur edi. "Kommunizm qurayotgan jamiyatda jinoyatchilikka oʻrin yoʻq", — degan shior ostida jinoyatchilik bilan bogʻliq koʻrsatkichlar sunʼiy ravishda kamaytirildi. 80-yillarda Oʻzbekiston M.si uchun, ayniqsa, qiyin boʻldi. Ittifoq ichki ishlar vazirligi bu yerda oʻz tartibini oʻrnatishga yana bir marta urinib koʻrdi. Jinoyatchilikning oldini olish bilan shugʻullanuvchi idoralar tarqatib yuboriddi, koʻplab M. rahbar xodimlari, tajribali kadrlar ishdan boʻshatildi.
Mamlakat mustaqillikka erishgach, Oʻzbekiston M.sining istiklolni jinoiy xurujdan himoya qilish, yosh mustaqil davlat va uning fuqarolari xavfsizligini taʼminlash borasidagi masʼuliyati oshdi. Barcha xuquqni mu-hofaza qilish idoralari kabi Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va uning joylardagi xizmatlari qayta tashkil topdi. Hozirgi bu tizimga [[Qoraqalpogʻiston|Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] Ichki ishlar vazirligi, [[Toshkent|Toshkent shahri]] Ichki ishlar bosh boshqarmasi, viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari, Transport ichki ishlar boshqarmasi kiradi. Temir yoʻlda, suv va havo transportida transport M.si boʻlinmalari mavjud; qishloqlar, shaharchalar, mavzelarda profilaktika inspektorlari, mahalla posbonlari ish olib boradi. Hozirgi vaqtda Oʻzbekiston Respublikasi IIV tizimida jinoyat qidiruv va terrorizmga qarshi kurash, tergov, post-patrul xizmati, jamoat tartibini saqlash, huquqbuzarlikning oldini olish, yoʻl harakati xavfsizligi, yongʻin xavfsizligi bosh boshqarmalari va boshqa boshqarma, boʻlimlar mavjud. M. faoliyatining asosiy yoʻnalishlaridan biri jino-yatlar va boshqa jamiyatga qarshi harakatlarni toʻxtatish, ochish va oldini olishdir. M. jinoyatlarni va ularni sodir etgan kishilarni aniqlash yuzasidan operativ qidiruv tadbirlarini amalga oshiradi, jinoiy ishlar qoʻzgʻaydi va shoshilinch tergov ishlari olib boradi, oʻz vakolatiga taalluqli ishlar boʻyicha esa surishtiruv oʻtkazadi, qamoqqa, oladi, ushlab turadi va hokazo M. jamoat joylarida tartib saqlanishini nazorat qilib boradi; koʻcha harakati va transportdan foydalanish qoidalariga rioya etilishini kuzatadi (qarang [[Davlat yoʻl harakati xavfsizligi xizmati]]); pasport rejimi bajarilishini nazorat qiladi, tergov va suddan qochib yurgan jinoyatchilarni qidiradi. M.ga, shuningdek, huquqbuzarliklardan jabrlangan va baxtsiz hodisalardan zarar koʻrgan kishilarga yordam koʻrsatish; tabiiy ofat vaqtida odamlarni va mol-mulkni qutqarishda qatnashish, karantin choralarini koʻrishga yordamlashish; tabiiy boyliklarni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, baliq ovlash va ov qoidalarini buzuvchilarga qarshi kurashish va shahrik. vazifalar ham yuklangan. M.ning butun ishi qonunchilik tamoyillariga asoslangan boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari, ijrochi-farmoyish beruvchi organlarning qaror va farmoyishlari rahbarlik uchun asos hisoblanadi. M. Boshqa davlat organlari bilan yaqin aloqada ishlaydi, jamoat tashkilotlari, mahallalarning yordami va madadiga tayanadi. Keyingi yillarda M. ishida jiddiy islohotlar oʻtkazildi. Amalga oshirilgan islohotlarning asosiy maqsadi ichki ishlar idoralarini oʻtgan asr oxirlaridan boshlab butun dunyo hamjamiyatiga xavf solayotgan terrorizm, diniy ekstremizm va giyohvand moddalarning Oʻzbekiston hududiga tarqalishiga qarshi kurash samaradorligini oshirish, bu borada boshqa davlatlarning huquqni muhofaza qilish idoralari va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilish, jinoyatchilikka qarshi kurashda mahalla faollari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va mahalla posboni jamoa tuzilmasidan keng foydalanishni yoʻlga qoʻyish, ichki ishlar idoralarining xizmat faoliyatini tashkil etishda zamonaviy kriminalistik uskunalardan, kompyuter texnologiyalari va boshqa yangi texnika vositalaridan samarali foydalanishni taʼminlash kabi bir qancha vazifalardan iborat. Ichki ishlar vazirligi tizimida yuqori malakali kadrlar tayyorlovchi 3 ta oliy oʻquv yurti — Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi, Toshkent Oliy harbiy texnika bilim yurti, Yongʻin xavfsizligi oliy texnik maktablari mavjud.
M. faoliyati Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining nashrlari — "Postda", "Na postu" gaz.lari, "Qalqon", "Shit" jurnal lari, "Qalqon" studiyasi tomonidan yoritiladi. Bundan tashqari, vazirlikka qarashli idoralar: IIV akademiyasi — "Huquq — Pravo — LAW" jurnaliga, Jazoni ijro etish Bosh boshqarmasi — "Vaqt — Vremya" gazetasiga, Yongʻin xavfsizligi Bosh boshqarmasi — "Yongʻin xavfsizligi" jurnaliga, Yoʻl harakati xavfsizligi Bosh boshqarmasi — "Avtohamroh" jurnaliga, [[Andijon viloyati]] Ichki ishlar boshqarmasi (viloyat prokuraturasi bilan hamkorlikda) — "Qonun yoʻlida" gazetasiga, [[Namangan viloyati]] Ichki ishlar boshqarmasi (viloyatdagi boshqa huquqni muhofaza qilish idoralari bilan hamkorliqda) — "Diyonat" gazetasiga, [[Qashqadaryo viloyati]] Ichki ishlar boshqarmasi — "Posbon" gazetasiga, [[Surxondaryo viloyati]] Ichki ishlar boshqarmasi — "Xalq posboni" gazetasiga, [[Xorazm viloyati]] Ichki ishlar boshqarmasi (viloyat prokuraturasi bilan hamkorlikda) — "Osoyishtalik uchun" gazetasiga, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi — "Tinchlik posboni" gazetasiga, Toshkent shahri Ichki ishlar Bosh boshqarmasi — "Ogoh" gazetasiga muassislik qilishadi.
Alisher Sharipov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->
Oʻzbekiston militsiyasi [[Oʻzbekiston Respublikasi Ichki Ishlar Vazirligi]] tarkibiga kiradi.
[[Tasvir:militsiya_xodimi.jpg|thumb|300px|Oʻzbekiston Militsiyasi xodimi avtomobil yukxonasini tekshirmoqda]]
==Shuningdek==
* [[Oʻzbekiston Respublikasi Ichki Ishlar Vazirligi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}}
[[Turkum:Militsiya]]
[[Turkum:Hukumat organlari]]
{{chala}}
q1jleuyzccphw40q3brtac3ohs5tdup
Ludwig van Beethoven
0
17325
5996001
5907027
2026-04-14T11:47:02Z
~2026-22953-96
258712
5996001
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
|ismi = Ludwig van Beethoven
|portret = Beethoven.jpg
|eni = 200px
|tavsif = [[Bastakor]]
|tavallud sanasi = {{birth date|1770|12|17}}
|tavallud joyi = [[Bonn]], [[Olmoniya]]
|vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1827|3|26|1770|12|17}}
|vafot joyi = [[Vena]], [[Avstriya]]
}}
'''Lyudvig van Betxoven''' (1770-yil 17-dekabrda tug'ilgan{{Snd}}1827-yil 26-mart) nemis bastakori va pianinochisi. U Gʻarb musiqasi tarixidagi eng hurmatli shaxslardan biri; uning asarlari mumtoz musiqa repertuarining eng koʻp ijro etilgan asarlari qatoriga kiradi va klassik musiqada [[Klassitsizm davr musiqasi|klassik davrdan]] romantik davrga oʻtish davrini qamrab oladi. Uning dastlabki ijodi 1802-yildan boshlangan. 1802-yildan 1812-yilgacha uning oʻrta davri [[Joseph Haydn]] va [[Wolfgang Amadeus Mozart]] uslublaridan foydalanib ijod qilgan. Bu vaqt ichida Beethovenning qulogʻi tobora eshitmaslikni boshladi. Oʻzining soʻngi yillarida, 1812-yildan 1827-yilgacha u musiqiy shakl va ifodadagi yangiliklarini kengaytirdi.
Uning birinchi yirik orkestr asari " Birinchi simfoniya " premyerasi 1800-yilda boʻlib oʻtdi va birinchi torli kvartetlar toʻplami 1801-yilda nashr etildi. Bu davrda karligi kuchayganiga qaramay, u dirijorlik qilishni davom ettirdi va 1804- va 1808-yillarda oʻzining Uchinchi va Beshinchi simfoniyalarining premerasini oʻtkazdi. Uning skripka konserti 1806-yilda paydo boʻldi. Uning soʻnggi pianino konserti (№ 5, Op. 73, ''Emperor'' nomi bilan tanilgan), oʻzining doimiy homiysi Avstriyalik Archduke Rudolfga bagʻishlangan, 1811-yilda Beethovenning solist sifatida premyerasi boʻlib oʻtdi. 1815-yilga kelib u deyarli butunlay kar boʻlib qoldi. Shundan soʻng, pianino ijro etishdan va omma oldida chiqishdan voz kechdi. U oʻzining sogʻligʻi bilan bogʻliq muammolari va amalga oshirilmagan shaxsiy hayotini ikkita maktubda tasvirlab berdi: akalariga yozgan ''Heiligenstadt Testament'' (1802) va nomaʼlum ''Immortal Beloved'' (1812) ga yuborilmagan sevgi maktubi.
1810-yildan soʻng, eshitish qobiliyati yomonlashgani sababli, ijtimoiy jihatdan ommaviy tadbirlarda kamroq ishtirok etgan Beethoven oʻzining eng hayratlanarli asarlarini, jumladan, keyingi simfoniyalarni, kamera musiqasini va kechki pianino sonatalarini yaratdi. Uning birinchi marta 1805-yilda ijro etilgan yagona operasi ''Fidelio'' 1814-yilda oxirgi versiyasi qayta koʻrib chiqilgan. U 1819-1823 yillarda ''Missa solemnis'' va 1822-1824 yillarda xor simfoniyasining birinchi namunalaridan biri boʻlgan 9-sonli soʻnggi simfoniyasini yaratdi. Oʻzining soʻnggi yillarida yozilgan torli kvartetlari, shu jumladan 1825-1826 yillardagi ''Grosse Fuge'', uning soʻnggi yutuqlaridan biridir. Bir necha oylik kasallikdan soʻng, toʻshakka mixlanib qoldi, u 1827-yil mart oyida 56 yoshida vafot etdi .
== Hayoti va faoliyati ==
=== Dastlabki davlari va taʼlimi ===
[[Fayl:Beethoven_house_of_birth_Bonn_2008.jpg|thumb| Beethovenning tugʻilgan joyi Bonngasse [[Bonn]] 20 hozirda Beethoven-Haus muzeyidir.]]
Beethoven 21 yoshida [[Bonn|Bonnga]] koʻchib kelgan Ludwig van Beethovenning nabirasi, u Avstriyaning Brabant knyazligidagi Mechelen shahrida musiqachi boʻlgan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}{{Sfn|Cooper|2008}}. Ludwig Köln arxiyepiskopi-selektori Klemens Avgust saroyida [[bas]] qoʻshiqchi boʻlib faoliyat yuritdi va 1761-yilda Kapellmeister (musiqa direktori) va Bonndagi taniqli musiqachiga aylandi. Umrining soʻnggida oʻziga topshirgan portreti musiqiy merosining tumori sifatida nabirasining xonalarida saqlanib qolgan{{Sfn|Swafford|2014}}. Ludwigning ikkita oʻgʻli bor edi, ulardan kichigi Johann oʻsha musiqa muassasasida tenor boʻlib ishlagan va daromadini toʻldirish uchun pianino va skripkadan saboq bergan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}.
Beethovenning birinchi musiqa oʻqituvchisi uning otasi edi. Keyinchalik uning boshqa mahalliy oʻqituvchilari, jumladan sud organchisi Gilles van den Eeden (vaf. 1782), oilaviy doʻsti Tobias Friedrich Pfeiffer, pianino boʻyicha oʻqitish, skripka va viola chalishni oʻrgatuvchi qarindoshi Frans Rovantini{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}} va Beethovenga skripka boʻyicha koʻrsatmalar bergan sud kontsertmeysteri Frans Anton Ries{{Sfn|Swafford|2014}}. Uning taʼlim berishi beshinchi kursida boshlangan. Rejim qattiq va shiddatli edi, bu esa uni koʻz yoshlariga ham sabab boʻldi. [[Uyqusizlik]] bilan ogʻrigan Pfeiffer ishtirokida yosh Beethoven toʻshagidan pianinoga sudrab olib borilib, tunda noodatiy mashgʻulotlar oʻtkazishdi{{Sfn|Swafford|2014}}. Beethovenning musiqiy isteʼdodi yoshligida yaqqol namoyon boʻldi. Leopold Mozartning oʻgʻli [[Wolfgang Amadeus Mozart|Wolfgang]] va qizi Nannerl bilan bu sohadagi muvaffaqiyatlaridan xabardor boʻlgan Johann oʻgʻlini 1778-yil mart oyida oʻzining birinchi ommaviy chiqishi uchun afishalarda Beethoven olti (u aslida yetti yoshda) edi, deb daʼvo qilib, oʻgʻlini [[Vunderkind|bolaligidan]] ommaga targʻib qilishga urindi{{Sfn|Thayer|1967a}}.
=== 1792-1802: Vena — dastlabki yillar ===
[[Fayl:Beethoven_Riedel_1801.jpg|thumb| Beethovenning yoshlikdagi portreti, {{Circa|1801}}]]
Beethoven 1792-yil noyabr oyida Fransiyada urush boshlanishi haqidagi mish-mishlar fonida [[Bonn|Bonndan]] [[Vena (shahar)|Venaga]] joʻnab ketdi. Ketganidan koʻp oʻtmay, Beethoven otasining vafot etganidan xabar topdi{{Sfn|Thayer|1967a}}{{Sfn|Cooper|2008}}. Keyingi bir necha yil ichida u yaqinda vafot etgan Mozartning vorisi ekanligi haqidagi keng tarqalgan tuygʻuga Mozart ijodini oʻrganish va oʻziga xos Mozartiy lazzat bilan asarlar yozish orqali javob berdi{{Sfn|Cooper|2008}}.
Beethoven darhol oʻzini bastakor sifatida koʻrsatishga kirishmadi, balki oʻzini oʻqish va ijrochilikka bagʻishladi. U Haydn rahbarligida ishlagan{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}},[[Kontrapunkt|kontrapunktni]] oʻzlashtirishga intildi. Ignaz Schuppanzigh qoʻl ostida skripkani ham oʻrgangan{{Sfn|Cooper|2008}}. Bu davrning boshida Antonio Salieridan, birinchi navbatda, italyan vokal kompozitsiyasi uslubi boʻyicha vaqti-vaqti bilan koʻrsatma olishni boshladi; bu munosabatlar kamida 1802-yilgacha va ehtimol 1809-yilgacha davom etdi{{Sfn|Thayer|1967a}}.
Haydn va Waldstein bilan aloqalari tufayli Beethoven Vena zodagonlarining saroylarida ijrochi va improvizator sifatida obroʻ qozona boshladi{{Sfn|Solomon|1998}}. Uning doʻsti Nikolaus Simrock oʻz kompozitsiyalarini Dittersdorf (WoO 66) mavzusidagi pianino oʻzgarishlari toʻplamidan boshlab nashr qilishni boshladi{{Sfn|Cooper|2008}}. 1793-yilga kelib, u Vena shahrida pianino virtuozi sifatida obroʻga ega boʻldi{{Sfn|Cooper|2008}}.
=== 1802-1812: „qahramonlik“ davri ===
==== Karlik ====
[[Fayl:Beethoven_Hornemann.jpg|thumb| Christian Horneman tomonidan chizilgan 1803-yil Beethoven portreti]]
Beethoven ingliz pianinochisi Charlz Neatega (1815-yilda) uning eshitish qobiliyatini yoʻqotishi 1798-yilda qoʻshiqchi bilan qizgʻin janjal paytida boshlanganini aytdi{{Sfn|Solomon|1998}}. Sekin-asta uning eshitishiga tinnitusning ogʻir shakli toʻsqinlik qildi{{Sfn|Swafford|2014}}. 1801-yilda Wegeler va boshqa doʻsti Karl Amendaga maktub yozgan va uning alomatlari va ular kasbiy va ijtimoiy muhitda yuzaga kelgan qiyinchiliklarni tasvirlab bergan (garchi uning baʼzi yaqin doʻstlari bu muammolardan allaqachon xabardor boʻlishsa ham){{Sfn|Cooper|2008}}. Kasallikning sababi, ehtimol, otoskleroz edi, ehtimol eshitish nervlarining buzilishi bilan bogʻliq edi{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}. {{Refn|The cause of Beethoven's deafness has also variously been attributed to, among other possibilities, [[lead poisoning]] from Beethoven's preferred wines.{{sfn|Stevens|2013|pp=2854–2858}} In 2024, researchers found very high lead concentrations in souvenir strands of Beethovenʼs hair, providing evidence for the theory of lead poisoning.<ref>{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Kolata| first = Gina| title = Locks of Beethoven's Hair Offer New Clues to the Mystery of His Deafness| work = The New York Times| access-date = 16 May 2024| date = 6 May 2024| url = https://www.nytimes.com/2024/05/06/health/beethoven-deaf-lead-hair.html}}</ref> Another possibility is that it was caused by complications from a case of [[murine typhus]] from 1796.<ref>{{cite book|last=Caeyers |first=Jan |title=Beethoven: A Life |date=8 September 2020 |page=109 |publisher=Univ of California Press |isbn=978-0-520-34354-2}}</ref>|group=n}}
Beethovenning eshitish qobiliyatini yoʻqotishi unga musiqa yozishga toʻsqinlik qilmadi, lekin bu uning hayotining ushbu bosqichida muhim daromad manbai boʻlgan konsertlarda ishtirok etishni tobora qiyinlashtirdi. Bu uning ijtimoiy chekinishiga ham katta hissa qoʻshdi{{Sfn|Kerman|Tyson|Burnham|2001}}. Czernyning taʼkidlashicha, Beethoven hali 1812-yilgacha nutq va musiqani odatdagidek eshitishi mumkin edi{{Sfn|Ealy|1994}}. Beethoven hech qachon butunlay kar boʻlmagan; hayotining soʻnggi yillarida u hali ham past tonlarni va baland tovushlarni ajrata olardi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha='Deaf' genius Beethoven was able to hear his final symphony after all |url=https://www.theguardian.com/music/2020/feb/01/beethoven-not-completely-deaf-says-musicologist |ish=The Guardian |qaralgan sana=2 September 2021 |til=en |sana=1 February 2020}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}
* [https://www.beethoven.de/ Betxoven-Haus Bonn]
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:1827-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1770-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Pianinochilar]]
[[Turkum:Bastakorlar]]
[[Turkum:Musiqachilar]]
[[Turkum:Klassik musiqa]]
0v0rhrtqk007o5zawoqu9tbf3tvjzle
Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)
0
18573
5995495
5972844
2026-04-13T15:33:48Z
AnvarxonM
75105
5995495
wikitext
text/x-wiki
{{maʼnolari|Lokomotiv (maʼnolari)}}
{{Futbol klubi2
| clubname = FC Lokomotiv Toshkent
| fullname = Lokomotiv Toshkent Professional Futbol Klubi
| image = [[File:PFC Lokomotiv Tashkent (logo).png|200px]]
| nickname = {{lang-uz|Temiryoʻlchilar}}<br />(Railroaders)<br />{{lang-uz|Loko}}
| founded = {{Start date and age|2002|2|18}}
| stadium = [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Lokomotiv stadioni]]
| capacity = 8,000
| chrtitle = Prezident
| chairman = Zokir Seidullaev
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = {{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
| league = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| website = http://lokomotiv.uz/
| season = [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2024]]
| position = 2
| current = Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi
| pattern_la1 = _jomagold2rw
| pattern_b1 = _ltashkent20h
| pattern_ra1 = _jomagold2rw
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 =
| leftarm1 = FF0000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = FF0000
| shorts1 = FF0000
| socks1 = FF0000
| pattern_la2 = _ltashkent21a
| pattern_b2 = _ltashkent21a
| pattern_ra2 = _ltashkent21a
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 =
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
}}
'''Lokomotiv Toshkent''' professional futbol klubi — [[Toshkent]] shahrining [[futbol]] klubi hisoblanadi va [[Oʻzbekiston Oliy Ligasi]] ishtirokchisi. 2002-yilda tashkil topgan, [[Oʻzbekiston temir yoʻllari]] kompaniyasi homiylik qiladi.
== Tarixi ==
Lokomotiv futbol klubi 2002-yil boshida Oʻzbekiston temir yoʻllari tomonidan tashkil etilgan. 2001-yilgi mavsumda Davr-Lokomotiv nomi ostida Oʻzbekiston chempionatining Ikkinchi ligasida ishtirok etgan. 2002-yilda klubning [[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Birinchi ligada oʻynashi]] maʼqullandi. 2003-yilgi mavsumda Lokomotiv ikkinchi oʻrinni egalladi va Oliy ligaga yoʻllanma oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/264141?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia|sarlavha="Ретро сурат". "Локомотив-2006"|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230506054203/https://championat.asia/uz/news/264141?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia|arxivsana=2023-05-06|qaralgan sana=2023-05-06}}</ref>.
2004-yildagi debyut chempionatida oltinchi oʻrinni egalladi va [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogi chorak finaliga]] chiqdi. [[Marsel Idiatullin]] oʻsha mavsumda Lokomotivning eng yaxshi toʻpurari boʻldi. 2005-yilda klub kuchli oʻntalikka kirdi va yana Kubok chorak finaliga chiqdi. Bu davrda Lokomotiv Oliy ligada oʻrtamiyona jamoa edi va 2009-yilgi mavsumda oʻzining eng yaxshi natijasini — 6-oʻrinni takrorladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/arxiv-2008-yilda-jar-stadionida-otgan-lokomotiv-bunyodkor-uchrashuvi-marsel-idiatullindan-gol|sarlavha=Архив. 2008 йилда "Жар" стадионида ўтган "Локомотив" - "Бунёдкор" учрашуви, Марсель Идиатуллиндан гол|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221120142030/https://championat.asia/uz/news/arxiv-2008-yilda-jar-stadionida-otgan-lokomotiv-bunyodkor-uchrashuvi-marsel-idiatullindan-gol|arxivsana=2022-11-20|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref>.
2010-yil Lokomotiv uchun inqiroz yili boʻldi — Oliy ligada 13-oʻrinni egalladi va [[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogi yarim finaliga]] chiqqan boʻlsa-da, Birinchi ligaga tushib ketdi. Ushbu muvaffaqiyatsizlikdan soʻng, klub rahbariyati jamoani jiddiy kuchaytirishni maqsad qildi. Bir nechta tajribali xorijlik va mahalliy futbolchilar sotib olindi.
Keyingi mavsumda temiryoʻlchilar Birinchi ligada birinchi oʻrinni egallab, elitaga yoʻl olishdi. [[Zayniddin Tojiyev]] 30 ta gol urib, jamoaning eng yaxshi toʻpurariga aylandi. 2012-yilda klub rahbariyati chempionat yakunida kuchli beshta jamoa qatoridan joy olishni maqsad qilgan edi. Armanistonlik mutaxassis [[Xoren Oganesyan]] bosh murabbiy boʻldi. Natijada, Lokomotiv bronza medalini qoʻlga kiritdi va OChL saralash bosqichiga yoʻllanma oldi.
2013-yilda tojikistonlik mutaxassis [[Hakim Fuzaylov]] bosh murabbiy etib tayinlandi. OChL saralash bosqichida Lokomotiv BAAning Al-Nasr jamoasiga 2:3 hisobida yutqazdi. Oliy ligada ikkinchi oʻrinni egalladi va yana OʻFF Chempionlar Ligasi saralash bosqichiga yoʻllanma oldi. Ular shuningdek, 2013-yilgi mavsumda Oʻzbekiston kubogi yarim finaliga qadar yetib borishdi.
2014-yilda Lokomotiv OChL saralash bosqichi pley-off bosqichida Quvaytning Al-Quvayt jamoasiga 1:3 hisobida magʻlub boʻlgan va oʻz ishtirokini yakunlagan. 2014-yilgi chempionatda klub yana ikkinchi oʻrinni egalladi va finalda Bunyodkorni magʻlub etib, Oʻzbekiston kubogini qoʻlga kiritdi. 2015-yilgi mavsum boshlanishidan oldin Lokomotiv ikkinchi urinishida [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|Oʻzbekiston Superkubogini]] qoʻlga kiritdi<ref>{{cite web |title="Lokomotiv" – 21 yoshda! |url=http://lokomotiv.uz/?p=11711&lang=uz |website=lokomotiv.uz/ |publisher=PFC Lokomotiv Tashkent |access-date=14 March 2023 |language=Uzbek |date=19 February 2023 |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314115836/http://lokomotiv.uz/?p=11711&lang=uz |url-status=live}}</ref>.
Osiyo Chempionlar Ligasi guruh bosqichida Toshkent klubining C guruhidagi raqiblari orasida Eronning [[Foolad F.C.|Fulad]], Qatarning [[Al Sadd SC|Al Sadd]]" va Saudiya Arabistonining [[Al-Hilol SFK|Al-Hilol]] jamoalari bor edi. Lokomotiv toʻrt ochko bilan guruhda oxirgi oʻrinni egalladi.
2015-yilgi milliy chempionatda temiryoʻlchilar ketma-ket uchinchi marta 2-oʻrinni egallashdi va Oʻzbekiston kubogi yarim finalida Qarshining Nasaf jamoasiga yutqazishdi.
2016-yilgi mavsumda ishonchli oʻyin koʻrsatgan Lokomotiv milliy chempionat tugashiga bir tur qolganida raqiblari uchun daxlsiz boʻlib qoldi va klub tarixida birinchi marta Oʻzbekiston chempioni unvonini qoʻlga kiritdi.
2017 va 2018-yilgi mavsumlarda klub Oʻzbekiston chempioni boʻldi. 2022-yilgi mavsumda Lokomotiv turnir jadvalida 12-oʻrinni egalladi va Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketdi. 2023-yilgi mavsumda Pro liga chempioni boʻldi va 2024-yilgi Superligaga yoʻllanma oldi. 2024-yilgi Superliga mavsumi muvaffaqiyatsiz oʻtdi va oxirgi oʻrinni egallagan klub yana Pro ligaga tushib ketdi. Kubokda guruh bosqichidan oʻta olmadi. 2025-yilgi mavsumda yana Superligaga qaytdi<ref>{{Cite web|url=https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/|title=«Lokomotiv» - Superligaga qaytdi|lang=uz-latn|website=sports24.uz|access-date=2026-04-01}}</ref>.
=== Mahalliy musobaqalar tarixi ===
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" align=center cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:90%"
|-
!rowspan=2|Mavsum
!colspan=10|Liga
!rowspan=2|[[Oʻzbekiston Kubogi|Kubok]]
!rowspan=2|[[Oʻzbekiston Superkubogi|Superkubok]]
!colspan=2|Eng koʻp gol urganlar
|-
!Division
!{{Tooltip|Oʻ|Oʻyin}}
!{{Tooltip|Y|Yutuq}}
!{{Tooltip|D|Durang}}
!{{Tooltip|M|Magʻlubiyat}}
!{{Tooltip|UG|Urilgan gollar}}
!{{Tooltip|OʻG|Oʻtkazilgan gollar}}
!{{Tooltip|G/F|Gollar farqi}}
!{{Tooltip|O|Ochko}}
!{{Tooltip|Oʻrin|Oʻrin}}
!Ismi
!Gollar
|-
![[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2002]]
|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|Pro liga]] (2)
|32
|15
|5
|12
|48
|36
| +12
|50
|'''8'''
|{{n/a}}
|—
|{{n/a}}
|{{n/a}}
|-
![[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2003]]
|bgcolor="#DDFFDD"|↑ [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Pro liga]] (2)
|28
|20
|3
|5
|78
|22
| +56
|63
|bgcolor=silver|'''2'''
|Birinchi bosqich
|—
|align=left|{{flagdeco|UZB}} {{sortname|Ravshan|Bozorov}}
|19
|-
![[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2004]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|10
|6
|10
|37
|35
| +2
|36
|'''6'''
|Chorak final
|—
| align="left" |{{flagdeco|UZB}} {{sortname|Marsel|Idiatullin}}
|7
|-
![[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2005]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|9
|3
|14
|39
|46
|–7
|30
|'''10'''
|Chorak final
|—
|{{flagdeco|UZB}} {{sortname|Marsel|Idiatullin}}
|11
|-
![[Futbol boʻyicha 2006-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2006]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|30
|10
|8
|12
|39
|55
|–16
|38
|'''9'''
|Nimchorak final
|—
|{{flagdeco|UZB}} {{sortname|Marsel|Idiatullin}}
|13
|-
![[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2007]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|30
|6
|8
|16
|25
|44
|–19
|26
|'''14'''
|Guruh bosqichi
|—
|align=left|{{flagdeco|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]]
|5
|-
![[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2008]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|30
|11
|4
|15
|41
|38
| +3
|37
|'''8'''
|Guruh bosqichi
|—
|align=left|{{flagdeco|UZB}} {{sortname|Olim|Navkarov}}
|9
|-
![[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2009]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|30
|11
|9
|10
|34
|40
|–6
|42
|'''6'''
|Guruh bosqichi
|—
|{{flagdeco|UZB}} [[Muzaffar Umrzoqov]]
|10
|-
![[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2010]]
|bgcolor="#FFCCCC"|↓ [[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|6
|5
|15
|20
|38
|–18
|23
|bgcolor="#FFCCCC"|'''13'''
|Yarim final
|—
|align=left|{{flagdeco|UZB}} {{sortname|Olim|Navkarov}}
|6
|-
![[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2011]]
|bgcolor="#DDFFDD"|↑ [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Pro liga]] (2)
|30
|25
|4
|1
|102
|11
| +91
|79
|bgcolor="gold"|'''1'''
|Nimchorak final
|—
| align="left" |{{flagdeco|UZB}} [[Zayniddin Tojiev]]
|30
|-
![[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2012]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|14
|7
|5
|43
|22
| +21
|49
|bgcolor=#deb678|'''3'''
|Chorak final
|—
|{{flagdeco|UZB}} [[Zayniddin Tojiev]]
|11
|-
![[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|19
|3
|4
|63
|21
| +42
|60
|bgcolor=silver|'''2'''
|Yarim final
|—
| align="left" |{{flagdeco|UZB}} [[Farhod Tojiyev]]
|17
|-
![[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|20
|4
|2
|58
|21
| +37
|64
|bgcolor=silver|'''2'''
|bgcolor="gold"|'''Gʻolib'''
|bgcolor=silver|[[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|Ikkinchi oʻrin]]
|{{flagdeco|UZB}} [[Farhod Tojiyev]]
|13
|-
![[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2015]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|30
|23
|5
|2
|66
|22
| +44
|74
|bgcolor=silver|'''2'''
|Yarim final
|bgcolor=gold|'''[[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|Gʻolib]]'''
|align=left|{{flagdeco|UZB}} [[Sanjar Shoahmedov]]
|14
|-
![[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|30
|23
|5
|2
|77
|24
| +53
|74
|bgcolor=gold|'''1'''
|bgcolor=gold|'''Gʻolib'''
|—
|align=left|{{flagdeco|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]]
|22
|-
![[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|30
|22
|4
|4
|67
|20
| +47
|70
|bgcolor=gold|'''1'''
|bgcolor=gold|'''Gʻolib'''
|—
|align=left|{{flagdeco|UZB}} [[Marat Bikmayev]]
|27
|-
![[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|32
|20
|8
|4
|59
|17
| +20
|68
|bgcolor=gold|'''1'''
|[[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#1/4 final|Chorak final]]
|—
|align=left|{{flagdeco|UZB}} [[Marat Bikmayev]]
|14
|-
![[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2019]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|13
|10
|3
|40
|17
| +23
|49
|bgcolor=silver|'''2'''
|[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#1/8 final bosqichi|Nimchorak final]]
|bgcolor=gold|'''[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|Gʻolib]]'''
|align=left|{{flagdeco|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]]
|11
|-
![[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2020]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|10
|5
|11
|28
|38
| −10
|35
|'''9'''
|[[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#16-tur|Nimchorak final]]
| —
|align=left|{{flagdeco|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]]<br /> {{flagdeco|UZB}} [[Marat Bikmayev]]
|6
|-
![[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2021]]
|[[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|11
|6
|9
|37
| 32
| +5
|39
|'''7'''
| [[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#1/16 final|Nimchorak final]]
|—
|{{flagdeco|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]]
|14
|-
![[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]]
| bgcolor="#FFCCCC" |↓ [[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|6
|6
|14
|22
|36
| −14
|24
| bgcolor="#FFCCCC" |'''12'''
|[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#1/4 final|Chorak final]]
| —
| align="left" |{{flagdeco|CMR}} [[Jerome Etame]]
|5
|-
![[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2023]]
| bgcolor="#DDFFDD" |↑ [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Pro liga]] (2)
|20
|15
|3
|2
|40
|11
| +29
|48
| bgcolor="gold" |'''[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|1]]'''
|[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Nimchorak final|Nimchorak final]]
| —
|{{fbicon|TJK}} [[Rustam Soirov]]
|8
|-
![[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2024]]
| bgcolor="#FFCCCC" |↓ [[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] (1)
|26
|5
|6
|15
|28
|44
|−16
|21
| bgcolor="#FFCCCC" |14
|[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#D guruhi|Guruh bosqichi]]
|—
|align=left|{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Abdunabiyev]]
|6
|-
![[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]]
|↑ [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Pro liga]] (2)
|20
|12
|5
|3
|37
|15
| +22
|41
|'''[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|1]]'''
|[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#G guruhi|Guruh bosqichi]]
|—
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Muhriddin Zoirov]]
|11
|}
{| class="wikitable"
|bgcolor=gold|Gʻolib
|bgcolor=silver|Ikkinchi oʻrin
|bgcolor=#deb678|Uchinchi oʻrin
|bgcolor="#DDFFDD"|Koʻtarilgan
|bgcolor="#FFCCCC"|Pastga tushirilgan
|}
=== OFK musobaqalaridagi ishtiroki ===
{{updated|2020-yil 1-mart holatiga}}
{| class="wikitable"
|-
! Musobaqa
! Oʻ
! Yu
! D
! M
! GU
! GQ
|-
| [[AFC Osiyo Chempionlar ligasi]]
| style="text-align:center;"| 37
| style="text-align:center;"| 9
| style="text-align:center;"| 11
| style="text-align:center;"| 17
| style="text-align:center;"| 51
| style="text-align:center;"| 57
|-
| '''Hammasi'''
| style="text-align:center;"| '''37'''
| style="text-align:center;"| '''9'''
| style="text-align:center;"| '''11'''
| style="text-align:center;"| '''17'''
| style="text-align:center;"| '''51'''
| style="text-align:center;"| '''57'''
|}
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" align=center cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:90%"
|-
!colspan="6"| AFC
|-
! Sana
! Raund
! Natija
! Jamoa
! Joyi
! Mavsumi
|-style="border-bottom:2px solid gray;"
| 2013-yil 9-fevral || align="center" | Play-off|| bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''2-3''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al-Nasr Dubai SC|Al-Nasr]]|| align="left" | [[Al-Maktoum stadioni|Dubay]], [[Birlashgan Arab Amirliklari]]|| 2013-yilgi AFC Chempionlar ligasi
|-style="border-bottom:2px solid gray;"
| 2014-yil 9-fevral || align="center" | Play-off|| bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''1-3''' ||align=left| {{flagicon|KUW}} [[Kuwait SC|Al-Kuwait]]|| align="left" | [[Paxtakor markaziy stadioni|Tashkent]], [[Uzbekistan]] || 2014-yilgi AFC Chempionlar ligasi
|-
| 2015-yil 25-fevral || rowspan="6" align="center" | Guruh bosqichi|| bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''1-3''' ||align=left| {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal FC|Al-Hilal]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/uzb/news/150597|sarlavha="Локомотив" Саудия Арабистонида қандай натижалар қайд этган?|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220910122624/https://championat.asia/uz/uzb/news/150597|arxivsana=2022-09-10|kirish sanasi=10-sentyabr 2022-yil}}</ref>|| align="left" | [[Qirol Fahd stadioni|Riyod]], [[Saudiya Arabistoni]]|| rowspan="6" | 2015-yilgi AFC Chempionlar ligasi
|-
| 2015-yil 4-mart || bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''1-1''' ||align=left| {{flagicon|IRN}} [[Foolad F.C.|Foolad]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]
|-
| 2015-yil 17-mart || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''2-6''' ||align=left| {{flagicon|QAT}} [[Al Sadd SC|Al-Sadd]]|| align="left" | [[Jassim bin Hamad stadioni|Doha]], [[Qatar]]
|-
| 2015-yil 8-aprel || bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''5-0''' ||align=left| {{flagicon|QAT}} [[Al Sadd SC|Al-Sadd]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2015-yil 21-aprel || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''1-2''' ||align=left| {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal FC|Al-Hilal]] ||align=left| [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|- style="border-bottom:2px solid gray;"
| 2015-yil 5-may || align="left" | '''0-1'''|| align="left" | {{flagicon|IRN}} [[Foolad F.C.|Foolad]]
|[[Ghadir stadioni|Ahvaz]], [[Iran]]
|-
| 2016-yil 23-fevral || rowspan="6" align="center" | Guruh bosqichi|| bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''1-1'''|| align="left" | {{flagicon|KSA}} [[Al-Ittihod (futbol klubi, Jidda)|Al-Ittihod]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]|| rowspan="10" | 2016-yilgi AFC Chempionlar ligasi
|-
| 2016-yil 1-mart || bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''1-1'''|| align="left" | {{flagicon|KSA}} [[Al-Ittihod (futbol klubi, Jidda)|Al-Ittihod]]|| align="left" | [[Qirol Abdulloh stadioni|Jidda]], [[Saudiya Arabistoni]]
|-
| 2016-yil 15-mart || bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''2-0''' ||align=left| {{flagicon|IRN}} [[Sepahon FK|Sepahan]]|| align="left" | [[Fulad Shahr stadioni|Isfahan]], [[Eron]]
|-
| 2016-yil 6-aprel || bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''1-0''' ||align=left| {{flagicon|IRN}} [[Sepahon FK|Sepahan]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2016-yil 20-aprel || bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''1-1''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al-Nasr Dubai SC|Al-Nasr]]|| align="left" | [[Al-Maktoum stadioni|Dubay]], [[Birlashgan Arab Amirliklari]]
|-
| 2016-yil 4-may || bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''0-0''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al-Nasr Dubai SC|Al-Nasr]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2016-yil 17-may || rowspan="2" | Nim chorak final|| bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''0-0''' ||align=left| {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal FC|Al-Hilal]] ||align=left| [[Qirol Fahd stadioni|Riyod]], [[Saudiya Arabistoni]]
|-
| 2016-yil 24-may || bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''2-1''' ||align=left| {{flagicon|KSA}} [[Al-Hilal FC|Al-Hilal]] ||align=left| [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2016-yil 23-avgust || rowspan="2" | Chorak final|| bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''0-0''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al Ain FC|Al-Ain]]|| align="left" | [[Hazza bin Zayed stadioni|Al Ayn]], [[Birlashgan Arab Amirliklari]]
|-style="border-bottom:2px solid gray;"
| 2016-yil 13-sentyabr || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''0-1''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al Ain FC|Al-Ain]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2017-yil 20-fevral || rowspan="6" | Guruh bosqichi|| bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''0-1''' ||align=left| {{flagicon|KSA}} [[Al-Taawoun FC|Al-Taawoun]]|| align="left" | [[Qirol Abdulloh stadioni (Burayda)|Burayda]], [[Saudiya Arabistoni]]|| rowspan="6" | 2017-yilgi AFC Chempionlar ligasi
|-
| 2017-yil 27-fevral || bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''2-0''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Shabab Al-Ahli Dubai FC|Al-Ahli]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2017-yil 13-mart || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''0-2''' ||align=left| {{flagicon|IRN}} [[Esteghlal FC]]|| align="left" | [[Ozodiy Stadioni|Tehron]], [[Eron]]
|-
| 2017-yil 11-aprel || bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''1-1''' ||align=left| {{flagicon|IRN}} [[Esteghlal FC]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2017-yil 25-aprel || bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''4-4''' ||align=left| {{flagicon|KSA}} [[Al-Taawoun FC|Al-Taawoun]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-style="border-bottom:2px solid gray;"
| 2017-yil 9-may || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''0-4''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Shabab Al-Ahli Dubai FC|Al-Ahli]]|| align="left" | [[Al Rashid stadioni|Dubay]], [[Birlashgan Arab Amirliklari]]
|-
| 2018-yil 12-fevral || rowspan="6" | Guruh bosqichi|| bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''5-0''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al Wahda FC|Al-Wahda]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]|| rowspan="6" | 2018-yilgi AFC Chempionlar ligasi
|-
| 2018-yil 19-fevral || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''0-2''' ||align=left| {{flagicon|IRN}} [[Zob Ahan Esfahan F.C.|Zob Ahan]]|| align="left" | [[Fulad Shahr stadioni|Isfahan]], [[Eron]]
|-
| 2018-yil 6-mart || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''2-3''' ||align=left| {{flagicon|QAT}} [[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|| align="left" | [[Abdulloh bin Xalifa stadioni|Doha]], [[Qatar]]
|-
| 2018-yil 12-mart || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''1-2''' ||align=left| {{flagicon|QAT}} [[Al-Duhail SC|Al-Duhail]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2018-yil 3-aprel || bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''4-1''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al Wahda FC|Al-Wahda]]|| align="left" | [[Zayed Sports City stadioni|Abu Dabi]], [[Birlashgan Arab Amirliklari]]
|-
| 2018-yil 17-aprel || bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''1-1''' ||align=left| {{flagicon|IRN}} [[Zob Ahan Esfahan F.C.|Zob Ahan]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/tarixda-bugun-yomgirli-kecha-hisobga-olinmagan-gol-oyini-qovushmagan-rashidov-va-90-daqiqadagi-gol|sarlavha=Тарихда бугун: Ёмғирли кеча, ҳисобга олинмаган гол, "Кунг-фу Панда" ва 90-дақиқадаги гол|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230506052429/https://championat.asia/uz/news/tarixda-bugun-yomgirli-kecha-hisobga-olinmagan-gol-oyini-qovushmagan-rashidov-va-90-daqiqadagi-gol|arxivsana=2023-05-06|qaralgan sana=2023-05-06}}</ref>|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2019-yil 4-mart || rowspan="6" | Guruh bosqichi|| bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''2-0''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al Wahda FC|Al-Wahda]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]|| rowspan="6" | 2019-yilgi AFC Chempionlar ligasi
|-
| 2019-yil 11-mart || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''1-2''' ||align=left| {{flagicon|QAT}} [[Al-Rayyan SC|Al-Rayyan]]|| align="left" | [[Jassim bin Hamad stadioni|Doha]], [[Qatar]]
|-
| 2019-yil 9-aprel || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''2-3''' ||align=left| {{flagicon|KSA}} [[Al-Ittihod (futbol klubi, Jidda)|Al-Ittihod]]|| align="left" | [[Qirol Abdulloh stadioni|Jidda]], [[Saudiya Arabistoni]]
|-
| 2019-yil 22-aprel || bgcolor="#ffffdd" align="center" |'''1-1''' ||align=left| {{flagicon|KSA}} [[Al-Ittihod (futbol klubi, Jidda)|Al-Ittihod]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-
| 2019-yil 7-may || bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''1-3''' ||align=left| {{flagicon|UAE}} [[Al Wahda FC|Al-Wahda]]|| align="left" | [[Zayed Sports City stadioni|Abu Dabi]], [[Birlashgan Arab Amirliklari]]
|-
| 2019-yil 21-may || bgcolor="#ddffdd" align="center" |'''3-2''' ||align=left| {{flagicon|QAT}} [[Al-Rayyan SC|Al-Rayyan]]|| align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]
|-style="border-bottom:2px solid gray;"
| 2020-yil 21-yanvar || align="center" | 2-saralash bosqichi|| bgcolor="#ffdddd" align="center" |'''0-1''' ||align=left| {{flagicon|TJK}} [[Istiqlol Dushanbe (futbol klubi)|Istiqlol Dushanbe]] || align="left" | [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Toshkent]], [[Uzbekistan|Oʻzbekiston]]|| 2020-yilgi AFC Chempionlar ligasi
|}
== Yutuqlari ==
'''[[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston Superligasi]]'''
* '''Chempion:''' 2016, 2017, 2018<ref>{{Veb manbasi |url=https://stadion.uz/uz/news/detail/216256 |sarlavha=«Lokomotiv» — 3 karra O‘zbekiston chempioni! |sana=26.11.2018}}</ref>
* Kumush medal sohibi (4 marta): 2013, 2014, 2015, 2019.
* Bronza medali sohibi (1 marta): 2012
'''[[Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi]]'''
* '''Gʻoliblar:''' 2011, 2023
* Birinchi liganing kumush medali sohibi (1 marta): 2003-yil.
'''[[Oʻzbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogi]]'''
* '''Gʻoliblar:''' 2014, 2016, 2017
'''[[Oʻzbekiston Superkubogi|Oʻzbekiston Superkubogi]]'''
* '''Gʻoliblar:''' 2015, 2019<ref>{{Veb manbasi |url=https://stadion.uz/uz/news/detail/223918 |sarlavha=«Lokomotiv» — ikki karra O‘zbekiston superkubogi sohibi! |sana=23.02.2019}}</ref>
* Finalchi (1 marta): 2014-yil.
==== Oʻzbekiston PFL kubogi ====
* Finalchi (1 marta): 2011-yil
==== Osiyo Chempionlar Ligasi ====
* 1/4 final (1 marta): 2016-yil.
== Stadion ==
Klub tashkil etilgan vaqtida oʻz uy uchrashuvlarini Toshkent temir yoʻl transporti muhandislari instituti stadioni TTYMI stadionida oʻtkazdi. 2009-yilda "Lokomotiv Toshkentning „[[Traktor (futbol klubi, Toshkent)|Traktor]]“ stadioni oʻrnida yangi 8000 oʻrinli arena, „[[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Lokomotiv]]“ stadioni qurilishini boshladi va [[2012-yil]] bahorida taʼmirlash ishlari yakunlandi. Sport majmuasi tarkibida sport inshootlari, mehmonxona va 270 oʻrinli avtoturargoh mavjud.<ref>"[http://news.rambler.ru/8805579/ V Uzbekistane do marta 2013 goda postroyat i rekonstruiruyut 8 stadionov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131108233309/http://news.rambler.ru/8805579/|date=2013-11-08}} 24 yanvarya 2011, {{in lang|ru}}</ref> Yangi stadion 2012-yilning 11-may kuni [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston Oliy liga]]sining rasmiy 2012-yilgi „Lokomotiv“ — „[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]“ uchrashuvi bilan ochilgan edi. Hozirda „Lokomotiv“ oʻz uy uchrashuvlarini „Lokomotiv“ stadionida ham oʻtkazmoqda.''[[TTYMI stadioni]]da esa'' Lokomotiv Yoshlar jamoasi tarkibi va ayollar jamoasi oʻz uy uchrashuvlarini oʻtkazmoqda<ref>{{cite news |date=11 May 2012 |title="Локомотив"нинг янги стадиондаги илк ўйини дуранг билан якунланди |language=uz |publisher=pfl.uz |url=http://pfl.uz/index.php?act=news§ion=11&subsec=1&news_id=2769 |url-status=dead |access-date=11 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201032000/http://pfl.uz/index.php?act=news§ion=11&subsec=1&news_id=2769 |archive-date=1 December 2017}}</ref><ref>{{cite news |date=11 May 2012 |script-title=ru:ФК "Локомотив" обзавелся новым стадионом |language=ru |publisher=gazeta.uz |url=http://gazeta.uz/2012/05/11/loco/ |url-status=live |access-date=11 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503070221/https://www.gazeta.uz/2012/05/11/loco/ |archive-date=3 May 2016}}</ref>.
== Homiylar ==
„Lokomotiv“ futbol klubi homiysi „[[Oʻzbekiston temir yoʻllari|Oʻzbekiston temir yoʻllari]]“ milliy temir yoʻl tashuvchisidir. „Lokomotiv“ futbolkalari 2013-yilgacha ishlab chiqaruvchi [[Adidas]] tomonidan ishlab chiqarilgan. 2013-yilning fevral oyida klub [[Joma]] bilan klubning yangi forma ishlab chiqaruvchisi sifatida shartnoma imzolagani maʼlum boʻldi.
{| class="wikitable"
!Davr
!Toʻplam ishlab chiqaruvchisi
!Koʻylak hamkori
|-
|2002—2012
|Adidas
| rowspan="2" |Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|2013—2017 yillar
| rowspan="2" |Joma
|-
|2018—
|OrientFinansBank
|}
== Jamoa tarkibi ==
=== Hozirgi tarkibi ===
{{updated|2026-yil 10-mart}} holatiga koʻra<ref>{{cite web |url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c27eae2c-34c1-406a-b756-4f3ba7953f00-31ccc8b5-9fd8-4a6c-8e9a-0fa144b6fe5c.pdf |sarlavha= Lokomotiv futbol klubining 2026-yilgi mavsum qaydnomasi|access-date=10 March 2026 }}</ref>
<!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI O‘QING ----------------------------------
- Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʻlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
- Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
- Chelsi FKda rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
- Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
– Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi
---------------------------------------------------------------------------->
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |nat=RUS|pos=GK|name=[[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]}}
{{Fs player|no=4 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Abrorjon Aliyev]]}}
{{Fs player|no=5 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Anzur Ismoilov]]}}
{{Fs player|no=6 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Xudoyshukur Sattorov]]}}
{{Fs player|no=7 |nat=UZB|pos=FW|name=[[Quvonchbek Abrayev]]}}
{{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Bilol Tupliyev]]}}
{{Fs player|no=9 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Suhrob Nurulloyev]]}}
{{Fs player|no=10|nat=UZB|pos=FW|name=[[Shodiyor Shodiboyev]]}}
{{Fs player|no=11|nat=UZB|pos=FW|name=[[Temurxoʻja Abduxoliqov]]}}
{{Fs player|no=12|nat=UZB|pos=GK|name=[[Nikita Shevchenko]]}}
{{Fs player|no=14|nat=BLR|pos=MF|name=[[Mikalay Ivanow]]}}
{{Fs player|no=15|nat=AUS|pos=DF|name=[[Aleksandar Šušnjar]]}}
{{Fs player|no=16|nat=UZB|pos=GK|name=[[Danil Baklanov]]}}
{{Fs player|no=17|nat=UZB|pos=DF|name=[[Sardor Mirzayev]]}}
{{Fs player|no=18|nat=UKR|pos=DF|name=[[Oleksandr Kucherenko]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=19|nat=UZB|pos=DF|name=[[Sherzodbek Abdulboriyev]]}}
{{Fs player|no=21|nat=SRB|pos=FW|name=[[Ilya Yelichich]]}}
{{Fs player|no=22|nat=UZB|pos=DF|name=[[Sunnatilla Poyonov]]}}
{{Fs player|no=23|nat=UZB|pos=MF|name=[[Diyor Turopov]]}}
{{Fs player|no=26|nat=UZB|pos=MF|name=[[Abdulloh Yoʻldoshev]]}}
{{Fs player|no=27|nat=UZB|pos=MF|name=[[Ozodbek Oʻktamov]]}}
{{Fs player|no=28|nat=UZB|pos=DF|name=[[Shuhrat Muhammadiyev]]}}
{{Fs player|no=33|nat=UZB|pos=DF|name=[[Oleg Zoteyev]]}}
{{Fs player|no=44|nat=UZB|pos=DF|name=[[Muhammad Habibullayev]]}}
{{Fs player|no=45|nat=SRB|pos=MF|name=[[Jovan Nišić]]}}
{{Fs player|no=61|nat=UZB|pos=MF|name=[[Nurlan Ibraimov]]}}
{{Fs player|no=70|nat=UZB|pos=MF|name=[[Muhammadali Raimov]]}}
{{Fs player|no=71|nat=UZB|pos=MF|name=[[Lazizbek Mirzayev]]}}
{{Fs player|no=88|nat=UZB|pos=DF|name=[[Islombek Baratov]]}}
{{Fs player|no=99|nat=UZB|pos=FW|name=[[Muhriddin Zoirov]]}}
{{Fs end}}
=== U21 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)}}
{{Fs start}}
{{Fs player|no=48|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Ismoilbek Usmonxoʻjayev}}}}
{{Fs player|no=49|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Chingiz Seytjanov}}}}
{{Fs player|no=30|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Jaʼfar Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=31|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Ali Rixsiboyev}}}}
{{Fs player|no=32|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Jahongir Xoshimboyev}}}}
{{Fs player|no=34|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Muhammadjon Abdurashidov}}}}
{{Fs player|no=35|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdulloh Abrorxoʻjayev}}}}
{{Fs player|no=36|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Jasurbek Jumaboyev}}}}
{{Fs player|no=37|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shuhrat Abduhalilov}}}}
{{Fs player|no=38|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Behroʻz Abdusattarov}}}}
{{Fs player|no=39|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Asliddin Obidjonov}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=40|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Izzatilla Yusupov}}}}
{{Fs player|no=41|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Bobur Abdujabborov}}}}
{{Fs player|no=42|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|llhom Joʻrayev}}}}
{{Fs player|no=43|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Samirjon Rabbimov}}}}
{{Fs player|no=46|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Zayniddin Yusupxonov}}}}
{{Fs player|no=47|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Abdulboriy Zoidjonov}}}}
{{Fs player|no=75|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Muhammadshoh Ahmedov}}}}
{{Fs player|no=80|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Sirojiddin Jumadillayev}}}}
{{Fs player|no=89|nat=ARM|pos=MF|name={{abbr|Artur Mxitaryan}}}}
{{Fs player|no=90|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Nikolaos Akopov}}}}
{{Fs end}}
=== U19 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (19 yoshgacha)}}
== Klub hodimlari ==
=== Boshqaruv ===
{| class="wikitable"
!Prezident
|Seidullaev Zokir Ikromovich
|-
!Vitse Prezident
|Toʻlabek Akramov
|-
!Sport direktori
|[[Ravshan Muqimov]]
|-
!Jamoa Boshligʻi
|Qobuljon Yunusov
|-
!PR menejeri
|Maʼmurjon Mamadaliyev
|-
!OAV xodimi
|Xayrulla Xoliqov
|-
!Fotosuratchi
|Mirjalol Normatov
|}
=== Murabbiylar shtabi ===
{| class="wikitable"
!Lavozim
!Ism
|-
|Menejer
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|-
|Yordamchi murabbiy
|{{flagicon|UZB}} [[Jamshid Saidov]]
|-
|Murabbiy
|{{flagicon|UZB}} [[Sadriddin Abdullayev]]
|-
|Darvozabonlar murabbiyi
|{{flagicon|UZB}} [[Alisher Ahmedov]]
|-
|Klub shifokori
|{{flagicon|UZB}} Abror Pirriev
|}
=== Boshqaruv tarixi ===
{{col-begin}}
{{col-3}}
{| class="wikitable "
|- style="text-align:left;"
!Ismi
!Murabbiylik davri
|-
| {{flagicon|UZB}} [[Anvar Jabborov (futbolchi)|Anvar Jabborov]]
|2002
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Toʻraberdi Shaymardanov]]
|2003
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Andrey Miklyayev]]
|2004
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|2005
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Toʻraberdi Shaymardanov]]
|2005
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Muqimov]]
|2006
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Vyacheslav Soloxo]]
|2007
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Bozorov]]
|2007
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Muqimov]]
|2007
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Kovshov]]
|2008
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Muqimov]]
|2008
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|2009 — 2010
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Marat Miftaxutdinov]]
|2010
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Andrey Miklyayev]]
|2010
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Toshmurod Ogʻamurodov]]
|2010
|-
|}
{{col-2}}
{| class="wikitable "
|- style="text-align:left;"
!Ismi
!Murabbiylik davri
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Muqimov]]
|2011
|-
|{{flagicon|ARM}} [[Xoren Oganesyan]]
|2012
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Muqimov]]
|2012
|-
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|2013—2014
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|2014—2015
|-
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|2015—2018
|-
|{{flagicon|RUS}} [[Andrey Fyodorov]]
|2018—2019
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|2019
|-
|{{flagicon|RUS}} [[Andrey Fyodorov]]
|2020
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Temur Kapadze]]
|2020
|-
|{{flagicon|POR}} [[Micael Sequeira]]
|2021
|-
||{{flagicon|UZB}} [[Denis Korostichenko]]
|2021—2022
|-
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|2022
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Server Jeparov]]
|2022
|-
||{{flagicon|UZB}} [[Denis Korostichenko]]
|2022—2023
|-
||{{flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]]
|2024
|-
||{{flagicon|RUS}} [[Aleksandr Krestinin]]
|2024
|-
||{{flagicon|UZB}} [[Grigoriy Kolosovskiy]]
|2024—2025
|-
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|2025—
|}
{{col-2}}
{{col-end}}
== Mashhur futbolchilar ==
„Lokomotiv“da oʻynagan mashhur futbolchilar<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.uz/oz/news/legioner-tanlashni-bilmaydigan-lokomotiv |sarlavha=Legioner tanlashni bilmaydigan "Lokomotiv" |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605215644/https://championat.uz/oz/news/legioner-tanlashni-bilmaydigan-lokomotiv |arxivsana=2023-06-05 |qaralgan sana=2023-06-05 }}</ref>
{{col-begin-small}}
{{col-3}}; Oʻzbekiston
* {{flagicon|UZB}} '''[[Ignatiy Nesterov]]'''
* {{flagicon|UZB}} [[Oleg Zoteyev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Temur Kapadze]]
* {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Geynrix]]
* {{flagicon|UZB}} [[Server Jeparov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Sardor Rashidov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Ivan Nagayev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Sardor Mirzayev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jaloliddin Masharipov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Javlon Ibrohimov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Husniddin Gʻofurov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Ikrom Aliboyev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Marat Bikmayev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Vadim Afonin]]
* {{flagicon|UZB}} [[Sadriddin Abdullayev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Islom Toʻxtaxoʻjayev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jasur Hasanov (futbolchi, 1989)|Jasur Hasanov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Azizbek Haydarov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Viktor Karpenko]]'''
{{col-3}}; Yevropa
* {{flagicon|ARM}} [[Ruslan Koryan]]
* {{flagicon|ARM}} [[Jora Oganesyan]]
* {{flagicon|ARM}} [[Romik Khachatryan]]
* {{flagicon|ARM}} [[Aram Voskanyan]]
* {{flagicon|BIH}} [[Nemanja Janičić]]
* {{flagicon|FRA}} [[Mohammad Bindi Mustaffa]]
* {{flagicon|GEO}} [[Kaxa Maxaradze]]
* {{flagicon|HUN}} [[Péter Vörös]]
* {{flagicon|LIT}} [[Artūras Fomenka]]
* {{flagicon|MDA}} [[Andrey Kojokari]]
* {{flagicon|MDA}} [[Alexandru Onica]]
* {{flagicon|MNE}} [[Slaven Stjepanović]]
* {{flagicon|MNE}} [[Damir Kojašević]]
* {{flagicon|MNE}} [[Slavko Damjanović]]
* {{flagicon|RUS}} [[Aleksandr Filimonov]]
* {{flagicon|RUS}} [[Alan Kusov]]
* {{flagicon|RUS}} [[Nikolay Pogrebnyak]]
* {{flagicon|RUS}} [[Kirill Pogrebnyak]]
* {{flagicon|RUS}} [[Yevgeniy Gogol]]
* {{flagicon|SRB}} [[Igor Jelić]]
* {{flagicon|SRB}} [[Nenad Petrović]]
* {{flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]]
* {{flagicon|SRB}} [[Filip Rajevac]]
* {{flagicon|UKR}} [[Ivan Kucherenko]]
* {{flagicon|UKR}} [[Vyacheslav Shevchenko]]
* {{flagicon|UKR}} [[Sergey Litovchenko]]
{{col-3}}; Shimoliy va Janubiy Amerika
* {{flagicon|BRA}} [[Everton Kavalkante]]
* {{flagicon|BRA}} [[Nivaldo Rodrigues]]
* {{flagicon|BRA}} [[Wilson Teixeira]]
* {{flagicon|NIC}} [[Ariagner Smith]]
* {{flagicon|BFA}} [[Muhammad Kone]]
* {{flagicon|CIV}} [[Gnohere Krizo]]
* {{flagicon|NGR}} [[Olabiran Muyiwa]]
* {{flagicon|NGR}} [[Okafor Obinna]]
* {{flagicon|KOR}} [[Cho Suk-jae]]
* {{flagicon|TKM}} [[Ýewgeniý Zemskow]]
* {{flagicon|TKM}} [[Arslonmurat Amanov]]
* {{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]]
* {{flagicon|TKM}} [[Maksim Kazankov]]
{{col-end}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://lokomotiv.uz/?lang=uz PFC Lokomotiv Tashkent Rasmiy sayti] {{in lang|ru|uz}}
* [https://web.archive.org/web/20080229094609/http://lokomotiv.tash.uz/ PFC Lokomotiv Tashkent Supporters]
* [https://int.soccerway.com/teams/uzbekistan/lokomotiv-tashkent/7740/ PFC Lokomotiv Tashkent — soccerway]
* [http://pfl.uz/index.php?act=profile§ion=10&club_id=25 PFC Lokomotiv Tashkent — pfl.uz] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160315015129/http://pfl.uz/index.php?act=profile§ion=10&club_id=25 |date=2016-03-15 }}
* [http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=8341 Weltfussballarchiv] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120323145456/http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=8341 |date=2012-03-23 }}
{{Lokomotiv Toshkent futbol klubi tarkibi}}
{{Lokomotiv Toshkent futbol klubi bosh murabbiylari}}
{{Oʻzbekiston Superligasi}}
{{Oʻzbekiston Pro ligasi}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari}}
{{Oʻzbekiston Superkubogi gʻoliblari}}
{{Oʻzbekiston futbol klublari Osiyo kuboklarida}}
[[Turkum:Lokomotiv Toshkent PFK]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Toshkent futbol klublari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi chempionlari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston kubogi gʻoliblari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superkubogi gʻoliblari]]
[[Turkum:Pro Liga jamoalari]]
[[Turkum:2002-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:2002-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
qr2ouu2u26bg322bm3djmgz97uxalao
Gʻallaorol tumani
0
23774
5995453
5992308
2026-04-13T14:02:36Z
Bolbekov Azamat
247968
G‘allaorol tumani
5995453
wikitext
text/x-wiki
{{Maʼmuriy birlik
|Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}}
|Oʻzbekcha nomi = Gʻallaorol tumani
|Asl nomi =
|Gerb =
|Bayroq =
|Gerb kengligi =
|Bayroq kengligi =
|Gerb taʼrifi =
|Bayroq taʼrifi =
|Mamlakat = [[Oʻzbekiston]]
|Maqomi = [[Tuman]]
|Tegishli hudud =
|Tarkibida = [[Jizzax viloyati]]
|Markazi = [[Gʻallaorol]]
|Yirik shahari =
|Yirik shaharlari =
|Asos solingan =
|Bekor qilingan =
|Rahbari =
|Rahbar ismi =
|Rahbari2 =
|Rahbar ismi2 =
|YAIM =
|YaIM yil =
|YAIM oʻrin =
|YAIM jon boshiga =
|YAIM jon boshiga oʻrinda =
|Til =
|Tillar = [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]]
|Aholi = 190 600
|Roʻyxatga olingan yil =
|Aholi foizi =
|Aholi oʻrinda =
|Zichligi =
|Zichlig joyi =
|Millatlar tarkibi =
|Dinlar tarkibi = [[Islom|musulmonlar]]
|Maydoni =
|Maydon foizi =
|Yer maydoni =
|Yuqori balandligi =
|Oʻrtacha balandligi =
|Quyi balandligi =
|Kengligi =
|Uzunligi =
|Xarita = G'allaorol tumani.png
|Xarita oʻlchami = 300
|Maʼmuriy birlik xaritasi =
|Xarita oʻlchami ае =
|Soat mintaqasi = [[UTC+5]]
|Qisqacha =
|ISO =
|FIPS =
|Telefon kodi =
|Pochta indeksi =
|Internet domeni =
|Avtomobil raqami kodi =
|Sayt =
|Commons = Gʻallaorol tumani
|Izoh =
}}
'''Gʻallaorol tumani''' — [[Jizzax viloyati|Jizzax viloyatidagi]] tuman. 1926-yil 29-sentabrda tashkil etilgan. 1931-yilgacha Yangiqoʻrgʻon tumani deb atalgan. Viloyatning gʻarbiy, janubi-gʻarbiy qismida joylashgan. Shimolidan Forish, sharqdan Jizzax, janubidan Baxmal tumanlari, janubi-gʻarb va gʻarbdan Samarqand viloyati bilan chegaradosh. Maydoni 2,0 ming km². Aholisi 190,6 ming kishi (2005). 1 shahar (Gʻallaorol), 2 shaharcha (Mar-jonbuloq, Qoʻytosh), 11 qishloq fu-qarolari yigʻini (1-may qishlogʻi yaʼni Gʻallakor Buloqboshi, [[G‘allaorol tumani Guliston QFY Olmasuvon qishlog‘i|Guliston]], Oqtom, Qashqabuloq, [[G‘allaorol tumani Oqtosh MFY Oqtosh qishlog‘i|Oqtosh]], Sarbozor, Koʻkbuloq, [[Qarshi namozgohi|Ko‘kgumbaz]], [[G‘allaorol tumani Qo‘ytosh ShFY O‘gat qishlog‘i|Qo‘ytosh]], Madaniyat, [[G‘allaorol tumani Qangli MFY Qangli qishlog‘i|Qangli,]] Mirzabuloq, Moltop, Mulkush, Tozaurugʻ, Qipchoqsoy, Gʻoʻbdin, Korizquduq, Naxroch) bor. Markazi — Gʻallaorol shahri.<ref>"{{PAGENAME}}" ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/Oʻzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Gʻ%20harfi.pdf Gʻ-harfi]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
== Tabiati ==
Tumanning markaziy va gʻarbiy qismi tekislik, shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismi qir, baland adir va togʻlardan iborat. Shim.dan Nurota tizmalari, sharqsan Molguzar togʻi bilan oʻralgan. Tuman hududining katta qismi uning markaziy qismidan shimoliga 350400 m dan 1600-1900 m gacha koʻtarilib boruvchi tekislik. Tekislik Nurota togʻi etaklarigacha davom etadi. Foydali qazilmalarl.sh qoʻrgʻo-shin, rux, oltin, volfram. mahalliy ahamiyatga ega boʻlgan qum, shagʻal, gips, granit, ohaktosh va boshqa turli qurilish materiallari mavjud, shifobaxsh mineral suv manbai bor. Iklimi keskin kontinental, yozi quruq, qishi sovuq. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi −2°, iyulniki 32°. Yillik yogʻin 326 mm. Vegetatsiya davri 240 kun. Tuproqlari sariq tuproq, lyosslardan iborat. Markaziy va shimolily qismidagi adirlarning tuprogʻi lyoss ustida hosil boʻlgan boʻz, och boʻz, tipik boʻz tuproq. Soylik, jar koʻp. Tuman hududidan Sangzor daryosi oqib oʻtadi. Yovvoyi oʻsimliklardan qoʻngʻirbosh, rang, yal-piz, lola, lolaqizgʻaldoq, iloq, qiyoq, shoʻra, shuvoq, yantoq, naʼmatak, zira, zirk va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan boʻri, tulki, qobon, chiyaboʻri, arxar, quyon; sudralib yuruvchilardan tosh-baqa, zaharli ilonlar, echkemar, kal-takesaklar; kemiruvchilardan kala-mush, yumronqoziq, dala sichqoni; qushlardan burgut, tuvaloq, bedana, qirgʻovul, kaklik, kaptar yashaydi; suv havzalarida turli baliqlar uchraydi.
== Aholisi ==
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, tatar, rus va boshqa mil-lat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km²ga 61,9 kishi. Shahar aholisi 32,2 ming kishi, qishloq aholisi 91,6 ming kishi.
Iqtisodiyoti va Tarixi
Gʻallaorol tumanida Marjonbuloq va Qoʻytosh volfram-molibden konlari, meva-konserva, sharob ishlab chiqarish korxonasi, parrandachilik aksiyadorlik birlashmasi, avtokorxona, MTP, sutni qayta ishlash, qishloq xoʻjaligi texnikasini taʼmirlash, paxta tozalash, gʻisht zavodlari bor. 230 ga yaqin firma, oʻrta biznes, kichik korxona, mikrofirmalar faoliyat koʻrsatadi. „Gʻallaorol — Iordaniya“, „Gʻallaorol — Turkiya“, „Gʻallaorol — Belogorsk“, „Vollastonit“ (Qoʻytoshda) qoʻshma korxonalari ishlab turibdi.
Qishloq xoʻjaligida gʻallachilik, bogʻdorchilik, tokchilik, chorvachilik (shu jumladan, qorakoʻlchilik) rivojlangan. Ekin maydonlariga don, sabzavot, kartosh-ka, poliz va ozuqa ekinlari ekiladi. Shirkat, fermer xoʻjaliklari, oʻrmon xoʻjaligi ilmiy ishlab chiqarish birlashmasi, urugʻchilik firmasi va boshqa bor. Tumandagi jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarda qoramol, qoʻy va echki, parran-da, yilqi boqiladi. Tuman hududidagi kanallar uz. 76 km, zovurlar uz. 106,6 km.
90 ga yaqin umumiy taʼlim, bolalar musiqa maktablari, kasb-hunar kollejlari, tuman markaziy kutubxonasi va uning 33 ta tarmogʻi (244 ming nusxa asar), 11 madaniyat uyi, 15 klub muassasasi mavjud. „Oltin boshoq“ ashula va raqs, „Gashtak“ folklor-et-nografik dastalari faoliyat koʻrsatadi. Stadion, sport zallari va boshqa sport inshootlari bor. Tuman markaziy kasalxonasi (520 oʻrin), 4 poliklinika, tugʻruqxona, 55 feldsher-akusherlik punkti, 10 qishloq-vrachlik am-bulatoriyasi, dorixonalar aholiga xizmat koʻrsatadi. Tuman hududidan Katta Oʻzbekiston trakti va temir yoʻl oʻtgan. Tuman markazidan Toshkent, Samarqand, Jizzax shahri lari, viloyatning Baxmal, Gagarin, Paxtakor, Doʻstlik shaharlariga avtobuslar qatnaydi. Tezyu-rar Toshkent — Samarqand elektr poyezdi tuman hududidan oʻtadi.
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->
Tuman tarkibida 11 qishloq fuqarolar yigʻini (Gʻubdun, Ittifoq, Kipchoqsuv, Koʻkbuloq, Madaniyat, Mirzabuloq, Buloqboshi, Guliston, Tozaurugʻ, Moltob, Mulkush), 2 shahar (Marjonbuloq, Gʻallaorol), 1 shaharcha (Qoʻytosh) mavjud. Markazi — [[Gʻallaorol shahri]]. Aholisi asosan oʻzbeklar; ruslar, tatarlar va boshqa millat vakillari. Aholining oʻrtacha zichligi 1 kvadrat kilometrga 19 kishi. Gʻallaorol tumanining markaziy va gʻarbiy qismi tekislik, shimoliy va shimoli-gʻarbiy qismi qir, baland adir va togʻlardan iborat. Shimoldan Nurota tizmalari, sharqdan Molguzar togʻi bilan oʻralgan. Gʻallaorol hududining katta qismini uning markaziy qismidan shimolga 380-400 metrdan 1600-1900 metrgacha koʻtarilob boruvchi lyoss va sariq tuproqli qatlamdan iborat tekislik pasttekislik tashkil qiladi. [[Sangzor]] daryosi xosil qilgan bu tekislik Nurota togʻ etaklariga borib taqaladi.
Tuman zamini turli hil foydali qazilmalar — [[qoʻrgʻoshin]], [[rux]], [[oltin]], [[volfram]] singari yer osti maʼdanlarga nihoyatda boy. Mahalliy axamiyatga ega boʻlgan [[qum]], [[shagʻal]], [[ganch]], [[granit]], [[ohaktosh]] va boshqa hil qurilish materiallari ham mavjud. Tumanda shifobaxsh mineral suv manbai bor. Iqlimi keskin kontinental, yozi quriq, qishi sovuq.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://foto-planeta.com/np/152520/gallyaaral.html Gʻallaorol haqida foto-planeta.com saytida (rus)]
{{OʻzME}}
{{Jizzax viloyati}}
[[Turkum:Jizzax viloyati tumanlari]]
[[Turkum:Gʻallaorol tumani]]
nw0i93adsj089b9tspqicsnhlqm6rgp
Greußenheim
0
70090
5995717
5660565
2026-04-14T05:47:22Z
Gliwi
32143
([[c:GR|GR]]) [[File:DEU Greußenheim COA.svg]] → [[File:DEU Greußenheim (Unterfranken) COA.svg]]
5995717
wikitext
text/x-wiki
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Greußenheim
| mavqe = [[Kommuna]]
| mamlakat = Germaniya
| mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer
| mintaqa = Bavariya
| jadvalda mintaqa = Bavariya
| tuman turi = tuman
| tuman = Würzburg (tuman)
| jadvalda tuman = Würzburg (tuman)
| jamoat turi =boshqarma
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| qaram =
| gerb = DEU Greußenheim (Unterfranken) COA.svg
| bayroq =
| lat_dir = N | lat_deg = 49 | lat_min = 49 | lat_sec = 0
| lon_dir = E | lon_deg = 9 | lon_min = 46 | lon_sec = 0
| CoordAddon =
| CoordScale =
| mamlakat xaritasi oʻlchami =
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki boʻlinishi =
| rahbar turi =
| rahbar = Bruno Scheiner
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon = 17,67
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi = 259
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi = 1582
| sanalgan yil = 2010
| zichlik =
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 09369
| pochta indeksi = 97259
| pochta indekslari =
| avtomobil kodi = WÜ
| identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi
| raqamli identifikator = 09 6 79 141
| Commons turkumi = Greußenheim
| sayt = http://www.greussenheim.de
| sayt tili = de
}}
'''Greußenheim''' — [[Germaniya]]ning [[Bavariya]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan kommuna. Ushbu kommuna [[Würzburg (tuman)|Würzburg]] tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 17,67 km<sup>2</sup>. Aholisi — 1582 kishi (2010).
== Geografiyasi ==
=== Hududi ===
Greußenheimning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan.
== Demografiyasi ==
{{Wikidata/Population}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Greußenheim}}
* [http://www.greussenheim.de Rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190104090117/http://greussenheim.de/ |date=2019-01-04 }}
{{Germaniya:Würzburg tumani shaharlari}}
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Greußenheim}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Germaniya shaharlari]]
{{germany-geo-stub}}
osgqhhnrzlrpk9qxb1bzxt29fj19450
Kulm (Shimoliy Dakota)
0
226032
5995403
5878173
2026-04-13T12:01:50Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995403
wikitext
text/x-wiki
{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Kulm
| mavqe = [[Shahar]]
| mamlakat = AQSh
| mintaqa turi = AQSh maʼmuriy boʻlinishi{{!}}Shtat
| mintaqa = Shimoliy Dakota
| jadvalda mintaqa = Shimoliy Dakota
| tuman turi = Okrug (AQSh){{!}}Okrug
| tuman = LaMoure County, North Dakota{{!}}LaMoure
| jadvalda tuman = LaMoure County, North Dakota{{!}}LaMoure
| jamoat turi =
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| qaram = shahar
| gerb = <!-- Maps -->
| bayroq =
| lat_dir = N | lat_deg = 46 | lat_min = 18 | lat_sec = 7
| lon_dir = W | lon_deg = 98 | lon_min = 56 | lon_sec = 53
| CoordAddon =
| CoordScale =
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki bolinishi =
| rahbar turi =
| rahbar =
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon = 0,98
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 601
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi = 354
| sanalgan yil = 2010
| zichlik = 359,7
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi = -5
| DST = bor
| telefon kodi = [[Telefon kodi 701|701]]
| pochta indeksi = 58456
| pochta indekslari =
| avtomobil kodi =
| identifikator turi = Federal Information Processing Standard{{!}}FIPS kodi
| raqamli identifikator = 38-43580{{GR|2}}
| Commons turkumi =
| sayt = [http://www.kulmnd.com/ www.kulmnd.com]
| sayt tili =
}}
'''Kulm''' – [[AQSh]]ning [[Shimoliy Dakota]] shtatida joylashgan shahardir. [[LaMoure County, North Dakota|LaMoure]] okrugi tarkibiga kiradi.
==Geografiya==
Kulm {{coord|46|18|7|N|98|56|53|W|type:city}} koordinatasi bo'ylab joylashgan(46.301844, -98.948135)<ref name="GR1">{{veb manbasi|url=https://www.census.gov/geographies/reference-files/time-series/geo/gazetteer-files.html|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=April 23, 2011|date=February 12, 2011|title=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}</ref>.
[[United States Census Bureau]] ga ko'ra, shaharning umumiy maydoni 0,38 kvadrat milya (0,98 km2) ni tashkil etadi<ref name="Gazetteer files">{{veb manbasi|title=US Gazetteer files 2010|url=https://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=June 14, 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120125061959/http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|archivedate=January 25, 2012}}</ref>.
==Transport==
Kulm munitsipal aeroporti (FAA LID: D03) umumiy foydalanishdagi aeroportdir.
==Demografiya==
=== 2010-yilgi aholini ro'yxatga olish ===
2010-yil aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 354 kishi, 179 xonadon va 91 oila istiqomat qiladi. [[Aholi zichligi]] – har kvadrat kilometrga 931,6 nafar kishi (359,7/km2). Kvadrat milya (252,0/km2) uchun o‘rtacha 652,6 zichlikdagi 248 ta uy-joy mavjud edi. Shaharning irqiy tarkibi 97,7% oq, 0,3% tubjoy amerikaliklar, 1,4% boshqa irqlar va 0,6% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki latinolar aholining 4,5% ni tashkil etdi.
179 ta xonadon mavjud bo'lib, ulardan 19,6 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor edi, 44,7 foizi er-xotinlar birga yashagan, 3,4 foizida eri bo'lmagan, 2,8 foizida xotini bo'lmagan erkak uy egasi bor edi. va 49,2% oilasiz edi. Barcha uy xo'jaliklarining 45,3 foizi jismoniy shaxslardan iborat bo'lib, 30,7 foizida 65 yosh va undan katta boʻlgan yolg'iz yashaydiganlar bor edi. Uy xo'jaliklarining o'rtacha kattaligi 1,98, oilaning o'rtacha kattaligi 2,77 edi.
Shahardagi o'rtacha yosh 51,3 yoshni tashkil etdi. Aholining 21,5 foizi 18 yoshgacha boʻlganlar; 5% 18 yoshdan 24 yoshgacha boʻlganlar; 16,1% 25 dan 44 gacha; 25,1% 45 dan 64 gacha; va 32,2% 65 yosh va undan katta. Shaharning gender tarkibi 45,8% erkaklar va 54,2% ayollar edi.
=== 2000-yilgi aholini ro'yxatga olish ===
2000-yildagi aholini ro'yxatga olish ma'lumotlariga ko'ra, shaharda 422 kishi, 214 xonadon va 123 oila istiqomat qilgan. Aholi zichligi – har kvadrat kilometrga 1335,7 nafar kishi (509,2/km2). Kvadrat milya (302,8/km2) o‘rtacha 794,5 zichlikda 251 ta uy-joy mavjud edi. Shaharning irqiy tarkibi 99,05% oq, 0,24% tubjoy amerikaliklar, 0,24% boshqa irqlar va 0,47% ikki yoki undan ortiq irqlardan iborat edi. Har qanday irqga mansub ispan yoki latinolar aholining 1,90% ni tashkil etdi.
214 ta xonadon mavjud bo'lib, ulardan 17,3 foizi 18 yoshgacha boʻlgan bolalari bor edi, 53,3 foizi er-xotinlar, 2,8 foizi eri bo'lmagan, 42,1 foizi oilasiz edi. Barcha uy xo'jaliklarining 40,7 foizi jismoniy shaxslardan iborat bo'lib, 29,4 foizida esa 65 yosh va undan katta boʻlgan yolg'iz yashaydiganlar bor edi. Uy xo'jaliklarining o'rtacha kattaligi 1,97, oilaning o'rtacha kattaligi 2,63 edi.
Shaharda aholi keng tarqalgan bo'lib, 16,4% 18 yoshgacha, 4,7% 18 yoshdan 24 yoshgacha, 16,6% 25 yoshdan 44 yoshgacha, 22,7% 45 yoshdan 64 yoshgacha, 39,6% 65 yosh yoki yoshi kattaroq. O'rtacha yosh 56 yosh edi. Har 100 ayolga 89,2 erkak to'g'ri keladi. 18 va undan katta yoshdagi har 100 ayolga 88,8 erkak to'g'ri keladi.
Shahardagi uy xo'jaliklarining o'rtacha daromadi 25,125 dollarni, oilaning o'rtacha daromadi esa 29,643 dollarni tashkil etdi. Erkaklar o'rtacha daromadi 29,583 dollarni, ayollarniki esa 16,607 dollarni tashkil qilgan. Shaharning aholi jon boshiga daromadi 19 904 dollarni tashkil etdi. Oilalarning qariyb 7,7 foizi va aholining 10,4 foizi qashshoqlik chegarasida, shu jumladan 18 yoshgacha boʻlganlar 7,9 foiz va 65 va undan katta yoshdagilarning 14,6 foizi kam ta'minlangan.
==Iqlim==
Bu iqlim mintaqasi katta mavsumiy harorat farqlari bilan ajralib turadi, yozi issiq (va ko'pincha nam) va qishi sovuq (ba'zan qattiq sovuq). Köppen iqlim tasnifi tizimiga ko'ra, Kulm iqlim xaritalarida "Dfb" deb qisqartirilgan nam kontinental iqlimga ega<ref>[http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=348423&cityname=Kulm%2C+North+Dakota%2C+United+States+of+America&units= Climate Summary for Kulm, North Dakota]</ref>.
==Mashhur shaxslar==
* [[Angie Dickinson]], [[Aktyor|aktrisa]], 11 yoshida shaharni tark etgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.imdb.com/name/nm0001141/|title = Angie Dickinson|website = [[IMDb]]}}</ref>.
* Dr. Jacob Frederick Brenckle, [[mycology|mikolog]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.herbarium.unc.edu/Collectors/Brenckle.htm|title=UNC Herbarium}}{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
==Havolalar==
*[https://www.kulmnd.com/ City of Kulm] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220921093505/https://www.kulmnd.com/ |date=2022-09-21 }}
{{Tashqi havolalar}}
[[Category:Cities in North Dakota]]
[[Category:Cities in LaMoure County, North Dakota]]
[[Category:Populated places established in 1892]]
[[Category:1892 establishments in North Dakota]]
h3wrnf76y4kol1z0vphaq509rfbhc4s
Haroratni oʻlchash usullari
0
437697
5995942
2841283
2026-04-14T09:44:23Z
~2026-23006-29
258681
Sahifadagi barcha matn oʻchirib tashlandi
5995942
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
5995943
5995942
2026-04-14T09:44:49Z
Saroj
48428
Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-23006-29|~2026-23006-29]] ([[User talk:~2026-23006-29|talk]]) to last version by MalikxanBot: unexplained content removal
2841283
wikitext
text/x-wiki
[[Harorat]] bu jismni tashkil qiluvchi elementar zarralar (atom va molekulalar)ning xarakati kinetik energiyasining oʻrta statistik ifodalovchi fizik kattalik. Harorat bu-jismning isitilganlik darajasi. Harorat birligi sifatida Kelvin gradusi qabul qilingan. SI birliklar tizimida 1°K suvning uchlanma nuqtasi termodinamik xaroratining 1/273.16 qismiga teng deb qabull qilingan.
Shuningdek 0°C=273,15°K.
Xaroratni suyuqlik (simobli) termometrlari, [[termopara]], [[termorezistorlar]] yoki masofaviy oʻlchash uchun optik datchiklardan foydalanib oʻlchash mumkin. Simobli Termometr bilan oʻlchanganda, germetik naycha idish ichidagi simob ustuni balandligi xaroratga bogʻliq xolatda oʻsib boradi. Simobli termometrlar yordamida −35 °C dan past boʻlmagan va 600 °C dan yuqori boʻlmagan xaroratlarni oʻlchash mumkin. Chunki simobning qotish xarorati −38.9 °C ni tashkil qiladi. Yuqori oʻlchash chegarasi esa termometr kapilyarlaridagi bosimning orttirish xisobiga kengaytiriladi. Chunki simobning qaynash xarorat 356.6S boʻlsa xam, kapilyar ichidagi inert gaz bosimini 2 Mpa (20 kgs/sm2) ga orttirish xisobiga uning shkala diapazoni kengaytiriladi. Kvarsli naycha kapilyarlari ishlatiladigan termometrlarda oʻlchov diapazonini bundan xam orttirish mumkin.
Termoparalarda xarorat ikkita xar xil jinsli metallardan tayyorlangan va uchlari bir biriga kavsharlangan juftlikning erkin uchlarida issiqlik taʼsirida paydo boʻluvchi Termoelektr yurituvchi kuch (EYuK)ning qiymatiga koʻra aniqlanadi (Zeebek effekti).
Termoparalar tayyorlangan metall qotishmalariga koʻra bir necha turlarga boʻlinadi. Eng koʻp tarqalgani XK (xromel kopel) va XA (xromel alyumel) termoparali boʻlib, XK termoparasida 0-600 (qisqa muddatga 800) °C gacha XA da esa 0-1100 (qisqa muddatga 1300) °C gacha xaroratni oʻlchash mumkin. Platina- platinarodiy qotishmasidan tayyorlangan termoparalarda esa 0-1600°C (qisqa muddatga 1800) gacha xaroratni oʻlchash mumkin. Undan yuqori xaroratlar esa optik usulda masofadan oʻlchanadi.
Termorezistorlar yordamida xarorat oʻlchash issiqlik taʼsirida zanjirdagi qarshilikning ortishi yoki kamayishi prinsipiga asoslanadi.
{{chala}}
4l1tmphfzg25dbby1b9apylcwr95ajq
Koʻrish analizatori
0
516753
5995665
4741625
2026-04-14T04:04:59Z
~2026-22794-16
258626
/* Manbalar */
5995665
wikitext
text/x-wiki
{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}
{{Orphan|date=avgust 2024}}
'''Koʻrish analizatori''' - odam va hayvonlarda koʻrish taʼsirotlari va axbortlarni qabul qilib, idrok etadigan va taqlil qilib beradigan murakkab neyrorotseptor sistema; asosiy analizatorlardgt biri. Koʻrish analizatori 3 qismdan iborat: retseptor yoki periferik, oʻtkazuvchi yoʻllar va koʻrish markazi yoki markaziy qism.
Koʻrish analizatorining birinchi qismi omni toʻr pardasini yorish bo`ladi. Inson koʻzi 380 dan 760 nm gacha boʻlgan uzunlikdagi yorugʻlik nurlarini qabul qiladi. Koʻzga toʻshayotgan yorugʻlik nurlari shox pardada si-vadi, qorachiq orqali oʻtib, gavharda sinib, shishasimon tanadan oʻtib toʻr pardada joylashgan kolbachasimon va tayoqchasimon hujayralarga taʼsir etadi. Bu hujayralarda yorugʻlik energiyasi nerv qoʻzgʻalishi — impulsga aylanib, multipolyar va ganglioz hujayralarga, nerv tolalariga yetib boradi. hhjhj om qotoqni oʻtkazuvchi yoʻllar esa toʻr pardadan boshlanadi koʻrish nervi, xiazma, koʻrish trakti va bosh miya poʻstloq osti markazidan iborat. U yerdan markaziy neyron boshlanib, koʻrish yoʻllari bosh miyaning ensa boʻlagidagi poʻstloq qismi — Koʻrish analizatorining markaziga yetib boradi va shu joyda koʻrish sodir boʻladi.
Koʻrish analizatorining faoliyati markaziy nerv sistemasining nazorati ostida boshqariladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{no iwiki}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{chala}}
{{Turkumsiz|date=avgust 2024}}
m0japwbd8icxe5b39u4lqqpbf9xl33c
5995668
5995665
2026-04-14T04:11:31Z
~2026-22794-16
258626
/* Manbalar */
5995668
wikitext
text/x-wiki
{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}
{{Orphan|date=avgust 2024}}
'''Koʻrish analizatori''' - odam va hayvonlarda koʻrish taʼsirotlari va axbortlarni qabul qilib, idrok etadigan va taqlil qilib beradigan murakkab neyrorotseptor sistema; asosiy analizatorlardgt biri. Koʻrish analizatori 3 qismdan iborat: retseptor yoki periferik, oʻtkazuvchi yoʻllar va koʻrish markazi yoki markaziy qism.
Koʻrish analizatorining birinchi qismi omni toʻr pardasini yorish bo`ladi. Inson koʻzi 380 dan 760 nm gacha boʻlgan uzunlikdagi yorugʻlik nurlarini qabul qiladi. Koʻzga toʻshayotgan yorugʻlik nurlari shox pardada si-vadi, qorachiq orqali oʻtib, gavharda sinib, shishasimon tanadan oʻtib toʻr pardada joylashgan kolbachasimon va tayoqchasimon hujayralarga taʼsir etadi. Bu hujayralarda yorugʻlik energiyasi nerv qoʻzgʻalishi — impulsga aylanib, multipolyar va ganglioz hujayralarga, nerv tolalariga yetib boradi. koʻrish nervi, xiazma, koʻrish trakti va bosh miya poʻstloq osti markazidan iborat. U yerdan markaziy neyron boshlanib, koʻrish yoʻllari bosh miyaning ensa boʻlagidagi poʻstloq qismi — Koʻrish analizatorining markaziga yetib boradi va shu joyda koʻrish sodir boʻladi.
Koʻrish analizatorining faoliyati markaziy nerv sistemasining nazorati ostida boshqariladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{no iwiki}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{chala}}
{{Turkumsiz|date=avgust 2024}}
c2yy055iuo4w9lw83lfi9j3ez6kefgb
5995669
5995668
2026-04-14T04:13:03Z
~2026-22794-16
258626
5995669
wikitext
text/x-wiki
{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}
{{Orphan|date=avgust 2024}}
'''Koʻrish analizatori''' - odam va hayvonlarda koʻrish taʼsirotlari va axbortlarni qabul qilib, idrok etadigan va taqlil qilib beradigan murakkab neyrorotseptor sistema; asosiy analizatorlardgt biri. Koʻrish analizatori 3 qismdan iborat: retseptor yoki periferik, oʻtkazuvchi yoʻllar va koʻrish markazi yoki markaziy qism.
Koʻrish analizatorining birinchi qismi toʻr pardasini yorish bo`ladi. Inson koʻzi 380 dan 760 nm gacha boʻlgan uzunlikdagi yorugʻlik nurlarini qabul qiladi. Koʻzga toʻshayotgan yorugʻlik nurlari shox pardada si-vadi, qorachiq orqali oʻtib, gavharda sinib, shishasimon tanadan oʻtib toʻr pardada joylashgan kolbachasimon va tayoqchasimon hujayralarga taʼsir etadi. Bu hujayralarda yorugʻlik energiyasi nerv qoʻzgʻalishi — impulsga aylanib, multipolyar va ganglioz hujayralarga, nerv tolalariga yetib boradi. koʻrish nervi, xiazma, koʻrish trakti va bosh miya poʻstloq osti markazidan iborat. U yerdan markaziy neyron boshlanib, koʻrish yoʻllari bosh miyaning ensa boʻlagidagi poʻstloq qismi — Koʻrish analizatorining markaziga yetib boradi va shu joyda koʻrish sodir boʻladi.
Koʻrish analizatorining faoliyati markaziy nerv sistemasining nazorati ostida boshqariladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{no iwiki}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{chala}}
{{Turkumsiz|date=avgust 2024}}
iatin8kkrv87znt609t839cput16c81
Najaf
0
535626
5995661
5972340
2026-04-14T04:03:03Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995661
wikitext
text/x-wiki
{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Najaf
| asl nomi = {{lang|ar|ٱلنَّجَف}}
| boshqa nomlari = an-Najaf al-Ashraf
| tasvir = {{Fotomontaj
|photo1a = Kufa Mosque.jpg
|photo1b =
|photo2a =
|photo2b = Imam Ali shrine, Najaf - 1980.jpg
|photo3a =
|photo3b = Imam Ali Mosque by tasnimnews.com06.jpg
|photo4a =
|photo4b =
|photo5a =
|spacing = 2
|position = center
|color_border = white
|color = white
|size = 290
|foot_montage =
}}
| mavqe = [[Yirik shahar]]
| mamlakat = Iroq
| mintaqa turi =
| mintaqa =
| jadvalda mintaqa =
| tuman turi =
| tuman =
| jadvalda tuman =
| jamoat turi =
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| qaram = Najaf muhofazasi
| gerb =
| bayroq =
|lat_deg= |lat_min= |lat_sec =
|lon_deg= |lon_min= |lon_sec =
| mamlakat xaritasi oʻlchami =
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki boʻlinishi =
| rahbar turi =
| rahbar =
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon =
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi =
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi = 847 000
| aholi_izohlar =
| sanalgan yil = 2019-yil
| zichlik =
| aglomeratsiya = {{manba kerak}}
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxoronim =
| vaqt mintaqasi = +3
| DST =
| telefon kodi =
| pochta indeksi =
| avtomobil kodi =
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
| sayt =
| sayt tili =
}}
'''Najaf''' ({{lang-ar|ٱلنَّجَف}}) yoki '''An-Najaf al-Ashraf''' ({{lang-ar|ٱلنَّجَف ٱلْأَشْرَف}}) – [[Iroq]] poytaxti [[Bagʻdod]] shahridan 160 km janubda joylashgan shahar. [[Furot]] daryosining oʻng sohilida. 2019-yil holatiga aholisi 847 000 kishi<ref>{{Citation |year= |title= Najaf, Iraq Population |url=https://populationstat.com/iraq/najaf/ |access-date=2020-03-04 |archivedate=2020-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200304083857/https://populationstat.com/iraq/najaf}}</ref>. Najaf muhofazasining maʼmuriy markazi. Najaf [[shia]]larning eng muqaddas shaharlari va uning maʼnaviy poytaxtlaridan biri hisoblanadi. Hozirda ham Iroqdagi shia siyosiy hokimyatining asosiy markazi boʻlib qolmoqda{{refn|<ref>{{kitob manbasi|first1=Anthony H.|last1=Cordesman|first2=Sam|last2=Khazai|title=Iraq in Crisis|date=4 Jun 2014|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9781442228566|page=319}}</ref><ref>{{kitob manbasi|first1=Patrick|last1=Cockburn|title=Muqtada: Muqtada al-Sadr, the Shia Revival, and the Struggle for Iraq|date=8 Apr 2008|publisher=Simon and Schuster|isbn=9781416593744|page=146|edition=illustrated}}</ref><ref>{{kitob manbasi|first1=Kenneth M.|last1=Pollack|first2=Raad|last2=Alkadiri|author3=J. Scott Carpenter|first4=Frederick W.|last4=Kagan|first5=Sean|last5=Kane|title=Unfinished Business: An American Strategy for Iraq Moving Forward|url=https://archive.org/details/unfinishedbusine00poll|url-access=limited|date=2011|publisher=Brookings Institution Press|isbn=9780815721666|page=[https://archive.org/details/unfinishedbusine00poll/page/n113 103]}}</ref><ref>{{kitob manbasi|first=Linda|last=Robinson|title=Masters of Chaos: The Secret History of the Special Forces|publisher=PublicAffairs|date=2005|edition=illustrated, reprint|page=[https://archive.org/details/mastersofchaos00lind/page/260 260]|isbn=9781586483524|url-access=registration|url=https://archive.org/details/mastersofchaos00lind/page/260 }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Ali al-Sistani is Iraq's best hope of curbing Iranian influence. But he is 85 and has no obvious successor|url=https://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21679508-ali-al-sistani-iraqs-best-hope-curbing-iranian-influence-he-85-and|access-date=6 December 2015|newspaper=[[The Economist]]|date=5 December 2015}}</ref>}}.
Shaharga 8-asr oʻrtalarida asos solingan. 11-asrda [[devor]] bilan oʻralgan. Najaf — shialarning muqaddas shaharlaridan. Najafda [[Ali|xalifa Ali]] masjid-maqbarasi (Abbosiylar davrida qurilgan) bor<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. Bu yerda, shuningdek, dunyodagi eng katta qabristonlardan biri [[Vodiy]] as-salom joylashgan. [[Qabriston]] shialarning asosiy ziyoratgohlaridan biri hisoblanadi
== Etimologiyasi ==
Arab leksikografi Ibn al-Manzurning fikricha, "najaf" (نجف) soʻzi to‘rtburchak, atrofida suv to‘plangan balandlik, biroq suv ushbu balandlikkacha chiqa olmaydigan joy degan maʼnoni bildiradi. Biroq suv ushbu balandlikkacha chiqa olmaydi<ref>Ibn Manẓūr, ''Lisān al-ʿArab'', under the word "Najaf"</ref>. Shayx as-Sodiq Imom Sodiq (a.s.)dan kelgan hadisga tayanib, “Najaf” so'zi “nay dengizi quridi” ma’nosini bildiradigan “nay jaff” iborasidan kelib chiqqan bo‘lib, asta-sekin “Najaf”ga aylangani haqida yozadi<ref>Ṣadūq, ''ʿIlal al-sharāʾiʿ'', vol. 1, 31-bet.</ref>.
“Najaf” odatda “al-Ashraf” (qadrli) sifati bilan birga keladi. “Al-Havza al-’ilmiyya fi l-Najaf al-ashraf” asari muallifining yozishicha, bu shaharda eng ulug‘ zotlardan biri Hazrati Ali (r.a.) dafn etilgani uchundir.
== Boshqa nomlari ==
Shahar nomi manbalarda Al-G‘ariy yoki al-G‘oriyyon, Hadd al-Azhra, al-Hivar, al-Judiy, Vodiy as-salom, az-Zahr, Zahr al-Kufa (Kufa ortida), ar-Rabva, Baniqiya va [[Mashhad]] nomlari bilan ham uchraydi.
== Tarixi ==
An-Najaf hududi qadimgi [[Bobil]] shahridan 30 km janubda va qadimgi Ur shahridan 400 km shimolda joylashgan. Shaharning oʻzi milodiy 791-yilda [[Abbosiylar |Abbosiylar xalifasi]] [[Horun ar-Rashid]] tomonidan Hazrati Ali ibn Abu Tolibning ziyoratgohi sifatida asos solingan<ref>{{kitob manbasi|last=Ring|first=Trudy|url=https://books.google.com/books?id=R44VRnNCzAYC&pg=RA1-PA69I|title=International Dictionary of Historic Places: Middle East and Africa|publisher=Taylor & Francis|year=1996|isbn=9781884964039|access-date=2023-04-11}}</ref>.
=== Eng qadimgi davr ===
[[File:Najaf view.jpg|250px|thumb|Najaf shahri koʻrinishi, 1914-yil]]
[[File:People of najaf.jpg|250px|thumb|Najafdagi diniy bayramdagi odamlar, 1914-yil]]
[[File:Najaf-Iraq 1932.jpg|250px|thumb|right| 1932-yil Imom Ali masjidi]]
Arxeologik kashfiyotlar miloddan avvalgi 1-asrga oid aholi manzilgohlari mavjudligini ko'rsatadi. Najaf yaqinidagi eng katta nasroniylar qabristonlaridan biri boʻlgan. Keyingi asrlardagi tadqiqotlar shuni isbotladiki, Najaf ham turfa madaniyatli va koʻp dinli shahar. Najaf muhofazasi Ta’sirlar bo‘yicha inspektsiya direktori Muhammad al-Mayalining ta’kidlashicha, “Biz ko‘p yillar davomida olib borayotgan qazishmalar Najafda maydoni 1416 akr (573,04 gektar) boʻlgan Iroqdagi eng katta nasroniy qabristoni borligini tasdiqlaydi. Biz qabrlardagi xochlar va toshlarda Masihga o‘xshash o‘ymakorlik tasvirlari orqali nasroniylik belgilarini topdik. Shuningdek, [[Sosoniylar davlati|sosoniylar davriga]] oid yodgorliklar ham bor. Shuningdek, qazish jarayonida shisha sanoati rivojlanganidan dalolat beruvchi dalillar topildi. Xoch bilan bezatilgan, shuningdek, ibroniy yozuvlari turli din vakillari birgalikda yashashagan jamiyatni bo'lganligini ko'rsatadi".
Vodiy as-salom yahudiylar uchun muqaddas qabriston boʻlgan va oʻsha paytda shahar Baniqiya deb atalgan va bu Najafning birinchi nomi boʻlishi mumkin<ref>{{kitob manbasi|author1=A'haron Oppenheimer|title=Between Rome and Babylon: Studies in Jewish Leadership and Society|url=https://archive.org/details/betweenromebabyl0000oppe|last2=Oppenheimer|first2=Nili|date=2005|publisher=Mohr Siebeck|isbn=9783161485145|pages=[https://archive.org/details/betweenromebabyl0000oppe/page/n370 351]}}</ref><ref>Bryan Hill. ["Wadi Al-Salam: Magnificent Ancient Cemetery in Iraq is Largest in the World"], ''Ancient Origins'', 23 July 2018.</ref>.
[[Ibrohim]] bir kunda bu qishloqqa kelib, bir-ikki kun qolib, keyin Mesopotamiyadan Arabistonga sayohatini davom ettirgani yozilgan baʼzi matnlarda Baniqiya nomi ham uchraydi<ref>Brendan Koerner. ["Why Is Najaf So Holy?"], ''Slate'', 27 April 2004.</ref><ref>Imam Ali Holy Shrine. ["Baniqia Article ID 4648"], ''Imam Ali Network''.</ref>.
Islomda shahar tarixi Hazrat Ali bilan boshlanadi. Alining ko‘milgan joyi sir bo‘lib qolishi haqida ko‘rsatma berilgan, chunki uning dushmanlari ko‘p bo‘lib, jasadi qandaydir haqoratga duchor bo‘lishidan qo‘rqardilar. Rivoyatlarga koʻra, Alining jasadi [[Kufa]]dan yoʻlga chiqqan tuyaning ustiga qoʻyilgan. Tuya jasad yashirincha ko‘milgan shahardan bir necha chaqirim g‘arbda to‘xtagan<ref>{{kitob manbasi|last1=Farag|first1=George|title=Diaspora and Transitional Administration: Shiite Iraqi Diaspora and the Administration of Post-Saddam Hussein Iraq|date=2007|isbn=9780549410034|pages=133–4}}</ref>. U yerga qabr toshi oʻrnatilmagan va dafn etilgan joy haqida bir necha ishonchli odamlardan boshqa hech kim bilmas edi. Rivoyat qilinishicha, oradan yuz yildan oshiqroq vaqt o‘tib Abbosiylar xalifasi Horun ar-Rashid Kufa yaqinida jayron oviga chiqqan va jayronlar bir tepalikka chiqqanlarida ularning izidan borayotgan itlarni qandaydir kuch ularni to‘xtatib qolaveradi. Horun ar-Rashid buning sirini bilishga qiziqqanda, mahalliy aholi bu yerni muqaddas ziyoratgoh ekanligini aytadi. Xalifa o‘sha yerda maqbara qurishni buyurdi va vaqt o‘tishi bilan maqbara atrofida Najaf shahri paydo bo‘ldi{{citation needed|date=May 2017}}.
=== O'rta asrlar va zamonaviy tarixi ===
[[File:Najaf 2.jpg|250px|thumb|right|Najafdagi xaridorlar, 2017]]
[[File:Najaf 4.jpg|250px|thumb|right|Najafdagi doʻkon, 2017]]
14-asr boshlarida sayyoh [[Ibn Battuta]] Makka ziyoratidan keyin Iroqqa qilgan safari chogʻida Ali ibn Abu Tolib dafn etilgan joyga tashrif buyurgan. Bu davrda Najaf Mashhad Ali deb atalgan. Ibn Battuta o'zining [[Arab tili|arabcha]] Rihlasida shunday deydi<ref>{{kitob manbasi|last1=Batuta|first1=Ibn|url=https://archive.org/details/bub_gb_22IbAQAAMAAJ|title=The travels of Ibn Batūta;|last2=Lee|first2=Samuel|date=1829|publisher=London, Printed for the Oriental translation committee, and sold by J. Murray [etc.]|pages=[https://archive.org/details/bub_gb_22IbAQAAMAAJ/page/n52 31]–33|author-link1=Ibn Battuta|author-link2=Samuel Lee (linguist)|access-date=11 June 2018|via=Internet Archive}}</ref>:
{{Blockquote
|matn= Keyin Ali ibn Abu Tolibning qabri joylashgan deb hisoblangan Mashhad Ali shahriga bordik. Bu goʻzal va gavjum joy. Bu yerda voliy yo‘q, o‘zining sudidan boshqa. Aholisi, asosan, boy va jasur savdogarlardan iborat. Bogʻlari rasmlar bilan bezatilgan gipsli devorlar va ularning ichida gilamlar, divanlar va oltin va kumush chiroqlar mavjud. Shahar ichida minbarda saqlanadigan katta xazina bor, u turli tumanlardan kelgan nazr qurbonliklaridan kelib chiqadi: chunki kimdir kasal boʻlib qolsa yoki biron-bir ojizlikdan azob cheksa, u qasam ichadi va u yerdan madad oladi. Bogʻ oʻzining moʻjizalari bilan ham mashhur; Shuning uchun u yerda Alining qabri borligiga ishonishadi. “Uygʻonish kechasi” ana shu moʻjizalardan bittasi: zero, Rajab oyining 17-kunida Fors, Rum, Xuroson, Iroq va boshqa yerlarning turli joylaridan yigirma-oʻttiz kishigacha toʻp boʻlib toʻplangan nogironlar keladi. Nogironlar quyosh botganidan keyin qabr ustiga qoʻyiladi. Shundan keyin ularning ayrimlari namoz oʻqib, ayrimlarni Qurʼon tilovat qilib, yana bir qismi sajda qilib, sogʻayib, oʻrindan turishlarini kutishadi, kechasi esa hammalari sogʻ-salomat oʻrinlaridan turishadi. Ushbu hodisa ular orasida ancha mashhur: men buni hurmatli kishidan eshitdim, lekin oʻsha kechalarning birida boʻlmaganman. Ammo men hali qabul qilmagan, ammo bu “qiyomat kechasi”ning afzalliklarini intiqlik bilan kutayotgan bir qancha musibatlar koʻrdim.
}}
16-asrda Najaf [[Usmonlilar imperiyasi]] tomonidan bosib olingan. Erondagi [[Safaviylar |Safaviylar sulolasi]] bu shia maskaniga doimiy qiziqish bildirgan. Usmonli-Safaviylar urushi (1623-1639) paytida ular shaharni ikki marta bosib olishga muvaffaq bo'lishdi, ammo 1638-yilda yana Usmonlilarga boy berishdi.
Usmonlilar imperiyasi hukmronligi davrida choʻldagi koʻchmanchi arab qabilalari va Fors qoʻshinlarining bir necha marta bosqinlari natijasida suv tanqisligi va ishonchli suv taʼminoti yo'qligi sababli Najaf ogʻir qiyinchiliklarga duch keldi. 16-asr boshiga kelib shahardagi uy-joylar soni 3000 tadan atigi 30 tagacha kamaydi.){{citation needed|date=May 2017}}.
Portugaliyalik sayyoh Pedro Tekseyra 1604-yilda Najafdan oʻtganida, u shaharni xarobalar orasida topgan, unda 500 dan sal koʻproq odam istiqomat qilgan<ref>{{kitob manbasi|last=Nakash|first=Yitzhak|url=https://books.google.com/books?id=BXJqeTr6p78C&pg=PA20|title=The Shi'is of Iraq|publisher=Princeton University Press|year=2003|isbn=0691115753|access-date=2023-04-11}}</ref>. Bunga sabab, asosan, [[Furot |Furot daryosi]] oqimining sharqqa, Hilla yoʻnalishi boʻyicha oʻzgarishi Najaf va [[Kufa]]ni balandlikda va quruq qoldirib, avvalgi boy mahalliy qishloq xoʻjaligining yoʻq boʻlib ketishiga, bugʻlanish natijasida yer osti suvlarining shoʻrlanishi bilan xurmozorlar va bogʻlarning vayron boʻlishiga olib keldi.
18-asrda Najafning ilmiy hayotida Erondan kelgan forsiyzabon “ulamolar” ({{lang-ar|عُلُمَاء}}, olimlar) hukmronlik qildi<ref>Yitzhak Nakash, ''The Shi'as of Iraq'' (Princeton: Princeton University Press, 1994) 16-bet</ref>.
Suv tanqisligi nihoyat 1803-yilda Furot yana shahar tomon oqimini oʻzgartirishi bilan hal qilindi. Daryo oqimining oʻzgarishi Usmonlilarning xazoil kabi botqoqlikdagi qabilalarni davlat nazoratidan qochish imkonini beruvchi suvli muhitdan mahrum qilish uchun daryo oqimini oʻzgartirishga qaratilgan bir asrlik saʼy-harakatlari mahsulidir. Ushbu uzoq muddatli saʼy-harakatlar natijasida 1793-yilda Furot oqimini yanada oʻzgartirgan Hindiyya kanalining qurilishini muvaffaqiyatli amalga oshirildi. Ushbu gidrologik oʻzgarishlar diniy oqibatlarga olib kelishi kerak edi. Eng muhim oʻzgarish shialikning mustahkamlanishi va tarqalishi edi. Muqaddas shahar Najaf yana suvga kirish imkoniga ega boʻlgach, uning zodagonlari va muqaddas kishilari bu hududda katta kuchga ega boʻla boshladilar<ref>{{Jurnal manbasi|last=Husain|first=Faisal|date=October 2014|title=In the Bellies of the Marshes: Water and Power in the Countryside of Ottoman Baghdad|journal=Environmental History|volume=19|issue=4|pages=638–664|doi=10.1093/envhis/emu067}}</ref>. 1811-yilda oxirgi shahar devori tiklandi<ref name="transformation">{{jurnal manbasi|last1=Farhan|first1=Sabeeh|last2=Akef|first2=Venus|last3=Nasar|first3=Zuhair|date=December 2020|title=The transformation of the inherited historical urban and architectural characteristics of Al-Najaf's Old City and possible preservation insights|journal=Frontiers of Architectural Research|volume=9|issue=4|pages=820–836|doi=10.1016/j.foar.2020.07.005|issn=2095-2635|doi-access=free}}</ref>.
Usmonlilar 1915-yildagi qoʻzgʻolonda quvib chiqarildi, shundan soʻng shahar [[Britaniya imperiyasi]] hukmronligi ostiga oʻtdi. Najaf shayxlari 1918-yilda isyon koʻtarib, shaharning ingliz gubernatori Sayid Mahdi Al-Avadiyni oʻldirishdi va inglizlar bilan ittifoqdosh boʻlgan Anazza qabilasiga don yetkazib berishni toʻxtatdilar. Bunga javoban inglizlar shaharni qamal qilib, suv taʼminotini toʻxtatdilar. Qo‘zg‘olon bostirilib, shayxlar hukmronligi zo‘rlik bilan tugatildi. Shia ulamolarining koʻp qismi Forsga quvgʻin qilindi va ular Najaf oʻrniga [[Qum (shahar)|Qum]] shahrining shia ilmi va hokimiyati markazi sifatida yuksalishiga asos soldi. Najaf Qumdagi diniy ustunligini yoʻqotdi va bu mavqeni 21-asrgacha, 2003-yildan keyin Iroqda shialar ustun boʻlgan hukumat oʻrnatilishigacha qayta tiklolmadi.
20-asrda bir qator modernizatsiya tashabbuslari natijasida Eski shaharning katta qismi qayta qurildi. 1950-yillardan boshlab Sodiq, Zaynilobiddin, Rasul va Tusiy koʻchalarini qurish uchun koʻplab tarixiy binolar va yodgorliklar, jumladan, ziyoratgohga tutashgan binolar buzib tashlandi. 1958-yilda shahar devori buzib tashlandi va oʻrniga halqa yoʻli qurildi. 1980-yillarda ziyoratgoh va shaharning gʻarbiy chekkasi oʻrtasidagi butun maydon buzib tashlangan va aholi shahar tashqarisiga koʻchib oʻtgan, buni mahalliy aholi Muhammad Boqir as-Sadr boshchiligidagi shia qoʻzgʻoloni uchun hukumatning repressiyasi sifatida qabul qilgan<ref name="transformation" />.
=== Baas rejimidan keyingi davr ===
2003-yilda AQShning Iroqqa bostirib kirish paytida Najaf bosqinchi kuchlarning asosiy nishoni boʻlgan. Shahar 2003-yil 26-martdagi shiddatli janglarda qurshab olingan va 2003-yil 3-aprelda bosib olingan.
2003-yil aprelida Bag‘dod qulaganidan keyin muxtoriyatga da’vo qilgan [[Bag‘dod]]dagi Sadr shahrining shia anklavi ruhoniylari Najafdagi yuqori martabali ulamolardan o‘z buyruqlarini olayotganliklarini daʼvo qilishdi.
2004-yil 30-iyun kuni hokimyat Iroqning yangi hukumatiga topshirilish arafasida Mahdiy armiyasi 2004-yil 4-aprel kuni mamlakatning markaziy va janubiy qismidagi muvofiqlashtirilgan qoʻzgʻolonning bir qismi boʻlgan Najafdagi Ispaniya-Salvador-ALARNG bazasiga (Kamp Golf, keyinchalik Kamp Beyker deb o'zgartirildi) hujum qildi. Qoʻzgʻolon ispanlarning shahardan chiqib ketishi ortidan, amerikaliklarning shaharga kelishiga olib keldi. 2004-yilning avgustida AQSh kuchlari va Al-Sadrning Mahdiy armiyasi oʻrtasida yana shiddatli janglar boshlandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/world/2004/aug/07/iraq.michaelhoward|title = US troops kill 300 in Najaf raid|website = TheGuardian.com|date = 6 August 2004}}</ref>. Jang uch hafta davom etdi va Iroqning yuqori martabali ulamosi Oyatulloh Ali as-Sistoniy jangni tugatish boʻyicha muzokaralar olib borishi bilan yakunlandi<ref>{{Jurnal manbasi|url=https://www.csmonitor.com/2004/0830/p25s01-woiq.html|title = End of the siege: The smoke clears in Najaf|journal = Christian Science Monitor|date = 30 August 2004}}</ref>.
Baas rejimining qulashi shialarning ziyoratiga qoʻyilgan cheklovlarni toʻxtatdi, bu esa Najafda ziyoratning koʻpayishiga olib keldi va obyektlar va infratuzilmaga talabning oshishiga olib keldi. 2006-yilda hukumat ziyoratchilar shahri loyihasi sifatida shaharning avval buzilgan gʻarbiy qismini qayta qurishga homiylik qildi<ref name="transformation" />.
2012-yilda Najaf [[arab dunyosi]] madaniyat markazi nomini oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.minneapolis.org/about-us/sister-cities/najaf-iraq/|title = Najaf, Iraq}}</ref>.
2021-yil 6-mart kuni [[Rim Papasi|Rim papasi]] [[Francis|Fransisk]] Iroqqa tarixiy tashrifi chogʻida shaharga ham keldi va as-Sistoniy bilan dinlararo muloqot oʻtkazdi va u yerda mamlakatdagi musulmonlar va nasroniylar oʻrtasida tinch-totuv yashash haqidagi xabarni bildirdi<ref>{{yangiliklar manbasi|date=6 March 2021|title=Pope Francis meets Iraq's Shia leader al-Sistani|work=Al Jazeera|publisher=Al Jazeera Media Network|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/3/6/pope-francis-meets-iraqs-shia-leader-al-sistani|access-date=11 April 2023}}</ref>.
== Diniy ahamiyati ==
Najaf shialar uchun muqaddas shahar sanaladi. Najaf Muhammad (s.a.v.)ning kuyovi va amakivachchasi [[Ali|Imom Ali ibn Abu Tolib]] dafn etilgan joy sifatida mashhur. Shahar hozirda butun shia islom olamida [[ziyorat]] markazi hisoblanadi. Taxminlarga ko‘ra, faqat [[Makka]] va [[Madina (shahar)|Madina]] Najafdan ko‘proq musulmon ziyoratchilarni qabul qiladi. Shia islomining eng muhim arboblaridan biri dafn etilgan joy sifatida<ref name="Never Again!">''[http://www.shianews.com/hi/articles/politics/0000382.php Never Again!] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070805175642/http://www.shianews.com/hi/articles/politics/0000382.php |date=2007-08-05 }}'' ShiaNews.com</ref> Imom Ali masjidi shialar tomonidan uchinchi eng muqaddas islomiy maskan deb hisoblanadi{{refn|<ref name="Never Again!"/><ref>''[https://web.archive.org/web/20020603155002/http://atimes.com/c-asia/DE24Ag04.html Iran Diary, Part 2: Knocking on heaven's door]'' Asia Times Online</ref><ref>[http://www.chnphoto.ir/gallery.php?gallery_uid=187&lang=en Muslim Shiites Saint Imam Ali Holy Shrine - 16 Images].
{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.modarresinews.com/artc.php?id=75%2F |qaralgan sana=2023-04-11 |arxivsana=2010-09-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100918084430/http://www.modarresinews.com/artc.php?id=75%2F }}'' Modarresi News, September 4, 2003</ref><ref>[http://www.zaman.org/?bl=international&alt=&trh=20040813&hn=11401/ Zaman Online, August 13, 2004] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20061028164619/http://www.zaman.org/?bl=international |date=October 28, 2006 }}</ref><ref>''[https://www.theguardian.com/Iraq/Story/0,,926947,00.html/ Why 2003 is not 1991]'' The Guardian, April 1, 2003</ref><ref>''[https://www.boston.com/news/daily/02/war_shrine.htm/ Iraqi forces in Najaf take cover in important Shia shrine], ''Boston Globe'', April 2, 2003. "For the world's nearly 120 million Muslim Shiites, Najaf is the third holiest city behind Mecca and Medina in Saudi Arabia."</ref><ref>''[http://www.cnn.com/2003/WORLD/meast/04/23/sprj.nilaw.religious.rivalry/index.html/ Religious rivalries and political overtones in Iraq]'' CNN.com, April 23, 2003</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.uga.edu/islam/iraq.html#misc|title=Muslims, Islam, and Iraq|first=Alan|last=Godlas|website=www.uga.edu|access-date=2010-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006170511/http://www.uga.edu/islam/iraq.html#misc|archive-date=2011-10-06|url-status=dead}}</ref>}}
Imom Ali masjidi oltin zarhal gumbazli va devorlarida koʻplab qimmatbaho buyumlarga ega boʻlgan ulkan inshootda joylashgan. Yaqin atrofda dunyodagi eng katta [[Vodiy as-Salom]] qabristoni joylashgan<ref name="FattahCaso2009">{{kitob manbasi|author1=Hala Mundhir Fattah|first2=Frank|last2=Caso|title=A brief history of Iraq|url=https://books.google.com/books?id=Q_-hrXU-mWYC&pg=PA140|access-date=2010-10-18|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-5767-2|page=140}}</ref>. Unda bir qancha payg‘ambarlarning qabrlari bor va dunyoning ko‘plab dindorlari u yerga dafn etilishini, qiyomat kuni Imom Ali bilan birga tirilishini orzu qiladi. Asrlar davomida ziyoratgoh atrofida koʻplab hospislar, maktablar, kutubxonalar va monastirlar qurilgan va bu shaharni shialarning taʼlim va ilohiyot markaziga aylantirgan.
Najaf seminariyasi islom olamidagi eng muhim o‘quv markazlaridan biridir. [[Ruhulloh Xumayniy|Oyatulloh Humayniy]] 1964-yildan 1978-yilgacha u yerda ma’ruza o‘qigan<ref name="Ring">{{veb manbasi | url=http://www.globalsecurity.org/military/world/iraq/najaf.htm | title=Najaf | publisher=Global Security | access-date=2009-09-13 | last=Ring | first=Trudy | year=1996}}</ref>. 1970-yillarda Iroq, Eron va Livanda paydo boʻlgan yangi islom harakatining koʻplab yetakchi namoyandalari Najafda tahsil olishgan <ref>{{kitob manbasi | url=https://books.google.com/books?id=5oB4_tohQegC | title=The Renewal of Islamic Law: Muhammad Baqer As-Sadr, Najaf and the Shi'i International | publisher=Cambridge University Press | access-date=2009-09-13 | last=Mallat | first=Chibli | year=2004| isbn=9780521531221 }}</ref>.
Najaf, [[Karbalo]] bilan bir qatorda, shia musulmonlari uchun gullab-yashnayotgan ziyoratgoh hisoblanadi va [[Saddam Husayn]] hukmronligi tugaganidan keyin shaharda ziyorat turizmi jadal rivojlandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://english.alarabiya.net/en/life-style/art-and-culture/2013/04/04/Iraq-s-holy-cities-enjoy-boom-in-religious-tourism.html|title=Iraq's holy cities enjoy boom in religious tourism|publisher=Al Arabiya|date=11 April 2023}}</ref>. Biroq, AQShning Eronga qarshi sanksiyalari tufayli eronlik ziyoratchilar soni sezilarli darajada kamaygan<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.thenational.ae/world/mena/iraq-s-city-of-najaf-suffers-as-iranian-tourist-numbers-drop-1.828312|title=Iraq's city of Najaf suffers as Iranian tourist numbers drop|publisher=The National|date=11 April 2023}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{OʻzME}}
[[Turkum:Iroq shaharlari]]
[[Turkum:Najaf]]
[[Turkum:Muqaddas shaharlar]]
[[Turkum:Ali]]
ojjsr3mn3pal3a2s0wgpm4eg0bd6q6o
Pastdargʻom tumani
0
551510
5995816
5404185
2026-04-14T08:11:12Z
~2026-22893-58
258658
yangilandi
5995816
wikitext
text/x-wiki
{{Maʼmuriy birlik
|Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}}
|Oʻzbekcha nomi = Pastdargʻom tumani
|Asl nomi =
|Gerb =
|Bayroq =
|Gerb kengligi =
|Bayroq kengligi =
|Gerb taʼrifi =
|Bayroq taʼrifi =
|Mamlakat = [[Oʻzbekiston]]
|Maqomi = [[tuman]]
|Tegishli hudud =
|Tarkibida = [[Samarqand viloyati]]
|Markazi = [[Juma (shahar)]]
|Yirik shahari =
|Yirik shaharlari =
|Asos solingan =
|Bekor qilingan =
|Rahbari = JAMSHID PARDAYEV
|Rahbar ismi =tuman hokimi
|Rahbari2 =
|Rahbar ismi2 =
|YAIM =
|YaIM yil =
|YAIM oʻrin =
|YAIM jon boshiga =
|YAIM jon boshiga oʻrinda =
|Til =
|Tillar = [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]]
|Aholi = 325251
|Roʻyxatga olingan yil = 2019
|Aholi foizi =
|Aholi oʻrinda =
|Zichligi = 1km. kv.ga 374 kishi
|Zichlig joyi =
|Millatlar tarkibi =
|Dinlar tarkibi = [[Islom|musulmonlar]]
|Maydoni = 0,87 ming km. kv.
|Maydon foizi =
|Yer maydoni =
|Yuqori balandligi =
|Oʻrtacha balandligi =
|Quyi balandligi =
|Kengligi =
|Uzunligi = Samarqand shahrigacha 24 km
|Xarita = Pastdarg'om tumani.png
|Xarita oʻlchami = 300
|Maʼmuriy birlik xaritasi =
|Xarita oʻlchami ае =
|Soat mintaqasi = [[UTC+5]]
|Qisqacha =
|ISO =
|FIPS =
|Telefon kodi +998=
|Pochta indeksi = 140500
|Internet domeni =
|Avtomobil raqami kodi = 30
|Sayt = https://t.me/pastdargom
|TurkumCommons =
|Izoh =
}}
'''Pastdargʻom tumani''' — [[Oʻzbekiston]] [[Respublika]]<nowiki/>si [[Samarqand viloyati]]<nowiki/>dagi tuman. 1926-yil 29-sentabrida tashkil etilgan. 1929—1938-yillarda [[Akmal Ikromov]] tumani deb atalgan. 2001-yilda Past Dargʻom tumaniga [[Goʻzalkent]] tumani qoʻshildi. Shimoldan [[Oqdaryo tumani|Oqdaryo]] va [[Ishtixon tumani|Ishtixon]], gʻarbdan [[Kattaqoʻrgʻon tumani|Kattaqoʻrgʻon]], [[Nurobod tumani (Oʻzbekiston)|Nurobod]] tumanlari, janubdan [[Qashqadaryo viloyati]] va sharqdan [[Samarqand tumani]] bilan chegaradosh. Maydoni 0,87 ming km². Aholisi 325 990kishi (2019). Past Dargʻom tumanida 1 shahar ([[Juma (shahar)|Juma]]), 12 shaharcha, 107 mahalla fuqarolari yigʻini, 151 qishloq aholi punktlari bor. Markazi — Juma shahri.
== Etimologiyasi ==
Tuman nomining kelib chiqishini mahalliy tilshunos, toponimistlar daryo (Dargʻom)ning quyisi (quyisidagi yer, hudud) deb izohlaydilar. Darhaqiqat, [[Zarafshon (daryo)|Zarafshon]] daryosining pastki qismida joylashgan [[Dargʻom kanali]] tuman hududidan oqib oʻtadi. 1141-yilning 9-sentabrida Kotvon dashtida [[Saljuqiylar]] va [[Qoraxitoylar]] oʻrtasidagi jang Dargʻom daryosi boʻyida boʻlib oʻtgan va tarixchilarning taʼkidlashicha „… jangda Saljuqiylardan 30 ming kishi halok boʻlgan, 10 ming kishini Dargʻom daryosi oqizib ketgan“. Daryo nomi „<nowiki/>[[Boburnoma]]<nowiki/>“da ham uchraydi.
== Tabiati ==
Tuman relyefi yassi tekislik boʻlib, sharqdan gʻarbga nishab. Yerining yuzasi uchlamchi davr choʻkindi jinslaridan tashkil topgan. Ustki qismini Zarafshon va uning irmoqlari oqizib kelgan allyuvial yotqiziqlar qoplagan. Tuman hududining janubiy-sharqi Zafarfshon togʻ tizmalarining gʻarbiy uchi bilan band. Eng baland nuqtasi 2204 metrgacha yetadi. Janubiy-gʻarbiy qismi QARNOBCHOʻL dashtining sharqiy va QARSHI choʻlining shimoliy chekkalaridan iborat chala choʻllardir. Tuproqlari, asosan, boʻz tuproq. Choʻl hududida ozroq shoʻrxoklar bor. Togʻ etaklarida jigarrang va qoʻngʻir togʻ-oʻrmon tuproqlari tarqalgan. Yovvoyi oʻsimliklari: shuvoq, bugʻdoyiq va togʻchala choʻl oʻsimliklaridan iborat. Daryolarning qayirlarida roʻvak, qamish, shoʻrajriq, suvrang, kampirsoch, itgunafsha, yulgʻun va boshqalar oʻsadi. Yovvoyi hayvon va parrandalardan: boʻri, tulki, quyon, chiyaboʻri, jayron, jayra, qobon, kaltakesak, toshbaqa, sariq ilon, echkiemar, koʻrsichqon, kichik qoʻshoyoq, qumsichqon, tipratikan, kalamush, qirgʻovul, loyxoʻrak, oʻrdak, soʻfitoʻrgʻay, chugʻurchiq, zargʻaldoq va bboshqalar uchraydi. Tuman hududining shimolidan ZARAFSHON daryosining tarmogʻi — QORADARYO va boshqa soylar oqib utadi, gʻarbida yozda qurib qoladigan soylar bor. Tuman hududi orqali DARGʻOM kanali, ESKI ANHOR kanali oʻtadi. Iqlimi keskin kontinental. Lekin, shimol, shimoliy-sharq va sharq tomondan togʻlar bilan oʻralganligi uchun qishi iliqroq. Yanvar oyida oʻrtacha harorat — 1,9°, iyulda 27,2°, eng past harorat —26°, eng yuqori harorat 44°. Yillik yogʻin 328 mm boʻlib, asosan, qish va bahorda yogʻadi.
== Aholisi ==
Aholisi, asosan, oʻzbeklar, shuningdek, tojik, rus, tatar, koreys va boshqa millat vakillari ham yashaydi. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km² ga 374 kishi.
== Xoʻjaligi ==
Tuman xoʻjaligida yetakchi tarmoq qishloq xoʻjaligi Past Dargʻom tumanida paxta tozalash zavodlari (Juma va [[Charxin]]), „Oʻzbiokom-binat“ korxonasi, „Agrokimyotaʼminot“ aksiyadorlik birlashmasi, „Agromashservis“ aksiyadorlik jamiyati,’ qurilish tashkilotlari, gʻisht zavodi, „Paxtabank“, „Tadbirkorbank“, Milliy bank boʻlimlari, Mebellar uyi, supermarket, 346 savdo doʻkonlari, bozorlar, 99 umumiy ovqatlanish, 239 maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari mavjud. Qoʻshma, kichik va xususiy korxonalar faoliyat koʻrsatadi.
Pastdargʻom tumanida 10 ga yaqin shirkat xoʻjaligi, Past Dargʻom ijara xoʻjaligi va boshqa bor.
Qishloq xoʻjaligida foydalaniladigan yerlarning 16,8 ming ga yeriga paxta, 14,7 ming ga yeriga don va boshqa ekinlar ekiladi (2003).
Tuman jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida qoramol, qoʻy va echki, ot, par-randa boqiladi.
== Maorifi ==
Past Dargʻom tumanida 128 umumiy taʼlim maktabi (2022), 3 kasb-hunar kolleji, respublika badiiy akademiyasi tasarrufidagi 1 sanʼat litseyi, Oʻzbekiston — Koreya hamkorligida ochilgan sanʼat kolleji, 2 musiqa maktabi mavjud, 59 kutubxona, 22 klub, madaniyat uylari va saroylari, mada-niyat va istirohat bogʻlari, 22 xalq teatri, 6 xalq ansambli faoliyat koʻrsa-tadi. Tumanda 12 stadion, 890 sport maydonchalari, sportning milliy ku-rash, karate, real-aykido turlari va boshqa boʻyicha sport klublari ishlab turibdi.
== Tibbiy muassasalari ==
Past Dargʻom tumanidagi tuman tibbiyot birlashmasiga qarashli 4 kasalxona, 5 shifoxona, 76 feldsher-akusherlik punktlari, 200 qishloq-davolash ambulatoriyalari, 16 qishloq vrachlik punktlari, 21 dorixona mavjud.
== Transporti ==
Tuman hududi orqali Toshkent — Dushanba, Toshkent — Qarshi poyezdlari oʻtadi. Kattaqoʻrgʻon—Juma—Samarqand, Samarqand—Sazagʻon—Jom, Juma—Xoncharvoq va boshqa yoʻnalishlarda avtobuslar qatnaydi. Toshkent—Urganch, Toshkent—Navoiy yoʻnalishlari boʻylab qatnaydigan avtobuslar ham tuman hududi orqali oʻtadi. Juma—Sazagʻon oʻrtasida qattiq qoplamali avtomobil yoʻli oʻtkazilgan. 1931-yildan „Past Dargʻom haqiqati“ tumani gaz.si chiqadi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://www.samarkand.uz/uzc/pastdargom_district Samarqand viloyat hokimligining rasmiy sayti — PASTDARGʻOM TUMANI] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131231142623/http://www.samarkand.uz/uzc/pastdargom_district |date=31-dekabr 2013-yil }}
{{OʻzME}}
<!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{Samarqand viloyati}}
{{chala}}
[[Turkum:Samarqand viloyati tumanlari]]
re32murk4rs8m534onjnzagtrhz9739
Reflekslar
0
561917
5995660
4941569
2026-04-14T04:02:36Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */
5995660
wikitext
text/x-wiki
'''Reflekslar''' — organizmning [[markaziy nerv sistemasi]] orqali ichki yoki tashqi muhit omillari taʼsiridan retseptorlar qoʻzgʻalishiga javob reaksiyasi. R.ning tuzilish mexanizmi reflektor yoydan iborat. Bunda retseptorlar taʼsirotni qabul qilib, sezuvchi (afferent) nervlarga, ular miya markaziga, markaziy nerv sistemasi qoʻzgʻalishi miyadan harakat organlariga uzatuvchi (efferent) nervlarga, ulardan effektorlar — muskullar, bezlar hamda ichki aʼzolarga oʻtkazadi. R. aʼzolar ishini va ularning oʻzaro taʼsirini tartibga keltirishda (qarang [[Gomeostaz]]), organizm bir butunligini sak,lash hamda yashash sharoitiga moslanishda katta ahamiyatga ega.
R. haqidagi dastlabki tasavvurlarni fransuz filosofi va tabiatshunosi R. Dekart ilgari surgan. 18-asrda R. va reflektor apparat toʻgʻrisidagi taʼlimotga shveysariyalik A. Galler, chex Y. Proxaska, shotland Ch. Bell, fransuz F. Majandi va boshqa oʻz hissasini qoʻshdi. 19-asrning 2-yarmiga kelib, reflektor (avtomatik, ixtiyorsiz), shuningdek, ixtiyoriy harakatlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar toʻplandi. I. M. Sechenov oʻz asarlarida "hayotdagi barcha ongli va ongsiz aktlar butun mohiyati bilan R.dir" degan edi. Bu tushunchani I. P. Pavlov oliy nerv faoliyati toʻgʻrisidagi taʼlimotda rivojlantirdi. I. P. Pavlov barcha R.ning kelib chiqishi, mexanizmi va biologik ahamiyatini hisobga olib, tugʻma R.ni shartsiz reflekslar va hayot davomida orttirilgan R.ni shartli reflekslarta ajratdi.
R. turiga qarab, millisekunddan bir necha sekundgacha davom etadi. Qoʻzgʻalish reflektor yoyda faqat bir yoʻnalishda — afferent neyrondan efferentga tomon oʻtkaziladi. Bu [[xususiyat]] neyronlararo qoʻzgʻalishni uzatish paytida ajralib, sinaptik tutashishni vujudga keltiruvchi kimyoviy moddalar (mediatorlar)ta bogʻliq. R. aloxidaalohida kechmasdan, maʼlum funksional hamda biologik ahamiyatga ega boʻlgan murakkab reflektor aktlarga birlashadi (Mas, ogʻriqni sezish natijasida hosil boʻladigan reflektor R. da bir muskul qisqarsa, ikkinchisi boʻshashadi, nafas hamda yurak faoliyati oʻzgaradi va hokazo). Ichki aʼzolar kasalliklari natijasida patologik R. roʻy berishi mumkin. Mas, oʻpka arteriyasi ichki pardasining maʼlum kiyem iga yot tana taʼsirida yurak ishi toʻxtaydi (shartsiz patologik R.), obhavo yomon paytda toqqa koʻtarilayotganda yurak toj tomirlarida spazm roʻy beradi, xuddi shu holat obhavo yaxshi vaqtda ham xuddi oʻsha joyda takrorlanishi mumkin (shartli patologik R.). Shartli patologik R. takror taʼsirot bilan mustahkamlanmasada, uzoq vaqtgacha saqlanadi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{no iwiki}}
{{OʻzME}}
{{chala}}
gx9styp3m8dwc3tlj13ie6mornq3dq2
Sarmatlar
0
566104
5995919
5958289
2026-04-14T09:25:04Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995919
wikitext
text/x-wiki
{{Xalq bilgiqutisi}}
[[Fayl:028_Conrad_Cichorius,_Die_Reliefs_der_Traianssäule,_Tafel_XXVIII_(Ausschnitt_01).jpg|thumb|300x300px|<center> Dakian urushidagi Sarmatiya [[Katafraktlar|katafraktlari]]. Trayan ustunining barelyefi.</center>]]
'''Sarmatiyaliklar''' ({{lang-grc|Σαρμάται}} {{lang-grc|Σαρμάται}}, {{lang-la|Sarmatae}}Sarmatlar) [[Eroniy tillar|—]] koʻchmanchi <span lang="la" style="font-style:italic;">eroniyzabon</span><ref>''[[Марк Борисович Щукин|Щукин М. Б.]]'' На рубеже эр. СПб.: Фарн, 1994. С. 145.</ref><ref>Археология: Учебник. Под редакцией академика РАН В. Л. Янина. М.: Изд-во Моск. ун-та, 2006. С. 327, 344.</ref><ref>''Сулимирский Т.'' Сарматы. Древний народ юга России. М.: ЗАО Центрполиграф, 2008. С. 126.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=oNNIUX3yrpQ Скифы и сарматы: проблемы этничности. Беседа с антиковедом А. Иванчиком]</ref> qabilalardan tashkil topgan qadimgi xalq, miloddan avvalgi IV asrdan. eramizning birinchi asrlarigacha. [[Dunay|Dunaydan]] [[Orol dengizi|Orol dengizigacha]] (zamonaviy [[Ukraina]], [[Rossiya]] va [[Qozog'iston]] hududi) Yevrosiyoning dasht zonasida yashaydi.
Tadqiqotchilar<ref>''Доватур А. И., Каллистов Д. П., Шишова И. А.'' Народы нашей страны в «Истории» Геродота. — М., 1982. — С. 109.</ref> maʼlumotlariga koʻra, sarmatlar “ [[Savromatlar|Sauromatiyaliklar]] ” nomi bilan birinchi marta [[Gerodot|Gerodot (miloddan avvalgi V asr) tomonidan]] tilga olingan.), unda shunday xabar berilgan: "Agar siz Tanais daryosidan o'tsangiz (zamonaviy. [[Don (daryo)|Don]]), endi u yerda [[Skiflar|skif]] yerlari emas, balki Savromatlar hududi mavjud ”<ref>Геродот. «История», 4. 21.</ref>. Natijaga ko'ra. Lisenko, [[Agrippa Mark Vipsaniy|Mark Vipsanius Agrippa]] tomonidan dunyo xaritasi tuzilgan paytdan boshlab (miloddan avvalgi I asr). Miloddan avvalgi) "Sauromatians" va "Sarmatians" etnonimlari sinonim sifatida ishlatilgan<ref>''Н. Лысенко''. Языги на дунайском Лимесе Рима в I—II вв. н. э. — С. 3—4.</ref>.
Qadimgi mualliflar sarmatlar qatoriga kiritilgan<ref name="Britannica">[http://britannica.com/EBchecked/topic/524377/Sarmatian Sarmatian] // Britannica.</ref> : [[aorslar]], [[yaziglar]], siraklar, [[Roksolanlar|alanlar, roxolanlar]] [[Alanlar|,]] [[saklar]]<ref>Асайи (''ασάιοι'') — сарматское племя, обитавшее в Причерноморье незадолго до нашествия кельтского племени галатов. Из сайев наиболее известен царь Сайтафарн.</ref>.
== Hikoya ==
=== Erta tarix ===
[[Fayl:0_Sarcophage_-_Soumission_des_sarmates_-_Museo_Pio-Clementino_(2)_(cropped).JPG|right|thumb| Rim sarkofagidan sarmatiyalikning tasviri, eramizning II asri.]]
[[Diodor Sitsiliyalik|Diodor Siculus]] skiflarning [[Midiya|Midiyadan]] Tanais daryosiga Savromatlarni ko'chirishi haqida xabar beradi. Pliniy, shuningdek, sarmatiyaliklarning Midiya bilan qarindoshligi haqida xabar bergan<ref>[http://annales.info/ant_lit/plinius/06.htm Плиний Старший. Естественная история. Книга шестая (компиляция переведённых фрагментов)]</ref>.
[[Gerodot|Gerodotning]] xabar berishicha, sarmatiyaliklar Amazonkalardan kelib chiqqan bo'lib, ular xotinlari bilan "Tanais sharqiga, shimoliy shamol yo'nalishi bo'yicha uch kunlik yo'lda" ko'chib kelgan [[Skiflar|skif]] yoshlariga uylanganlar<ref name="(IV, 110—117)">Геродот. «История». 4, 110—117.</ref><ref>''Доватур А. И., Каллистов Д. П., Шишова И. А.'' Народы нашей страны в «Истории» Геродота. — М., 1982. — С. 143—147.</ref>.
Biroq, Gerodot skiflarning o'zlarining kelib chiqishi haqida gapirar ekan, Osiyoda yashagan "skif ko'chmanchilari" [[massagetlar]] tomonidan quvib chiqarilgan va "Araks daryosidan o'tib, Kimmerlar o'lkasiga ketgan"<ref>Геродот. «История», 4. 11.</ref><ref>По другой версии, изложенной в главе 4, 13 «Истории», Геродот, ссылаясь на Аристея из Проконнеса, говорит, что скифов вытеснили [[исседоны]] (а не массагеты).</ref><ref>''Доватур А. И., Каллистов Д. П., Шишова И. А.'' Народы нашей страны в «Истории» Геродота. — М., 1982. — С. 103.</ref>, noaniq<ref>''А. А. Немировский''. Массагеты Геродота и саки тиграхауда. // Эдубба вечна и постоянна. — СПб., 2005. — С. 217—224.</ref> esa, massagetlarning o'zlarini xuddi o'sha skiflarga<ref>''Геродот''. «История». 1, 201.</ref><ref>''Доватур А. И., Каллистов Д. П., Шишова И. А.'' Народы нашей страны в «Истории» Геродота. — М., 1982. — С. 85.</ref> hisoblaydi. Gerodot, shuningdek, "sauromatlar" tili skif ekanligini, "lekin ular uzoq vaqtdan beri xato bilan gaplashishgan"<ref name="(IV, 110—117)">Геродот. «История». 4, 110—117.</ref>. [[Doro|Doro I]] ning skifiyaga bostirib kirishi paytida sarmatlar skiflarni qoʻllab-quvvatlab, skif podsholari qoʻshini tarkibiga kirgan<ref>Геродот. «История», 4. 119—120.</ref>.
"Sarmatiyaliklar" nomining kelib chiqishi haqida yana bir versiya mavjud. VA. Markvart uni<ref>''J. Marquart''. Eransahr…, P. 155.; Он же. Wehrot und Arang. — P. 136.</ref> Traetaonaning o'g'illaridan biri Sairim nomiga yaqinlashtirdi, uch aka-uka Sairim, Tura va Arya haqidagi Avesto [[Avesto|hikoyasining]] qahramoni. [[Firdavsiy]] « [[Shohnoma]] »da «Gʻarb» Salmu (Sayrim), Tur- Chin va [[Turon]], Ireju (Arya) — [[Eron|Eronning]] mulkiga oʻtganini yozadi.
=== Skifiyaning zabt etilishi ===
[[Fayl:Scythia-Parthia_100_BC.png|thumb|300x300px| Miloddan avvalgi birinchi ming yillikda Skifiyaning taxminiy hududi.]]
Miloddan avvalgi V-IV asrlarda. Sarmatlar Skifiyaning tinch qo'shnilari [[Skifiya|edi]]. Sharqiy mamlakatlarga yo'l olgan skif savdogarlari Sarmatlar yerlaridan bemalol o'tishdi. Forslar bilan urushda sarmatlar skiflarning ishonchli ittifoqchilari boʻlgan. [[Atey]] davrida ittifoqchilik munosabatlari saqlanib qolgan, Sarmat otryadlari armiyada va skif shohi saroyida xizmat qilgan. Sarmatlarning alohida guruhlari Yevropa Skifiyasi hududida joylashdilar.
Miloddan avvalgi IV asr oxirida vaziyat o'zgardi. Skiflar Frakiya hukmdori Lisimach tomonidan mag'lubiyatga uchradilar, [[frakiyaliklar]] va [[Galatlar|Galatiyaliklarning]] kelt qabilalari skiflarni g'arbdan bosdilar. Muvaffaqiyatsiz urushlarning natijasi iqtisodiyotning tanazzulga uchrashi va ilgari bosib olingan yerlar va qabilalarning bir qismining Skifiyadan ajralib chiqishi edi. Skiflar podsholigi zaiflashganidan keyin uning sarmatlar bilan doʻstona munosabatlari miloddan avvalgi III asrda oʻzgargan tajovuzkor va jangari yosh Sarmat birlashmalarining Skifiyaga dushmanligi va hujumi.
Lusianning mashhur "Toksaris yoki do'stlik" hikoyasida skiflar Dandamis va Amizok sarmatlar bosqinining og'ir voqealarida do'stlikka sodiqligini sinab ko'rishadi. “ ''Sauromatiyaliklar o'n ming otliqlar orasida bizning yurtimizga kelishdi, piyoda, dedilar, uch barobar ko'p.'' ''Ular kelishini kutmagan odamlarga hujum qilgani uchun, ular hammani uchib ketishdi, bu odatda bunday hollarda sodir bo'ladi; ular qurol ko'tarishga qodir boʻlganlarning ko'pini o'ldirishdi, qolganlarini tiriklayin olib ketishdi, faqat daryoning narigi tomoniga suzib o'tishga muvaffaq boʻlganlar bundan mustasno, bizda ko'chmanchilar lagerining yarmi va vagonlarning bir qismi... hamma bilan vagonlar bor edi. ularda kimlar bor edi.'' »<ref>Лукиан из Самосаты. Токсарид, или дружба, 39.</ref>.
Doimiy reydlar va skiflar hududining sarmatlar tomonidan asta-sekin bosib olinishi sarmat qabilalarining Shimoliy [[Qora dengiz]] mintaqasiga ommaviy ko'chishi bilan yakunlandi.
Pomponius Mela o'z tavsifida miloddan avvalgi 5-yilda [[Yutlandiya|Yutlandiyaga]] yetib borgan Rim dengiz ekspeditsiyasi haqidagi ma'lumotlardan foydalangan. Barcha [[Germanlar|german qabilalaridan]] faqat {{Tarjima qilinmagan 5|germionlar|germionlar||Irminones}} Elbaning sharqida yashagan, ammo Pomponius o'zlarining sharqiy qo'shnilari haqida bilmas edi, shekilli, ularni sarmatlar deb hisoblardi, chunki bu Rim imperiyasining hozirgi Vengriya bilan chegarasida edi. va bu etnonimni Dunayning shimolidagi va Elbaning sharqidagi barcha german bo'lmagan qabilalar uchun qo'llagan.<ref>''Тадеуш Сулимирский''. Сарматы. Древний народ юга России. [www.litmir.net/br/?b=144140&p=27 Языги в Венгрии: ранний период]. М., 2008.</ref>.
=== Xalqlarning buyuk migratsiyasi ===
Bizning eramizning boshida [[Xalqlarning buyuk koʻchishi|xalqlarning Buyuk ko'chishi]] davri boshlandi, uning tashabbuskorlari, ko'plab tadqiqotchilarning fikriga ko'ra, [[Gotlar]], keyin esa [[Hunlar|xunlar]] edi.
Ammianus Marcellin (miloddan avvalgi 330-400)), xunlarni tasvirlab, bu qabila ''Meot botqog'idan tashqarida'' (zamonaviy. [[Azov dengizi|Azov]] dengizi) ''Shimoliy Muz okeani tomon'' , ular ''Alanlar yeriga, qadimgi [[Massagetlar]]'' ga yetib borishdi. Samih ''Alan'' Marsellinus ''Tanais'' daryosining sharqida joylashgan (zamonaviy. [[Don (daryo)|Don]]) ''skif cho'llari''<ref name="Марцеллин XXXI, 2.12—13" /> va ''Istra'' shimolidagi ''Savromatlarning'' cheksiz bo'shliqlarida (zamonaviy. [[Dunay]]), ''irmoqlardan suv bilan to'ldirilib, u hududi Tanaisgacha cho'zilgan [[Savromatlar|Sauromatlardan]] oqib o'tadi''<ref name="Марцеллин XXXI, 2.12—13" />. Bu shuni ko'rsatadiki, Ammianus Marcellinus ''Sauromatesni Alanlardan'' ''ajratib'' turadi.
Avreliy Viktor oʻzining “Tsezarlar haqida” asarida yozadiki , Konstant<ref>Флавий Юлий Констант (ок. 320—350 гг.), младший сын Константина I. Цезарем был провозглашён в 333 г. н. э.</ref> Qaysar deb eʼlon qilinganda (taxminan 320—350-yillarda) gotlar va sarmatlar<ref>''Аврелий Виктор''. «О Цезарях» (XLI).</ref> qoʻshinlari magʻlubiyatga uchragan. Sokrat Sxolastikning xabar berishicha, [[Valentinian I|Valentinian]] vafot etgan yili (321-375.) Sarmatlar Rim imperiyasiga<ref>''Сократ Схоластик''. [http://krotov.info/acts/04/socrat/socr04.html Церковная история (IV. 31)].</ref> hujum qilib, Dunay daryosini Rezia<ref>''Roberts W. E''. Valentinian I. // An Online Encyclopedia of Roman Emperors.
</ref> hududida kesib oʻtdilar.
370—380-yillar oraligʻida [[Ostgotlar|xunlar]] ostgotlarni [<ref name="Гетика 129-130">''Иордан''. [http://www.vostlit.info/Texts/rus/Iordan/text1.phtml?id=576 «Гетика» (129—130)]. Перевод Е. Ч. Скржинской.</ref> ] tor-mor etganlar va bundan oldin [[Iordan (tarixchi)|Iordaniyaning]] soʻzlariga koʻra, ''Meotida''<ref name="Гетика 121-127">''Иордан''. [http://www.vostlit.info/Texts/rus/Iordan/text1.phtml?id=576 «Гетика» (121—127)]. Перевод Е. Ч. Скржинской.</ref> dan oʻtib, Alanlarni boʻysundirib, ularni tez-tez bosqinlar bilan zaiflashtirgan.<ref name="autogenerated20130525-1">{{kitob manbasi|author={{автор||Перевалов С. М.}}|chapter=Аланы|title=Российская историческая энциклопедия|nodot=|location=М.|publisher=ОЛМА МЕДИА ГРУПП|year=2011|pages=220—221|volume=1: Аалто — Аристократия|страниц=616|agency=Под ред. акад. А. О. Чубарьяна}}</ref>.
=== Sarmatiya Ptolemey ===
[[Ptolemey Klavdiy|Klavdiy Ptolemey]] o'zining "Geografiya qo'llanmasi" risolasida<ref>''Клавдий Птолемей''. Географическое руководство // ВДИ. 1948. — № 2.</ref> ''Yevropa''<ref>Примечание: ''Европейскую Сарматию'' Птолемей описывает в части (III, 5) «Географии».</ref> va ''Osiyo''<ref>Примечание: ''Азиатскую Сарматию'' Птолемей описывает в части (III, 8) «Географии».</ref> ''Sarmatiya'' haqida yozgan, ular orasidagi chegara [[Don (daryo)|Tanais]] daryosi deb hisoblangan.
Yevropa skifiyasini bosib olgandan keyin sarmatlar qadimgi dunyoning eng qudratli xalqlaridan biri sifatida shuhrat qozondilar. Butun [[Sharqiy Yevropa]], Kavkaz bilan birgalikda Sarmatiya deb nomlangan. Yevropa dashtlarida o'z hukmronligini o'rnatgan sarmatlar qishloq xo'jaligi xalqlari bilan tinch hamkorlik o'rnatishni boshladilar, xalqaro savdoga va Qora dengiz mintaqasidagi yunon shaharlariga homiylik qildilar. Sarmat qabilalarining siyosiy birlashmalari [[Xitoy|Xitoydan]] [[Rim imperiyasi|Rim imperiyasigacha]] boʻlgan yaqin va uzoq qo'shnilarni o'zlari bilan hisoblashishga majbur qildi.<ref name="История Осетии">М. М. Блиев, Р. С. Бзаров. История Осетии</ref>
Miloddan avvalgi II asrdan boshlab Sarmatiyaliklar yunon, rim va sharq mualliflarining asarlarida tez-tez uchraydi. Tarixchi [[Strabon]] ularning qabilalarini [[Yaziglar|yozig'lar]], [[Roksolanlar|roxolanlar]], [[Aorslar|aorseslar]], [[Alanlar|siraklar]], alanlar deb ataydi ; [[Tatsit]] eramizning 68-yilida Rim imperiyasining [[Myoziya|Moeziyaning]] Danubiya provinsiyasiga roksolanilarning halokatli reydi haqida yozadi, bu yerda ular " ''ikkita kogortani kesib tashlashdi'' "; 8-yilda [[Konstansa|Tomi]] shahriga surgun qilingan; shoir [[Ovidiy|Ovid]] sog'inch va qo'rquv bilan o'zining "G'amli elegiyalari" da shahar ostidagi sarmatiyaliklarni tasvirlaydi - " ''ot va uzoqqa uchadigan o'q bilan kuchli dushman, qo'shni mamlakatni vayron qilmoqda'' "; Iosif Flaviy va [[Arrian Flaviy|Arrian]] 1-2-asrlarda Alanlarning [[Armaniston]] va [[Kappadokiya|Kapadokiyadagi]] urushlari haqida xabarlar qoldirdi - " ''qattiq va abadiy jangovar Alanlar'' ".<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Конный дворик. Энциклопедия конника. Сарматы |url=http://www.kdvorik.ru/base.php?id=551 |qaralgan sana=2022-06-29 |arxivsana=2017-05-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170506183228/http://kdvorik.ru/base.php?id=551 }}</ref>
==== "Yevropa sarmatiyasi" ====
[[Fayl:Claudius_Ptolemaeus,_from_the_Eighth_Map_of_Europe.jpg|thumb|300x300px| ''Yevropaning sakkizinchi xaritasi Yevropa Sarmatiya va Taurik Chersonese'' ni o'z ichiga oladi. Chop etilgan: Strasburg (1513)).]]
G'arbiy sarmat qabilalari - [[Roksolanlar|Roksalanlar]] va [[Yaziglar|Iaziglar]] - Shimoliy [[Qora dengiz mintaqasi]] dashtlarini egallagan. Taxminan miloddan avvalgi 125-yil ular juda kuchli bo'lmasa-da, kuchli federatsiyani yaratdilar, uning paydo bo'lishi sharqiy sarmat qabilalarining bosimiga qarshi turish zarurati bilan izohlanadi. Ko'rinib turibdiki, bu ko'chmanchilarga xos boʻlgan dastlabki davlat bo'lib, unga sarmatiyaliklar qabilasi boshchilik qilgan. Biroq, g'arbiy sarmatlar skiflarning davlat tajribasini takrorlay olmadilar - miloddan avvalgi I asr o'rtalaridan boshlab ular ikkita mustaqil ittifoq sifatida harakat qildilar. Don va Dnepr o'rtasidagi dashtlarda roxolanlar aylanib yurgan, ularning g'arbida - [[Dnepr]] va [[Dunay]] o'rtasida - tillar yashagan.
Milodiy I asrning birinchi yarmida Yaziglar Oʻrta Dunay tekisligiga koʻtarilib, u yerda Dunay va Tisa daryolari oraligʻini (hozirgi [[Vengriya]] va [[Serbiya]] hududining bir qismi) egallagan. Tillarni kuzatib, Roksolani Rim imperiyasining chegarasiga yaqinlashdi, ularning aksariyati Dunayning quyi oqimida (zamonaviy [[Ruminiya]] hududida) joylashdilar. G'arbiy sarmatiyaliklar Rimning notinch qo'shnilari edilar, ular uning ittifoqchilari yoki raqiblari sifatida harakat qildilar va imperiya ichidagi o'zaro kurashga aralashish imkoniyatini qo'ldan boy bermadilar. Sarmatiyaliklar harbiy demokratiya davrida Rimni boy o'lja manbai deb bilishgan. Uni qo'lga kiritish usullari har xil edi: yirtqich reydlar, o'lpon olish, harbiy yollanma askarlar.
I asrning ikkinchi yarmidan boshlab [[Detsebal|Dakiya qiroli Dekebalning]] chaqirig'iga javoban sarmatiyaliklar Dakiya urushlarida qatnashadilar. 87-yilda Korniliy Fuskus boshchiligidagi Rim qoʻshini Dakiyaga bostirib kiradi. Rimliklar Tapay jangida mag'lub bo'ldi. Daklar Rim chegaralarini himoya qilishda qatnashish evaziga Rimdan yillik subsidiyalar to'lashdi. Bu subsidiyalarning bir qismini Yazig'lar ham olgan. Roksolanlar va Yaziglar dakiyaliklarning sodiq ittifoqchilari bo'lib, 106-yilning yozigacha, 106-yilning yozigacha, Dakiylarning Rimliklarga qarshi barcha harbiy yurishlarida, shu jumladan Trayanning birinchi Dakiya yurishida va Trayanning ikkinchi Dakiy yurishlarida qatnashgan. imperator [[Trayan]] boshchiligidagi qo'shinlar nihoyat Dakiya va uning poytaxti Sarmizegetusani egallab olishdi. Katta yo'qotishlarga uchragan Yazig'lar hech qachon avvalgi kuchlarini tiklay olmadilar. Endi rahbarlik sharqda yashagan va shuning uchun Rim istilosi ostida qolmagan qabilalar - Roksolanilarga o'tdi. Dakiya qulagandan so'ng, rimliklar bir muncha vaqt Roxolanlarga o'lpon to'lashda davom etishdi, ammo tez orada bundan voz kechishdi. Roksolanlar va Iaziglar o'lpon olishni to'xtatib, 117-yilda Rimning Dunay provinsiyalariga bostirib kirishdi. Ikki yillik reydlardan so'ng, sharqiy chegaralarida tinchlikni istagan Rim imperiyasi Roxolanlarga to'lovni qayta tiklashga majbur bo'ldi. Rimliklar ikki unvonga ega boʻlgan qirol Rasparagan bilan tinchlik shartnomasi tuzdilar - "Roxolanlar qiroli" va "Sarmatiyaliklar qiroli". Ehtimol, bu Yazygs va Roxolans rasmiy ravishda yagona oliy hokimiyatni saqlab qolganligini ko'rsatadi. Ko'pincha ular yaqin ittifoqda harakat qilishgan, garchi Iazigs O'rta Dunay tekisliklarini egallagan bo'lsa-da, Roksolanlar esa Quyi Dunay va Shimoliy-G'arbiy Qora dengiz mintaqasida joylashdilar. Rimliklar tillar va roxolanlar o'rtasida yashagan [[Daklar|dakiyaliklarni]] zabt etib, ularning aloqalarini yo'q qilishga va hatto ular orasidagi aloqani taqiqlashga harakat qilishdi. Sarmatlar bunga urush bilan javob berishdi.
160—170-yillarda sarmatlarning Rim bilan kurashi ayniqsa oʻjar edi. Tinchlik shartnomasining shartlari ma'lum bo'lib, yoziglar 179-yilda imperator [[Avreliy Mark|Mark Avreliy]] bilan tuzgan. Urush Rimliklardan ham, Sarmatiyaliklardan ham charchagan edi, ularning lagerida ikki tomon - Rim bilan kelishuv tarafdorlari va muxoliflari kurashgan. Nihoyat, tinchlik partiyasi g'alaba qozondi va urush tarafdorlari boshlig'i Banadasp shohi hibsga olindi. Mark Avreliy bilan muzokaralarni qirol Zantik olib bordi. Shartnomaga ko'ra, yozig'lar Rim yerlari orqali Roksolanlar qo'liga o'tish huquqini oldilar, ammo buning evaziga Dunay bo'ylab kemalarda suzib yurmaslik va chegaraga yaqin joylashmaslikka va'da berishdi. Keyinchalik, rimliklar bu cheklovlarni bekor qildilar va sarmatlar savdo uchun Dunayning Rim qirg'og'iga o'tishlari mumkin boʻlgan kunlarni belgiladilar. Yazigʻlar 100 ming mahbusni Rimga qaytardilar.
Yazigiya otliqlarining sakkiz minginchi otryadi Rim armiyasiga qabul qilindi, ba'zi chavandozlar Britaniyaga xizmat qilish uchun ketishdi. Jorj Dumezil kabi ba'zi olimlarning fikriga ko'ra, bu sarmatiyaliklar qirol Artur va davra stolining ritsarlari haqidagi kelt afsonalarining manbai boʻlgan<ref>Georges Dumézil, А. З. Алмазова, Boris Aleksandrovich Kaloev. «Скифы и нарты»</ref>.
Sarmatlar va Rim o'rtasidagi to'qnashuvlar keyinroq sodir bo'ldi. Tinchlik o'z o'rnini urushga bo'shatib berdi, keyin yana hamkorlik. Sarmat otryadlari Rim armiyasi va [[Germanlar|german qabilalarining]] qirollari xizmatiga kirishdi. G'arbiy sarmatlar guruhlari Rim viloyatlarida - hozirgi Vengriya, Ruminiya, [[Bolgariya]], [[Yugoslaviya]], [[Fransiya|Fransiya]], [[Italiya]], [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] hududida joylashgan.<ref name="История Осетии">М. М. Блиев, Р. С. Бзаров. История Осетии</ref>
==== "Osiyo Sarmatiyasi" ====
[[Fayl:Map_of_Colchis,_Iberia,_Albania,_and_the_neighbouring_countries_ca_1770.jpg|thumb|300x300px| ''Osiyoning ikkinchi xaritasida Osiyoda joylashgan Sarmatiya mavjud''. Chop etilgan: London (1770)).]]
[[Aorslar|Aorses]] va Siraklarning Sharqiy Sarmat ittifoqlari Azov va Kaspiy dengizlari orasidagi bo'shliqlarda, janubda ularning erlari Kavkaz tog'larigacha cho'zilgan. Siraki Azov dashtlarini va Kuban shimolidagi Shimoliy Kavkaz tekisligini egallagan. Markaziy Kiskavkazning togʻ oldi va tekislik hududlari ham siraklar tarkibiga kirgan, ammo yangi davr boshida ular aorslar tomonidan chetga surilgan. Aorslar Dondan Kaspiy dengizigacha boʻlgan dashtlarda, Quyi Volga va Sharqiy Kiskavkazda yurgan. Ularning ko'chmanchi lagerlari Volgadan narigi janubiy Ural va O'rta Osiyo dashtlariga yetib bordi.
Qadimgi yunon geografi va tarixchisi [[Strabon|Strabonning]] taʼkidlashicha, Aorsi va Siraki “ ''qisman koʻchmanchi, qisman chodirlarda yashaydi va dehqonchilik bilan shugʻullanadi'' ”.
Siraklar ijtimoiy taraqqiyotning eng yuqori darajasi bilan ajralib turdi, ular Shimoli-Gʻarbiy Kavkazdagi meotiya dehqonlarini oʻziga boʻysundirdi va oʻz davlatini yaratdi. Sirakiya qirollarining qarorgohlaridan biri Azov dengizining sharqiy qirg'og'idan unchalik uzoq bo'lmagan joyda joylashgan Uspa shahri edi.
Kaspiy va Kiskavkaz dashtlarida yashagan aorlar “yuqori aorlar” deb atalgan. Ular Kaspiy dengizining gʻarbiy va shimoliy sohillarida hukmronlik qilib, Kavkaz va [[Oʻrta Osiyo]] orqali oʻtadigan savdo yoʻllarini nazorat qilganlar. Aorsilarning kuchi va boyligi qadimgi davrlarda xalqaro savdodagi ishtiroki bilan izohlangan. Xitoyda Aorses mamlakati "Yantsay" deb nomlangan - u orqali Xitoy va Markaziy Osiyoni Sharqiy Yevropa va Qora va O'rta yer dengizlarida dengiz savdosi bilan bog'laydigan yo'l.
Siraki va Aorsi o'rtasidagi munosabatlar haqida juda kam narsa ma'lum. Miloddan avvalgi I asr oʻrtalarida ular ittifoqchi bo'lib, Bosfor qiroli Farnakga birgalikda harbiy yordam ko'rsatdilar. Milodiy I asr oʻrtalarida Bosfor qiroli Mitridat VIII va uning ukasi Kotis oʻrtasidagi [[taxt]] uchun kurashda Aorsi va Sirakiylar dushman sifatida harakat qiladilar. Siraklar Mitridatni qo'llab-quvvatladilar, aorsiylar rimliklar bilan birgalikda Kotis tarafida edilar. Rimliklarning birlashgan qoʻshinlari, aorsiylar va bosfor muxolifati Sirakdagi Uspa shahrini egalladi. Bu voqealarni Rim tarixchisi Korniliy Tatsit tasvirlab bergan. Uning aytishicha, Uspa qulagandan keyin Siroq podshosi Zorsin " ''o'z xalqining yaxshiligini afzal ko'rishga qaror qildi'' " va qurollarini qo'ydi. Ittifoqchilardan mahrum boʻlgan Mitridatlar tez orada qarshilikni to'xtatdi. Rimliklarning qo'liga tushishni istamay, Aorsi Evnon podshosiga taslim bo'ldi. Tatsit yozadi: " ''U podshohning xonalariga kirdi va Evnonning tizzalariga cho'kkalab: "Sizning oldingizga ixtiyoriy ravishda paydo boʻlgan, rimliklar ko'p yillardan beri ta'qib qilgan Mitridatlar'' " dedi.<ref name="История Осетии">М. М. Блиев, Р. С. Бзаров. История Осетии</ref>
[[Alanlar]] — koʻchmanchi Sharqiy sarmatlarning eroniyzabon qabilalari ittifoqi<ref>Аланы // БРЭ. Т. 1. М., 2005.</ref>, I asr oʻrtalarida antik mualliflar eʼtiboriga tushgan. "Alan" atamasi skif-sarmat aholisi etnonimiyasida mashhur boʻlgan qadimgi eroncha "Ariana" so'zidan kelib chiqqan.
Alanlar, ayniqsa, aorslar boshchiligidagi Sharqiy Sarmat birlashmalari orasida jangariligi bilan ajralib turardi. O'sha davr manbalari "mag'ul bo'lmas", "jasur", "abadiy jangchi" Alanlar haqida havolalar bilan to'la. Qadimgi an'analar ularni Dunayning quyi oqimida ham, Shimoliy Qora dengiz mintaqasida ham, Kiskavkaz dashtlarida ham eslatib o'tadi.
II asrda "Alaniya" alanlar yashaydigan hudud sifatida tilga olinadi. Ayni paytda Terek daryosi "Alonta" nomini oldi. III asrning oʻrtalaridan kechikmay, Xitoy yilnomalarida [[Orol dengizi|Orol]] - [[Kaspiy dengizi|Kaspiy]] choʻllarida mahalliylashtirilgan aorslarning sobiq egaliklari “Alaniya” deb oʻzgartirilgan. Shu bilan birga, boshqa sarmat qabilalarining nomlari ham manbalar sahifalaridan yo'qolgan. Bularning barchasi jarayonning muhim bosqichlari bo'lib, ularning mohiyati shundan iborat ediki, alanlar, IV asr muallifi Ammianus Marcellinusning so'zlariga ko'ra, " ''doimiy g'alabalar bilan asta-sekin qo'shni xalqlarni charchatib, ularning nomini yoyishdi'' ".
Alanlar 134-yilda boʻlgani kabi Daryal (" Alan Geyts ") va Derbent dovonlaridan foydalanib, Kavkaz bo'ylab yurish qildilar, Kavkaz Albaniyasini, [[Atropatena|Atropatenani]] vayron qildilar va [[Kappadokiya|Kapadokiyaga]] etib bordilar. Shimoliy Kavkazning ba'zi tog' qabilalari bilan aloqa o'rnatib, ular Zaqafqaziyaning haqiqiy balosiga aylandilar. Bu voqealarning aks-sadolari gruzin yilnomalarida qadimgi voqealardan tashqari saqlanib qolgan. Kappadokiya hukmdori Flaviy Arrian "Alaniya tarixi" asarini yaratishni muhim deb hisobladi.
Alanlar [[Bospor podsholigi|Bosfor qirolligi]] ishlarida faol qatnashdilar. Fanagoriyada bir guruh alaniyalik tarjimonlar bor edi. Alanlarning harbiy hokimiyati shunchalik katta ediki, Rim imperiyasida ular maxsus harbiy qo'llanma - ularga qarshi kurashish uchun qo'llanma yaratdilar va Rim otliqlari Alaniya otliqlaridan bir qator taktikalarni oldilar.<ref name="Alani">{{Veb manbasi |sarlavha=Аланы |url=http://grants.rsu.ru/osi/Don_NC/Middle/Alani.htm |qaralgan sana=2022-06-29 |arxivsana=2009-02-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090214192906/http://grants.rsu.ru/osi/Don_NC/Middle/Alani.htm }}</ref>
I—II asrlarda siraliklar aorsiylar, rimliklar va bosforlar bilan boʻlgan urushlarda katta insoniy yoʻqotishlarga uchradilar. P.ning xulosalariga ko'ra. U. Outleva va N. DA. Anfimov<ref name="Анфим">Н. В. Анфимов. Меоты-предки адыгов. Майкоп 1989</ref> ga koʻra, tirik qolgan Siraklarning koʻp qismi [[Bospor podsholigi|Bosfor qirolligida]] ellenizatsiyani boshdan kechirgan, soʻngra ular alanlar etnosining shakllanishida ishtirok etgan, kichikroq qismi esa [[meotlar]] tomonidan assimilyatsiya qilingan. Aynan mana shu tarixiy voqealar, P. U. Autlev, Osetin Nart dostonida Nart Sausyrik kabi qahramonning paydo bo'lishiga sabab bo'ldi (u buni "o'tkir sirak" deb tushundi).
== Paleogenetika ==
Pokrovkadan ilk sarmatiyalik (miloddan avvalgi V-II asrlar) Miloddan avvalgi e.) janubi-g'arbiy Uralda Y-xromosomali haplogrup R1b1a2a2-CTS1078<ref name=":0">''Martina Unterländer'' et al. [https://www.researchgate.net/publication/314207682_Ancestry_and_demography_and_descendants_of_Iron_Age_nomads_of_the_Eurasian_Steppe Ancestry and demography and descendants of Iron Age nomads of the Eurasian Steppe], 03 March 2017</ref> edi.
II—III asrlarda Shimoliy Kavkazdan sarmatlar madaniyatiga mansub ikkita namunada Y-xromosomali J1 (M267+) gaplogrupi va mitoxondriyal H1c21 va K1a3 gaplogrupalari aniqlangan. II-IX asrlardagi sarmat-alan etnik boʻlinishlari bilan bogʻliq antropologik materialni tahlil qilish Y-xromosoma gaplogruplari mavjudligini aniqladi: G2a (P15+), R1a1a1b2a (Z94+, Z95+), J1 (M267 +) va J10+.. Ayollar chizig'i mitoxondrial haplogruplar bilan tavsiflanadi: I4a, D4m2, H1c21, K1a3, W1c va X2i. Avtosomal belgilarni o'rganish shuni ko'rsatdiki, turli yo'nalishdagi aralashmalar mavjudligiga qaramay, umuman olganda, bu natijalarda tipik Yevropa genotiplari topilganligini aytishimiz mumkin<ref>''Афанасьев Г. Е., Ван Л., Вень Ш., Вэй Л., Добровольская М. В., Коробов Д. С., Решетова И. К., Ли Х., Тун С.'' [https://www.academia.edu/15713987 Хазарские конфедераты в бассейне Дона] // Тезисы докладов на Всероссийской научной конференции «Естественнонаучные методы исследования и парадигма современной археологии». М.: ИА РАН. 2015. С. 9.</ref>.
Y-xromosomali gaplogrup I2 Shimoliy Qozog'iston sarmatida topilgan. Y-xromosoma gaplogruplari R1a1a1b2a2b2-Y57&gt;Y52 va Q-YP771<ref>{{Статья|title=137 ancient human genomes from across the Eurasian steppes|url=https://www.nature.com/articles/s41586-018-0094-2}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://docs.google.com/spreadsheets/d/1Rja6ZyjQrz3UK7_HTagkzczoOFjwcXOGdNOm9FC3Rik/htmlview#|sarlavha=Ancient Eurasian Steppe selected Y and mtDNA haplogroups and Gedmatch IDs|nashriyot=docs.google.com|kirish sanasi=2018-05-15}}</ref> ikkita oʻrta sarmatlarda topilgan, genetik jihatdan oʻrta sarmatiyaliklarning kech sarmatlar ([[Alanlar]]) bilan hech qanday umumiyligi yoʻq edi<ref>{{veb manbasi|url=https://nplus1.ru/news/2018/05/09/genetic-map|sarlavha=Учёные построили «генетическую карту» евразийских степных народов|muallif=Екатерина Русакова|nashriyot=nplus1.ru|kirish sanasi=2018-05-15}}</ref>. Yana bir tadqiqot shuni ko'rsatdiki, sarmatlar, "[[temir davri]]"ning ko'plab ko'chmanchi xalqlari kabi, kelib chiqishi aralash edi. Ushbu tadqiqotda o'rganilgan sarmatlarning ko'pchiligi Y-xromosomali R1b haplogroupini (DA136 namunasida R1b1b2-PH200) olib yurgan<ref>''Maja Krzewińska'' et al. [http://advances.sciencemag.org/content/4/10/eaat4457.full Ancient genomes suggest the eastern Pontic-Caspian steppe as the source of western Iron Age nomads], 2018</ref><ref name=":0"/>.
== Antropologiya ==
Antropologik jihatdan sarmatlar bir oz mongoloid aralashmasi bilan kavkazoidlarga mansub edi. Ko'pincha, burun va burun ko'prigining Kavkazoid, keskin profilli tuzilishi tekislangan yuz bilan birlashtirildi<ref>''Багашев А. Н.'' [https://cyberleninka.ru/article/n/materialy-k-kraniologii-sarmatov Материалы к краниологии сарматов] // Вестник археологии, антропологии и этнографии. 1997.</ref>. Sarmatiyaliklarning paydo bo'lishi [[Tatsit]] tomonidan o'zining " Germaniya " asarida tasodifan eslatib o'tilgan va u yerda fennlar, vendlar va bastarn qabilalarini tasvirlab bergan. U yozyapti. aralash nikohlar tufayli ularning tashqi ko'rinishi "borgan sari xunuk" bo'lib, "sarmatlarning xususiyatlari" ni egallaydi. Kontekstdan sarmatlarning ko'rinishi uning uchun jirkanch deb hisoblangan deb taxmin qilish mumkin<ref>{{veb manbasi|url=http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/tacit.htm|sarlavha=Тацит. О происхождении германцев и местоположении Германии|ish=www.hist.msu.ru|kirish sanasi=2021-05-08}}</ref>.
Sarmatlarning antropologik turi vaqt oʻtishi bilan oʻzgarib bordi, bu esa aholining sharqdan kelishi bilan bogʻliq. Miloddan avvalgi II-I asrlarda Oʻrta Osiyo madaniyat unsurlarini olib kelgan uzun boshli kavkazliklarning salmogʻi ortib bormoqda. Davrlar bo'yida aholining yanada ommaviy oqimi Janubiy Sibir mongoloid-kavkazoid xususiyatlari bilan tavsiflanadi. Nihoyat, bizning eramizning birinchi asrlarida migratsiya oqimi asosan erkak dolichocephalic Kavkazoid populyatsiyasi bo'lib, ular oxir-oqibat substrat braxisefallarini o'zlashtirgan<ref>''Балабанова М. А., Пилипенко А. С., Трапезов Р. О., Черданцев С. В.'' К вопросу о выделении антропологических и генотипических особенностей мигрантов в сарматских популяциях Нижнего Поволжья // [http://www.kunstkamera.ru/files/pdf/piles_of_bones_tekst.pdf Piles of bones: палеоантропология, биоархеология, палеогенетика. СПб.: МАЭ РАН, 2018.]</ref>. Quyi Volga bo'yidagi sarmatlar dolikokranial bo'lib, o'rta bosqichda tekislangan yuz va keyingi bosqichda O'rta Osiyo yoki Janubiy Sibirdan ko'chmanchilarning ko'chishi bilan bog'liq boʻlgan keskin profilli yuz bilan ajralib turardi.<ref>''[[Козинцев, Александр Григорьевич|Козинцев А. Г.]]'' [http://nav.jvolsu.com/index.php/ru/component/attachments/download/23 Рец. на кн.: Половозрастная структура сарматского населения Нижнего Поволжья: погребальная обрядность и антропология] // Нижневолжский археологический вестник. 2016. Том 15. № 1.</ref>
Boshning sun'iy deformatsiyasi odati nihoyatda keng tarqalgan edi<ref>''Кириченко Д. А.'' [http://www.bulgari-istoria-2010.com/booksRu/D_Kirchenko_Sarmajy_Romanii.pdf Сарматы Румынии по данным антропологии] // Вестник археологии, антропологии и этнографии. 2015. № 1 (28).</ref>.
== Arxeologiya ==
[[Fayl:2005._Марка_России_stamp_hi12849218974c965a29298fe.jpg|right|thumb|300x300px| 2005-yilda Rossiyaning [[pochta markasi]] "Sarmatiyaliklar xazinalari" turkumidagi Filippov qabristonlaridan ayiq shaklida oltin va yog'ochdan yasalgan idish tasvirlangan.]]
Sarmatlar arxeologik madaniyati sarmatlar bilan bog'liq bo'lib, asosan [[Mozorqoʻrgʻon|tepaliklar]] bilan ifodalanadi. Uning doirasida uchta alohida (xronologik ketma-ket) madaniyatlar ajralib turadi: Erta Sarmatiya ("Proxorovskaya"), O'rta Sarmatiya ("Suslovskaya"), Kech Sarmatiya.
Sarmat madaniyatlari turkumidagi ilk sarmat ("Proxorovskaya") IV—II asrlarga toʻgʻri keladi. Miloddan avvalgi e. U 1911-yilda dehqonlar tomonidan qazilgan Proxorovka qishlog'i (Orenburg viloyatining Sharlik tumani) yaqinida joylashgan tepaliklar tufayli o'z nomini oldi. Bu tepaliklar 1916 -yilda S. I. Rudenko tomonidan qoʻshimcha oʻrganilgan. M. VA. Rostovtsev , qishloq yaqinidagi qazish materiallarini nashr etgan. Proxorovka birinchi marta bu turdagi yodgorliklarni III-II asrlarga oid tarixiy sarmatlar bilan aniqladi. Miloddan avvalgi "Proxorovka madaniyati" klassik kontseptsiyasini B. N. Volga va Ural mintaqalaridagi shunga o'xshash yodgorliklar uchun Grakov. Hozirgi vaqtda "Proxorovka madaniyati" ga tegishli boʻlgan so'nggi yodgorliklar davrlar boshiga to'g'ri keladi.
O'rta Sarmatiya ("Suslovskaya") madaniyati 1927-yilda P.D.Rau tomonidan aniqlangan. Uning davriylashtirishida bunday yodgorliklar A bosqichini (“A”) tashkil etgan va sarmatlarning ilk davriga tegishli. U ushbu yodgorliklarni (ularning ko'pchiligi Saratov viloyatining Sovet tumanida joylashgan Suslov qabristonidan olingan) II asr oxiri - I asr oxiriga to'g'ri keldi. Miloddan avvalgi e. Davrlashda B. N. Grakov, shunga o'xshash majmualar Sarmat yoki "Suslovskaya" madaniyati deb atalgan. Bundan tashqari, K. asarlarida. F. Smirnov, ularning orqasida "O'rta Sarmat madaniyati" zamonaviy nomi o'rnatildi.
=== Dafn marosimlari ===
Qabriston qoʻrgʻonlari — maʼlum bir qoidaga koʻra bir nechta qabrlar joylashgan: halqa yoki qator<ref>Байте // БРЭ. Т. 2. М., 2005.</ref>. Ko'milganlar to'rtburchaklar chuqurliklarda yotadilar, orqa tomoniga cho'zilgan, boshlari janubga. Moddiy topilmalardan, odatda, yarim oy shaklidagi dastasi boʻlgan qilich va xanjarlar, bronza va temir oʻq uchlari, jabduqlar toʻplamidan va qisqichlar, {{Tarjima qilinmagan 5|Ворворка|ворворки|uk|Ворворка}} sopol buyumlar, bronza oynalar, suyak teshuvchi, shpindel va suyak qoshiqlar topilgan.
== moddiy madaniyat ==
=== kiyim ===
Sarmatlarning asosiy kiyimlari uzun, keng shimlar, charm kurtkalar, yumshoq teridan tikilgan etiklar va qirrali kigiz shlyapalar (boshlik) edi.
Qadimgi tarixchilarning guvohliklariga ko'ra, sarmatlar " ''jangovar, erkin, isyonkor qabila va shu qadar shafqatsiz va shafqatsizlarki, hatto ayollar ham erkaklar bilan teng ravishda urushda qatnashgan'' " ([[Bizning era|eramizning]] [[I asr|1-asrdagi]] Rim geografi Pomponius Mela).
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
bxnloldejb3kf9rn2lsu77qp8we6z5g
Sahihi Termiziy
0
566533
5995773
5481530
2026-04-14T06:36:12Z
Skylinegtr123
258645
ftyhfyikkfyujj
5995773
wikitext
text/x-wiki
'''Sahihi Termiziy''', '''Sunani Termiziy''' ({{Lang-ar|سنن الترمذي}}) — 6 ta ishonchli [[hadis]] toʻplamidan biri. Abu Iso Muhammad Termiziy yozgan. "A lJom'e ul Kabir" ("Katta toʻplam") nomlari bilan ham yuritiladi. "S.T." Termiziyning 20 y. davomida oʻzga yurtlarda hadislarni oʻrganib, yigʻib, soʻng ustozi va zamondoshi Buxoriy bilan maslahatlashib yiqqan toʻplamidir. U tartibi eng ixchamligi, takrori eng ozligi bilan ajralib turadi. Unda boshqa hadis kitoblarida uchramaydigan xususiyatlar bor. Chunonchi, har bir bobning hadisi zikr qilingandan keyin, xuddi shu bobga tegishli hadis [[rivoyat]] qilganlarning ismlari sanab oʻtiladi; fiqhiy masalalarda faqixlarning fikrqarashlari zikr qilinadi; har bir hadisning ishonarlilik va zaiflik darajasi aniqlab beriladi va "sahih" ustiga "hasan" belgisi ("juda sahih", "beshak sahih" maʼnosida) kiritiladi. "S.T." kitobida Imomi Aʼzam mazhabi jihatlari eʼtiborga olingan. 6 jilddan iborat "S.T." 1jildining oʻzbekcha tarjimasi 1999-yil Toshkentda nashr etildi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{Kutubi sitta}}
[[Turkum:Kutubi sitta]]
{{chala}}
3k224rz11z91h5p2z386z86xuxp9gdw
Simfoniya
0
571654
5995531
5916327
2026-04-13T17:02:40Z
~2026-22937-39
258544
Aaaaasaa
5995531
wikitext
text/x-wiki
'''Simfoniya''' ({{lang-grc|συμφωνία}} — „ohangdoshlik“) — simfonik [[musiqa]]ning yetakchi janri, kompozitorlik yoʻnalishidagi cholgʻu musiqaning oliy shakli. Simfonik orkestr ijrosiga moʻljallangan; baʼzi simfoniyalarda xor va yakkaxon xonandalar ham jalb etiladi. Bundan tashqari, torli orkestr, puflama sozlar orkestri va boshqa orkestrlarga muljallangan Slar ham uchraydi. Simfoniyaning mumtoz shaaaaakli umumiy gʻoya va yaxlit dramaturgiyaga asoslangan 4 qismli turkumni tashkil etadi: 1-qismi — mavzularning qarama-qarshiligi hamda jadal rivoji bilan bogʻliq boʻladi; 2-qismi — lirik chekinish vazifasini bajaradi; 3-qismi — menuet yoki skerso harakterida yoziladi; 4-qismi — koʻpincha tantanavor, joʻshqin xotimadir.
„Simfoniya“ atamasi [[Yevropa]] mamlakatlarida turli maʼnolarda qoʻllangan. Y. Gaydn, V. Motsart va, ayniqsa, L. Betxovenlar Sning klassik namunalarini yaratdi. 19-asr kompozitorlaridan F. Shubert, G. Berlioz, I. Brams, A. Dvorjak, simfoniya Frank, A. Brukner, G. Maler, A. Borodin, P. Chaykovskiy, A. Skryabin va boshqa simfoniya rivojiga muhim hissa qoʻshgan, janrning mavzu va mazmunini boyitgan. 20-asr komlozitorlari ijodida simfoniya yangi bosqichga koʻtarildi. N. Myaskovskiy, D. Miyo, simfoniya Prokofyev, Ya. Sibelius, P. Xindemit, D. Shostakovich, I. Stravinskiy, B. Martinu, A, Onegger, A. Shnitkelar simfoniya ustalari sifatida tanilgan.
[[Oʻzbekiston]]da 1930-yillardan simfonik musiqaning jadal rivojlanishi Sning paydo bulishiga zamin buldi (G. Mushelning 1simfoniyasi, 1938). Keyingi yillarda yirik mavzular, falsafiy goyalarni mujassamlantiruvchi janr sifatida simfoniyaga qiziqish kuchaydi (Mushelning 2 va 3 simfoniyalari, M. Shteynbergning 5 S—rapsodiyasi, M. Ashrafiyning 1va 2simfoniyalari va boshqalar). 1960-yillarning 2-yarmida Oʻzbekistonda dasturli simfoniya ravnaq gopib, B. Zeydman, R. Hamroyev, B. Giyenko va boshqalar simfoniyalar ijod qilishdi. 19702000-yillarda R. Vildanov (4 ta), Sayfi Jalil (2 ta), T. Qurbonov (10 ta), M. Tojiyev (19 ta), Ik. Akbarov (3 ta), M. Mahmudov (3 ta), N. Gʻiyosov (12 ta) va boshqa kompozitorlar simfoniya yaratganlar.
Simfoniyaga yaqin uslubda yaratilib, undan hajman kichikligi, mazmuni va bayoni soddaligi bilan farq qiluvchi asar ''simfoniyetta'' deb ataladi.
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Symphonies}}
* [https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Symphony „Symphony“]. ''[[Encyclopædia Britannica]]''. 26 jild (11-nashr). 1911. s. 290-291.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}}
{{chala}}
{{Tashqi havolalar}}
imzp8puiji6bvxrlip5enie3rwbx1x4
Munozara:Brown harakati
1
592464
5995998
4891746
2026-04-14T11:41:04Z
~2026-22845-01
258709
/* Broun harakati */ yangi mavzu
5995998
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{OʻzME loyihasi|daraja=|ahamiyat=}}
== Broun harakati ==
Broun harakati toʻliq [[Maxsus:Contributions/~2026-22845-01|~2026-22845-01]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-22845-01|talk]]) 11:41, 2026-yil 14-aprel (UTC)
7cwnatnlcvd5rabvr87bma5sfd8oxls
5995999
5995998
2026-04-14T11:42:02Z
~2026-22845-01
258709
/* Broun harakati */ yangi mavzu
5995999
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{OʻzME loyihasi|daraja=|ahamiyat=}}
== Broun harakati ==
Broun harakati toʻliq [[Maxsus:Contributions/~2026-22845-01|~2026-22845-01]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-22845-01|talk]]) 11:41, 2026-yil 14-aprel (UTC)
== Broun harakati ==
Broun harakati toʻliq [[Maxsus:Contributions/~2026-22845-01|~2026-22845-01]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-22845-01|talk]]) 11:42, 2026-yil 14-aprel (UTC)
peutx0pr1qyndj40ivdtrh6hkmw7pnv
Munozara:Boʻlim
1
594921
5995514
4890596
2026-04-13T16:17:14Z
~2026-22772-52
258533
/* Boshqotirms */ yangi mavzu
5995514
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{OʻzME loyihasi|daraja=|ahamiyat=}}
== Boshqotirms ==
@ marjona [[Maxsus:Contributions/~2026-22772-52|~2026-22772-52]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-22772-52|talk]]) 16:17, 2026-yil 13-aprel (UTC)
a49z5apmr1vnni4wn1i2qywmi59789d
Fargʻona viloyati (maʼnolari)
0
598818
5995440
1509437
2026-04-13T13:47:56Z
Umarxon III
18267
tuz.
5995440
wikitext
text/x-wiki
'''Fargʻona viloyati''':
* [[Fargʻona viloyati]] — Oʻzbekiston viloyati.
* [[Fargʻona viloyati (Rossiya imperiyasi)]] — Turkiston general-gubernatorligi tarkibidagi viloyatlardan biri.
* [[Fargʻona viloyati]] — Oʻzbekiston Respublikasi tarkibidagi viloyat.
{{koʻp maʼnolilik}}
cdtjfc8rrhtsyyfe6mpvja879smi18v
Chigirtka
0
607101
5995931
5085009
2026-04-14T09:32:18Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995931
wikitext
text/x-wiki
'''Chigirtkalar''' — Caelifera [[turkum]]iga mansub boʻlgan [[hasharotlar]] guruhi. Ular, ehtimol, 250 million yil avval erta Trias davriga mansub oʻtxoʻr hasharotlarning eng qadimgi tirik guruhidir.
Chigirtkalar, odatda, kuchli orqa oyoqlari boʻlgan yerda isteʼqomat qiluvchi hasharotlar boʻlib, ularga kuchli sakrash orqali dushmanlardan qochishga imkon beradi. Ularning old oyogʻi qisqaroq va yemishni ushlash uchun ishlatiladi. Hemimetabolous hasharotlar sifatida ular toʻliq metamorfozga uchramaydilar; ular tuxumdan [[nimfa]] yoki „bunka“ ga aylanadi, ular besh marta tanazzuldan oʻtadi va har bir rivojlanish bosqichida kattalar hasharotiga oʻxshash boʻladi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=grasshopper {{!}} Description, Features, & Species |url=https://www.britannica.com/animal/grasshopper-insect |qaralgan sana=29 September 2021 |ish=Encyclopaedia Britannica |til=en}}</ref> Chigirtka qorin boʻshligʻining koʻkrak qafasiga biriktirilgan birinchi segmentida joylashgan timpanal organ orqali eshitadi; uning koʻrish hissi qoʻshma koʻzlarda boʻlsa, yorugʻlik intensivligining oʻzgarishi boshqa koʻzlarda (ocelli) seziladi. Populyatsiyaning yuqori zichligida va maʼlum ekologik holatlarda baʼzi chigirtka turlari rangi va xatti-harakatlarini oʻzgartirib, jamoalarini hosil qilishi mumkin. Bunday sharoitda ular '''chigirtkalar''' deb yuritiladi.
== Filogeniya ==
Chigirtkalar Caelifera oilasiga kiradi. Garchi „chigirtka“ umuman boʻlak turkumining umumiy nomi sifatida ishlatilgan boʻlsa-da,<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Caelifera:Grasshoppers and Locusts |url=http://eol.org/pages/2634375/overview |nashriyot=Encyclopedia of Life |qaralgan sana=4 August 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170411231334/http://eol.org/pages/2634375/overview |arxivsana=11 April 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Suborder Caelifera – Grasshoppers |nashriyot=BugGuide |url=http://bugguide.net/node/view/16133 |qaralgan sana=4 August 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170804214918/http://bugguide.net/node/view/16133 |arxivsana=4 August 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=About Orthoptera: Crickets and grasshoppers |nashriyot=Orthoptera.org.uk |url=https://www.orthoptera.org.uk/about_orthoptera |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170805015247/https://www.orthoptera.org.uk/about_orthoptera |arxivsana=5 August 2017}}</ref> zamonaviy manbalar uni yanada „rivojlangan“ [[Oila (biologiya)|oilalar]] bilan cheklaydi.<ref>{{Kitob manbasi |last=Grimaldi |first=David |year=2005 |title=Evolution of the Insects |url=https://archive.org/details/evolutioninsects00grim_110 |publisher=Cambridge University Press |page=[https://archive.org/details/evolutioninsects00grim_110/page/n224 210] |isbn=978-0-521-82149-0}}</ref> Ular Acrididea infratuzilmasiga joylashtirilishi mumkin <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=657454#null |sarlavha=ITIS Standard Report Page: Acrididea |ish=www.itis.gov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170802204613/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=657454#null |arxivsana=2 August 2017}}</ref> va eski matnlarda ularni eskirgan „uzun shoxli chigirtkalar“ (hozirgi buta-kriketlar) atamasidan ajratish uchun <ref name="Imms">Imms A. D., rev. Richards O. W. & Davies R. G. (1970) ''A General Textbook of Entomology'' 9th Ed. Methuen 886 pp.</ref> „qisqa shoxli chigirtkalar“ deb atalgan Katydidlar) ancha uzun antennalari bilan. 7 ta super turlardan oltitasida 32 ta taksonning mitoxondrial ribosoma RNKsiga asoslangan Caelifera filogeniyasi kladogramma sifatida koʻrsatilgan. Ensifera (kriketlar ''va boshqalar).''), Caelifera va Pamphagoidea bundan tashqari chigirtkalarning barcha oilalari monofiletik koʻrinadi.<ref>{{Jurnal manbasi|last=Flook|first1=P.K.|last2=Rowell|first2=C.H.F.|title=The Phylogeny of the Caelifera (Insecta, Orthoptera) as Deduced from mtrRNA Gene Sequences|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|date=1997|volume=8|issue=1|pages=89–103|doi=10.1006/mpev.1997.0412|pmid=9242597}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|last=Zhang|first1=Hong-Li|last2=Huang|first2=Yuan|last3=Lin|first3=Li-Liang|last4=Wang|first4=Xiao-Yang|last5=Zheng|first5=Zhe-Min|title=The phylogeny of the Orthoptera (Insecta) as deduced from mitogenomic gene sequences|journal=Zoological Studies|date=2013|volume=52|page=37|doi=10.1186/1810-522X-52-37}}</ref>
{{Clade|{{clade
|label1=[[Ensifera]] (crickets, katydids, etc.)
|1=[6 superfamilies] [[File:Gryllus campestris MHNT.jpg|35px]]
|label2=Caelifera
|2={{clade
|1=[[Tridactyloidea]] [[File:Ripipteryx mopana.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Tetrigoidea]] [[File:Tetrix bipunctata01 crop.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Eumastacidae]] [[File:Genera Insectorum - Eumastax vittata.jpg|80px]]
|2={{clade
|1=[[Proscopiidae]] [[File:Pseudoproscopia spec. - Tiergarten Schönbrunn crop.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Pneumoridae]] [[File:Bladder Grasshopper (Bullacris intermedia) (30068047440).jpg |50px]]
|2={{clade
|1=[[Pyrgomorphidae]] [[File:Pyrgomorphidae - Phymateus aegrotus.JPG|50px]]
|2=[[Acrididae]] + [[Pamphagidae]] [[File:Annualreportofag1119021903univ 0052AA2 Figure 1.jpg|50px]]
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}}}
[[Fayl:Fossil_grasshoppers_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC00013.JPG|thumb|Ontario qirollik muzeyidagi qazilma chigirtkalar]]
Evolyutsion nuqtai nazardan, Caelifera va Ensifera o'rtasidagi bo'linish Permo-Trias chegarasidan ko'ra yaqinroq emas;<ref>{{Kitob manbasi |last=Zeuner, F.E. |date=1939 |title=Fossil Orthoptera Ensifera |publisher=British Museum Natural History |oclc=1514958}}</ref> Caeliferlar boʻlgan eng tarixiy hasharotlar, taxminan 250 million yil avval, erta Trias davridan Locustopseidae va Locustavidae yoʻq boʻlgan oilalarida. Guruh Trias davrida xilma-xil boʻlib, oʻsha vaqtdan hozirgi kungacha muhim oʻsimlik isteʼmolchisi boʻlib kelgan. Eumastacidae, Tetrigidae va Tridactylidae kabi birinchi zamonaviy turkumlar [[Boʻr davri|boʻr davrida]] paydo boʻlgan, ammo bu guruhning soʻngi ikkitasiga tegishli boʻlishi mumkin boʻlgan baʼzi hasharotlar Yuraning boshida joylashgan.<ref name="GrimaldiEngel2005">{{Kitob manbasi |last=Grimaldi, David |title=Evolution of the Insects |url=https://books.google.com/books?id=Ql6Jl6wKb88C&pg=PA210 |year=2005 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-82149-0 |page=210}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|last=Béthoux|first1=Oliver|last2=Ross|first2=A.J.|title=Mesacridites Riek, 1954 (Middle Triassic; Australia) transferred from Protorthoptera to Orthoptera: Locustavidae|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-paleontology_2005-05_79_3/page/607|journal=Journal of Paleontology|date=2005|volume=79|issue=3|pages=607–610|doi=10.1666/0022-3360(2005)079<0607:mrmatf>2.0.co;2}}</ref> Morfologik tasniflash qiyin, chunki bir qancha taksonlar umumiy yashash turiga yaqinlashgan; soʻnggi taksonomlar ichki jinsiy aʼzolarga, ayniqsa ayollardan koʻra erkaklarga koʻproq eʼtibor qaratishgan. Ushbu maʼlumotni foto albom namunalaridan olish mumkin emas va paleontologik taksonomiya asosan orqa qanotlarning venalanishiga asoslanadi.<ref name="TOLweb">{{Veb manbasi |url=http://tolweb.org/tree?group=Caelifera |sarlavha=Caelifera: Shorthorned Grasshoppers, Locusts and Relatives |muallif=Rowell, Hugh |yil=2001 |ish=Tree of Life web project |qaralgan sana=3 April 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150408064407/http://tolweb.org/tree?group=Caelifera |arxivsana=8 April 2015}}</ref>
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}
cvpu3tfdiol1c7ecedbyhb95styc3s3
5995932
5995931
2026-04-14T09:32:45Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995932
wikitext
text/x-wiki
'''Chigirtkalar''' — Caelifera [[turkum]]iga mansub boʻlgan [[hasharotlar]] guruhi. Ular, ehtimol, 250 million yil avval erta Trias davriga mansub oʻtxoʻr hasharotlarning eng qadimgi tirik guruhidir.
Chigirtkalar, odatda, kuchli orqa oyoqlari boʻlgan yerda isteʼqomat qiluvchi hasharotlar boʻlib, ularga kuchli sakrash orqali dushmanlardan qochishga imkon beradi. Ularning old oyogʻi qisqaroq va yemishni ushlash uchun ishlatiladi. Hemimetabolous hasharotlar sifatida ular toʻliq metamorfozga uchramaydilar; ular tuxumdan [[nimfa]] yoki „bunka“ ga aylanadi, ular besh marta tanazzuldan oʻtadi va har bir rivojlanish bosqichida kattalar hasharotiga oʻxshash boʻladi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=grasshopper {{!}} Description, Features, & Species |url=https://www.britannica.com/animal/grasshopper-insect |qaralgan sana=29 September 2021 |ish=Encyclopaedia Britannica |til=en}}</ref> Chigirtka qorin boʻshligʻining koʻkrak qafasiga biriktirilgan birinchi segmentida joylashgan timpanal organ orqali eshitadi; uning koʻrish hissi qoʻshma koʻzlarda boʻlsa, yorugʻlik intensivligining oʻzgarishi boshqa koʻzlarda (ocelli) seziladi. Populyatsiyaning yuqori zichligida va maʼlum ekologik holatlarda baʼzi chigirtka turlari rangi va xatti-harakatlarini oʻzgartirib, jamoalarini hosil qilishi mumkin. Bunday sharoitda ular '''chigirtkalar''' deb yuritiladi.
== Filogeniya ==
Chigirtkalar Caelifera oilasiga kiradi. Garchi „chigirtka“ umuman boʻlak turkumining umumiy nomi sifatida ishlatilgan boʻlsa-da,<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Caelifera:Grasshoppers and Locusts |url=http://eol.org/pages/2634375/overview |nashriyot=Encyclopedia of Life |qaralgan sana=4 August 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170411231334/http://eol.org/pages/2634375/overview |arxivsana=11 April 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Suborder Caelifera – Grasshoppers |nashriyot=BugGuide |url=http://bugguide.net/node/view/16133 |qaralgan sana=4 August 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170804214918/http://bugguide.net/node/view/16133 |arxivsana=4 August 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=About Orthoptera: Crickets and grasshoppers |nashriyot=Orthoptera.org.uk |url=https://www.orthoptera.org.uk/about_orthoptera |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170805015247/https://www.orthoptera.org.uk/about_orthoptera |arxivsana=5 August 2017}}</ref> zamonaviy manbalar uni yanada „rivojlangan“ [[Oila (biologiya)|oilalar]] bilan cheklaydi.<ref>{{Kitob manbasi |last=Grimaldi |first=David |year=2005 |title=Evolution of the Insects |url=https://archive.org/details/evolutioninsects00grim_110 |publisher=Cambridge University Press |page=[https://archive.org/details/evolutioninsects00grim_110/page/n224 210] |isbn=978-0-521-82149-0}}</ref> Ular Acrididea infratuzilmasiga joylashtirilishi mumkin <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=657454#null |sarlavha=ITIS Standard Report Page: Acrididea |ish=www.itis.gov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170802204613/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=657454#null |arxivsana=2 August 2017}}</ref> va eski matnlarda ularni eskirgan „uzun shoxli chigirtkalar“ (hozirgi buta-kriketlar) atamasidan ajratish uchun <ref name="Imms">Imms A. D., rev. Richards O. W. & Davies R. G. (1970) ''A General Textbook of Entomology'' 9th Ed. Methuen 886 pp.</ref> „qisqa shoxli chigirtkalar“ deb atalgan Katydidlar) ancha uzun antennalari bilan. 7 ta super turlardan oltitasida 32 ta taksonning mitoxondrial ribosoma RNKsiga asoslangan Caelifera filogeniyasi kladogramma sifatida koʻrsatilgan. Ensifera (kriketlar ''va boshqalar).''), Caelifera va Pamphagoidea bundan tashqari chigirtkalarning barcha oilalari monofiletik koʻrinadi.<ref>{{Jurnal manbasi|last=Flook|first1=P.K.|last2=Rowell|first2=C.H.F.|title=The Phylogeny of the Caelifera (Insecta, Orthoptera) as Deduced from mtrRNA Gene Sequences|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|date=1997|volume=8|issue=1|pages=89–103|doi=10.1006/mpev.1997.0412|pmid=9242597}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|last=Zhang|first1=Hong-Li|last2=Huang|first2=Yuan|last3=Lin|first3=Li-Liang|last4=Wang|first4=Xiao-Yang|last5=Zheng|first5=Zhe-Min|title=The phylogeny of the Orthoptera (Insecta) as deduced from mitogenomic gene sequences|journal=Zoological Studies|date=2013|volume=52|page=37|doi=10.1186/1810-522X-52-37}}</ref>
{{Clade|{{clade
|label1=[[Ensifera]] (crickets, katydids, etc.)
|1=[6 superfamilies] [[File:Gryllus campestris MHNT.jpg|35px]]
|label2=Caelifera
|2={{clade
|1=[[Tridactyloidea]] [[File:Ripipteryx mopana.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Tetrigoidea]] [[File:Tetrix bipunctata01 crop.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Eumastacidae]] [[File:Genera Insectorum - Eumastax vittata.jpg|80px]]
|2={{clade
|1=[[Proscopiidae]] [[File:Pseudoproscopia spec. - Tiergarten Schönbrunn crop.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Pneumoridae]] [[File:Bladder Grasshopper (Bullacris intermedia) (30068047440).jpg |50px]]
|2={{clade
|1=[[Pyrgomorphidae]] [[File:Pyrgomorphidae - Phymateus aegrotus.JPG|50px]]
|2=[[Acrididae]] + [[Pamphagidae]] [[File:Annualreportofag1119021903univ 0052AA2 Figure 1.jpg|50px]]
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}}}
[[Fayl:Fossil_grasshoppers_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC00013.JPG|thumb|Ontario qirollik muzeyidagi qazilma chigirtkalar]]
Evolyutsion nuqtai nazardan, Caelifera va Ensifera o'rtasidagi bo'linish Permo-Trias chegarasidan ko'ra yaqinroq emas;<ref>{{Kitob manbasi |last=Zeuner, F.E. |date=1939 |title=Fossil Orthoptera Ensifera |publisher=British Museum Natural History |oclc=1514958}}</ref> Caeliferlar boʻlgan eng tarixiy hasharotlar, taxminan 250 million yil avval, erta Trias davridan Locustopseidae va Locustavidae yoʻq boʻlgan oilalarida. Guruh Trias davrida xilma-xil boʻlib, oʻsha vaqtdan hozirgi kungacha muhim oʻsimlik isteʼmolchisi boʻlib kelgan. Eumastacidae, Tetrigidae va Tridactylidae kabi birinchi zamonaviy turkumlar [[Boʻr davri|boʻr davrida]] paydo boʻlgan, ammo bu guruhning soʻngi ikkitasiga tegishli boʻlishi mumkin boʻlgan baʼzi hasharotlar Yuraning boshida joylashgan.<ref name="GrimaldiEngel2005">{{Kitob manbasi |last=Grimaldi, David |title=Evolution of the Insects |url=https://books.google.com/books?id=Ql6Jl6wKb88C&pg=PA210 |year=2005 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-82149-0 |page=210}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|last=Béthoux|first1=Oliver|last2=Ross|first2=A.J.|title=Mesacridites Riek, 1954 (Middle Triassic; Australia) transferred from Protorthoptera to Orthoptera: Locustavidae|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-paleontology_2005-05_79_3/page/607|journal=Journal of Paleontology|date=2005|volume=79|issue=3|pages=607–610|doi=10.1666/0022-3360(2005)079<0607:mrmatf>2.0.co;2}}</ref> Morfologik tasniflash qiyin, chunki bir qancha taksonlar umumiy yashash turiga yaqinlashgan; soʻnggi taksonomlar ichki jinsiy aʼzolarga, ayniqsa ayollardan koʻra erkaklarga koʻproq eʼtibor qaratishgan. Ushbu maʼlumotni foto albom namunalaridan olish mumkin emas va paleontologik taksonomiya asosan orqa qanotlarning venalanishiga asoslanadi.<ref name="TOLweb">{{Veb manbasi |url=http://tolweb.org/tree?group=Caelifera |sarlavha=Caelifera: Shorthorned Grasshoppers, Locusts and Relatives |muallif=Rowell, Hugh |yil=2001 |ish=Tree of Life web project |qaralgan sana=3 April 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150408064407/http://tolweb.org/tree?group=Caelifera |arxivsana=8 April 2015}}</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}
lmjq2i4jlkrdq2xy8m512f8ihf8hgbs
5995933
5995932
2026-04-14T09:32:55Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
[[Turkum:Chigirtkalar]] qoʻshildi; {{turkumsiz}} olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995933
wikitext
text/x-wiki
'''Chigirtkalar''' — Caelifera [[turkum]]iga mansub boʻlgan [[hasharotlar]] guruhi. Ular, ehtimol, 250 million yil avval erta Trias davriga mansub oʻtxoʻr hasharotlarning eng qadimgi tirik guruhidir.
Chigirtkalar, odatda, kuchli orqa oyoqlari boʻlgan yerda isteʼqomat qiluvchi hasharotlar boʻlib, ularga kuchli sakrash orqali dushmanlardan qochishga imkon beradi. Ularning old oyogʻi qisqaroq va yemishni ushlash uchun ishlatiladi. Hemimetabolous hasharotlar sifatida ular toʻliq metamorfozga uchramaydilar; ular tuxumdan [[nimfa]] yoki „bunka“ ga aylanadi, ular besh marta tanazzuldan oʻtadi va har bir rivojlanish bosqichida kattalar hasharotiga oʻxshash boʻladi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=grasshopper {{!}} Description, Features, & Species |url=https://www.britannica.com/animal/grasshopper-insect |qaralgan sana=29 September 2021 |ish=Encyclopaedia Britannica |til=en}}</ref> Chigirtka qorin boʻshligʻining koʻkrak qafasiga biriktirilgan birinchi segmentida joylashgan timpanal organ orqali eshitadi; uning koʻrish hissi qoʻshma koʻzlarda boʻlsa, yorugʻlik intensivligining oʻzgarishi boshqa koʻzlarda (ocelli) seziladi. Populyatsiyaning yuqori zichligida va maʼlum ekologik holatlarda baʼzi chigirtka turlari rangi va xatti-harakatlarini oʻzgartirib, jamoalarini hosil qilishi mumkin. Bunday sharoitda ular '''chigirtkalar''' deb yuritiladi.
== Filogeniya ==
Chigirtkalar Caelifera oilasiga kiradi. Garchi „chigirtka“ umuman boʻlak turkumining umumiy nomi sifatida ishlatilgan boʻlsa-da,<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Caelifera:Grasshoppers and Locusts |url=http://eol.org/pages/2634375/overview |nashriyot=Encyclopedia of Life |qaralgan sana=4 August 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170411231334/http://eol.org/pages/2634375/overview |arxivsana=11 April 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Suborder Caelifera – Grasshoppers |nashriyot=BugGuide |url=http://bugguide.net/node/view/16133 |qaralgan sana=4 August 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170804214918/http://bugguide.net/node/view/16133 |arxivsana=4 August 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=About Orthoptera: Crickets and grasshoppers |nashriyot=Orthoptera.org.uk |url=https://www.orthoptera.org.uk/about_orthoptera |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170805015247/https://www.orthoptera.org.uk/about_orthoptera |arxivsana=5 August 2017}}</ref> zamonaviy manbalar uni yanada „rivojlangan“ [[Oila (biologiya)|oilalar]] bilan cheklaydi.<ref>{{Kitob manbasi |last=Grimaldi |first=David |year=2005 |title=Evolution of the Insects |url=https://archive.org/details/evolutioninsects00grim_110 |publisher=Cambridge University Press |page=[https://archive.org/details/evolutioninsects00grim_110/page/n224 210] |isbn=978-0-521-82149-0}}</ref> Ular Acrididea infratuzilmasiga joylashtirilishi mumkin <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=657454#null |sarlavha=ITIS Standard Report Page: Acrididea |ish=www.itis.gov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170802204613/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=657454#null |arxivsana=2 August 2017}}</ref> va eski matnlarda ularni eskirgan „uzun shoxli chigirtkalar“ (hozirgi buta-kriketlar) atamasidan ajratish uchun <ref name="Imms">Imms A. D., rev. Richards O. W. & Davies R. G. (1970) ''A General Textbook of Entomology'' 9th Ed. Methuen 886 pp.</ref> „qisqa shoxli chigirtkalar“ deb atalgan Katydidlar) ancha uzun antennalari bilan. 7 ta super turlardan oltitasida 32 ta taksonning mitoxondrial ribosoma RNKsiga asoslangan Caelifera filogeniyasi kladogramma sifatida koʻrsatilgan. Ensifera (kriketlar ''va boshqalar).''), Caelifera va Pamphagoidea bundan tashqari chigirtkalarning barcha oilalari monofiletik koʻrinadi.<ref>{{Jurnal manbasi|last=Flook|first1=P.K.|last2=Rowell|first2=C.H.F.|title=The Phylogeny of the Caelifera (Insecta, Orthoptera) as Deduced from mtrRNA Gene Sequences|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|date=1997|volume=8|issue=1|pages=89–103|doi=10.1006/mpev.1997.0412|pmid=9242597}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|last=Zhang|first1=Hong-Li|last2=Huang|first2=Yuan|last3=Lin|first3=Li-Liang|last4=Wang|first4=Xiao-Yang|last5=Zheng|first5=Zhe-Min|title=The phylogeny of the Orthoptera (Insecta) as deduced from mitogenomic gene sequences|journal=Zoological Studies|date=2013|volume=52|page=37|doi=10.1186/1810-522X-52-37}}</ref>
{{Clade|{{clade
|label1=[[Ensifera]] (crickets, katydids, etc.)
|1=[6 superfamilies] [[File:Gryllus campestris MHNT.jpg|35px]]
|label2=Caelifera
|2={{clade
|1=[[Tridactyloidea]] [[File:Ripipteryx mopana.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Tetrigoidea]] [[File:Tetrix bipunctata01 crop.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Eumastacidae]] [[File:Genera Insectorum - Eumastax vittata.jpg|80px]]
|2={{clade
|1=[[Proscopiidae]] [[File:Pseudoproscopia spec. - Tiergarten Schönbrunn crop.jpg|50px]]
|2={{clade
|1=[[Pneumoridae]] [[File:Bladder Grasshopper (Bullacris intermedia) (30068047440).jpg |50px]]
|2={{clade
|1=[[Pyrgomorphidae]] [[File:Pyrgomorphidae - Phymateus aegrotus.JPG|50px]]
|2=[[Acrididae]] + [[Pamphagidae]] [[File:Annualreportofag1119021903univ 0052AA2 Figure 1.jpg|50px]]
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}}}
[[Fayl:Fossil_grasshoppers_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC00013.JPG|thumb|Ontario qirollik muzeyidagi qazilma chigirtkalar]]
Evolyutsion nuqtai nazardan, Caelifera va Ensifera o'rtasidagi bo'linish Permo-Trias chegarasidan ko'ra yaqinroq emas;<ref>{{Kitob manbasi |last=Zeuner, F.E. |date=1939 |title=Fossil Orthoptera Ensifera |publisher=British Museum Natural History |oclc=1514958}}</ref> Caeliferlar boʻlgan eng tarixiy hasharotlar, taxminan 250 million yil avval, erta Trias davridan Locustopseidae va Locustavidae yoʻq boʻlgan oilalarida. Guruh Trias davrida xilma-xil boʻlib, oʻsha vaqtdan hozirgi kungacha muhim oʻsimlik isteʼmolchisi boʻlib kelgan. Eumastacidae, Tetrigidae va Tridactylidae kabi birinchi zamonaviy turkumlar [[Boʻr davri|boʻr davrida]] paydo boʻlgan, ammo bu guruhning soʻngi ikkitasiga tegishli boʻlishi mumkin boʻlgan baʼzi hasharotlar Yuraning boshida joylashgan.<ref name="GrimaldiEngel2005">{{Kitob manbasi |last=Grimaldi, David |title=Evolution of the Insects |url=https://books.google.com/books?id=Ql6Jl6wKb88C&pg=PA210 |year=2005 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-82149-0 |page=210}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|last=Béthoux|first1=Oliver|last2=Ross|first2=A.J.|title=Mesacridites Riek, 1954 (Middle Triassic; Australia) transferred from Protorthoptera to Orthoptera: Locustavidae|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-paleontology_2005-05_79_3/page/607|journal=Journal of Paleontology|date=2005|volume=79|issue=3|pages=607–610|doi=10.1666/0022-3360(2005)079<0607:mrmatf>2.0.co;2}}</ref> Morfologik tasniflash qiyin, chunki bir qancha taksonlar umumiy yashash turiga yaqinlashgan; soʻnggi taksonomlar ichki jinsiy aʼzolarga, ayniqsa ayollardan koʻra erkaklarga koʻproq eʼtibor qaratishgan. Ushbu maʼlumotni foto albom namunalaridan olish mumkin emas va paleontologik taksonomiya asosan orqa qanotlarning venalanishiga asoslanadi.<ref name="TOLweb">{{Veb manbasi |url=http://tolweb.org/tree?group=Caelifera |sarlavha=Caelifera: Shorthorned Grasshoppers, Locusts and Relatives |muallif=Rowell, Hugh |yil=2001 |ish=Tree of Life web project |qaralgan sana=3 April 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150408064407/http://tolweb.org/tree?group=Caelifera |arxivsana=8 April 2015}}</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Chigirtkalar]]
6qx2u5pbbfeazzeqxbyxk6wzl69dwgz
Chiqarish sistemasi
0
607624
5995871
3985153
2026-04-14T09:14:51Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995871
wikitext
text/x-wiki
'''Chiqarish sistemasi''', ayirish sistemasi, ekskretor sistema — tirik organizmlarda ortiqcha suv, moddalar almashinuvining oxirgi mahsulotlari, tuz, shuningdek, unda hosil boʻladigan yoki tashqi muhitdan kiradigan zaharli moddalarni organizmdan tashqi muxitga chiqarib turadigan organlar majmui. Odam va yuksak [[sut emizuvchilar]] Chiqarish sistemasi bir juft buyrak, ulardan boshlanadigan bir juft siydik yoʻli, qovuq va siydik toʻkish nayidan iborat. Bir hujayralilarda suvda eriydigan almashinuv mahsulotlari (ammiak, mochevina) diffuziya yoʻli bilan yoki qisqaruvchi vakuolalar orqali, tuban suv hayvonlari (gʻovaktanlilar, boʻshliqichlilar)da tana yuzasidan diffuziya yoʻli bilan chiqariladi. Koʻpchilik koʻp hujayrali umurtqasiz hayvonlarda ichak ham chiqarish funksiyasini bajaradi. Evolyutsiya jarayonida hayvonlarda ixtisoslashgan maxsus Chiqarish sistemasisi paydo boʻladi. Tuban chuvalchanglar, priapulidlar, ayrim halqalilar, koʻp tuklilar va mollyuskalar lichinkasida Chiqarish sistemasi — protonefridiylar, halqali chuvalchanglarda metanefridiylar. Qisqichbaqasimonlar Chiqarish sistemasi antennal va maksillyar bezlardan iborat.
Quruqlikda hayot kechirishga oʻtish namlikni tejashni talab qiladi. Shuning uchun suvda oson eriydigan ammiak va mochevina qiyin eriydigan guanin (oʻrgimchaksimonlar) yoki siydik kislotasi bilan (koʻpoyoqlilar, hasharotlar, [[sudralib yuruvchilar]], kushlar) almashinadi. Quruqlikda yashovchi boʻgʻimoyoqlilarda Chiqarish sistemasi ichak devori yoki malpigi naychalaridan iborat. Chikarish mahsulotlari orqa ichakka oʻtib, undagi moddalar almashinuvi mahsulotlari choʻkmaga tushadi, suv esa ichak devori orkali yana qonga soʻriladi. Suvsizlangan chiqarish mahsulotlari hazm boʻlmagan oziq qoldiqlari bilan anal tegishidan tashqariga chiqarilady.
Bir qancha umurtqasiz hayvonlarda choʻkmaga tushgan chiqarish mahsulotlarini toʻplovchi buyraklar boʻladi. Bu vazifani nematodalarda maxsus hujayralar, yomgʻir chuvalchanglarida xlorogen hujayralar, hasharotlar va koʻpoyoqlilarda yogʻ tanachalari, zahkashlar (quruqlikda yashovchi qisqichbaqasimonlar)da jigar oʻsimtalari bajaradi.
Xordalilardan qobiklilarning Chiqarish sistemasi toʻplovchi qopchalardan iborat. Lansetnikning jabralari yaqinida joylashgan nefromiksiylar deb ataladigan Chiqarish sistemasining bir uchi jabra oldi boʻshligʻiga, ikkinchi uchi esa tana boʻshligʻiga ochiladi. Umurtqali hayvonlar Chiqarish sistemasi tipik selomoduktlardan iborat. Selomoduktlar toʻplami buyraklarni hosil qiladi; buyraklardan boshlanadigan siydik yoʻli bevosita kloakaga yoki qovuqqa, qovuq esa siydik toʻkish nayi orqali tashqariga ochiladi. Ayrim umurtqali hayvonlarning dengizda yashashga moslanishi ortiqcha tuzni ajratadigan maxsus Chiqarish sistemasini, mac, plastinkajabrali baliklarda rektal bezlar, sudralib yuruvchilar va qushlarda tuz bezlarining rivojlanishi bilan boglits. Choʻlda yashovchi sut emizuvchilarda esa siydikning osmotik konsentratsiyasi koʻtariladi.
Umurtqali hayvonlar evolyutsiyasi va individual rivojlanishi davomida pronefros (bosh buyragi), mezonefros (tana buyragi) va metanefros (chanoq buyrak yoki ikkilamchi buyrak) deb ataladigan buyraklar ketmaket almashingan (yana qarang [[Buyrak]], [[Nafas]], [[Teri]]).
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{chala}}
t0otuusch3zblenj2sseg2oqfyvsiph
5995873
5995871
2026-04-14T09:15:07Z
KWiki78
246724
5995873
wikitext
text/x-wiki
'''Chiqarish sistemasi''', ayirish sistemasi, ekskretor sistema — tirik organizmlarda ortiqcha suv, moddalar almashinuvining oxirgi mahsulotlari, tuz, shuningdek, unda hosil boʻladigan yoki tashqi muhitdan kiradigan zaharli moddalarni organizmdan tashqi muxitga chiqarib turadigan organlar majmui. Odam va yuksak [[sut emizuvchilar]] Chiqarish sistemasi bir juft buyrak, ulardan boshlanadigan bir juft siydik yoʻli, qovuq va siydik toʻkish nayidan iborat. Bir hujayralilarda suvda eriydigan almashinuv mahsulotlari (ammiak, mochevina) diffuziya yoʻli bilan yoki qisqaruvchi vakuolalar orqali, tuban suv hayvonlari (gʻovaktanlilar, boʻshliqichlilar)da tana yuzasidan diffuziya yoʻli bilan chiqariladi. Koʻpchilik koʻp hujayrali umurtqasiz hayvonlarda ichak ham chiqarish funksiyasini bajaradi. Evolyutsiya jarayonida hayvonlarda ixtisoslashgan maxsus Chiqarish sistemasisi paydo boʻladi. Tuban chuvalchanglar, priapulidlar, ayrim halqalilar, koʻp tuklilar va mollyuskalar lichinkasida Chiqarish sistemasi — protonefridiylar, halqali chuvalchanglarda metanefridiylar. Qisqichbaqasimonlar Chiqarish sistemasi antennal va maksillyar bezlardan iborat.
Quruqlikda hayot kechirishga oʻtish namlikni tejashni talab qiladi. Shuning uchun suvda oson eriydigan ammiak va mochevina qiyin eriydigan guanin (oʻrgimchaksimonlar) yoki siydik kislotasi bilan (koʻpoyoqlilar, hasharotlar, [[sudralib yuruvchilar]], kushlar) almashinadi. Quruqlikda yashovchi boʻgʻimoyoqlilarda Chiqarish sistemasi ichak devori yoki malpigi naychalaridan iborat. Chikarish mahsulotlari orqa ichakka oʻtib, undagi moddalar almashinuvi mahsulotlari choʻkmaga tushadi, suv esa ichak devori orkali yana qonga soʻriladi. Suvsizlangan chiqarish mahsulotlari hazm boʻlmagan oziq qoldiqlari bilan anal tegishidan tashqariga chiqarilady.
Bir qancha umurtqasiz hayvonlarda choʻkmaga tushgan chiqarish mahsulotlarini toʻplovchi buyraklar boʻladi. Bu vazifani nematodalarda maxsus hujayralar, yomgʻir chuvalchanglarida xlorogen hujayralar, hasharotlar va koʻpoyoqlilarda yogʻ tanachalari, zahkashlar (quruqlikda yashovchi qisqichbaqasimonlar)da jigar oʻsimtalari bajaradi.
Xordalilardan qobiklilarning Chiqarish sistemasi toʻplovchi qopchalardan iborat. Lansetnikning jabralari yaqinida joylashgan nefromiksiylar deb ataladigan Chiqarish sistemasining bir uchi jabra oldi boʻshligʻiga, ikkinchi uchi esa tana boʻshligʻiga ochiladi. Umurtqali hayvonlar Chiqarish sistemasi tipik selomoduktlardan iborat. Selomoduktlar toʻplami buyraklarni hosil qiladi; buyraklardan boshlanadigan siydik yoʻli bevosita kloakaga yoki qovuqqa, qovuq esa siydik toʻkish nayi orqali tashqariga ochiladi. Ayrim umurtqali hayvonlarning dengizda yashashga moslanishi ortiqcha tuzni ajratadigan maxsus Chiqarish sistemasini, mac, plastinkajabrali baliklarda rektal bezlar, sudralib yuruvchilar va qushlarda tuz bezlarining rivojlanishi bilan boglits. Choʻlda yashovchi sut emizuvchilarda esa siydikning osmotik konsentratsiyasi koʻtariladi.
Umurtqali hayvonlar evolyutsiyasi va individual rivojlanishi davomida pronefros (bosh buyragi), mezonefros (tana buyragi) va metanefros (chanoq buyrak yoki ikkilamchi buyrak) deb ataladigan buyraklar ketmaket almashingan (yana qarang [[Buyrak]], [[Nafas]], [[Teri]]).
== Manbalar ==
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{chala}}
2dhv4f6h86tewzf8udnirgftwhcyvrd
5995874
5995873
2026-04-14T09:15:20Z
KWiki78
246724
5995874
wikitext
text/x-wiki
'''Chiqarish sistemasi''', ayirish sistemasi, ekskretor sistema — tirik organizmlarda ortiqcha suv, moddalar almashinuvining oxirgi mahsulotlari, tuz, shuningdek, unda hosil boʻladigan yoki tashqi muhitdan kiradigan zaharli moddalarni organizmdan tashqi muxitga chiqarib turadigan organlar majmui. Odam va yuksak [[sut emizuvchilar]] Chiqarish sistemasi bir juft buyrak, ulardan boshlanadigan bir juft siydik yoʻli, qovuq va siydik toʻkish nayidan iborat. Bir hujayralilarda suvda eriydigan almashinuv mahsulotlari (ammiak, mochevina) diffuziya yoʻli bilan yoki qisqaruvchi vakuolalar orqali, tuban suv hayvonlari (gʻovaktanlilar, boʻshliqichlilar)da tana yuzasidan diffuziya yoʻli bilan chiqariladi. Koʻpchilik koʻp hujayrali umurtqasiz hayvonlarda ichak ham chiqarish funksiyasini bajaradi. Evolyutsiya jarayonida hayvonlarda ixtisoslashgan maxsus Chiqarish sistemasisi paydo boʻladi. Tuban chuvalchanglar, priapulidlar, ayrim halqalilar, koʻp tuklilar va mollyuskalar lichinkasida Chiqarish sistemasi — protonefridiylar, halqali chuvalchanglarda metanefridiylar. Qisqichbaqasimonlar Chiqarish sistemasi antennal va maksillyar bezlardan iborat.
Quruqlikda hayot kechirishga oʻtish namlikni tejashni talab qiladi. Shuning uchun suvda oson eriydigan ammiak va mochevina qiyin eriydigan guanin (oʻrgimchaksimonlar) yoki siydik kislotasi bilan (koʻpoyoqlilar, hasharotlar, [[sudralib yuruvchilar]], kushlar) almashinadi. Quruqlikda yashovchi boʻgʻimoyoqlilarda Chiqarish sistemasi ichak devori yoki malpigi naychalaridan iborat. Chikarish mahsulotlari orqa ichakka oʻtib, undagi moddalar almashinuvi mahsulotlari choʻkmaga tushadi, suv esa ichak devori orkali yana qonga soʻriladi. Suvsizlangan chiqarish mahsulotlari hazm boʻlmagan oziq qoldiqlari bilan anal tegishidan tashqariga chiqarilady.
Bir qancha umurtqasiz hayvonlarda choʻkmaga tushgan chiqarish mahsulotlarini toʻplovchi buyraklar boʻladi. Bu vazifani nematodalarda maxsus hujayralar, yomgʻir chuvalchanglarida xlorogen hujayralar, hasharotlar va koʻpoyoqlilarda yogʻ tanachalari, zahkashlar (quruqlikda yashovchi qisqichbaqasimonlar)da jigar oʻsimtalari bajaradi.
Xordalilardan qobiklilarning Chiqarish sistemasi toʻplovchi qopchalardan iborat. Lansetnikning jabralari yaqinida joylashgan nefromiksiylar deb ataladigan Chiqarish sistemasining bir uchi jabra oldi boʻshligʻiga, ikkinchi uchi esa tana boʻshligʻiga ochiladi. Umurtqali hayvonlar Chiqarish sistemasi tipik selomoduktlardan iborat. Selomoduktlar toʻplami buyraklarni hosil qiladi; buyraklardan boshlanadigan siydik yoʻli bevosita kloakaga yoki qovuqqa, qovuq esa siydik toʻkish nayi orqali tashqariga ochiladi. Ayrim umurtqali hayvonlarning dengizda yashashga moslanishi ortiqcha tuzni ajratadigan maxsus Chiqarish sistemasini, mac, plastinkajabrali baliklarda rektal bezlar, sudralib yuruvchilar va qushlarda tuz bezlarining rivojlanishi bilan boglits. Choʻlda yashovchi sut emizuvchilarda esa siydikning osmotik konsentratsiyasi koʻtariladi.
Umurtqali hayvonlar evolyutsiyasi va individual rivojlanishi davomida pronefros (bosh buyragi), mezonefros (tana buyragi) va metanefros (chanoq buyrak yoki ikkilamchi buyrak) deb ataladigan buyraklar ketmaket almashingan (yana qarang [[Buyrak]], [[Nafas]], [[Teri]]).
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{chala}}
mf1nrtwhumhz8unr1rj3nz45b2htbpg
Shajarayi turk
0
608990
5995492
5338422
2026-04-13T15:20:54Z
IlhomjonM005
77807
5995492
wikitext
text/x-wiki
„'''Shajarayi Turk'''“, „'''Shajarai turk va moʻgʻul'''“ (''[[Tarjima|tarjimasi]]'': „'''Turkiy xalqlar va moʻgʻullar shajarasi'''“) – tarixiy asar, muallifi [[Abulgʻoziy Bahodirxon]]. Eski oʻzbek tilida yozilgan. „Shajarayi turk“ XIII—XVII-asrlardagi moʻgʻul va turk hukmdorlari haqidagi maʼlumotlarni, xususan, Markaziy Osiyo xonliklari, jumladan, Xiva xonligining muallif yashagan davrgacha boʻlgan tarixini oʻz ichiga olgan. „Shajarayi turk“ Abulgʻoziy Bahrdirxonning oʻlimi tufayli nihoyasiga yetkazilmay qolgan boʻlsada, uning oʻgʻli Anusha Muhammadxon (1663—1687) topshirigʻiga muvofiq, urganchlik tarixchi Maxmud ibn Mulla Muhammad Zamon Urganjiy tomonidan baʼzi maʼlumotlar bilan toʻldirilgan. „Shajarayi turk“ning yozilish sababi muallif tomonidan quyidagicha izohlangan: „Ammo bizning otaaqalarimizning beparvoliqi va Xorazm xalqining bevuqufliqi, bu ikki sababdin, bizning jamoatimizning Abdullaxonning (Abdullaxon II) otalari birlan bizning otalarimizning ayrilgan yeridin to bizga kelguncha tarixlarini bitmay erdilar. Bu tarixni bir kishiga taklif qilali teb fikr qilduk, hech munosib kishi topmaduk, zarur boʻldi (va) ul sababdin oʻzimiz aytduk“. Asar moʻʼjaz muqaddima va 9 bobdan tashkil topgan.
„Shajarayi turk“ning 7, 8 va 9-boblari (1644-yilgacha kechgan voqealar) Abulgʻozixon tomonidan yozilgan. 1, 6-boblar va 9-bobning davomi (1644—1664) Mahmud ibn Mulla Muhammad Zamon Urganjiy tarafidan bitilgan. „Shajarayi turk“da koʻplab etnografik hamda Xorazmning ijtimoiyiqtisodiy ahvoliga doir maʼlumotlar bor. Asarning bizgacha yettidan ortiq qoʻlyozma nusxasi yetib kelgan, ular Toshkent, Ashxobod, Sankt-Peterburgdagi fondlarda saqlanmoqda.
„Shajarayi turk“ omma tushunadigan tilda va ommabop usulda yozilganligi bilan ajralib turadi. Hodisalar bayonidagi ixchamlik, ifodaning izchilligi, voqealarni latifa va rivoyat uslubida sodda, ravon tasvirlash asarning muhim tomoni hisoblanadi. Manba grammatik qurilishi, lugʻat tarkibi nuqtai nazaridan xalq soʻzlashuv tiliga yaqin turadi. Abulgʻozixon „Shajarayi turk“ni yozishda ilgari bitilgan bir nechta tarixiy asarlar, xususan, Rashiduddinning „Jomeʼ uttavorix“, Sharafuddin Ali Yazdiyning „Muqaddimayi Zafarnoma“sidan kerakli oʻrinlarda unumli foydalangan. Mazkur asar rus, fransuz va nemis tillarida nashr etilgan.
== Adabiyot ==
* Abulgʻoziy, Shajarayi turk, T., 1992; Ivanov S. N., „Rodoslovnoye drevo tyurok“ Abul Gazixana. Grammaticheskiy ocherk, T., 1969.
Hamidulla Dadaboyev.
{{OʻzME}}
{{chala}}
gneeylrsmebyj59zkuz93g2wi22i65o
5995493
5995492
2026-04-13T15:26:28Z
IlhomjonM005
77807
5995493
wikitext
text/x-wiki
„'''Shajarayi Turk'''“, „'''Shajarai turk va moʻgʻul'''“ (''[[Tarjima|tarjimasi]]'': „'''Turkiy xalqlar va moʻgʻullar shajarasi'''“) – tarixiy asar, muallifi [[Abulgʻoziy Bahodirxon]]. Turkiy til (eski oʻzbek tili)da yozilgan. „Shajarayi turk“ XIII—XVII-asrlardagi moʻgʻul va turk hukmdorlari haqidagi maʼlumotlarni, xususan, Markaziy Osiyo xonliklari, jumladan, Xiva xonligining muallif yashagan davrgacha boʻlgan tarixini oʻz ichiga olgan. „Shajarayi turk“ Abulgʻoziy Bahrdirxonning oʻlimi tufayli nihoyasiga yetkazilmay qolgan boʻlsada, uning oʻgʻli Anusha Muhammadxon (1663—1687) topshirigʻiga muvofiq, urganchlik tarixchi Maxmud ibn Mulla Muhammad Zamon Urganjiy tomonidan baʼzi maʼlumotlar bilan toʻldirilgan. „Shajarayi turk“ning yozilish sababi muallif tomonidan quyidagicha izohlangan: „Ammo bizning otaaqalarimizning beparvoliqi va Xorazm xalqining bevuqufliqi, bu ikki sababdin, bizning jamoatimizning Abdullaxonning (Abdullaxon II) otalari birlan bizning otalarimizning ayrilgan yeridin to bizga kelguncha tarixlarini bitmay erdilar. Bu tarixni bir kishiga taklif qilali teb fikr qilduk, hech munosib kishi topmaduk, zarur boʻldi (va) ul sababdin oʻzimiz aytduk“. Asar moʻʼjaz muqaddima va 9 bobdan tashkil topgan.
„Shajarayi turk“ning 7, 8 va 9-boblari (1644-yilgacha kechgan voqealar) Abulgʻozixon tomonidan yozilgan. 1, 6-boblar va 9-bobning davomi (1644—1664) Mahmud ibn Mulla Muhammad Zamon Urganjiy tarafidan bitilgan. „Shajarayi turk“da koʻplab etnografik hamda Xorazmning ijtimoiyiqtisodiy ahvoliga doir maʼlumotlar bor. Asarning bizgacha yettidan ortiq qoʻlyozma nusxasi yetib kelgan, ular Toshkent, Ashxobod, Sankt-Peterburgdagi fondlarda saqlanmoqda.
„Shajarayi turk“ omma tushunadigan tilda va ommabop usulda yozilganligi bilan ajralib turadi. Hodisalar bayonidagi ixchamlik, ifodaning izchilligi, voqealarni latifa va rivoyat uslubida sodda, ravon tasvirlash asarning muhim tomoni hisoblanadi. Manba grammatik qurilishi, lugʻat tarkibi nuqtai nazaridan xalq soʻzlashuv tiliga yaqin turadi. Abulgʻozixon „Shajarayi turk“ni yozishda ilgari bitilgan bir nechta tarixiy asarlar, xususan, Rashiduddinning „Jomeʼ uttavorix“, Sharafuddin Ali Yazdiyning „Muqaddimayi Zafarnoma“sidan kerakli oʻrinlarda unumli foydalangan. Mazkur asar rus, fransuz va nemis tillarida nashr etilgan.
== Adabiyot ==
* Abulgʻoziy, Shajarayi turk, T., 1992; Ivanov S. N., „Rodoslovnoye drevo tyurok“ Abul Gazixana. Grammaticheskiy ocherk, T., 1969.
Hamidulla Dadaboyev.
{{OʻzME}}
{{chala}}
ly4dvslv9w5ccvnpav7mbcjo9z55jkq
5995494
5995493
2026-04-13T15:27:14Z
IlhomjonM005
77807
5995494
wikitext
text/x-wiki
„'''Shajarayi Turk'''“, „'''Shajarai turk va moʻgʻul'''“ (''[[Tarjima|tarjimasi]]'': „'''Turkiy xalqlar va moʻgʻullar shajarasi'''“) – tarixiy asar, muallifi [[Abulgʻoziy Bahodirxon]]. [[Turkiy til|Turkiy til (eski oʻzbek tili)da]] yozilgan. „Shajarayi turk“ XIII—XVII-asrlardagi moʻgʻul va turk hukmdorlari haqidagi maʼlumotlarni, xususan, Markaziy Osiyo xonliklari, jumladan, Xiva xonligining muallif yashagan davrgacha boʻlgan tarixini oʻz ichiga olgan. „Shajarayi turk“ Abulgʻoziy Bahrdirxonning oʻlimi tufayli nihoyasiga yetkazilmay qolgan boʻlsada, uning oʻgʻli Anusha Muhammadxon (1663—1687) topshirigʻiga muvofiq, urganchlik tarixchi Maxmud ibn Mulla Muhammad Zamon Urganjiy tomonidan baʼzi maʼlumotlar bilan toʻldirilgan. „Shajarayi turk“ning yozilish sababi muallif tomonidan quyidagicha izohlangan: „Ammo bizning otaaqalarimizning beparvoliqi va Xorazm xalqining bevuqufliqi, bu ikki sababdin, bizning jamoatimizning Abdullaxonning (Abdullaxon II) otalari birlan bizning otalarimizning ayrilgan yeridin to bizga kelguncha tarixlarini bitmay erdilar. Bu tarixni bir kishiga taklif qilali teb fikr qilduk, hech munosib kishi topmaduk, zarur boʻldi (va) ul sababdin oʻzimiz aytduk“. Asar moʻʼjaz muqaddima va 9 bobdan tashkil topgan.
„Shajarayi turk“ning 7, 8 va 9-boblari (1644-yilgacha kechgan voqealar) Abulgʻozixon tomonidan yozilgan. 1, 6-boblar va 9-bobning davomi (1644—1664) Mahmud ibn Mulla Muhammad Zamon Urganjiy tarafidan bitilgan. „Shajarayi turk“da koʻplab etnografik hamda Xorazmning ijtimoiyiqtisodiy ahvoliga doir maʼlumotlar bor. Asarning bizgacha yettidan ortiq qoʻlyozma nusxasi yetib kelgan, ular Toshkent, Ashxobod, Sankt-Peterburgdagi fondlarda saqlanmoqda.
„Shajarayi turk“ omma tushunadigan tilda va ommabop usulda yozilganligi bilan ajralib turadi. Hodisalar bayonidagi ixchamlik, ifodaning izchilligi, voqealarni latifa va rivoyat uslubida sodda, ravon tasvirlash asarning muhim tomoni hisoblanadi. Manba grammatik qurilishi, lugʻat tarkibi nuqtai nazaridan xalq soʻzlashuv tiliga yaqin turadi. Abulgʻozixon „Shajarayi turk“ni yozishda ilgari bitilgan bir nechta tarixiy asarlar, xususan, Rashiduddinning „Jomeʼ uttavorix“, Sharafuddin Ali Yazdiyning „Muqaddimayi Zafarnoma“sidan kerakli oʻrinlarda unumli foydalangan. Mazkur asar rus, fransuz va nemis tillarida nashr etilgan.
== Adabiyot ==
* Abulgʻoziy, Shajarayi turk, T., 1992; Ivanov S. N., „Rodoslovnoye drevo tyurok“ Abul Gazixana. Grammaticheskiy ocherk, T., 1969.
Hamidulla Dadaboyev.
{{OʻzME}}
{{chala}}
tlcz9zzx45hg0kuqks9wvd52g3ew3e3
Turkiy til (eski oʻzbek tili)
0
614705
5995499
5447181
2026-04-13T15:41:13Z
IlhomjonM005
77807
5995499
wikitext
text/x-wiki
{{Til bilgiqutisi
|nomi=Eski oʻzbek tili<br /><small>Chigʻatoycha</small>
|milliy nom=Čaġatāy / جغتای
|mamlakatlar={{plainlist|
*[[Chigʻatoy ulusi]]
**[[Moʻgʻuliston (qadimgi davlat)|Moʻgʻuliston]]
*[[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar]]
*[[Boburiylar davlati|Boburiylar]]}}
|mintaqalar=[[Markaziy Osiyo]]
|holati=
|til oilasi=[[Oltoy tillari|Oltoy tillari oilasi]] (bahsli)
: [[Turkiy tillar]]
:: [[Qarluq tillari]]
::: [[Qarluq-xorazmiy tillari]]
|yozuv=[[eski oʻzbek yozuvi]] va [[Arab alifbosi|arab-fors alifbosi]]
|til_kodlari=Til kodlari
|iso1=chag 781
|iso2=chg
|iso3=chg
|glotto = chag1247
}}
'''Turkiy til (eski oʻzbek tili,''' '''Chigʻatoy tili''' yoki '''Sharqiy turkiycha<ref name="page6">{{cite encyclopedia|publisher=Indiana University Publications|encyclopedia=Uralic and Altaic Series|editor=Thomas A. Sebeok|volume=60|section=Chagatay Manual|author=János Eckmann|page=6|year=1966}}</ref>''', ''Chigʻatoy turkiychasi''<ref name="page4">{{cite encyclopedia|publisher=Indiana University Publications|encyclopedia=Uralic and Altaic Series|editor=Thomas A. Sebeok|volume=60|section=Chagatay Manual|author=János Eckmann|page=4|year=1966}}</ref> ''Türkiy til'''''<ref name="Bergne2007">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oioBAwAAQBAJ&q=Chagatai+%22Old+Uzbek%22+official&pg=PA137|title=Birth of Tajikistan: National Identity and the Origins of the Republic|author=Paul Bergne|date=29 June 2007|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-0-85771-091-8|pages=24, 137}}</ref>''') – [[turkiy tillar]]ning [[Oʻzbek tilining qarluq-chigil shevasi|qarluq guruhiga]] mansub tillardan biri; mahalliy turkiy lahjalar negizida oʻzidan oldingi davrlar (masalan, [[Qoraxoniylar]] – 11-12-asrlar; [[Oltin Oʻrda]] – 13-14-asrlar)ning adabiy-lisoniy anʼanalari taʼsiri ostida shakllangan va 14-asr 2-yarmidan 19-asr oxirlarigacha mavjud boʻlgan yozma kitobiy til.
Alisher Navoiy va Bobur adabiy tilni turkiy til deyishgan. „Chigʻatoy tili“ iborasi keyingi davrlarda, aniqrog‘i sovetlar davrida ishlatilgan.
== Tarixi ==
Oʻzbek tili tarixini davrlashtirish va bunda eski oʻzbek tilining oʻrni va qaysi davr (yillar)ni qamrab olishi haqida yagona fikr mavjud emas. [[Oʻzbek tili]] tarixini davrlashtirish boʻyicha rus olimlaridan [[Sergey Malov|S.Ye. Malov]], [[Platon Melioranskiy|P. M. Melioranskiy]], [[Aleksandr Samoylovich|A. N. Samoylovich]], [[Aleksandr Borovkov|A. K. Borovkov]], [[Aleksandr Shcherbak|A. M. Shcherbak]], venger olimi Ya. Ekman, oʻzbek olimlaridan O. Usmonov, [[Gʻanijon Abdurahmonov|Gʻ. Abdurahmonov]], U.Tursunov bilan B. Oʻrinboyev, A. Muxtorov bilan U. Sanaqulov va boshqalarning tadqiqotlari mavjud (ularning baʼzilarida „Eski oʻzbek tili“ termini oʻrnida „Turkiy“, „Chigʻatoy tili“, „Oʻrta Osiyo turkiy adabiy tili“ terminlari qoʻllangan).
[[Fayl:Chagatai Khanate late 13th century locator map.svg|thumb|[[XIII asr]] oxirlarida [[Chigʻatoy ulusi]] chegarasi. ]]
Eski oʻzbek tili atamasi XX asrning 20chi yillaridan qoʻllanishi boshlangan atama hisoblanadi. Ushbu atamaning yuzaga kelishi bu yagona Turkiston gʻoyasini yoʻqotish va Oʻrta Osiyoda milliy davlatlarning tashkil etilishi bilan bogʻliqdir.
Eski oʻzbek tili [[Qadimgi turkiy tillar|qadimgi turkiy til]]ning bevosita davomi va hozirgi [[oʻzbek tili]]ning asosi hisoblanadi. Ayrim ilmiy manbalarda „chigʻatoy tili“ deb ham ataladi, ammo eski oʻzbek tilining [[Chigʻatoy]]ga, [[moʻgʻullar]]ga hech qanday aloqasi yoʻq, buning ustiga oʻsha davr yozuvchi va shoirlari oʻz tillarini [[turkiy]] (til) deb nomlaganlar. [[Qarluq]], [[Oʻgʻuzlar|oʻgʻuz]], [[Qipchoqlar|qipchoq]] guruhlariga mansub turkiy tillar oʻrtasidagi mintaqaviy variantlashuv (oʻzgarishlar) va jadal, samarali aloqamunosabatlar tufayli kelib chiqqan turli [[lahja]]viy shakllarni oʻz ichiga olgan eski oʻzbek tili umumlahjaviy (barcha lahjalar uchun umumiy) xususiyatga ega boʻladi. Bu xususiyat koʻplab [[Arab tili|arabcha]], [[Fors tili|forscha]] oʻzlashmalar, shuningdek, [[Arab yozuvi|arab grafikasi]]ning qoʻllanishi oqibatida yanada chuqurlashadi, murakkablashadi. Buning natijasida eski oʻzbek tilidagi asarlar [[Bosfor]]dan [[Oltoy]] va [[Hindiston]]gacha choʻzilgan hududda yashovchi turkiyzabon xalqlar tomonidan keng oʻqiladigan boʻlgan. Shuni aytish kerakki, arabcha, forscha soʻz va iboralarning koʻplab qoʻllanishi va uslubiy vositalar sababli kitobiy til jonli tildan jiddiy farq qilgan. Yozma adabiyotning kam tarqalgani tufayli lahja xususiyatlari saqlanib qolgan. Bunday xususiyatlar adabiy asarlarda ham maʼlum darajada oʻz aksini topgan. [[Fargʻona]] va [[Movarounnahr]]da yozilgan adabiy asarlar tili bilan [[Xorazm]]da yozilgan adabiy asarlar tili oʻrtasida maʼlum lahjaviy farqlar sezilib turgan.
Hozirgi [[Oʻzbek tili|oʻzbek]] va [[Uygʻur tili|uygʻur]] tillari eski oʻzbek tilining „keyingi shakli“ hisoblanadi yoxud chagʻatoyning<ref>The Turkic languages. Edited by Lars Johanson and Eva A. Csato. London and New York: Routledge,2006,p.357, 379</ref> bevosita davomi, shuning uchun uni baʼzan „eski oʻzbek tili“ deb ham atashadi. Eski oʻzbek tili badiiy ekspressivligi va terminologik jihatdan boyligi bilan ajralib turadi. Sheʼr va nasr janrlariga [[din]]iy, [[Falsafa|falsafiy]] va [[Didaktika|didaktik]], [[ilm]]iy, [[huquq]]iy, rasmiy, epistolyar adabiyot uslublari kiradi.
Eski oʻzbek tilining ilk shakllanish davrida (13—14-asrlar) bu narsa yaqqol koʻrinar edi, keyinchalik esa bunday lahjaviy xususiyatlar aralashib ketadi. Masalan, [[Xorazmiy]]ning „[[Muhabbatnoma]]“ va Said Ahmadning „Taashshuqnoma“ asarlarida [[Oʻzbek tilining Xorazm shevasi|oʻgʻuz lahjasi]] xususiyatlari, Qutbning „Xusrav va Shirin“ asarida [[Oʻzbek tilining qipchoq shevalari|qipchoq]] lahjasi xususiyati oʻz aksini topgan boʻlsa, 16-asrga oid „[[Boburnoma]]“da [[Oʻzbek tilining qarluq-chigil shevasi|qarluq]], oʻgʻuz va qipchoq lahjalarining xususiyatlari aralash hodda qoʻllangan. Shu tariqa lahja xususiyatlari astasekin yoʻqola borib, 15—16-asrlarda yagona, umumiy adabiy til xususiyatlari asosiy oʻrinni egallaydi. Eski oʻzbek adabiy tili ancha keng hududga yoyilib, uning barqarorlashgan meʼyorlari asosida [[yozuvchi]] va [[shoir]]lar 19-asr oxiri – 20-asr boshlarigacha ijod qilib keldilar.
Eski oʻzbek tili [[Alisher Navoiy]] davrida, uning asarlarida oʻz rivojining eng yuqori pogʻonasiga koʻtarildi. Shoir oʻzining oʻnlab [[nazm]]iy va [[nasr]]iy asarlari bilan bu tilni kamolotga yetkazdi, uni davlat tili darajasiga olib chiqishga harakat qildi. U nafaqat oʻsha va keyingi davrlar oʻzbek adabiy tilining asoschisi, rivojlantiruvchisi, balki tadqiqotchisi hamdir. Navoiy oʻzining „[[Muhokamat ul-lugʻatayn]]“ asarida eski oʻzbek tili (turkiy)ni fors tiliga qiyoslash asosida uning [[Fonetika|fonetik]], [[Leksika|leksik]] va [[Grammatika|grammatik]] sohalarda rivojlangan til ekanligini nazariy jihatdan asoslab, koʻrsatib beradi. Boburning nasriy asari „Boburnoma“ Navoiyning nasriy asarlaridan tilining ancha soddaligi, jonli tilga yaqinligi bilan hatto hozirgi zamon oʻquvchisiga ham tushunarlidir. Alisher Navoiydan keyin yaratilgan nasriy asarlar va ayrim dostonlarda Eski oʻzbek tilining anʼanaviy meʼyorlaridan bir oz uzoqlashish, uni xalq tiliga yaqinlashtirish tamoyili kuzatiladi. Koʻplab sheʼriy asarlarda, [[gʻazal]]larda esa eski oʻzbek adabiy tili anʼanalari davom etadi.
XV asr oxiridan boshlab eski oʻzbek tilida eski uygʻur qoraxoniy adabiy anʼanalaridan uzoqlashish va zamonaviy oʻzbeklarning ajdodlari tili bilan yaqinlashish tendensiyasi kuzatildi. Bu vaqtga kelib, hozirgi oʻzbek tiliga oʻtish xususiyatlari adabiy tilning grammatik tizimida aks etdi.
19-asrning 2-yarmiga kelib nasriy asarlargina emas, nazmiy asarlar ham jonli tilga yaqinlashadi. [[Muqimiy]], [[Furqat]], [[Zavqiy]] va boshqalar shoirlarning asarlari ana shular jumlasidandir. Ayni shu davr, yaʼni 19-asr oxiri – 20-asr boshlari eski oʻzbek adabiy tilidan hozirgi oʻzbek adabiy tiliga oʻtish bosqichi hisoblanadi.
Bu til [[SSSR]] davrida standart oʻzbek tili bilan almashtirilgunga qadar adabiy til sifatida ishlatilgan. Masalan, 1922-yilda [[Toshkent]]da eski oʻzbek tilida [[Jadidchilik|jadidlar]]ning „Haqiqat“ jurnali nashr etilgan<ref>{{Статья|автор=Бабаджанов Б. М., Коматцу Х.|заглавие=Журнал «Haqīqat» как зеркало религиозного аспекта в идеологии джадидов|ссылка=http://www.l.u-tokyo.ac.jp/tokyo-ias/nihu/publications/cers01/cers01_fulltext.pdf|язык=русский|издание=TIAS Central Eurasian Research Series|тип=|год=2007|месяц=|число=|том=|номер=1|страницы=|isbn=978-4-904039-02-1|issn=}}</ref>.
== Alifbosi ==
Eski oʻzbek tili alifbosi arab-fors alifbosiga asoslangan boʻlib, ''Kona Yëziq'' (eski yozuv) deb atalgan.
{| class="wikitable"
|-
! Alohida shakli
! Oxirida
! Oʻrtasida
! Boshida
! Nomi
! Harfning hozirgi koʻrinshi
|- align="center"
| <font size="5">ﺍ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺎ</font>
|<font size="5">ﺍ</font>
| alif || ', a, i, u
|- align="center"
| <font size="5">ﺀ</font>||colspan="3"|—
| hamza || o, a
|- align="center"
| <font size="5">ﺏ</font>||<font size="5">ﺐ</font>||<font size="5">ﺒ</font>||<font size="5">ﺑ</font>
| be || b
|- align="center"
|<font size="5">ﭖ</font>||<font size="5">ﭗ</font>||<font size="5">ﭙ</font>||<font size="5">ﭘ</font>
| pe || p
|- align="center"
|<font size="5">ﺕ</font>||<font size="5">ﺖ</font>||<font size="5">ﺘ</font>||<font size="5">ﺗ</font>
| te || t
|- align="center"
|<font size="5">ﺙ</font>||<font size="5">ﺚ</font>||<font size="5">ﺜ</font>||<font size="5">ﺛ</font>
| se || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺝ</font>||<font size="5">ﺞ</font>||<font size="5">ﺠ</font>||<font size="5">ﺟ</font>
| jim || j
|- align="center"
|<font size="5">ﭺ</font>||<font size="5">ﭻ</font>||<font size="5">ﭽ</font>||<font size="5">ﭼ</font>
| chim || ch
|- align="center"
|<font size="5">ﺡ</font>||<font size="5">ﺢ</font>||<font size="5">ﺤ</font>||<font size="5">ﺣ</font>
| hoy-i hutti || h
|- align="center"
|<font size="5">ﺥ</font>||<font size="5">ﺦ</font>||<font size="5">ﺨ</font>||<font size="5">ﺧ</font>
| xe || x
|- align="center"
|<font size="5">ﺩ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺪ</font>
|<font size="5">ﺩ</font>
| dol || d
|- align="center"
|<font size="5">ﺫ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺬ</font>
|<font size="5">ﺫ</font>
| zol || z
|- align="center"
|<font size="5">ﺭ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺮ</font>
|<font size="5">ﺭ</font>
| re || r
|- align="center"
|<font size="5">ﺯ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺰ</font>
|<font size="5">ﺯ</font>
| ze || z
|- align="center"
|<font size="5">ﮊ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﮋ</font>
|<font size="5">ﮊ</font>
| je (zhe) || j
|- align="center"
|<font size="5">ﺱ</font>||<font size="5">ﺲ</font>||<font size="5">ﺴ</font>||<font size="5">ﺳ</font>
| sin || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺵ</font>||<font size="5">ﺶ</font>||<font size="5">ﺸ</font>||<font size="5">ﺷ</font>
| shin || sh
|- align="center"
|<font size="5">ﺹ</font>||<font size="5">ﺺ</font>||<font size="5">ﺼ</font>||<font size="5">ﺻ</font>
| sod || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺽ</font>||<font size="5">ﺾ</font>||<font size="5">ﻀ</font>||<font size="5">ﺿ</font>
| dod || z
|- align="center"
|<font size="5">ﻁ</font>||<font size="5">ﻂ</font>||<font size="5">ﻄ</font>||<font size="5">ﻃ</font>
| to (itqi) || t
|- align="center"
|<font size="5">ﻅ</font>||<font size="5">ﻆ</font>||<font size="5">ﻈ</font>||<font size="5">ﻇ</font>
| zo (izgʻi) || z
|- align="center"
|<font size="5">ﻉ</font>||<font size="5">ﻊ</font>||<font size="5">ﻌ</font>||<font size="5">ﻋ</font>
| ayn || '
|- align="center"
|<font size="5">ﻍ</font>||<font size="5">ﻎ</font>||<font size="5">ﻐ</font>||<font size="5">ﻏ</font>
| gʻayn || gʻ
|- align="center"
|<font size="5">ﻑ</font>||<font size="5">ﻒ</font>||<font size="5">ﻔ</font>||<font size="5">ﻓ</font>
| fe || f
|- align="center"
|<font size="5">ﻕ</font>||<font size="5">ﻖ</font>||<font size="5">ﻘ</font>||<font size="5">ﻗ</font>
| qof || q
|- align="center"
|<font size="5">ک</font>||<font size="5">ک</font>||<font size="5">ﻜ</font>||<font size="5">ﻛ</font>
| kof || k
|- align="center"
|<font size="5">ﮒ</font>||<font size="5">ﮓ</font>||<font size="5">ﮕ</font>||<font size="5">ﮔ</font>
| gof
| g
|- align="center"
|<font size="5">نگ</font>||<font size="5"> ـنگ</font>||<font size="5">ـنگـ</font>||<font size="5"> نگـ</font>
| nungof || ng
|- align="center"
|<font size="5">ﻝ</font>||<font size="5">ﻞ</font>||<font size="5">ﻠ</font>||<font size="5">ﻟ</font>
| lam || l
|- align="center"
|<font size="5">ﻡ</font>||<font size="5">ﻢ</font>||<font size="5">ﻤ</font>||<font size="5">ﻣ</font>
| mim || m
|- align="center"
|<font size="5">ﻥ</font>||<font size="5">ﻦ</font>||<font size="5">ﻨ</font>||<font size="5">ﻧ</font>
| nun || n
|- align="center"
|<font size="5">ﻭ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﻮ</font>
|<font size="5">ﻭ</font>
| vav || v, oʻ, u
|- align="center"
|<font size="5">ﻩ</font>||<font size="5">ﻪ</font>||<font size="5">ﻬ</font>||<font size="5">ﻫ</font>
| hoy-i havvaz || h, a
|- align="center"
|<font size="5">ﻯ</font>||<font size="5">ﻰ</font>||<font size="5">ﻴ</font>||<font size="5">ﻳ</font>
| yo || y, e, i
|}
=== Unlilar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ا'''''
|'''''ـٰا'''''
|'''''ـٰاـ'''''
|'''''آٰ'''''
|'''O'''
|Alif
|}
Qaysi soʻz bor boʻlishidan qatʼi nazar, O unlisi doimo alif bilan yoziladi. Soʻz boshida baʼzan „عٰا“ ketma-ketligi boʻlishi mumkin, bu ham O tovushini hosil qiladi, lekin bu juda kam uchraydi va faqat arabcha soʻzlarda mumkin.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|Agar turkiy tildan boʻlgan feʼl
|'''''ا'''''
|'''''ـا'''''
| rowspan="2" |'''''ـا'''''
| rowspan="2" |'''''آ'''''
| rowspan="3" |'''A'''
|Alif
|-
|Turkiy tillardan olingan soʻzlar
| rowspan="2" style="font-size:150%" |'''''ه'''''
| rowspan="2" |'''''ـه'''''
|Alif + hoyi Havvaz
|-
|Fors va arab tilidan kelib chiqqan soʻzlar
|'''''ـَ'''''
|'''''اَ'''''
|Zabar
|}
Fors va arab soʻzlarida „A“ tovushi zabar bilan ifodalanadi. Zabar baʼzi turkiy soʻzlardagi „A“ harfini ifodalash uchun ham qoʻllanadi, lekin bu odatda ikkinchi boʻgʻin bilan chegaralanadi va faqat boshqa shevalarda tarixan yumshoq unlilarga ega boʻlgan va unlilar uygʻunligini saqlab qolgan turkiy soʻzlarda uchraydi.
„A“ harfi bilan tugagan turkiy kelib chiqishi feʼl va feʼl qoʻshimchalari oxirida „Hoyi Havvaz“ harfi oʻrniga Alif qoʻllanib yoziladi.
Oʻzbek tilining oʻzi unlilar uygʻunligini yoʻqotgan boʻlsa-da, bu alifbo orqali eski oʻzbek tilida saqlanib qolgan. „Orqaga“ unli uygʻunligi soʻzlarida „A“ ni ifodalash uchun Alif harfi ishlatiladi. Tarixan „old“ unli uygʻunligi boʻlgan soʻzlarda „Aʼ“ ifodasi uchun Zabar harfi ishlatiladi. Bu muhim, chunki uygʻur tilida bu farq yanada mustahkamroq va Alif ham, Zabar ham barcha vaziyatlarda turli xil tovushlarni chiqaradi, bu emas. Oʻzbek tiliga oʻxshab aralash. Shuning uchun ham eski oʻzbek tilida „A“ harfini ikki xil tarzda yozish tillararo uygʻunlik uchun muhim edi.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ے'''''
|'''''ـے'''''
|'''''ـېـ'''''
|'''''اېـ'''''
|'''E'''
|}
Bu faqat fors va turkiy soʻzlarning birinchi boʻgʻinida uchraydi. Arab tilida bu mavjud emas. Tarixan bu xat „ای“ harfidan farqli ravishda yozilmagan, ammo oʻquvchiga sodda boʻlishi uchun zamonaviy formatda berilgan.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|normal holatlar
| style="font-size:150%" |'''''ی'''''
|'''''ـی'''''
|'''''ـیـ'''''
| rowspan="2" |'''''ایـ'''''
| rowspan="2" |I
|Yo
|-
|Juda kam uchraydigan ikkinchi boʻgʻinli turkiy soʻzlar
| colspan="3" |'''''ـِو'''''
|Zer+Vov
|}
Bu har qanday va barcha boʻgʻinlarda uchraydigan oddiy unli.
Baʼzan ikkinchi boʻgʻinda „i“ harfi ketma-ketligi „i“ni ifodalash uchun ishlatiladi. Bu faqat turkiy soʻzlarda boʻlib, juda kam hollarda uchraydi. Bunga misol qilib „Xotun خٰاتِون“, „oʻrik اۄرِوک“ „Boyin بۄیِون“, „Yomgʻir یٰامغِور“ va „Oltin آٰلتِون“ kabi soʻzlarni keltirish mumkin. Bu muhim oʻzgarishning saqlanishiga sabab, uygʻur tilida ikkinchi boʻgʻinda kelgan bu „vov“ harfi aslida oʻz talaffuzini saqlab qolganligi, uygʻur tilidagi bu soʻzlarning „Xotun“, „oruk“, „Boʻyun“, "„ talaffuz qilinishidir. Yomgʻur“ va „Oltun“. Eski oʻzbek yozuvi turkiy tillarni oʻzaro tushunishni birinchi oʻringa qoʻyish uchun uygʻunlashtirishga yordam berganining yana bir usuli bu.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ۄ'''''
|'''''ـۄ'''''
|'''''ـۄـ'''''
|'''''اۄ'''''
|'''O''''
|}
Bu maxsus eslatmalarsiz oddiy xat. U faqat fors va turkiy soʻzlarning birinchi boʻgʻinida uchraydi. Arabcha soʻzlarda uchramaydi. Tarixiy yozuvda bu harf „او“ dan farqlanmaydi. Ushbu sahifada uni zamonaviy tamoyillarga koʻra farqlash uchun maxsus xat berilgan.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
| style="font-size:150%" |'''''و'''''
|'''''ـو'''''
|'''''ـوـ'''''
|'''''او'''''
|'''''U'''''
|Vov
|}
Bu oddiy xat boʻlib, qanday koʻrinsa ham yoziladi. U har qanday boʻgʻinda mavjud boʻlishi mumkin.
==== Faqat arab va fors tillariga xos unlilar. ====
Quyidagilar arab va fors tillariga xos boʻlib, afsuski, ularning joylashuvi yodga olinishi kerak.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|Bu arab va fors tillarida
tarixiy qisqa unli.
uning joylashuvi yodga
olinishi kerak.
| style="font-size:150%" |
|'''''ـِه'''''
|'''''ـِ'''''
|'''''اِ'''''
|'''''I'''''
|Zer
|-
|Bu arab va fors tillarida
tarixiy qisqa unli.
uning joylashuvi yodga
olinishi kerak.
Yakuniy shaklga ega emas
| colspan="2" |
|'''''ـُ'''''
|'''''اُ'''''
|'''''U'''''
|Pish
|-
|Agar arabcha qoʻshimcha
soʻz „an“ bilan tugasa, „lutfan لُطفاً“ yoki „zotan ذاتاً“
kabi bu harf bilan yoziladi.
|'''''اً'''''
|'''''ـاً'''''
| colspan="2" |
|'''''-an'''''
|Tanvin
|}
=== Undosh tovushlar ===
Hozirgi oʻzbek tilida „ژ“ harfi ham, „ج“ harfi ham bir-biridan farq qiladigan tovushlarni hosil qiladi, lekin afsuski, bu zamonaviy alifboda koʻrsatilmagan.
„ݣ“ harfi tarixan „نگ/نک“ ketma-ketligi bilan yozilgan, ammo bu etimologik jihatdan toʻgʻri emas. Bu harf ilk bor oʻrta asr turkiy adabiy davrida ixtiro qilingan boʻlib, turkiy soʻzlarga xos boʻlib, fors va arab tillarida uchramaydi.
Eski òʻzbek tilining undoshlari juda fonetik va izchil. Oʻrgatish yoki yodlash kerak boʻlgan yagona undosh tovushlar bu arabchadir. Bu undosh tovushlar: ع، ح، ف، ث، ذ، ص، ض، ط، ظ. Arab tilidagi ildiz tizimini hisobga olsak, bu undoshlarni yodlash va joylashtirish qiyin emas. Agar siz bitta uch harfli ildizni bilsangiz, undosh tovushlarning barchasini bir oz boshqacha (lekin oʻxshash) maʼnoga ega boʻlgan kelajakdagi soʻzning ildizini bilish orqali bilishingiz mumkin. Zamonaviy Eronda arab tilini bilmaydigan maʼruzachilar haligacha oʻzlari koʻrmagan arabcha soʻzlarning toʻgʻri yozilishini bashorat qila oladilar, chunki ular oʻtmishda bir xil 3 undoshli oʻxshash soʻzga duch kelishgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Borovkov A. K., Alisher Navoi kak osnovopolojnik uzbekskogo literaturnogo yazika. – Sb.: „Alisher Navoi“, M-L., 1948;
* Щcherbak A. M., Grammatika starouzbekskogo yazika, M-L., 1962;
* Mutallibov S., Morfologiya va leksika tarixidan qisqacha ocherk, T., 1959;
* Abdurahmonov Gʻ., Shukurov Sh., Oʻzbek tilining tarixiy grammatikasi, T., 1973;
* Tursunov U., Oʻrinboev B., Oʻzbek adabiy tili tarixi, T., 1982;
* Muxtorov A., Sanaqulov U., Oʻzbek adabiy tili tarixi, T., 1995.
* [[OʻzME]], Abduvahob Madvaliyev, Ergash Umarov.
== Havolalar ==
{{Turkiy tillar}}
{{lang-stub}}
[[Turkum:Chigʻatoy ulusi]]
1wh6virnrxnegg018tucye87pxzz13z
5995500
5995499
2026-04-13T15:44:24Z
IlhomjonM005
77807
IlhomjonM005 [[Eski oʻzbek tili]] sahifasini [[Turkiy til (eski oʻzbek tili)]]ga koʻchirdi
5995499
wikitext
text/x-wiki
{{Til bilgiqutisi
|nomi=Eski oʻzbek tili<br /><small>Chigʻatoycha</small>
|milliy nom=Čaġatāy / جغتای
|mamlakatlar={{plainlist|
*[[Chigʻatoy ulusi]]
**[[Moʻgʻuliston (qadimgi davlat)|Moʻgʻuliston]]
*[[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar]]
*[[Boburiylar davlati|Boburiylar]]}}
|mintaqalar=[[Markaziy Osiyo]]
|holati=
|til oilasi=[[Oltoy tillari|Oltoy tillari oilasi]] (bahsli)
: [[Turkiy tillar]]
:: [[Qarluq tillari]]
::: [[Qarluq-xorazmiy tillari]]
|yozuv=[[eski oʻzbek yozuvi]] va [[Arab alifbosi|arab-fors alifbosi]]
|til_kodlari=Til kodlari
|iso1=chag 781
|iso2=chg
|iso3=chg
|glotto = chag1247
}}
'''Turkiy til (eski oʻzbek tili,''' '''Chigʻatoy tili''' yoki '''Sharqiy turkiycha<ref name="page6">{{cite encyclopedia|publisher=Indiana University Publications|encyclopedia=Uralic and Altaic Series|editor=Thomas A. Sebeok|volume=60|section=Chagatay Manual|author=János Eckmann|page=6|year=1966}}</ref>''', ''Chigʻatoy turkiychasi''<ref name="page4">{{cite encyclopedia|publisher=Indiana University Publications|encyclopedia=Uralic and Altaic Series|editor=Thomas A. Sebeok|volume=60|section=Chagatay Manual|author=János Eckmann|page=4|year=1966}}</ref> ''Türkiy til'''''<ref name="Bergne2007">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oioBAwAAQBAJ&q=Chagatai+%22Old+Uzbek%22+official&pg=PA137|title=Birth of Tajikistan: National Identity and the Origins of the Republic|author=Paul Bergne|date=29 June 2007|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-0-85771-091-8|pages=24, 137}}</ref>''') – [[turkiy tillar]]ning [[Oʻzbek tilining qarluq-chigil shevasi|qarluq guruhiga]] mansub tillardan biri; mahalliy turkiy lahjalar negizida oʻzidan oldingi davrlar (masalan, [[Qoraxoniylar]] – 11-12-asrlar; [[Oltin Oʻrda]] – 13-14-asrlar)ning adabiy-lisoniy anʼanalari taʼsiri ostida shakllangan va 14-asr 2-yarmidan 19-asr oxirlarigacha mavjud boʻlgan yozma kitobiy til.
Alisher Navoiy va Bobur adabiy tilni turkiy til deyishgan. „Chigʻatoy tili“ iborasi keyingi davrlarda, aniqrog‘i sovetlar davrida ishlatilgan.
== Tarixi ==
Oʻzbek tili tarixini davrlashtirish va bunda eski oʻzbek tilining oʻrni va qaysi davr (yillar)ni qamrab olishi haqida yagona fikr mavjud emas. [[Oʻzbek tili]] tarixini davrlashtirish boʻyicha rus olimlaridan [[Sergey Malov|S.Ye. Malov]], [[Platon Melioranskiy|P. M. Melioranskiy]], [[Aleksandr Samoylovich|A. N. Samoylovich]], [[Aleksandr Borovkov|A. K. Borovkov]], [[Aleksandr Shcherbak|A. M. Shcherbak]], venger olimi Ya. Ekman, oʻzbek olimlaridan O. Usmonov, [[Gʻanijon Abdurahmonov|Gʻ. Abdurahmonov]], U.Tursunov bilan B. Oʻrinboyev, A. Muxtorov bilan U. Sanaqulov va boshqalarning tadqiqotlari mavjud (ularning baʼzilarida „Eski oʻzbek tili“ termini oʻrnida „Turkiy“, „Chigʻatoy tili“, „Oʻrta Osiyo turkiy adabiy tili“ terminlari qoʻllangan).
[[Fayl:Chagatai Khanate late 13th century locator map.svg|thumb|[[XIII asr]] oxirlarida [[Chigʻatoy ulusi]] chegarasi. ]]
Eski oʻzbek tili atamasi XX asrning 20chi yillaridan qoʻllanishi boshlangan atama hisoblanadi. Ushbu atamaning yuzaga kelishi bu yagona Turkiston gʻoyasini yoʻqotish va Oʻrta Osiyoda milliy davlatlarning tashkil etilishi bilan bogʻliqdir.
Eski oʻzbek tili [[Qadimgi turkiy tillar|qadimgi turkiy til]]ning bevosita davomi va hozirgi [[oʻzbek tili]]ning asosi hisoblanadi. Ayrim ilmiy manbalarda „chigʻatoy tili“ deb ham ataladi, ammo eski oʻzbek tilining [[Chigʻatoy]]ga, [[moʻgʻullar]]ga hech qanday aloqasi yoʻq, buning ustiga oʻsha davr yozuvchi va shoirlari oʻz tillarini [[turkiy]] (til) deb nomlaganlar. [[Qarluq]], [[Oʻgʻuzlar|oʻgʻuz]], [[Qipchoqlar|qipchoq]] guruhlariga mansub turkiy tillar oʻrtasidagi mintaqaviy variantlashuv (oʻzgarishlar) va jadal, samarali aloqamunosabatlar tufayli kelib chiqqan turli [[lahja]]viy shakllarni oʻz ichiga olgan eski oʻzbek tili umumlahjaviy (barcha lahjalar uchun umumiy) xususiyatga ega boʻladi. Bu xususiyat koʻplab [[Arab tili|arabcha]], [[Fors tili|forscha]] oʻzlashmalar, shuningdek, [[Arab yozuvi|arab grafikasi]]ning qoʻllanishi oqibatida yanada chuqurlashadi, murakkablashadi. Buning natijasida eski oʻzbek tilidagi asarlar [[Bosfor]]dan [[Oltoy]] va [[Hindiston]]gacha choʻzilgan hududda yashovchi turkiyzabon xalqlar tomonidan keng oʻqiladigan boʻlgan. Shuni aytish kerakki, arabcha, forscha soʻz va iboralarning koʻplab qoʻllanishi va uslubiy vositalar sababli kitobiy til jonli tildan jiddiy farq qilgan. Yozma adabiyotning kam tarqalgani tufayli lahja xususiyatlari saqlanib qolgan. Bunday xususiyatlar adabiy asarlarda ham maʼlum darajada oʻz aksini topgan. [[Fargʻona]] va [[Movarounnahr]]da yozilgan adabiy asarlar tili bilan [[Xorazm]]da yozilgan adabiy asarlar tili oʻrtasida maʼlum lahjaviy farqlar sezilib turgan.
Hozirgi [[Oʻzbek tili|oʻzbek]] va [[Uygʻur tili|uygʻur]] tillari eski oʻzbek tilining „keyingi shakli“ hisoblanadi yoxud chagʻatoyning<ref>The Turkic languages. Edited by Lars Johanson and Eva A. Csato. London and New York: Routledge,2006,p.357, 379</ref> bevosita davomi, shuning uchun uni baʼzan „eski oʻzbek tili“ deb ham atashadi. Eski oʻzbek tili badiiy ekspressivligi va terminologik jihatdan boyligi bilan ajralib turadi. Sheʼr va nasr janrlariga [[din]]iy, [[Falsafa|falsafiy]] va [[Didaktika|didaktik]], [[ilm]]iy, [[huquq]]iy, rasmiy, epistolyar adabiyot uslublari kiradi.
Eski oʻzbek tilining ilk shakllanish davrida (13—14-asrlar) bu narsa yaqqol koʻrinar edi, keyinchalik esa bunday lahjaviy xususiyatlar aralashib ketadi. Masalan, [[Xorazmiy]]ning „[[Muhabbatnoma]]“ va Said Ahmadning „Taashshuqnoma“ asarlarida [[Oʻzbek tilining Xorazm shevasi|oʻgʻuz lahjasi]] xususiyatlari, Qutbning „Xusrav va Shirin“ asarida [[Oʻzbek tilining qipchoq shevalari|qipchoq]] lahjasi xususiyati oʻz aksini topgan boʻlsa, 16-asrga oid „[[Boburnoma]]“da [[Oʻzbek tilining qarluq-chigil shevasi|qarluq]], oʻgʻuz va qipchoq lahjalarining xususiyatlari aralash hodda qoʻllangan. Shu tariqa lahja xususiyatlari astasekin yoʻqola borib, 15—16-asrlarda yagona, umumiy adabiy til xususiyatlari asosiy oʻrinni egallaydi. Eski oʻzbek adabiy tili ancha keng hududga yoyilib, uning barqarorlashgan meʼyorlari asosida [[yozuvchi]] va [[shoir]]lar 19-asr oxiri – 20-asr boshlarigacha ijod qilib keldilar.
Eski oʻzbek tili [[Alisher Navoiy]] davrida, uning asarlarida oʻz rivojining eng yuqori pogʻonasiga koʻtarildi. Shoir oʻzining oʻnlab [[nazm]]iy va [[nasr]]iy asarlari bilan bu tilni kamolotga yetkazdi, uni davlat tili darajasiga olib chiqishga harakat qildi. U nafaqat oʻsha va keyingi davrlar oʻzbek adabiy tilining asoschisi, rivojlantiruvchisi, balki tadqiqotchisi hamdir. Navoiy oʻzining „[[Muhokamat ul-lugʻatayn]]“ asarida eski oʻzbek tili (turkiy)ni fors tiliga qiyoslash asosida uning [[Fonetika|fonetik]], [[Leksika|leksik]] va [[Grammatika|grammatik]] sohalarda rivojlangan til ekanligini nazariy jihatdan asoslab, koʻrsatib beradi. Boburning nasriy asari „Boburnoma“ Navoiyning nasriy asarlaridan tilining ancha soddaligi, jonli tilga yaqinligi bilan hatto hozirgi zamon oʻquvchisiga ham tushunarlidir. Alisher Navoiydan keyin yaratilgan nasriy asarlar va ayrim dostonlarda Eski oʻzbek tilining anʼanaviy meʼyorlaridan bir oz uzoqlashish, uni xalq tiliga yaqinlashtirish tamoyili kuzatiladi. Koʻplab sheʼriy asarlarda, [[gʻazal]]larda esa eski oʻzbek adabiy tili anʼanalari davom etadi.
XV asr oxiridan boshlab eski oʻzbek tilida eski uygʻur qoraxoniy adabiy anʼanalaridan uzoqlashish va zamonaviy oʻzbeklarning ajdodlari tili bilan yaqinlashish tendensiyasi kuzatildi. Bu vaqtga kelib, hozirgi oʻzbek tiliga oʻtish xususiyatlari adabiy tilning grammatik tizimida aks etdi.
19-asrning 2-yarmiga kelib nasriy asarlargina emas, nazmiy asarlar ham jonli tilga yaqinlashadi. [[Muqimiy]], [[Furqat]], [[Zavqiy]] va boshqalar shoirlarning asarlari ana shular jumlasidandir. Ayni shu davr, yaʼni 19-asr oxiri – 20-asr boshlari eski oʻzbek adabiy tilidan hozirgi oʻzbek adabiy tiliga oʻtish bosqichi hisoblanadi.
Bu til [[SSSR]] davrida standart oʻzbek tili bilan almashtirilgunga qadar adabiy til sifatida ishlatilgan. Masalan, 1922-yilda [[Toshkent]]da eski oʻzbek tilida [[Jadidchilik|jadidlar]]ning „Haqiqat“ jurnali nashr etilgan<ref>{{Статья|автор=Бабаджанов Б. М., Коматцу Х.|заглавие=Журнал «Haqīqat» как зеркало религиозного аспекта в идеологии джадидов|ссылка=http://www.l.u-tokyo.ac.jp/tokyo-ias/nihu/publications/cers01/cers01_fulltext.pdf|язык=русский|издание=TIAS Central Eurasian Research Series|тип=|год=2007|месяц=|число=|том=|номер=1|страницы=|isbn=978-4-904039-02-1|issn=}}</ref>.
== Alifbosi ==
Eski oʻzbek tili alifbosi arab-fors alifbosiga asoslangan boʻlib, ''Kona Yëziq'' (eski yozuv) deb atalgan.
{| class="wikitable"
|-
! Alohida shakli
! Oxirida
! Oʻrtasida
! Boshida
! Nomi
! Harfning hozirgi koʻrinshi
|- align="center"
| <font size="5">ﺍ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺎ</font>
|<font size="5">ﺍ</font>
| alif || ', a, i, u
|- align="center"
| <font size="5">ﺀ</font>||colspan="3"|—
| hamza || o, a
|- align="center"
| <font size="5">ﺏ</font>||<font size="5">ﺐ</font>||<font size="5">ﺒ</font>||<font size="5">ﺑ</font>
| be || b
|- align="center"
|<font size="5">ﭖ</font>||<font size="5">ﭗ</font>||<font size="5">ﭙ</font>||<font size="5">ﭘ</font>
| pe || p
|- align="center"
|<font size="5">ﺕ</font>||<font size="5">ﺖ</font>||<font size="5">ﺘ</font>||<font size="5">ﺗ</font>
| te || t
|- align="center"
|<font size="5">ﺙ</font>||<font size="5">ﺚ</font>||<font size="5">ﺜ</font>||<font size="5">ﺛ</font>
| se || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺝ</font>||<font size="5">ﺞ</font>||<font size="5">ﺠ</font>||<font size="5">ﺟ</font>
| jim || j
|- align="center"
|<font size="5">ﭺ</font>||<font size="5">ﭻ</font>||<font size="5">ﭽ</font>||<font size="5">ﭼ</font>
| chim || ch
|- align="center"
|<font size="5">ﺡ</font>||<font size="5">ﺢ</font>||<font size="5">ﺤ</font>||<font size="5">ﺣ</font>
| hoy-i hutti || h
|- align="center"
|<font size="5">ﺥ</font>||<font size="5">ﺦ</font>||<font size="5">ﺨ</font>||<font size="5">ﺧ</font>
| xe || x
|- align="center"
|<font size="5">ﺩ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺪ</font>
|<font size="5">ﺩ</font>
| dol || d
|- align="center"
|<font size="5">ﺫ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺬ</font>
|<font size="5">ﺫ</font>
| zol || z
|- align="center"
|<font size="5">ﺭ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺮ</font>
|<font size="5">ﺭ</font>
| re || r
|- align="center"
|<font size="5">ﺯ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺰ</font>
|<font size="5">ﺯ</font>
| ze || z
|- align="center"
|<font size="5">ﮊ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﮋ</font>
|<font size="5">ﮊ</font>
| je (zhe) || j
|- align="center"
|<font size="5">ﺱ</font>||<font size="5">ﺲ</font>||<font size="5">ﺴ</font>||<font size="5">ﺳ</font>
| sin || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺵ</font>||<font size="5">ﺶ</font>||<font size="5">ﺸ</font>||<font size="5">ﺷ</font>
| shin || sh
|- align="center"
|<font size="5">ﺹ</font>||<font size="5">ﺺ</font>||<font size="5">ﺼ</font>||<font size="5">ﺻ</font>
| sod || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺽ</font>||<font size="5">ﺾ</font>||<font size="5">ﻀ</font>||<font size="5">ﺿ</font>
| dod || z
|- align="center"
|<font size="5">ﻁ</font>||<font size="5">ﻂ</font>||<font size="5">ﻄ</font>||<font size="5">ﻃ</font>
| to (itqi) || t
|- align="center"
|<font size="5">ﻅ</font>||<font size="5">ﻆ</font>||<font size="5">ﻈ</font>||<font size="5">ﻇ</font>
| zo (izgʻi) || z
|- align="center"
|<font size="5">ﻉ</font>||<font size="5">ﻊ</font>||<font size="5">ﻌ</font>||<font size="5">ﻋ</font>
| ayn || '
|- align="center"
|<font size="5">ﻍ</font>||<font size="5">ﻎ</font>||<font size="5">ﻐ</font>||<font size="5">ﻏ</font>
| gʻayn || gʻ
|- align="center"
|<font size="5">ﻑ</font>||<font size="5">ﻒ</font>||<font size="5">ﻔ</font>||<font size="5">ﻓ</font>
| fe || f
|- align="center"
|<font size="5">ﻕ</font>||<font size="5">ﻖ</font>||<font size="5">ﻘ</font>||<font size="5">ﻗ</font>
| qof || q
|- align="center"
|<font size="5">ک</font>||<font size="5">ک</font>||<font size="5">ﻜ</font>||<font size="5">ﻛ</font>
| kof || k
|- align="center"
|<font size="5">ﮒ</font>||<font size="5">ﮓ</font>||<font size="5">ﮕ</font>||<font size="5">ﮔ</font>
| gof
| g
|- align="center"
|<font size="5">نگ</font>||<font size="5"> ـنگ</font>||<font size="5">ـنگـ</font>||<font size="5"> نگـ</font>
| nungof || ng
|- align="center"
|<font size="5">ﻝ</font>||<font size="5">ﻞ</font>||<font size="5">ﻠ</font>||<font size="5">ﻟ</font>
| lam || l
|- align="center"
|<font size="5">ﻡ</font>||<font size="5">ﻢ</font>||<font size="5">ﻤ</font>||<font size="5">ﻣ</font>
| mim || m
|- align="center"
|<font size="5">ﻥ</font>||<font size="5">ﻦ</font>||<font size="5">ﻨ</font>||<font size="5">ﻧ</font>
| nun || n
|- align="center"
|<font size="5">ﻭ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﻮ</font>
|<font size="5">ﻭ</font>
| vav || v, oʻ, u
|- align="center"
|<font size="5">ﻩ</font>||<font size="5">ﻪ</font>||<font size="5">ﻬ</font>||<font size="5">ﻫ</font>
| hoy-i havvaz || h, a
|- align="center"
|<font size="5">ﻯ</font>||<font size="5">ﻰ</font>||<font size="5">ﻴ</font>||<font size="5">ﻳ</font>
| yo || y, e, i
|}
=== Unlilar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ا'''''
|'''''ـٰا'''''
|'''''ـٰاـ'''''
|'''''آٰ'''''
|'''O'''
|Alif
|}
Qaysi soʻz bor boʻlishidan qatʼi nazar, O unlisi doimo alif bilan yoziladi. Soʻz boshida baʼzan „عٰا“ ketma-ketligi boʻlishi mumkin, bu ham O tovushini hosil qiladi, lekin bu juda kam uchraydi va faqat arabcha soʻzlarda mumkin.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|Agar turkiy tildan boʻlgan feʼl
|'''''ا'''''
|'''''ـا'''''
| rowspan="2" |'''''ـا'''''
| rowspan="2" |'''''آ'''''
| rowspan="3" |'''A'''
|Alif
|-
|Turkiy tillardan olingan soʻzlar
| rowspan="2" style="font-size:150%" |'''''ه'''''
| rowspan="2" |'''''ـه'''''
|Alif + hoyi Havvaz
|-
|Fors va arab tilidan kelib chiqqan soʻzlar
|'''''ـَ'''''
|'''''اَ'''''
|Zabar
|}
Fors va arab soʻzlarida „A“ tovushi zabar bilan ifodalanadi. Zabar baʼzi turkiy soʻzlardagi „A“ harfini ifodalash uchun ham qoʻllanadi, lekin bu odatda ikkinchi boʻgʻin bilan chegaralanadi va faqat boshqa shevalarda tarixan yumshoq unlilarga ega boʻlgan va unlilar uygʻunligini saqlab qolgan turkiy soʻzlarda uchraydi.
„A“ harfi bilan tugagan turkiy kelib chiqishi feʼl va feʼl qoʻshimchalari oxirida „Hoyi Havvaz“ harfi oʻrniga Alif qoʻllanib yoziladi.
Oʻzbek tilining oʻzi unlilar uygʻunligini yoʻqotgan boʻlsa-da, bu alifbo orqali eski oʻzbek tilida saqlanib qolgan. „Orqaga“ unli uygʻunligi soʻzlarida „A“ ni ifodalash uchun Alif harfi ishlatiladi. Tarixan „old“ unli uygʻunligi boʻlgan soʻzlarda „Aʼ“ ifodasi uchun Zabar harfi ishlatiladi. Bu muhim, chunki uygʻur tilida bu farq yanada mustahkamroq va Alif ham, Zabar ham barcha vaziyatlarda turli xil tovushlarni chiqaradi, bu emas. Oʻzbek tiliga oʻxshab aralash. Shuning uchun ham eski oʻzbek tilida „A“ harfini ikki xil tarzda yozish tillararo uygʻunlik uchun muhim edi.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ے'''''
|'''''ـے'''''
|'''''ـېـ'''''
|'''''اېـ'''''
|'''E'''
|}
Bu faqat fors va turkiy soʻzlarning birinchi boʻgʻinida uchraydi. Arab tilida bu mavjud emas. Tarixan bu xat „ای“ harfidan farqli ravishda yozilmagan, ammo oʻquvchiga sodda boʻlishi uchun zamonaviy formatda berilgan.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|normal holatlar
| style="font-size:150%" |'''''ی'''''
|'''''ـی'''''
|'''''ـیـ'''''
| rowspan="2" |'''''ایـ'''''
| rowspan="2" |I
|Yo
|-
|Juda kam uchraydigan ikkinchi boʻgʻinli turkiy soʻzlar
| colspan="3" |'''''ـِو'''''
|Zer+Vov
|}
Bu har qanday va barcha boʻgʻinlarda uchraydigan oddiy unli.
Baʼzan ikkinchi boʻgʻinda „i“ harfi ketma-ketligi „i“ni ifodalash uchun ishlatiladi. Bu faqat turkiy soʻzlarda boʻlib, juda kam hollarda uchraydi. Bunga misol qilib „Xotun خٰاتِون“, „oʻrik اۄرِوک“ „Boyin بۄیِون“, „Yomgʻir یٰامغِور“ va „Oltin آٰلتِون“ kabi soʻzlarni keltirish mumkin. Bu muhim oʻzgarishning saqlanishiga sabab, uygʻur tilida ikkinchi boʻgʻinda kelgan bu „vov“ harfi aslida oʻz talaffuzini saqlab qolganligi, uygʻur tilidagi bu soʻzlarning „Xotun“, „oruk“, „Boʻyun“, "„ talaffuz qilinishidir. Yomgʻur“ va „Oltun“. Eski oʻzbek yozuvi turkiy tillarni oʻzaro tushunishni birinchi oʻringa qoʻyish uchun uygʻunlashtirishga yordam berganining yana bir usuli bu.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ۄ'''''
|'''''ـۄ'''''
|'''''ـۄـ'''''
|'''''اۄ'''''
|'''O''''
|}
Bu maxsus eslatmalarsiz oddiy xat. U faqat fors va turkiy soʻzlarning birinchi boʻgʻinida uchraydi. Arabcha soʻzlarda uchramaydi. Tarixiy yozuvda bu harf „او“ dan farqlanmaydi. Ushbu sahifada uni zamonaviy tamoyillarga koʻra farqlash uchun maxsus xat berilgan.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
| style="font-size:150%" |'''''و'''''
|'''''ـو'''''
|'''''ـوـ'''''
|'''''او'''''
|'''''U'''''
|Vov
|}
Bu oddiy xat boʻlib, qanday koʻrinsa ham yoziladi. U har qanday boʻgʻinda mavjud boʻlishi mumkin.
==== Faqat arab va fors tillariga xos unlilar. ====
Quyidagilar arab va fors tillariga xos boʻlib, afsuski, ularning joylashuvi yodga olinishi kerak.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|Bu arab va fors tillarida
tarixiy qisqa unli.
uning joylashuvi yodga
olinishi kerak.
| style="font-size:150%" |
|'''''ـِه'''''
|'''''ـِ'''''
|'''''اِ'''''
|'''''I'''''
|Zer
|-
|Bu arab va fors tillarida
tarixiy qisqa unli.
uning joylashuvi yodga
olinishi kerak.
Yakuniy shaklga ega emas
| colspan="2" |
|'''''ـُ'''''
|'''''اُ'''''
|'''''U'''''
|Pish
|-
|Agar arabcha qoʻshimcha
soʻz „an“ bilan tugasa, „lutfan لُطفاً“ yoki „zotan ذاتاً“
kabi bu harf bilan yoziladi.
|'''''اً'''''
|'''''ـاً'''''
| colspan="2" |
|'''''-an'''''
|Tanvin
|}
=== Undosh tovushlar ===
Hozirgi oʻzbek tilida „ژ“ harfi ham, „ج“ harfi ham bir-biridan farq qiladigan tovushlarni hosil qiladi, lekin afsuski, bu zamonaviy alifboda koʻrsatilmagan.
„ݣ“ harfi tarixan „نگ/نک“ ketma-ketligi bilan yozilgan, ammo bu etimologik jihatdan toʻgʻri emas. Bu harf ilk bor oʻrta asr turkiy adabiy davrida ixtiro qilingan boʻlib, turkiy soʻzlarga xos boʻlib, fors va arab tillarida uchramaydi.
Eski òʻzbek tilining undoshlari juda fonetik va izchil. Oʻrgatish yoki yodlash kerak boʻlgan yagona undosh tovushlar bu arabchadir. Bu undosh tovushlar: ع، ح، ف، ث، ذ، ص، ض، ط، ظ. Arab tilidagi ildiz tizimini hisobga olsak, bu undoshlarni yodlash va joylashtirish qiyin emas. Agar siz bitta uch harfli ildizni bilsangiz, undosh tovushlarning barchasini bir oz boshqacha (lekin oʻxshash) maʼnoga ega boʻlgan kelajakdagi soʻzning ildizini bilish orqali bilishingiz mumkin. Zamonaviy Eronda arab tilini bilmaydigan maʼruzachilar haligacha oʻzlari koʻrmagan arabcha soʻzlarning toʻgʻri yozilishini bashorat qila oladilar, chunki ular oʻtmishda bir xil 3 undoshli oʻxshash soʻzga duch kelishgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Borovkov A. K., Alisher Navoi kak osnovopolojnik uzbekskogo literaturnogo yazika. – Sb.: „Alisher Navoi“, M-L., 1948;
* Щcherbak A. M., Grammatika starouzbekskogo yazika, M-L., 1962;
* Mutallibov S., Morfologiya va leksika tarixidan qisqacha ocherk, T., 1959;
* Abdurahmonov Gʻ., Shukurov Sh., Oʻzbek tilining tarixiy grammatikasi, T., 1973;
* Tursunov U., Oʻrinboev B., Oʻzbek adabiy tili tarixi, T., 1982;
* Muxtorov A., Sanaqulov U., Oʻzbek adabiy tili tarixi, T., 1995.
* [[OʻzME]], Abduvahob Madvaliyev, Ergash Umarov.
== Havolalar ==
{{Turkiy tillar}}
{{lang-stub}}
[[Turkum:Chigʻatoy ulusi]]
1wh6virnrxnegg018tucye87pxzz13z
5995506
5995500
2026-04-13T16:02:20Z
IlhomjonM005
77807
5995506
wikitext
text/x-wiki
{{Til bilgiqutisi
|nomi=Eski oʻzbek tili<br /><small>Chigʻatoycha</small>
|milliy nom=Čaġatāy / جغتای
|mamlakatlar={{plainlist|
*[[Chigʻatoy ulusi]]
**[[Moʻgʻuliston (qadimgi davlat)|Moʻgʻuliston]]
*[[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar]]
*[[Boburiylar davlati|Boburiylar]]}}
|mintaqalar=[[Markaziy Osiyo]]
|holati=
|til oilasi=[[Oltoy tillari|Oltoy tillari oilasi]] (bahsli)
: [[Turkiy tillar]]
:: [[Qarluq tillari]]
::: [[Qarluq-xorazmiy tillari]]
|yozuv=[[eski oʻzbek yozuvi]] va [[Arab alifbosi|arab-fors alifbosi]]
|til_kodlari=Til kodlari
|iso1=chag 781
|iso2=chg
|iso3=chg
|glotto = chag1247
}}
'''Turkiy til (eski oʻzbek tili,''' '''Chigʻatoy tili''' yoki '''Sharqiy turkiycha<ref name="page6">{{cite encyclopedia|publisher=Indiana University Publications|encyclopedia=Uralic and Altaic Series|editor=Thomas A. Sebeok|volume=60|section=Chagatay Manual|author=János Eckmann|page=6|year=1966}}</ref>''', ''Chigʻatoy turkiychasi''<ref name="page4">{{cite encyclopedia|publisher=Indiana University Publications|encyclopedia=Uralic and Altaic Series|editor=Thomas A. Sebeok|volume=60|section=Chagatay Manual|author=János Eckmann|page=4|year=1966}}</ref> ''Türkiy til'''''<ref name="Bergne2007">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oioBAwAAQBAJ&q=Chagatai+%22Old+Uzbek%22+official&pg=PA137|title=Birth of Tajikistan: National Identity and the Origins of the Republic|author=Paul Bergne|date=29 June 2007|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-0-85771-091-8|pages=24, 137}}</ref>''') – [[turkiy tillar]]ning [[Oʻzbek tilining qarluq-chigil shevasi|qarluq guruhiga]] mansub tillardan biri; mahalliy turkiy lahjalar negizida oʻzidan oldingi davrlar (masalan, [[Qoraxoniylar]] – 11-12-asrlar; [[Oltin Oʻrda]] – 13-14-asrlar)ning adabiy-lisoniy anʼanalari taʼsiri ostida shakllangan va 14-asr 2-yarmidan 19-asr oxirlarigacha mavjud boʻlgan yozma kitobiy til. Ushbu til mintaqaning rasmiy adabiy tili hisoblangan, shuning uchun bu tilni "Turkiy til" deb atash maqsadga muvofiq, isbot uchun
Alisher Navoiy va Bobur adabiy tilni "turkiy til" deyishgan. „Chigʻatoy tili“ iborasi keyingi davrlarda, aniqrog‘i sovetlar davrida ishlatilgan.
== Tarixi ==
Oʻzbek tili tarixini davrlashtirish va bunda Turkiy til(eski o‘zbek tili)ning oʻrni va qaysi davr (yillar)ni qamrab olishi haqida yagona fikr mavjud emas. [[Oʻzbek tili]] tarixini davrlashtirish boʻyicha rus olimlaridan [[Sergey Malov|S.Ye. Malov]], [[Platon Melioranskiy|P. M. Melioranskiy]], [[Aleksandr Samoylovich|A. N. Samoylovich]], [[Aleksandr Borovkov|A. K. Borovkov]], [[Aleksandr Shcherbak|A. M. Shcherbak]], venger olimi Ya. Ekman, oʻzbek olimlaridan O. Usmonov, [[Gʻanijon Abdurahmonov|Gʻ. Abdurahmonov]], U.Tursunov bilan B. Oʻrinboyev, A. Muxtorov bilan U. Sanaqulov va boshqalarning tadqiqotlari mavjud (ularning baʼzilarida „Eski oʻzbek tili“ termini oʻrnida „Turkiy“, „Chigʻatoy tili“, „Oʻrta Osiyo turkiy adabiy tili“ terminlari qoʻllangan).
[[Fayl:Chagatai Khanate late 13th century locator map.svg|thumb|[[XIII asr]] oxirlarida [[Chigʻatoy ulusi]] chegarasi. ]]
Eski oʻzbek tili atamasi XX asrning 20chi yillaridan qoʻllanishi boshlangan atama hisoblanadi. Ushbu atamaning yuzaga kelishi bu yagona Turkiston gʻoyasini yoʻqotish va Oʻrta Osiyoda milliy davlatlarning tashkil etilishi bilan bogʻliqdir.
Eski oʻzbek tili [[Qadimgi turkiy tillar|qadimgi turkiy til]]ning bevosita davomi va hozirgi [[oʻzbek tili]]ning asosi hisoblanadi. Ayrim ilmiy manbalarda „chigʻatoy tili“ deb ham ataladi, ammo eski oʻzbek tilining [[Chigʻatoy]]ga, [[moʻgʻullar]]ga hech qanday aloqasi yoʻq, buning ustiga oʻsha davr yozuvchi va shoirlari oʻz tillarini [[turkiy]] (til) deb nomlaganlar. [[Qarluq]], [[Oʻgʻuzlar|oʻgʻuz]], [[Qipchoqlar|qipchoq]] guruhlariga mansub turkiy tillar oʻrtasidagi mintaqaviy variantlashuv (oʻzgarishlar) va jadal, samarali aloqamunosabatlar tufayli kelib chiqqan turli [[lahja]]viy shakllarni oʻz ichiga olgan eski oʻzbek tili umumlahjaviy (barcha lahjalar uchun umumiy) xususiyatga ega boʻladi. Bu xususiyat koʻplab [[Arab tili|arabcha]], [[Fors tili|forscha]] oʻzlashmalar, shuningdek, [[Arab yozuvi|arab grafikasi]]ning qoʻllanishi oqibatida yanada chuqurlashadi, murakkablashadi. Buning natijasida eski oʻzbek tilidagi asarlar [[Bosfor]]dan [[Oltoy]] va [[Hindiston]]gacha choʻzilgan hududda yashovchi turkiyzabon xalqlar tomonidan keng oʻqiladigan boʻlgan. Shuni aytish kerakki, arabcha, forscha soʻz va iboralarning koʻplab qoʻllanishi va uslubiy vositalar sababli kitobiy til jonli tildan jiddiy farq qilgan. Yozma adabiyotning kam tarqalgani tufayli lahja xususiyatlari saqlanib qolgan. Bunday xususiyatlar adabiy asarlarda ham maʼlum darajada oʻz aksini topgan. [[Fargʻona]] va [[Movarounnahr]]da yozilgan adabiy asarlar tili bilan [[Xorazm]]da yozilgan adabiy asarlar tili oʻrtasida maʼlum lahjaviy farqlar sezilib turgan.
Hozirgi [[Oʻzbek tili|oʻzbek]] va [[Uygʻur tili|uygʻur]] tillari eski oʻzbek tilining „keyingi shakli“ hisoblanadi yoxud chagʻatoyning<ref>The Turkic languages. Edited by Lars Johanson and Eva A. Csato. London and New York: Routledge,2006,p.357, 379</ref> bevosita davomi, shuning uchun uni baʼzan „eski oʻzbek tili“ deb ham atashadi. Eski oʻzbek tili badiiy ekspressivligi va terminologik jihatdan boyligi bilan ajralib turadi. Sheʼr va nasr janrlariga [[din]]iy, [[Falsafa|falsafiy]] va [[Didaktika|didaktik]], [[ilm]]iy, [[huquq]]iy, rasmiy, epistolyar adabiyot uslublari kiradi.
Eski oʻzbek tilining ilk shakllanish davrida (13—14-asrlar) bu narsa yaqqol koʻrinar edi, keyinchalik esa bunday lahjaviy xususiyatlar aralashib ketadi. Masalan, [[Xorazmiy]]ning „[[Muhabbatnoma]]“ va Said Ahmadning „Taashshuqnoma“ asarlarida [[Oʻzbek tilining Xorazm shevasi|oʻgʻuz lahjasi]] xususiyatlari, Qutbning „Xusrav va Shirin“ asarida [[Oʻzbek tilining qipchoq shevalari|qipchoq]] lahjasi xususiyati oʻz aksini topgan boʻlsa, 16-asrga oid „[[Boburnoma]]“da [[Oʻzbek tilining qarluq-chigil shevasi|qarluq]], oʻgʻuz va qipchoq lahjalarining xususiyatlari aralash hodda qoʻllangan. Shu tariqa lahja xususiyatlari astasekin yoʻqola borib, 15—16-asrlarda yagona, umumiy adabiy til xususiyatlari asosiy oʻrinni egallaydi. Eski oʻzbek adabiy tili ancha keng hududga yoyilib, uning barqarorlashgan meʼyorlari asosida [[yozuvchi]] va [[shoir]]lar 19-asr oxiri – 20-asr boshlarigacha ijod qilib keldilar.
Eski oʻzbek tili [[Alisher Navoiy]] davrida, uning asarlarida oʻz rivojining eng yuqori pogʻonasiga koʻtarildi. Shoir oʻzining oʻnlab [[nazm]]iy va [[nasr]]iy asarlari bilan bu tilni kamolotga yetkazdi, uni davlat tili darajasiga olib chiqishga harakat qildi. U nafaqat oʻsha va keyingi davrlar oʻzbek adabiy tilining asoschisi, rivojlantiruvchisi, balki tadqiqotchisi hamdir. Navoiy oʻzining „[[Muhokamat ul-lugʻatayn]]“ asarida eski oʻzbek tili (turkiy)ni fors tiliga qiyoslash asosida uning [[Fonetika|fonetik]], [[Leksika|leksik]] va [[Grammatika|grammatik]] sohalarda rivojlangan til ekanligini nazariy jihatdan asoslab, koʻrsatib beradi. Boburning nasriy asari „Boburnoma“ Navoiyning nasriy asarlaridan tilining ancha soddaligi, jonli tilga yaqinligi bilan hatto hozirgi zamon oʻquvchisiga ham tushunarlidir. Alisher Navoiydan keyin yaratilgan nasriy asarlar va ayrim dostonlarda Eski oʻzbek tilining anʼanaviy meʼyorlaridan bir oz uzoqlashish, uni xalq tiliga yaqinlashtirish tamoyili kuzatiladi. Koʻplab sheʼriy asarlarda, [[gʻazal]]larda esa eski oʻzbek adabiy tili anʼanalari davom etadi.
XV asr oxiridan boshlab eski oʻzbek tilida eski uygʻur qoraxoniy adabiy anʼanalaridan uzoqlashish va zamonaviy oʻzbeklarning ajdodlari tili bilan yaqinlashish tendensiyasi kuzatildi. Bu vaqtga kelib, hozirgi oʻzbek tiliga oʻtish xususiyatlari adabiy tilning grammatik tizimida aks etdi.
19-asrning 2-yarmiga kelib nasriy asarlargina emas, nazmiy asarlar ham jonli tilga yaqinlashadi. [[Muqimiy]], [[Furqat]], [[Zavqiy]] va boshqalar shoirlarning asarlari ana shular jumlasidandir. Ayni shu davr, yaʼni 19-asr oxiri – 20-asr boshlari eski oʻzbek adabiy tilidan hozirgi oʻzbek adabiy tiliga oʻtish bosqichi hisoblanadi.
Bu til [[SSSR]] davrida standart oʻzbek tili bilan almashtirilgunga qadar adabiy til sifatida ishlatilgan. Masalan, 1922-yilda [[Toshkent]]da eski oʻzbek tilida [[Jadidchilik|jadidlar]]ning „Haqiqat“ jurnali nashr etilgan<ref>{{Статья|автор=Бабаджанов Б. М., Коматцу Х.|заглавие=Журнал «Haqīqat» как зеркало религиозного аспекта в идеологии джадидов|ссылка=http://www.l.u-tokyo.ac.jp/tokyo-ias/nihu/publications/cers01/cers01_fulltext.pdf|язык=русский|издание=TIAS Central Eurasian Research Series|тип=|год=2007|месяц=|число=|том=|номер=1|страницы=|isbn=978-4-904039-02-1|issn=}}</ref>.
== Alifbosi ==
Eski oʻzbek tili alifbosi arab-fors alifbosiga asoslangan boʻlib, ''Kona Yëziq'' (eski yozuv) deb atalgan.
{| class="wikitable"
|-
! Alohida shakli
! Oxirida
! Oʻrtasida
! Boshida
! Nomi
! Harfning hozirgi koʻrinshi
|- align="center"
| <font size="5">ﺍ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺎ</font>
|<font size="5">ﺍ</font>
| alif || ', a, i, u
|- align="center"
| <font size="5">ﺀ</font>||colspan="3"|—
| hamza || o, a
|- align="center"
| <font size="5">ﺏ</font>||<font size="5">ﺐ</font>||<font size="5">ﺒ</font>||<font size="5">ﺑ</font>
| be || b
|- align="center"
|<font size="5">ﭖ</font>||<font size="5">ﭗ</font>||<font size="5">ﭙ</font>||<font size="5">ﭘ</font>
| pe || p
|- align="center"
|<font size="5">ﺕ</font>||<font size="5">ﺖ</font>||<font size="5">ﺘ</font>||<font size="5">ﺗ</font>
| te || t
|- align="center"
|<font size="5">ﺙ</font>||<font size="5">ﺚ</font>||<font size="5">ﺜ</font>||<font size="5">ﺛ</font>
| se || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺝ</font>||<font size="5">ﺞ</font>||<font size="5">ﺠ</font>||<font size="5">ﺟ</font>
| jim || j
|- align="center"
|<font size="5">ﭺ</font>||<font size="5">ﭻ</font>||<font size="5">ﭽ</font>||<font size="5">ﭼ</font>
| chim || ch
|- align="center"
|<font size="5">ﺡ</font>||<font size="5">ﺢ</font>||<font size="5">ﺤ</font>||<font size="5">ﺣ</font>
| hoy-i hutti || h
|- align="center"
|<font size="5">ﺥ</font>||<font size="5">ﺦ</font>||<font size="5">ﺨ</font>||<font size="5">ﺧ</font>
| xe || x
|- align="center"
|<font size="5">ﺩ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺪ</font>
|<font size="5">ﺩ</font>
| dol || d
|- align="center"
|<font size="5">ﺫ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺬ</font>
|<font size="5">ﺫ</font>
| zol || z
|- align="center"
|<font size="5">ﺭ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺮ</font>
|<font size="5">ﺭ</font>
| re || r
|- align="center"
|<font size="5">ﺯ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﺰ</font>
|<font size="5">ﺯ</font>
| ze || z
|- align="center"
|<font size="5">ﮊ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﮋ</font>
|<font size="5">ﮊ</font>
| je (zhe) || j
|- align="center"
|<font size="5">ﺱ</font>||<font size="5">ﺲ</font>||<font size="5">ﺴ</font>||<font size="5">ﺳ</font>
| sin || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺵ</font>||<font size="5">ﺶ</font>||<font size="5">ﺸ</font>||<font size="5">ﺷ</font>
| shin || sh
|- align="center"
|<font size="5">ﺹ</font>||<font size="5">ﺺ</font>||<font size="5">ﺼ</font>||<font size="5">ﺻ</font>
| sod || s
|- align="center"
|<font size="5">ﺽ</font>||<font size="5">ﺾ</font>||<font size="5">ﻀ</font>||<font size="5">ﺿ</font>
| dod || z
|- align="center"
|<font size="5">ﻁ</font>||<font size="5">ﻂ</font>||<font size="5">ﻄ</font>||<font size="5">ﻃ</font>
| to (itqi) || t
|- align="center"
|<font size="5">ﻅ</font>||<font size="5">ﻆ</font>||<font size="5">ﻈ</font>||<font size="5">ﻇ</font>
| zo (izgʻi) || z
|- align="center"
|<font size="5">ﻉ</font>||<font size="5">ﻊ</font>||<font size="5">ﻌ</font>||<font size="5">ﻋ</font>
| ayn || '
|- align="center"
|<font size="5">ﻍ</font>||<font size="5">ﻎ</font>||<font size="5">ﻐ</font>||<font size="5">ﻏ</font>
| gʻayn || gʻ
|- align="center"
|<font size="5">ﻑ</font>||<font size="5">ﻒ</font>||<font size="5">ﻔ</font>||<font size="5">ﻓ</font>
| fe || f
|- align="center"
|<font size="5">ﻕ</font>||<font size="5">ﻖ</font>||<font size="5">ﻘ</font>||<font size="5">ﻗ</font>
| qof || q
|- align="center"
|<font size="5">ک</font>||<font size="5">ک</font>||<font size="5">ﻜ</font>||<font size="5">ﻛ</font>
| kof || k
|- align="center"
|<font size="5">ﮒ</font>||<font size="5">ﮓ</font>||<font size="5">ﮕ</font>||<font size="5">ﮔ</font>
| gof
| g
|- align="center"
|<font size="5">نگ</font>||<font size="5"> ـنگ</font>||<font size="5">ـنگـ</font>||<font size="5"> نگـ</font>
| nungof || ng
|- align="center"
|<font size="5">ﻝ</font>||<font size="5">ﻞ</font>||<font size="5">ﻠ</font>||<font size="5">ﻟ</font>
| lam || l
|- align="center"
|<font size="5">ﻡ</font>||<font size="5">ﻢ</font>||<font size="5">ﻤ</font>||<font size="5">ﻣ</font>
| mim || m
|- align="center"
|<font size="5">ﻥ</font>||<font size="5">ﻦ</font>||<font size="5">ﻨ</font>||<font size="5">ﻧ</font>
| nun || n
|- align="center"
|<font size="5">ﻭ</font>|| colspan="2" |<font size="5">ﻮ</font>
|<font size="5">ﻭ</font>
| vav || v, oʻ, u
|- align="center"
|<font size="5">ﻩ</font>||<font size="5">ﻪ</font>||<font size="5">ﻬ</font>||<font size="5">ﻫ</font>
| hoy-i havvaz || h, a
|- align="center"
|<font size="5">ﻯ</font>||<font size="5">ﻰ</font>||<font size="5">ﻴ</font>||<font size="5">ﻳ</font>
| yo || y, e, i
|}
=== Unlilar ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ا'''''
|'''''ـٰا'''''
|'''''ـٰاـ'''''
|'''''آٰ'''''
|'''O'''
|Alif
|}
Qaysi soʻz bor boʻlishidan qatʼi nazar, O unlisi doimo alif bilan yoziladi. Soʻz boshida baʼzan „عٰا“ ketma-ketligi boʻlishi mumkin, bu ham O tovushini hosil qiladi, lekin bu juda kam uchraydi va faqat arabcha soʻzlarda mumkin.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|Agar turkiy tildan boʻlgan feʼl
|'''''ا'''''
|'''''ـا'''''
| rowspan="2" |'''''ـا'''''
| rowspan="2" |'''''آ'''''
| rowspan="3" |'''A'''
|Alif
|-
|Turkiy tillardan olingan soʻzlar
| rowspan="2" style="font-size:150%" |'''''ه'''''
| rowspan="2" |'''''ـه'''''
|Alif + hoyi Havvaz
|-
|Fors va arab tilidan kelib chiqqan soʻzlar
|'''''ـَ'''''
|'''''اَ'''''
|Zabar
|}
Fors va arab soʻzlarida „A“ tovushi zabar bilan ifodalanadi. Zabar baʼzi turkiy soʻzlardagi „A“ harfini ifodalash uchun ham qoʻllanadi, lekin bu odatda ikkinchi boʻgʻin bilan chegaralanadi va faqat boshqa shevalarda tarixan yumshoq unlilarga ega boʻlgan va unlilar uygʻunligini saqlab qolgan turkiy soʻzlarda uchraydi.
„A“ harfi bilan tugagan turkiy kelib chiqishi feʼl va feʼl qoʻshimchalari oxirida „Hoyi Havvaz“ harfi oʻrniga Alif qoʻllanib yoziladi.
Oʻzbek tilining oʻzi unlilar uygʻunligini yoʻqotgan boʻlsa-da, bu alifbo orqali eski oʻzbek tilida saqlanib qolgan. „Orqaga“ unli uygʻunligi soʻzlarida „A“ ni ifodalash uchun Alif harfi ishlatiladi. Tarixan „old“ unli uygʻunligi boʻlgan soʻzlarda „Aʼ“ ifodasi uchun Zabar harfi ishlatiladi. Bu muhim, chunki uygʻur tilida bu farq yanada mustahkamroq va Alif ham, Zabar ham barcha vaziyatlarda turli xil tovushlarni chiqaradi, bu emas. Oʻzbek tiliga oʻxshab aralash. Shuning uchun ham eski oʻzbek tilida „A“ harfini ikki xil tarzda yozish tillararo uygʻunlik uchun muhim edi.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ے'''''
|'''''ـے'''''
|'''''ـېـ'''''
|'''''اېـ'''''
|'''E'''
|}
Bu faqat fors va turkiy soʻzlarning birinchi boʻgʻinida uchraydi. Arab tilida bu mavjud emas. Tarixan bu xat „ای“ harfidan farqli ravishda yozilmagan, ammo oʻquvchiga sodda boʻlishi uchun zamonaviy formatda berilgan.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|normal holatlar
| style="font-size:150%" |'''''ی'''''
|'''''ـی'''''
|'''''ـیـ'''''
| rowspan="2" |'''''ایـ'''''
| rowspan="2" |I
|Yo
|-
|Juda kam uchraydigan ikkinchi boʻgʻinli turkiy soʻzlar
| colspan="3" |'''''ـِو'''''
|Zer+Vov
|}
Bu har qanday va barcha boʻgʻinlarda uchraydigan oddiy unli.
Baʼzan ikkinchi boʻgʻinda „i“ harfi ketma-ketligi „i“ni ifodalash uchun ishlatiladi. Bu faqat turkiy soʻzlarda boʻlib, juda kam hollarda uchraydi. Bunga misol qilib „Xotun خٰاتِون“, „oʻrik اۄرِوک“ „Boyin بۄیِون“, „Yomgʻir یٰامغِور“ va „Oltin آٰلتِون“ kabi soʻzlarni keltirish mumkin. Bu muhim oʻzgarishning saqlanishiga sabab, uygʻur tilida ikkinchi boʻgʻinda kelgan bu „vov“ harfi aslida oʻz talaffuzini saqlab qolganligi, uygʻur tilidagi bu soʻzlarning „Xotun“, „oruk“, „Boʻyun“, "„ talaffuz qilinishidir. Yomgʻur“ va „Oltun“. Eski oʻzbek yozuvi turkiy tillarni oʻzaro tushunishni birinchi oʻringa qoʻyish uchun uygʻunlashtirishga yordam berganining yana bir usuli bu.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
|-
| style="font-size:150%" |'''''ۄ'''''
|'''''ـۄ'''''
|'''''ـۄـ'''''
|'''''اۄ'''''
|'''O''''
|}
Bu maxsus eslatmalarsiz oddiy xat. U faqat fors va turkiy soʻzlarning birinchi boʻgʻinida uchraydi. Arabcha soʻzlarda uchramaydi. Tarixiy yozuvda bu harf „او“ dan farqlanmaydi. Ushbu sahifada uni zamonaviy tamoyillarga koʻra farqlash uchun maxsus xat berilgan.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
| style="font-size:150%" |'''''و'''''
|'''''ـو'''''
|'''''ـوـ'''''
|'''''او'''''
|'''''U'''''
|Vov
|}
Bu oddiy xat boʻlib, qanday koʻrinsa ham yoziladi. U har qanday boʻgʻinda mavjud boʻlishi mumkin.
==== Faqat arab va fors tillariga xos unlilar. ====
Quyidagilar arab va fors tillariga xos boʻlib, afsuski, ularning joylashuvi yodga olinishi kerak.
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Holda
!Oxirida
!Oʻrtasida
!Boshida
!hozirgi koʻrinshi
!Harfning nomi
|-
|Bu arab va fors tillarida
tarixiy qisqa unli.
uning joylashuvi yodga
olinishi kerak.
| style="font-size:150%" |
|'''''ـِه'''''
|'''''ـِ'''''
|'''''اِ'''''
|'''''I'''''
|Zer
|-
|Bu arab va fors tillarida
tarixiy qisqa unli.
uning joylashuvi yodga
olinishi kerak.
Yakuniy shaklga ega emas
| colspan="2" |
|'''''ـُ'''''
|'''''اُ'''''
|'''''U'''''
|Pish
|-
|Agar arabcha qoʻshimcha
soʻz „an“ bilan tugasa, „lutfan لُطفاً“ yoki „zotan ذاتاً“
kabi bu harf bilan yoziladi.
|'''''اً'''''
|'''''ـاً'''''
| colspan="2" |
|'''''-an'''''
|Tanvin
|}
=== Undosh tovushlar ===
Hozirgi oʻzbek tilida „ژ“ harfi ham, „ج“ harfi ham bir-biridan farq qiladigan tovushlarni hosil qiladi, lekin afsuski, bu zamonaviy alifboda koʻrsatilmagan.
„ݣ“ harfi tarixan „نگ/نک“ ketma-ketligi bilan yozilgan, ammo bu etimologik jihatdan toʻgʻri emas. Bu harf ilk bor oʻrta asr turkiy adabiy davrida ixtiro qilingan boʻlib, turkiy soʻzlarga xos boʻlib, fors va arab tillarida uchramaydi.
Eski òʻzbek tilining undoshlari juda fonetik va izchil. Oʻrgatish yoki yodlash kerak boʻlgan yagona undosh tovushlar bu arabchadir. Bu undosh tovushlar: ع، ح، ف، ث، ذ، ص، ض، ط، ظ. Arab tilidagi ildiz tizimini hisobga olsak, bu undoshlarni yodlash va joylashtirish qiyin emas. Agar siz bitta uch harfli ildizni bilsangiz, undosh tovushlarning barchasini bir oz boshqacha (lekin oʻxshash) maʼnoga ega boʻlgan kelajakdagi soʻzning ildizini bilish orqali bilishingiz mumkin. Zamonaviy Eronda arab tilini bilmaydigan maʼruzachilar haligacha oʻzlari koʻrmagan arabcha soʻzlarning toʻgʻri yozilishini bashorat qila oladilar, chunki ular oʻtmishda bir xil 3 undoshli oʻxshash soʻzga duch kelishgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Borovkov A. K., Alisher Navoi kak osnovopolojnik uzbekskogo literaturnogo yazika. – Sb.: „Alisher Navoi“, M-L., 1948;
* Щcherbak A. M., Grammatika starouzbekskogo yazika, M-L., 1962;
* Mutallibov S., Morfologiya va leksika tarixidan qisqacha ocherk, T., 1959;
* Abdurahmonov Gʻ., Shukurov Sh., Oʻzbek tilining tarixiy grammatikasi, T., 1973;
* Tursunov U., Oʻrinboev B., Oʻzbek adabiy tili tarixi, T., 1982;
* Muxtorov A., Sanaqulov U., Oʻzbek adabiy tili tarixi, T., 1995.
* [[OʻzME]], Abduvahob Madvaliyev, Ergash Umarov.
== Havolalar ==
{{Turkiy tillar}}
{{lang-stub}}
[[Turkum:Chigʻatoy ulusi]]
jk49nv3ji5gy2zjnp6fkocz3he6lpxu
Munozara:Turkiy til (eski oʻzbek tili)
1
614706
5995502
4897524
2026-04-13T15:44:24Z
IlhomjonM005
77807
IlhomjonM005 [[Munozara:Eski oʻzbek tili]] sahifasini [[Munozara:Turkiy til (eski oʻzbek tili)]]ga koʻchirdi
4897524
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{OʻzME loyihasi|daraja=|ahamiyat=}}
7o8vka34l7cyfzeg7f5ty12yjrmiyb8
Qonunchilik
0
627851
5995847
5021351
2026-04-14T09:09:01Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995847
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Constitution of the United States, page 1.jpg|thumb|AQSh [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasi]] (birinchi sahifa)]]
'''Qonunchilik:'''
1) davlatning oʻz oldida turgan vazifa va funksiyalarini amalga oshirish usullaridan biri. Bu vakolatli davlat organlari (parlament) tomonidan davlat va jamiyat hayotining eng muhim masalalari boʻyicha qonunlar qabul qilish faoliyatida ifodalanadi (qarang [[Qonun chiqaruvchi hokimiyat]]);
2) muayyan davlatda amalda boʻlgan yoki ijtimoiy munosabatlarning barchasini yoxud maʼlum bir sohasini tartibga soladigan normativ-huquqiy hujjatlar (mas, fuqaro qonunchiligi, jinoyat qonunchiligi) yigʻindisi. Qonunchilik ayni paytda huquq normalarini oʻzida ifodalagan normativ aktlarning oddiy jamlanmasi boʻlmay, balki, ularni yuridik kuchi va ahamiyatiga qarab bir tizimga solinishidir. Qonunchilik tizimi bilan huquq tizimi oʻzaro uzviy bogʻliq. Huquq tizimi huquqning mazmunini, uning ichki tuzilishini ifodalasa, Qonunchilik tizimi huquqning tashqi shaklini, mavjud huquq normalariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritadigan, eskilarini bekor qiladigan aktlarni ham ichiga oladi.
Qonunchilik tizimi gorizontal (tarmoq) va vertikal (pogʻonaviy) tuzilishdan iborat. Qonunchilik tizimining gorizontal tuzilishi uning qanday ijtimoiy munosabatlarni tartibga solayotganiga bogʻliq holda shakllanadi, bunda q. [[tarmogʻi bilan huquq tarmogʻi bir-biriga toʻla mos keladi]]. Mas, konstitutsiyaviy huquq – konstitutsiyaviy Q, mehnat huquqi – mehnat qonunchiligi, jinoyat propessual huquq – jinoyat protsessual Qonunchilik Qonunchilik tizimining vertikal tuzilishi – normativ-huquqiy aktlarning yuridik kuchiga qarab pogʻonaviy joylashuvini ifodalaydi.
Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, Oʻzbekiston qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senati qarorlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] – Oʻzbekiston Hukumati qarorlari, respublika vazirliklari, davlat qoʻmitalari va boshqa markaziy idoralarining hamda mahalliy davlat hokimiyati organlarining normativ tusdagi hujjatlaridan iborat. Mustaqillik yillarida Oʻzbekiston qonunchiligi butunlay yangidan shakllandi. Qonunchilik tizimida banklar va banklar faoliyatiga doir, xususiylashtirish, bankrotlik, soliq, bojxona, xalqaro shartnomalarga doir yangi Qonunchilik tarmoqlari va yoʻnalishlari vujudga keldi. Qonunchilikda ijtimoiy munosabatlarning muayyan bir sohasini tartibga soladigan normativ aktlarni oʻz ichiga olgan Qonunchilik tarmoqlari bilan bir qatorda, majmuaviy tusdagi Qonunchilik yoʻnalishlari shakllanmoqda (mas, tabiatni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] etish, transportga doir, xoʻjalik qonunchili-gi, aholining alohida qatlamlari, jumladan, ayollar, bolalarga oid majmuaviy Qonunchilik tarmoqlari). Qonunchilikni takomillashtirish maqsadida mamlakat hududida amalda boʻlgan barcha Qonunchilik aktlarining Konstitutsiyaga mosligini taʼminlash va shu maqsadda mavjud Qonunchilikni qayta koʻrib chiqish, eskirgan, samarasiz normativ aktlarni bekor qilish, yangi qonunlar ishlab chiqish, qonun qabul qilishni takomillashtirish, hajm jihatdan kattalashib ketgan majmuaviy Qonunchilik tarmoqlarini mustaqil tarmoqchalarga ajratish zarur (mas, fuqarolik qonunchiligi tarmogʻidan oila qonunchiligining ajralib, mustaqil Qonunchilik tarmogʻiga aylanishi kabi).
Mavluda Ahmadshoyeva.
{{OʻzME}}
{{chala}}
n7iozro934ui3yvd3h5ypc7b8ydqrlp
5995848
5995847
2026-04-14T09:09:20Z
KWiki78
246724
5995848
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Constitution of the United States, page 1.jpg|thumb|AQSh [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasi]] (birinchi sahifa)]]
'''Qonunchilik:'''
1) davlatning oʻz oldida turgan vazifa va funksiyalarini amalga oshirish usullaridan biri. Bu vakolatli davlat organlari (parlament) tomonidan davlat va jamiyat hayotining eng muhim masalalari boʻyicha qonunlar qabul qilish faoliyatida ifodalanadi (qarang [[Qonun chiqaruvchi hokimiyat]]);
2) muayyan davlatda amalda boʻlgan yoki ijtimoiy munosabatlarning barchasini yoxud maʼlum bir sohasini tartibga soladigan normativ-huquqiy hujjatlar (mas, fuqaro qonunchiligi, jinoyat qonunchiligi) yigʻindisi. Qonunchilik ayni paytda huquq normalarini oʻzida ifodalagan normativ aktlarning oddiy jamlanmasi boʻlmay, balki, ularni yuridik kuchi va ahamiyatiga qarab bir tizimga solinishidir. Qonunchilik tizimi bilan huquq tizimi oʻzaro uzviy bogʻliq. Huquq tizimi huquqning mazmunini, uning ichki tuzilishini ifodalasa, Qonunchilik tizimi huquqning tashqi shaklini, mavjud huquq normalariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritadigan, eskilarini bekor qiladigan aktlarni ham ichiga oladi.
Qonunchilik tizimi gorizontal (tarmoq) va vertikal (pogʻonaviy) tuzilishdan iborat. Qonunchilik tizimining gorizontal tuzilishi uning qanday ijtimoiy munosabatlarni tartibga solayotganiga bogʻliq holda shakllanadi, bunda q. [[tarmogʻi bilan huquq tarmogʻi bir-biriga toʻla mos keladi]]. Mas, konstitutsiyaviy huquq – konstitutsiyaviy Q, mehnat huquqi – mehnat qonunchiligi, jinoyat propessual huquq – jinoyat protsessual Qonunchilik Qonunchilik tizimining vertikal tuzilishi – normativ-huquqiy aktlarning yuridik kuchiga qarab pogʻonaviy joylashuvini ifodalaydi.
Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, Oʻzbekiston qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senati qarorlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] – Oʻzbekiston Hukumati qarorlari, respublika vazirliklari, davlat qoʻmitalari va boshqa markaziy idoralarining hamda mahalliy davlat hokimiyati organlarining normativ tusdagi hujjatlaridan iborat. Mustaqillik yillarida Oʻzbekiston qonunchiligi butunlay yangidan shakllandi. Qonunchilik tizimida banklar va banklar faoliyatiga doir, xususiylashtirish, bankrotlik, soliq, bojxona, xalqaro shartnomalarga doir yangi Qonunchilik tarmoqlari va yoʻnalishlari vujudga keldi. Qonunchilikda ijtimoiy munosabatlarning muayyan bir sohasini tartibga soladigan normativ aktlarni oʻz ichiga olgan Qonunchilik tarmoqlari bilan bir qatorda, majmuaviy tusdagi Qonunchilik yoʻnalishlari shakllanmoqda (mas, tabiatni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] etish, transportga doir, xoʻjalik qonunchili-gi, aholining alohida qatlamlari, jumladan, ayollar, bolalarga oid majmuaviy Qonunchilik tarmoqlari). Qonunchilikni takomillashtirish maqsadida mamlakat hududida amalda boʻlgan barcha Qonunchilik aktlarining Konstitutsiyaga mosligini taʼminlash va shu maqsadda mavjud Qonunchilikni qayta koʻrib chiqish, eskirgan, samarasiz normativ aktlarni bekor qilish, yangi qonunlar ishlab chiqish, qonun qabul qilishni takomillashtirish, hajm jihatdan kattalashib ketgan majmuaviy Qonunchilik tarmoqlarini mustaqil tarmoqchalarga ajratish zarur (mas, fuqarolik qonunchiligi tarmogʻidan oila qonunchiligining ajralib, mustaqil Qonunchilik tarmogʻiga aylanishi kabi).
Mavluda Ahmadshoyeva.
== Manbalar ==
{{OʻzME}}
{{chala}}
a2q2zawv81yu64l7fv00eztybcxporo
5995849
5995848
2026-04-14T09:09:29Z
KWiki78
246724
5995849
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Constitution of the United States, page 1.jpg|thumb|AQSh [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasi]] (birinchi sahifa)]]
'''Qonunchilik:'''
1) davlatning oʻz oldida turgan vazifa va funksiyalarini amalga oshirish usullaridan biri. Bu vakolatli davlat organlari (parlament) tomonidan davlat va jamiyat hayotining eng muhim masalalari boʻyicha qonunlar qabul qilish faoliyatida ifodalanadi (qarang [[Qonun chiqaruvchi hokimiyat]]);
2) muayyan davlatda amalda boʻlgan yoki ijtimoiy munosabatlarning barchasini yoxud maʼlum bir sohasini tartibga soladigan normativ-huquqiy hujjatlar (mas, fuqaro qonunchiligi, jinoyat qonunchiligi) yigʻindisi. Qonunchilik ayni paytda huquq normalarini oʻzida ifodalagan normativ aktlarning oddiy jamlanmasi boʻlmay, balki, ularni yuridik kuchi va ahamiyatiga qarab bir tizimga solinishidir. Qonunchilik tizimi bilan huquq tizimi oʻzaro uzviy bogʻliq. Huquq tizimi huquqning mazmunini, uning ichki tuzilishini ifodalasa, Qonunchilik tizimi huquqning tashqi shaklini, mavjud huquq normalariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritadigan, eskilarini bekor qiladigan aktlarni ham ichiga oladi.
Qonunchilik tizimi gorizontal (tarmoq) va vertikal (pogʻonaviy) tuzilishdan iborat. Qonunchilik tizimining gorizontal tuzilishi uning qanday ijtimoiy munosabatlarni tartibga solayotganiga bogʻliq holda shakllanadi, bunda q. [[tarmogʻi bilan huquq tarmogʻi bir-biriga toʻla mos keladi]]. Mas, konstitutsiyaviy huquq – konstitutsiyaviy Q, mehnat huquqi – mehnat qonunchiligi, jinoyat propessual huquq – jinoyat protsessual Qonunchilik Qonunchilik tizimining vertikal tuzilishi – normativ-huquqiy aktlarning yuridik kuchiga qarab pogʻonaviy joylashuvini ifodalaydi.
Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, Oʻzbekiston qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va Senati qarorlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] farmonlari, [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] – Oʻzbekiston Hukumati qarorlari, respublika vazirliklari, davlat qoʻmitalari va boshqa markaziy idoralarining hamda mahalliy davlat hokimiyati organlarining normativ tusdagi hujjatlaridan iborat. Mustaqillik yillarida Oʻzbekiston qonunchiligi butunlay yangidan shakllandi. Qonunchilik tizimida banklar va banklar faoliyatiga doir, xususiylashtirish, bankrotlik, soliq, bojxona, xalqaro shartnomalarga doir yangi Qonunchilik tarmoqlari va yoʻnalishlari vujudga keldi. Qonunchilikda ijtimoiy munosabatlarning muayyan bir sohasini tartibga soladigan normativ aktlarni oʻz ichiga olgan Qonunchilik tarmoqlari bilan bir qatorda, majmuaviy tusdagi Qonunchilik yoʻnalishlari shakllanmoqda (mas, tabiatni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] etish, transportga doir, xoʻjalik qonunchili-gi, aholining alohida qatlamlari, jumladan, ayollar, bolalarga oid majmuaviy Qonunchilik tarmoqlari). Qonunchilikni takomillashtirish maqsadida mamlakat hududida amalda boʻlgan barcha Qonunchilik aktlarining Konstitutsiyaga mosligini taʼminlash va shu maqsadda mavjud Qonunchilikni qayta koʻrib chiqish, eskirgan, samarasiz normativ aktlarni bekor qilish, yangi qonunlar ishlab chiqish, qonun qabul qilishni takomillashtirish, hajm jihatdan kattalashib ketgan majmuaviy Qonunchilik tarmoqlarini mustaqil tarmoqchalarga ajratish zarur (mas, fuqarolik qonunchiligi tarmogʻidan oila qonunchiligining ajralib, mustaqil Qonunchilik tarmogʻiga aylanishi kabi).
Mavluda Ahmadshoyeva.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}}
{{chala}}
rapoa7iry5dhuzfvi5f3n6kd9q4a76y
Huquqiy davlat
0
636905
5995417
5884344
2026-04-13T12:16:38Z
~2026-22662-30
258487
/* Manbalar */ Davlat va huquq nazariyasi. Darslik. X.T.Odilqoriyev – Toshkent: Yuridik adabiyotlar Publish, 2022-y. -496 bet.
5995417
wikitext
text/x-wiki
'''Huquqiy davlat''' - huquqning hukmronligi, qonunning ustuvorligi, barchaning qonun va mustaqil sud oldida tengligi ta’minlanadigan, inson huquq va erkinliklari kafolatlanadigan, hokimiyat vakolatlarining bo‘linish prinsipi asosida tashkil etilgan demokratik davlat. Huquqiy davlatda ''eng oliy qadriyat'' [[inson]] hisoblanadi. Davlat faqat huquq normalarini yaratib qolmay, oʻzi ham ularga amal qilishi Huquqiy davlatning eng muhim xususiyatidir. Huquqiy davlat demokratiyaning ajralmas belgisidir. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining muqaddimasida Oʻzbekiston xalqi [[Insonparvarlik|insonparvar]] demokratik huquqiy davlat barpo etishni koʻzlab oʻzining muxtor vakillari siymosida davlatimizning asosiy qonunini qabul qilishi taʼkidlab oʻtilgan. [[Oʻzbekiston]]ning mustaqil davlatchiligi davrida konstitutsiya va qonunlarning ustunligi gʻoyasi xalq ijtimoiy ongining tarkibiy qismiga aylandi. Qonunni chetlab oʻtish emas, aksincha, qonun talablari asosida, unga mos va muvofiq ravishda yashash lozimligi kishilar ongiga tobora singib bormoqda. davlat inson huquqlari va manfaatlarini taʼminlashning izchil huquqiy mexanizmini yaratish tadbirlarini amalga oshirdi .
Huquqiy davlatning shakllanishi va faoliyat yuritishning muhim shart-sharoitlaridan bo'lib quyidagilar hisoblanadi: mamlakatda fuqarolik jamiyatining shakllanganligi; jamiyatning barcha yoki ko'pchilik a'zolarining siyosiy va huquqiy ongining yuqori darajada ekanligi; ularning mamlakat ijtimoiy va siyosiy hayotida faol ishtirok eta olishi uchun umuminsoniy madaniyatga ega boʻlishi; mamlakatda bir-biriga zid bo'lmagan yagona qonunchilik tizimining mavjudligi. Huquqiy davlat nazariyasi bilan uni amalga oshirish o'rtasida katta farq bor. Hozirgi paytda huquqiy davlat nazariyasi dunyodagi koʻpgina davlatlarning konstitutsiyalarida o'z aksini topgan. Masalan, 1978-yilda qabul qilingan Ispaniya Konstitutsiyasining 1- moddasi 1-bandida quyidagilar mustahkamlab qo'yilgan: "Ispaniya - bu sotsial, huquqiy va demokratik davlat boʻlib, bu davlatda oliy qadriyat erkinlik, adolat, tenglik va siyosiy hurfikrlilik hisoblanadi". 1949-yilgi GFR asosiy qonunga ko'ra Germaniya Federativ Respublikasi demokratik va sotsial federativ davlat boʻlib hisoblanadi" (20-modda) hamda ularning konstitutsiyaviy tuzilmasi Asosiy Qonunga zid kelmasligi kerak (28- modda). Huquqiy davlat to'g'risidagi g'oyalar Avstriya, Gretsiya, Italiya, Fransiya, Shvetsiya, Shveysariya va boshqa bir qator yuqori darajada rivojlangan davlatlarning konstitutsiyalarida belgilab qo'yilgan. 1993-yilgi Rossiya Konstitutsiyasida huquqiy davlat to'g'risidagi g'oya to'g'ridan-to'g'ri o'z aksini topgan. Uning birinchi moddasida "Rossiya Federatsiyasi - Rossiya respublika boshqaruv shaklidagi demokratik, federativ. huquqiy davlatdir" , -deb yozib qo'yilgan. 1992-yilda qabul qilingan O'zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasini muqaddimasida ham huquqiy demokratik davlat toʻgʻrisidagi g'oya o'z ifodasini topgan. Huquqiy davlat to'g'risidagi g'oya va nazariyalarni dunyodagi ko'pchilik mamlakatlar tan olsalarda, ammo uni amaliyotda hamma davlatlar to'laligicha qoʻllamaydilar. Hozirgi paytda huquqiy davlat to'g'risidagi g'oyani to'liq hayotga tatbiq qilgan biron-bir davlatni uchratmaysiz. Huddi shu ma'noda huquqiy davlat to'g'risidagi nazariyalar har qanday demokratik davlat intilishi kerak boʻlgan ideal, etalon vazifasini o'taydi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}}
{{chala}}
ad987nxftl4pwnxl0wou7zilrgewqyo
Geoiqtisodiyot
0
637414
5995893
5091273
2026-04-14T09:20:35Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995893
wikitext
text/x-wiki
'''Geoiqtisodiyot''' – davlatning xalqaro maydonda iqtisodiy strategiya va taktikasini shakllantiradigan amaliy faoliyatini oʻrganadigan fan tarmogʻi. G. [[geosiyosat]] bilan uzviy bogʻliq. Geoiqtisodiyot aniq bir sharoitlarda siyosiy, geografik, [[Iqtisodiyot|iqtisodiy]], harbiy, eko-logik va boshqa omillar uygʻunligini tahlil qilish orqali xalqning turmush darajasi, mamlakatning ishlab chiqarish potensiali, strategik zaxiralar, boshqa davlatlar bilan iqtisodiy aloqalar kabi iqtisodiy omillarni ustivor oʻrganadi. Shuningdek, demografik va [[ekologik omillar]] (aholi tarkibi va zichligi, uning oʻsish surʼatlari, Yer sayyorasining cheklangan resurslariga demografik bosim, xom ashyo zaxiralarining kamayishi va boshqalar)ni tadqiq tgish ham geoiqtisodiyot fani predmetiga kiradi. Bu jami omillarning amal qilishi va taʼsiri mamlakatning geografik holati, uning tabiiy resurslari va iqlim sharoitlari bilan bogʻliq holda oʻrganiladi.
Mamlakat taraqqiyoti ehtiyojlari va milliy-davlat manfaatlariga javob beradigan strategiyani ishlab chiqishda gsosiyosiy va geoiqtisodiy omillar hisobga olinadi. Geoiqtisodiy siyo-satdagi asoyeiy masala jahon bozorlarida millin iqtisodiyotning raqobat-bardoshliligini oshirishga imkon bsradigan sharoitlar yaratishdan davlatning manfaatdorligi hisoblanadi.
„G“ atamasi birinchi marta AQShda 1980-yillar oxirida idmiy muomalaga kiritilli. Bu tushunchaning „geosiye-siy iqtisodiyot“, „xalqaro siyosiy iqtisod“, „sissiy-iqtisodiy gsogra-fiya“ va boshqa taʼriflari ham bor.
Birinchi geoiqtisodiy tadqiqotlar 1920—30 yilda Yaponiya va Germaniyada paydo boʻldi va bu tadqiqotlar shu mamlakatlarning hukmron doiralari tomonidan oʻz hayotiy makopini kengaytirish va jahonga hukmronlik daʼvolarini asoslashga xizmat qildi. 1970-yillarda buyuk ikki davlat – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] oʻrtasidagi oʻzaro ziddiyatlarning kuchayishi G.ning keyingi rivojlanishida yangi bosqich ochdi. Bu davrda G. savdo urushlari, bozorlar uchun kurash; kapital va kishilarning mamlakatlararo koʻchishi bilan bogʻliq boʻlgan toʻsiqtar; harbiy sarf-xarajatlar kjining oʻsishi; byudjet taqchilligi; inflyatsiya va boshqa muammolar b-i shugʻullandi. G. oʻrganadigan muam-molar doirasi rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar, markaz va chekka hududlar oʻrtasidagi ziddiyatlarni ham qamradi. Mustamlakachilikdan ozod boʻlgan davlatlar yangi jahon iqtisodiy tartibini shakllantirishga hara-kat qildilar. Ular rivojlangan mamlakatlar bilan oʻz munosabatlarida tub oʻzgarishlarni amalga oshirish toʻgʻrisida koʻpdan-koʻp takliflar bilan chiq-dilar. Bu takliflarda rivojlanayotgan mamlakatlarning iqtisodiy oʻsishini jadaldashtirish va resurslarni jahon xoʻjaligining chekka hududlari foydasiga qayta taqsimlash masalalari kun tartibiga qoʻyildi.
„[[Sovuq urush]]“ning tugashi, [[Sobiq Sovet Ittifoqi Respublikalari bayroqlari|sobiq Ittifoqning]] inqirozi bilan 1990-yillar boshlarida geosissiy va geoiqtisodiy kuchlar nisbatlari va joylashuvi tubdan oʻzgardi, jahonda ikki qutblilikdan koʻp qutbli dunyo sari harakat boshlandi. Hozirgi davrda AQSH hamon eng qudratli davlat boʻlib qolayotgan sharo-itlarda jahon iqtisodiy rivojlani-shining asosiy yoʻnalishi koʻpdan-koʻp iqtisodiy markazlarning yuzaga ksli-shidap, jahon iqtisodiy tizimining poliiyentrizmga oʻtishidan va ayni paytda yangi geoiqtisodiy ziddiyatlar-ning yuzaga kelishidan (mas, Kaspiy dspgizi nsfti masalasida [[Ozarbayjon]], Kozogiston, Eron, AQSH, Turkiya man-faatlari toʻqnashuvi) iborat. Ekspertlarning maʼlumotlari boʻyicha 21-asrda jahon iqtisodiy tizimi 6 asosiy markaz – AQSH, Yevropa, [[Xitoy]], [[Yaponiya]], [[Rossiya]], [[Hindiston]], shuningdek, koʻpgina oʻrta va kichik davlatlardan tashkil topadi.
Jahon iqtisodiyotidagi bu yoʻpalishga gaʼsir koʻrsatadigan muhim geoiqtisodiy omil – globallashuv jarayonlaridir. Milliy iqtisodiyoglar oʻrtasida oʻzaro aloqadorlik va bogʻdiqlikning kuchayishi, xoʻjalik integratsiyasi iqtisodiy taraqqiyotning turli bosqichlarida koʻplab davlatlar va mintaqalarni turli darajadagi jadallikda sivilizatsiya taraqqistining umumiy oqimiga tortadi. Ularning soni tobora ortib boradi. Koʻpgina mamdakatlarda iqtisodiy va siyosiy hayotda yuz berayotgap erkinliklar yagona jahon iqtisodiy, axborot, kommunikatsion va madaniy makonning shakllanishi imkoniyatlarini ochadi.
G.da hukumatlar bilan bir qatorda, transmilliy korporatsiya (TMK) va transmilliy banklar (TMB), xalqaro moliyaviy tashkilsgglar faoliyati ham muhim rol oʻynaydi. TMK va TMB – bir tomondan ilgʻor texnologiyalar, boshqaruv, ishlab chiqarishni tashkil qilishning yangi shakllarining qaror topishita, mamlakat iqtisodiy rivojlanishi surʼatlari va darajasini koʻtarishga yordam beradi. Ikkinchi tomondan, ular koʻpincha bu mamlakatlarning rivojlanishida nomutanosiolikni kuchai-tiradi, chunki ular birinchi navbat-da, asosan, chet el kapitali va tashqi bozorga moʻljallangan ayrim tarmoqlar va korxonalarni rivojlantirishga yordam koʻrsatadi.
21-asr boshida Oʻzbekiston Respublikasining rivojlanish strategiyasini shakllantirish uning geosiyosiy va geo-iqtisodiy manfaatlariga asoslanadi. Geoiqtisodiy muammolarni hal qilishda qoʻshni mamlakatlar bilan mus-tahkam [[iqtisodiy integratsiya]] birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, Yevropa va Osiyodagi mamla-katlar bilan tashqi iqtisodiy va tashqi savdo aloqalarini yanada rivojlantirish, Oʻzbekistonning toʻla ququqli aʼzo sifatida Jahon savdo tashkilo-tiga aʼzo boʻlib kirishi ham muhim oʻrinda turadi (yana qarang [[Markaziy Osiyo hamkorligi tashkiloti]], [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]]).
== Adabiyot ==
* Karimov I. Oʻzbekiston XXI asr boʻsagasida. Xavfsizlikka taxdid, barqarorlik sharglari ia taraqqiyot kafolatlari, T., 1997.
Sharafiddin Qobilov.
{{OʻzME}}
{{chala}}
seribtd57h0sct44wl3iruy7zzc4osm
5995894
5995893
2026-04-14T09:20:43Z
KWiki78
246724
5995894
wikitext
text/x-wiki
'''Geoiqtisodiyot''' – [[davlat]]<nowiki/>ning xalqaro maydonda iqtisodiy strategiya va taktikasini shakllantiradigan amaliy faoliyatini oʻrganadigan fan tarmogʻi. G. [[geosiyosat]] bilan uzviy bogʻliq. Geoiqtisodiyot aniq bir sharoitlarda siyosiy, geografik, [[Iqtisodiyot|iqtisodiy]], harbiy, eko-logik va boshqa omillar uygʻunligini tahlil qilish orqali xalqning turmush darajasi, mamlakatning ishlab chiqarish potensiali, strategik zaxiralar, boshqa davlatlar bilan iqtisodiy aloqalar kabi iqtisodiy omillarni ustivor oʻrganadi. Shuningdek, demografik va [[ekologik omillar]] (aholi tarkibi va zichligi, uning oʻsish surʼatlari, Yer sayyorasining cheklangan resurslariga demografik bosim, xom ashyo zaxiralarining kamayishi va boshqalar)ni tadqiq tgish ham geoiqtisodiyot fani predmetiga kiradi. Bu jami omillarning amal qilishi va taʼsiri mamlakatning geografik holati, uning tabiiy resurslari va iqlim sharoitlari bilan bogʻliq holda oʻrganiladi.
Mamlakat taraqqiyoti ehtiyojlari va milliy-davlat manfaatlariga javob beradigan strategiyani ishlab chiqishda gsosiyosiy va geoiqtisodiy omillar hisobga olinadi. Geoiqtisodiy siyo-satdagi asoyeiy masala jahon bozorlarida millin iqtisodiyotning raqobat-bardoshliligini oshirishga imkon bsradigan sharoitlar yaratishdan davlatning manfaatdorligi hisoblanadi.
„G“ atamasi birinchi marta AQShda 1980-yillar oxirida idmiy muomalaga kiritilli. Bu tushunchaning „geosiye-siy iqtisodiyot“, „xalqaro siyosiy iqtisod“, „sissiy-iqtisodiy gsogra-fiya“ va boshqa taʼriflari ham bor.
Birinchi geoiqtisodiy tadqiqotlar 1920—30 yilda Yaponiya va Germaniyada paydo boʻldi va bu tadqiqotlar shu mamlakatlarning hukmron doiralari tomonidan oʻz hayotiy makopini kengaytirish va jahonga hukmronlik daʼvolarini asoslashga xizmat qildi. 1970-yillarda buyuk ikki davlat – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] oʻrtasidagi oʻzaro ziddiyatlarning kuchayishi G.ning keyingi rivojlanishida yangi bosqich ochdi. Bu davrda G. savdo urushlari, bozorlar uchun kurash; kapital va kishilarning mamlakatlararo koʻchishi bilan bogʻliq boʻlgan toʻsiqtar; harbiy sarf-xarajatlar kjining oʻsishi; byudjet taqchilligi; inflyatsiya va boshqa muammolar b-i shugʻullandi. G. oʻrganadigan muam-molar doirasi rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar, markaz va chekka hududlar oʻrtasidagi ziddiyatlarni ham qamradi. Mustamlakachilikdan ozod boʻlgan davlatlar yangi jahon iqtisodiy tartibini shakllantirishga hara-kat qildilar. Ular rivojlangan mamlakatlar bilan oʻz munosabatlarida tub oʻzgarishlarni amalga oshirish toʻgʻrisida koʻpdan-koʻp takliflar bilan chiq-dilar. Bu takliflarda rivojlanayotgan mamlakatlarning iqtisodiy oʻsishini jadaldashtirish va resurslarni jahon xoʻjaligining chekka hududlari foydasiga qayta taqsimlash masalalari kun tartibiga qoʻyildi.
„[[Sovuq urush]]“ning tugashi, [[Sobiq Sovet Ittifoqi Respublikalari bayroqlari|sobiq Ittifoqning]] inqirozi bilan 1990-yillar boshlarida geosissiy va geoiqtisodiy kuchlar nisbatlari va joylashuvi tubdan oʻzgardi, jahonda ikki qutblilikdan koʻp qutbli dunyo sari harakat boshlandi. Hozirgi davrda AQSH hamon eng qudratli davlat boʻlib qolayotgan sharo-itlarda jahon iqtisodiy rivojlani-shining asosiy yoʻnalishi koʻpdan-koʻp iqtisodiy markazlarning yuzaga ksli-shidap, jahon iqtisodiy tizimining poliiyentrizmga oʻtishidan va ayni paytda yangi geoiqtisodiy ziddiyatlar-ning yuzaga kelishidan (mas, Kaspiy dspgizi nsfti masalasida [[Ozarbayjon]], Kozogiston, Eron, AQSH, Turkiya man-faatlari toʻqnashuvi) iborat. Ekspertlarning maʼlumotlari boʻyicha 21-asrda jahon iqtisodiy tizimi 6 asosiy markaz – AQSH, Yevropa, [[Xitoy]], [[Yaponiya]], [[Rossiya]], [[Hindiston]], shuningdek, koʻpgina oʻrta va kichik davlatlardan tashkil topadi.
Jahon iqtisodiyotidagi bu yoʻpalishga gaʼsir koʻrsatadigan muhim geoiqtisodiy omil – globallashuv jarayonlaridir. Milliy iqtisodiyoglar oʻrtasida oʻzaro aloqadorlik va bogʻdiqlikning kuchayishi, xoʻjalik integratsiyasi iqtisodiy taraqqiyotning turli bosqichlarida koʻplab davlatlar va mintaqalarni turli darajadagi jadallikda sivilizatsiya taraqqistining umumiy oqimiga tortadi. Ularning soni tobora ortib boradi. Koʻpgina mamdakatlarda iqtisodiy va siyosiy hayotda yuz berayotgap erkinliklar yagona jahon iqtisodiy, axborot, kommunikatsion va madaniy makonning shakllanishi imkoniyatlarini ochadi.
G.da hukumatlar bilan bir qatorda, transmilliy korporatsiya (TMK) va transmilliy banklar (TMB), xalqaro moliyaviy tashkilsgglar faoliyati ham muhim rol oʻynaydi. TMK va TMB – bir tomondan ilgʻor texnologiyalar, boshqaruv, ishlab chiqarishni tashkil qilishning yangi shakllarining qaror topishita, mamlakat iqtisodiy rivojlanishi surʼatlari va darajasini koʻtarishga yordam beradi. Ikkinchi tomondan, ular koʻpincha bu mamlakatlarning rivojlanishida nomutanosiolikni kuchai-tiradi, chunki ular birinchi navbat-da, asosan, chet el kapitali va tashqi bozorga moʻljallangan ayrim tarmoqlar va korxonalarni rivojlantirishga yordam koʻrsatadi.
21-asr boshida Oʻzbekiston Respublikasining rivojlanish strategiyasini shakllantirish uning geosiyosiy va geo-iqtisodiy manfaatlariga asoslanadi. Geoiqtisodiy muammolarni hal qilishda qoʻshni mamlakatlar bilan mus-tahkam [[iqtisodiy integratsiya]] birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, Yevropa va Osiyodagi mamla-katlar bilan tashqi iqtisodiy va tashqi savdo aloqalarini yanada rivojlantirish, Oʻzbekistonning toʻla ququqli aʼzo sifatida Jahon savdo tashkilo-tiga aʼzo boʻlib kirishi ham muhim oʻrinda turadi (yana qarang [[Markaziy Osiyo hamkorligi tashkiloti]], [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]]).
== Adabiyot ==
* Karimov I. Oʻzbekiston XXI asr boʻsagasida. Xavfsizlikka taxdid, barqarorlik sharglari ia taraqqiyot kafolatlari, T., 1997.
Sharafiddin Qobilov.
{{OʻzME}}
{{chala}}
bi0cqz79kbiap82mnfi12r9072xh1sx
5995895
5995894
2026-04-14T09:20:52Z
KWiki78
246724
5995895
wikitext
text/x-wiki
'''Geoiqtisodiyot''' – [[davlat]]ning xalqaro maydonda iqtisodiy strategiya va taktikasini shakllantiradigan amaliy faoliyatini oʻrganadigan fan tarmogʻi. G. [[geosiyosat]] bilan uzviy bogʻliq. Geoiqtisodiyot aniq bir sharoitlarda siyosiy, geografik, [[Iqtisodiyot|iqtisodiy]], harbiy, eko-logik va boshqa omillar uygʻunligini tahlil qilish orqali xalqning turmush darajasi, mamlakatning ishlab chiqarish potensiali, strategik zaxiralar, boshqa davlatlar bilan iqtisodiy aloqalar kabi iqtisodiy omillarni ustivor oʻrganadi. Shuningdek, demografik va [[ekologik omillar]] (aholi tarkibi va zichligi, uning oʻsish surʼatlari, Yer sayyorasining cheklangan resurslariga demografik bosim, xom ashyo zaxiralarining kamayishi va boshqalar)ni tadqiq tgish ham geoiqtisodiyot fani predmetiga kiradi. Bu jami omillarning amal qilishi va taʼsiri mamlakatning geografik holati, uning tabiiy resurslari va iqlim sharoitlari bilan bogʻliq holda oʻrganiladi.
Mamlakat taraqqiyoti ehtiyojlari va milliy-davlat manfaatlariga javob beradigan strategiyani ishlab chiqishda gsosiyosiy va geoiqtisodiy omillar hisobga olinadi. Geoiqtisodiy siyo-satdagi asoyeiy masala jahon bozorlarida millin iqtisodiyotning raqobat-bardoshliligini oshirishga imkon bsradigan sharoitlar yaratishdan davlatning manfaatdorligi hisoblanadi.
„G“ atamasi birinchi marta AQShda 1980-yillar oxirida idmiy muomalaga kiritilli. Bu tushunchaning „geosiye-siy iqtisodiyot“, „xalqaro siyosiy iqtisod“, „sissiy-iqtisodiy gsogra-fiya“ va boshqa taʼriflari ham bor.
Birinchi geoiqtisodiy tadqiqotlar 1920—30 yilda Yaponiya va Germaniyada paydo boʻldi va bu tadqiqotlar shu mamlakatlarning hukmron doiralari tomonidan oʻz hayotiy makopini kengaytirish va jahonga hukmronlik daʼvolarini asoslashga xizmat qildi. 1970-yillarda buyuk ikki davlat – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] oʻrtasidagi oʻzaro ziddiyatlarning kuchayishi G.ning keyingi rivojlanishida yangi bosqich ochdi. Bu davrda G. savdo urushlari, bozorlar uchun kurash; kapital va kishilarning mamlakatlararo koʻchishi bilan bogʻliq boʻlgan toʻsiqtar; harbiy sarf-xarajatlar kjining oʻsishi; byudjet taqchilligi; inflyatsiya va boshqa muammolar b-i shugʻullandi. G. oʻrganadigan muam-molar doirasi rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar, markaz va chekka hududlar oʻrtasidagi ziddiyatlarni ham qamradi. Mustamlakachilikdan ozod boʻlgan davlatlar yangi jahon iqtisodiy tartibini shakllantirishga hara-kat qildilar. Ular rivojlangan mamlakatlar bilan oʻz munosabatlarida tub oʻzgarishlarni amalga oshirish toʻgʻrisida koʻpdan-koʻp takliflar bilan chiq-dilar. Bu takliflarda rivojlanayotgan mamlakatlarning iqtisodiy oʻsishini jadaldashtirish va resurslarni jahon xoʻjaligining chekka hududlari foydasiga qayta taqsimlash masalalari kun tartibiga qoʻyildi.
„[[Sovuq urush]]“ning tugashi, [[Sobiq Sovet Ittifoqi Respublikalari bayroqlari|sobiq Ittifoqning]] inqirozi bilan 1990-yillar boshlarida geosissiy va geoiqtisodiy kuchlar nisbatlari va joylashuvi tubdan oʻzgardi, jahonda ikki qutblilikdan koʻp qutbli dunyo sari harakat boshlandi. Hozirgi davrda AQSH hamon eng qudratli davlat boʻlib qolayotgan sharo-itlarda jahon iqtisodiy rivojlani-shining asosiy yoʻnalishi koʻpdan-koʻp iqtisodiy markazlarning yuzaga ksli-shidap, jahon iqtisodiy tizimining poliiyentrizmga oʻtishidan va ayni paytda yangi geoiqtisodiy ziddiyatlar-ning yuzaga kelishidan (mas, Kaspiy dspgizi nsfti masalasida [[Ozarbayjon]], Kozogiston, Eron, AQSH, Turkiya man-faatlari toʻqnashuvi) iborat. Ekspertlarning maʼlumotlari boʻyicha 21-asrda jahon iqtisodiy tizimi 6 asosiy markaz – AQSH, Yevropa, [[Xitoy]], [[Yaponiya]], [[Rossiya]], [[Hindiston]], shuningdek, koʻpgina oʻrta va kichik davlatlardan tashkil topadi.
Jahon iqtisodiyotidagi bu yoʻpalishga gaʼsir koʻrsatadigan muhim geoiqtisodiy omil – globallashuv jarayonlaridir. Milliy iqtisodiyoglar oʻrtasida oʻzaro aloqadorlik va bogʻdiqlikning kuchayishi, xoʻjalik integratsiyasi iqtisodiy taraqqiyotning turli bosqichlarida koʻplab davlatlar va mintaqalarni turli darajadagi jadallikda sivilizatsiya taraqqistining umumiy oqimiga tortadi. Ularning soni tobora ortib boradi. Koʻpgina mamdakatlarda iqtisodiy va siyosiy hayotda yuz berayotgap erkinliklar yagona jahon iqtisodiy, axborot, kommunikatsion va madaniy makonning shakllanishi imkoniyatlarini ochadi.
G.da hukumatlar bilan bir qatorda, transmilliy korporatsiya (TMK) va transmilliy banklar (TMB), xalqaro moliyaviy tashkilsgglar faoliyati ham muhim rol oʻynaydi. TMK va TMB – bir tomondan ilgʻor texnologiyalar, boshqaruv, ishlab chiqarishni tashkil qilishning yangi shakllarining qaror topishita, mamlakat iqtisodiy rivojlanishi surʼatlari va darajasini koʻtarishga yordam beradi. Ikkinchi tomondan, ular koʻpincha bu mamlakatlarning rivojlanishida nomutanosiolikni kuchai-tiradi, chunki ular birinchi navbat-da, asosan, chet el kapitali va tashqi bozorga moʻljallangan ayrim tarmoqlar va korxonalarni rivojlantirishga yordam koʻrsatadi.
21-asr boshida Oʻzbekiston Respublikasining rivojlanish strategiyasini shakllantirish uning geosiyosiy va geo-iqtisodiy manfaatlariga asoslanadi. Geoiqtisodiy muammolarni hal qilishda qoʻshni mamlakatlar bilan mus-tahkam [[iqtisodiy integratsiya]] birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, Yevropa va Osiyodagi mamla-katlar bilan tashqi iqtisodiy va tashqi savdo aloqalarini yanada rivojlantirish, Oʻzbekistonning toʻla ququqli aʼzo sifatida Jahon savdo tashkilo-tiga aʼzo boʻlib kirishi ham muhim oʻrinda turadi (yana qarang [[Markaziy Osiyo hamkorligi tashkiloti]], [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]]).
== Adabiyot ==
* Karimov I. Oʻzbekiston XXI asr boʻsagasida. Xavfsizlikka taxdid, barqarorlik sharglari ia taraqqiyot kafolatlari, T., 1997.
Sharafiddin Qobilov.
{{OʻzME}}
{{chala}}
k0nvbg2duwyw7uvzpt6ul31d671psc6
5995896
5995895
2026-04-14T09:21:04Z
KWiki78
246724
5995896
wikitext
text/x-wiki
'''Geoiqtisodiyot''' – [[davlat]]ning xalqaro maydonda iqtisodiy strategiya va taktikasini shakllantiradigan amaliy faoliyatini oʻrganadigan fan tarmogʻi. G. [[geosiyosat]] bilan uzviy bogʻliq. Geoiqtisodiyot aniq bir sharoitlarda siyosiy, geografik, [[Iqtisodiyot|iqtisodiy]], harbiy, eko-logik va boshqa omillar uygʻunligini tahlil qilish orqali xalqning turmush darajasi, mamlakatning ishlab chiqarish potensiali, strategik zaxiralar, boshqa davlatlar bilan iqtisodiy aloqalar kabi iqtisodiy omillarni ustivor oʻrganadi. Shuningdek, demografik va [[ekologik omillar]] (aholi tarkibi va zichligi, uning oʻsish surʼatlari, Yer sayyorasining cheklangan resurslariga demografik bosim, xom ashyo zaxiralarining kamayishi va boshqalar)ni tadqiq tgish ham geoiqtisodiyot fani predmetiga kiradi. Bu jami omillarning amal qilishi va taʼsiri mamlakatning geografik holati, uning tabiiy resurslari va iqlim sharoitlari bilan bogʻliq holda oʻrganiladi.
Mamlakat taraqqiyoti ehtiyojlari va milliy-davlat manfaatlariga javob beradigan strategiyani ishlab chiqishda gsosiyosiy va geoiqtisodiy omillar hisobga olinadi. Geoiqtisodiy siyo-satdagi asoyeiy masala jahon bozorlarida millin iqtisodiyotning raqobat-bardoshliligini oshirishga imkon bsradigan sharoitlar yaratishdan davlatning manfaatdorligi hisoblanadi.
„G“ atamasi birinchi marta AQShda 1980-yillar oxirida idmiy muomalaga kiritilli. Bu tushunchaning „geosiye-siy iqtisodiyot“, „xalqaro siyosiy iqtisod“, „sissiy-iqtisodiy gsogra-fiya“ va boshqa taʼriflari ham bor.
Birinchi geoiqtisodiy tadqiqotlar 1920—30 yilda Yaponiya va Germaniyada paydo boʻldi va bu tadqiqotlar shu mamlakatlarning hukmron doiralari tomonidan oʻz hayotiy makopini kengaytirish va jahonga hukmronlik daʼvolarini asoslashga xizmat qildi. 1970-yillarda buyuk ikki davlat – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] oʻrtasidagi oʻzaro ziddiyatlarning kuchayishi G.ning keyingi rivojlanishida yangi bosqich ochdi. Bu davrda G. savdo urushlari, bozorlar uchun kurash; kapital va kishilarning mamlakatlararo koʻchishi bilan bogʻliq boʻlgan toʻsiqtar; harbiy sarf-xarajatlar kjining oʻsishi; byudjet taqchilligi; inflyatsiya va boshqa muammolar b-i shugʻullandi. G. oʻrganadigan muam-molar doirasi rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar, markaz va chekka hududlar oʻrtasidagi ziddiyatlarni ham qamradi. Mustamlakachilikdan ozod boʻlgan davlatlar yangi jahon iqtisodiy tartibini shakllantirishga hara-kat qildilar. Ular rivojlangan mamlakatlar bilan oʻz munosabatlarida tub oʻzgarishlarni amalga oshirish toʻgʻrisida koʻpdan-koʻp takliflar bilan chiq-dilar. Bu takliflarda rivojlanayotgan mamlakatlarning iqtisodiy oʻsishini jadaldashtirish va resurslarni jahon xoʻjaligining chekka hududlari foydasiga qayta taqsimlash masalalari kun tartibiga qoʻyildi.
„[[Sovuq urush]]“ning tugashi, [[Sobiq Sovet Ittifoqi Respublikalari bayroqlari|sobiq Ittifoqning]] inqirozi bilan 1990-yillar boshlarida geosissiy va geoiqtisodiy kuchlar nisbatlari va joylashuvi tubdan oʻzgardi, jahonda ikki qutblilikdan koʻp qutbli dunyo sari harakat boshlandi. Hozirgi davrda AQSH hamon eng qudratli davlat boʻlib qolayotgan sharo-itlarda jahon iqtisodiy rivojlani-shining asosiy yoʻnalishi koʻpdan-koʻp iqtisodiy markazlarning yuzaga ksli-shidap, jahon iqtisodiy tizimining poliiyentrizmga oʻtishidan va ayni paytda yangi geoiqtisodiy ziddiyatlar-ning yuzaga kelishidan (mas, Kaspiy dspgizi nsfti masalasida [[Ozarbayjon]], Kozogiston, Eron, AQSH, Turkiya man-faatlari toʻqnashuvi) iborat. Ekspertlarning maʼlumotlari boʻyicha 21-asrda jahon iqtisodiy tizimi 6 asosiy markaz – AQSH, Yevropa, [[Xitoy]], [[Yaponiya]], [[Rossiya]], [[Hindiston]], shuningdek, koʻpgina oʻrta va kichik davlatlardan tashkil topadi.
Jahon iqtisodiyotidagi bu yoʻpalishga gaʼsir koʻrsatadigan muhim geoiqtisodiy omil – globallashuv jarayonlaridir. Milliy iqtisodiyoglar oʻrtasida oʻzaro aloqadorlik va bogʻdiqlikning kuchayishi, xoʻjalik integratsiyasi iqtisodiy taraqqiyotning turli bosqichlarida koʻplab davlatlar va mintaqalarni turli darajadagi jadallikda sivilizatsiya taraqqistining umumiy oqimiga tortadi. Ularning soni tobora ortib boradi. Koʻpgina mamdakatlarda iqtisodiy va siyosiy hayotda yuz berayotgap erkinliklar yagona jahon iqtisodiy, axborot, kommunikatsion va madaniy makonning shakllanishi imkoniyatlarini ochadi.
G.da hukumatlar bilan bir qatorda, transmilliy korporatsiya (TMK) va transmilliy banklar (TMB), xalqaro moliyaviy tashkilsgglar faoliyati ham muhim rol oʻynaydi. TMK va TMB – bir tomondan ilgʻor texnologiyalar, boshqaruv, ishlab chiqarishni tashkil qilishning yangi shakllarining qaror topishita, mamlakat iqtisodiy rivojlanishi surʼatlari va darajasini koʻtarishga yordam beradi. Ikkinchi tomondan, ular koʻpincha bu mamlakatlarning rivojlanishida nomutanosiolikni kuchai-tiradi, chunki ular birinchi navbat-da, asosan, chet el kapitali va tashqi bozorga moʻljallangan ayrim tarmoqlar va korxonalarni rivojlantirishga yordam koʻrsatadi.
21-asr boshida Oʻzbekiston Respublikasining rivojlanish strategiyasini shakllantirish uning geosiyosiy va geo-iqtisodiy manfaatlariga asoslanadi. Geoiqtisodiy muammolarni hal qilishda qoʻshni mamlakatlar bilan mus-tahkam [[iqtisodiy integratsiya]] birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, Yevropa va Osiyodagi mamla-katlar bilan tashqi iqtisodiy va tashqi savdo aloqalarini yanada rivojlantirish, Oʻzbekistonning toʻla ququqli aʼzo sifatida Jahon savdo tashkilo-tiga aʼzo boʻlib kirishi ham muhim oʻrinda turadi (yana qarang: [[Markaziy Osiyo hamkorligi tashkiloti]], [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]]).
== Adabiyot ==
* Karimov I. Oʻzbekiston XXI asr boʻsagasida. Xavfsizlikka taxdid, barqarorlik sharglari ia taraqqiyot kafolatlari, T., 1997.
Sharafiddin Qobilov.
{{OʻzME}}
{{chala}}
1l99qo2hxynslc8rte89b6ieuymexrw
Lara Fabian
0
643895
5995496
5448546
2026-04-13T15:35:27Z
IvanScrooge98
25245
portret
5995496
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat
|ismi = Lara Fabian
|portret = Lara Fabian - Ma vie dans la tienne (26452248690) (cropped).jpg
|uzunlik = 1.63
|tavsif =
|faoliyat turi = Xonanda
|tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1970|1|9}}
|tavallud joyi = [[Etterberg]], [[Belgiya]]
|fuqaroligi = {{Kanada bayrogʻi}} [[Kanada]]
|fuqarolik =
|vafot sanasi =
|vafot joyi =
|otasi = Pyer Kroʻker
|onasi = Luiza Kroʻker
|turmush o'rtog'i =
|bolalari = Lu Pilichino
|Web Site: = {{URL|http://larafabian.com/}}
|mukofotlari =
|sayt =
|vikiombor =
}}
'''Lara Fabian''' (''Лара Фабиан''; [[1970-yil]]da tugʻilgan, [[Ettenberg]]) — [[Belgiya]]lik xonanda. Lara Fabian [[belgiya]]da tugʻilib oʻsib, [[kanada]]da fuqarosi. Lara Fabian ingliz, ispan va rus tilida qoʻshiq aytadi, lekin koʻpincha fransuz tilida qoʻshiq aytadi. Yevrovidiniye-88 da Luksemburg nomidan borgan.
=== Yoshligi===
Lara Fabian 9 yanvar 1970 yilda Ettenberg shahrida tugʻulgan. 1975 yilgacha [[Italiya]]ning Sitsiliya shahrida yashagan. Faqat 1975 yilda oilasi bilan Belgiyaga koʻchib borgan. 5 yoshligida Laraning otasi unda musiqiy maʼlumotni sezgan va 8 yoshida unga pianino olib bergan. Lara 8 yoshdan boshlab oʻzini birinchi musiqalarini yozgan. Kechroq Konservatoʻriyada qoʻshiq aytishni oʻrgangan.
<br>Laraning muvaffaqiyoti 14 yoshdan boshlangan. Otasi gitarachi boʻlib u bilan klublarda qoʻshiq aytgan. U koʻp musiqiy tanlovloda qatnashgan. Masalan: tramplin («Tremplin de la chanson») musiqiy tanlovda 1986 yilda gʻolib boʻlgan. Laraga xalqaro muvaffaqiyoti 1988 yilda kelgan. 1988 yildagi [[Yevrovideniye]]da [[Luksemburg]]ni taqdim etgan. Lekin faqat 4 oʻrini olgan.
=== Kanada===
Laraning muvaffaqiyoti uchun 28 may 1990 yil juda katta ahamiyati bor. Bu kuni Lara Rik Ellison bilan uchrahsadi va oz vaqt oʻtib Kanadaga uchib ketadi. Shu vaqtda esa Laraning otasi, uning birinchi musiqiy albomini pulini toʻlaydi. Bu albomi chiqshi bilan tez sotilib ketdi. Har bir kontsertida uni yaxshi kutib olishdi va 1991 yil "Felix" musiqiy mukofotida gʻolib boʻlib chiqdi.
<br>1994 yilda esa Kanadada uning ikkinchi musiqiy albomi chiqdi - «Carpe Diem».
{{DEFAULTSORT:Fabian, Lara}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Kanadalik ayol qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:Kanadalik qoʻshiqnavislar]]
[[Turkum: Kanadalik raqs musiqasi ijrochilari]]
7bwhbfxikg0umyfs33x44olyffzrlq3
David Rockefeller
0
656965
5995885
5815615
2026-04-14T09:18:45Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995885
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = David Rockefeller
| tasvir = David Rockefeller, 1984 (cropped).jpg
| izoh = 1984-yilda
| lavozim = Tashqi aloqalar kengashi raisi
| boshlanish davri = 1970-yildan
| tugash davri = 1985-yilgacha
| oʻtmishdoshi = [[John J. McCloy]]
| vorisi = [[Peter George Peterson]]
| tavallud_sanasi = {{birth date|1915|6|12}}
| tavallud_joyi = [[Nyu York]], U. S.
| vafot sanasi = {{death date and age|2017|3|20|1915|6|12}}
| vafot joyi = Pocantico Hills
| partiyasi = Respublikachilar
| turmush_oʻrtogʻi = {{marriage|[[Margaret Rockefeller|Margaret McGrath]]|1940|1996|end=vafot etgan}}
| kasbi = Financial executive, philanthropist, writer
| bolalari = {{hlist|David Jr.|[[Abby Rockefeller (ekolog)|Abigail]]|[[Neva Goodwin|Neva]]|[[Peggy Dulany|Margaret]]|[[Richard Rockefeller|Richard]]|[[Eileen Rockefeller Growald|Eileen]]}}
| ota-onasi = {{ubl|[[John D. Rockefeller Jr.]]|[[Abby Aldrich Rockefeller|Abigail Greene Aldrich]]}}
| qarindoshlari = [[Rokfellerlar]]
| taʼlim = {{ubl|[[Garvard universiteti]] (bakalavr)|London iqtisodiyot maktabi|Chikago universiteti}}
}}
'''David Rockefeller''' ({{Talaffuz|Devid Rokfeller}}, 1915-yil 12-iyun – 2017-yil 20-mart) – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[Investitsiya banki|bankir]], [[Chase Bank|Chase Manhattan korporatsiyasining]] raisi va bosh ijrochi direktori boʻlgan. Rokfellerlar oilasi uchinchi avlodining eng keksa tirik aʼzosi va 2004-yildan vafotigacha oila boshligʻi edi<ref name="James">{{Yangiliklar manbasi |date=August 11, 2004 |title=James S. Rockefeller, 102, Dies; Was a Banker and a '24 Olympian |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2004/08/11/business/james-s-rockefeller-102-dies-was-a-banker-and-a-24-olympian.html |access-date=2012-09-16 |quote=James Stillman Rockefeller, who helped capture an Olympic rowing title for the United States before a banking career with a company that eventually become Citigroup, died yesterday at his home in Greenwich, Conn., his family announced. He was 102.}}</ref>. Rokfeller Jon D. Rokfeller va Ebbi Aldrich Rokfellerning beshinchi oʻgʻli, kenja farzandi, Jon D. Rokfeller va Laura Spelman Rokfellerning nabirasi edi<ref>[http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_David-Rockefeller-Sr_MJ03.html #305 David Rockefeller Sr – The Worldʼs Billionaires 2009 – Forbes.com]</ref>.
U oʻzining keng koʻlamli siyosiy aloqalari bilan ajralib turardi. Oʻlimi vaqtida uning boyligi 3,3 milliard dollarga baholangan edi<ref name="Forbes">{{Jurnal manbasi |title=David Rockefeller, Sr. |url=https://www.forbes.com/profile/david-rockefeller-sr/?list=billionaires |magazine=[[Forbes]] |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
== Bolaligi va yoshligi ==
Rokfeller [[Nyu-York|Nyu-York shahrida]] tugʻilgan. West 54th Street, 10-uy manzilidagi sakkiz qavatli uyda oʻsgan, bu shaharda oʻsha paytda qurilgan eng baland xususiy uy edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://daytoninmanhattan.blogspot.com/2013/03/the-lost-j-d-rockefeller-jr-house-no-10.html |sarlavha=Daytonian in Manhattan: The Lost J. D. Rockefeller Jr. House – No. 10 W 54th St. |muallif=Miller |ism=Tom |sana=March 18, 2013 |ish=Daytonian in Manhattan |qaralgan sana=May 24, 2016}}</ref>. Rokfeller moliyachi Jon Devisson Rokfeller va sotsialist Abigeyl Grin „Ebbi“ Aldrichdan tugʻilgan olti farzandning eng kichigi edi<ref>{{Kitob manbasi |last=Bee |first=Harriet Schoenholz |title=Art in Our Time: A Chronicle of the Museum of Modern Art |url=https://archive.org/details/artinourtimechro0000unse_y1g6 |publisher=The Museum of Modern Art |year=2004 |isbn=978-0-87070-001-9 |location=New York, NY |pages=[https://archive.org/details/artinourtimechro0000unse_y1g6/page/n22 19]}}</ref>. Uning otasi Jon „Standard Oil“ kompaniyasi asoschisi Jon Davison Rokfeller va onasi maktab oʻqituvchisi Laura Selestiya „Cettie“ Spelman<ref name=":0">{{Kitob manbasi |last=Weir |first=Robert E. |title=Class in America: An Encyclopedia |publisher=Bloomsbury Publishing USA |year=2007 |isbn=978-0-313-06835-5 |location=New York, NY |pages=712}}</ref>.
Uning onasi Ebbi Rod-Aylend AQSH senatori Nelson Vilmart Aldrich va Abigayl Pirs Truman „Ebbi“ Chapmanning qizi edi<ref name=":02">{{Kitob manbasi |last=Weir |first=Robert E. |title=Class in America: An Encyclopedia |publisher=Bloomsbury Publishing USA |year=2007 |isbn=978-0-313-06835-5 |location=New York, NY |pages=712}}</ref>. Devidning beshta katta ukalari – Ebbi, Jon III, Nelson, Lorans va Uintrop.
Rokfeller Garlemdagi 123-koʻchada joylashgan Linkoln eksperimental maktabida oʻqidi. Kolumbiya universiteti bilan bogʻlangan maktab Rokfellerning xayriya taʼlim tashkiloti – Umumiy taʼlim kengashi yordamida tashkil etilgan<ref>{{Kitob manbasi |last=Little |first=Carl |title=The Art of Dahlov Ipcar |publisher=Down East Books |year=2010 |isbn=978-0-89272-809-1 |pages=122}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |last=Reisch |first=George A. |title=The Politics of Paradigms: Thomas S. Kuhn, James B. Conant, and the Cold War "Struggle for Men's Minds" |publisher=State University of New York Press |year=2019 |isbn=978-1-4384-7367-3 |pages=6}}</ref>.
1936-yilda Rokfeller [[Harvard universiteti|Garvard universitetini]] aʼlo baholarga tamomlagan va „The Garvard Crimson“ jurnalida muharrir boʻlib ishlagan<ref>{{Kitob manbasi |last=Bethell |first=John T. |date=June 30, 2009 |title=Harvard A to Z |url=https://books.google.com/books?id=WGrBJFRw1GsC&q=david+rockefeller+%22harvard+crimson%22+editor&pg=PA183 |location=Cambridge, Mass. |publisher=Harvard University Press |page=183 |isbn=978-0-674-01288-2 |accessdate=January 4, 2018}}</ref>. Garvardda bir yil iqtisod, soʻngra bir yil [[London]] Iqtisodiyot maktabida (LSE) [[Friedrich Hayek|Fridrix fon Xayek]] qoʻl ostida tahsil oldi<ref name="DavidKathleen">{{Veb manbasi |sarlavha=The Fitzgeralds and the Kennedys Before 1960 |url=http://www.funtrivia.com/en/subtopics/The-Fitzgeralds-and-the-Kennedys-Before-1960-285973.html |nashriyot=funtrivia.com |qaralgan sana=November 3, 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131104210316/http://www.funtrivia.com/en/subtopics/The-Fitzgeralds-and-the-Kennedys-Before-1960-285973.html |arxivsana=November 4, 2013}}</ref>. Rokfeller xorijdagi faoliyati davomida qisqa muddat [[Chase Bank|Chase Manhattan bankining]] London filialida ishladi.
Amerika Qoʻshma Shtatlariga qaytib, aspiranturada oʻqishni tugatgandan soʻng, 1940-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetida]] iqtisod boʻyicha fan nomzodi ilmiy darajasini oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Smith |first=Timothy R. |title=David Rockefeller Sr., steward of family fortune and Chase Manhattan Bank, dies at 101 |work=Chicago Tribune |url=http://www.chicagotribune.com/business/ct-david-rockefeller-dies-obit-20170320-story.html |access-date=November 6, 2017}}</ref>.
== Faoliyati ==
Chikagoda oʻqishni tugatgandan soʻng, Nyu-York meri Fiorello La Guardianing kotibi boʻlib ishladi<ref>{{Harvp|Harr|Johnson|1988}}</ref>. 1941-yildan 1942-yilgacha Rokfeller Qoʻshma Shtatlar Mudofaa, sogʻliqni saqlash va farovonlik xizmatlari boshqarmasi mintaqaviy direktorining yordamchisi boʻlgan.
Rokfeller 1943-yilda AQSH armiyasiga xizmatga kirdi. 1945-yilda kapitan unvonini oldi. Ikkinchi jahon urushi paytida Shimoliy Afrika va Fransiyada harbiy razvedkada xizmat qilgan. Siyosiy va iqtisodiy razvedka boʻlinmalarini tashkil qilgan. [[Fort Ritchie|Merilend shtatining Fort-Ritchi]] shahrida maxsus tayyorlangan „Ritchi Boy“ maxfiy boʻlinmasida xizmat qilgan<ref>CBS, "60 Minutes, „ Season 53, episode 34, first presented May 9, 2021.</ref>. Parijdagi Amerika elchixonasida harbiy attashe yordamchisi boʻlib ishlagan<ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>.
1946-yilda Rokfeller uzoq vaqtdan beri oila bilan bogʻlangan Chase National Bank xodimlariga qoʻshildi<ref name="nytimes">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>. Oʻsha paytda rais Rokfellerning amakisi Wintrop Aldrich edi<ref name="The Scribner Encyclopedia of American Lives: M-Z">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=IzQOAQAAMAAJ |title=The Scribner Encyclopedia of American Lives: M-Z |publisher=C. Scribner's Sons |year=2003 |isbn=9780684312224 |editor=O'Neill |edition=illustrated |page=270}}</ref>. Chase Bank tijoriy bank boʻlib, boshqa taniqli moliya institutlari va [[General Electric]] kabi yirik korporativ mijozlarga xizmat koʻrsatadi. 1930-yilda Rokfeller markazining muhim birinchi ijarachisiga aylangan<ref name="A Financial History of the United States: From Christopher Columbus to the Robber Barons (1492-1900)">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=YRjmQLOscGoC&pg=PA308 |title=A Financial History of the United States: From Christopher Columbus to the Robber Barons (1492-1900) |last=Markham |first=Jerry W. |publisher=M.E. Sharpe |year=2002 |isbn=9780765607300 |edition=illustrated |page=308}}</ref>. Bank [[neft sanoati]] bilan chambarchas bogʻlangan va uni moliyalashtirgan boʻlib, uning direktorlar kengashi bilan Standard Oil vorisi kompaniyalari, xususan Exxon Mobil bilan uzoq muddatli aloqalarga ega<ref name="nytimes" />. Chase National 1955-yilda [[Chase Bank|Chase Manhattan bankiga]] aylandi. Hozirda [[JPMorgan Chase]] deb ataladi<ref name="International Business Law: Cases and Materials">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=tblUCgAAQBAJ&pg=PT97 |title=International Business Law: Cases and Materials |last=Cameron III |first=George D. |publisher=Van Rye Publishing, LLC |year=2015 |isbn=9780990367147 |page=97}}</ref>.
Rokfeller tashqi aloqalar departamentida menejer yordamchisi sifatida ish boshlagan. Kofe, shakar va metallar xalqaro savdosini moliyalashtirdi. Butun dunyo boʻylab 1000 dan ortiq vakillik banklari bilan aloqalarni davom ettirdi. 1960-yilda departament raisi boʻlgan. U 1969-yildan 1980-yilgacha Chase Manhattan kompaniyasining raisi, bosh ijrochi direktori va 1981-yilgacha raisi boʻlgan. 1980-yilda bankning 1,7% aksiyalariga ega boʻlgan eng yirik individual aksiyadori edi<ref>“The Change at David’s Bank", ''Time'', September 1, 1980.</ref>.
Bosh direktor sifatidagi faoliyati davomida Chase xalqaro miqyosda tarqaldi va dunyodagi eng yirik korrespondent banklarning global tarmogʻi tufayli jahon moliya tizimining tarkibiy qismiga aylandi. 1973-yilda Chase oʻsha paytdagi [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqining]] Moskva shahrida Amerika bankining birinchi boʻlimini ochdi. Oʻsha yili Rokfeller Xitoyga safar qildi, natijada uning banki Xitoy Milliy Bankining AQShdagi birinchi vakil bankiga aylandi<ref name="jpmorganchase">{{Veb manbasi |url=https://www.jpmorganchase.com/corporate/About-JPMC/document/shorthistory.pdf |sarlavha=The History of JPMorgan Chase & Co. |ish=www.jpmorganchase.com |qaralgan sana=March 21, 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170412231822/https://www.jpmorganchase.com/corporate/About-JPMC/document/shorthistory.pdf |arxivsana=April 12, 2017}}</ref>.
Bu davrda Chase Manhattan koʻplab nomoliyaviy korporatsiyalar ustidan oʻz taʼsirini kengaytirdi. 1979-yilda „Yirik korporatsiyalar ustidan bank nazoratining ahamiyati“ nomli tadqiqotda AQShda joylashgan yirik moliya institutlari boshqa korporatsiyalar ustidan eng koʻp nazoratga ega boʻlganligi haqida taxmin qilingan<ref>{{Cite journal|last=Kotz|first1=David|date=1979|title=The Significance of Bank Control over Large Corporations|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-economic-issues_1979-06_13_2/page/407|journal=Journal of Economic Issues|volume=13|issue=2|pages=407–426|doi=10.1080/00213624.1979.11503647|jstor=4224816}}</ref>. Tadqiqot shuni aniqlaydi:
„Rokfeller tomonidan boshqariladigan Chase Manhattan banki roʻyxatda birinchi oʻrinni egallagan va 16 kompaniyani nazorat qiladi“.
U chet el safarlariga haddan tashqari koʻp vaqt sarflagani uchun ayblangan. Chase 1970-yillarning oʻrtalarida, shahar bankrot boʻlish arafasida turgan paytda Nyu-Yorkdagi koʻproq qimmatli qogʻozlarga ega edi. 1974-yilda audit obligatsiyalar savdosidagi yoʻqotishlar kamaytirilganligini aniqlagan. 1975-yilda bank Federal zaxira tomonidan „muammoli bank“ deb topilgandi<ref name="nytimes2">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
1974-yildan 1976-yilgacha Chase daromadi 36 foizga kamaydi, eng katta raqiblariniki esa 12 foizdan 31 foizgacha oʻsdi. Bankning daromadi 1976-1980-yillar oraligʻida ikki baravar koʻpaydi va aktivlar evaziga raqibi Citibankni ancha ortda qoldirdi. 1981-yilga kelib bankning moliyaviy ahvoli toʻliq tiklandi<ref name="nytimes3">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
1979-yil noyabr oyida Eron shohi [[Muhammad Rizo Pahlaviy]] [[Limfoma|limfomadan]] davolanish uchun AQShga kelgan. Chase Bank raisi boʻlgan Rokfeller xalqaro mojaroga aralashib qolgan. Oʻshanda u [[Henry Kissinger]], Jon Makkloy va Rokfeller yordamchilari bilan birgalikda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti|AQSh Davlat departamenti]] orqali prezident [[Jimmy Carter|Jimmi Karterni]] shoh bilan koʻrishishga koʻndirdi. Bu harakat Eronda garovga olish inqirozi deb nomlanuvchi voqeani qoʻzgʻatdi. Rokfellerni ommaviy axborot vositalarining, xususan, ''[[The New York Times|The New York Times gazetasining]]'' nishoniga aylandi<ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>.
Rokfeller 1981-yilda bank boshqaruvidan chiqdi. Uning oʻrniga Willard C. Butcher keldi. Chase kompaniyasining sobiq raisi Makkloy oʻshanda Rokfeller tarixga buyuk bankir sifatida emas, balki „haqiqiy shaxs, jamiyatning taniqli aʼzosi“ sifatida kirib borishiga ishonishini aytgan edi<ref name="nytimes4">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
== Siyosiy aloqalari ==
Rokfeller [[Dwight D. Eisenhower|Duayt Eyzenxauerdan]] boshlab xorijiy yetakchilar va AQSh prezidentlari bilan uchrashgan. Baʼzida u yuqori darajadagi biznesda norasmiy emissar boʻlib xizmat qilgan<ref name="Around the world in 90 years">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=J1t2AAAAMAAJ |title=Around the world in 90 years |last=Janus |first=Christopher George |publisher=Sheffield Books |year=2003 |page=63}}</ref>. [[Saddam Husayn]], [[Fidel Castro]], [[Nikita Xrushchyov]] va [[Mixail Gorbachyov]] bilan uchrashgan<ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>.
Prezident [[Jimmy Carter|Jimmi Karter]] unga [[AQSh Moliya vaziri|Qoʻshma Shtatlar moliya vaziri]] lavozimini taklif qilgan, ammo u rad etgan<ref name="Paul Volcker: The Making of a Financial Legend">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=t0y96IB9jsQC&pg=PT35 |title=Paul Volcker: The Making of a Financial Legend |last=Treaster |first=Joseph B. |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=9781118160855 |page=35}}</ref>.
Rokfeller Chase manfaatlarini kengaytirishda [[Avtokratiya|avtokratlar]] bilan doʻstlashgani uchun tanqid qilindi. Devid Bruks 2002-yilda Rokfeller „oʻz hayotini hukmron sinf klubida oʻtkazgan va klub aʼzolari nima qilishmasin, ularga sodiq boʻlgan“ deb yozgan. Uning taʼkidlashicha, Rokfeller „neftga boy diktatorlar“, „Sovet partiyasi boshliqlari“ va „madaniy inqilobning xitoylik jinoyatchilari“ bilan bitimlar tuzgan<ref name="nytimes5">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
Rokfeller [[Henry Kissinger|Genri Kissinjer]] bilan 1954-yilda Kissinjer Devid Rokfeller aʼzosi boʻlgan yadroviy qurollar boʻyicha xalqaro aloqalar guruhi direktori etib tayinlanganida uchrashdi<ref>{{Harvp|Grose|1996}}</ref><ref>{{Harvp|Isaacson|2005}}</ref>. Kissingerni aka-uka Rokfellerlar jamgʻarmasi vasiylik kengashiga tayinladi. Chase bankining Chilidagi manfaatlari va 1970-yilda Salvador Allendening saylanishi mumkinligi haqida tez-tez maslahatlashdi<ref>{{Harvp|Isaacson|2005}}</ref>. Rokfeller 1971-yilda „Xitoyga kirish“ tashabbusini qoʻllab-quvvatladi<ref>{{Harvp|Wilson|1986}}</ref>.
U [[Respublikachilar partiyasi|respublikachi]] va partiyaviy boʻlsa-da, akasi Nelsonning siyosiy ambitsiyalari va davlat siyosati pozitsiyasidan kelib chiqqan moʻtadil „Rokfeller Respublikachilari“ aʼzosi edi. 2006-yilda u [[Goldman Sachs|Goldman Sachsning]] sobiq rahbarlari va boshqalar bilan hamkorlikda Vashingtonda joylashgan Respublikachilarga mablagʻ yigʻish guruhini tuzdi va mafkuraviy daʼvogarlar ustidan moʻtadil respublikachilar nomzodlarini qoʻllab-quvvatladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Forsythe |first=Michael |date=October 17, 2006 |title='Rockefeller Republicans' Open Wallets to Back Party Moderates |publisher=[[Bloomberg News|Bloomberg.com]] |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a9_JqgSLvSgo |access-date=September 4, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930041712/https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a9_JqgSLvSgo |archive-date=September 30, 2007}}</ref>.
Rokfeller [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi (CI)|Markaziy razvedka boshqarmasi]] (CIA) direktori Allen Dalles va uning akasi, Eyzenxauer maʼmuriyatining Davlat kotibi Jon Foster Dalles bilan kollej yillaridan beri tanish edi<ref>{{Harvp|Perloff|1988}}</ref><ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>. Aynan Rokfeller markazida Allen Dalles Ikkinchi Jahon Urushidan keyin [[MI6]] bilan yaqin aloqada boʻlgan, AQShning asosiy operatsiyalari ham markazda boʻlgan oʻzining operatsion markazini tashkil qilgan<ref>{{Harvp|Srodes|1999}}</ref>. Uning amakivachchasi, [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]] agenti Kermit Ruzvelt 1953-yilgi Eron davlat toʻntarishida ishtirok etgan<ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>.
1950-yillarda Markaziy razvedka boshqarmasining muhim tahlilchisi boʻlgan Uilyam Bundi bilan doʻstlashdi. Milliy Xavfsizlik Kengashi bilan aloqachisiga aylandi va keyinchalik umrbod doʻsti boʻldi<ref>{{Harvp|Bird|1998}}</ref><ref>{{Harvp|Reich|1996}}</ref>.
1964-yilda Sol Linovits kabi Amerikaning boshqa biznes vakillari bilan birgalikda Rokfeller notijorat xalqaro ijroiya xizmati korpusiga asos soldi. bu rivojlanayotgan mamlakatlarni xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishga yordam beradi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Holley |first=Joe |date=March 18, 2005 |title=Former Diplomat Sol Linowitz, 91, Dies |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A47416-2005Mar18.html |access-date=October 3, 2013}}</ref>. 1979-yilda Nyu-York ishbilarmonlarining notijorat aʼzolik tashkiloti boʻlgan Nyu-York shahri uchun hamkorlik tashkilotini tuzdi. tomonidan 1992-yilda Nyu-York Federal zaxira banki rahbari tomonidan Rossiyaga bank tizimini modernizatsiya qilish boʻyicha maslahat berish uchun Prezident [[Boris Yeltsin]] qoʻllovi bilan tuzilgan Rossiya-Amerika bankirlari forumining yetakchi aʼzosi etib saylandi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Quint |first=Michael |date=June 20, 1992 |title=U.S. Advisers Will Aid Russians In Modernizing Banking System |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1992/06/20/world/us-advisers-will-aid-russians-in-modernizing-banking-system.html |access-date=March 23, 2008}}</ref>.
== Shaxsiy hayoti ==
1940-yilda Margaret MakGratga uylandi<ref name="nytimes6">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>. U 1996-yilda vafot etgan. Ularning olti farzandi bor:
Devid Rokfeller-kichik (1941-yil 24-iyulda tugʻilgan) – „Rockefeller Family & Associates“ kompaniyasi raisi oʻrinbosari, Rockefeller Financial Services kompaniyasi raisi, boshqa koʻplab oilaviy institutlar qatorida Rokfeller jamgʻarmasining ishonchli vakili, Rokfellerlar fondi va Rockefeller & Co., Inc.ning sobiq raisi<ref name="nytimes7">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
Abigayl Aldrich Rokfeller (1943-yilda tugʻilgan) – ekolog va feminist. Eng katta va isyonkor qizi, u [[Marksizm|marksizmga]] qiziqib qolgan va [[Fidel Castro|Fidel Kastroning]] ashaddiy muxlisi. 1960-yillarning oxiri/1970-yillarning boshidagi [[Radikal feminizm|radikal feminist]] boʻlib, „Ayollar ozodligi“ tashkilotiga aʼzo boʻlgan, keyinchalik „Cell 16“ deb nomlangan guruhni tashkil qilgan. Ekolog, ayollar ozodlik harakatining faol tarafdori<ref>{{Harvp|Echols|1989}}</ref>.
Neva Rokfeller (1944-yilda tugʻilgan) – iqtisodchi. Global rivojlanish va atrof-muhit instituti direktori, Rokfeller aka-uka jamgʻarmasining ishonchli vakili va vitse-prezidenti<ref name="nytimes8">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
Margaret Dulany Rokfeller (1947-yilda tugʻilgan) – 1986-yilda Synergos institutining asoschisi, tashqi aloqalar boʻyicha kengash boshqaruvi aʼzosi, [[Harvard universiteti|Garvard universitetining]] Devid Rokfeller nomidagi [[Lotin amerikasi|Lotin Amerikasi]] tadqiqotlari markazining maslahat qoʻmitasida ishlaydi<ref name="nytimes9">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
Richard Gilder Rokfeller (1949–2014) – shifokor, „Chegara bilmas shifokorlar“ xalqaro yordam guruhining Amerika Qoʻshma Shtatlari maslahat kengashi raisi, Rokfeller aka-uka jamgʻarmasining ishonchli vakili va raisi boʻlgan<ref>Santora, Marc, [https://www.nytimes.com/2014/06/14/nyregion/richard-rockefeller-killed-in-new-york-plane-crash.html „Richard Rockefeller Killed in New York Plane Crash“], New York ''Times'', June 13, 2014' retrieved June 13, 2014.</ref>.
Eylin Rokfeller (1952-yil 26-fevralda tugʻilgan) – 2002-yilda Nyu-York shahrida tashkil etilgan Rokfeller xayriya maslahatchilari guruhining asoschisi<ref name="nytimes10">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
== Mukofotlari ==
* AQSH Prezidentining ozodlik medali
* Faxriy Legion medali
* Armiyaning faxriy medali
* Italiya Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun ordeni
* Peru Quyoshi ordeni
* Kedr milliy ordeni
* Katta Toj ordeni
* Asteklar burguti ordeni
* Janubiy Xoch ordeni
* Fransisko Miranda ordeni
* Faxriy Legion ordeni
* Katta Xoch ordeni
* Oq fil ordeni
== Xayriya ishlari ==
[[2008-yil]]da [[Garvard Universiteti]]ga 100 million dollar xayriya qildi<ref>[http://www.bostonglobe.com/metro/2014/02/19/harvard-lands-biggest-ever-gift-for-financial-aid-million-from-billionaire-kenneth-griffin/BQMiqVooomg4D1axu3TXbP/story.html Alumnus donates $150 million to Harvard]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{DEFAULTSORT:Rockefeller, David}}
[[Turkum:AQSh tadbirkorlari]]
[[Turkum:AQSh milliarderlari]]
[[Turkum:Yuz yoshdan oshganlar]]
42t6coexurh12vo5ofdy6wg546sj2ld
5995886
5995885
2026-04-14T09:19:02Z
KWiki78
246724
5995886
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = David Rockefeller
| tasvir = David Rockefeller, 1984 (cropped).jpg
| izoh = 1984-yilda
| lavozim = Tashqi aloqalar kengashi raisi
| boshlanish davri = 1970-yildan
| tugash davri = 1985-yilgacha
| oʻtmishdoshi = [[John J. McCloy]]
| vorisi = [[Peter George Peterson]]
| tavallud_sanasi = {{birth date|1915|6|12}}
| tavallud_joyi = [[Nyu York]], U. S.
| vafot sanasi = {{death date and age|2017|3|20|1915|6|12}}
| vafot joyi = Pocantico Hills
| partiyasi = Respublikachilar
| turmush_oʻrtogʻi = {{marriage|[[Margaret Rockefeller|Margaret McGrath]]|1940|1996|end=vafot etgan}}
| kasbi = Financial executive, philanthropist, writer
| bolalari = {{hlist|David Jr.|[[Abby Rockefeller (ekolog)|Abigail]]|[[Neva Goodwin|Neva]]|[[Peggy Dulany|Margaret]]|[[Richard Rockefeller|Richard]]|[[Eileen Rockefeller Growald|Eileen]]}}
| ota-onasi = {{ubl|[[John D. Rockefeller Jr.]]|[[Abby Aldrich Rockefeller|Abigail Greene Aldrich]]}}
| qarindoshlari = [[Rokfellerlar]]
| taʼlim = {{ubl|[[Garvard universiteti]] (bakalavr)|London iqtisodiyot maktabi|Chikago universiteti}}
}}
'''David Rockefeller''' ({{Talaffuz|Devid Rokfeller}}, 1915-yil 12-iyun – 2017-yil 20-mart) – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[Investitsiya banki|bankir]], [[Chase Bank|Chase Manhattan korporatsiyasining]] raisi va bosh ijrochi direktori boʻlgan. Rokfellerlar oilasi uchinchi avlodining eng keksa tirik aʼzosi va 2004-yildan vafotigacha oila boshligʻi edi<ref name="James">{{Yangiliklar manbasi |date=August 11, 2004 |title=James S. Rockefeller, 102, Dies; Was a Banker and a '24 Olympian |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2004/08/11/business/james-s-rockefeller-102-dies-was-a-banker-and-a-24-olympian.html |access-date=2012-09-16 |quote=James Stillman Rockefeller, who helped capture an Olympic rowing title for the United States before a banking career with a company that eventually become Citigroup, died yesterday at his home in Greenwich, Conn., his family announced. He was 102.}}</ref>. Rokfeller Jon D. Rokfeller va Ebbi Aldrich Rokfellerning beshinchi oʻgʻli, kenja farzandi, Jon D. Rokfeller va Laura Spelman Rokfellerning nabirasi edi<ref>[http://www.forbes.com/lists/2009/10/billionaires-2009-richest-people_David-Rockefeller-Sr_MJ03.html #305 David Rockefeller Sr – The Worldʼs Billionaires 2009 – Forbes.com]</ref>.
U oʻzining keng koʻlamli siyosiy aloqalari bilan ajralib turardi. Oʻlimi vaqtida uning boyligi 3,3 milliard dollarga baholangan edi<ref name="Forbes">{{Jurnal manbasi |title=David Rockefeller, Sr. |url=https://www.forbes.com/profile/david-rockefeller-sr/?list=billionaires |magazine=[[Forbes]] |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
== Bolaligi va yoshligi ==
Rokfeller [[Nyu-York|Nyu-York shahrida]] tugʻilgan. West 54th Street, 10-uy manzilidagi sakkiz qavatli uyda oʻsgan, bu shaharda oʻsha paytda qurilgan eng baland xususiy uy edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://daytoninmanhattan.blogspot.com/2013/03/the-lost-j-d-rockefeller-jr-house-no-10.html |sarlavha=Daytonian in Manhattan: The Lost J. D. Rockefeller Jr. House – No. 10 W 54th St. |muallif=Miller |ism=Tom |sana=March 18, 2013 |ish=Daytonian in Manhattan |qaralgan sana=May 24, 2016}}</ref>. Rokfeller moliyachi Jon Devisson Rokfeller va sotsialist Abigeyl Grin „Ebbi“ Aldrichdan tugʻilgan olti farzandning eng kichigi edi<ref>{{Kitob manbasi |last=Bee |first=Harriet Schoenholz |title=Art in Our Time: A Chronicle of the Museum of Modern Art |url=https://archive.org/details/artinourtimechro0000unse_y1g6 |publisher=The Museum of Modern Art |year=2004 |isbn=978-0-87070-001-9 |location=New York, NY |pages=[https://archive.org/details/artinourtimechro0000unse_y1g6/page/n22 19]}}</ref>. Uning otasi Jon „Standard Oil“ kompaniyasi asoschisi Jon Davison Rokfeller va onasi maktab oʻqituvchisi Laura Selestiya „Cettie“ Spelman<ref name=":0">{{Kitob manbasi |last=Weir |first=Robert E. |title=Class in America: An Encyclopedia |publisher=Bloomsbury Publishing USA |year=2007 |isbn=978-0-313-06835-5 |location=New York, NY |pages=712}}</ref>.
Uning onasi Ebbi Rod-Aylend AQSH senatori Nelson Vilmart Aldrich va Abigayl Pirs Truman „Ebbi“ Chapmanning qizi edi<ref name=":02">{{Kitob manbasi |last=Weir |first=Robert E. |title=Class in America: An Encyclopedia |publisher=Bloomsbury Publishing USA |year=2007 |isbn=978-0-313-06835-5 |location=New York, NY |pages=712}}</ref>. Devidning beshta katta ukalari – Ebbi, Jon III, Nelson, Lorans va Uintrop.
Rokfeller Garlemdagi 123-koʻchada joylashgan Linkoln eksperimental maktabida oʻqidi. Kolumbiya universiteti bilan bogʻlangan maktab Rokfellerning xayriya taʼlim tashkiloti – Umumiy taʼlim kengashi yordamida tashkil etilgan<ref>{{Kitob manbasi |last=Little |first=Carl |title=The Art of Dahlov Ipcar |publisher=Down East Books |year=2010 |isbn=978-0-89272-809-1 |pages=122}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |last=Reisch |first=George A. |title=The Politics of Paradigms: Thomas S. Kuhn, James B. Conant, and the Cold War "Struggle for Men's Minds" |publisher=State University of New York Press |year=2019 |isbn=978-1-4384-7367-3 |pages=6}}</ref>.
1936-yilda Rokfeller [[Harvard universiteti|Garvard universitetini]] aʼlo baholarga tamomlagan va „The Garvard Crimson“ jurnalida muharrir boʻlib ishlagan<ref>{{Kitob manbasi |last=Bethell |first=John T. |date=June 30, 2009 |title=Harvard A to Z |url=https://books.google.com/books?id=WGrBJFRw1GsC&q=david+rockefeller+%22harvard+crimson%22+editor&pg=PA183 |location=Cambridge, Mass. |publisher=Harvard University Press |page=183 |isbn=978-0-674-01288-2 |accessdate=January 4, 2018}}</ref>. Garvardda bir yil iqtisod, soʻngra bir yil [[London]] Iqtisodiyot maktabida (LSE) [[Friedrich Hayek|Fridrix fon Xayek]] qoʻl ostida tahsil oldi<ref name="DavidKathleen">{{Veb manbasi |sarlavha=The Fitzgeralds and the Kennedys Before 1960 |url=http://www.funtrivia.com/en/subtopics/The-Fitzgeralds-and-the-Kennedys-Before-1960-285973.html |nashriyot=funtrivia.com |qaralgan sana=November 3, 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131104210316/http://www.funtrivia.com/en/subtopics/The-Fitzgeralds-and-the-Kennedys-Before-1960-285973.html |arxivsana=November 4, 2013}}</ref>. Rokfeller xorijdagi faoliyati davomida qisqa muddat [[Chase Bank|Chase Manhattan bankining]] London filialida ishladi.
Amerika Qoʻshma Shtatlariga qaytib, aspiranturada oʻqishni tugatgandan soʻng, 1940-yilda [[Chicago universiteti|Chikago universitetida]] iqtisod boʻyicha fan nomzodi ilmiy darajasini oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Smith |first=Timothy R. |title=David Rockefeller Sr., steward of family fortune and Chase Manhattan Bank, dies at 101 |work=Chicago Tribune |url=http://www.chicagotribune.com/business/ct-david-rockefeller-dies-obit-20170320-story.html |access-date=November 6, 2017}}</ref>.
== Faoliyati ==
Chikagoda oʻqishni tugatgandan soʻng, Nyu-York meri Fiorello La Guardianing kotibi boʻlib ishladi<ref>{{Harvp|Harr|Johnson|1988}}</ref>. 1941-yildan 1942-yilgacha Rokfeller Qoʻshma Shtatlar Mudofaa, sogʻliqni saqlash va farovonlik xizmatlari boshqarmasi mintaqaviy direktorining yordamchisi boʻlgan.
Rokfeller 1943-yilda AQSH armiyasiga xizmatga kirdi. 1945-yilda kapitan unvonini oldi. Ikkinchi jahon urushi paytida Shimoliy Afrika va Fransiyada harbiy razvedkada xizmat qilgan. Siyosiy va iqtisodiy razvedka boʻlinmalarini tashkil qilgan. [[Fort Ritchie|Merilend shtatining Fort-Ritchi]] shahrida maxsus tayyorlangan „Ritchi Boy“ maxfiy boʻlinmasida xizmat qilgan<ref>CBS, "60 Minutes, „ Season 53, episode 34, first presented May 9, 2021.</ref>. Parijdagi Amerika elchixonasida harbiy attashe yordamchisi boʻlib ishlagan<ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>.
1946-yilda Rokfeller uzoq vaqtdan beri oila bilan bogʻlangan Chase National Bank xodimlariga qoʻshildi<ref name="nytimes">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>. Oʻsha paytda rais Rokfellerning amakisi Wintrop Aldrich edi<ref name="The Scribner Encyclopedia of American Lives: M-Z">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=IzQOAQAAMAAJ |title=The Scribner Encyclopedia of American Lives: M-Z |publisher=C. Scribner's Sons |year=2003 |isbn=9780684312224 |editor=O'Neill |edition=illustrated |page=270}}</ref>. Chase Bank tijoriy bank boʻlib, boshqa taniqli moliya institutlari va [[General Electric]] kabi yirik korporativ mijozlarga xizmat koʻrsatadi. 1930-yilda Rokfeller markazining muhim birinchi ijarachisiga aylangan<ref name="A Financial History of the United States: From Christopher Columbus to the Robber Barons (1492-1900)">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=YRjmQLOscGoC&pg=PA308 |title=A Financial History of the United States: From Christopher Columbus to the Robber Barons (1492-1900) |last=Markham |first=Jerry W. |publisher=M.E. Sharpe |year=2002 |isbn=9780765607300 |edition=illustrated |page=308}}</ref>. Bank [[neft sanoati]] bilan chambarchas bogʻlangan va uni moliyalashtirgan boʻlib, uning direktorlar kengashi bilan Standard Oil vorisi kompaniyalari, xususan Exxon Mobil bilan uzoq muddatli aloqalarga ega<ref name="nytimes" />. Chase National 1955-yilda [[Chase Bank|Chase Manhattan bankiga]] aylandi. Hozirda [[JPMorgan Chase]] deb ataladi<ref name="International Business Law: Cases and Materials">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=tblUCgAAQBAJ&pg=PT97 |title=International Business Law: Cases and Materials |last=Cameron III |first=George D. |publisher=Van Rye Publishing, LLC |year=2015 |isbn=9780990367147 |page=97}}</ref>.
Rokfeller tashqi aloqalar departamentida menejer yordamchisi sifatida ish boshlagan. Kofe, shakar va metallar xalqaro savdosini moliyalashtirdi. Butun dunyo boʻylab 1000 dan ortiq vakillik banklari bilan aloqalarni davom ettirdi. 1960-yilda departament raisi boʻlgan. U 1969-yildan 1980-yilgacha Chase Manhattan kompaniyasining raisi, bosh ijrochi direktori va 1981-yilgacha raisi boʻlgan. 1980-yilda bankning 1,7% aksiyalariga ega boʻlgan eng yirik individual aksiyadori edi<ref>“The Change at David’s Bank", ''Time'', September 1, 1980.</ref>.
Bosh direktor sifatidagi faoliyati davomida Chase xalqaro miqyosda tarqaldi va dunyodagi eng yirik korrespondent banklarning global tarmogʻi tufayli jahon moliya tizimining tarkibiy qismiga aylandi. 1973-yilda Chase oʻsha paytdagi [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqining]] Moskva shahrida Amerika bankining birinchi boʻlimini ochdi. Oʻsha yili Rokfeller Xitoyga safar qildi, natijada uning banki Xitoy Milliy Bankining AQShdagi birinchi vakil bankiga aylandi<ref name="jpmorganchase">{{Veb manbasi |url=https://www.jpmorganchase.com/corporate/About-JPMC/document/shorthistory.pdf |sarlavha=The History of JPMorgan Chase & Co. |ish=www.jpmorganchase.com |qaralgan sana=March 21, 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170412231822/https://www.jpmorganchase.com/corporate/About-JPMC/document/shorthistory.pdf |arxivsana=April 12, 2017}}</ref>.
Bu davrda Chase Manhattan koʻplab nomoliyaviy korporatsiyalar ustidan oʻz taʼsirini kengaytirdi. 1979-yilda „Yirik korporatsiyalar ustidan bank nazoratining ahamiyati“ nomli tadqiqotda AQShda joylashgan yirik moliya institutlari boshqa korporatsiyalar ustidan eng koʻp nazoratga ega boʻlganligi haqida taxmin qilingan<ref>{{Cite journal|last=Kotz|first1=David|date=1979|title=The Significance of Bank Control over Large Corporations|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-economic-issues_1979-06_13_2/page/407|journal=Journal of Economic Issues|volume=13|issue=2|pages=407–426|doi=10.1080/00213624.1979.11503647|jstor=4224816}}</ref>. Tadqiqot shuni aniqlaydi:
„Rokfeller tomonidan boshqariladigan Chase Manhattan banki roʻyxatda birinchi oʻrinni egallagan va 16 kompaniyani nazorat qiladi“.
U chet el safarlariga haddan tashqari koʻp vaqt sarflagani uchun ayblangan. Chase 1970-yillarning oʻrtalarida, shahar bankrot boʻlish arafasida turgan paytda Nyu-Yorkdagi koʻproq qimmatli qogʻozlarga ega edi. 1974-yilda audit obligatsiyalar savdosidagi yoʻqotishlar kamaytirilganligini aniqlagan. 1975-yilda bank Federal zaxira tomonidan „muammoli bank“ deb topilgandi<ref name="nytimes2">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
1974-yildan 1976-yilgacha Chase daromadi 36 foizga kamaydi, eng katta raqiblariniki esa 12 foizdan 31 foizgacha oʻsdi. Bankning daromadi 1976-1980-yillar oraligʻida ikki baravar koʻpaydi va aktivlar evaziga raqibi Citibankni ancha ortda qoldirdi. 1981-yilga kelib bankning moliyaviy ahvoli toʻliq tiklandi<ref name="nytimes3">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
1979-yil noyabr oyida Eron shohi [[Muhammad Rizo Pahlaviy]] [[Limfoma|limfomadan]] davolanish uchun AQShga kelgan. Chase Bank raisi boʻlgan Rokfeller xalqaro mojaroga aralashib qolgan. Oʻshanda u [[Henry Kissinger]], Jon Makkloy va Rokfeller yordamchilari bilan birgalikda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti|AQSh Davlat departamenti]] orqali prezident [[Jimmy Carter|Jimmi Karterni]] shoh bilan koʻrishishga koʻndirdi. Bu harakat Eronda garovga olish inqirozi deb nomlanuvchi voqeani qoʻzgʻatdi. Rokfellerni ommaviy axborot vositalarining, xususan, ''[[The New York Times|The New York Times gazetasining]]'' nishoniga aylandi<ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>.
Rokfeller 1981-yilda bank boshqaruvidan chiqdi. Uning oʻrniga Willard C. Butcher keldi. Chase kompaniyasining sobiq raisi Makkloy oʻshanda Rokfeller tarixga buyuk bankir sifatida emas, balki „haqiqiy shaxs, jamiyatning taniqli aʼzosi“ sifatida kirib borishiga ishonishini aytgan edi<ref name="nytimes4">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
== Siyosiy aloqalari ==
Rokfeller [[Dwight D. Eisenhower|Duayt Eyzenxauerdan]] boshlab xorijiy yetakchilar va AQSh prezidentlari bilan uchrashgan. Baʼzida u yuqori darajadagi biznesda norasmiy emissar boʻlib xizmat qilgan<ref name="Around the world in 90 years">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=J1t2AAAAMAAJ |title=Around the world in 90 years |last=Janus |first=Christopher George |publisher=Sheffield Books |year=2003 |page=63}}</ref>. [[Saddam Husayn]], [[Fidel Castro]], [[Nikita Xrushchyov]] va [[Mixail Gorbachyov]] bilan uchrashgan<ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>.
Prezident [[Jimmy Carter|Jimmi Karter]] unga [[AQSh Moliya vaziri|Qoʻshma Shtatlar moliya vaziri]] lavozimini taklif qilgan, ammo u rad etgan<ref name="Paul Volcker: The Making of a Financial Legend">{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=t0y96IB9jsQC&pg=PT35 |title=Paul Volcker: The Making of a Financial Legend |last=Treaster |first=Joseph B. |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=9781118160855 |page=35}}</ref>.
Rokfeller Chase manfaatlarini kengaytirishda [[Avtokratiya|avtokratlar]] bilan doʻstlashgani uchun tanqid qilindi. Devid Bruks 2002-yilda Rokfeller „oʻz hayotini hukmron sinf klubida oʻtkazgan va klub aʼzolari nima qilishmasin, ularga sodiq boʻlgan“ deb yozgan. Uning taʼkidlashicha, Rokfeller „neftga boy diktatorlar“, „Sovet partiyasi boshliqlari“ va „madaniy inqilobning xitoylik jinoyatchilari“ bilan bitimlar tuzgan<ref name="nytimes5">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
Rokfeller [[Henry Kissinger|Genri Kissinjer]] bilan 1954-yilda Kissinjer Devid Rokfeller aʼzosi boʻlgan yadroviy qurollar boʻyicha xalqaro aloqalar guruhi direktori etib tayinlanganida uchrashdi<ref>{{Harvp|Grose|1996}}</ref><ref>{{Harvp|Isaacson|2005}}</ref>. Kissingerni aka-uka Rokfellerlar jamgʻarmasi vasiylik kengashiga tayinladi. Chase bankining Chilidagi manfaatlari va 1970-yilda Salvador Allendening saylanishi mumkinligi haqida tez-tez maslahatlashdi<ref>{{Harvp|Isaacson|2005}}</ref>. Rokfeller 1971-yilda „Xitoyga kirish“ tashabbusini qoʻllab-quvvatladi<ref>{{Harvp|Wilson|1986}}</ref>.
U [[Respublikachilar partiyasi|respublikachi]] va partiyaviy boʻlsa-da, akasi Nelsonning siyosiy ambitsiyalari va davlat siyosati pozitsiyasidan kelib chiqqan moʻtadil „Rokfeller Respublikachilari“ aʼzosi edi. 2006-yilda u [[Goldman Sachs|Goldman Sachsning]] sobiq rahbarlari va boshqalar bilan hamkorlikda Vashingtonda joylashgan Respublikachilarga mablagʻ yigʻish guruhini tuzdi va mafkuraviy daʼvogarlar ustidan moʻtadil respublikachilar nomzodlarini qoʻllab-quvvatladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Forsythe |first=Michael |date=October 17, 2006 |title='Rockefeller Republicans' Open Wallets to Back Party Moderates |publisher=[[Bloomberg News|Bloomberg.com]] |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a9_JqgSLvSgo |access-date=September 4, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930041712/https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=a9_JqgSLvSgo |archive-date=September 30, 2007}}</ref>.
Rokfeller [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi (CI)|Markaziy razvedka boshqarmasi]] (CIA) direktori Allen Dalles va uning akasi, Eyzenxauer maʼmuriyatining Davlat kotibi Jon Foster Dalles bilan kollej yillaridan beri tanish edi<ref>{{Harvp|Perloff|1988}}</ref><ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>. Aynan Rokfeller markazida Allen Dalles Ikkinchi Jahon Urushidan keyin [[MI6]] bilan yaqin aloqada boʻlgan, AQShning asosiy operatsiyalari ham markazda boʻlgan oʻzining operatsion markazini tashkil qilgan<ref>{{Harvp|Srodes|1999}}</ref>. Uning amakivachchasi, [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]] agenti Kermit Ruzvelt 1953-yilgi Eron davlat toʻntarishida ishtirok etgan<ref>{{Harvp|Rockefeller|2002}}</ref>.
1950-yillarda Markaziy razvedka boshqarmasining muhim tahlilchisi boʻlgan Uilyam Bundi bilan doʻstlashdi. Milliy Xavfsizlik Kengashi bilan aloqachisiga aylandi va keyinchalik umrbod doʻsti boʻldi<ref>{{Harvp|Bird|1998}}</ref><ref>{{Harvp|Reich|1996}}</ref>.
1964-yilda Sol Linovits kabi Amerikaning boshqa biznes vakillari bilan birgalikda Rokfeller notijorat xalqaro ijroiya xizmati korpusiga asos soldi. bu rivojlanayotgan mamlakatlarni xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishga yordam beradi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Holley |first=Joe |date=March 18, 2005 |title=Former Diplomat Sol Linowitz, 91, Dies |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A47416-2005Mar18.html |access-date=October 3, 2013}}</ref>. 1979-yilda Nyu-York ishbilarmonlarining notijorat aʼzolik tashkiloti boʻlgan Nyu-York shahri uchun hamkorlik tashkilotini tuzdi. tomonidan 1992-yilda Nyu-York Federal zaxira banki rahbari tomonidan Rossiyaga bank tizimini modernizatsiya qilish boʻyicha maslahat berish uchun Prezident [[Boris Yeltsin]] qoʻllovi bilan tuzilgan Rossiya-Amerika bankirlari forumining yetakchi aʼzosi etib saylandi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Quint |first=Michael |date=June 20, 1992 |title=U.S. Advisers Will Aid Russians In Modernizing Banking System |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1992/06/20/world/us-advisers-will-aid-russians-in-modernizing-banking-system.html |access-date=March 23, 2008}}</ref>.
== Shaxsiy hayoti ==
1940-yilda Margaret MakGratga uylandi<ref name="nytimes6">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>. U 1996-yilda vafot etgan. Ularning olti farzandi bor:
Devid Rokfeller-kichik (1941-yil 24-iyulda tugʻilgan) – „Rockefeller Family & Associates“ kompaniyasi raisi oʻrinbosari, Rockefeller Financial Services kompaniyasi raisi, boshqa koʻplab oilaviy institutlar qatorida Rokfeller jamgʻarmasining ishonchli vakili, Rokfellerlar fondi va Rockefeller & Co., Inc.ning sobiq raisi<ref name="nytimes7">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
Abigayl Aldrich Rokfeller (1943-yilda tugʻilgan) – ekolog va feminist. Eng katta va isyonkor qizi, u [[Marksizm|marksizmga]] qiziqib qolgan va [[Fidel Castro|Fidel Kastroning]] ashaddiy muxlisi. 1960-yillarning oxiri/1970-yillarning boshidagi [[Radikal feminizm|radikal feminist]] boʻlib, „Ayollar ozodligi“ tashkilotiga aʼzo boʻlgan, keyinchalik „Cell 16“ deb nomlangan guruhni tashkil qilgan. Ekolog, ayollar ozodlik harakatining faol tarafdori<ref>{{Harvp|Echols|1989}}</ref>.
Neva Rokfeller (1944-yilda tugʻilgan) – iqtisodchi. Global rivojlanish va atrof-muhit instituti direktori, Rokfeller aka-uka jamgʻarmasining ishonchli vakili va vitse-prezidenti<ref name="nytimes8">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
Margaret Dulany Rokfeller (1947-yilda tugʻilgan) – 1986-yilda Synergos institutining asoschisi, tashqi aloqalar boʻyicha kengash boshqaruvi aʼzosi, [[Harvard universiteti|Garvard universitetining]] Devid Rokfeller nomidagi [[Lotin amerikasi|Lotin Amerikasi]] tadqiqotlari markazining maslahat qoʻmitasida ishlaydi<ref name="nytimes9">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
Richard Gilder Rokfeller (1949–2014) – shifokor, „Chegara bilmas shifokorlar“ xalqaro yordam guruhining Amerika Qoʻshma Shtatlari maslahat kengashi raisi, Rokfeller aka-uka jamgʻarmasining ishonchli vakili va raisi boʻlgan<ref>Santora, Marc, [https://www.nytimes.com/2014/06/14/nyregion/richard-rockefeller-killed-in-new-york-plane-crash.html „Richard Rockefeller Killed in New York Plane Crash“], New York ''Times'', June 13, 2014' retrieved June 13, 2014.</ref>.
Eylin Rokfeller (1952-yil 26-fevralda tugʻilgan) – 2002-yilda Nyu-York shahrida tashkil etilgan Rokfeller xayriya maslahatchilari guruhining asoschisi<ref name="nytimes10">{{Yangiliklar manbasi |last=Kandell |first=Jonathan |date=March 20, 2017 |title=David Rockefeller, Philanthropist and Head of Chase Manhattan, Dies at 101 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2017/03/20/business/david-rockefeller-dead-chase-manhattan-banker.html?_r=0 |access-date=March 20, 2017}}</ref>.
== Mukofotlari ==
* AQSH Prezidentining ozodlik medali
* Faxriy Legion medali
* Armiyaning faxriy medali
* Italiya Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun ordeni
* Peru Quyoshi ordeni
* Kedr milliy ordeni
* Katta Toj ordeni
* Asteklar burguti ordeni
* Janubiy Xoch ordeni
* Fransisko Miranda ordeni
* Faxriy Legion ordeni
* Katta Xoch ordeni
* Oq fil ordeni
== Xayriya ishlari ==
[[2008-yil]]da [[Garvard Universiteti]]ga 100 million dollar xayriya qildi<ref>[http://www.bostonglobe.com/metro/2014/02/19/harvard-lands-biggest-ever-gift-for-financial-aid-million-from-billionaire-kenneth-griffin/BQMiqVooomg4D1axu3TXbP/story.html Alumnus donates $150 million to Harvard]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{DEFAULTSORT:Rockefeller, David}}
[[Turkum:AQSh tadbirkorlari]]
[[Turkum:AQSh milliarderlari]]
[[Turkum:Yuz yoshdan oshganlar]]
lpw0ymgslv9jiodq7jc4yxlb7k5akxu
Ikrom Aliboyev
0
657133
5995439
5952942
2026-04-13T13:47:50Z
AnvarxonM
75105
5995439
wikitext
text/x-wiki
{{ism+familiya|Ikrom|Aliboyev}}
{{Futbolchi
| ism = Ikrom Aliboyev
| image = Ikrom Aliboev.jpg
| laqab =
| tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|1|9}}
| toʻliqism = Ikrom Isroiljon oʻgʻli Aliboyev
| tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Toshkent}} [[Oʻzbekiston]]
| pozitsiya = [[Yarim himoyachi]]
| boʻyi = {{boʻy|m=1.70}}
| joriyklub = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| klubraqami = 5
| yillar1 = 2013—2018
| klublar1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv Toshkent]]
| isht1 = 97
| gollar1 = 11
| yillar2 = 2019—2021
| klublar2 = [[:en:FC Seoul|FC Seoul]]
| isht2 = 46
| gollar2 = 3
| yillar3 = 2021
| klublar3 = [[:en:Daejeon Hana Citizen|Daejeon Hana Citizen]]
| isht3 = 17
| gollar3 = 1
| yillar4 = 2022
| klublar4 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]
| isht4 = 18
| gollar4 = 0
| yillar5 = 2023
| klublar5 = [[:en:Gangwon FC|Gangwon FC]]
| isht5 = 25
| gollar5 = 1
| yillar6 = 2023
| klublar6 = Gangwon FC Reserves
| isht6 = 3
| gollar6 = 0
| yillar7 = 2024
| klublar7 = [[:en:Seongnam FC|Seongnam FC]]
| isht7 = 13
| gollar7 = 0
| yillar8 = 2025—
| klublar8 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| isht8 = 30
| gollar8 = 4
| milliyyillar1 = 2015—2018
| milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Oʻzbekiston U-23]]
| milliyisht1 = 6
| milliygollar1 = 5
| milliyyillar2 = 2015—2021
| milliyjamoa2 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]]
| milliyisht2 = 28
| milliygollar2 = 0
| pcupdate = 2026-yil 13-aprel
}}
'''Ikrom Isroiljon oʻgʻli Aliboyev''' (1994-yili 9-yanvarda [[Toshkent]] shahrida tugʻilgan) – oʻzbekistonlik professional [[futbolchi]]. [[Oʻzbekiston Superligasi]] ishtirokchisi, [[Fargʻona]]ning „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ klub aʼzosi. Maydondagi ampluasi [[yarim himoyachi]].
== Klubdagi faoliyati ==
Ikrom Aliboyev professional futboldagi faoliyatini 2013-yili boshlagan. U ilk bora Lokomotiv safida 2013-yilning 8-noyabrida [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|oliy liga uchrashuvida]] [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] futbol klubi bilan kechgan oʻyinda jamoa tarkibiga qoʻshildi. Oʻsha oʻyinda u zaxirada boʻldi. Ikrom Aliboyev hozirga qadar ushbu klubda oʻynab kelmoqda.
Ichki chempionatda shu vaqtga qadar 16 ta oʻyinda maydonga tushib raqiblar darvozasini 1 marta ishgʻol qilgan. [[AFC Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar ligasi]]<nowiki/>ning [[AFC Chempionlar ligasi 2014|2014]] va [[AFC Chempionlar ligasi 2015|2015]]-yilgi musobaqalarida klub tarkibida 3 ta oʻyinda qatnashgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/dastlabki-davraning-7-kashfiyoti |sarlavha=Дастлабки давранинг 7 кашфиёти |sana=2015/07/24}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/har-bir-jamoaning-oz-kashfiyoti-bor-yoxud-oliy-liga-2015da-porlab-chiqqanlar |sarlavha=Ҳар бир жамоанинг ўз кашфиёти бор ёхуд олий лига-2015да порлаб чиққанлар |sana=2015/12/10}}</ref>.
2018-yil 13-dekabrda u K-liga 1 jamoasi FC Seul bilan uch yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Cite web |url=http://www.fcseoul.com/news/news_view.jsp?news_type=MAIN&tableSeq=3806&tableName=tb_mf080 |title=FC서울, 우즈벡 신성 알리바예프 영입 Retrieved December 13 2018. |access-date=2018-12-13 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215224720/http://www.fcseoul.com/news/news_view.jsp?news_type=MAIN&tableSeq=3806&tableName=tb_mf080 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/rasman-ikrom-aliboev-seul-futbolchisiga-aylandi |sarlavha=РАСМАН: Икром Алибоев "Сеул" футболчисига айланди |sana=2018/12/13}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.fcseoul.com/news/news_view.jsp?news_type=MAIN&tableSeq=3806&tableName=tb_mf080 |title=FC서울, 우즈벡 신성 알리바예프 영입 Retrieved December 13 2018. |access-date=2018-12-13 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215224720/http://www.fcseoul.com/news/news_view.jsp?news_type=MAIN&tableSeq=3806&tableName=tb_mf080 |url-status=dead}}</ref>. U 2020-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi va 2020-yilgi chempionat jadvalining uchinchi pogʻonasiga koʻtarilishi uchun klubga hissa qoʻshgan, ammo 2020-yilgi mavsumda jarohati tufayli mavsumni tark etishga majbur boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ikrom-aliboev-operaciya-stoliga-yotadi-barcha-xarajatlar-oz-hisobidan-boladi |sarlavha=Икром Алибоев операция столига ётади. Барча харажатлар ўз ҳисобидан бўлади |sana=2021/02/21}}</ref>.
2021-yilda Aliboyev oʻzaro kelishuvga koʻra „Seul“ klubi bilan shartnomasini bekor qildi va keyin K Liga 2 jamoasi „Daejeon Hana Citizen“ ga oʻtdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/rasmiy-xabar-ikrom-aliboev-boshqa-klubga-otdi |sarlavha=Расмий хабар: Икром Алибоев бошқа клубга ўтди |sana=2021/03/29}}</ref>. Keyin esa mavsum oxirida klubni tark etdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ikrom-aliboev-tedjonni-tark-etdi |sarlavha=Икром Алибоев "Теджон"ни тарк этди |sana=2022/01/05}}</ref>. 2022-yilda u [[Oʻzbekiston]]<nowiki/>ga qaytib, [[Toshkent]]<nowiki/>ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ klubiga oʻtdi<ref>[http://www.fourfourtwo.co.kr/news/articleView.html?idxno=10244 '대전과 결별' 알리바예프, 우즈벡 복귀…파크타코르 타슈켄트 이적] Retrieved January 20 2022.</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ikrom-aliboev-paxtakor-futbolchisiga-aylandi |sarlavha=Расман: Икром Алибоев "Пахтакор" футболчисига айланди |sana=2022/01/20}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/superliga-qishki-transferlar-top-10 |sarlavha=Суперлига. Қишки трансферлар (ТОП 10) |sana=2022/02/26}}</ref>. 2023-yilgi mavsum avvalida „Paxtakor“ jamoasi bilan xayrlashdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-ikrom-aliboevni-janubiy-koreya-klubiga-sotdi |sarlavha=⚡️ "Пахтакор" Икром Алибоевни Жанубий Корея клубига сотади |sana=2022/012/19}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-aliboevning-transferidan-qancha-daromad-qildi |sarlavha="Пахтакор" Алибоевнинг трансферидан қанча даромад қилди? |sana=2022/12/29}}</ref><ref>[http://www.fourfourtwo.co.kr/news/articleView.html?idxno=10244 '대전과 결별' 알리바예프, 우즈벡 복귀…파크타코르 타슈켄트 이적] Retrieved January 20 2022.</ref> va Janubiy Koreyaning „Gangwon“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://sports.uz/news/view/ikrom-aliboev-yana-janubiy-koreyaga-qaytdi-uning-yangi-jamoasi-nomi-malum-04-01-2024 |sarlavha=Икром Алибоев яна Жанубий Кореяга қайтди. Унинг янги жамоаси номи маълум! |sana=2024/01/04}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/rasman-ikrom-aliboev-faoliyatini-janubiy-koreya-klubida-davom-ettiradi |sarlavha=Расман: Икром Алибоев фаолиятини Жанубий Корея клубида давом эттиради |sana=2022/12/27}}</ref>. 2024-yildan Koreyaning „Seongam FC“ jamoasi futbolchisi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ozbekistonlik-futbolchi-koreyaning-7-karra-chempioni-va-ochl-2010-golibi-bilan-shartnoma-tuzdi |sarlavha=O'zbekistonlik futbolchi Koreyaning 7 karra chempioni va OCHL-2010 g'olibi bilan shartnoma tuzdi |sana=2024/01/05}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://stadion.uz/news/detail/421133?utm_source=push&utm_medium=telegram |sarlavha=Расман. Икром Алибоев фаолиятини Кореяда давом эттирадиган бўлди |sana=09.01.2024}}</ref>. 2024-yilda Koreya ligalarida 100 ta oʻyin oʻtkazgan dastlabki oʻzbekistonlik futbolchiga aylangan.
== Faoliyat statistikasi ==
=== Klub ===
{{updated|8 April 2024}}<ref name=SW>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/players/ikram-alibaev/297300/|title=I. ALIBAEV
|publisher=Soccerway|access-date=8 April 2024}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Jamoa
!rowspan=2|Mavsum
!colspan=3|Liga
!colspan=2|Kubok
!colspan=2|Xalqaro
!colspan=2|Boshqa
!colspan=2|Jami
|-
!Divizion||Isht||Gol||Isht||Gol||Isht||Gol||Isht||Gol||Isht||Gol
|-
|rowspan="7"|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv Toshkent]]
|[[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]]
|rowspan="6"|[[Oʻzbekiston Superligasi]]
|3||0||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||5||0
|-
|[[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]]
|0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0
|-
|[[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2015]]
|25||2||2||0||3{{efn|name="ACL"|Appearance(s) in [[AFC Champions League]]}}||0||colspan="2"|—||30||2
|-
|[[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]]
|22||1||5||1||7{{efn|name="ACL"}}||0||colspan="2"|—||34||2
|-
|[[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]]
|22||4||5||0||3{{efn|name="ACL"}}||0||colspan="2"|—||30||4
|-
|[[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]]
|25||4||2||1||5{{efn|name="ACL"}}||2||colspan="2"|—||32||7
|-
!colspan="2"|Jami
!97!!11!!16!!2!!18!!2!!colspan="2"|—!!131!!15
|-
|rowspan="4"|FC Seoul
|2019
|rowspan="3"|K League 1
|35||3||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||35||3
|-
|2020
|11||0||2||0||2{{efn|name="ACL"}}||1||colspan="2"|—||15||1
|-
|2021
|0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||0||0
|-
!colspan="2"|Jami
!46!!3!!2!!0!!2!!1!!colspan="2"|—!!50!!4
|-
|Daejeon Hana Citizen
|2021
|K League 2
|17||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||1
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]
|[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]]
|Oʻzbekiston Superligasi
|18||0||2||0||5{{efn|name="ACL"}}||0||1{{efn|name="USC"|Appearance(s) in [[Uzbekistan Super Cup]]}}||0||26||0
|-
|Gangwon FC
|2023
|K League 1
|23||1||0||0||colspan="2"|—||2{{efn|name="PL1"|Appearance(s) in Promotion/Relegation play-offs}}||0||25||1
|-
|Seongnam FC
|2024
|K League 2
|17||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||0
|-
| rowspan="2" |Neftchi
|[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
|Oʻzbekiston Superligasi
|28
|3
|4
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|32
|4
|-
|2026
|Oʻzbekiston Superligasi
|2
|1
|0
|0
|
|
|1{{efn|name="USC"|Appearance(s) in [[Uzbekistan Super Cup]]}}
|0
|2
|1
|-
! colspan="3" |Umumiy faoliyat
!218!!16!!20!!2!!25!!3!!3!!0!!266!!21
|}
{{notelist}}
{{manbalar|group=izoh}}
== Terma jamoadagi faoliyati ==
Ikrom Aliboyev terma jamoaga 2015-yili bosh murabbiy [[Mirjalol Qosimov]] tomonida chaqirtirilgan. U lik bora 2015-yilning 11-iyunida {{nft|Eron}} terma jamoasi bilan boʻlgan oʻrtoqlik uchrashuvida maydonga tushdi va oʻyinning asosiy vaqtida toʻliq oʻynadi<ref>{{Citation |year= |title=Ўзбекистон ўртоқлик ўйинида Эронга мағлуб бўлди |url=http://www.the-uff.com/news/sections/national/8565 |access-date=18-iyul 2015-yil |archivedate=15-avgust 2018-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180815131522/http://www.the-uff.com/news/sections/national/8565 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ikrom-aliboev-mtzh-safida-ilk-bor-majdonga-tushdi |sarlavha=Икром Алибоев МТЖ сафида илк бор майдонга тушди |sana=2015/06/11}}</ref>. Ikkinchi tema jamoadagi oʻyini rasmiy oʻyin boʻlib, unda 2015-yilning 16-iyunida [[FIFA Jahon chempionati 2018 saralash bosqichi – AFC Ikkinchi round#Shimoliy Koreya - Oʻzbekiston|2018-yilgi jahon chempionatining Osiyo qitʼasi boʻyicha saralash bosqichining 2-roundida]] {{nft|Shimoliy Koreya}} terma jamoasiga qarshi kechgan oʻyinda 34 daqiqa maydonda harakat qildi. Shu vaqtga qadar u 28 ta oʻyinda terma jamoa sharafini himoya qilgan.
== Yutuqlari ==
;Lokomotiv
* {{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superligasi]] chempioni (3): [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]], [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]], [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]],
* {{Kumush}} Oʻzbekiston vitse-chempioni: [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]], [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]]
* {{Oltin}} [[Oʻzbekiston Kubogi]] gʻolibi (3): [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|2014]], [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|2016]], [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|2017]]
* {{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superkubogi]] gʻolibi: [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2015]]
* {{Kumush}} Oʻzbekiston Superkubogi 2-oʻrini: [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2014]]
;Paxtakor
*{{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superligasi]] chempioni: [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]]
* {{Oltin}} Oʻzbekiston Superkubogi gʻolibi: [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2022]]
;Neftchi
*{{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superligasi]] chempioni: [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
*{{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superkubogi]] sohibi: [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2026]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{UzPFL player|id=2791}}
* {{Soccerway|ikram-alibaev/297300}}
* {{FootballDatabase.eu|223239}}
* {{NFT player|59492}}
{{Neftchi futbol klubi tarkibi}}
{{Navboxes
| bg = #0099B5
| fg = #FFFFFF
| bordercolor = #CE1126
| title = Oʻzbekiston tarkiblari
| list1 =
{{Oʻzbekiston tarkibi 2018-yilgi Osiyo oʻyinlari}}
{{Oʻzbekiston tarkibi 2019-yilgi Osiyo Kubogi}}
}}
{{DEFAULTSORT:Aliboyev, Ikrom}}
[[Turkum:1994-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Toshkentlik futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Lokomotiv Toshkent futbol klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Seoul futbolchilari]]
[[Turkum:Daejeon Hana Citizen futbolchilari]]
[[Turkum:Gangwon FC futbolchilari]]
[[Turkum:Seongnam FC futbolchilari]]
[[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]]
[[Turkum:K liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:K liga 2 futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Janubiy Koreyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo Kubogi 2019 futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo oʻyinlari 2018 futbolchilari]]
3zxna04kxji4voadiwyvu5hgnv1tej4
5995442
5995439
2026-04-13T13:51:10Z
AnvarxonM
75105
/* Klub */
5995442
wikitext
text/x-wiki
{{ism+familiya|Ikrom|Aliboyev}}
{{Futbolchi
| ism = Ikrom Aliboyev
| image = Ikrom Aliboev.jpg
| laqab =
| tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|1|9}}
| toʻliqism = Ikrom Isroiljon oʻgʻli Aliboyev
| tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Toshkent}} [[Oʻzbekiston]]
| pozitsiya = [[Yarim himoyachi]]
| boʻyi = {{boʻy|m=1.70}}
| joriyklub = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| klubraqami = 5
| yillar1 = 2013—2018
| klublar1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv Toshkent]]
| isht1 = 97
| gollar1 = 11
| yillar2 = 2019—2021
| klublar2 = [[:en:FC Seoul|FC Seoul]]
| isht2 = 46
| gollar2 = 3
| yillar3 = 2021
| klublar3 = [[:en:Daejeon Hana Citizen|Daejeon Hana Citizen]]
| isht3 = 17
| gollar3 = 1
| yillar4 = 2022
| klublar4 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]
| isht4 = 18
| gollar4 = 0
| yillar5 = 2023
| klublar5 = [[:en:Gangwon FC|Gangwon FC]]
| isht5 = 25
| gollar5 = 1
| yillar6 = 2023
| klublar6 = Gangwon FC Reserves
| isht6 = 3
| gollar6 = 0
| yillar7 = 2024
| klublar7 = [[:en:Seongnam FC|Seongnam FC]]
| isht7 = 13
| gollar7 = 0
| yillar8 = 2025—
| klublar8 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| isht8 = 30
| gollar8 = 4
| milliyyillar1 = 2015—2018
| milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Oʻzbekiston U-23]]
| milliyisht1 = 6
| milliygollar1 = 5
| milliyyillar2 = 2015—2021
| milliyjamoa2 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]]
| milliyisht2 = 28
| milliygollar2 = 0
| pcupdate = 2026-yil 13-aprel
}}
'''Ikrom Isroiljon oʻgʻli Aliboyev''' (1994-yili 9-yanvarda [[Toshkent]] shahrida tugʻilgan) – oʻzbekistonlik professional [[futbolchi]]. [[Oʻzbekiston Superligasi]] ishtirokchisi, [[Fargʻona]]ning „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ klub aʼzosi. Maydondagi ampluasi [[yarim himoyachi]].
== Klubdagi faoliyati ==
Ikrom Aliboyev professional futboldagi faoliyatini 2013-yili boshlagan. U ilk bora Lokomotiv safida 2013-yilning 8-noyabrida [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|oliy liga uchrashuvida]] [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] futbol klubi bilan kechgan oʻyinda jamoa tarkibiga qoʻshildi. Oʻsha oʻyinda u zaxirada boʻldi. Ikrom Aliboyev hozirga qadar ushbu klubda oʻynab kelmoqda.
Ichki chempionatda shu vaqtga qadar 16 ta oʻyinda maydonga tushib raqiblar darvozasini 1 marta ishgʻol qilgan. [[AFC Osiyo Chempionlar ligasi|Osiyo chempionlar ligasi]]<nowiki/>ning [[AFC Chempionlar ligasi 2014|2014]] va [[AFC Chempionlar ligasi 2015|2015]]-yilgi musobaqalarida klub tarkibida 3 ta oʻyinda qatnashgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/dastlabki-davraning-7-kashfiyoti |sarlavha=Дастлабки давранинг 7 кашфиёти |sana=2015/07/24}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/har-bir-jamoaning-oz-kashfiyoti-bor-yoxud-oliy-liga-2015da-porlab-chiqqanlar |sarlavha=Ҳар бир жамоанинг ўз кашфиёти бор ёхуд олий лига-2015да порлаб чиққанлар |sana=2015/12/10}}</ref>.
2018-yil 13-dekabrda u K-liga 1 jamoasi FC Seul bilan uch yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Cite web |url=http://www.fcseoul.com/news/news_view.jsp?news_type=MAIN&tableSeq=3806&tableName=tb_mf080 |title=FC서울, 우즈벡 신성 알리바예프 영입 Retrieved December 13 2018. |access-date=2018-12-13 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215224720/http://www.fcseoul.com/news/news_view.jsp?news_type=MAIN&tableSeq=3806&tableName=tb_mf080 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/rasman-ikrom-aliboev-seul-futbolchisiga-aylandi |sarlavha=РАСМАН: Икром Алибоев "Сеул" футболчисига айланди |sana=2018/12/13}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.fcseoul.com/news/news_view.jsp?news_type=MAIN&tableSeq=3806&tableName=tb_mf080 |title=FC서울, 우즈벡 신성 알리바예프 영입 Retrieved December 13 2018. |access-date=2018-12-13 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215224720/http://www.fcseoul.com/news/news_view.jsp?news_type=MAIN&tableSeq=3806&tableName=tb_mf080 |url-status=dead}}</ref>. U 2020-yilgi Osiyo Chempionlar Ligasi va 2020-yilgi chempionat jadvalining uchinchi pogʻonasiga koʻtarilishi uchun klubga hissa qoʻshgan, ammo 2020-yilgi mavsumda jarohati tufayli mavsumni tark etishga majbur boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ikrom-aliboev-operaciya-stoliga-yotadi-barcha-xarajatlar-oz-hisobidan-boladi |sarlavha=Икром Алибоев операция столига ётади. Барча харажатлар ўз ҳисобидан бўлади |sana=2021/02/21}}</ref>.
2021-yilda Aliboyev oʻzaro kelishuvga koʻra „Seul“ klubi bilan shartnomasini bekor qildi va keyin K Liga 2 jamoasi „Daejeon Hana Citizen“ ga oʻtdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/rasmiy-xabar-ikrom-aliboev-boshqa-klubga-otdi |sarlavha=Расмий хабар: Икром Алибоев бошқа клубга ўтди |sana=2021/03/29}}</ref>. Keyin esa mavsum oxirida klubni tark etdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ikrom-aliboev-tedjonni-tark-etdi |sarlavha=Икром Алибоев "Теджон"ни тарк этди |sana=2022/01/05}}</ref>. 2022-yilda u [[Oʻzbekiston]]<nowiki/>ga qaytib, [[Toshkent]]<nowiki/>ning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ klubiga oʻtdi<ref>[http://www.fourfourtwo.co.kr/news/articleView.html?idxno=10244 '대전과 결별' 알리바예프, 우즈벡 복귀…파크타코르 타슈켄트 이적] Retrieved January 20 2022.</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ikrom-aliboev-paxtakor-futbolchisiga-aylandi |sarlavha=Расман: Икром Алибоев "Пахтакор" футболчисига айланди |sana=2022/01/20}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/superliga-qishki-transferlar-top-10 |sarlavha=Суперлига. Қишки трансферлар (ТОП 10) |sana=2022/02/26}}</ref>. 2023-yilgi mavsum avvalida „Paxtakor“ jamoasi bilan xayrlashdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-ikrom-aliboevni-janubiy-koreya-klubiga-sotdi |sarlavha=⚡️ "Пахтакор" Икром Алибоевни Жанубий Корея клубига сотади |sana=2022/012/19}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/paxtakor-aliboevning-transferidan-qancha-daromad-qildi |sarlavha="Пахтакор" Алибоевнинг трансферидан қанча даромад қилди? |sana=2022/12/29}}</ref><ref>[http://www.fourfourtwo.co.kr/news/articleView.html?idxno=10244 '대전과 결별' 알리바예프, 우즈벡 복귀…파크타코르 타슈켄트 이적] Retrieved January 20 2022.</ref> va Janubiy Koreyaning „Gangwon“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://sports.uz/news/view/ikrom-aliboev-yana-janubiy-koreyaga-qaytdi-uning-yangi-jamoasi-nomi-malum-04-01-2024 |sarlavha=Икром Алибоев яна Жанубий Кореяга қайтди. Унинг янги жамоаси номи маълум! |sana=2024/01/04}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/rasman-ikrom-aliboev-faoliyatini-janubiy-koreya-klubida-davom-ettiradi |sarlavha=Расман: Икром Алибоев фаолиятини Жанубий Корея клубида давом эттиради |sana=2022/12/27}}</ref>. 2024-yildan Koreyaning „Seongam FC“ jamoasi futbolchisi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ozbekistonlik-futbolchi-koreyaning-7-karra-chempioni-va-ochl-2010-golibi-bilan-shartnoma-tuzdi |sarlavha=O'zbekistonlik futbolchi Koreyaning 7 karra chempioni va OCHL-2010 g'olibi bilan shartnoma tuzdi |sana=2024/01/05}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://stadion.uz/news/detail/421133?utm_source=push&utm_medium=telegram |sarlavha=Расман. Икром Алибоев фаолиятини Кореяда давом эттирадиган бўлди |sana=09.01.2024}}</ref>. 2024-yilda Koreya ligalarida 100 ta oʻyin oʻtkazgan dastlabki oʻzbekistonlik futbolchiga aylangan.
== Faoliyat statistikasi ==
=== Klub ===
{{updated|2026-yil 13-aprel holatiga toʻgʻri}}<ref name=SW>{{cite web|url=https://uk.soccerway.com/players/ikram-alibaev/297300/|title=I. ALIBAEV
|publisher=Soccerway|access-date=8 April 2024}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|-
!rowspan=2|Jamoa
!rowspan=2|Mavsum
!colspan=3|Liga
!colspan=2|Kubok
!colspan=2|Xalqaro
!colspan=2|Boshqa
!colspan=2|Jami
|-
!Divizion||Isht||Gol||Isht||Gol||Isht||Gol||Isht||Gol||Isht||Gol
|-
|rowspan="7"|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv Toshkent]]
|[[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]]
|rowspan="6"|[[Oʻzbekiston Superligasi]]
|3||0||2||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||5||0
|-
|[[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]]
|0||0||colspan="2"|—||0||0||colspan="2"|—||0||0
|-
|[[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2015]]
|25||2||2||0||3{{efn|name="ACL"|Osiyo Chempionlar ligasidagi ishtiroki}}||0||colspan="2"|—||30||2
|-
|[[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]]
|22||1||5||1||7{{efn|name="ACL"}}||0||colspan="2"|—||34||2
|-
|[[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]]
|22||4||5||0||3{{efn|name="ACL"}}||0||colspan="2"|—||30||4
|-
|[[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]]
|25||4||2||1||5{{efn|name="ACL"}}||2||colspan="2"|—||32||7
|-
!colspan="2"|Jami
!97!!11!!16!!2!!18!!2!!colspan="2"|—!!131!!15
|-
|rowspan="4"|FC Seoul
|2019
|rowspan="3"|K League 1
|35||3||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||35||3
|-
|2020
|11||0||2||0||2{{efn|name="ACL"}}||1||colspan="2"|—||15||1
|-
|2021
|0||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||0||0
|-
!colspan="2"|Jami
!46!!3!!2!!0!!2!!1!!colspan="2"|—!!50!!4
|-
|Daejeon Hana Citizen
|2021
|K League 2
|17||1||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||1
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor Toshkent]]
|[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]]
|Oʻzbekiston Superligasi
|18||0||2||0||5{{efn|name="ACL"}}||0||1{{efn|name="USC"|[[Oʻzbekiston Superkubogi]]dagi ishtiroki}}||0||26||0
|-
|Gangwon FC
|2023
|K League 1
|23||1||0||0||colspan="2"|—||2{{efn|name="PL1"|Koʻtarilish/pastga tushish pley-off oʻyinlaridagi ishtirok}}||0||25||1
|-
|Seongnam FC
|2024
|K League 2
|17||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||colspan="2"|—||17||0
|-
| rowspan="2" |Neftchi
|[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
|Oʻzbekiston Superligasi
|28
|3
|4
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|32
|4
|-
|2026
|Oʻzbekiston Superligasi
|2
|1
|0
|0
|
|
|1{{efn|name="USC"|[[Oʻzbekiston Superkubogi]]dagi ishtiroki}}
|0
|2
|1
|-
! colspan="3" |Umumiy faoliyat
!218!!16!!20!!2!!25!!3!!3!!0!!266!!21
|}
{{notelist}}
{{manbalar|group=izoh}}
== Terma jamoadagi faoliyati ==
Ikrom Aliboyev terma jamoaga 2015-yili bosh murabbiy [[Mirjalol Qosimov]] tomonida chaqirtirilgan. U lik bora 2015-yilning 11-iyunida {{nft|Eron}} terma jamoasi bilan boʻlgan oʻrtoqlik uchrashuvida maydonga tushdi va oʻyinning asosiy vaqtida toʻliq oʻynadi<ref>{{Citation |year= |title=Ўзбекистон ўртоқлик ўйинида Эронга мағлуб бўлди |url=http://www.the-uff.com/news/sections/national/8565 |access-date=18-iyul 2015-yil |archivedate=15-avgust 2018-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180815131522/http://www.the-uff.com/news/sections/national/8565 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ikrom-aliboev-mtzh-safida-ilk-bor-majdonga-tushdi |sarlavha=Икром Алибоев МТЖ сафида илк бор майдонга тушди |sana=2015/06/11}}</ref>. Ikkinchi tema jamoadagi oʻyini rasmiy oʻyin boʻlib, unda 2015-yilning 16-iyunida [[FIFA Jahon chempionati 2018 saralash bosqichi – AFC Ikkinchi round#Shimoliy Koreya - Oʻzbekiston|2018-yilgi jahon chempionatining Osiyo qitʼasi boʻyicha saralash bosqichining 2-roundida]] {{nft|Shimoliy Koreya}} terma jamoasiga qarshi kechgan oʻyinda 34 daqiqa maydonda harakat qildi. Shu vaqtga qadar u 28 ta oʻyinda terma jamoa sharafini himoya qilgan.
== Yutuqlari ==
;Lokomotiv
* {{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superligasi]] chempioni (3): [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]], [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]], [[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]],
* {{Kumush}} Oʻzbekiston vitse-chempioni: [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]], [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]]
* {{Oltin}} [[Oʻzbekiston Kubogi]] gʻolibi (3): [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|2014]], [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|2016]], [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|2017]]
* {{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superkubogi]] gʻolibi: [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2015]]
* {{Kumush}} Oʻzbekiston Superkubogi 2-oʻrini: [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2014]]
;Paxtakor
*{{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superligasi]] chempioni: [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]]
* {{Oltin}} Oʻzbekiston Superkubogi gʻolibi: [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2022]]
;Neftchi
*{{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superligasi]] chempioni: [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
*{{Oltin}} [[Oʻzbekiston Superkubogi]] sohibi: [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2026]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{UzPFL player|id=2791}}
* {{Soccerway|ikram-alibaev/297300}}
* {{FootballDatabase.eu|223239}}
* {{NFT player|59492}}
{{Neftchi futbol klubi tarkibi}}
{{Navboxes
| bg = #0099B5
| fg = #FFFFFF
| bordercolor = #CE1126
| title = Oʻzbekiston tarkiblari
| list1 =
{{Oʻzbekiston tarkibi 2018-yilgi Osiyo oʻyinlari}}
{{Oʻzbekiston tarkibi 2019-yilgi Osiyo Kubogi}}
}}
{{DEFAULTSORT:Aliboyev, Ikrom}}
[[Turkum:1994-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Toshkentlik futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Lokomotiv Toshkent futbol klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Seoul futbolchilari]]
[[Turkum:Daejeon Hana Citizen futbolchilari]]
[[Turkum:Gangwon FC futbolchilari]]
[[Turkum:Seongnam FC futbolchilari]]
[[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]]
[[Turkum:K liga 1 futbolchilari]]
[[Turkum:K liga 2 futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Janubiy Koreyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo Kubogi 2019 futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo oʻyinlari 2018 futbolchilari]]
sl757537zn8jkut2z3r4jsmn7tvdjzo
Abulqosim Hakim Samarqandiy
0
668409
5995878
5471738
2026-04-14T09:16:11Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995878
wikitext
text/x-wiki
{{merge|Hakim Samarqandiy}}
{{Olim bilgiqutisi
| ost = [[Fiqh]], [[usul]] va [[siyrat]]
| ismi = Al-Hakim as-Samarqandiy
| tasvir = [[Islom]]
| izoh =
| tavalludi = 874-yil
| vafot_sanasi = 953-yil
| vafot_joyi = Samarqand , Somoniylar davlati
| istiqomat_joylari = [[Movarounnahr]]
| fuqaroligi =
| ish_joylari =
| institutlar =
| ilmiy_rahbari =
| ilmiy_shogirdlari =
| oʻtkazayotgan_taʼsiri =
| koʻrsatgan_taʼsiri =
| mukofotlari =
| vebsayt =
| imzo =
| imzo_izoh =
| turmush_oʻrtogʻi =
| mashhur_ishlari =
| tezis_sarlavhasi =
| kasbi =
| asl_ismi =
| ilmiy_darajasi =
| ilmiy_unvoni =
| taʼlimi =
}}
'''Abulqosim Hakim Samarqandiy'''(arab. الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي)— toʻliq ismi Isʼhoq ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Ibrohim ibn Zayd (856-946-yillar) hanafiylik mazhabining koʻzga koʻringan nazariyotchisi, hakim. Samarqandda tugʻilgan. Fors [[hanafiy olimi]], [[qozi]] va [[faylasuf]] olim hisoblanadi. Ayrim manbalarda u fiqh va kalom ilmida al-Moturidiy (vafoti 944—945) shogirdi sifatida taʼriflanadi<ref>{{Cite web|url=http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|title=IMAM AL-MATURIDI by Dr. G. F. Haddad|publisher=As-Sunnah Foundation of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927042538/http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|archive-date=2011-09-27|access-date=2019-10-30|url-status=dead}}</ref>.
U kalomni yaxshi bilgan va har qanday tayinlangan hukmdor boʻysunishi talab qilinadigan [[Hanafiylik|hanafiy]] eʼtiqodini yaratgan. Uning eʼtiqodi karramiylarning qattiq zohidligini tanqid qiladi va muqaddas moʻjizalar (karomat) haqidagi anʼanaviy qarashlarni qabul qiladi<ref>{{Cite book|автор=John Renard|заглавие=Historical Dictionary of Sufism|ссылка=https://books.google.com/books?id=zm3QCgAAQBAJ|издательство=[[Rowman & Littlefield]]|date=2015|pages=26|isbn=9780810879744}}</ref>.
Abu al-Qosim hayoti sharqdagi hanafiy sunniylarining zohidlik taʼlimotlari va taʼlimotlarining shakllanishida burilish nuqtasi boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|title=Abū al-Qāsim al-Ḥakīm al-Samarqandī|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=2023-03-29|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329155422/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|deadlink=no}}</ref>. Uning „As-Savad al-Azam“ (arabcha: ạlswạd ạlạ̉ʿḸm ) asari azaldan fiqhda asosiy manba boʻlib kelgan. Garchi al-Hakim al-Moturidiyning shogirdi ekanligi aniq dalillar asosiyda aniqlanmagan boʻlsa ham yetuk fahm soxibi boʻlgan<ref>{{Cite book|ответственный=[[C.E. Bosworth]]|ответственный2=M.S. Asimov|заглавие=History of civilizations of Central Asia: Volume IV: The Age of Achievement: A.D. 750 to the End of the Fifteenth Century - Part Two: The Achievements|ссылка=https://books.google.com/books?id=9yTFnuWQKvkC|издательство=[[UNESCO]]|date=2000|pages=125|isbn=9789231036545}}</ref>.
== Biografiyasi ==
Yoshligida ilm olish uchun Balxga borgan, u yerda [[Abu Bakr Varroq Termiziy]]dan tariqat taʼlimini olgan. U kalom, fiqh va tafsir ilmlarini chuqur oʻrganib, oʻsha davrning mashhur shayxlaridan [[hadis]] va rivoyatlar eshitgan. Manbalarga koʻra, keyinchalik u Samarqandga keladi, qozi lavozimida ishlaydi va shu yerda vafot etadi. Ulamolar: omoniylar amiri [[Ismoil Somoniy]]ga murojaat qilib, Movarounnahrda avj olgan turli mazhab va firqalarni kelishtirish uchun aqidalar majmui boʻlgan bir kitob yaratishni tavsiya etadilar. Amir kitob yozishni Abulqosim Hakim Samarqandiyga topshirgan. Shu tariqa „as-Savod ul aʼzam“ („Koʻpchilik tomon“) kitobi vujudga kelgan. Abulqosim Hakim Samarqandiy oʻziga xos kalom maktabini yaratgan. U oʻz asarida imonni iratilmagan, yaʼni azaliy deb hisoblab, bu fikrga qoʻshilmaganlarni bidʼat ahli deb atagan. Abulqosim Hakim Samarqandiy hanafiy mazhabining asosiy aqidalarini himoya qilib, mazhabni tugʻilib kelayotgan akdiy dalillar vositasida qayta koʻrib chiqishga qarshi turgan, aqidaviy ixtilofga barham berish yoʻli bilan Movarounnahr musulmonlari oʻrtasidagi fikriy yakdillikni saqlab qolmoqchi boʻlgan. U [[ahli sunna]] va jamoa taʼlimotining shakllanishiga muhim hissa qoʻshgan<ref>OʻzME. Husniddinov Z., Ibrohimov N. 18-bet. -T: [[Davlat ilmiy nashriyoti|„Davlat ilmiy nashriyoti“]], 2004.</ref>. Hakim Samarqandiy o‘z zamonidayoq katta shuhrat qozongan buyuk allomalar Abulxasan Ali ar-Rustug‘foniy, Muhammad ibn Fazl al-Balxiy. Abu Mansur al-Moturidiy, Abu Bakr al-Varroq, Muhammad ibn Huzaym al Qallos, Abu Nasr al- Iyodiy, Abdulloh ibn Sahl ar-Roiziylardan saboqlar oladi. U mazkur mutafakkirlardan tafsir, hadis, ayniqsa, fiqh va kalom ilmlaridan chuqur ta’lim olgan va yirik olim darajasiga yetishgan.
== Faoliyati ==
Hakim Samarqandiy yashagan davrda musulmon olamining turli tomonlarida, jumladan, Movarounnahr o‘lkasida ham turli xil oqim va firqalar paydo bo‘ladi. Ular islom dinini buzib talqin qilib, noto‘g‘ri aqidalar tarqatishar, buning natijasida, ko‘p musulmonlar hidoyat yo‘lidan og‘ib, haqiqiy islomiy aqidalardan uzoqlashib qolgan edilar. Hakim Samarqandiy zamondoshi Abu Mansur Moturidiy bilan birga Samarqanddagi madrasada rahbarlik qilib, tarqala boshlagan buzuq mafkuralarga qarshi kurashganlar.
== Asarlari ==
Samarqandiyning eng asosiy asari “As-Savod al-a’zam fil-kalom” (“Kalom ilmida buyuk asar”) bo‘lib, u IX –X asrlarnin tutash davridagi Movarounnaxr hanafiylarining ilohiyat masalalariga oid qarashlarini aks ettiradi. Asar ilohiyatning ayrim asosiy masalalari bilan cheklanib qolmaydi. Iymonning ta’rifi, gunohlarning holati, taqdir yoki narigi dunyo hisob-kitobi kabi ko‘rib chiqilishi odatiy bo‘lgan masalalardan tashqari, olim yana ko‘p mavzularga to‘xtaladi. [[Alloh]] va uning sifatlari, Qur’on yaratuvchisining qudrati, Qur’onning manbalari, esxatologiya va taqvo, avliyolarni hurmat qilish va zohidlik, jamoalar o‘rtasidagi ijtimoiy–siyosiy munosabatlar va hatto fiqh ilmining o‘ziga xos muammolariga ham alohida e’tibor qaratiladi.
Bu kitob “as-Suol al-a’zam” (Buyuk savol) deb ham yuritiladi.
== Yana qarang ==
* [[Abu Lays Samarqandiy]]
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}{{OʻzME}}
[[Turkum:865-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:946-yilda vafot etganlar]]
k73jpp4xo2c6b9fm8zqxw1l89owgwo5
5995879
5995878
2026-04-14T09:17:55Z
KWiki78
246724
5995879
wikitext
text/x-wiki
{{merge|Hakim Samarqandiy}}
{{Olim bilgiqutisi
| ost = [[Fiqh]], [[usul]] va [[siyrat]]
| ismi = Al-Hakim as-Samarqandiy
| tasvir = [[Islom]]
| izoh =
| tavalludi = 874-yil
| vafot_sanasi = 953-yil
| vafot_joyi = Samarqand , Somoniylar davlati
| istiqomat_joylari = [[Movarounnahr]]
| fuqaroligi =
| ish_joylari =
| institutlar =
| ilmiy_rahbari =
| ilmiy_shogirdlari =
| oʻtkazayotgan_taʼsiri =
| koʻrsatgan_taʼsiri =
| mukofotlari =
| vebsayt =
| imzo =
| imzo_izoh =
| turmush_oʻrtogʻi =
| mashhur_ishlari =
| tezis_sarlavhasi =
| kasbi =
| asl_ismi =
| ilmiy_darajasi =
| ilmiy_unvoni =
| taʼlimi =
}}
'''Abulqosim Hakim Samarqandiy''' ([[arabcha]]: الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي)— toʻliq ismi ''Isʼhoq ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Ibrohim ibn Zayd'' (856-946-yillar) hanafiylik mazhabining koʻzga koʻringan nazariyotchisi, hakim. Samarqandda tugʻilgan. Fors [[hanafiy olimi]], [[qozi]] va [[faylasuf]] olim hisoblanadi. Ayrim manbalarda u fiqh va kalom ilmida al-Moturidiy (vafoti 944—945) shogirdi sifatida taʼriflanadi<ref>{{Cite web|url=http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|title=IMAM AL-MATURIDI by Dr. G. F. Haddad|publisher=As-Sunnah Foundation of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927042538/http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|archive-date=2011-09-27|access-date=2019-10-30|url-status=dead}}</ref>.
U kalomni yaxshi bilgan va har qanday tayinlangan hukmdor boʻysunishi talab qilinadigan [[Hanafiylik|hanafiy]] eʼtiqodini yaratgan. Uning eʼtiqodi karramiylarning qattiq zohidligini tanqid qiladi va muqaddas moʻjizalar (karomat) haqidagi anʼanaviy qarashlarni qabul qiladi<ref>{{Cite book|автор=John Renard|заглавие=Historical Dictionary of Sufism|ссылка=https://books.google.com/books?id=zm3QCgAAQBAJ|издательство=[[Rowman & Littlefield]]|date=2015|pages=26|isbn=9780810879744}}</ref>.
Abu al-Qosim hayoti sharqdagi hanafiy sunniylarining zohidlik taʼlimotlari va taʼlimotlarining shakllanishida burilish nuqtasi boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|title=Abū al-Qāsim al-Ḥakīm al-Samarqandī|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=2023-03-29|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329155422/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|deadlink=no}}</ref>. Uning „As-Savad al-Azam“ (arabcha: ạlswạd ạlạ̉ʿḸm ) asari azaldan fiqhda asosiy manba boʻlib kelgan. Garchi al-Hakim al-Moturidiyning shogirdi ekanligi aniq dalillar asosiyda aniqlanmagan boʻlsa ham yetuk fahm soxibi boʻlgan<ref>{{Cite book|ответственный=[[C.E. Bosworth]]|ответственный2=M.S. Asimov|заглавие=History of civilizations of Central Asia: Volume IV: The Age of Achievement: A.D. 750 to the End of the Fifteenth Century - Part Two: The Achievements|ссылка=https://books.google.com/books?id=9yTFnuWQKvkC|издательство=[[UNESCO]]|date=2000|pages=125|isbn=9789231036545}}</ref>.
== Biografiyasi ==
Yoshligida ilm olish uchun Balxga borgan, u yerda [[Abu Bakr Varroq Termiziy]]dan tariqat taʼlimini olgan. U kalom, fiqh va tafsir ilmlarini chuqur oʻrganib, oʻsha davrning mashhur shayxlaridan [[hadis]] va rivoyatlar eshitgan. Manbalarga koʻra, keyinchalik u Samarqandga keladi, qozi lavozimida ishlaydi va shu yerda vafot etadi. Ulamolar: omoniylar amiri [[Ismoil Somoniy]]ga murojaat qilib, Movarounnahrda avj olgan turli mazhab va firqalarni kelishtirish uchun aqidalar majmui boʻlgan bir kitob yaratishni tavsiya etadilar. Amir kitob yozishni Abulqosim Hakim Samarqandiyga topshirgan. Shu tariqa „as-Savod ul aʼzam“ („Koʻpchilik tomon“) kitobi vujudga kelgan. Abulqosim Hakim Samarqandiy oʻziga xos kalom maktabini yaratgan. U oʻz asarida imonni iratilmagan, yaʼni azaliy deb hisoblab, bu fikrga qoʻshilmaganlarni bidʼat ahli deb atagan. Abulqosim Hakim Samarqandiy hanafiy mazhabining asosiy aqidalarini himoya qilib, mazhabni tugʻilib kelayotgan akdiy dalillar vositasida qayta koʻrib chiqishga qarshi turgan, aqidaviy ixtilofga barham berish yoʻli bilan Movarounnahr musulmonlari oʻrtasidagi fikriy yakdillikni saqlab qolmoqchi boʻlgan. U [[ahli sunna]] va jamoa taʼlimotining shakllanishiga muhim hissa qoʻshgan<ref>OʻzME. Husniddinov Z., Ibrohimov N. 18-bet. -T: [[Davlat ilmiy nashriyoti|„Davlat ilmiy nashriyoti“]], 2004.</ref>. Hakim Samarqandiy o‘z zamonidayoq katta shuhrat qozongan buyuk allomalar Abulxasan Ali ar-Rustug‘foniy, Muhammad ibn Fazl al-Balxiy. Abu Mansur al-Moturidiy, Abu Bakr al-Varroq, Muhammad ibn Huzaym al Qallos, Abu Nasr al- Iyodiy, Abdulloh ibn Sahl ar-Roiziylardan saboqlar oladi. U mazkur mutafakkirlardan tafsir, hadis, ayniqsa, fiqh va kalom ilmlaridan chuqur ta’lim olgan va yirik olim darajasiga yetishgan.
== Faoliyati ==
Hakim Samarqandiy yashagan davrda musulmon olamining turli tomonlarida, jumladan, Movarounnahr o‘lkasida ham turli xil oqim va firqalar paydo bo‘ladi. Ular islom dinini buzib talqin qilib, noto‘g‘ri aqidalar tarqatishar, buning natijasida, ko‘p musulmonlar hidoyat yo‘lidan og‘ib, haqiqiy islomiy aqidalardan uzoqlashib qolgan edilar. Hakim Samarqandiy zamondoshi Abu Mansur Moturidiy bilan birga Samarqanddagi madrasada rahbarlik qilib, tarqala boshlagan buzuq mafkuralarga qarshi kurashganlar.
== Asarlari ==
Samarqandiyning eng asosiy asari “As-Savod al-a’zam fil-kalom” (“Kalom ilmida buyuk asar”) bo‘lib, u IX –X asrlarnin tutash davridagi Movarounnaxr hanafiylarining ilohiyat masalalariga oid qarashlarini aks ettiradi. Asar ilohiyatning ayrim asosiy masalalari bilan cheklanib qolmaydi. Iymonning ta’rifi, gunohlarning holati, taqdir yoki narigi dunyo hisob-kitobi kabi ko‘rib chiqilishi odatiy bo‘lgan masalalardan tashqari, olim yana ko‘p mavzularga to‘xtaladi. [[Alloh]] va uning sifatlari, Qur’on yaratuvchisining qudrati, Qur’onning manbalari, esxatologiya va taqvo, avliyolarni hurmat qilish va zohidlik, jamoalar o‘rtasidagi ijtimoiy–siyosiy munosabatlar va hatto fiqh ilmining o‘ziga xos muammolariga ham alohida e’tibor qaratiladi.
Bu kitob “as-Suol al-a’zam” (Buyuk savol) deb ham yuritiladi.
== Yana qarang ==
* [[Abu Lays Samarqandiy]]
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}{{OʻzME}}
[[Turkum:865-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:946-yilda vafot etganlar]]
demj029qz3bl8sq7pjwb2qboecdcues
5995880
5995879
2026-04-14T09:18:05Z
KWiki78
246724
5995880
wikitext
text/x-wiki
{{merge|Hakim Samarqandiy}}
{{Olim bilgiqutisi
| ost = [[Fiqh]], [[usul]] va [[siyrat]]
| ismi = Al-Hakim as-Samarqandiy
| tasvir = [[Islom]]
| izoh =
| tavalludi = 874-yil
| vafot_sanasi = 953-yil
| vafot_joyi = Samarqand , Somoniylar davlati
| istiqomat_joylari = [[Movarounnahr]]
| fuqaroligi =
| ish_joylari =
| institutlar =
| ilmiy_rahbari =
| ilmiy_shogirdlari =
| oʻtkazayotgan_taʼsiri =
| koʻrsatgan_taʼsiri =
| mukofotlari =
| vebsayt =
| imzo =
| imzo_izoh =
| turmush_oʻrtogʻi =
| mashhur_ishlari =
| tezis_sarlavhasi =
| kasbi =
| asl_ismi =
| ilmiy_darajasi =
| ilmiy_unvoni =
| taʼlimi =
}}
'''Abulqosim Hakim Samarqandiy''' ([[arabcha]]: الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي)— toʻliq ismi ''Isʼhoq ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Ibrohim ibn Zayd'' (856-946-yillar) hanafiylik mazhabining koʻzga koʻringan nazariyotchisi, hakim. Samarqandda tugʻilgan. Fors [[hanafiy olimi]], [[qozi]] va [[faylasuf]] olim hisoblanadi. Ayrim manbalarda u fiqh va kalom ilmida al-Moturidiy (vafoti 944—945) shogirdi sifatida taʼriflanadi<ref>{{Cite web|url=http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|title=IMAM AL-MATURIDI by Dr. G. F. Haddad|publisher=As-Sunnah Foundation of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927042538/http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|archive-date=2011-09-27|access-date=2019-10-30|url-status=dead}}</ref>.
U kalomni yaxshi bilgan va har qanday tayinlangan hukmdor boʻysunishi talab qilinadigan [[Hanafiylik|hanafiy]] eʼtiqodini yaratgan. Uning eʼtiqodi karramiylarning qattiq zohidligini tanqid qiladi va muqaddas moʻjizalar (karomat) haqidagi anʼanaviy qarashlarni qabul qiladi<ref>{{Cite book|автор=John Renard|заглавие=Historical Dictionary of Sufism|ссылка=https://books.google.com/books?id=zm3QCgAAQBAJ|издательство=[[Rowman & Littlefield]]|date=2015|pages=26|isbn=9780810879744}}</ref>.
Abu al-Qosim hayoti sharqdagi hanafiy sunniylarining zohidlik taʼlimotlari va taʼlimotlarining shakllanishida burilish nuqtasi boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|title=Abū al-Qāsim al-Ḥakīm al-Samarqandī|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=2023-03-29|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329155422/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|deadlink=no}}</ref>. Uning „As-Savad al-Azam“ (arabcha: ạlswạd ạlạ̉ʿḸm ) asari azaldan fiqhda asosiy manba boʻlib kelgan. Garchi al-Hakim al-Moturidiyning shogirdi ekanligi aniq dalillar asosiyda aniqlanmagan boʻlsa ham yetuk fahm soxibi boʻlgan<ref>{{Cite book|ответственный=[[C.E. Bosworth]]|ответственный2=M.S. Asimov|заглавие=History of civilizations of Central Asia: Volume IV: The Age of Achievement: A.D. 750 to the End of the Fifteenth Century - Part Two: The Achievements|ссылка=https://books.google.com/books?id=9yTFnuWQKvkC|издательство=[[UNESCO]]|date=2000|pages=125|isbn=9789231036545}}</ref>.
== Biografiyasi ==
Yoshligida ilm olish uchun Balxga borgan, u yerda [[Abu Bakr Varroq Termiziy]]dan tariqat taʼlimini olgan. U kalom, fiqh va tafsir ilmlarini chuqur oʻrganib, oʻsha davrning mashhur shayxlaridan [[hadis]] va rivoyatlar eshitgan. Manbalarga koʻra, keyinchalik u Samarqandga keladi, qozi lavozimida ishlaydi va shu yerda vafot etadi. Ulamolar: omoniylar amiri [[Ismoil Somoniy]]ga murojaat qilib, Movarounnahrda avj olgan turli mazhab va firqalarni kelishtirish uchun aqidalar majmui boʻlgan bir kitob yaratishni tavsiya etadilar. Amir kitob yozishni Abulqosim Hakim Samarqandiyga topshirgan. Shu tariqa „as-Savod ul aʼzam“ („Koʻpchilik tomon“) kitobi vujudga kelgan. Abulqosim Hakim Samarqandiy oʻziga xos kalom maktabini yaratgan. U oʻz asarida imonni iratilmagan, yaʼni azaliy deb hisoblab, bu fikrga qoʻshilmaganlarni bidʼat ahli deb atagan. Abulqosim Hakim Samarqandiy hanafiy mazhabining asosiy aqidalarini himoya qilib, mazhabni tugʻilib kelayotgan akdiy dalillar vositasida qayta koʻrib chiqishga qarshi turgan, aqidaviy ixtilofga barham berish yoʻli bilan Movarounnahr musulmonlari oʻrtasidagi fikriy yakdillikni saqlab qolmoqchi boʻlgan. U [[ahli sunna]] va jamoa taʼlimotining shakllanishiga muhim hissa qoʻshgan<ref>OʻzME. Husniddinov Z., Ibrohimov N. 18-bet. -T: [[Davlat ilmiy nashriyoti|„Davlat ilmiy nashriyoti“]], 2004.</ref>. Hakim Samarqandiy o‘z zamonidayoq katta shuhrat qozongan buyuk allomalar Abulxasan Ali ar-Rustug‘foniy, Muhammad ibn Fazl al-Balxiy. Abu Mansur al-Moturidiy, Abu Bakr al-Varroq, Muhammad ibn Huzaym al Qallos, Abu Nasr al- Iyodiy, Abdulloh ibn Sahl ar-Roiziylardan saboqlar oladi. U mazkur mutafakkirlardan tafsir, hadis, ayniqsa, fiqh va kalom ilmlaridan chuqur ta’lim olgan va yirik olim darajasiga yetishgan.
== Faoliyati ==
Hakim Samarqandiy yashagan davrda musulmon olamining turli tomonlarida, jumladan, Movarounnahr o‘lkasida ham turli xil oqim va firqalar paydo bo‘ladi. Ular islom dinini buzib talqin qilib, noto‘g‘ri aqidalar tarqatishar, buning natijasida, ko‘p musulmonlar hidoyat yo‘lidan og‘ib, haqiqiy islomiy aqidalardan uzoqlashib qolgan edilar. Hakim Samarqandiy zamondoshi Abu Mansur Moturidiy bilan birga Samarqanddagi madrasada rahbarlik qilib, tarqala boshlagan buzuq mafkuralarga qarshi kurashganlar.
== Asarlari ==
Samarqandiyning eng asosiy asari “As-Savod al-a’zam fil-kalom” (“Kalom ilmida buyuk asar”) bo‘lib, u IX –X asrlarnin tutash davridagi Movarounnaxr hanafiylarining ilohiyat masalalariga oid qarashlarini aks ettiradi. Asar ilohiyatning ayrim asosiy masalalari bilan cheklanib qolmaydi. Iymonning ta’rifi, gunohlarning holati, taqdir yoki narigi dunyo hisob-kitobi kabi ko‘rib chiqilishi odatiy bo‘lgan masalalardan tashqari, olim yana ko‘p mavzularga to‘xtaladi. [[Alloh]] va uning sifatlari, Qur’on yaratuvchisining qudrati, Qur’onning manbalari, esxatologiya va taqvo, avliyolarni hurmat qilish va zohidlik, jamoalar o‘rtasidagi ijtimoiy–siyosiy munosabatlar va hatto fiqh ilmining o‘ziga xos muammolariga ham alohida e’tibor qaratiladi.
Bu kitob “as-Suol al-a’zam” (Buyuk savol) deb ham yuritiladi.
== Yana qarang ==
* [[Abu Lays Samarqandiy]]
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}{{OʻzME}}
[[Turkum:865-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:946-yilda vafot etganlar]]
4hnw3nut37uwci7fkdmx98ysqkjpu77
5995882
5995880
2026-04-14T09:18:12Z
KWiki78
246724
5995882
wikitext
text/x-wiki
{{merge|Hakim Samarqandiy}}
{{Olim bilgiqutisi
| ost = [[Fiqh]], [[usul]] va [[siyrat]]
| ismi = Al-Hakim as-Samarqandiy
| tasvir = [[Islom]]
| izoh =
| tavalludi = 874-yil
| vafot_sanasi = 953-yil
| vafot_joyi = Samarqand , Somoniylar davlati
| istiqomat_joylari = [[Movarounnahr]]
| fuqaroligi =
| ish_joylari =
| institutlar =
| ilmiy_rahbari =
| ilmiy_shogirdlari =
| oʻtkazayotgan_taʼsiri =
| koʻrsatgan_taʼsiri =
| mukofotlari =
| vebsayt =
| imzo =
| imzo_izoh =
| turmush_oʻrtogʻi =
| mashhur_ishlari =
| tezis_sarlavhasi =
| kasbi =
| asl_ismi =
| ilmiy_darajasi =
| ilmiy_unvoni =
| taʼlimi =
}}
'''Abulqosim Hakim Samarqandiy''' ([[arabcha]]: الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي) — toʻliq ismi ''Isʼhoq ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Ibrohim ibn Zayd'' (856-946-yillar) hanafiylik mazhabining koʻzga koʻringan nazariyotchisi, hakim. Samarqandda tugʻilgan. Fors [[hanafiy olimi]], [[qozi]] va [[faylasuf]] olim hisoblanadi. Ayrim manbalarda u fiqh va kalom ilmida al-Moturidiy (vafoti 944—945) shogirdi sifatida taʼriflanadi<ref>{{Cite web|url=http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|title=IMAM AL-MATURIDI by Dr. G. F. Haddad|publisher=As-Sunnah Foundation of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927042538/http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|archive-date=2011-09-27|access-date=2019-10-30|url-status=dead}}</ref>.
U kalomni yaxshi bilgan va har qanday tayinlangan hukmdor boʻysunishi talab qilinadigan [[Hanafiylik|hanafiy]] eʼtiqodini yaratgan. Uning eʼtiqodi karramiylarning qattiq zohidligini tanqid qiladi va muqaddas moʻjizalar (karomat) haqidagi anʼanaviy qarashlarni qabul qiladi<ref>{{Cite book|автор=John Renard|заглавие=Historical Dictionary of Sufism|ссылка=https://books.google.com/books?id=zm3QCgAAQBAJ|издательство=[[Rowman & Littlefield]]|date=2015|pages=26|isbn=9780810879744}}</ref>.
Abu al-Qosim hayoti sharqdagi hanafiy sunniylarining zohidlik taʼlimotlari va taʼlimotlarining shakllanishida burilish nuqtasi boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|title=Abū al-Qāsim al-Ḥakīm al-Samarqandī|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=2023-03-29|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329155422/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|deadlink=no}}</ref>. Uning „As-Savad al-Azam“ (arabcha: ạlswạd ạlạ̉ʿḸm ) asari azaldan fiqhda asosiy manba boʻlib kelgan. Garchi al-Hakim al-Moturidiyning shogirdi ekanligi aniq dalillar asosiyda aniqlanmagan boʻlsa ham yetuk fahm soxibi boʻlgan<ref>{{Cite book|ответственный=[[C.E. Bosworth]]|ответственный2=M.S. Asimov|заглавие=History of civilizations of Central Asia: Volume IV: The Age of Achievement: A.D. 750 to the End of the Fifteenth Century - Part Two: The Achievements|ссылка=https://books.google.com/books?id=9yTFnuWQKvkC|издательство=[[UNESCO]]|date=2000|pages=125|isbn=9789231036545}}</ref>.
== Biografiyasi ==
Yoshligida ilm olish uchun Balxga borgan, u yerda [[Abu Bakr Varroq Termiziy]]dan tariqat taʼlimini olgan. U kalom, fiqh va tafsir ilmlarini chuqur oʻrganib, oʻsha davrning mashhur shayxlaridan [[hadis]] va rivoyatlar eshitgan. Manbalarga koʻra, keyinchalik u Samarqandga keladi, qozi lavozimida ishlaydi va shu yerda vafot etadi. Ulamolar: omoniylar amiri [[Ismoil Somoniy]]ga murojaat qilib, Movarounnahrda avj olgan turli mazhab va firqalarni kelishtirish uchun aqidalar majmui boʻlgan bir kitob yaratishni tavsiya etadilar. Amir kitob yozishni Abulqosim Hakim Samarqandiyga topshirgan. Shu tariqa „as-Savod ul aʼzam“ („Koʻpchilik tomon“) kitobi vujudga kelgan. Abulqosim Hakim Samarqandiy oʻziga xos kalom maktabini yaratgan. U oʻz asarida imonni iratilmagan, yaʼni azaliy deb hisoblab, bu fikrga qoʻshilmaganlarni bidʼat ahli deb atagan. Abulqosim Hakim Samarqandiy hanafiy mazhabining asosiy aqidalarini himoya qilib, mazhabni tugʻilib kelayotgan akdiy dalillar vositasida qayta koʻrib chiqishga qarshi turgan, aqidaviy ixtilofga barham berish yoʻli bilan Movarounnahr musulmonlari oʻrtasidagi fikriy yakdillikni saqlab qolmoqchi boʻlgan. U [[ahli sunna]] va jamoa taʼlimotining shakllanishiga muhim hissa qoʻshgan<ref>OʻzME. Husniddinov Z., Ibrohimov N. 18-bet. -T: [[Davlat ilmiy nashriyoti|„Davlat ilmiy nashriyoti“]], 2004.</ref>. Hakim Samarqandiy o‘z zamonidayoq katta shuhrat qozongan buyuk allomalar Abulxasan Ali ar-Rustug‘foniy, Muhammad ibn Fazl al-Balxiy. Abu Mansur al-Moturidiy, Abu Bakr al-Varroq, Muhammad ibn Huzaym al Qallos, Abu Nasr al- Iyodiy, Abdulloh ibn Sahl ar-Roiziylardan saboqlar oladi. U mazkur mutafakkirlardan tafsir, hadis, ayniqsa, fiqh va kalom ilmlaridan chuqur ta’lim olgan va yirik olim darajasiga yetishgan.
== Faoliyati ==
Hakim Samarqandiy yashagan davrda musulmon olamining turli tomonlarida, jumladan, Movarounnahr o‘lkasida ham turli xil oqim va firqalar paydo bo‘ladi. Ular islom dinini buzib talqin qilib, noto‘g‘ri aqidalar tarqatishar, buning natijasida, ko‘p musulmonlar hidoyat yo‘lidan og‘ib, haqiqiy islomiy aqidalardan uzoqlashib qolgan edilar. Hakim Samarqandiy zamondoshi Abu Mansur Moturidiy bilan birga Samarqanddagi madrasada rahbarlik qilib, tarqala boshlagan buzuq mafkuralarga qarshi kurashganlar.
== Asarlari ==
Samarqandiyning eng asosiy asari “As-Savod al-a’zam fil-kalom” (“Kalom ilmida buyuk asar”) bo‘lib, u IX –X asrlarnin tutash davridagi Movarounnaxr hanafiylarining ilohiyat masalalariga oid qarashlarini aks ettiradi. Asar ilohiyatning ayrim asosiy masalalari bilan cheklanib qolmaydi. Iymonning ta’rifi, gunohlarning holati, taqdir yoki narigi dunyo hisob-kitobi kabi ko‘rib chiqilishi odatiy bo‘lgan masalalardan tashqari, olim yana ko‘p mavzularga to‘xtaladi. [[Alloh]] va uning sifatlari, Qur’on yaratuvchisining qudrati, Qur’onning manbalari, esxatologiya va taqvo, avliyolarni hurmat qilish va zohidlik, jamoalar o‘rtasidagi ijtimoiy–siyosiy munosabatlar va hatto fiqh ilmining o‘ziga xos muammolariga ham alohida e’tibor qaratiladi.
Bu kitob “as-Suol al-a’zam” (Buyuk savol) deb ham yuritiladi.
== Yana qarang ==
* [[Abu Lays Samarqandiy]]
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}{{OʻzME}}
[[Turkum:865-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:946-yilda vafot etganlar]]
301juadrnnw0tlor77fpkixrupfzmru
5995883
5995882
2026-04-14T09:18:22Z
KWiki78
246724
5995883
wikitext
text/x-wiki
{{merge|Hakim Samarqandiy}}
{{Olim bilgiqutisi
| ost = [[Fiqh]], [[usul]] va [[siyrat]]
| ismi = Al-Hakim as-Samarqandiy
| tasvir = [[Islom]]
| izoh =
| tavalludi = 874-yil
| vafot_sanasi = 953-yil
| vafot_joyi = Samarqand , Somoniylar davlati
| istiqomat_joylari = [[Movarounnahr]]
| fuqaroligi =
| ish_joylari =
| institutlar =
| ilmiy_rahbari =
| ilmiy_shogirdlari =
| oʻtkazayotgan_taʼsiri =
| koʻrsatgan_taʼsiri =
| mukofotlari =
| vebsayt =
| imzo =
| imzo_izoh =
| turmush_oʻrtogʻi =
| mashhur_ishlari =
| tezis_sarlavhasi =
| kasbi =
| asl_ismi =
| ilmiy_darajasi =
| ilmiy_unvoni =
| taʼlimi =
}}
'''Abulqosim Hakim Samarqandiy''' ([[arabcha]]: الحكيم أبو القاسم إسحاق السمرقندي) — toʻliq ismi ''Isʼhoq ibn Muhammad ibn Ismoil ibn Ibrohim ibn Zayd'' (856-946-yillar) hanafiylik mazhabining koʻzga koʻringan nazariyotchisi, hakim. Samarqandda tugʻilgan. Fors [[hanafiy olimi]], [[qozi]] va [[faylasuf]] olim hisoblanadi. Ayrim manbalarda u fiqh va kalom ilmida al-Moturidiy (vafoti 944—945) shogirdi sifatida taʼriflanadi<ref>{{Cite web|url=http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|title=IMAM AL-MATURIDI by Dr. G. F. Haddad|publisher=As-Sunnah Foundation of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927042538/http://www.sunnah.org/history/Scholars/al_maturidi.htm|archive-date=2011-09-27|access-date=2019-10-30|url-status=dead}}</ref>.
U kalomni yaxshi bilgan va har qanday tayinlangan hukmdor boʻysunishi talab qilinadigan [[Hanafiylik|hanafiy]] eʼtiqodini yaratgan. Uning eʼtiqodi karramiylarning qattiq zohidligini tanqid qiladi va muqaddas moʻjizalar (karomat) haqidagi anʼanaviy qarashlarni qabul qiladi<ref>{{Cite book|автор=John Renard|заглавие=Historical Dictionary of Sufism|ссылка=https://books.google.com/books?id=zm3QCgAAQBAJ|издательство=[[Rowman & Littlefield]]|date=2015|pages=26|isbn=9780810879744}}</ref>.
Abu al-Qosim hayoti sharqdagi hanafiy sunniylarining zohidlik taʼlimotlari va taʼlimotlarining shakllanishida burilish nuqtasi boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|title=Abū al-Qāsim al-Ḥakīm al-Samarqandī|publisher=[[Brill Publishers]]|access-date=2023-03-29|archive-date=2023-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329155422/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-islamica/abu-al-qasim-al-hakim-al-samarqandi-COM_0124|deadlink=no}}</ref>. Uning „As-Savad al-Azam“ (arabcha: ạlswạd ạlạ̉ʿḸm ) asari azaldan fiqhda asosiy manba boʻlib kelgan. Garchi al-Hakim al-Moturidiyning shogirdi ekanligi aniq dalillar asosiyda aniqlanmagan boʻlsa ham yetuk fahm soxibi boʻlgan<ref>{{Cite book|ответственный=[[C.E. Bosworth]]|ответственный2=M.S. Asimov|заглавие=History of civilizations of Central Asia: Volume IV: The Age of Achievement: A.D. 750 to the End of the Fifteenth Century - Part Two: The Achievements|ссылка=https://books.google.com/books?id=9yTFnuWQKvkC|издательство=[[UNESCO]]|date=2000|pages=125|isbn=9789231036545}}</ref>.
== Biografiyasi ==
Yoshligida ilm olish uchun Balxga borgan, u yerda [[Abu Bakr Varroq Termiziy]]dan tariqat taʼlimini olgan. U kalom, fiqh va tafsir ilmlarini chuqur oʻrganib, oʻsha davrning mashhur shayxlaridan [[hadis]] va rivoyatlar eshitgan. Manbalarga koʻra, keyinchalik u Samarqandga keladi, qozi lavozimida ishlaydi va shu yerda vafot etadi. Ulamolar: omoniylar amiri [[Ismoil Somoniy]]ga murojaat qilib, Movarounnahrda avj olgan turli mazhab va firqalarni kelishtirish uchun aqidalar majmui boʻlgan bir kitob yaratishni tavsiya etadilar. Amir kitob yozishni Abulqosim Hakim Samarqandiyga topshirgan. Shu tariqa „as-Savod ul aʼzam“ („Koʻpchilik tomon“) kitobi vujudga kelgan. Abulqosim Hakim Samarqandiy oʻziga xos kalom maktabini yaratgan. U oʻz asarida imonni iratilmagan, yaʼni azaliy deb hisoblab, bu fikrga qoʻshilmaganlarni bidʼat ahli deb atagan. Abulqosim Hakim Samarqandiy hanafiy mazhabining asosiy aqidalarini himoya qilib, mazhabni tugʻilib kelayotgan akdiy dalillar vositasida qayta koʻrib chiqishga qarshi turgan, aqidaviy ixtilofga barham berish yoʻli bilan Movarounnahr musulmonlari oʻrtasidagi fikriy yakdillikni saqlab qolmoqchi boʻlgan. U [[ahli sunna]] va jamoa taʼlimotining shakllanishiga muhim hissa qoʻshgan<ref>OʻzME. Husniddinov Z., Ibrohimov N. 18-bet. -T: [[Davlat ilmiy nashriyoti|„Davlat ilmiy nashriyoti“]], 2004.</ref>. Hakim Samarqandiy o‘z zamonidayoq katta shuhrat qozongan buyuk allomalar Abulxasan Ali ar-Rustug‘foniy, Muhammad ibn Fazl al-Balxiy. Abu Mansur al-Moturidiy, Abu Bakr al-Varroq, Muhammad ibn Huzaym al Qallos, Abu Nasr al- Iyodiy, Abdulloh ibn Sahl ar-Roiziylardan saboqlar oladi. U mazkur mutafakkirlardan tafsir, hadis, ayniqsa, fiqh va kalom ilmlaridan chuqur ta’lim olgan va yirik olim darajasiga yetishgan.
== Faoliyati ==
Hakim Samarqandiy yashagan davrda musulmon olamining turli tomonlarida, jumladan, Movarounnahr o‘lkasida ham turli xil oqim va firqalar paydo bo‘ladi. Ular islom dinini buzib talqin qilib, noto‘g‘ri aqidalar tarqatishar, buning natijasida, ko‘p musulmonlar hidoyat yo‘lidan og‘ib, haqiqiy islomiy aqidalardan uzoqlashib qolgan edilar. Hakim Samarqandiy zamondoshi Abu Mansur Moturidiy bilan birga Samarqanddagi madrasada rahbarlik qilib, tarqala boshlagan buzuq mafkuralarga qarshi kurashganlar.
== Asarlari ==
Samarqandiyning eng asosiy asari “As-Savod al-a’zam fil-kalom” (“Kalom ilmida buyuk asar”) bo‘lib, u IX –X asrlarnin tutash davridagi Movarounnaxr hanafiylarining ilohiyat masalalariga oid qarashlarini aks ettiradi. Asar ilohiyatning ayrim asosiy masalalari bilan cheklanib qolmaydi. Iymonning ta’rifi, gunohlarning holati, taqdir yoki narigi dunyo hisob-kitobi kabi ko‘rib chiqilishi odatiy bo‘lgan masalalardan tashqari, olim yana ko‘p mavzularga to‘xtaladi. [[Alloh]] va uning sifatlari, Qur’on yaratuvchisining qudrati, Qur’onning manbalari, esxatologiya va taqvo, avliyolarni hurmat qilish va zohidlik, jamoalar o‘rtasidagi ijtimoiy–siyosiy munosabatlar va hatto fiqh ilmining o‘ziga xos muammolariga ham alohida e’tibor qaratiladi.
Bu kitob “as-Suol al-a’zam” (Buyuk savol) deb ham yuritiladi.
== Yana qarang ==
* [[Abu Lays Samarqandiy]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}{{OʻzME}}
[[Turkum:865-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:946-yilda vafot etganlar]]
jqofo2h8bht9z5nk1rtr7gw1xh9bnhg
Andoza:Oʻzbekiston Qahramoni
10
675990
5995639
2929249
2026-04-14T03:29:28Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
[[Andoza:Oʻzbekiston qahramoni]]ga yoʻnaltirildi
5995639
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Andoza:Oʻzbekiston qahramoni]]
3wsxwztl8y5vzv5rm2m3bnhm15f27w5
Andoza:OFK federatsiyalari
10
677293
5995653
5735447
2026-04-14T03:52:23Z
AnvarxonM
75105
5995653
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
| name = OFK federatsiyalari
| title = Osiyo milliy [[futbol]] assotsiatsiyalari ([[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]])
|listclass = hlist
| state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}}
|group1 = Gʻarbiy Osiyo ([[Gʻarbiy Osiyo futbol federatsiyasi|WAFF]])
|list1 =
* [[Bahrayn futbol federatsiyasi|Bahrayn (BFA)]]
* [[Iroq futbol federatsiyasi|Iroq (IFA)]]
* [[Iordaniya futbol federatsiyasi|Iordaniya (JFA)]]
* [[Quvayt futbol federatsiyasi|Quvayt (KFA)]]
* [[Livan futbol federatsiyasi|Livan (LFA)]]
* [[Ummon futbol federatsiyasi|Ummon (OFA)]]
* [[Falastin futbol federatsiyasi|Falastin (PFA)]]
* [[Qatar futbol federatsiyasi|Qatar (QFA)]]
* [[Saudiya Arabistoni futbol federatsiyasi|Saudiya Arabistoni (SAFF)]]
* [[Suriya futbol federatsiyasi|Suriya]]
* [[Birlashgan Arab Amirliklari futbol federatsiyasi|Birlashgan Arab Amirliklari (UAEFA)]]
* [[Yaman futbol federatsiyasi|Yaman (YFA)]]
|group2 = Markaziy Osiyo ([[Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasi|CAFA]])
|list2 =
* [[Afgʻoniston futbol federatsiyasi|Afgʻoniston (AFF)]]
* [[Eron futbol federatsiyasi|Eron (FFIRI)]]
* [[Qirgʻiziston futbol ittifoqi|Qirgʻiziston (FFKR)]]
* [[Tojikiston futbol federatsiyasi|Tojikiston (FFT)]]
* [[Turkmaniston futbol federatsiyasi|Turkmaniston (TFF)]]
* [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi|Oʻzbekiston (UFA)]]
|group3 = Janubiy Osiyo ([[Janubiy Osiyo futbol federatsiyasi|SAFF]])
|list3 =
* [[Bangladesh futbol federatsiyasi|Bangladesh (BFF)]]
* [[Butan futbol federatsiyasi|Butan (BFF)]]
* [[Hindiston futbol federatsiyasi|Hindiston (AIFF)]]
* [[Maldiv orollari futbol federatsiyasi|Maldiv orollari]]
* [[Nepal futbol federatsiyasi|Nepal (ANFA)]]
* [[Pokiston futbol federatsiyasi|Pokiston (PFF)]]
* [[Shri Lanka futbol federatsiyasi|Shri-Lanka (FFSL)]]
|group4 = Sharqiy Osiyo ([[Sharqiy Osiyo futbol federatsiyasi|EAFF]])
|list4 =
* [[Xitoy futbol federatsiyasi|Xitoy (CFA)]]
* [[Guam futbol federatsiyasi|Guam (GFA)]]
* [[Gonkong futbol federatsiyasi|Gonkong (HKFA)]]
* [[Yaponiya futbol federatsiyasi|Yaponiya (JFA)]]
* [[Makao futbol federatsiyasi|Makao (MFA)]]
* [[Mongoliya futbol federatsiyasi|Mongoliya (MFF)]]
* ''[[Shimoliy Mariana orollari Futbol Federatsiyasi|Shimoliy Mariana orollari (NMIFA)]]''<sup>†</sup>
* [[Shimoliy Koreya futbol federatsiyasi|Shimoliy Koreya (PRKFA)]]
* [[Janubiy Koreya futbol federatsiyasi|Janubiy Koreya (KFA)]]
* [[Xitoy Taypeyi futbol federatsiyasi|Xitoy Taypeyi (CTFA)]]
|group5 = Janubi-Sharqiy Osiyo ([[ASEAN davlatlari futbol federatsiyasi|AFF]])
|list5 =
* [[Avstraliya futbol federatsiyasi|Avstraliya (FFA)]]
* [[Bruney futbol federatsiyasi|Bruney Dorussalom (NFABD)]]
* [[Kambodja futbol federatsiyasi|Kambodja (FFC)]]
* [[Sharqiy Timor futbol federatsiyasi|Sharqiy Timor (FFTL)]]
* [[Indoneziya futbol federatsiyasi|Indoneziya (PSSI)]]
* [[Laos futbol federatsiyasi|Laos (LFF)]]
* [[Malayziya futbol federatsiyasi|Malayziya (FAM)]]
* [[Myanma futbol federatsiyasi|Myanma (MFF)]]
* [[Filippin futbol federatsiyasi|Filippin (PFF)]]
* [[Singapur futbol federatsiyasi|Singapur (FAS)]]
* [[Tailand futbol federatsiyasi|Tailand (FAT)]]
* [[Vyetnam futbol federatsiyasi|Vyetnam (VFF)]]
|group6 = Faoliyati tugatilgan
|list6 =
* [[Janubiy Yaman futbol federatsiyasi|Janubiy Yaman]]
|below = <sup>†</sup> Osiyo futbol konfedratsiyasiga toʻliq aʼzo, lekin assotsiatsiya [[FIFA]]ga aʼzo emasligini bildiradi
}}<noinclude>
[[Turkum:Osiyo futbol assotsiatsiyasi andozalari]]
[[Turkum:Sport federatsiyalari milliy aʼzolari andozalari]]
</noinclude>
5r4kcnqngyi3ou8voiy54t7qnaq6j56
Islom sivilizatsiyasi markazi
0
680213
5995534
5971004
2026-04-13T17:13:12Z
Ahror Akramovich
75193
5995534
wikitext
text/x-wiki
{{Ishlanmoqda}}
{{Tashkilot bilgiqutisi
| name = Oʻzbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi
| tasvir = Islom sivilizatsiyasi markazi.jpg
| logo = Oʻzbekiston islom sivilizatsiyasi markazi logosi.png
| logo_size = 190px
| caption2 = Islom sivilizatsiyasi markazining yuqoridan koʻrinishi
| qisqartma = ICCU
| founded = * [[2017-yil]]
* [[2026-yil]] [[17-mart]] (rasmiy ochilgan kun)
| founder = [[Shavkat Mirziyoyev]]
| status = tashkilot
| purpose = ilmiy-tadqiqot, taʼlim
| headquarters = [[Toshkent shahri]], [[Olmazor tumani]], Qorasaroy koʻchasi, 47-uy
| region_served = {{UZB}}
| language = [[Oʻzbek tili]]<br />[[Arab tili]]<br />[[Rus tili]]<br />[[Ingliz tili]]
| xaritada =
| leader_title = Direktor
| leader_name = [[Firdavs Abduxoliqov]]
| parent organization = [[Islomshunoslik ilmiy-tadqiqot markazi]]<br />[[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi]]
| website = {{URL|https://iccu.uz/}}
|xaritada={{Infobox mapframe
|shape=none
|coord={{Coord|41.335239|N|69.240373|E}}
|length_km=0.5
|marker-colour=#5E75F2
|title=Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi
|zoom=16
}}
}}
'''Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi''' ({{lang-ar|مركز الحضارة الإسلامية في أوزبكستان لدي مجلس الوزراء لجمهورية أوزبكستان .}}, {{lang-en|Center of Islamic Civilization in Uzbekistan under the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan}}) — [[Oʻzbekiston]]da [[islom]] tarixiga oid ilmiy-tadqiqot ishlarini olib boruvchi markaz<ref>{{veb manbasi |title=Islom sivilizatsiyasi markazi. |url=https://iccu.uz/uz |website=www.iccu.uz |accessdate=2026-yil 26-mart}}</ref>. 2026-yil 17-mart kuni [[Shavkat Mirziyoyev]] rahbarligida, [[Ramazon hayiti]] arafasida markazning rasmiy ochilish marosimi boʻlib oʻtdi<ref>{{veb manbasi |title=Shavkat Mirziyoyev Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi hamda iftorlik marosimida ishtirok etdi |url=https://kun.uz/news/2026/03/17/shavkat-mirziyoyev-islom-sivilizatsiyasi-markazining-ochilishi-hamda-iftorlik-marosimida-ishtirok-etdi |website=www.kun.uz |accessdate=2026-yil 30-mart}}</ref>. 2026-yil 13-aprelda „eng yirik islom sivilizatsiyasi muzeyi“ nominatsiyasi boʻyicha [[Guinness rekordlar kitobi|Ginnesning rekordlar kitobiga]] kiritilgan<ref>{{veb manbasi |title=Ислом цивилизацияси маркази Гиннесс рекордлар китобига киритилди |url=https://kun.uz/kr/news/2026/04/13/islom-sivilizatsiyasi-markazi-ginness-rekordlar-kitobiga-kiritildi |website=www.kun.uz |accessdate=2026-yil 13-aprel}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Guinness World Records рекордига сазовор бўлди |url=https://dunyo.info/uzk/news/istoricheskoe-priznanie-centr-islamskoy-civilizacii-v-uzbekistane-vnesyon |website=www.dunyo.info |accessdate=2026-yil 13-aprel}}</ref>.
== Tarixi ==
Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] [[Shavkat Mirziyoyev]]ning 2017-yil 23-iyuldagi farmoniga muvofiq tashkil etilgan. Sakkiz yildan ortiq vaqt davomida ushbu yirik majmua bunyod etilib, toʻliq barpo qilindi. 2026-yil 17-mart kuni [[Ramazon hayiti]] arafasida markaz rasman ochildi.
== Ekspozitsiya va zallar ==
{| class="wikitable"
! style="background:#D4AF37; color:black;" | №
! style="background:#D4AF37; color:black;" | Zal nomi
! style="background:#D4AF37; color:black;" | Tavsifi
! style="background:#D4AF37; color:black;" | Tasvir
|-
| 1 || '''Shon-sharaf zal''' || Markazning eng katta va kirish koʻrgazma zali. Unda tarixdagi muhim voqealarni hikoya qiluvchi 14 ta ravoq mavjud. ||
|-
| 2 || '''Qurʼoni Karim zali''' || Markazning eng muhim qismida Qurʼoni karim zali barpo etilgan. Bu yerda musulmon olamining bebaho maʼnaviy durdonasi hisoblangan VII asrda qoʻlda koʻchirilgan Usmon musʼhafi joylashtirilgan. ||
|}
== Maqomi ==
* Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom madaniyati markazi [[Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti]]ning „Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom madaniyati markazini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ 2017-yil 23-iyundagi PQ-3080-son qaroriga asosan tashkil etilgan<ref>{{Citation |year= |title=O'zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tashkil etiladi - Uza.uz |url=http://www.uza.uz/uz/politics/o-zbekistonda-islom-sivilizatsiyasi-markazi-tashkil-etiladi-01-09-2017 |access-date=2018-08-15 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826053948/http://uza.uz/uz/politics/o-zbekistonda-islom-sivilizatsiyasi-markazi-tashkil-etiladi-01-09-2017 }}</ref>.
* Markaz oʻzining faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga boʻysunadi va hisobot beradi.
* Markaz oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]] va qonunlariga, [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi]] palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek ushbu Ustavga amal qiladi.
* Markaz oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, kollegiallik hamda jamoat fikrini hisobga olish prinsiplari asosida yuritadi.
* Markaz davlat muassasasi shaklidagi yuridik shaxs hisoblanadi, mustaqil balansga, [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]]ning Gʻaznachiligida shaxsiy gʻaznachilik hisobvaraqlariga, Oʻzbekiston Respublikasi tijorat banklarida talab qilib olinadigan chet el valyutasidagi depozit hisob raqamlariga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomi davlat tilida yozilgan muhrga ega.
* Markazda ish yuritish davlat tilida olib boriladi. Markazda rus, ingliz va arab tillarida ham ish yuritishi mumkin<ref>[http://www.xabar.uz/uz/tag/islom-sivilizatsiyasi-markazi Islom sivilizatsiyasi markazi — Xabar.uz]</ref><ref>{{veb manbasi |title=Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида» |url=https://lex.uz/ru/docs/3296658 |website=www.lex.uz |accessdate=2026-yil 30-mart}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Oʻzbekistonning muzeylari roʻyxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [http://iccu.uz/ Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Veb-sayt|Rasmiy sayti]]
* [https://www.youtube.com/@ICCU_Official/videos Islom sivilizatsiyasi markazi] [[YouTube]] kanali
* [https://instagram.com/sivilizatsiya__markazi Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Instagram]] sahifasi
* [https://www.facebook.com/islommarkazi Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Facebook]] sahifasi
* [https://www.x.com/@CICU_UZ Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Twitter]] sahifasi
* [https://t.me/islommarkazi Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Telegram]] sahifasi
[[Turkum:Islom madaniyati]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muzeylar]]
hltrj3kn6mqbud69g1t5quj5k53qd94
5995535
5995534
2026-04-13T17:20:42Z
Ahror Akramovich
75193
5995535
wikitext
text/x-wiki
{{Tashkilot bilgiqutisi
| name = Oʻzbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi
| tasvir = Islom sivilizatsiyasi markazi.jpg
| logo = Oʻzbekiston islom sivilizatsiyasi markazi logosi.png
| logo_size = 190px
| caption2 = Islom sivilizatsiyasi markazining yuqoridan koʻrinishi
| qisqartma = ICCU
| founded = * [[2017-yil]]
* [[2026-yil]] [[17-mart]] (rasmiy ochilgan kun)
| founder = [[Shavkat Mirziyoyev]]
| status = tashkilot
| purpose = ilmiy-tadqiqot, taʼlim
| headquarters = [[Toshkent shahri]], [[Olmazor tumani]], Qorasaroy koʻchasi, 47-uy
| region_served = {{UZB}}
| language = [[Oʻzbek tili]]<br />[[Arab tili]]<br />[[Rus tili]]<br />[[Ingliz tili]]
| xaritada =
| leader_title = Direktor
| leader_name = [[Firdavs Abduxoliqov]]
| parent organization = [[Islomshunoslik ilmiy-tadqiqot markazi]]<br />[[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi]]
| website = {{URL|https://iccu.uz/}}
|xaritada={{Infobox mapframe
|shape=none
|coord={{Coord|41.335239|N|69.240373|E}}
|length_km=0.5
|marker-colour=#5E75F2
|title=Oʻzbekiston mahallalari uyushmasi
|zoom=16
}}
}}
'''Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi''' ({{lang-ar|مركز الحضارة الإسلامية في أوزبكستان لدي مجلس الوزراء لجمهورية أوزبكستان .}}, {{lang-en|Center of Islamic Civilization in Uzbekistan under the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan}}) — [[Oʻzbekiston]]da [[islom]] tarixiga oid ilmiy-tadqiqot ishlarini olib boruvchi markaz<ref>{{veb manbasi |title=Islom sivilizatsiyasi markazi. |url=https://iccu.uz/uz |website=www.iccu.uz |accessdate=2026-yil 26-mart}}</ref>. 2026-yil 17-mart kuni [[Shavkat Mirziyoyev]] rahbarligida, [[Ramazon hayiti]] arafasida markazning rasmiy ochilish marosimi boʻlib oʻtdi<ref>{{veb manbasi |title=Shavkat Mirziyoyev Islom sivilizatsiyasi markazining ochilishi hamda iftorlik marosimida ishtirok etdi |url=https://kun.uz/news/2026/03/17/shavkat-mirziyoyev-islom-sivilizatsiyasi-markazining-ochilishi-hamda-iftorlik-marosimida-ishtirok-etdi |website=www.kun.uz |accessdate=2026-yil 30-mart}}</ref>. 2026-yil 13-aprelda „eng yirik islom sivilizatsiyasi muzeyi“ nominatsiyasi boʻyicha [[Guinness rekordlar kitobi|Ginnesning rekordlar kitobiga]] kiritilgan<ref>{{veb manbasi |title=Ислом цивилизацияси маркази Гиннесс рекордлар китобига киритилди |url=https://kun.uz/kr/news/2026/04/13/islom-sivilizatsiyasi-markazi-ginness-rekordlar-kitobiga-kiritildi |website=www.kun.uz |accessdate=2026-yil 13-aprel}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази Guinness World Records рекордига сазовор бўлди |url=https://dunyo.info/uzk/news/istoricheskoe-priznanie-centr-islamskoy-civilizacii-v-uzbekistane-vnesyon |website=www.dunyo.info |accessdate=2026-yil 13-aprel}}</ref>.
== Tarixi ==
Oʻzbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]] [[Shavkat Mirziyoyev]]ning 2017-yil 23-iyuldagi farmoniga muvofiq tashkil etilgan. Sakkiz yildan ortiq vaqt davomida ushbu yirik majmua bunyod etilib, toʻliq barpo qilindi. 2026-yil 17-mart kuni [[Ramazon hayiti]] arafasida markaz rasman ochildi.
== Ekspozitsiya va zallar ==
{| class="wikitable"
! style="background:#D4AF37; color:black;" | №
! style="background:#D4AF37; color:black;" | Zal nomi
! style="background:#D4AF37; color:black;" | Tavsifi
! style="background:#D4AF37; color:black;" | Tasvir
|-
| 1 || '''Shon-sharaf zal''' || Markazning eng katta va kirish koʻrgazma zali. Unda tarixdagi muhim voqealarni hikoya qiluvchi 14 ta ravoq mavjud. ||
|-
| 2 || '''Qurʼoni Karim zali''' || Markazning eng muhim qismida Qurʼoni karim zali barpo etilgan. Bu yerda musulmon olamining bebaho maʼnaviy durdonasi hisoblangan VII asrda qoʻlda koʻchirilgan Usmon musʼhafi joylashtirilgan. ||
|}
== Maqomi ==
* Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom madaniyati markazi [[Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti]]ning „Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekistondagi Islom madaniyati markazini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida“ 2017-yil 23-iyundagi PQ-3080-son qaroriga asosan tashkil etilgan<ref>{{Citation |year= |title=O'zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi tashkil etiladi - Uza.uz |url=http://www.uza.uz/uz/politics/o-zbekistonda-islom-sivilizatsiyasi-markazi-tashkil-etiladi-01-09-2017 |access-date=2018-08-15 |archivedate=2018-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180826053948/http://uza.uz/uz/politics/o-zbekistonda-islom-sivilizatsiyasi-markazi-tashkil-etiladi-01-09-2017 }}</ref>.
* Markaz oʻzining faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga boʻysunadi va hisobot beradi.
* Markaz oʻz faoliyatida [[Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi]] va qonunlariga, [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi]] palatalarining qarorlariga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek ushbu Ustavga amal qiladi.
* Markaz oʻz faoliyatini qonuniylik, oshkoralik, kollegiallik hamda jamoat fikrini hisobga olish prinsiplari asosida yuritadi.
* Markaz davlat muassasasi shaklidagi yuridik shaxs hisoblanadi, mustaqil balansga, [[Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi]]ning Gʻaznachiligida shaxsiy gʻaznachilik hisobvaraqlariga, Oʻzbekiston Respublikasi tijorat banklarida talab qilib olinadigan chet el valyutasidagi depozit hisob raqamlariga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushirilgan va oʻz nomi davlat tilida yozilgan muhrga ega.
* Markazda ish yuritish davlat tilida olib boriladi. Markazda rus, ingliz va arab tillarida ham ish yuritishi mumkin<ref>[http://www.xabar.uz/uz/tag/islom-sivilizatsiyasi-markazi Islom sivilizatsiyasi markazi — Xabar.uz]</ref><ref>{{veb manbasi |title=Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида» |url=https://lex.uz/ru/docs/3296658 |website=www.lex.uz |accessdate=2026-yil 30-mart}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Oʻzbekistonning muzeylari roʻyxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [http://iccu.uz/ Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Veb-sayt|Rasmiy sayti]]
* [https://www.youtube.com/@ICCU_Official/videos Islom sivilizatsiyasi markazi] [[YouTube]] kanali
* [https://instagram.com/sivilizatsiya__markazi Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Instagram]] sahifasi
* [https://www.facebook.com/islommarkazi Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Facebook]] sahifasi
* [https://www.x.com/@CICU_UZ Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Twitter]] sahifasi
* [https://t.me/islommarkazi Islom sivilizatsiyasi markazi] [[Telegram]] sahifasi
[[Turkum:Islom madaniyati]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muzeylar]]
k91pjniw5mkw0uan9kz64jwxnwhzjir
Yorqishloq (Chust tumani)
0
684784
5995587
5955531
2026-04-13T19:20:00Z
Bexruz Nazirov
251694
Qo'shimchalar qo'shildi
5995587
wikitext
text/x-wiki
{{Maʼnolari|Yorqishloq (maʼnolari)}}
{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Yorqishloq <br /> {{lang-ru|Яркишлак}}
| mavqe = Shaharcha
| mamlakat = Oʻzbekiston
| mintaqa turi = viloyat
| mintaqa = Namangan viloyati
| jadvalda mintaqa =
| tuman turi = tuman
| tuman = Chust tumani
| jadvalda tuman =
| jamoat turi =
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| qaram =
| gerb =
| bayroq =
|lat_dir = N|lat_deg= 41|lat_min= 02|lat_sec=28
|lon_dir = E|lon_deg= 71|lon_min= 14|lon_sec=45
|CoordAddon =
|CoordScale =
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki bolinishi =
| rahbar turi =
| rahbar =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon =
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi =
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi =
| sanalgan yil =
| zichlik =
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi = +5
| DST =
| telefon kodi =
| pochta indeksi =
| pochta indekslari =
| sayt =
| avtomobil kodi =
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
| Commons turkumi =
}}
'''Yorqishloq''' ({{lang-ru|Яркишлак}}) – [[Oʻzbekiston Respublikasi]] [[Namangan viloyati]] [[Chust tumani]]ga qarashli shaharcha. 2009-yilda shaharcha maqomi berilgan<ref>[http://static.norma.uz/documents/15.12.08/68.rtf POSTANOVLYeNIYe KABINYeTA MINISTROV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN 13.03.2009 g. N 68 O DOPOLNITYeLNIX MYeRAX PO SOVYeRShYeNSTVOVANIYu ADMINISTRATIVNO-TYeRRITORIALNOGO USTROYSTVA NASYeLYeNNIX PUNKTOV RYeSPUBLIKI UZBYeKISTAN]</ref>.
Yorqishloq qishlogʻi tarixi shu joyda yashagan aholi fikriga koʻra 450-yil oldin shakillangan degan taxmin mavjud, Qishloq aholisi asosan oʻzbeklar, aholining bu yerlarni oʻzlashtirishi 1550-1600-yillarda hozirgi Toshkent viloyati Parkent tumani Changi qishlogʻi aholisidan boʻlgan bir guruh odamlar shu yerlarga kelib yangi yerlarni oʻzlashtirib muqim yashab qolishgan degan fikrlar mavjud. Oʻsha davrda qishloq hududi jarlik va notekis yerlardan iborat boʻlgani shu atrofda yashovchi aholilar tomonidan "Jarli qishloq" ma'nosida "Jar qishloq" deb atalgan vaqt oʻtgani sayin "Jar" soʻzi "Yor" soʻziga oʻzgarib "Yorqishloq" deb atala boshlagan, deyiladi.
Yorqishloq hududi yerlari unumdor, sersuv hudud, aholi asosan dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, ipakchilik, ustachilik, savdogarlik bilan shugʻullangan. Yorqishloq hududida aholi tilida "Gʻoyib Eronlar" va "Shahid mozor" ziyoratgohi deb ataluvchi ziyoratgohlar mavjud. Qishloq hududidan soy oʻtgan boʻlib 1890-1930-yilar oraligʻida qishloqning yuqori qismida joylashgan Karkidon, Govasoy,Qoraqo'rg'on va Varzik qishlogʻi hududidan katta miqdorda suv sel boʻlib oqib kelishi natijasida, soy hududi kengayib jarliklarni hosil qilgan. Qishloq hududida oʻnga yaqin tabiiy buloqlar boʻlgan qishloq aholisi shu buloq suvlaridan isteʼmol uchun foydalanishgan.
Yorqishloq qishlogʻida Bahor faslida Navroʻz sayillari oʻtkaziladi aholi Navroʻz bayrami kuni turli Xalq oʻyinlari oʻtkazadi ulardan biri tuxumlar jangi, bunda ikki kishi yoki undan koʻproq odam turli xil rangda va koʻnishda pishirilgan tuxumlarni bir biriga asta urib koʻradi qaysi tuxum sinsa yoki dars ketsa oʻsha tuxum yutqaziladi, sinmagan tuxum egasi gʻolib hisoblanadi va singan yoki dars ketgan tuxumni qabul qilib oladi. Navroʻz bayramidan oldin qishloq aholisi tomonidan bir kun belgilaniladi oʻsha kuni qishloq hududida hashar yo'li bilan tozalov o'tkaziladi, buqa soʻyiladi va Xalqga dasturxon yozilib ehson dasturxoni tuzaladi qishloq oqsoqollari boshchiligida ezgu niyatlar va duolar qilinadi!
Hozirgi kunda Yorqishloq qishlogʻi Yorqishloq MFY deb yuritiladi unda Gʻoyib Eronlar Jome masjidi, 23-sonli o'rta maktab, Bolalar bogʻchasi, Oilaviy poliklinika va tez yordam xizmati, Oziq ovqat doʻkonlari, Oshxona, Tikuvchilik korxonasi, Dorixona, Oilaviy tadbirkorlik korxonalari faoliyat yuritmoqda.Qishloq infratuzilmasi yaxshi rivojlangan. O'zbektelecom tomonidan optik tolali internet va aloqa tarmog'i tortilib aholiga sifatli xizmat ko'rsatish yo'lga qo'yilgan.MFY hududida: Mustaqillik, Oʻzbegim, Navkar, Bogʻi Eram, Shijoat, Islohot, Barkamol avlod, Saramjon deb nomlangan koʻchalar bor.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{UZ-geo-stub}}
[[Turkum:Chust tumani]]
[[Turkum:Namangan viloyati shahar tipidagi aholi punktlari]]
cfrvvlxmtki5quhselp4u6s2ujtf0ox
Tom and Jerry: The Movie
0
685516
5995959
5994934
2026-04-14T10:35:51Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5995959
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| nom = Tom and Jerry: The Movie
| tasvir = Tom and Jerry - The Movie Poster.png
| izoh = Film posteri
| rejissyor = [[Phil Roman]]
| prodyuser = Phil Roman
| ssenariy_muallifi = [[Dennis Marks]]
| rollarda = {{Plainlist|
* [[Richard Kind]]
* [[Dana Hill]]
* [[Anndi McAfee]]
* [[Tony Jay]]
* [[Henry Gibson]]
* [[Michael Bell]]
* [[Ed Gilbert]]
* [[David Lander|David L. Lander]]
* [[Rip Taylor]]
* [[Howard Morris]]
* [[Charlotte Rae]]
}}
| bastakor = Henry Mancini
| studiya = [[Turner Entertainment|Turner Pictures]]<br />Film Roman<br />LIVE Entertainment<br />WMG Film GmbH<br />Telefilm Essen GmbH
| distribyutor = [[Miramax|Miramax Films]]
| premyera = {{premyera sanasi|1992|10|1|Germaniya|1993|7|30|AQSH|ref2=<ref name="boxoffice">{{Yangiliklar manbasi |url= http://boxofficemojo.com/movies/?id=tomandjerry.htm |title =Tom and Jerry: The Movie|work = [[Box Office Mojo]]|publisher =[[Amazon (shirkat)|Amazon.com]]|accessdate=22-noyabr 2008-yil}}</ref>}}
| davomiylik = 84 daqiqa
| mamlakat = AQSH<br />Germaniya
| til = inglizcha
| byudjet = $3,5 million
| daromad = $3,6 million<ref name="boxoffice"/><ref>{{Yangiliklar manbasi|title= It's Tough to Stay Afloat in the Film-Cartoon Biz : Movies: Disney's hits prove that it can be done, but other firms lack marketing savvy and a competitive product, animators say. |work= Los Angeles Times|date=|url= http://articles.latimes.com/1994-01-04/entertainment/ca-8386_1_animated-feature|accessdate=2012-05-29}}</ref>
}}
„'''Tom and Jerry: The Movie'''“ ({{tarjima|Tom va Jerry: Film}}) — [[Toʻla metrajli film|toʻla metrajli]] [[multfilm]]. [[1992-yil kinoda|1992-yilda]] ekranga chiqqan. [[William Hanna]] va [[Joseph Barbera]] yaratgan [[Tom va Jerry]] personajlari asosida ishlangan. Multfilmga [[Phil Roman]] rejissyorlik qilgan, ssenariyni [[Dennis Marks]] yozgan. Bosh qahramonlarga [[Richard Kind]], [[Dana Hill]], [[Anndi McAfee]], [[Tony Jay]], [[Rip Taylor]], [[Henry Gibson]], [[Michael Bell]], [[Ed Gilbert]], [[David Lander|David L. Lander]], [[Howard Morris]], [[Charlotte Rae]] va boshqalar ovoz bergan.
== Ovoz berganlar ==
* [[Richard Kind]] — ''Tom''
* [[Dana Hill]] — ''Jerry''
* [[Anndi McAfee]] — ''Robyn Starling''
* [[Charlotte Rae]] — ''Pristine Figg''
* [[Tony Jay]] — ''Lickboot''
* [[Michael Bell]] — ''Ferdinand''
* [[Henry Gibson]] — ''doktor Applecheek''
* [[Ed Gilbert]] — ''Puggsy''
* [[David Lander]] — ''Frankie Da Flea''
* [[Rip Taylor]] — ''kapitan Kiddie''
* [[Howard Morris]] — ''Squawk''
* [[Don Messick]] — ''Droopy''
* [[Tino Insana]] — ''politsiyachi''
* Raymond McLeod — ''[[buldog]]''
* Mitchell D. Moore — ''daydi mushuk''
* Scott Wojahn — ''daydi mushuk''
== Musiqasi ==
{{track listing
| title1 = Friends to the End
| length1 = 3:23
| title2 = What Do We Care? (The Alley Cats' Song)
| length2 = 2:55
| title3 = (Money is Such) A Beautiful Word
| length3 = 2:20
| title4 = God's Little Creatures
| length4 = 2:48
| title5 = I Miss You (Robyn's Song)
| length5 = 2:18
| title6 = I've Done It All
| length6 = 2:13
| title7 = I Miss You (End Title)
| title8 = All in How Much We Give
}}
== Yana qarang ==
* [[Tom & Jerry (film, 2021)| „Tom & Jerry“ (film, 2021)]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://tomandjerrythemovie.warnerbros.com/}} {{in lang|en}}
* {{IMDbda film|105616}}
[[Turkum:1992-yil filmlari]]
[[Turkum:1992-yil multfilmlari]]
[[Turkum:1992-yil kinokomediyalari]]
[[Turkum:Tom va Jerry filmlari]]
[[Turkum:AQSh filmlari]]
[[Turkum:AQSh animatsion filmlari]]
[[Turkum:AQSH kinokomediyalari]]
[[Turkum:AQSh sarguzasht filmlari]]
[[Turkum:Germaniya filmlari]]
[[Turkum:Germaniya animatsion filmlari]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi filmlar]]
[[Turkum:Hayvonlar haqidagi animatsion filmlar]]
[[Turkum:Hayvonlar huquqlari haqidagi filmlar]]
52z0gl5hqjjvc9ggtzcmguu68d1k769
Soviet Central Asia
0
689606
5995602
2066699
2026-04-13T21:40:42Z
Nataev
3628
manba
5995602
wikitext
text/x-wiki
{{Kitob
| Nomi = Soviet Central Asia: The Failed Transformation
| Original nomi =
| Rasm = Soviet Central Asia.jpg
| Imzo =
| Muallif = [[William Fierman]] (muharrir)
| Janr = [[tarix]]<br/>[[antropologiya]]
| Til = [[Ingliz tili|ingliz]]
| Original nashr qilingan yili =
| Tarjimon =
| Bezalishi =
| Seriya =
| Nashriyot = „[[Westview Press]]“
| Nashr qilingan yili = [[1991]]
| Betlari = 328
| Keyingisi =
| isbn = ISBN 0-8133-7907-5
| Lib =
}}'''„Soviet Central Asia: The Failed Transformation“''' ({{tarjima|Sovet Oʻrta Osiyosi: Muvaffaqiyatsiz transformatsiya}}) — [[William Fierman]] muharrirligi ostida chop etilgan kitob. 1991-yil [[AQSh]]ning [[Boulder]] shahrida hamda [[Buyuk Britaniya]]ning [[Oxford]] shahrida „[[Westview Press]]“ nashriyotida chop etilgan. Kitob [[Qozogʻiston SSR]], [[Turkmaniston SSR]], [[Oʻzbekiston SSR]], [[Tojikiston SSR]] hamda [[Qirgʻiziston SSR]] siyosati, ijtimoiy aloqalari, madaniyati va iqtisodiyotiga bagʻishlangan oʻn esse majmuasidir. Asar kirish soʻzini [[Teresa Rakowska-Harmstone]] yozgan. Shuningdek, muharrir Fierman ham kirish soʻzini hamda xulosa boʻlimini yozgan.
Kitobda Sovet Ittofoqi markaziy hukumatining [[Oʻrta Osiyo]] xalqlarini assimilatsiya qilishga qaratilgan koʻp qirrali urinishlariga qaramay, muvaffaqiyatsizlikka uchragani haqida soʻz yuritiladi. Toʻplamda SSSR mintaqada olib borgan siyosati va uning samaralari tahlil qilingan. Kitobga kiritilgan esse mualliflari Sovet Ittifoqi parchalanib ketishi arafasida mintaqa duchor boʻlgan muammolarni yuksak mahorat bilan bayon va tahlil qilgan. Majmua tanqidchilar tomonidan ijobiy baholnagan<ref>{{veb manbasi |last1=Pipes |first1=Daniel |title=Soviet Central Asia: The Failed Transformation Editor: William Fierman. Boulder, Colo.: Westview, 1991. 328 pp. $39.50 (paper) |url=https://www.danielpipes.org/548/soviet-central-asia-the-failed-transformation |accessdate=2026-yil 13-aprel |language=inglizcha |date=1992}}</ref>.
== Boʻlimlari ==
{|class="wikitable" style="text-align:left;"
|-
! Boʻlim
! Esse
! Tarjimasi
! Muallif
|-
| rowspan="3"| The Setting (Sahna)
| The Soviet "transformation" of Central Asia
| Oʻrta Osiyoning sovet „transformatsiyasi“
| William Fierman
|-
| Central Asia's cotton economy and its costs
| Oʻrta Osiyoning paxta iqtisodiyoti va uning narxi
| Boris Z. Rumer
|-
| Implications of ethnic and demographic trends
| Etnik va demografik tendensiyalarning oqibatlari
| Nancy Lubin
|-
| rowspan="2"| Politics (Siyosat)
| Power and politics in Soviet Uzbekistan: from Stalin to Gorbachev
| Sovet Oʻzbekistonidagi hokimiyat va siyosat: Stalindan Gorbachyovgacha
| Donald S. Carlisle
|-
| Prelude to "independence": how the Uzbek Party apparatus broke Moscow's grip on elite recruitment
| „Mustaqillik“ka tayyorgarlik: Oʻzbekiston partiyasi apparati elitalarni yollash boʻyicha Moskva jilovini uzgani
| James Critchlow
|-
| rowspan="3"| Identitiy and Religion (Oʻzlik va din)
| Ethnic attitudes and relations in modern Uzbek cities
| Hozirgi Oʻzbekiston shaharlaridagi etnik qarashlar va munosabatlar
| Ronald Wixman
|-
| Islam and atheism: dynamic tension in Soviet Central Asia
| Islom va ateizm: Sovet Oʻrta Osiyosidagi dinamik tanglik
| Azade-Ayse Rorlich
|-
| Forging a Soviet people: ethnolinguistics in Central Asia
| Sovet xalqini yaratish: Oʻrta Osiyoda etnolingvistika
| Isabelle Kreindler
|-
| rowspan="2"| Socioeconomic issues (Ijtimoiy-iqtisodiy masalalar)
| Women and society in Central Asia
| Oʻrta Osiyoda ayollar va jamiyat
| Matha Brill Olcott
|-
| Central Asian youth and migration
| Oʻrta Osiyo yoshlari va migratsiya
| William Fierman
|-
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{book-stub}}
[[Turkum:Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]]
nuxxtxclyjbooman1qnxjx4k7ca8mzg
Vikipediya:Forum/Arxiv/Bosh sahifa/2019
4
691031
5996003
2077308
2026-04-14T11:50:22Z
CommonsDelinker
204
[[Tasvir:Logo_for_the_beta_feature_FileExporter.svg]] [[Tasvir:Logo_for_FileExporter.svg]] bilan almashtirildi ([[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] tomonidan; [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Has been a de
5996003
wikitext
text/x-wiki
{{Forum arxivi}}
== IMPORTANT: Admin activity review ==
Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, etc. ) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].
We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no log actions for more than 2 years):
#Casual (administrator)
These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.
However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, — regards, [[User:-revi|<span style="color:green;font-family:Courier new, serif;font-variant:small-caps">Revi</span>]] 13:13, 6-Yanvar 2019 (UTC)
: Good day, [[User:-revi|<span style="color:green;font-family:Courier new, serif;font-variant:small-caps">Revi</span>]]! Thank you for letting us know. Indeed, we don't have an inactivity policy. It's unfortunate that [[User:Casual|Casual]] is no longer active. She's the only female administrator on uzwiki! I really that hope she'll respond to your notification. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]</sup> 15:00, 6-Yanvar 2019 (UTC)
== FileExporter beta feature ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
[[File:Logo for FileExporter.svg|thumb|Coming soon: the beta feature [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]]]
A new beta feature will soon be released on all wikis: The [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]. It allows exports of files from a local wiki to Wikimedia Commons, including their file history and page history. Which files can be exported is defined by each wiki's community: '''Please check your wiki's [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons/Configuration file documentation|configuration file]]''' if you want to use this feature.
The FileExporter has already been a beta feature on [https://www.mediawiki.org mediawiki.org], [https://meta.wikimedia.org meta.wikimedia], deWP, faWP, arWP, koWP and on [https://wikisource.org wikisource.org]. After some functionality was added, it's now becoming a beta feature on all wikis. Deployment is planned for January 16. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|on the project page]].
As always, feedback is highly appreciated. If you want to test the FileExporter, please activate it in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]]. The best place for feedback is the [[mw:Help_talk:Extension:FileImporter|central talk page]]. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]].
</div> [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] 09:41, 14-Yanvar 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=18782700 -->
== No editing for 30 minutes on 17 January ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will '''not be able to edit''' the wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190117T07 17 January 07:00 UTC]'''. This is because of a database problem that has to be fixed immediately. You can still read the wikis. Some wikis are not affected. They don't get this message. You can see which wikis are '''not''' affected [[:m:User:Johan (WMF)/201901ReadOnlyPage|on this page]]. Most wikis are affected. The time you can not edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div>
18:55, 16-Yanvar 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/201901ReadOnly/Targets8&oldid=18789240 -->
== Talk to us about talking ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
[[File:OOjs_UI_icon_speechBubbles-rtl.svg|alt="icon depicting two speech Bubbles"|frameless|right|120px]]
The Wikimedia Foundation is planning a [[mw:Talk pages consultation 2019|global consultation about communication]]. The goal is to bring Wikimedians and wiki-minded people together to improve tools for communication.
We want all contributors to be able to talk to each other on the wikis, whatever their experience, their skills or their devices.
We are looking for input from as many different parts of the Wikimedia community as possible. It will come from multiple projects, in multiple languages, and with multiple perspectives.
We are currently planning the consultation. We need your help.
'''We need volunteers to help talk to their communities or user groups.'''
You can help by hosting a discussion at your wiki. Here's what to do:
# First, [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|sign up your group here.]]
# Next, create a page (or a section on a Village pump, or an e-mail thread – whatever is natural for your group) to collect information from other people in your group. This is not a vote or decision-making discussion: we are just collecting feedback.
# Then ask people what they think about communication processes. We want to hear stories and other information about how people communicate with each other on and off wiki. Please consider asking these five questions:
## When you want to discuss a topic with your community, what tools work for you, and what problems block you?
## What about talk pages works for newcomers, and what blocks them?
## What do others struggle with in your community about talk pages?
## What do you wish you could do on talk pages, but can't due to the technical limitations?
## What are the important aspects of a "wiki discussion"?
# Finally, please go to [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019 on Mediawiki.org]] and report what you learned from your group. Please include links if the discussion is available to the public.
'''You can also help build the list of the many different ways people talk to each other.'''
Not all groups active on wikis or around wikis use the same way to discuss things: it can happen on wiki, on social networks, through external tools... Tell us [[mw:Talk pages consultation 2019/Tools in use|how your group communicates]].
You can read more about [[mw:Talk pages consultation 2019|the overall process]] on mediawiki.org. If you have questions or ideas, you can [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|leave feedback about the consultation process]] in the language you prefer.
Thank you! We're looking forward to talking with you.
</div> [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15:01, 21-Fevral 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18639017 -->
== New Wikipedia Library Accounts Available Now (March 2019) ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hello Wikimedians!
[[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]]
[[m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access, accounts to published research as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|Publisher Donation Program]]. You can sign up for new accounts and research materials on the [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Library Card platform]:
* '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/72/ Kinige]''' – Primarily Indian-language ebooks - 10 books per month
* '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/55/ Gale]''' – Times Digital Archive collection added (covering 1785-2013)
* '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/54/ JSTOR]''' – New applications now being taken again
Many other partnerships with accounts available are listed on [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/ our partners page], including [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/47/ Baylor University Press], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/10/ Taylor & Francis], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/46/ Cairn], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/32/ Annual Reviews] and [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/61/ Bloomsbury]. You can request new partnerships on our [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/suggest/ Suggestions page].
Do better research and help expand the use of high quality references across Wikipedia projects: sign up today!
<br>--[[w:en:Wikipedia:TWL/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 17:40, 13-Mart 2019 (UTC)
:''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language. Please contact [[m:User:Ocaasi_(WMF)|Ocaasi (WMF)]].''<br>
:<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small>
</div>
<!-- Message sent by User:Samwalton9@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=18873404 -->
== Read-only mode for up to 30 minutes on 11 April ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks">
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will '''not be able to edit''' most Wikimedia wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190411T05 11 April 05:00 UTC]'''. This is because of a hardware problem. You can still read the wikis. You [[phab:T220080|can see which wikis are affected]]. The time you can not edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div></div></div> 10:56, 8-Aprel 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18979889 -->
== Wikimedia Foundation Medium-Term Plan feedback request ==
{{int:please-translate}}
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The Wikimedia Foundation has published a [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Medium-term_plan_2019|Medium-Term Plan proposal]] covering the next 3–5 years. We want your feedback! Please leave all comments and questions, in any language, on [[m:Talk:Wikimedia_Foundation_Medium-term_plan_2019|the talk page]], by April 20. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[m:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[m:User talk:Quiddity (WMF)|talk]]) 17:35, 12-Aprel 2019 (UTC)</div>
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18998727 -->
== New tools and IP masking ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks">
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Hey everyone,
The Wikimedia Foundation wants to work on two things that affect how we patrol changes and handle vandalism and harassment. We want to make the tools that are used to handle bad edits better. We also want to get better privacy for unregistered users so their IP addresses are no longer shown to everyone in the world. We would not hide IP addresses until we have better tools for patrolling.
We have an idea of what tools ''could'' be working better and how a more limited access to IP addresses would change things, but we need to hear from more wikis. You can read more about the project [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|on Meta]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|post comments and feedback]]. Now is when we need to hear from you to be able to give you better tools to handle vandalism, spam and harassment.
You can post in your language if you can't write in English.
[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div></div></div> 14:18, 21-Avgust 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tools_and_IP_message/Distribution&oldid=19315232 -->
== The consultation on partial and temporary Foundation bans just started ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
<div class="plainlinks">
Hello,
In a [[:en:Wikipedia:Community_response_to_the_Wikimedia_Foundation%27s_ban_of_Fram/Official_statements#Board_statement|recent statement]], the Wikimedia Foundation Board of Trustees [[:en:Wikipedia:Community_response_to_the_Wikimedia_Foundation%27s_ban_of_Fram/Official_statements#Board_statement|requested that staff hold a consultation]] to "re-evaluat[e] or add community input to the two new office action policy tools (temporary and partial Foundation bans)".
Accordingly, the Foundation's Trust & Safety team invites all Wikimedians [[:m:Office actions/Community consultation on partial and temporary office actions/09 2019|to join this consultation and give their feedback]] from 30 September to 30 October.
How can you help?
* Suggest how partial and temporary Foundation bans should be used, if they should (eg: On all projects, or only on a subset);
* Give ideas about how partial and temporary Foundation bans should ideally implemented, if they should be; and/or
* Propose changes to the existing Office Actions policy on partial and temporary bans.
We offer our thanks in advance for your contributions, and we hope to get as much input as possible from community members during this consultation!
</div>
</div>-- [[user:Kbrown (WMF)|Kbrown (WMF)]] 17:14, 30-Sentabr 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=19302497 -->
== Feedback wanted on Desktop Improvements project ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
{{Int:Please-translate}}
{{int:Hello}}. The Readers Web team at the WMF will work on some [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|improvements to the desktop interface]] over the next couple of years. The goal is to increase usability without removing any functionality. We have been inspired by changes made by volunteers, but that currently only exist as local gadgets and user scripts, prototypes, and volunteer-led skins. We would like to begin the process of bringing some of these changes into the default experience on all Wikimedia projects.
We are currently in the research stage of this project and are looking for ideas for improvements, as well as feedback on our current ideas and mockups. So far, we have performed interviews with community members at Wikimania. We have gathered lists of previous volunteer and WMF work in this area. We are examining possible technical approaches for such changes.
We would like individual feedback on the following:
* Identifying focus areas for the project we have not yet discovered
* Expanding the list of existing gadgets and user scripts that are related to providing a better desktop experience. If you can think of some of these from your wiki, please let us know
* Feedback on the ideas and mockups we have collected so far
We would also like to gather a list of wikis that would be interested in being test wikis for this project - these wikis would be the first to receive the updates once we’re ready to start building.
When giving feedback, please consider the following goals of the project:
* Make it easier for readers to focus on the content
* Provide easier access to everyday actions (e.g. search, language switching, editing)
* Put things in logical and useful places
* Increase consistency in the interface with other platforms - mobile web and the apps
* Eliminate clutter
* Plan for future growth
As well as the following constraints:
* Not touching the content - no work will be done in terms of styling templates or to the structure of page contents themselves
* Not removing any functionality - things might move around, but all navigational items and other functionality currently available by default will remain
* No drastic changes to the layout - we're taking an evolutionary approach to the changes and want the site to continue feeling familiar to readers and editors
Please give all feedback (in any language) at [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements]]
After this round of feedback, we plan on building a prototype of suggested changes based on the feedback we receive. You’ll hear from us again asking for feedback on this prototype.
{{Int:Feedback-thanks-title}} [[mw:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[mw:User talk:Quiddity (WMF)|talk]])
</div> 07:18, 16-Oktabr 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/Global_message_delivery_split_4&oldid=19462890 -->
== Beta feature "Reference Previews" ==
<div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">
A new beta feature will soon be deployed to your wiki: [[m:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]]. As you might guess from the name, this feature gives you a preview of references in the article text. That means, you can look up a reference without jumping down to the bottom of the page.
Reference Previews have already been a beta feature on German and Arabic Wikipedia since April. Now they will become available on more wikis. Deployment is planned for October 24. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews|on the project page]].
As always, feedback is highly appreciated. If you want to test Reference Previews, please activate the beta feature in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]] and let us know what you think. The best place for feedback is the [[mw:Help talk:Reference Previews|central talk page]]. We hope the feature will serve you well in your work. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]].
</div> -- [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] 09:47, 23-Oktabr 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=19478814 -->
== Oʻzbek vikipediyasi muharrirlari uchun mahorat darslarini tashkil qilsak ==
Barchaga assalomu alaykum!
Doʻstlar, oʻzbek vikipediyasiga befarq boʻlmagan vatandoshlar!
Oʻzbek vikipediyasini boyishtish va yana-da rivojlantirish maqsadida mahorat darslarini tashkil qilsak.
Yana-da koʻproq valantyorlar yigʻsak va jamoamizni safini kengaytirsak.
Nima deysizlar? {{Unsigned|GulomNazarov}}
:@[[User:GulomNazarov|GulomNazarov]]: Bu juda ham yaxshi taklif! [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]], [[User:Nataev|Nataev]], [[User:Abdulla|Abdulla]] va [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] kabi tajribali foydalanuvchilar mahorat darsini oʻtsalar boʻladi. [[Foydalanuvchi:Malikxan|<font color="green">Malikxan</font>]] <b><sup><small><span style="color:#90F">[[Foydalanuvchi munozarasi:Malikxan|munozara]]</span></small></sup></b> 17:53, 28-Oktabr 2019 (UTC)
::„Oʻzbek Vikipediyasi“ emas, oʻzbekcha Vikipediya. Loyiha AQSHda joylashgan [[Vikimedia Jamgʻarmasi]]niki. Oʻzbekiston davlati yoki hukumatiga uning umuman aloqasi yoʻq. Yagona aloqa — oʻzbek tilida soʻzlashuvchilarning aksari Oʻzbekistonda yashashi. Menga oʻxshagan millionlab odam esa oʻzbek tilida soʻzlashadi, ammo Oʻzbekistonda yashamaydi. Shunday ekan, bu yerda „yurtimiz“ va boshqa laganbardor soʻzlarga oʻrin yoʻq. Master klass masalasiga kelsak, bemalol uyushtirishingiz mumkin. Oʻzbekiston hududida faol vikichilar koʻp. Ammo hozircha Oʻzbekistonda User Group yoʻq, shunday ekan hech kim jamgʻarma yoki uning loyihalari nomidan soʻzlay olmaydi. Har qanday oʻtiladigan master klass mustaqil event boʻladi. Oʻzbekistonda User Group ochilsa, unda boshqacharoq ishlash mumkin boʻladi. Xususan, jamgʻarmadan turli tadbirlar uchun mablagʻ olish mumkin boʻladi. Ammo User Groupni Lingvenoga oʻxshab avval [[:meta:Wikimedians of Uzbekistan Community|guruh ochib]], keyin bir umrga vikidan bloklanadiganlar ochmasligi kerak. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]</sup> 07:24, 29-Oktabr 2019 (UTC)
== Wikipedia Asian Month 2019 ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{{int:please-translate}}
[[File:WAM logo without text.svg|right|frameless]]
'''Wikipedia Asian Month''' is back! We wish you all the best of luck for the contest. The basic guidelines of the contest can be found on your local page of Wikipedia Asian Month. For more information, refer [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|to our Meta page]] for organizers.
Looking forward to meet the next ambassadors for Wikipedia Asian Month 2019!
For additional support for organizing offline event, contact our international team [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|on wiki]] or on email. We would appreciate the translation of this message in the local language by volunteer translators. Thank you!
[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team.]]
[[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 16:57, 31-Oktabr 2019 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19499019 -->
== Extension of Wikipedia Asian Month contest ==
In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis.
Please help us translate and spread this message in your local language.
[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]]
--[[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 14:16, 27-Noyabr 2019 (UTC)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19592127 -->
eq9e6g1p9qzftg2ztyqzut7s6zk3f9c
Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov
3
699645
5995491
5977404
2026-04-13T15:19:40Z
MediaWiki message delivery
15253
/* Tech News: 2026-16 */ yangi mavzu
5995491
wikitext
text/x-wiki
Hello. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 14:02, 2024-yil 15-oktyabr (UTC)
{{Yangilarini pastdan}}
{{/Arxivcha}}
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W02"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:20, 9-Yanvar 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957]
* You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388]
* An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback.
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966]
'''Future changes'''
* Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W03"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 16-Yanvar 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 -->
== Tabrik ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fcfcfc;"
|rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:20th anniversary of Uzbek Wikipedia Barnstar.svg|100px]]
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''„Oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yilligi“ yulduzi'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hurmatli {{PAGENAMEBASE}}, Vikipediyada amalga oshirayotgan salmoqli ishlaringiz uchun tashakkur aytgan holda, sizni oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yillik yubileyi bilan tabriklayman va sizga ushbu „Oʻzbekcha Vikipediyaning 20 yilligi“ esdalik yulduzini taqdim etaman. Vikipediyani rivojlantirish yoʻlida charchamang! Yoqimli tahrirlar!
Hurmat bilan — [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 13:50, 22-Yanvar 2024 (UTC)
|}
:Tashakkur [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 01:54, 23-Yanvar 2024 (UTC)
== „Yil maqolasi“ yulduzi ==
{| style="background:#FcFcc3; border: solid 1px #0f4fff; width: auto%; padding: 2px;"
|rowspan="2" valign="middle" width=110px | [[Fayl:Статьи года Статья года.svg|100px|center|„Yil maqolasi“ tanlovi gʻolibi]]
|style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''„Yil maqolasi“ tanlovi gʻolibi'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C2E0F3;" |Hurmatli {{PAGENAMEBASE}}, siz tomoningizdan yaratilgan/toʻldirilgan/status uchun nomzodlikka qoʻyilgan '''„[[Arman genotsidini inkor etish]]“''' maqolasi [[Vikipediya:Yil maqolalari|2023-yilning tanlangan maqolasi]] sifatida tanlangani bilan tabriklab, sizga ushbu yulduzni topshiraman. Yoqimli tahrirlar!
[[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 23:06, 22-Yanvar 2024 (UTC)
|}
:Tashakkur [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 01:55, 23-Yanvar 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available.
'''Problems'''
* A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W04"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:04, 23-Yanvar 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011]
* There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts.
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W05"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:31, 29-Yanvar 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
*The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]].
*On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199]
'''Future changes'''
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W06"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:22, 5-Fevral 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation]
'''Problems'''
*There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed.
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W07"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:49, 13-Fevral 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984]
* There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively.
*Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]].
*The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid.
* The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W08"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:37, 19-Fevral 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''Future changes'''
* The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W09"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:23, 26-Fevral 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437]
* [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details.
* Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272]
* A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233]
* The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]).
*
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W10"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:47, 4-Mart 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available.
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498]
*The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315]
'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W11"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 11-Mart 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 -->
== Innovatsion rivojlanish agentligi ==
Assalomu alaykum. Innovatsion rivojlanish agentligi sahifasini yaratdik bir necha bor. O'chirib tashlayverishdi. Bugun barcha Vikipedia talablariga binoan sahifa yaratdik, ammo google qidiruv tizimida izlab ko'rsak biz yaratga sahiba paydo bo'lmayabdi, sababi ushbu sahifani faqat administratorlar tomonidan yaratilishi mumkin holatiga o'tib qolibdi. Shunga Innovatsion rivojlanish agentligi sahifasini yaratishda ko'mak berishingizni so'raymiz. E'tiboringiz uchun rahmat. [[Foydalanuvchi:Innovatsion rivojlanish agentligi|Innovatsion rivojlanish agentligi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Innovatsion rivojlanish agentligi|munozara]]) 11:15, 13-Mart 2024 (UTC)
:Salom, sahifani koʻrib chiqdim. Mazkur agentlik haqida faqatgina Prezident farmon va qarorlarida gapirilganmi? Nega boshqa birlamchi hamda ikkilamchi manbalar koʻrsatilmagan. Xuddiki maʼlumotnomaga oʻxshab qolgan mazkur sahifa. Qaytadan nufuzli manbalarni qoʻshib tahrir qilishingiz soʻraladi. Keyin bir xil maʼlumotlarni alohida manba sifatida qoʻshib, manbalar sonini oshirib yubormang. Oʻrniga <ref name="">dan foydalanishni maslahat beraman. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 07:14, 14-Mart 2024 (UTC)
:Nomini ham koʻchirib qoʻydim. Bemalol tahrirlashingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 07:15, 14-Mart 2024 (UTC)
:Sahifa 44 foizdan oshiqroq plagiatdan iborat. Menimcha, yaqinda [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar]] vazirining plagiatga qarshi kurashish boʻyicha qarori ham chiqqan edi. Shu jihatiga eʼtiborli boʻlinglar. Agar tezda tuzatilmasa sahifa yana oʻchiriladi. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 07:18, 14-Mart 2024 (UTC)
::Hop, tushunarli.
::Katta rahmat.
::Misol uchun, agentlik vazifalarini yoki tizim tashkilot, bo'limlari nomlarini o'zgartirib bo'lmaydi, ushbu holatda nima qilish kerak? [[Foydalanuvchi:Innovatsion rivojlanish agentligi|Innovatsion rivojlanish agentligi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Innovatsion rivojlanish agentligi|munozara]]) 09:22, 14-Mart 2024 (UTC)
:::Plagiat qilmasdan yozish kerak. Matnni kopi past qilish yaramaydi [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 09:57, 14-Mart 2024 (UTC)
:::Aka sizga qanday bog'lansak bo'ladi? [[Foydalanuvchi:Innovatsion rivojlanish agentligi|Innovatsion rivojlanish agentligi]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Innovatsion rivojlanish agentligi|munozara]]) 10:17, 14-Mart 2024 (UTC)
::::Telegram tarmogʻida [https://t.me/uzwikichat oʻzbekcha vikipediya guruhi] mavjud. Barcha savollaringizni oʻsha yerdan soʻrashingiz mumkin. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 10:25, 14-Mart 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/]
* Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746]
'''Problems'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W12"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:40, 18-Mart 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow.
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W13"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:57, 25-Mart 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W14"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:36, 2-Aprel 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey.
* Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727]
* Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W15"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 8-Aprel 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available.
'''Problems'''
* Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435]
* A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769]
'''Future changes'''
* Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W16"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:29, 15-Aprel 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086]
* You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10.
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''Future changes'''
* This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W17"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:28, 22-Aprel 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 -->
== Orden ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; padding: 0.2em;"
|rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Press Barnstar Hires.png|100px]]
|rowspan="2" |<!-- spacer cell -->
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/OAV|„Ommaviy axborot vositalari“ ordeni]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Vikipediyadagi faoliyatingiz bir necha marta ommaviy axborot vositalarida yoritilgani uchun sizni ushbu orden bilan taqdirlashga qaror qildim. Yoqimli tahrirlar! [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 21:11, 22-Aprel 2024 (UTC)
|}
:Assalomu alaykum. Tashakkur [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 13:36, 23-Aprel 2024 (UTC)
== Orden ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; padding: 0.2em;"
|rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Main Barnstar Hires.png|100px]]
|rowspan="2" |<!-- spacer cell -->
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/Bosh sahifa ijodkori|„Bosh sahifa ijodkori“ ordeni]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hozir (2023-yil bahoridan beri) biz qoʻllanayotgan Bosh sahifa dizaynini yaratishda/olib oʻtishda qoʻshgan ulkan hissangiz uchun sizni ushbu orden bilan taqdirlashga qaror qildim. Yoqimli tahrirlar! [[Foydalanuvchi:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurqul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jamshid Nurkulov|munozara]]) 21:28, 22-Aprel 2024 (UTC)
|}
:Rahmat [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 13:36, 23-Aprel 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
[[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491]
* Seven new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085]
* You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501]
* Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]].
'''Problems'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W18"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:34, 30-Aprel 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
[[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729]
'''Future changes'''
* A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension.
* Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W19"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:45, 6-May 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214]
* If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907]
* [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137]
* The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295]
'''Future changes'''
* In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries:
*# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement
*# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi>
** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W20"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 13-May 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 -->
== IV darajali „Tanlangan maqola“ ordeni ==
{| style="background:#FDFFE7; border: solid 1px #C2C2C2; width: 88%; padding: 2px;"
|rowspan="2" valign="middle" width=110px | [[Fayl:Featured Article Barnstar 4 Degree Hires.png|100px|center|IV darajali „Tanlangan maqola“ ordeni]]
|style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/Tanlangan maqola#IV darajali orden|IV darajali „Tanlangan maqola“ ordeni]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C2C2C2;" | Hurmatli [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]], 3 ta [[Vikipediya:Tanlangan maqolalar|tanlangan maqolani]] yaratganingiz / yaratilishiga hissa qoʻshganingiz bilan tabriklab, sizga ushbu ordenni topshiraman. Yoqimli tahrirlar! <br> — [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 05:01, 14-May 2024 (UTC)
|}
:Tashakkur! [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 06:27, 14-May 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351]
* New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W21"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:04, 20-May 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed.
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W22"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 28-May 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086]
* The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''Future changes'''
* Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W23"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:35, 3-Iyun 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705]
'''Problems'''
* There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809]
* On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W24"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:20, 10-Iyun 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751]
* The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954]
* The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370]
'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph]
* Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY -->
* [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W25"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:49, 17-Iyun 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717]
* The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515]
'''Problems'''
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196]
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W26"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:33, 24-Iyun 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 -->
== Assalomu alaykum ==
Assalomu alaykum
Xozirda ip boʻyicha baʼzi muammolar boʻlayotgani sababli, maʼlum muddatga meni IP chetlatishdan mustasno qilishingizni soʻrab qolaman — [[Foydalanuvchi:Axadjon1|Axadjon1]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Axadjon1|munozara]]) 08:47, 26-Iyun 2024 (UTC)
:Vaalaykum assalom. 1 oy muddatga IP chetlashtirishdan mustasno qildim. Ushbu muddat yetarli deb oʻylayman. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 07:37, 27-Iyun 2024 (UTC)
::Rahmat [[Foydalanuvchi:Axadjon1|Axadjon1]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Axadjon1|munozara]]) 09:05, 27-Iyun 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364]
* Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278]
* If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode]
* Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458]
* Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038]
'''Problems'''
* Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119]
'''Future changes'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W27"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:59, 1-Iyul 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 -->
== Moderation help - Talk pages being created for users who have not contributed or don't speak the language. ==
You've had a run-in with them before [[Foydalanuvchi munozarasi:Omensweans#Ogohlantirish]], they're automatically creating thousands of user talk pages to users that do not speak the language and haven't contributed and won't ever contribute to this language.
Usually talk pages are not deleted, but this just seems like behavior that adds no real value, and would probably warrant an exception.
Thanks [[Foydalanuvchi:Permikk|Permikk]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Permikk|munozara]]) 17:23, 3-Iyul 2024 (UTC)
== Wikistipendiya ==
Assalomu alaykum!
Marafonni 2-mavsumiga ro'yxatdan o'tgan edik, sahifani qayta yaratishimiz kerakmi? [[Foydalanuvchi:Iammuhammadiso|Iammuhammadiso]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Iammuhammadiso|munozara]]) 11:20, 6-Iyul 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available.
'''Recent changes'''
* At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart.
* The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]].
* Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia.
* Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects.
'''Problems'''
* A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]].
'''Future changes'''
* The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]].
'''Tech News survey'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W28"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:32, 8-Iyul 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 -->
== YM statusi ==
{| style="border: 5px solid #ABCDEF ; background-color: #FFF; padding:10px 15px 0"
| style="padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; font-size:130%" |'''[[Vikipediya:Yaxshi maqolalar|Yaxshi maqola statusiga nomzod]]<nowiki> |</nowiki>''' <span style="font-size:85%">[[Xorvatiya televideniyesi]]
* [[ Xorvatiya televideniyesi]] enwikida yaxshi maqola statusini olgan va ushbu maqola uzwikiga tarjima qilingan. Aytish joizki, maqola Xorvatiya televideniyesining yaratilish bosqichidan tortib to hozirgi kungacha bo'lgan davrdagi rivojlanish tendensiyalarini ochib berishga qaratilgan.
* Iltimos, maqola bilan tanishib chiqing va oʻz fikrlaringizni qoldiring!
* Lozim deb topsangiz {{Roziman}} andozasini aks holda {{Qarshiman}} yoinki {{Betarafman}} belgisini qoʻllashingiz mumkin. Sizning har bir fikringiz men uchun ahamiyatli
* Marhamat fikrlaringizni qoldirishingiz mumkin: '''[[Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Xorvatiya televideniyesi| kirish]]'''
</span>
|-
| colspan="2" style="font-size:85%; padding-top:15px;" |Iltimos maqolani tahrilashda Vikifikator tugmasini bosishga eʼtiborli boʻling. Ayrim rasmlar vikifikator qilingach ishlamay qolishi mumkin.
|}
[[Foydalanuvchi:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:XayrinisoJorayeva|munozara]]) 18:03, 12-Iyul 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available.
'''Tech News survey'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.
'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page.
* The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]].
* Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]].
* Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]].
'''Changes later this week'''
* This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help.
'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895]
* Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]].
</div><section end="technews-2024-W29"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:31, 16-Iyul 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available.
'''Feature News'''
* Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public.
* Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]
* Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329]
* Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone.
* Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/]
'''Project Updates'''
* Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language.
'''Learn more'''
* Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff].
* How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]].
</div><section end="technews-2024-W30"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:05, 23-iyul 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 -->
== Muommo haqida ==
Assalomu alaykum. Hozirda menda ip bo'yicha kuzatilayotgan ayrim sabablar tufayli, ip chetlashtirishdan mustasno qilib bera olasizmi? Men ulangan barcha internet tarmoqlarida ma'lum xatoliklar kuzatilmoqda. [[Foydalanuvchi:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:XayrinisoJorayeva|munozara]]) 11:52, 27-iyul 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available.
'''Feature news'''
* Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]].
'''Bugs status'''
* Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing.
* Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week.
'''Project updates'''
* There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]].
* There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905]
'''Learn more'''
* There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times.
* There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images.
* Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API.
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W31"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:11, 29-iyul 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-32</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available.
'''Feature news'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623]
* Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces.
* The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match.
'''Project updates'''
* Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]].
'''Learn more'''
* There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]].
* The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available.
* The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W32"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 5-avgust 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available.
'''Feature news'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110]
* [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses.
'''Project updates'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W33"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:22, 12-avgust 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 -->
== Stub maqolalarni oʻchirish ==
Assalomu alaykum. Mening oxirgi oromgoh davomida quyidagi vaqt oraligʻida yaratgan stub maqolalarimni oʻchirib berishingizni iltimos qilaman: 2024-06-24 19:33 ([[Bela Vista (Angola)]] sahifasidan) - 2024-06-29 09:18 ([[Pottila]] sahifasigacha). Rahmat. [[User:Anjaniy|<span style="background-color:gold; color: black"><span style="font-family:Comic Sans MS,cursiv">'''ANJANIY'''</span></span>]][[User_talk:Anjaniy|<sup><span style="color:#008080">#gurung</span></sup>]] 13:01, 13-avgust 2024 (UTC)
:Salom. Bu boʻyicha mening munozara sahifamga emas, [[Vikipediya:Forum|Forum]]ga yozishingizni soʻrayman. [[Foydalanuvchi:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Laziz Baxtiyorov|munozara]]) 14:02, 13-avgust 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available.
'''Feature news'''
* Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]].
* Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372]
'''Bugs status'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]].
* Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Project updates'''
* The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee.
'''Learn more'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers.
* The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W34"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:54, 20-avgust 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 -->
== [[Austin Wolf]] maqolasi ==
Hurmatli [[user:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]], [[Vikipediya:Xushsifat maqola nomzodlari#Austin_Wolf|ushbu]] sahifada maqola „Xushsifat maqola“ statusi uchun nomzodlikka qo‘yilgan. Sizdan ushbu maqolaga status berish masalasidagi muhokamada ishtirok etishingizni so‘rab qolaman. [[Foydalanuvchi:CohenBar|CohenBar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:CohenBar|munozara]]) 08:48, 21-avgust 2024 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available.
'''Feature news'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]].
* Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]
'''Bugs status'''
* Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Project updates'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization.
* Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013.
'''Learn more'''
* If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]].
* To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project.
** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W35"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:34, 26-avgust 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts.
'''Feature news'''
* Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633]
* Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
* Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243]
* Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]].
'''Project updates'''
* A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded.
'''Learn more'''
* To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project.
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W36"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:08, 3-sentyabr 2024 (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 -->
==Test==
Salom, yaxshimisiz? [[Foydalanuvchi:1rodakomilovna|1rodakomilovna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:1rodakomilovna|munozara]]) 04:51, 3-sentyabr 2024 (UTC)
== tashakkurnoma ==
assalomu alaykum. katta raxmat sizga. o'rganib oldim.[[Foydalanuvchi:Baxriddinov|Baxriddinov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Baxriddinov|munozara]]) 05:00, 3-sentyabr 2024 (UTC)
== Sabablari ==
Assalomu alaykum man bu xabarni endi ko'ribman. Boshida yangi bo'lganligim sababli. Boshida yaratgan maqolalarimda AT bo'lganligi sababli o'chirishga berdim. Keyingi maqolalarimdagi xato va kamchiliklarni to'g'rilamoqdaman. Shunga va'da beramanki yana yangi yaratgan maqolalarimda AT bo'lmaydi. [[Foydalanuvchi:Xalima2005|Xalima2005]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xalima2005|munozara]]) 06:00, 2024-yil 7-sentyabr (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available.
'''Feature news'''
* Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356]
'''Project updates'''
* Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962]
* Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W37"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2024-yil 9-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available.
'''Improvements and Maintenance'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]].
* The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692]
* It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
* Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box®ex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499]
'''Technical project updates'''
* Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962]
'''Tech in depth'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task.
** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W38"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:03, 2024-yil 17-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers.
'''Updates for editors'''
[[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]]
* Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]].
* The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166]
* Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223]
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]:
** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too.
** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content.
'''In depth'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W39"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:37, 2024-yil 23-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 -->
== Yangi nomzod ==
== TM statusi ==
{| style="border: 5px solid rgb(10,100,10); background-color: aquamarine);"
|rowspan="2" style="vertical-align:top;" | [[Fayl:Yangi Oʻrgimchak-odam (Filmposteri).png|150px]]
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''Yangi Oʻrgimchak-odam'''
|-
|style="vertical-align: top; border-top: 1px solid blue;" | TM statusi uchun qoʻyilgan ushbu [[Yangi Oʻrgimchak-odam|maqola]] haqida oʻz fikrlaringizni [[Vikipediya:Tanlangan maqola nomzodlari/Yangi Oʻrgimchak-odam|muhokama boʻlimida]] qoldirishingizni va uni statusga olib chiqishda oʻz maslahatlaringiz bilan oʻrtoqlashishingizni soʻragan boʻlar edim. Eʼtiboringiz uchun TASHAKKUR!!! [[Foydalanuvchi:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Just Khumoyun|munozara]]) 09:26, 2024-yil 26-sentyabr (UTC)
|}
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month.
* Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796]
* For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585]
* The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]].
* View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis.
'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/]
'''Meetings and events'''
* October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa
* November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W40"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:20, 2024-yil 30-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934]
'''Updates for editors'''
* Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422]
* View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932]
* Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]].
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088]
** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W41"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 2024-yil 7-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722]
* WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29]
* View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles.
'''Updates for technical contributors'''
* Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool]
* [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975]
'''In depth'''
* The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more.
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W42"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:21, 2024-yil 14-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years.
[[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]]
'''Updates for editors'''
* Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]].
* Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]].
* View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556]
* It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects.
* The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of.
* The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content.
'''Meetings and events'''
* 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel.
* 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W43"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:53, 2024-yil 21-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia].
* View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761]
'''Updates for technical contributors'''
* Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528]
* Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W44"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:56, 2024-yil 28-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949]
* Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help.
* The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446]
* View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page.
'''Updates for technical contributors'''
* XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/]
'''In depth'''
* Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more.
'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W45"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:50, 2024-yil 4-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463]
* View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]].
'''In depth'''
* Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488]
'''Meetings and events'''
* 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W46"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:07, 2024-yil 12-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057]
* View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676]
'''Updates for technical contributors'''
* On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380]
'''In depth'''
* There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis.
'''Meetings and events'''
* Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas.
* Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''.
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W47"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:01, 2024-yil 19-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]].
* The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928]
* Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]].
'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>".
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069]
'''Meetings and events'''
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W48"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:42, 2024-yil 25-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]].
* Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/]
* Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910]
* This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438]
'''Updates for technical contributors'''
* In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W49"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:23, 2024-yil 2-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]].
'''Updates for editors'''
[[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted.
* The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion.
* The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365]
* The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B®ex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726]
* Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329]
'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system.
* The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]].
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W50"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:16, 2024-yil 9-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]].
'''Updates for editors'''
* Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history.
* Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles.
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information.
* The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped.
'''Updates for technical contributors'''
* There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2024-W51"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:25, 2024-yil 16-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 -->
== „Yil maqolasi“ yulduzi ==
{| style="background:#FcFcc3; border: solid 1px #0f4fff; width: auto%; padding: 2px;"
|rowspan="2" valign="middle" width=110px | [[Fayl:Статьи года Статья года.svg|100px|center|„Yil maqolasi“ tanlovi gʻolibi]]
|style="font-size: large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''„Yil maqolasi“ tanlovi gʻolibi'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C2E0F3;" |Hurmatli {{PAGENAMEBASE}}, siz tomoningizdan yaratilgan/toʻldirilgan/status uchun nomzodlikka qoʻyilgan '''„[[Buxoro qamali]]“''' maqolasi [[Vikipediya:Yil maqolalari|2024-yilning tanlangan maqolasi]] sifatida tanlangani bilan tabriklab, sizga ushbu yulduzni topshiraman. Yoqimli tahrirlar! — [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 13:53, 2025-yil 4-yanvar (UTC)
|}
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline.
'''Updates for editors'''
* On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise.
* Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139]
* Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027]
'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W03"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:42, 2025-yil 14-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846]
* On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]].
'''Updates for technical contributors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912]
* The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W04"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:37, 2025-yil 21-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 -->
== Thank you for being a medical contributors! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award'''
|-
| style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do!
Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.
Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}
Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 06:22, 2025-yil 26-yanvar (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year.
'''Updates for editors'''
* iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145]
* Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W05"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:15, 2025-yil 27-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 -->
== [[:Andoza:Vikipediya siyosati va koʻrsatmalari]] maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi ==
<div class="afd-notice">
<div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[Fayl:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div>
Siz tomoningizdan yaratilgan '''[[:Andoza:Vikipediya siyosati va koʻrsatmalari]]''' maqolasi oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi, chunki maqola hozirgi koʻrinishida [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi.
Maqolani oʻchirish masalasi [[VP:Konsensus|konsensus]]ga erishilgunga qadar [[Vikipediya:Oʻchirishga/Andoza:Vikipediya siyosati va koʻrsatmalari]] sahifasida muhokama qilinadi. Muhokamada hamma, jumladan, siz ham qatnasha olasiz.
Muhokama davomida ham maqolani tahrir qilishingiz mumkin, biroq uning tepasidagi {{tl|oʻchirishga}} andozasini olib tashlamasligingiz kerak. [[Foydalanuvchi:Nataeva|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataeva</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataeva|munozara]]</sup> 03:39, 2025-yil 1-fevral (UTC)
</div>
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722]
* Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements.
* Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki.
** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset'].
** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W06"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:09, 2025-yil 4-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February.
'''Updates for editors'''
* The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211]
* As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024]
'''Updates for technical contributors'''
* Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511]
* The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660]
* As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more.
* The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W07"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:12, 2025-yil 11-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]].
'''Updates for editors'''
[[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]]
* Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102]
* You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324]
* When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used.
* The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements.
* A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488]
* Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193]
'''Updates for technical contributors'''
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640]
* Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W08"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:17, 2025-yil 17-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 -->
== Chetlatildingiz ==
{| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#d3d3d3}}};"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Block user pic.png|100px]]|[[File:Block user pic.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Chetlatildingiz'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Oʻzbekcha Vikipediyada qator qoidani uzoq muddat mobaynida qoʻpol buzganingiz uchun [[:m:Requests_for_comment/Indefinite_ban_for_Laziz_Baxtiyorov|xalqaro jamoa qoʻllovi]] bilan ham ushbu hisobingiz, ham [[Foydalanuvchi:Lazizbek95]] hisobingiz cheksiz muddatga chetlatildi. Yaratgan har qanday yangi qoʻgʻirchoq hisobingizga qarshi ayni chora koʻriladi. [[Foydalanuvchi:Nataev|<span style="color:red;">N</span><span style="color:blue;">ataev</span>]] <sup>[[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]]</sup> 17:38, 2025-yil 23-fevral (UTC)
|}
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348]
* The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289]
'''Meetings and events'''
* The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W09"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 2025-yil 25-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180]
* Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D®ex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you.
* When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109]
* When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010]
* When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797]
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline.
* Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W10"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 02:31, 2025-yil 4-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844]
* The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>!
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors.
* An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W11"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:10, 2025-yil 10-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 -->
== Chizburgerga nima deysiz?! ==
{| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);"
|style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Fayl:Cheeseburger.png|120px]]
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Birgalikda yemaymizmi bir? [[Foydalanuvchi:Max 0230|Max 0230]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Max 0230|munozara]]) 18:20, 2025-yil 16-mart (UTC)
|}
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC].
'''Updates for editors'''
* The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns.
* On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard.
* The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]].
* Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131]
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation.
* The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777]
'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W12"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:48, 2025-yil 17-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag).
* Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time.
* Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927]
* The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]].
* Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W13"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:43, 2025-yil 24-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable.
'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W14"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:05, 2025-yil 1-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>.
* The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]] are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W15"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2025-yil 7-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
* File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for.
* To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662]
* "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies.
* On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]].
* The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W16"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 2025-yil 15-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16]
* A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable].
* There is no new MediaWiki version this week.
'''Meetings and events'''
* The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W17"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:01, 2025-yil 21-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]].
* Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events.
'''Meetings and events'''
* The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W18"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 2025-yil 28-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May.
'''Updates for editors'''
* For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released:
** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities.
** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]].
* Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W19"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 2025-yil 6-may (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently.
'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]].
* Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]].
* The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references.
* The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6.
'''Meetings and events'''
* The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]].
* The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W20"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:38, 2025-yil 12-may (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test.
'''Updates for editors'''
* From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]].
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template.
* Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751]
'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W21"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:13, 2025-yil 19-may (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.
'''Updates for editors'''
* Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019]
* This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future.
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W22"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:05, 2025-yil 26-may (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]].
'''Updates for editors'''
* It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205]
* From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W23"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:55, 2025-yil 2-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 -->
== „Loyihaning faol foydalanuvchisiga“ medali ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fafafa;"
|rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Decent Article medal activity.png|100px]]
|rowspan="2" |<!-- spacer cell -->
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[Vikipediya:Ordenlar/Xushsifat maqola#„Loyihaning faol foydalanuvchisiga“ medali bilan taqdirlanganlar|„Loyihaning faol foydalanuvchisiga“ medali]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | Hurmatli Laziz Baxtiyorov, „Xushsifat maqola“ loyihasi faoliyatiga qoʻshgan katta hissangiz va 2023-yilda „Xushsifat maqola“ loyihasida xulosa chiqarishdagi yuqori faolligingiz uchun ushbu medal bilan taqdirlashga izn bergaysiz. Yoqimli tahrirlar! — [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 13:09, 2025-yil 9-iyun (UTC)
|}
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday.
'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716]
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121]
* Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492]
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]].
* Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W24"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:17, 2025-yil 10-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W25"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 2025-yil 16-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
'''Updates for editors'''
* Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001]
* Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519]
* A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023]
'''Updates for technical contributors'''
* Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates]
* The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W26"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 2025-yil 23-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]].
'''Updates for editors'''
* AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599]
* Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W27"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:41, 2025-yil 30-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts.
'''Updates for editors'''
* Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]].
* Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22]
* Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]].
* Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]].
* It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data".
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W28"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 2025-yil 8-iyul (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details.
'''Meetings and events'''
* [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now!
* [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend!
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W29"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:10, 2025-yil 14-iyul (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257]
* Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W30"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 2025-yil 21-iyul (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic.
'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598]
* On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council]
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W31"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:27, 2025-yil 29-iyul (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439]
* Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035]
* Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099]
* Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918]
* Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task.
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W32"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:41, 2025-yil 5-avgust (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]].
* The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944]
* Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons]
* Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W33"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 2025-yil 11-avgust (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849]
* An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716]
* An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227]
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490]
** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W34"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:39, 2025-yil 19-avgust (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619]
* On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455]
* Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240]
* Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more.
'''Meetings and events'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W35"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 2025-yil 26-avgust (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki]
* The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066]
* On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.
'''Meetings and events'''
* Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:
** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these].
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W36"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:51, 2025-yil 1-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]].
'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303]
* Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698]
* Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W37"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 2025-yil 9-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941]
* Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]].
* Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including:
** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599]
** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212]
* When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043]
'''Updates for technical contributors'''
* The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]].
* Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288]
* The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets.
* Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services.
* A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W38"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:08, 2025-yil 15-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]].
'''Updates for editors'''
* Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator.
* A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254]
* Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]].
* Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates).
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W39"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:56, 2025-yil 22-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/]
'''Updates for editors'''
* The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]].
* As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]].
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]].
* On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563]
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test.
* The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed.
* There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128]
'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once.
* A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W40"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:53, 2025-yil 29-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects.
'''Updates for editors'''
* Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593]
* [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402]
* An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957]
'''Updates for technical contributors'''
* The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W41"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:24, 2025-yil 6-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor.
'''Updates for editors'''
* Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579]
* This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095]
* Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531]
'''Updates for technical contributors'''
* The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W42"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:00, 2025-yil 13-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415]
'''Updates for technical contributors'''
* The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]].
* Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W43"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:37, 2025-yil 20-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]].
* Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285]
'''Updates for technical contributors'''
* The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]].
* The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/]
* Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures.
* A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]].
* Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W44"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 2025-yil 27-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958]
* For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778]
* Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861]
* Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318]
'''Updates for technical contributors'''
* Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188]
* On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board.
* MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]]
'''In depth'''
* In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W45"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 2025-yil 3-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264]
* MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347]
* Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097]
* Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454]
* The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment]
* The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185]
'''Updates for technical contributors'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28.
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612]
* A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/]
* The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W46"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:38, 2025-yil 10-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November.
* Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]].
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
* Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W47"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:26, 2025-yil 17-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734]
* Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417]
'''Updates for technical contributors'''
* Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/]
* The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/]
* The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W48"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:57, 2025-yil 24-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]].
* The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W49"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 2025-yil 1-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions.
'''Updates for editors'''
* Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development.
* Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project.
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025.
* A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281]
'''Updates for technical contributors'''
* Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711]
* Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/]
* There is no new MediaWiki version this week.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W50"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:46, 2025-yil 8-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927]
'''Updates for technical contributors'''
* To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W51"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 2025-yil 15-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324]
* The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week.
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W52"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 2025-yil 22-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].
'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]
'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W03"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 2026-yil 12-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]
'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W04"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:30, 2026-yil 19-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 -->
== Bu maqola vikilashtirilishi kerak ==
Assalomu alaykum Laziz aka yaxshimisiz! [[Foydalanuvchi:Buxoriymarkaz|Buxoriymarkaz]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Buxoriymarkaz|munozara]]) 06:23, 2026-yil 20-yanvar (UTC)
[[Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi]] nomli maqalamizni Bu maqola vikilashtirilishi kerak. Iltimos, bu maqolani Vikipediya qoida va koʻrsatmalariga muvofiq tartibga keltiring. debsiz aka men shu tashkilotda ishlayman buni qanday qiladi nima qilishim kerak iloji bo'lsa yordam berivoring!
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]
'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W05"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 2026-yil 26-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]
'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]
'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W06"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 2026-yil 2-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674]
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W07"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:31, 2026-yil 9-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]
'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]
'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W08"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 2026-yil 16-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]
'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W09"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:04, 2026-yil 23-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.
'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]
'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W10"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:52, 2026-yil 2-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).
'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]
'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W11"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2026-yil 9-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W12"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 2026-yil 16-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.
'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]
'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W13"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 2026-yil 23-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].
'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W14"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 2026-yil 30-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]
'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W15"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 2026-yil 6-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]
'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W16"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 2026-yil 13-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 -->
r852v7ti4aspav6syywdo1un9usa0pi
Central Asians under Russian Rule
0
703365
5995601
4726463
2026-04-13T21:36:11Z
Nataev
3628
tuzatishlar
5995601
wikitext
text/x-wiki
{{Orphan|date=avgust 2024}}
{{Kitob
| Nomi = Central Asians under Russian Rule: A Study in Culture Change
| Original nomi =
| Rasm = Central Asians under Russian Rule.jpg
| Imzo =
| Muallif = [[Elizabeth Bacon]]
| Janr = [[tarix]]<br/>[[antropologiya]]
| Til = [[Ingliz tili|ingliz]]
| Original nashr qilingan yili =
| Tarjimon =
| Bezalishi =
| Seriya =
| Nashriyot = Cornell universiteti nashriyoti
| Nashr qilingan yili = [[1966]] (qattiq jild)<br/>[[1968]] (qattiq jild)<br/>[[1980]] (yumshoq jild)<br/>[[1982]] (yumshoq jild)
| Betlari = 273 (1980)<br/>314 (1982)
| Keyingisi =
| isbn = {{ISBN|0-8014-9211-4}} (1980) <br/> {{ISBN|978-0801-4921-12}} (1982)
| Lib =
}}'''„Central Asians under Russian Rule: A Study in Culture Change“''' („Markaziy osiyoliklar Rossiya hukmronligi ostida: Madaniy oʻzgarishlar boʻyicha tadqiqot“) — [[AQSh|amerikalik]] antropolog [[Elizabeth Bacon]] qalamiga mansub kitob. Kitobda [[Markaziy Osiyo]] xalqlari madaniyati va ularning madaniyatida [[Rossiya imperiyasi]] va [[Sovet Ittifoqi]] hukmronligi davrida sodir boʻlgan oʻzgarishlar haqida hikoya qilinadi.
Kitob ilk marotaba 1966-yil Cornell universiteti nashriyotida chop etilgan. 1968-yil ayni nashriyotda qayta nashr qilingan. 1980-yil [[Michael Fischer]] koʻp sahifali kirish soʻz yozgan yangi nashri chop etilgan. Yangi nashr 1982-yil qayta chop etilgan. Asardan 12 fotosurat va 2 xarita, shuningdek, izohlar, bibliografiya va indeks oʻrin olgan. Bacon kitobni turkshunos olim [[Aleksandr Samoylovich]]ga bagʻishlagan.
Muallif 1934–1935-oʻquv yilida [[Yale universiteti]] hamda [[SSSR Fanlar akademiyasi]] oʻrtasidagi hamkorlik doirasida Sovet Ittifoqida yashagan. Bacon Markaziy Osiyo mamlakatlaridan faqat [[Qozogʻiston SSR]]ga borishga muvaffaq boʻlgan. Bacon kitobni Sovet Ittifoqida boshdan kechirganlari va AQSHga qaytganidan keyin oʻtkazgan chuqur tadqiqotlari asosida yozgan.
„Central Asians under Russian Rule“ kitobi Rossiya imperiyasi va SSSR hukmronligi ostida Markaziy Osiyoda sodir boʻlgan madaniy oʻzgarishlar mukammal yoritilgan va tahlil qilingan asar oʻlaroq yaxshi kutib olindi<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Pierce |first1=Richard |title=Central Asians under Russian Rule. A Study in Culture Change. By Elizabeth E. Bacon. (Ithaca, New York: Cornell University Press, 1965. Pp. xi, 273. 12 plates, 2 maps. $6.50.) |journal=The American Historical Review |date=1967-sentabr |volume=61 |issue=3 |pages=832-833 |doi=10.1017/S0003055400201792 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/abs/central-asians-under-russian-rule-a-study-in-culture-change-by-elizabeth-e-bacon-ithaca-new-york-cornell-university-press-1965-pp-xi-273-12-plates-2-maps-650/89A0DC5655130DFCC5AC79AD64E26A4D|date=1-avgust 2014-yil|accessdate=27-noyabr 2020-yil|language=inglizcha}}</ref>. Ammo 1960-yillarda kitobga taqriz yozganlar ham, 1980-yilgi yangi nashrga kirish soʻzini yozgan Fischer ham Baconni Markaziy Osiyo xalqlari tarixi va mintaqadagi tarixiy oʻzgarishlarni yetarlicha chuqur tahlil qilmagani hamda murakkab masalalarni oshiqcha soddalashtirgani uchun tanqid qilishdi<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Treadgold |first1=Donald |title=Central Asians under Russian Rule: A Study in Culture Change. By Elizabeth E. Bacon. (Ithaca, N. Y.: Cornell University Press. 1966. Pp. xi, 273. $6.50.) |url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1967-07_72_4/page/1449 |journal=The American Historical Review |date=1967-yil |volume=72 |issue=4 |page=1449 |doi=10.1086/ahr/72.4.1449 |accessdate=27-noyabr 2020-yil|language=inglizcha}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://www.cornellpress.cornell.edu/book/9780801492112/central-asians-under-russian-rule/ „Central Asians under Russian Rule“ Cornell universiteti saytida] {{ref-en}}
[[Turkum:Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]]
{{book-stub}}
rf7m8hatgzyr4yvkcyacer25qq7ztbz
The Turks of Central Asia in History and at the Present Day
0
703533
5995603
2585207
2026-04-13T21:44:13Z
Nataev
3628
tuzatishlar
5995603
wikitext
text/x-wiki
{{Kitob
| Nomi = The Turks of Central Asia in History and at the Present Day
| Original nomi =
| Rasm = The Turks of Central Asia.jpg
| Imzo =
| Muallif = [[Marie Czaplicka]]
| Janr = [[tarix]]<br/>[[antropologiya]]
| Til = [[Ingliz tili|ingliz]]
| Original nashr qilingan yili =
| Tarjimon =
| Bezalishi =
| Seriya =
| Nashriyot = Clarendon Press (1918)<br/>Curzon Press (1973)<br/>Curzon Press (1999)<br/>Elibron (2005)
| Nashr qilingan yili = [[1918]]<br/>[[1973]]<br/>[[1999]]<br/>[[2005]]
| Betlari = 242 (1973)<br/>242 (1999)
| Keyingisi =
| isbn = {{ISBN|1-4021-6332-0}} (2005) (yumshoq jild)<br/>{{ISBN|1-4021-2790-1}} (2005) (qattiq jild)
| Lib =
}}'''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“''' („Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda“), toʻliq nomi '''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day: An Ethnological Inquiry into the Pan-Turanian Problem, and Bibliographical Material relating to the Early Turks and the Present Turks of Central Asia“''' („Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda: Pan-Turon muammosi boʻyicha etnologik surishtiruv va Markaziy Osiyodagi dastlabki turklar va hozirgi turklarga tegishli bibliografik material“) — [[Polyaklar|polyak]] antropolog [[Marie Czaplicka]] qalamiga mansub kitob. Unda [[Markaziy Osiyo]] va [[Sibir]]da yashovchi [[turkiy xalqlar]] tarixi va XX asr boshidagi hayoti haqida soʻz yuritiladi. Asarning teng yarmi mukammal [[bilbliografiya]]dan iborat.
Kitob ilk bor 1918-yil [[Oxford]] shahrida Clarendon Press nashriyotida chop etilgan. 1973-yil Curzon Press nashriyoti qayta nashr qilgan. Kitob, shuningdek, 1999-yil ayni nashriyotda muallifning toʻrt jildi asarlari toʻplamining uchinchisi oʻlaroq chop etilgan. 2005-yil Elibron nashriyotida 1918-yilgi nashr [[faksimile]]si chop etilgan. Czaplicka kitobni [[Britanlar|britan]] etnografi [[Robert Marett]]ga bagʻishlagan.
„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ kitobi nashr etilishi ortidan „chala siyosiy leksiya“ va pala-partish yozilgan asar oʻlaroq tanqid qilingan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Beveridge |first1=Henry |title=The Turks of Central Asia by M. A. Czaplicka |journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |date=1919-aprel |volume= |issue= |pages=266-268 |url=https://www.jstor.org/stable/25209502 |issn=0035-869X |doi= |accessdate=9.12.2020|language=inglizcha}}</ref>. Ammo kitobda mavzuga doir yangi maʼlumotlar keltirilgani olqishlangan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=B. |first1=J. F. |title=Review of The Turks of Central Asia: In History and at the Present Day |journal=The Geographical Journal |date=1919 |volume=53 |issue=6 |pages=421–423 |doi=10.2307/1780419 |url=https://www.jstor.org/stable/1780419 |issn=0016-7398|accessdate=9.12.2020 |language=inglizcha}}</ref>. Shuningdek, tanqidchilar kitob oʻta qisqa ekanligini ta'kidlashgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://www.nature.com/articles/104273a0 „The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ Kitob taqrizi — Henry Howorth] {{ref-en}}
[[Turkum:Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]]
{{book-stub}}
exsqmtfe1w7b0g5tac1m1p8crofms0q
5995604
5995603
2026-04-13T21:44:49Z
Nataev
3628
tuzatishlar
5995604
wikitext
text/x-wiki
{{Kitob
| Nomi = The Turks of Central Asia in History and at the Present Day
| Original nomi =
| Rasm = The Turks of Central Asia.jpg
| Imzo =
| Muallif = [[Marie Czaplicka]]
| Janr = [[tarix]]<br/>[[antropologiya]]
| Til = [[Ingliz tili|ingliz]]
| Original nashr qilingan yili =
| Tarjimon =
| Bezalishi =
| Seriya =
| Nashriyot = Clarendon Press (1918)<br/>Curzon Press (1973)<br/>Curzon Press (1999)<br/>Elibron (2005)
| Nashr qilingan yili = [[1918]]<br/>[[1973]]<br/>[[1999]]<br/>[[2005]]
| Betlari = 242 (1973)<br/>242 (1999)
| Keyingisi =
| isbn = {{ISBN|1-4021-6332-0}} (2005) (yumshoq jild)<br/>{{ISBN|1-4021-2790-1}} (2005) (qattiq jild)
| Lib =
}}'''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“''' ({{tarjima|Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda}}), toʻliq nomi '''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day: An Ethnological Inquiry into the Pan-Turanian Problem, and Bibliographical Material relating to the Early Turks and the Present Turks of Central Asia“''' ({{tarjima|Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda: Pan-Turon muammosi boʻyicha etnologik surishtiruv va Markaziy Osiyodagi dastlabki turklar va hozirgi turklarga tegishli bibliografik material}}) — [[Polyaklar|polyak]] antropolog [[Marie Czaplicka]] qalamiga mansub kitob. Unda [[Markaziy Osiyo]] va [[Sibir]]da yashovchi [[turkiy xalqlar]] tarixi va XX asr boshidagi hayoti haqida soʻz yuritiladi. Asarning teng yarmi mukammal [[bilbliografiya]]dan iborat.
Kitob ilk bor 1918-yil [[Oxford]] shahrida Clarendon Press nashriyotida chop etilgan. 1973-yil Curzon Press nashriyoti qayta nashr qilgan. Kitob, shuningdek, 1999-yil ayni nashriyotda muallifning toʻrt jildi asarlari toʻplamining uchinchisi oʻlaroq chop etilgan. 2005-yil Elibron nashriyotida 1918-yilgi nashr [[faksimile]]si chop etilgan. Czaplicka kitobni [[Britanlar|britan]] etnografi [[Robert Marett]]ga bagʻishlagan.
„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ kitobi nashr etilishi ortidan „chala siyosiy leksiya“ va pala-partish yozilgan asar oʻlaroq tanqid qilingan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Beveridge |first1=Henry |title=The Turks of Central Asia by M. A. Czaplicka |journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |date=1919-aprel |volume= |issue= |pages=266-268 |url=https://www.jstor.org/stable/25209502 |issn=0035-869X |doi= |accessdate=9.12.2020|language=inglizcha}}</ref>. Ammo kitobda mavzuga doir yangi maʼlumotlar keltirilgani olqishlangan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=B. |first1=J. F. |title=Review of The Turks of Central Asia: In History and at the Present Day |journal=The Geographical Journal |date=1919 |volume=53 |issue=6 |pages=421–423 |doi=10.2307/1780419 |url=https://www.jstor.org/stable/1780419 |issn=0016-7398|accessdate=9.12.2020 |language=inglizcha}}</ref>. Shuningdek, tanqidchilar kitob oʻta qisqa ekanligini taʼkidlashgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://www.nature.com/articles/104273a0 „The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ Kitob taqrizi — Henry Howorth] {{ref-en}}
[[Turkum:Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]]
{{book-stub}}
e7bum7x3kya448knqmw9jio4wqvuvwd
5995605
5995604
2026-04-13T21:46:27Z
Nataev
3628
sanalar
5995605
wikitext
text/x-wiki
{{Kitob
| Nomi = The Turks of Central Asia in History and at the Present Day
| Original nomi =
| Rasm = The Turks of Central Asia.jpg
| Imzo =
| Muallif = [[Marie Czaplicka]]
| Janr = [[tarix]]<br/>[[antropologiya]]
| Til = [[Ingliz tili|ingliz]]
| Original nashr qilingan yili =
| Tarjimon =
| Bezalishi =
| Seriya =
| Nashriyot = Clarendon Press (1918)<br/>Curzon Press (1973)<br/>Curzon Press (1999)<br/>Elibron (2005)
| Nashr qilingan yili = [[1918]]<br/>[[1973]]<br/>[[1999]]<br/>[[2005]]
| Betlari = 242 (1973)<br/>242 (1999)
| Keyingisi =
| isbn = {{ISBN|1-4021-6332-0}} (2005) (yumshoq jild)<br/>{{ISBN|1-4021-2790-1}} (2005) (qattiq jild)
| Lib =
}}'''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“''' ({{tarjima|Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda}}), toʻliq nomi '''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day: An Ethnological Inquiry into the Pan-Turanian Problem, and Bibliographical Material relating to the Early Turks and the Present Turks of Central Asia“''' ({{tarjima|Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda: Pan-Turon muammosi boʻyicha etnologik surishtiruv va Markaziy Osiyodagi dastlabki turklar va hozirgi turklarga tegishli bibliografik material}}) — [[Polyaklar|polyak]] antropolog [[Marie Czaplicka]] qalamiga mansub kitob. Unda [[Markaziy Osiyo]] va [[Sibir]]da yashovchi [[turkiy xalqlar]] tarixi va XX asr boshidagi hayoti haqida soʻz yuritiladi. Asarning teng yarmi mukammal [[bilbliografiya]]dan iborat.
Kitob ilk bor 1918-yil [[Oxford]] shahrida Clarendon Press nashriyotida chop etilgan. 1973-yil Curzon Press nashriyoti qayta nashr qilgan. Kitob, shuningdek, 1999-yil ayni nashriyotda muallifning toʻrt jildi asarlari toʻplamining uchinchisi oʻlaroq chop etilgan. 2005-yil Elibron nashriyotida 1918-yilgi nashr [[faksimile]]si chop etilgan. Czaplicka kitobni [[Britanlar|britan]] etnografi [[Robert Marett]]ga bagʻishlagan.
„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ kitobi nashr etilishi ortidan „chala siyosiy leksiya“ va pala-partish yozilgan asar oʻlaroq tanqid qilingan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Beveridge |first1=Henry |title=The Turks of Central Asia by M. A. Czaplicka |journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |date=1919|volume= |issue= |pages=266-268 |url=https://www.jstor.org/stable/25209502 |issn=0035-869X |doi= |accessdate=9-dekabr 2020-yil |language=inglizcha}}</ref>. Ammo kitobda mavzuga doir yangi maʼlumotlar keltirilgani olqishlangan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=B. |first1=J. F. |title=Review of The Turks of Central Asia: In History and at the Present Day |journal=The Geographical Journal |date=1919 |volume=53 |issue=6 |pages=421–423 |doi=10.2307/1780419 |url=https://www.jstor.org/stable/1780419 |issn=0016-7398|accessdate=9-dekabr 2020-yil |language=inglizcha}}</ref>. Shuningdek, tanqidchilar kitob oʻta qisqa ekanligini taʼkidlashgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://www.nature.com/articles/104273a0 „The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ Kitob taqrizi — Henry Howorth] {{ref-en}}
[[Turkum:Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]]
{{book-stub}}
q9otuitfsc70hsemqb64s60ol02tdar
5995606
5995605
2026-04-13T21:47:28Z
Nataev
3628
mavjud bo'lmagan rasm
5995606
wikitext
text/x-wiki
{{Kitob
| Nomi = The Turks of Central Asia in History and at the Present Day
| Original nomi =
| Rasm =
| Imzo =
| Muallif = [[Marie Czaplicka]]
| Janr = [[tarix]]<br/>[[antropologiya]]
| Til = [[Ingliz tili|ingliz]]
| Original nashr qilingan yili =
| Tarjimon =
| Bezalishi =
| Seriya =
| Nashriyot = Clarendon Press (1918)<br/>Curzon Press (1973)<br/>Curzon Press (1999)<br/>Elibron (2005)
| Nashr qilingan yili = [[1918]]<br/>[[1973]]<br/>[[1999]]<br/>[[2005]]
| Betlari = 242 (1973)<br/>242 (1999)
| Keyingisi =
| isbn = {{ISBN|1-4021-6332-0}} (2005) (yumshoq jild)<br/>{{ISBN|1-4021-2790-1}} (2005) (qattiq jild)
| Lib =
}}'''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“''' ({{tarjima|Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda}}), toʻliq nomi '''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day: An Ethnological Inquiry into the Pan-Turanian Problem, and Bibliographical Material relating to the Early Turks and the Present Turks of Central Asia“''' ({{tarjima|Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda: Pan-Turon muammosi boʻyicha etnologik surishtiruv va Markaziy Osiyodagi dastlabki turklar va hozirgi turklarga tegishli bibliografik material}}) — [[Polyaklar|polyak]] antropolog [[Marie Czaplicka]] qalamiga mansub kitob. Unda [[Markaziy Osiyo]] va [[Sibir]]da yashovchi [[turkiy xalqlar]] tarixi va XX asr boshidagi hayoti haqida soʻz yuritiladi. Asarning teng yarmi mukammal [[bilbliografiya]]dan iborat.
Kitob ilk bor 1918-yil [[Oxford]] shahrida Clarendon Press nashriyotida chop etilgan. 1973-yil Curzon Press nashriyoti qayta nashr qilgan. Kitob, shuningdek, 1999-yil ayni nashriyotda muallifning toʻrt jildi asarlari toʻplamining uchinchisi oʻlaroq chop etilgan. 2005-yil Elibron nashriyotida 1918-yilgi nashr [[faksimile]]si chop etilgan. Czaplicka kitobni [[Britanlar|britan]] etnografi [[Robert Marett]]ga bagʻishlagan.
„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ kitobi nashr etilishi ortidan „chala siyosiy leksiya“ va pala-partish yozilgan asar oʻlaroq tanqid qilingan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Beveridge |first1=Henry |title=The Turks of Central Asia by M. A. Czaplicka |journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |date=1919|volume= |issue= |pages=266-268 |url=https://www.jstor.org/stable/25209502 |issn=0035-869X |doi= |accessdate=9-dekabr 2020-yil |language=inglizcha}}</ref>. Ammo kitobda mavzuga doir yangi maʼlumotlar keltirilgani olqishlangan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=B. |first1=J. F. |title=Review of The Turks of Central Asia: In History and at the Present Day |journal=The Geographical Journal |date=1919 |volume=53 |issue=6 |pages=421–423 |doi=10.2307/1780419 |url=https://www.jstor.org/stable/1780419 |issn=0016-7398|accessdate=9-dekabr 2020-yil |language=inglizcha}}</ref>. Shuningdek, tanqidchilar kitob oʻta qisqa ekanligini taʼkidlashgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://www.nature.com/articles/104273a0 „The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ Kitob taqrizi — Henry Howorth] {{ref-en}}
[[Turkum:Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]]
{{book-stub}}
8g4o9wf1gnbfen42odck1raeu0pzi1p
5995619
5995606
2026-04-14T00:03:53Z
Nataev
3628
original vs o'zbekcha nashr
5995619
wikitext
text/x-wiki
{{Kitob
| Nomi = The Turks of Central Asia in History and at the Present Day
| Original nomi =
| Rasm =
| Imzo =
| Muallif = [[Marie Czaplicka]]
| Janr = [[tarix]]<br/>[[antropologiya]]
| Til = [[Ingliz tili|ingliz]]
| Original nashr qilingan yili = 1918
| Tarjimon =
| Bezalishi =
| Seriya =
| Nashriyot = Clarendon Press (2005)
| Nashr qilingan yili =
| Betlari =
| Keyingisi =
| isbn = {{ISBN|1-4021-6332-0}} (2005) (yumshoq jild)<br/>{{ISBN|1-4021-2790-1}} (2005) (qattiq jild)
| Lib =
}}'''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“''' ({{tarjima|Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda}}), toʻliq nomi '''„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day: An Ethnological Inquiry into the Pan-Turanian Problem, and Bibliographical Material relating to the Early Turks and the Present Turks of Central Asia“''' ({{tarjima|Markaziy Osiyo turklari oʻtmishda va hozirgi kunda: Pan-Turon muammosi boʻyicha etnologik surishtiruv va Markaziy Osiyodagi dastlabki turklar va hozirgi turklarga tegishli bibliografik material}}) — [[Polyaklar|polyak]] antropolog [[Marie Czaplicka]] qalamiga mansub kitob. Unda [[Markaziy Osiyo]] va [[Sibir]]da yashovchi [[turkiy xalqlar]] tarixi va XX asr boshidagi hayoti haqida soʻz yuritiladi. Asarning teng yarmi mukammal [[bilbliografiya]]dan iborat.
Kitob ilk bor 1918-yil [[Oxford]] shahrida Clarendon Press nashriyotida chop etilgan. 1973-yil Curzon Press nashriyoti qayta nashr qilgan. Kitob, shuningdek, 1999-yil ayni nashriyotda muallifning toʻrt jildi asarlari toʻplamining uchinchisi oʻlaroq chop etilgan. 2005-yil Elibron nashriyotida 1918-yilgi nashr [[faksimile]]si chop etilgan. Czaplicka kitobni [[Britanlar|britan]] etnografi [[Robert Marett]]ga bagʻishlagan.
„The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ kitobi nashr etilishi ortidan „chala siyosiy leksiya“ va pala-partish yozilgan asar oʻlaroq tanqid qilingan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Beveridge |first1=Henry |title=The Turks of Central Asia by M. A. Czaplicka |journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland |date=1919|volume= |issue= |pages=266-268 |url=https://www.jstor.org/stable/25209502 |issn=0035-869X |doi= |accessdate=9-dekabr 2020-yil |language=inglizcha}}</ref>. Ammo kitobda mavzuga doir yangi maʼlumotlar keltirilgani olqishlangan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=B. |first1=J. F. |title=Review of The Turks of Central Asia: In History and at the Present Day |journal=The Geographical Journal |date=1919 |volume=53 |issue=6 |pages=421–423 |doi=10.2307/1780419 |url=https://www.jstor.org/stable/1780419 |issn=0016-7398|accessdate=9-dekabr 2020-yil |language=inglizcha}}</ref>. Shuningdek, tanqidchilar kitob oʻta qisqa ekanligini taʼkidlashgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://www.nature.com/articles/104273a0 „The Turks of Central Asia in History and at the Present Day“ Kitob taqrizi — Henry Howorth] {{ref-en}}
[[Turkum:Markaziy Osiyo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:Tarix boʻyicha kitoblar]]
{{book-stub}}
1tm6ro86xpsa209524a1zydxsthxfmc
Tom & Jerry (film, 2021)
0
703539
5995988
5994412
2026-04-14T11:14:33Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5995988
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| nom = Tom & Jerry
| tasvir = Tom va Jerry 2021.jpg
| izoh = Film posteri
| rejissyor = [[Tim Story]]
| prodyuser = [[Chris DeFaria]]
| ssenariy_muallifi = Kevin Costello
| asoslangan = {{Based on|[[Tom va Jerry]]|[[William Hanna]], [[Joseph Barbera]]}}
| rollarda = {{Plainlist|
* [[Chloë Grace Moretz]]
* [[Michael Peña]]
* [[Colin Jost]]
* [[Rob Delaney]]
* [[Ken Jeong]]
}}
| operator = Alan Stewart
| montajyor = Peter S. Elliot
| bastakor = [[Christopher Lennertz]]
| studiya = {{plainlist|
* [[Warner Animation Group]]
* The Story Company
* [[Turner Entertainment Co.]]
}}
| distribyutor = [[Warner Bros. Pictures]]
| premyera = {{premyera sanasi|2021|02|26|AQSH}}
| davomiylik = 101 daqiqa<ref name="BOM" />
| mamlakat = AQSH
| til = inglizcha
| byudjet = $50—79 million
| daromad = $136 million<ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1361336 |title=Tom & Jerry (2021) |access-date=1-mart, 2021 }}</ref><ref name="NUM">{{cite The Numbers |id=Tom-and-Jerry-(2020)#tab=international |title=Tom & Jerry (2021) |access-date=1-mart, 2021 }}</ref>
}}
„'''Tom & Jerry'''“<ref>{{Yangiliklar manbasi|last=Coggan|first=Gerry|title=Tom & Jerry logo gets Hollywood-style makeover (but is it the best yet?)|url=https://www.creativebloq.com/news/new-tom-and-jerry-logo|accessdate=18-noyabr, 2020|work=Creative Bloq|publisher=Future Publishing Limited|date=20-iyul, 2020|quote=The only issue we have, and we're sorry to say this as we're usually big fans of the ampersand [...] is the replacement of the 'and' with an ampersand. The handwritten, underlined 'and' of previous iterations was spot on stylistically, and the style of this ampersand just doesn't seem to fit.|archive-date=22-noyabr, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201122193413/https://www.creativebloq.com/news/new-tom-and-jerry-logo|url-status=live}}</ref><ref>{{Video manbasi|author=
[[Warner Bros. Pictures]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=kP9TfCWaQT4|title=TOM & JERRY - Official Trailer|time=2:01|date=17-noyabr, 2020|website=[[YouTube]]|publisher=Google LLC}}</ref><ref>{{Video manbasi|author=
Warner Bros. Germany|url=https://www.youtube.com/watch?v=bo34P9ObjJA|title=TOM & JERRY - Offizieller Trailer #1 Deutsch HD German (2020)|time=2:01|date=18-noyabr, 2020|website=[[YouTube]]|publisher=Google LLC}}</ref> (boshqa nomi „'''Tom & Jerry: The Movie'''“<ref>{{Video manbasi|author=Warner Bros. UK & Ireland|url=https://www.youtube.com/watch?v=9RHCdgKqxFA|title=Tom & Jerry The Movie – Official Trailer – Warner Bros. UK|time=2:01|date=17-noyabr, 2020|website=[[YouTube]]|publisher=Google LLC}}</ref>) — [[Aktyorlar ishtirokida olingan kino|real aktyorlar ijrosi]] va [[kompyuterli multiplikatsiya]]ni oʻzida mujassamlashtirgan [[kinokomediya]]. [[Tom va Jerry]] personajlari asosida yaratilgan. [[2021-yil kinoda|2021-yilda]] ekranga chiqqan. Filmga [[Tim Story]] rejissyorlik qilgan, ssenariyni esa Kevin Costello yozgan<ref>{{veb manbasi|title=Tom and Jerry|url=https://findawriter.wgaeast.org/project/1181003/tom-and-jerry/ |website=Writer's Guild of America |accessdate=26-oktabr 2020 |archive-date=17-noyabr, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117200802/https://findawriter.wgaeast.org/project/1181003/tom-and-jerry/ |url-status=live }}</ref>. Bosh rollarni [[Chloë Grace Moretz]], [[Michael Peña]], [[Colin Jost]], [[Rob Delaney]], [[Ken Jeong]] va boshqalar ijro etgan.
Kartina AQSHda 2021-yil 26-fevralda prokatga chiqarilgan. Tanqidchilar tomonidan salbiy baholangan. Butun jahon boʻylab 136 million [[AQSH dollari|dollar]] ishlab topgan.
[[Rotten Tomatoes]] saytida „Tom & Jerry“ haqida 130 ta maqola yigʻilib, ulardan 29 foizi multfilmni ijobiy baholagan.
== Ovoz berganlar ==
=== Insonlar ===
* [[Chloë Grace Moretz]] — ''Kayla Forester''<ref>{{Yangiliklar manbasi|last=Fernandez|first=Alexis|title=''Tom and Jerry'' First Look! Chloë Grace Moretz on Playing a 'Goofball' Opposite the Iconic Duo|url=https://people.com/movies/tom-and-jerry-first-look-with-chloe-grace-moretz/|accessdate=18-noyabr 2020-yil|work=People|publisher=Meredith Corporation|location=New York City|date=17-noyabr 2020-yil|archive-date=22-noyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201122193415/https://people.com/movies/tom-and-jerry-first-look-with-chloe-grace-moretz/|url-status=live}}</ref> ({{talaffuz|Kayla Forester}})
* [[Michael Peña]] — ''Terrance'' ({{talaffuz|Terrens}})
* [[Rob Delaney]] — ''minister Henry Dubros'' ({{talaffuz|Henri Dyubro}})
* [[Colin Jost]] — ''Dwayne''
* [[Ken Jeong]] — ''Jackie''
* [[Pallavi Sharda]] — ''Preeta''
* Jordan Bolger — ''Cameron''
* [[Patsy Ferran]] — ''Joy''
=== Ovoz berganlar ===
* [[Spike Brandt]] — ''[[mushuk]] Tom''
* [[Tony Cervone]] — ''[[Sichqonlar|sichqoncha]] Jerry''
* [[Bobby Cannavale]] — ''[[buldog]] Spike''
* [[Nicky Jam]] — ''Butch''<ref name="NickyJam">{{Veb manbasi|title=Twitter|url=https://mobile.twitter.com/NickyJamPR/status/1329112192847933442?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Etweet|access-date=2020-11-20|website=mobile.twitter.com|archive-date=22-noyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201122193415/https://mobile.twitter.com/NickyJamPR/status/1329112192847933442?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Etweet|url-status=live}}</ref><ref name="ButchCat">[https://spoiler.bolavip.com/cine/Nicky-Jam-revelo-que-personaje-interpretara-en-Tom-y-Jerry-la-pelicula-20201202-0011.html Nicky Jam reveló qué personaje interpretará en Tom y Jerry, la película (in Spanish)]</ref>
* [[Jeff Bergman]] — ''Droopy''<ref>{{cite news|last1=Atkinson|first1=John|title=Tom & Jerry's Bizarre Joaquin Phoenix Joker Easter Egg Explained|url=https://screenrant.com/tom-jerry-2021-joker-movie-phoenix-droopy-reference/|date=February 28, 2021|publisher=Screen Rant|access-date=February 28, 2021}}</ref><ref name="Droopy Voice">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LLPYw-METH0&t=2206s|title=JEFF BERGMAN Voice Actor Panel – Steel City Con April 2024|date=April 29, 2024|publisher=YouTube|access-date=May 12, 2025}}</ref>
* [[Kaiji Tang]] — ''yoʻlbars''
* [[Kaiji Tang]], [[André Sogliuzzo]]<ref>{{cite tweet|number=1396310913855143940|user=SebastainGOR3|last=Ramírez|first=Sebastián Ortiz|title=Kaiji Tang and André Sogliuzzo are credited in the film, but as additional voices.|date=May 23, 2021}}</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Tom and Jerry (2021 film)}}
* {{Rasmiy sayt|https://www.tomandjerrymovie.com/}}
* {{IMDbda film|1361336|Tom & Jerry}}
{{portal bar|Multiplikatsiya|AQSH}}
[[Turkum:Tom va Jerry]]
[[Turkum:2021-yil filmlari]]
[[Turkum:2021-yil multfilmlari]]
[[Turkum:AQSh filmlari]]
[[Turkum:AQSh animatsion filmlari]]
[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi filmlar]]
[[Turkum:Tom va Jerry filmlari]]
[[Turkum:AQSh kompyuterli animatsion filmlari]]
[[Turkum:Fillar haqidagi animatsion filmlar]]
[[Turkum:Tim Story filmlari]]
[[Turkum:AQSH kinokomediyalari]]
[[Turkum:2021-yil kinokomediyalari]]
gb536lgvp4uq44q81zyns0l1adehs56
5995991
5995988
2026-04-14T11:21:29Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5995991
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| nom = Tom & Jerry
| tasvir = Tom va Jerry 2021.jpg
| izoh = Film posteri
| rejissyor = [[Tim Story]]
| prodyuser = [[Chris DeFaria]]
| ssenariy_muallifi = Kevin Costello
| asoslangan = {{Based on|[[Tom va Jerry]]|[[William Hanna]], [[Joseph Barbera]]}}
| rollarda = {{Plainlist|
* [[Chloë Grace Moretz]]
* [[Michael Peña]]
* [[Colin Jost]]
* [[Rob Delaney]]
* [[Ken Jeong]]
}}
| operator = Alan Stewart
| montajyor = Peter S. Elliot
| bastakor = [[Christopher Lennertz]]
| studiya = {{plainlist|
* [[Warner Animation Group]]
* The Story Company
* [[Turner Entertainment Co.]]
}}
| distribyutor = [[Warner Bros. Pictures]]
| premyera = {{premyera sanasi|2021|02|26|AQSH}}
| davomiylik = 101 daqiqa<ref name="BOM" />
| mamlakat = AQSH
| til = inglizcha
| byudjet = $50—79 million
| daromad = $136 million<ref name="BOM">{{cite Box Office Mojo |id=1361336 |title=Tom & Jerry (2021) |access-date=1-mart, 2021 }}</ref><ref name="NUM">{{cite The Numbers |id=Tom-and-Jerry-(2020)#tab=international |title=Tom & Jerry (2021) |access-date=1-mart, 2021 }}</ref>
}}
„'''Tom & Jerry'''“<ref>{{Yangiliklar manbasi|last=Coggan|first=Gerry|title=Tom & Jerry logo gets Hollywood-style makeover (but is it the best yet?)|url=https://www.creativebloq.com/news/new-tom-and-jerry-logo|accessdate=18-noyabr, 2020|work=Creative Bloq|publisher=Future Publishing Limited|date=20-iyul, 2020|quote=The only issue we have, and we're sorry to say this as we're usually big fans of the ampersand [...] is the replacement of the 'and' with an ampersand. The handwritten, underlined 'and' of previous iterations was spot on stylistically, and the style of this ampersand just doesn't seem to fit.|archive-date=22-noyabr, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201122193413/https://www.creativebloq.com/news/new-tom-and-jerry-logo|url-status=live}}</ref><ref>{{Video manbasi|author=
[[Warner Bros. Pictures]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=kP9TfCWaQT4|title=TOM & JERRY - Official Trailer|time=2:01|date=17-noyabr, 2020|website=[[YouTube]]|publisher=Google LLC}}</ref><ref>{{Video manbasi|author=
Warner Bros. Germany|url=https://www.youtube.com/watch?v=bo34P9ObjJA|title=TOM & JERRY - Offizieller Trailer #1 Deutsch HD German (2020)|time=2:01|date=18-noyabr, 2020|website=[[YouTube]]|publisher=Google LLC}}</ref> (boshqa nomi „'''Tom & Jerry: The Movie'''“<ref>{{Video manbasi|author=Warner Bros. UK & Ireland|url=https://www.youtube.com/watch?v=9RHCdgKqxFA|title=Tom & Jerry The Movie – Official Trailer – Warner Bros. UK|time=2:01|date=17-noyabr, 2020|website=[[YouTube]]|publisher=Google LLC}}</ref>) — [[Aktyorlar ishtirokida olingan kino|real aktyorlar ijrosi]] va [[kompyuterli multiplikatsiya]]ni oʻzida mujassamlashtirgan [[kinokomediya]]. [[Tom va Jerry]] personajlari asosida yaratilgan. [[2021-yil kinoda|2021-yilda]] ekranga chiqqan. Filmga [[Tim Story]] rejissyorlik qilgan, ssenariyni esa Kevin Costello yozgan<ref>{{veb manbasi|title=Tom and Jerry|url=https://findawriter.wgaeast.org/project/1181003/tom-and-jerry/ |website=Writer's Guild of America |accessdate=26-oktabr 2020 |archive-date=17-noyabr, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201117200802/https://findawriter.wgaeast.org/project/1181003/tom-and-jerry/ |url-status=live }}</ref>. Bosh rollarni [[Chloë Grace Moretz]], [[Michael Peña]], [[Colin Jost]], [[Rob Delaney]], [[Ken Jeong]] va boshqalar ijro etgan.
Kartina AQSHda 2021-yil 26-fevralda prokatga chiqarilgan. Tanqidchilar tomonidan salbiy baholangan. Butun jahon boʻylab 136 million [[AQSH dollari|dollar]] ishlab topgan.
[[Rotten Tomatoes]] saytida „Tom & Jerry“ haqida 130 ta maqola yigʻilib, ulardan 29 foizi multfilmni ijobiy baholagan.
== Ovoz berganlar ==
=== Insonlar ===
* [[Chloë Grace Moretz]] — ''Kayla Forester''<ref>{{Yangiliklar manbasi|last=Fernandez|first=Alexis|title=''Tom and Jerry'' First Look! Chloë Grace Moretz on Playing a 'Goofball' Opposite the Iconic Duo|url=https://people.com/movies/tom-and-jerry-first-look-with-chloe-grace-moretz/|accessdate=18-noyabr 2020-yil|work=People|publisher=Meredith Corporation|location=New York City|date=17-noyabr 2020-yil|archive-date=22-noyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201122193415/https://people.com/movies/tom-and-jerry-first-look-with-chloe-grace-moretz/|url-status=live}}</ref> ({{talaffuz|Kayla Forester}})
* [[Michael Peña]] — ''Terrance'' ({{talaffuz|Terrens}})
* [[Rob Delaney]] — ''mister Henry Dubros'' ({{talaffuz|Henri Dyubro}})
* [[Colin Jost]] — ''Dwayne''
* [[Ken Jeong]] — ''Jackie''
* [[Pallavi Sharda]] — ''Preeta''
* Jordan Bolger — ''Cameron''
* [[Patsy Ferran]] — ''Joy''
=== Ovoz berganlar ===
* [[Spike Brandt]] — ''[[mushuk]] Tom''
* [[Tony Cervone]] — ''[[Sichqonlar|sichqoncha]] Jerry''
* [[Bobby Cannavale]] — ''[[buldog]] Spike''
* [[Nicky Jam]] — ''Butch''<ref name="NickyJam">{{Veb manbasi|title=Twitter|url=https://mobile.twitter.com/NickyJamPR/status/1329112192847933442?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Etweet|access-date=2020-11-20|website=mobile.twitter.com|archive-date=22-noyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201122193415/https://mobile.twitter.com/NickyJamPR/status/1329112192847933442?ref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Etweet|url-status=live}}</ref><ref name="ButchCat">[https://spoiler.bolavip.com/cine/Nicky-Jam-revelo-que-personaje-interpretara-en-Tom-y-Jerry-la-pelicula-20201202-0011.html Nicky Jam reveló qué personaje interpretará en Tom y Jerry, la película (in Spanish)]</ref>
* [[Jeff Bergman]] — ''Droopy''<ref>{{cite news|last1=Atkinson|first1=John|title=Tom & Jerry's Bizarre Joaquin Phoenix Joker Easter Egg Explained|url=https://screenrant.com/tom-jerry-2021-joker-movie-phoenix-droopy-reference/|date=February 28, 2021|publisher=Screen Rant|access-date=February 28, 2021}}</ref><ref name="Droopy Voice">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=LLPYw-METH0&t=2206s|title=JEFF BERGMAN Voice Actor Panel – Steel City Con April 2024|date=April 29, 2024|publisher=YouTube|access-date=May 12, 2025}}</ref>
* [[Kaiji Tang]] — ''yoʻlbars''
* [[Kaiji Tang]], [[André Sogliuzzo]]<ref>{{cite tweet|number=1396310913855143940|user=SebastainGOR3|last=Ramírez|first=Sebastián Ortiz|title=Kaiji Tang and André Sogliuzzo are credited in the film, but as additional voices.|date=May 23, 2021}}</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Tom and Jerry (2021 film)}}
* {{Rasmiy sayt|https://www.tomandjerrymovie.com/}}
* {{IMDbda film|1361336|Tom & Jerry}}
{{portal bar|Multiplikatsiya|AQSH}}
[[Turkum:Tom va Jerry]]
[[Turkum:2021-yil filmlari]]
[[Turkum:2021-yil multfilmlari]]
[[Turkum:AQSh filmlari]]
[[Turkum:AQSh animatsion filmlari]]
[[Turkum:Warner Bros. filmlari]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi filmlar]]
[[Turkum:Tom va Jerry filmlari]]
[[Turkum:AQSh kompyuterli animatsion filmlari]]
[[Turkum:Fillar haqidagi animatsion filmlar]]
[[Turkum:Tim Story filmlari]]
[[Turkum:AQSH kinokomediyalari]]
[[Turkum:2021-yil kinokomediyalari]]
923u49ihqp1kayo3dad4b15e8hmrd41
Michael Peña
0
703825
5995997
3715584
2026-04-14T11:38:35Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5995997
wikitext
text/x-wiki
{{Aktyor bilgiqutisi
| ismi = Michael Peña
| tasvir = Michael Peña-4389.jpg
| imzo = Peña 2026-yilda
| tugʻilgan_paytidagi_ismi = Michael Anthony Peña
| tavalludi_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1976|01|13}}
| tavallud_joyi = [[Chikago]], [[Illinoys]], AQSH
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| fuqaroligi = {{AQSH}}
| kasbi = [[aktyor]]
| faoliyat_yillari = 1994-yildan hozirgacha
| bolalari = 1
| sovrinlar =
}}
'''Michael Anthony Peña''' ({{talaffuz|Maykl Entoni Penya}}; 1976-yil 13-yanvarda tugʻilgan<ref>{{cite news|url= https://www.upi.com/Top_News/2021/01/13/UPI-Almanac-for-Wednesday-Jan-13-2021/4791610505329/|title= UPI Almanac for Wednesday, Jan. 13, 2021|work= United Press International|date= January 13, 2021|access-date= February 27, 2021|archive-date= February 27, 2021|archive-url= https://archive.today/20210227210816/https://www.upi.com/Top_News/2021/01/13/UPI-Almanac-for-Wednesday-Jan-13-2021/4791610505329/|url-status= live|quote= …actor Michael Pena in 1976 (age 45)…}}</ref>) — [[amerikalik]] [[aktyor]]. ''[[Crash (film)|Crash]]'' (2004), ''[[World Trade Center]]'' (2006), ''[[Shooter]]'' (2007), ''[[Observe and Report]]'' (2009), ''[[Tower Heist]]'' (2011), ''[[Battle: Los Angeles]]'' (2011), ''[[End of Watch]]'' (2012), ''[[Gangster Squad]]'' (2013), ''[[American Hustle]]'' (2013), ''[[Fury]]'' (2014), ''[[Frontera (film)|Frontera]]'' (2014), ''[[The Martian]]'' (2015), ''[[Collateral Beauty]]'' (2016), ''[[CHiPs]]'' (2017), ''[[My Little Pony: The Movie]]'' (2017), ''[[Ant-Man (film)|Ant-Man]]'' (2015), ''[[Ant-Man and the Wasp]]'' (2018), ''[[A Wrinkle in Time]]'' (2018), ''[[12 Strong]]'' (2018), ''[[Fantasy Island]] '' (2020) va boshqa filmlardagi rollari bilan tanilgan.
== Filmografiyasi ==
=== Kino ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Yil
! Nom
! Rol
|-
| 1996
| ''[[My Fellow Americans]]''
| Ernesto
|-
| 1997
| ''[[Star Maps]]''
| Star Map Boy
|-
| 1998
| ''[[Boogie Boy]]''
| narkodiler
|-
| 1998
| ''[[La Cucaracha]]''
| Orderly
|-
| 1999
| ''[[Bellyfruit]]''
| Oscar
|-
| 2000
| ''[[Gone in 60 Seconds]]''
| Ignacio
|-
| 2001
| ''[[Buffalo Soldiers]]''
| Garcia
|-
|rowspan=2| 2003
| ''[[The United States of Leland]]''
| Guillermo
|-
| ''[[Love Object]]''
| Ramirez
|-
|rowspan=3| 2004
| ''[[The Calcium Kid]]''
| Jose Mendez
|-
| ''[[Crash (film)|Crash]]''
| Daniel
|-
| ''[[Million Dollar Baby]]''
| Omar
|-
|rowspan=2| 2005
| ''[[Little Athens]]''
| Carlos
|-
| ''[[Sueño]]''
| Jimmy
|-
|rowspan=3| 2006
| ''[[Fifty Pills]]''
| Eduardo
|-
|''[[Babel (film)|Babel]]''
| John
|-
| ''[[World Trade Center]]''
| Will Jimeno
|-
|rowspan=2| 2007
| ''[[Shooter]]''
| Nick Memphis
|-
| ''[[Lions for Lambs]]''
| Ernest
|-
| 2008
| ''[[The Lucky Ones]]''
| T. K. Poole
|-
|rowspan=2| 2009
| ''[[Observe and Report]]''
| Dennis
|-
| ''[[My Son, My Son, What Have Ye Done?]]''
| Detective Vargas
|-
| 2010
| ''[[Everything Must Go]]''
| Frank Garcia
|-
|rowspan=5| 2011
| ''[[Battle: Los Angeles]]''
| Joe Rincon
|-
| ''[[The Lincoln Lawyer]]''
| Jesus Martinez
|-
| ''[[The Good Doctor]]''
| Jimmy
|-
| ''[[30 Minutes or Less]]''
| Chango
|-
| ''[[Tower Heist]]''
| Enrique Dev’reaux
|-
| 2012
| ''[[End of Watch]]''
| ofitser Zavala
|-
|rowspan=3| 2013
| ''[[Gangster Squad]]''
| Navidad Ramirez
|-
| ''[[Turbo (film)|Turbo]]''
| Tito Lopez {{small|(ovoz)}}
|-
| ''[[American Hustle]]''
| Paco Hernandez
|-
|rowspan=3| 2014
| ''[[Cesar Chavez]]''
| César Chávez
|-
| ''[[Frontera (film)|Frontera]]''
| Miguel
|-
| ''[[Fury]]''
| Trini (Gordo) Garcia
|-
|rowspan=5| 2015
| ''[[Ant-Man (film)|Ant-Man]]''
| Luis
|-
| ''[[The Vatican Tapes]]''
| Lozano
|-
| ''[[Taʼtil (film)|Taʼtil]]''
| politsiya ofitseri
|-
| ''[[The Martian]]''
| Rick Martinez
|-
| ''[[Hell and Back]]''
| Abigor {{small|(ovoz)}}
|-
|rowspan=2| 2016
| ''[[War on Everyone]]''
| Bob Bolano
|-
| ''[[Collateral Beauty]]''
| Simon Stone
|-
|rowspan=4| 2017
| ''[[CHiPs]]''
| Frank (Ponch) Poncherello
|-
| ''[[The Lego Ninjago Movie]]''
| Kai {{small|(ovoz)}}
|-
| ''[[My Little Pony: The Movie]]''
| Grubber {{small|(ovoz)}}
|-
| ''Zaneʼs Stand Up Promo''
| Kai {{small|(ovoz)}}
|-
|rowspan=6| 2018
| ''[[12 Strong]]''
| Sam Diller
|-
| ''[[A Wrinkle in Time]]''
| Red
|-
| ''[[Ant-Man and the Wasp]]''
| Luis
|-
| ''[[Extinction]]''
| Peter
|-
| ''[[Next Gen]]''
| Momo {{small|(ovoz)}}
|-
| ''[[The Mule]]''
| Trevino
|-
| rowspan="2" | 2019
| ''[[Dora va yoʻqolgan oltin shahar]]''
| Cole Marquez
|-
| ''[[Jexi]]''
| Kai
|-
| 2020
| ''[[Fantasy Island]]''
| mister Roarke
|-
| 2021
|''[[Tom & Jerry (film, 2021)|Tom & Jerry]]''
| Terrance
|-
| rowspan=2 | 2022
| ''[[Moonfall]]''
| Tom Lopez
|-
| ''[[Secret Headquarters]]''
| Ansel Argon
|-
| 2023
| ''[[A Million Miles Away]]''
| José M. Hernández
|-
| 2024
| ''[[Unstoppable]]''
| Bobby Williams<ref>[https://deadline.com/2023/12/unstoppable-don-cheadle-bobby-cannavale-michael-pena-amazon-jennifer-lopez-1235652744/ Jennifer Lopez & Jharrel Jerome Pic 'Unstoppable' From Artists Equity Returns To Filming Next Week; Don Cheadle, Michael Peña & Bobby Cannavale Join Cast As Amazon MGM Boards]</ref>
|-
| rowspan=2 | 2025
| ''[[A Working Man]]''
| Joe Garcia
|-
| ''[[Good Luck, Have Fun, Don't Die]]''
| Mark
|-
| rowspan=2 | —
| ''Judgment Day''
| {{TBA|—}}
|-
| ''Subversion''
| {{TBA|—}}
|}
=== Televideniye ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Yil
! Nom
! Rol
|-
| 1996
| ''[[Pacific Blue]]''
| Rabbit
|-
| 1997
| ''[[Touched by an Angel]]''
| Reynaldo Estes
|-
| 1998
| ''[[Homicide: Life on the Street]]''
| Luis Carrenza
|-
| 1998
| ''{{sortname|The|Sentinel}}''
| Johnny
|-
| 1998
| ''[[7th Heaven]]''
| Roger
|-
| 1999
| ''[[Tracey Takes On...]]''
| Busboy
|-
| 1999
| ''[[Moesha]]''
| Alejandro
|-
| 1999
| ''[[Profiler]]''
| Alex Lopez
|-
| 1999-2000
| ''[[Felicity]]''
| Brian Burke
|-
| 2000
| ''[[The District]]''
| Sante
|-
| 2001
| ''[[Roswell]]''
| Fly
|-
| 2001
| ''[[Men, Women & Dogs]]''
| Miguel
|-
| 2002
| ''[[American Family]]''
|
|-
| 2002
| ''[[Andy Richter Controls the Universe]]''
| Patrick
|-
| 2003
| ''[[The Twilight Zone]]''
| Noah
|-
| 2003
| ''[[ER]]''
| politsiya ofitseri
|-
| 1997, 2004
| ''[[NYPD Blue]]''
| Ferd<br />Wilmer Lopez
|-
| 2005
| ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]''
| Juanito Concha
|-
| 2005
| ''{{sortname|The|Shield}}''
| Detective Armando Renta
|-
| 2006
| ''[[Walkout]]''
| Sal Castro
|-
| 2008
| ''[[My Name Is Earl]]''
| Circus
|-
| 2010
| ''[[Eastbound & Down]]''
| Sebastián Cisneros
|-
| 2011, 2013
| ''[[American Dad!]]''
| Marguerite {{small|(ovoz)}}
|-
| 2014
| ''[[Chozen]]''
| Ricky {{small|(ovoz)}}
|-
| 2014
| ''[[Gracepoint]]''
| Mark Solano
|-
| 2018
| ''[[Narcos: Mexico]]''
| Kiki Camarena
|}
=== Videooʻyinlar ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Yil
! Nom
! Rol
|-
| 2016
| ''[[Lego Marvel's Avengers]]''
| Luis
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{commons turkum|Michael Peña}}
* {{IMDbda kishi}}
* {{IBDBda kishi}}
{{actor-stub}}
{{tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Pena, Michael}}
[[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Amerikalik erkak aktyorlar]]
[[Turkum:Amerikalik erkak televideniye aktyorlari]]
[[Turkum:Amerikalik erkak ovoz aktyorlari]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
f3cbe9zdn264hgywzs0hz4z37l1x95h
Colin Jost
0
703835
5996000
5525976
2026-04-14T11:42:07Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5996000
wikitext
text/x-wiki
{{Aktyor bilgiqutisi
| ismi = Colin Jost
| tasvir =
| tugʻilgan_paytidagi_ismi =
| tavalludi_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1982|06|29}}
| tavallud_joyi =
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| fuqaroligi = {{AQSh}}
| kasbi = aktyor
| faoliyat_yillari =
| bolalari =
| sovrinlar =
| imdb_id =
| sayt =
}}
'''Colin Jost''' (1982-yil 29-iyunda tugʻilgan)<ref name=brownalumni>{{Jurnal manbasi |url=https://archive.org/stream/brownalumnimonth838brow/brownalumnimonth838brow_djvu.txt |title=The Classes | first1= Peter |last1=Mandel |first2= Cynthia|last2= Baher |date=May 1983|volume= 83|issue=8|page=58 |journal=Brown Alumni Monthly |access-date=13-sentabr 2014-yil|quote=Darnel A. Jost and his wife. Dr. Kerry Kelly '77 M.D., of Staten Island, N.Y., report the birth of their first child, Colin Kelly Jost, on June 29.}}</ref><ref name=tvg>{{jurnal manbasi|url=https://www.tvguide.com/celebrities/colin-jost/642068/|title=Colin Jost|magazine=TV Guide|archive-date=29-yanvar 2016-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129003814/http://www.tvguide.com/celebrities/colin-jost/642068/}}</ref> — [[amerikalik]] [[aktyor]], [[komik]] va [[yozuvchi]].
== Filmografiyasi ==
=== Kino ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Yil
! Nom
! Rol
|-
| 2015
| ''[[Staten Island Summer]]''
| ofitser Greg
|-
| 2016
| ''[[How to Be Single]]''
| Paul
|-
| 2021
| ''[[Tom & Jerry (film, 2021)|Tom & Jerry]]''
| Dwayne
|-
| 2022
| ''[[Worst Man]]'' <ref>https://variety.com/2020/film/news/colin-jost-pete-davidson-comedy-worst-man-universa-1234637633/</ref>
|
|-
|}
=== Televideniye ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Yil
! Nom
! Roli
|-
| 2002
| ''[[Weakest Link]]''
| Oʻzi
|-
| 2005-hozirgacha
| ''[[Saturday Night Live]]''
| Oʻzi
|-
| 2006
| ''[[Kappa Mikey]]''
| {{N/A|—}}
|-
| 2017
| ''[[Saturday Night Live Weekend Update Thursday]]''
| Oʻzi
|-
| 2018
| ''[[Oltin globus]] topshirish marosimi''
| {{N/A|—}}
|-
| 2018
| ''Emmy topshirish marosimi''
| Oʻzi
|-
|-
| 2019
|''[[WWE Raw]]''
| Oʻzi
|-
|2019
|''[[WrestleMania 35]]''
|Oʻzi
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Colin Jost}}
* {{IMDbda kishi}}
* {{IBDBda kishi}}
{{actor-stub}}
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:1982-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Amerikalik erkak aktyorlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Amerikalik erkak televideniye aktyorlari]]
eb8t24mazxg8hueuzr2fvaj21tjwa0a
Yulduz Rajabova
0
710804
5995443
5906962
2026-04-13T13:51:33Z
Umarxon III
18267
+
5995443
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Yulduz Rajabova
| kasbi = Aktrisa
| tavallud sanasi = {{birth date and age|1989|12|23}}
| tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Navoiy}}
| bilimi = Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti
| mukofotlari = {{Shuhrat medali}}
|turmush oʻrtogʻi=[[Emre Kıvılcım]]
}}
'''Yulduz Rajabova''' (1989-yil 23-dekabrda tugʻilgan) — [[oʻzbek]] hamda turk [[film]] va [[teatr]] [[aktrisa]]si<ref>[https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/post/374807/bio/ Glavnaya / Aktrisi Blijnego Zarubejya / R / Yulduz Radjabova (Yulduz Rajabova, Yulduz Rajabova) / biografiya]</ref>.
== Hayoti ==
1989-yil 23-dekabrda [[Navoiy shahri]]da tugʻilgan. Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat institutini tugatgan. Shu oliygoh qoshidagi teatrda faoliyatini boshlagan. Ayni vaqtda „[[Diydor teatri|Diydor]]“ teatr studiyasining aktrisasi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''Diydor''da diydorlashguncha! |url=https://interfax.uz/diydorda-diydorlashguncha/ |qaralgan sana=2021-05-31 |arxivsana=2021-06-02 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210602232752/https://interfax.uz/diydorda-diydorlashguncha/ }}</ref>.
„[[Mendirman Jaloliddin]]“ serialida Qutlibeka obrazini gavdalantirgan. [[Oscar]] mukofotiga tavsiya etilgan [[Faridaning ikki ming qoʻshigʻi]] filmida ham bosh rolni ijro etgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=''Faridaning ikki ming qoʻshigʻi'' haqida. ''Oskar''ga ilgari surilayotgan yangi oʻzbek filmini nega koʻrish kerak? |url=https://daryo.uz/2020/12/17/faridaning-ikki-ming-qoshigi-haqida-oskarga-ilgari-surilayotgan-yangi-ozbek-filmini-nega-korish-kerak/ |kirish sanasi=2021-05-31 |arxivsana=2021-06-02 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210602213437/https://daryo.uz/2020/12/17/faridaning-ikki-ming-qoshigi-haqida-oskarga-ilgari-surilayotgan-yangi-ozbek-filmini-nega-korish-kerak/ }}</ref>.
== Filmografiyasi ==
{| class="wikitable sortable"
! Yil !! Nomi !! Davlat !! Roli
|-
| [[2023-yil filmlari|2023]] || ''[[Evrilish (film)|Evrilish]]'' || Oʻzbekiston || Asosiy rol
|-
| [[2021-yil filmlari|2021]] || ''[[Mendirman Jaloliddin]]'' || Turkiya, Oʻzbekiston || Qutlibeka
|-
| [[2020-yil filmlari|2020]] || ''[[Baron 2: Sogʻinch|Baron 2]]'' || Rossiya, Oʻzbekiston || Nargiz
|-
| 2020 || ''[[Faridaning ikki ming qoʻshigʻi]]'' || Oʻzbekiston || Asosiy rol
|-
| 2019–2025 || ''[[Kuruluş: Osman]]'' || Turkiya || Aysha-hatun
|-
| 2019 || ''Tuhmat girdobi'' || Oʻzbekiston || Asosiy rol
|-
| 2017 || ''Dadam betob'' || Oʻzbekiston || Pokiza – Asosiy rol
|-
| 2016 || ''Oyqiz ertagi'' || Oʻzbekiston || Oyqiz – Asosiy rol
|-
| 2016 || ''Boyvachcha kuyov'' || Oʻzbekiston ||
|-
| 2016 || ''Virus'' || Oʻzbekiston || Asosiy rol
|-
| 2015 || ''Sotqin'' || Oʻzbekiston ||
|-
| 2014 || ''Zarb'' || Oʻzbekiston || Maryam
|-
| 2013 || ''Turist'' || Oʻzbekiston || Ruhshona – Asosiy rol
|-
| 2013 || ''Xazon'' || Oʻzbekiston || Asosiy rol
|}
== Mukofotlari ==
[[2021-yil]]da [[Shuhrat medali]] bilan taqdirlangan<ref>[https://daryo.uz/2021/03/08/kino-zor-chiqdi-shavkat-mirziyoyev-yulduz-rajabovani-ijodni-susaytirmaslikka-chaqirdi/ ''Kino zoʻr chiqdi''. Shavkat Mirziyoyev aktrisa Yulduz Rajabovani ijodni susaytirmaslikka chaqirdi]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* {{IMDbda kishi}}
{{DEFAULTSORT:Rajabova, Yulduz}}
[[Turkum:Oʻzbekistonlik aktrisalar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
2buv5nlbfdnxjo1h1e7rt3ch55ep2ut
Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra botlar roʻyxati
4
712592
5995408
5989046
2026-04-13T12:02:39Z
Jembot
17813
Bot: Maʼlumotlar yangilandi
5995408
wikitext
text/x-wiki
{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] || [[Special:Contributions/MalikxanBot|{{formatnum:798911}}]]
|-
| 2 || [[User:ProgrammerBot|ProgrammerBot]] || [[Special:Contributions/ProgrammerBot|{{formatnum:679528}}]]
|-
| 3 || [[User:DastyorBot|DastyorBot]] || [[Special:Contributions/DastyorBot|{{formatnum:516159}}]]
|-
| 4 || [[User:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] || [[Special:Contributions/Ximik1991Bot|{{formatnum:197605}}]]
|-
| 5 || [[User:CoderSIBot|CoderSIBot]] || [[Special:Contributions/CoderSIBot|{{formatnum:187765}}]]
|-
| 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:140908}}]]
|-
| 7 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:109798}}]]
|-
| 8 || [[User:MerlIwBot|MerlIwBot]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:91745}}]]
|-
| 9 || [[User:TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:80410}}]]
|-
| 10 || [[User:Escarbot|Escarbot]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:69842}}]]
|-
| 11 || [[User:Legobot|Legobot]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:67152}}]]
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:44023}}]]
|-
| 13 || [[User:Addbot|Addbot]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:28914}}]]
|-
| 14 || [[User:SieBot|SieBot]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:28363}}]]
|-
| 15 || [[User:YFdyh-bot|YFdyh-bot]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:27350}}]]
|-
| 16 || [[User:OchilovBot|OchilovBot]] || [[Special:Contributions/OchilovBot|{{formatnum:23928}}]]
|-
| 17 || [[User:VolkovBot|VolkovBot]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:19249}}]]
|-
| 18 || [[User:ArthurBot|ArthurBot]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:18710}}]]
|-
| 19 || [[User:Luckas-bot|Luckas-bot]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:16696}}]]
|-
| 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:11115}}]]
|-
| 21 || [[User:Uzgen bot|Uzgen bot]] || [[Special:Contributions/Uzgen bot|{{formatnum:10709}}]]
|-
| 22 || [[User:ZéroBot|ZéroBot]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:10554}}]]
|-
| 23 || [[User:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:10294}}]]
|-
| 24 || [[User:JAnDbot|JAnDbot]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:10206}}]]
|-
| 25 || [[User:Thijs!bot|Thijs!bot]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:9691}}]]
|-
| 26 || [[User:MelancholieBot|MelancholieBot]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:8873}}]]
|-
| 27 || [[User:RedBot|RedBot]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:8357}}]]
|-
| 28 || [[User:タチコマ robot|タチコマ robot]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:8161}}]]
|-
| 29 || [[User:Acebot|Acebot]] || [[Special:Contributions/Acebot|{{formatnum:6989}}]]
|-
| 30 || [[User:EdgarsBot|EdgarsBot]] || [[Special:Contributions/EdgarsBot|{{formatnum:6807}}]]
|-
| 31 || [[User:KLBot2|KLBot2]] || [[Special:Contributions/KLBot2|{{formatnum:6601}}]]
|-
| 32 || [[User:Makecat-bot|Makecat-bot]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:6542}}]]
|-
| 33 || [[User:AlleborgoBot|AlleborgoBot]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:5802}}]]
|-
| 34 || [[User:MBHbot|MBHbot]] || [[Special:Contributions/MBHbot|{{formatnum:5359}}]]
|-
| 35 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:5004}}]]
|-
| 36 || [[User:LaaknorBot|LaaknorBot]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:4667}}]]
|-
| 37 || [[User:Vagobot|Vagobot]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:4451}}]]
|-
| 38 || [[User:IluvatarBot|IluvatarBot]] || [[Special:Contributions/IluvatarBot|{{formatnum:4449}}]]
|-
| 39 || [[User:Loveless|Loveless]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:4445}}]]
|-
| 40 || [[User:Zorrobot|Zorrobot]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:4173}}]]
|-
| 41 || [[User:JackieBot|JackieBot]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:4132}}]]
|-
| 42 || [[User:KamikazeBot|KamikazeBot]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:3687}}]]
|-
| 43 || [[User:FoxBot|FoxBot]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:3658}}]]
|-
| 44 || [[User:CarsracBot|CarsracBot]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:3570}}]]
|-
| 45 || [[User:Ptbotgourou|Ptbotgourou]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:3390}}]]
|-
| 46 || [[User:BotMultichill|BotMultichill]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:3244}}]]
|-
| 47 || [[User:Alexbot|Alexbot]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:3100}}]]
|-
| 48 || [[User:HRoestBot|HRoestBot]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:2983}}]]
|-
| 49 || [[User:TjBot|TjBot]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:2650}}]]
|-
| 50 || [[User:Purbo T|Purbo T]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:2576}}]]
|-
| 51 || [[User:PipepBot|PipepBot]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:2201}}]]
|-
| 52 || [[User:JYBot|JYBot]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:2189}}]]
|-
| 53 || [[User:DragonBot|DragonBot]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:2081}}]]
|-
| 54 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:2047}}]]
|-
| 55 || [[User:Darkicebot|Darkicebot]] || [[Special:Contributions/Darkicebot|{{formatnum:1852}}]]
|-
| 56 || [[User:Idioma-bot|Idioma-bot]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:1848}}]]
|-
| 57 || [[User:MastiBot|MastiBot]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:1725}}]]
|-
| 58 || [[User:Dinamik-bot|Dinamik-bot]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:1716}}]]
|-
| 59 || [[User:Rubinbot|Rubinbot]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:1590}}]]
|-
| 60 || [[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:1537}}]]
|-
| 61 || [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:1451}}]]
|-
| 62 || [[User:Amirobot|Amirobot]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:1434}}]]
|-
| 63 || [[User:IanraBot|IanraBot]] || [[Special:Contributions/IanraBot|{{formatnum:1365}}]]
|-
| 64 || [[User:Rezabot|Rezabot]] || [[Special:Contributions/Rezabot|{{formatnum:1358}}]]
|-
| 65 || [[User:Synthebot|Synthebot]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:1316}}]]
|-
| 66 || [[User:AvicBot|AvicBot]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:1257}}]]
|-
| 67 || [[User:GhalyBot|GhalyBot]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:1239}}]]
|-
| 68 || [[User:Movses-bot|Movses-bot]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:1187}}]]
|-
| 69 || [[User:HerculeBot|HerculeBot]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:1068}}]]
|-
| 70 || [[User:Robbot|Robbot]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:1022}}]]
|-
| 71 || [[User:D'ohBot|D'ohBot]] || [[Special:Contributions/D'ohBot|{{formatnum:1005}}]]
|-
| 72 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:995}}]]
|-
| 73 || [[User:SilvonenBot|SilvonenBot]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:977}}]]
|-
| 74 || [[User:MystBot|MystBot]] || [[Special:Contributions/MystBot|{{formatnum:972}}]]
|-
| 75 || [[User:TinucherianBot II|TinucherianBot II]] || [[Special:Contributions/TinucherianBot II|{{formatnum:953}}]]
|-
| 76 || [[User:Jotterbot|Jotterbot]] || [[Special:Contributions/Jotterbot|{{formatnum:892}}]]
|-
| 77 || [[User:AvocatoBot|AvocatoBot]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:881}}]]
|-
| 78 || [[User:StigBot|StigBot]] || [[Special:Contributions/StigBot|{{formatnum:804}}]]
|-
| 79 || [[User:Almabot|Almabot]] || [[Special:Contributions/Almabot|{{formatnum:801}}]]
|-
| 80 || [[User:SassoBot|SassoBot]] || [[Special:Contributions/SassoBot|{{formatnum:790}}]]
|-
| 81 || [[User:Justincheng12345-bot|Justincheng12345-bot]] || [[Special:Contributions/Justincheng12345-bot|{{formatnum:761}}]]
|-
| 82 || [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:722}}]]
|-
| 83 || [[User:Gerakibot|Gerakibot]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:587}}]]
|-
| 84 || [[User:YaxshiBot|YaxshiBot]] || [[Special:Contributions/YaxshiBot|{{formatnum:577}}]]
|-
| 85 || [[User:SpBot|SpBot]] || [[Special:Contributions/SpBot|{{formatnum:542}}]]
|-
| 86 || [[User:TechBot|TechBot]] || [[Special:Contributions/TechBot|{{formatnum:541}}]]
|-
| 87 || [[User:DarafshBot|DarafshBot]] || [[Special:Contributions/DarafshBot|{{formatnum:541}}]]
|-
| 88 || [[User:Byrialbot|Byrialbot]] || [[Special:Contributions/Byrialbot|{{formatnum:488}}]]
|-
| 89 || [[User:PixelBot|PixelBot]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:433}}]]
|-
| 90 || [[User:DSisyphBot|DSisyphBot]] || [[Special:Contributions/DSisyphBot|{{formatnum:406}}]]
|-
| 91 || [[User:CasualBot|CasualBot]] || [[Special:Contributions/CasualBot|{{formatnum:403}}]]
|-
| 92 || [[User:Chobot|Chobot]] || [[Special:Contributions/Chobot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 93 || [[User:CocuBot|CocuBot]] || [[Special:Contributions/CocuBot|{{formatnum:364}}]]
|-
| 94 || [[User:JhsBot|JhsBot]] || [[Special:Contributions/JhsBot|{{formatnum:335}}]]
|-
| 95 || [[User:Memty Bot|Memty Bot]] || [[Special:Contributions/Memty Bot|{{formatnum:327}}]]
|-
| 96 || [[User:AlnoktaBOT|AlnoktaBOT]] || [[Special:Contributions/AlnoktaBOT|{{formatnum:316}}]]
|-
| 97 || [[User:Louperibot|Louperibot]] || [[Special:Contributions/Louperibot|{{formatnum:297}}]]
|-
| 98 || [[User:Nallimbot|Nallimbot]] || [[Special:Contributions/Nallimbot|{{formatnum:291}}]]
|-
| 99 || [[User:AZatBot~uzwiki|AZatBot~uzwiki]] || [[Special:Contributions/AZatBot~uzwiki|{{formatnum:285}}]]
|-
| 100 || [[User:DixonDBot|DixonDBot]] || [[Special:Contributions/DixonDBot|{{formatnum:201}}]]
|-
| 101 || [[User:MahdiBot|MahdiBot]] || [[Special:Contributions/MahdiBot|{{formatnum:199}}]]
|-
| 102 || [[User:Sz-iwbot|Sz-iwbot]] || [[Special:Contributions/Sz-iwbot|{{formatnum:169}}]]
|-
| 103 || [[User:DirlBot|DirlBot]] || [[Special:Contributions/DirlBot|{{formatnum:116}}]]
|-
| 104 || [[User:Obersachsebot|Obersachsebot]] || [[Special:Contributions/Obersachsebot|{{formatnum:114}}]]
|-
| 105 || [[User:NobelBot|NobelBot]] || [[Special:Contributions/NobelBot|{{formatnum:96}}]]
|-
| 106 || [[User:SantoshBot|SantoshBot]] || [[Special:Contributions/SantoshBot|{{formatnum:92}}]]
|-
| 107 || [[User:AmphBot|AmphBot]] || [[Special:Contributions/AmphBot|{{formatnum:79}}]]
|-
| 108 || [[User:Muro Bot|Muro Bot]] || [[Special:Contributions/Muro Bot|{{formatnum:75}}]]
|-
| 109 || [[User:DennyBot|DennyBot]] || [[Special:Contributions/DennyBot|{{formatnum:74}}]]
|-
| 110 || [[User:Dexbot|Dexbot]] || [[Special:Contributions/Dexbot|{{formatnum:74}}]]
|-
| 111 || [[User:WikimediaNotifier|WikimediaNotifier]] || [[Special:Contributions/WikimediaNotifier|{{formatnum:73}}]]
|-
| 112 || [[User:Zwobot|Zwobot]] || [[Special:Contributions/Zwobot|{{formatnum:61}}]]
|-
| 113 || [[User:TohaomgBot|TohaomgBot]] || [[Special:Contributions/TohaomgBot|{{formatnum:58}}]]
{{/end}}
47s8ow91qk2gv1r81fgazy8jieql77x
Vikipediya:Faol foydalanuvchilar reytingi
4
712595
5995407
5989045
2026-04-13T12:02:38Z
Jembot
17813
Bot: Maʼlumotlar yangilandi
5995407
wikitext
text/x-wiki
{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:560}}]] || {{Permissions|KWiki78}}
|-
| 2 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:546}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}}
|-
| 3 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:513}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}}
|-
| 4 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:484}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}}
|-
| 5 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:246}}]] || {{Permissions|Panpanchik}}
|-
| 6 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}}
|-
| 7 || [[User:Doctormeee|Doctormeee]] || [[Special:Contributions/Doctormeee|{{formatnum:219}}]] || {{Permissions|Doctormeee}}
|-
| 8 || [[User:Omonovas|Omonovas]] || [[Special:Contributions/Omonovas|{{formatnum:158}}]] || {{Permissions|Omonovas}}
|-
| 9 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:146}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}}
|-
| 10 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:139}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}}
|-
| 11 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:91}}]] || {{Permissions|BilimNuri}}
|-
| 12 || [[User:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] || [[Special:Contributions/Bobonorova Hulkar|{{formatnum:86}}]] || {{Permissions|Bobonorova Hulkar}}
|-
| 13 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:86}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}}
|-
| 14 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:84}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}}
|-
| 15 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:79}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}}
|-
| 16 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:68}}]] || {{Permissions|Tewayev}}
|-
| 17 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:67}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}}
|-
| 18 || [[User:Callmeshoma|Callmeshoma]] || [[Special:Contributions/Callmeshoma|{{formatnum:53}}]] || {{Permissions|Callmeshoma}}
|-
| 19 || [[User:GhostUch1xa|GhostUch1xa]] || [[Special:Contributions/GhostUch1xa|{{formatnum:50}}]] || {{Permissions|GhostUch1xa}}
|-
| 20 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:44}}]] || {{Permissions|Malikxan}}
|-
| 21 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:43}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}}
|-
| 22 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:43}}]] || {{Permissions|Oblakulova}}
|-
| 23 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:34}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}}
|-
| 24 || [[User:Djurabekova|Djurabekova]] || [[Special:Contributions/Djurabekova|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Djurabekova}}
|-
| 25 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:29}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}}
|-
| 26 || [[User:Usaymin1071|Usaymin1071]] || [[Special:Contributions/Usaymin1071|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Usaymin1071}}
|-
| 27 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:27}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 28 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:26}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}}
|-
| 29 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:25}}]] || {{Permissions|Tilkobles}}
|-
| 30 || [[User:SpinnerLaserzthe2nd|SpinnerLaserzthe2nd]] || [[Special:Contributions/SpinnerLaserzthe2nd|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|SpinnerLaserzthe2nd}}
|-
| 31 || [[User:Abdulatif Botirsherov|Abdulatif Botirsherov]] || [[Special:Contributions/Abdulatif Botirsherov|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Abdulatif Botirsherov}}
|-
| 32 || [[User:Tshoxruz 07|Tshoxruz 07]] || [[Special:Contributions/Tshoxruz 07|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Tshoxruz 07}}
|-
| 33 || [[User:Tojiboyev Hamid Zafarovich|Tojiboyev Hamid Zafarovich]] || [[Special:Contributions/Tojiboyev Hamid Zafarovich|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Tojiboyev Hamid Zafarovich}}
|-
| 34 || [[User:Shaxriyor Abdujalilov|Shaxriyor Abdujalilov]] || [[Special:Contributions/Shaxriyor Abdujalilov|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Shaxriyor Abdujalilov}}
|-
| 35 || [[User:Miraziz Xolmirzayev|Miraziz Xolmirzayev]] || [[Special:Contributions/Miraziz Xolmirzayev|{{formatnum:17}}]] || {{Permissions|Miraziz Xolmirzayev}}
|-
| 36 || [[User:Sardorsheykh|Sardorsheykh]] || [[Special:Contributions/Sardorsheykh|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Sardorsheykh}}
|-
| 37 || [[User:Shirin Khaydaralieva|Shirin Khaydaralieva]] || [[Special:Contributions/Shirin Khaydaralieva|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Shirin Khaydaralieva}}
|-
| 38 || [[User:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] || [[Special:Contributions/Maxamadjonova Muslima|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Maxamadjonova Muslima}}
|-
| 39 || [[User:Ranoxa|Ranoxa]] || [[Special:Contributions/Ranoxa|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Ranoxa}}
|-
| 40 || [[User:Azimjon Qahhorov|Azimjon Qahhorov]] || [[Special:Contributions/Azimjon Qahhorov|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Azimjon Qahhorov}}
|-
| 41 || [[User:Tugalove|Tugalove]] || [[Special:Contributions/Tugalove|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Tugalove}}
|-
| 42 || [[User:Yokubjon Juraev|Yokubjon Juraev]] || [[Special:Contributions/Yokubjon Juraev|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Yokubjon Juraev}}
|-
| 43 || [[User:Bolbekov Azamat|Bolbekov Azamat]] || [[Special:Contributions/Bolbekov Azamat|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Bolbekov Azamat}}
|-
| 44 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}}
|-
| 45 || [[User:Erxo'jayeva Sevinch|Erxo'jayeva Sevinch]] || [[Special:Contributions/Erxo'jayeva Sevinch|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Erxo'jayeva Sevinch}}
|-
| 46 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Mupapap29}}
|-
| 47 || [[User:Stephan1000000|Stephan1000000]] || [[Special:Contributions/Stephan1000000|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Stephan1000000}}
|-
| 48 || [[User:~2026-21358-78|~2026-21358-78]] || [[Special:Contributions/~2026-21358-78|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|~2026-21358-78}}
|-
| 49 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}}
|-
| 50 || [[User:~2026-22281-99|~2026-22281-99]] || [[Special:Contributions/~2026-22281-99|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|~2026-22281-99}}
|-
| 51 || [[User:Redaktor GLAM|Redaktor GLAM]] || [[Special:Contributions/Redaktor GLAM|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Redaktor GLAM}}
|-
| 52 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 53 || [[User:Markuss86|Markuss86]] || [[Special:Contributions/Markuss86|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Markuss86}}
|-
| 54 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 55 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Husanowar}}
|-
| 56 || [[User:Snjr2006|Snjr2006]] || [[Special:Contributions/Snjr2006|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Snjr2006}}
|-
| 57 || [[User:Charosss19|Charosss19]] || [[Special:Contributions/Charosss19|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Charosss19}}
|-
| 58 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 59 || [[User:Abdirauf khan|Abdirauf khan]] || [[Special:Contributions/Abdirauf khan|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Abdirauf khan}}
|-
| 60 || [[User:~2026-21255-80|~2026-21255-80]] || [[Special:Contributions/~2026-21255-80|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-21255-80}}
|-
| 61 || [[User:~2026-21707-40|~2026-21707-40]] || [[Special:Contributions/~2026-21707-40|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-21707-40}}
|-
| 62 || [[User:Abdulloh azamiy|Abdulloh azamiy]] || [[Special:Contributions/Abdulloh azamiy|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Abdulloh azamiy}}
|-
| 63 || [[User:~2026-21157-84|~2026-21157-84]] || [[Special:Contributions/~2026-21157-84|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-21157-84}}
|-
| 64 || [[User:KiranBOT|KiranBOT]] || [[Special:Contributions/KiranBOT|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|KiranBOT}}
|-
| 65 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Amherst99}}
|-
| 66 || [[User:~2026-21748-25|~2026-21748-25]] || [[Special:Contributions/~2026-21748-25|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-21748-25}}
|-
| 67 || [[User:DilyorbekOfficial|DilyorbekOfficial]] || [[Special:Contributions/DilyorbekOfficial|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|DilyorbekOfficial}}
|-
| 68 || [[User:~2026-22015-57|~2026-22015-57]] || [[Special:Contributions/~2026-22015-57|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-22015-57}}
|-
| 69 || [[User:~2026-18548-70|~2026-18548-70]] || [[Special:Contributions/~2026-18548-70|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-18548-70}}
|-
| 70 || [[User:Mohamed mohsens|Mohamed mohsens]] || [[Special:Contributions/Mohamed mohsens|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Mohamed mohsens}}
|-
| 71 || [[User:Auteuil-Passy|Auteuil-Passy]] || [[Special:Contributions/Auteuil-Passy|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Auteuil-Passy}}
|-
| 72 || [[User:NDG|NDG]] || [[Special:Contributions/NDG|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|NDG}}
|-
| 73 || [[User:Shohruzaktamov|Shohruzaktamov]] || [[Special:Contributions/Shohruzaktamov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Shohruzaktamov}}
|-
| 74 || [[User:~2026-22328-03|~2026-22328-03]] || [[Special:Contributions/~2026-22328-03|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-22328-03}}
|-
| 75 || [[User:~2026-21608-56|~2026-21608-56]] || [[Special:Contributions/~2026-21608-56|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21608-56}}
|-
| 76 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 77 || [[User:KHMELNYTSKYIA|KHMELNYTSKYIA]] || [[Special:Contributions/KHMELNYTSKYIA|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|KHMELNYTSKYIA}}
|-
| 78 || [[User:~2026-21794-76|~2026-21794-76]] || [[Special:Contributions/~2026-21794-76|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21794-76}}
|-
| 79 || [[User:~2026-22370-01|~2026-22370-01]] || [[Special:Contributions/~2026-22370-01|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-22370-01}}
|-
| 80 || [[User:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] || [[Special:Contributions/Kontributor 2K|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Kontributor 2K}}
|-
| 81 || [[User:~2026-22542-53|~2026-22542-53]] || [[Special:Contributions/~2026-22542-53|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-22542-53}}
|-
| 82 || [[User:~2026-21862-19|~2026-21862-19]] || [[Special:Contributions/~2026-21862-19|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21862-19}}
|-
| 83 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Bekipediya}}
|-
| 84 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}}
|-
| 85 || [[User:~2026-21846-40|~2026-21846-40]] || [[Special:Contributions/~2026-21846-40|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21846-40}}
|-
| 86 || [[User:Anvar vikipedia|Anvar vikipedia]] || [[Special:Contributions/Anvar vikipedia|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Anvar vikipedia}}
|-
| 87 || [[User:Ozodova Sevinch|Ozodova Sevinch]] || [[Special:Contributions/Ozodova Sevinch|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Ozodova Sevinch}}
|-
| 88 || [[User:Bahrom04|Bahrom04]] || [[Special:Contributions/Bahrom04|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Bahrom04}}
|-
| 89 || [[User:~2026-22669-33|~2026-22669-33]] || [[Special:Contributions/~2026-22669-33|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-22669-33}}
|-
| 90 || [[User:Quinlan83|Quinlan83]] || [[Special:Contributions/Quinlan83|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Quinlan83}}
|-
| 91 || [[User:~2026-21980-99|~2026-21980-99]] || [[Special:Contributions/~2026-21980-99|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21980-99}}
|-
| 92 || [[User:~2026-21882-62|~2026-21882-62]] || [[Special:Contributions/~2026-21882-62|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-21882-62}}
|-
| 93 || [[User:Abosbek|Abosbek]] || [[Special:Contributions/Abosbek|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Abosbek}}
|-
| 94 || [[User:Baxtiyor1222|Baxtiyor1222]] || [[Special:Contributions/Baxtiyor1222|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Baxtiyor1222}}
|-
| 95 || [[User:K7yz3|K7yz3]] || [[Special:Contributions/K7yz3|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|K7yz3}}
|-
| 96 || [[User:~2026-22000-83|~2026-22000-83]] || [[Special:Contributions/~2026-22000-83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22000-83}}
|-
| 97 || [[User:~2026-22868-69|~2026-22868-69]] || [[Special:Contributions/~2026-22868-69|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22868-69}}
|-
| 98 || [[User:Zuhra Said qizi|Zuhra Said qizi]] || [[Special:Contributions/Zuhra Said qizi|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Zuhra Said qizi}}
|-
| 99 || [[User:Mkhng|Mkhng]] || [[Special:Contributions/Mkhng|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mkhng}}
|-
| 100 || [[User:Vol71193|Vol71193]] || [[Special:Contributions/Vol71193|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Vol71193}}
|-
| 101 || [[User:Sandro Halank|Sandro Halank]] || [[Special:Contributions/Sandro Halank|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sandro Halank}}
|-
| 102 || [[User:~2026-22098-41|~2026-22098-41]] || [[Special:Contributions/~2026-22098-41|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22098-41}}
|-
| 103 || [[User:Ikhtiyor|Ikhtiyor]] || [[Special:Contributions/Ikhtiyor|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ikhtiyor}}
|-
| 104 || [[User:~2026-22361-03|~2026-22361-03]] || [[Special:Contributions/~2026-22361-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22361-03}}
|-
| 105 || [[User:SmallSonMarex|SmallSonMarex]] || [[Special:Contributions/SmallSonMarex|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|SmallSonMarex}}
|-
| 106 || [[User:~2026-22541-30|~2026-22541-30]] || [[Special:Contributions/~2026-22541-30|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22541-30}}
|-
| 107 || [[User:~2026-21980-60|~2026-21980-60]] || [[Special:Contributions/~2026-21980-60|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21980-60}}
|-
| 108 || [[User:~2026-22311-12|~2026-22311-12]] || [[Special:Contributions/~2026-22311-12|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22311-12}}
|-
| 109 || [[User:Kwamikagami|Kwamikagami]] || [[Special:Contributions/Kwamikagami|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kwamikagami}}
|-
| 110 || [[User:~2026-22252-29|~2026-22252-29]] || [[Special:Contributions/~2026-22252-29|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22252-29}}
|-
| 111 || [[User:Gower|Gower]] || [[Special:Contributions/Gower|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Gower}}
|-
| 112 || [[User:~2026-21848-96|~2026-21848-96]] || [[Special:Contributions/~2026-21848-96|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21848-96}}
|-
| 113 || [[User:Kurgantepauz|Kurgantepauz]] || [[Special:Contributions/Kurgantepauz|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kurgantepauz}}
|-
| 114 || [[User:~2026-22415-02|~2026-22415-02]] || [[Special:Contributions/~2026-22415-02|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22415-02}}
|-
| 115 || [[User:QazNorth|QazNorth]] || [[Special:Contributions/QazNorth|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|QazNorth}}
|-
| 116 || [[User:~2026-22495-67|~2026-22495-67]] || [[Special:Contributions/~2026-22495-67|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22495-67}}
|-
| 117 || [[User:~2026-22183-40|~2026-22183-40]] || [[Special:Contributions/~2026-22183-40|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22183-40}}
|-
| 118 || [[User:~2026-22614-41|~2026-22614-41]] || [[Special:Contributions/~2026-22614-41|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22614-41}}
|-
| 119 || [[User:~2026-22100-08|~2026-22100-08]] || [[Special:Contributions/~2026-22100-08|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22100-08}}
|-
| 120 || [[User:~2026-22345-42|~2026-22345-42]] || [[Special:Contributions/~2026-22345-42|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22345-42}}
|-
| 121 || [[User:~2026-22165-17|~2026-22165-17]] || [[Special:Contributions/~2026-22165-17|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22165-17}}
|-
| 122 || [[User:R. Henrik Nilsson|R. Henrik Nilsson]] || [[Special:Contributions/R. Henrik Nilsson|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|R. Henrik Nilsson}}
|-
| 123 || [[User:~2026-22231-65|~2026-22231-65]] || [[Special:Contributions/~2026-22231-65|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22231-65}}
|-
| 124 || [[User:~2026-22273-32|~2026-22273-32]] || [[Special:Contributions/~2026-22273-32|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22273-32}}
|-
| 125 || [[User:~2026-22200-39|~2026-22200-39]] || [[Special:Contributions/~2026-22200-39|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22200-39}}
|-
| 126 || [[User:~2026-22217-74|~2026-22217-74]] || [[Special:Contributions/~2026-22217-74|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22217-74}}
|-
| 127 || [[User:~2026-22703-52|~2026-22703-52]] || [[Special:Contributions/~2026-22703-52|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22703-52}}
|-
| 128 || [[User:~2026-22125-73|~2026-22125-73]] || [[Special:Contributions/~2026-22125-73|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22125-73}}
|-
| 129 || [[User:~2026-22105-30|~2026-22105-30]] || [[Special:Contributions/~2026-22105-30|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22105-30}}
|-
| 130 || [[User:~2026-22494-86|~2026-22494-86]] || [[Special:Contributions/~2026-22494-86|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22494-86}}
|-
| 131 || [[User:~2026-21757-99|~2026-21757-99]] || [[Special:Contributions/~2026-21757-99|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21757-99}}
|-
| 132 || [[User:~2026-21990-05|~2026-21990-05]] || [[Special:Contributions/~2026-21990-05|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21990-05}}
|-
| 133 || [[User:Scip.|Scip.]] || [[Special:Contributions/Scip.|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Scip.}}
|-
| 134 || [[User:~2026-21637-19|~2026-21637-19]] || [[Special:Contributions/~2026-21637-19|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21637-19}}
|-
| 135 || [[User:~2026-21546-71|~2026-21546-71]] || [[Special:Contributions/~2026-21546-71|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21546-71}}
|-
| 136 || [[User:~2026-21354-80|~2026-21354-80]] || [[Special:Contributions/~2026-21354-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21354-80}}
|-
| 137 || [[User:Muhammadqodir.Jumadillayev|Muhammadqodir.Jumadillayev]] || [[Special:Contributions/Muhammadqodir.Jumadillayev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Muhammadqodir.Jumadillayev}}
|-
| 138 || [[User:~2026-21594-38|~2026-21594-38]] || [[Special:Contributions/~2026-21594-38|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21594-38}}
|-
| 139 || [[User:Heylenny|Heylenny]] || [[Special:Contributions/Heylenny|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Heylenny}}
|-
| 140 || [[User:~2026-21436-43|~2026-21436-43]] || [[Special:Contributions/~2026-21436-43|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21436-43}}
|-
| 141 || [[User:~2026-21310-40|~2026-21310-40]] || [[Special:Contributions/~2026-21310-40|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21310-40}}
|-
| 142 || [[User:~2026-21495-52|~2026-21495-52]] || [[Special:Contributions/~2026-21495-52|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21495-52}}
|-
| 143 || [[User:~2026-21407-80|~2026-21407-80]] || [[Special:Contributions/~2026-21407-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21407-80}}
|-
| 144 || [[User:~2026-21390-60|~2026-21390-60]] || [[Special:Contributions/~2026-21390-60|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21390-60}}
|-
| 145 || [[User:~2026-21399-47|~2026-21399-47]] || [[Special:Contributions/~2026-21399-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21399-47}}
|-
| 146 || [[User:~2026-21496-46|~2026-21496-46]] || [[Special:Contributions/~2026-21496-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21496-46}}
|-
| 147 || [[User:~2026-21329-11|~2026-21329-11]] || [[Special:Contributions/~2026-21329-11|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21329-11}}
|-
| 148 || [[User:~2026-21322-87|~2026-21322-87]] || [[Special:Contributions/~2026-21322-87|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21322-87}}
|-
| 149 || [[User:~2026-21470-59|~2026-21470-59]] || [[Special:Contributions/~2026-21470-59|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21470-59}}
|-
| 150 || [[User:~2026-21296-11|~2026-21296-11]] || [[Special:Contributions/~2026-21296-11|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21296-11}}
|-
| 151 || [[User:~2026-21435-79|~2026-21435-79]] || [[Special:Contributions/~2026-21435-79|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21435-79}}
|-
| 152 || [[User:~2026-21422-15|~2026-21422-15]] || [[Special:Contributions/~2026-21422-15|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21422-15}}
|-
| 153 || [[User:~2026-21451-28|~2026-21451-28]] || [[Special:Contributions/~2026-21451-28|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21451-28}}
|-
| 154 || [[User:~2026-21367-58|~2026-21367-58]] || [[Special:Contributions/~2026-21367-58|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21367-58}}
|-
| 155 || [[User:~2026-21231-83|~2026-21231-83]] || [[Special:Contributions/~2026-21231-83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21231-83}}
|-
| 156 || [[User:~2026-21039-78|~2026-21039-78]] || [[Special:Contributions/~2026-21039-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21039-78}}
|-
| 157 || [[User:~2026-21144-86|~2026-21144-86]] || [[Special:Contributions/~2026-21144-86|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21144-86}}
|-
| 158 || [[User:~2026-21179-04|~2026-21179-04]] || [[Special:Contributions/~2026-21179-04|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21179-04}}
|-
| 159 || [[User:WikiPedant|WikiPedant]] || [[Special:Contributions/WikiPedant|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|WikiPedant}}
|-
| 160 || [[User:Psubhashish|Psubhashish]] || [[Special:Contributions/Psubhashish|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Psubhashish}}
|-
| 161 || [[User:~2026-22019-78|~2026-22019-78]] || [[Special:Contributions/~2026-22019-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22019-78}}
|-
| 162 || [[User:~2026-21836-39|~2026-21836-39]] || [[Special:Contributions/~2026-21836-39|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21836-39}}
|-
| 163 || [[User:Utkirbek Qutfiddinov|Utkirbek Qutfiddinov]] || [[Special:Contributions/Utkirbek Qutfiddinov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Utkirbek Qutfiddinov}}
|-
| 164 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|7Devona}}
|-
| 165 || [[User:~2026-21829-13|~2026-21829-13]] || [[Special:Contributions/~2026-21829-13|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21829-13}}
|-
| 166 || [[User:Lp0 on fire|Lp0 on fire]] || [[Special:Contributions/Lp0 on fire|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Lp0 on fire}}
|-
| 167 || [[User:~2026-21901-69|~2026-21901-69]] || [[Special:Contributions/~2026-21901-69|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21901-69}}
|-
| 168 || [[User:AsilbekKayumov|AsilbekKayumov]] || [[Special:Contributions/AsilbekKayumov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|AsilbekKayumov}}
|-
| 169 || [[User:~2026-21749-47|~2026-21749-47]] || [[Special:Contributions/~2026-21749-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21749-47}}
|-
| 170 || [[User:~2026-21865-01|~2026-21865-01]] || [[Special:Contributions/~2026-21865-01|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21865-01}}
|-
| 171 || [[User:~2026-21666-80|~2026-21666-80]] || [[Special:Contributions/~2026-21666-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21666-80}}
|-
| 172 || [[User:Matsievsky|Matsievsky]] || [[Special:Contributions/Matsievsky|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Matsievsky}}
|-
| 173 || [[User:Wooze|Wooze]] || [[Special:Contributions/Wooze|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Wooze}}
|-
| 174 || [[User:~2026-21685-24|~2026-21685-24]] || [[Special:Contributions/~2026-21685-24|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21685-24}}
|-
| 175 || [[User:~2026-21640-46|~2026-21640-46]] || [[Special:Contributions/~2026-21640-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21640-46}}
|-
| 176 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Axadjon1}}
|-
| 177 || [[User:GolibN1|GolibN1]] || [[Special:Contributions/GolibN1|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|GolibN1}}
|-
| 178 || [[User:~2026-21730-47|~2026-21730-47]] || [[Special:Contributions/~2026-21730-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21730-47}}
|-
| 179 || [[User:~2026-21593-26|~2026-21593-26]] || [[Special:Contributions/~2026-21593-26|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21593-26}}
|-
| 180 || [[User:~2026-21699-63|~2026-21699-63]] || [[Special:Contributions/~2026-21699-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21699-63}}
|-
| 181 || [[User:~2026-21672-63|~2026-21672-63]] || [[Special:Contributions/~2026-21672-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21672-63}}
|-
| 182 || [[User:Lhikan634|Lhikan634]] || [[Special:Contributions/Lhikan634|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Lhikan634}}
|-
| 183 || [[User:Rakoon|Rakoon]] || [[Special:Contributions/Rakoon|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Rakoon}}
|-
| 184 || [[User:~2026-21597-81|~2026-21597-81]] || [[Special:Contributions/~2026-21597-81|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21597-81}}
|-
| 185 || [[User:~2026-21594-81|~2026-21594-81]] || [[Special:Contributions/~2026-21594-81|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21594-81}}
|-
| 186 || [[User:~2026-21403-98|~2026-21403-98]] || [[Special:Contributions/~2026-21403-98|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21403-98}}
|-
| 187 || [[User:~2026-21580-56|~2026-21580-56]] || [[Special:Contributions/~2026-21580-56|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21580-56}}
|-
| 188 || [[User:~2026-21674-15|~2026-21674-15]] || [[Special:Contributions/~2026-21674-15|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-21674-15}}
|-
| 189 || [[User:~2026-22688-77|~2026-22688-77]] || [[Special:Contributions/~2026-22688-77|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-22688-77}}
{{/end}}
acf6npsktf5r0hmx6162z7uivsulpde
Foydalanuvchi:Abdulmalik Toshtemirov
2
717029
5995558
4096831
2026-04-13T18:29:05Z
~2026-22949-18
258556
Xatoni tuzatdim
5995558
wikitext
text/x-wiki
Qiziqish uchun
cvcm7l0g5gha1pxylq35i07ctdu9ppq
Pasta alla norma
0
724961
5995718
5444875
2026-04-14T05:47:27Z
Amherst99
3247
5995718
wikitext
text/x-wiki
'''Alla norma pastasi''' ({{lang-it|pasta alla Norma}})- baqlajon, pomidor, rayhon va pishloq bilan makaron mahsulotlaridan tayyorlangan anʼanaviy Sitsiliya taomi. Taomning vatani — [[Etna]] vulqonining etagida Sitsiliya orolining sharqiy qirgʻogʻida joylashgan [[Kataniya|Katanya]] port shahri.
== Tarix ==
Taom, tarixchilarning fikriga koʻra, 19-20-asrlarning mashhur Italiya adabiyoti va teatri arbobi Nino Martoglio<ref>{{veb manbasi|url=https://www.lucianopignataro.it/a/ricetta-pasta-a-la-norma-siciliana-in-siciliano/14079/|title=La vera pasta a la Norma siciliana. Origini, varianti e trucchi della ricetta|author=|website=|date=2018-07-15|publisher=Luciano Pignataro Wine&Food Blog|lang=it|accessdate=2020-02-28}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://oltrepensieronews.it/joomla/index.php/71-catprincipale/i-consigli-dello-chef/1793-ferragosto-con-i-consisigli-dello-chef-chista-e-na-vera-norma|title=Ferragosto con i Consigli dello Chef: «Chista è ʻna vera Norma!»|author=Redazione|website=|date=|publisher=Oltrepensiero News|lang=it|accessdate=2020-02-28|arxivsana=2020-02-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200228200224/http://oltrepensieronews.it/joomla/index.php/71-catprincipale/i-consigli-dello-chef/1793-ferragosto-con-i-consisigli-dello-chef-chista-e-na-vera-norma}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://360tv.ru/news/vkusno/vegetarianskaya-pasta-lyubimoe-blyudo-solnechnoj-sicilii-105002/|title=Вегетарианская паста: любимое блюдо солнечной Сицилии|publisher=Телеканал 360°|lang=ru|accessdate=2020-02-28}}</ref> tufayli oʻz nomiga ega boʻlgan. Maestro pastani tatib koʻrgandan soʻng, taomning mukammalligini mashhur Bellini operasi bilan solishtirgan holda, shunday degan: „Chista è 'na vera Norma!“ („Mana bu — haqiqiy Norma!“). Bu nom saqlanib qoldi va xalqaro miqyosda mashhur boʻldi. Taom koʻplab mashhur pazandalar — masalan, Jeymi Oliver<ref>{{veb manbasi|url=https://www.howicook.ru/2016/12/pasta-alla-norma-from-jamie-oliver.html|title=Паста "Норма" от Джейми Оливера|accessdate=2020-02-28}}</ref> assortimentiga kiradi.
== Ingredientlar ==
Makaron mahsuloti sifatida makkeroni yoki penne ishlatiladi (shuningdek spagettidan ham foydalanish mumkin). Taomning oʻziga xos fazilati bu baqlajon; klassik retseptda pishloq sifatida turgan rikottadan, oʻrniga pekorino yoki parmezandan foydalaniladi. Koʻpgina retseptlarda pomidor (yangi yoki konservalangan) ham mavjud<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ellamartino.ru/ru/recipes/pasta-alla-norma-pasta-alla-norma|title=Паста алла норма / Pasta alla norma {{!}} Элла Мартино Рецепты Кулинарные туры Итальянская кухня|publisher=www.ellamartino.ru|accessdate=2020-02-28|archive-date=2020-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228200232/http://www.ellamartino.ru/ru/recipes/pasta-alla-norma-pasta-alla-norma|deadlink=yes}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200228200232/http://www.ellamartino.ru/ru/recipes/pasta-alla-norma-pasta-alla-norma |date=2020-02-28 }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://eda.ru/recepty/pasta-picca/pasta-alla-norma-28304|title=Спагетти алла норма. Рецепт|publisher=Еда.ру|lang=ru|accessdate=2020-02-28}}</ref>. Baʼzi pazandalar rayhanni yalpiz bilan almashtirishi mumkin (yoki ikkala ziravor koʻkatdan ham foydalanish). Taom tarkibiga piyoz va zaytun moyi ham kiradi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references group="" responsive="1"></references>
[[Turkum:Sitsiliya taomlari]]
aphwwyf6aj90aht1sez7enkdqbp2f14
5995719
5995718
2026-04-14T05:47:41Z
Amherst99
3247
5995719
wikitext
text/x-wiki
'''Alla norma pastasi''' ({{lang-it|pasta alla Norma}}) - baqlajon, pomidor, rayhon va pishloq bilan makaron mahsulotlaridan tayyorlangan anʼanaviy Sitsiliya taomi. Taomning vatani — [[Etna]] vulqonining etagida Sitsiliya orolining sharqiy qirgʻogʻida joylashgan [[Kataniya|Katanya]] port shahri.
== Tarix ==
Taom, tarixchilarning fikriga koʻra, 19-20-asrlarning mashhur Italiya adabiyoti va teatri arbobi Nino Martoglio<ref>{{veb manbasi|url=https://www.lucianopignataro.it/a/ricetta-pasta-a-la-norma-siciliana-in-siciliano/14079/|title=La vera pasta a la Norma siciliana. Origini, varianti e trucchi della ricetta|author=|website=|date=2018-07-15|publisher=Luciano Pignataro Wine&Food Blog|lang=it|accessdate=2020-02-28}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://oltrepensieronews.it/joomla/index.php/71-catprincipale/i-consigli-dello-chef/1793-ferragosto-con-i-consisigli-dello-chef-chista-e-na-vera-norma|title=Ferragosto con i Consigli dello Chef: «Chista è ʻna vera Norma!»|author=Redazione|website=|date=|publisher=Oltrepensiero News|lang=it|accessdate=2020-02-28|arxivsana=2020-02-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200228200224/http://oltrepensieronews.it/joomla/index.php/71-catprincipale/i-consigli-dello-chef/1793-ferragosto-con-i-consisigli-dello-chef-chista-e-na-vera-norma}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://360tv.ru/news/vkusno/vegetarianskaya-pasta-lyubimoe-blyudo-solnechnoj-sicilii-105002/|title=Вегетарианская паста: любимое блюдо солнечной Сицилии|publisher=Телеканал 360°|lang=ru|accessdate=2020-02-28}}</ref> tufayli oʻz nomiga ega boʻlgan. Maestro pastani tatib koʻrgandan soʻng, taomning mukammalligini mashhur Bellini operasi bilan solishtirgan holda, shunday degan: „Chista è 'na vera Norma!“ („Mana bu — haqiqiy Norma!“). Bu nom saqlanib qoldi va xalqaro miqyosda mashhur boʻldi. Taom koʻplab mashhur pazandalar — masalan, Jeymi Oliver<ref>{{veb manbasi|url=https://www.howicook.ru/2016/12/pasta-alla-norma-from-jamie-oliver.html|title=Паста "Норма" от Джейми Оливера|accessdate=2020-02-28}}</ref> assortimentiga kiradi.
== Ingredientlar ==
Makaron mahsuloti sifatida makkeroni yoki penne ishlatiladi (shuningdek spagettidan ham foydalanish mumkin). Taomning oʻziga xos fazilati bu baqlajon; klassik retseptda pishloq sifatida turgan rikottadan, oʻrniga pekorino yoki parmezandan foydalaniladi. Koʻpgina retseptlarda pomidor (yangi yoki konservalangan) ham mavjud<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ellamartino.ru/ru/recipes/pasta-alla-norma-pasta-alla-norma|title=Паста алла норма / Pasta alla norma {{!}} Элла Мартино Рецепты Кулинарные туры Итальянская кухня|publisher=www.ellamartino.ru|accessdate=2020-02-28|archive-date=2020-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228200232/http://www.ellamartino.ru/ru/recipes/pasta-alla-norma-pasta-alla-norma|deadlink=yes}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200228200232/http://www.ellamartino.ru/ru/recipes/pasta-alla-norma-pasta-alla-norma |date=2020-02-28 }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://eda.ru/recepty/pasta-picca/pasta-alla-norma-28304|title=Спагетти алла норма. Рецепт|publisher=Еда.ру|lang=ru|accessdate=2020-02-28}}</ref>. Baʼzi pazandalar rayhanni yalpiz bilan almashtirishi mumkin (yoki ikkala ziravor koʻkatdan ham foydalanish). Taom tarkibiga piyoz va zaytun moyi ham kiradi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references group="" responsive="1"></references>
[[Turkum:Sitsiliya taomlari]]
9l6muz7oqkew27ved1esp9am95rjjn6
E-Sim
0
727127
5995544
5718596
2026-04-13T18:11:34Z
Shaxriyor Abdujalilov
217341
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995544
wikitext
text/x-wiki
eSIM (oʻrnatilgan [[SIM-karta]]) toʻgʻridan-toʻgʻri qurilmaga oʻrnatilgan dasturlashtiriladigan [[SIM-karta]] shaklidir. Odatda PVXdan olinadigan universal integral mikrosxemalar kartasida (UICC) joylashgan integral mikrosxema oʻrniga, eSIM qurilmaga doimiy ravishda biriktirilgan eUICC chipiga oʻrnatilgan dasturiy taʼminotdan iborat.
eUICC ga eSIM tashuvchisi profili oʻrnatilgandan soʻng u jismoniy SIM karta bilan bir xil ishlaydi, noyob ICCID va [[operator]] tomonidan yaratilgan tarmoq autentifikatsiya kaliti bilan toʻla.
eSIM standarti birinchi marta 2016-yilda chiqarilgan; Shu vaqtdan boshlab eSIM [[domen]]larda, shu jumladan uyali telefonda jismoniy [[SIM-karta]]ni almashtira boshladi.
eSIM’lar ishonchlilik va tarmoq xavfsizligini yaxshilaydi, shu bilan birga boʻsh joy talablarini kamaytiradi, chunki nisbatan katta hajmdagi ulagich kerak emas, bu dizayn moslashuvchanligini oshiradi.
== Tarixi ==
2010-yildan beri [[GSMA]] dasturiy taʼminotga asoslangan SIM karta imkoniyatlarini muhokama qilib kelmoqda.<ref>Diana ben-Aaron (2010-11-18). „GSMA Explores Software-Based Replacement for Mobile SIM Cards“. Bloomberg. p. 1. Retrieved 2014-10-17.</ref>
[[Motorola]] eUICC sanoat qurilmalari uchun moʻljallanganligini taʼkidlagan boʻlsa-da, [[Apple]] „isteʼmolchi mahsulotida oʻrnatilgan UICCʼdan foydalanishni taqiqlovchi har qanday bayonot mavjudligiga rozi emas“. Hozirda GSMA standartning ikki xil versiyasini qoʻllab-quvvatlaydi, biri isteʼmolchi qurilmalari<ref>"eSIM Consumer Specifications". eSIM. Retrieved 2022-01-22.</ref> va ikkinchisi M2M qurilmalari uchun<ref>"eSIM for M2M". eSIM. Retrieved 2022-01-22.</ref>.
Standartning birinchi versiyasi 2016-yil mart oyida, ikkinchi versiyasi 2016-yil noyabr oyida ishlab chiqarilgan.
2016-yilda [[Samsung]] Gear S2 Classic [[3G]] aqlli soati eSIM-ni joriy qilgan birinchi qurilma edi.<ref>Vincent, James (2016-02-18). „Samsungʻs Gear S2 has the first certified eSIM that lets you choose carriers“. The Verge. Vox Media, LLC. Retrieved 2021-05-10.</ref>
2017-yilda Mobil Jahon Kongressi davomida [[Qualcomm]] tegishli [[dasturiy taʼminot]] (xavfsiz Java ilovalari) bilan bogʻlangan [[Snapdragon]] apparat chipida jonli namoyish bilan texnik yechimni taqdim etdi.
[[Apple Inc.|Apple]] [[iPad]] Pro (3-avlod) dan beri chiqarilgan har bir iPadga qoʻshimcha ravishda [[Apple Watch]] Series 3 va undan keyingi versiyalarida<ref>Evans, Jonny. „Apple Watch Series 4: A review“. Computerworld. Retrieved 2018-11-09.</ref> eSIM qoʻllab-quvvatlashini joriy qildi. [[Apple Inc.|Apple]] shuningdek, iPhone XS, iPhone XS Max, iPhone XR va keyinchalik Dual SIM-ga ega boʻlgan eSIM-kartalarni qoʻllab-quvvatlaydi. iPhoneʼda eSIM’ni qoʻllab-quvvatlash uchun [[iOS]] 12.1 yoki undan keyingi versiya talab qilinadi. iPhone-da eSIM Xitoy hududida taklif etilmaydi. [[Gonkong]] va [[Makao]]da iPhone 12 mini, iPhone SE (2-avlod) va iPhone XS eSIM funksiyasiga ega.<ref>„Which iPhone models have eSIM support?“. eSIM Reviews. Retrieved 2020-09-07.</ref>
[[Google]] 2017-yil oktabr oyida Pixel 2’ni taqdim etdi, bu esa oʻzining [[Google]] Fi xizmatidan foydalanish uchun eSIM qoʻllab-quvvatlashini qoʻshdi.<ref>"Googleʼs Pixel 2 phones are the first to use built-in eSIM technology". The Verge. Retrieved 2018-11-09.</ref> 2018-yilda [[Google]] Pixel 3 va Pixel 3 XL, keyinroq 2019-yil may oyida [[Google]] Fi-dan boshqa operatorlar uchun eSIM-ni qoʻllab-quvvatlaydigan Pixel 3a va Pixel 3a XL’ni chiqardi.<ref>"Set up and manage eSIM — Google Fi Help". support.google.com. Retrieved 2019-07-01.</ref> Oʻsha yilning oktabr oyida [[Google]] eSIM qoʻllab-quvvatlanadigan Pixel 4 va Pixel 4 XL ni chiqardi.
[[Motorola]] Razr-ning 2020-yilgi versiyasini chiqardi, buklanadigan smartfonda jismoniy SIM-karta uyasi yoʻq, chunki u faqat eSIM-ni qoʻllab-quvvatlaydi.
[[Plintron]] qurilmalar uchun eSIM qoʻllab-quvvatlashiga asoslangan va 28 ta mamlakatda mavjud boʻlgan eSIM4Things Internet of Things mahsulotini joriy qildi.<ref>"eSIM for Internet Of Things: A review". telecompaper. Retrieved 2018-07-26.</ref>
[[Microsoft]] 2018-yilda [[Windows]] 10 operatsion tizimiga eSIM-ni taqdim etdi va 2017-yilda oʻzining eSIM-ni yoqadigan birinchi qurilmasi Surface Pro LTE-ni ishga tushirdi.<ref>Warren, Tom (2017-10-31). „Microsoftʼs Surface Pro with LTE launches on December 1st“. The Verge. Retrieved 2020-08-30.</ref>
[[Samsung]] Galaxy S21 va S20 seriyali smartfonlarini [[AQSH]]da bortida eSIM-uskuna bilan joʻnatdi, ammo dasturni qoʻllab-quvvatlamaydi. Keyinchalik bu xususiyat [[One UI]] versiyasi 4 yangilanishi bilan yoqildi.Biroq, eSIM-ni S21 va S20-da [[AQSh]]da amalga oshirish dunyoning qolgan qismidagidan farq qiladi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] versiyasida turli funktsiyalar uchun turli xil standart SIM-kartalarni belgilash imkoniyati yoʻq — masalan, bitta SIM-karta maʼlumotlar uchun standart, ikkinchi SIM-karta esa ovoz uchun standart sifatida. Bu bir xil eSIM maʼlumotlar, ovoz va SMS uchun standart SIM boʻlishini talab qiladi. AQSh versiyasi, shuningdek, foydalanuvchi eSIM-ni har safar almashtirganida qayta ishga tushirishni majbur qiladi, ammo AQShdan tashqari modellar oʻzgartirmaydi.
== Foydalanish ==
eSIM odatda masofadan turib taqdim etiladi; Yakuniy foydalanuvchilar SIM-kartani qurilmadan jismoniy almashtirmasdan operatorlarni qoʻshishlari yoki olib tashlashlari mumkin.Barcha eSIM’lar zavodda doimiy eSIM ID (EID) bilan dasturlashtirilgan. Bu raqam provayder xizmati tomonidan qurilmani mavjud aloqa operatori obunasi bilan bogʻlash hamda dasturlash uchun xavfsiz kanal boʻyicha muzokaralar olib borish uchun ishlatiladi.
== Texnik xususiyatlari ==
eSIM — bu [[GSMA]] kompaniyasining global spetsifikatsiyasi boʻlib, u har qanday mobil qurilmaning SIM kartasini masofadan taʼminlash imkonini beradi. [[GSMA]] eSIM-ni ulangan isteʼmolchi qurilmalarining keyingi avlodi uchun SIM karta sifatida belgilaydi. eSIM texnologiyasidan foydalangan holda tarmoq echimlari turli xil narsalar [[Internet]]i (IoT) stsenariylarida, jumladan, ulangan avtomobillarda (aqlli orqa koʻzgu oynalari, bort diagnostikasi (OBD), avtomobil [[Wi-Fi]] ulanish nuqtalari), [[sunʼiy intellekt]] tarjimonlari, [[MiFi]] qurilmalari, aqlli qurilmalarda keng qoʻllanishi mumkin. naushniklar, aqlli oʻlchash, GPS kuzatuv birliklari, DTU, velosiped almashish, reklama pleyerlari, video kuzatuv qurilmalari va boshqalar.
eUICC chipining umumiy jismoniy shakllaridan biri odatda MFF2 deb belgilanadi.
Yevropa Komissiyasi 2012-yilda eCall deb nomlanuvchi avtomobil ichidagi favqulodda qoʻngʻiroqlar xizmati uchun eUICC formatini tanladi.YEIdagi barcha yangi avtomobil modellari avtohalokat yuz berganda mashinani favqulodda xizmatlarga bir zumda ulash uchun 2018-yilga kelib bitta modelga ega boʻlishi kerak.<ref>Ziegler, Chris (2012-06-01). „Embedded SIMs: they’re happening, and Apple thinks they could be in consumer products“. The Verge. Vox Media. Retrieved 2014-10-25.</ref>
Rossiya ERA-[[GLONASS]] deb nomlangan GLONASS (milliy sunʼiy yoʻldosh joylashishni aniqlash tizimi) bilan xuddi shunday rejaga ega.<ref>Bruno, Duarte (2014-09-27). „eUICC — embedded Universal Integrated Circuit Card“. Coswitched.com. Archived from the original on 2015-07-19. Retrieved 2014-10-25.</ref>
Singapur eSIM-ni yangi standart sifatida joriy etish boʻyicha jamoatchilik fikrini izlamoqda, chunki bozorga koʻproq qulay boʻlgan qurilmalar kiradi.Boshqa davlatlarda ham sekin sekin eSimga o'tmoqda
== Manbalar ==
<references />
== Havolalar ==
1.[https://www.gsma.com/esim/ eSIM overview] from the [https://en.wikipedia.org/wiki/GSMA GSMA]
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}
n686bbe9ridde4xaybszzjh2vrwvex9
Gelibolu shartnomasi
0
729567
5995902
5978612
2026-04-14T09:22:09Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995902
wikitext
text/x-wiki
{{Shartnoma
| nomi = Gelibolu shartnomasi
| toʻliq_nomi = {{lang-tr|Gelibolu Antlaşması}}
| tasvir = Map_of_the_southern_Balkans,_1410.svg
| uzunlik =
| nomi_izohi =
| turi = [[Süleyman Çelebi|Sulaymon Chalabiy]] bilan Vizantiya imperiyasi oʻrtasidagi ittifoq shartnomasi, Sulaymon Chalabiy va Genuya, Venetsiya va ularning Gretsiyadagi mulklari va vassallari oʻrtasida tinchlik va savdo shartnomasi
| tayyorlangan_kuni =
| imzolangan_sanasi = 1403-yil yanvar/fevral
| imzolangan_joyi = [[Gelibolu]]
| muhrlangan =
| kuchga_kirishi =
| shartlari =
| harakatlarning_oxiri =
| imzolangan =
| tomonlar = [[Usmonlilar imperiyasi]] <br> [[Vizantiya imperiyasi]]<br> [[Genuya Respublikasi]]<br> [[Venetsiya Respublikasi]]
| saqlanadigan_joyi =
| tillari =
| veb-sayt =
| wikisource =
}}
'''Gelibolu shartnomasi''' — 1403-yil yanvar yoki fevral oyining boshlarida [[Bolqon yarim oroli]]dagi [[Usmonlilar imperiyasi]] hududlari hukmdori [[Süleyman Çelebi|Sulaymon Chalabiy]] va asosiy xristian mintaqaviy kuchlari: Vizantiya imperiyasi, Venetsiya Respublikasi, Genuya Respublikasi va Naxos gersogligi oʻrtasida imzolangan tinchlik savdo shartnomasi. [[Anqara jangi]]dan soʻng ushbu shartnomaga erishib, Sulaymon oʻz akalari bilan vorislik kurashida oʻz mavqeini mustahkamlashga harakat qilgan boʻlsa-da, shartnoma xristian davlatlariga, xususan yoʻqotilgan hududlarini qaytarib olgan va Usmonli shahzodasi ustidan nominal ustunlikka ega boʻlgan [[Vizantiya imperiyasi]]ga katta imtiyozlar keltirdi. Shartnomaning qoidalari Sulaymon tomonidan, shuningdek, Usmonlilarning vorislik kurashida gʻolib boʻlgan [[Mehmed I]] tomonidan qabul qilingan ammo 1421-yilda Mehmed vafotidan keyin shartnoma shartlari oʻz kuchini yoʻqotgan{{Sfn|Kastritsis|2007|ss=5-8}}.
== Tarix ==
{{Multiple image
| total_width = 300
| header = Shartnomani imzolagan asosiy shaxslar
| image1 = Suleyman Celebi (166345075).jpg
| alt1 =
| caption1 = XVI asr oxirlarida [[Rumeliya]] hukmdori [[Süleyman Çelebi|Sulaymon Chalabiy]]ning xayoliy tasviri
| image2 = John VII Palaiologos.gif
| alt2 =
| caption2 =XV asr miniatyurasi. John VII portreti
}}
1402-yil 26-iyulda [[Anqara jangi]]da Usmonlilar sultoni [[Boyazid I Yildirim]] Oʻrta Osiyolik sarkarda Amir Temur]] tomonidan magʻlubiyatga uchratildi va asir tushdi. [[Anqara jangi]] mintaqadagi muvozanatni buzib yubordi va Onadoʻlidagi turk bekliklariga Usmonlilar tomonidan bosib olingan yerlari [[Amir Temur]] tomonidan qaytarib berildi. Amir Temur Usmonlilarning Bolqon hududiga aralashmadi. Xuddi Onadoʻlidagi bekliklar kabi, Usmonli hokimiyatining toʻsatdan qulashi hokimiyat boʻshligʻini yaratdi va mintaqaning turli nasroniy kuchlari — Vizantiyaliklar, Vengerlar, Venetsiya Respublikasi va bir qator kichik hukmdorlar har biri oʻz manfaatlarini himoya qilishga va Usmonlilarga qarshi kurashga harakat qilishdi.
Boyazidning toʻngʻich oʻgʻli Sulaymon Chalabiy Anqaradagi jangdagi halokatdan qutulib, 20-avgust kuni Geliboluga yetib keldi. Boshqa birodarlari [[Amir Temur]] bilan muzokara qilish uchun Onadoʻlida qolib, qoʻllaridan kelgan hududlarni qutqarishga harakat qilishgan boʻlsalar, Sulaymon Bolqondagi Usmonli hududlarini („[[Rumeliya]]“) nazorat qilishga oshiqdi. Biroq, uning bu yerdagi mavqei past edi va uning birinchi navbatdagi vazifasi mintaqaning nasroniy kuchlari bilan bogʻlanish va ular bilan sulh tuzish edi. Bu sulh Usmonlilar taxti uchun kurashish uchun kerak edi{{Sfn|Miller|1908|s=361}}{{Sfn|Dennis|1967|s=74}}. Allaqachon 22-sentabr kuni Venetsiya Senati bu masalani muhokama qilardi va Venetsiyaliklar Gelibolu ustidan nazoratni qoʻlga kiritishga umid qilardilar. Venetsiyaliklar, shuningdek, oʻsha paytda Gʻarbga yordam soʻrab [[Parij|Parijda]] boʻlgan Vizantiya imperatori Manuel II Palaiologos bilan bogʻlanishdi va Konstantinopolga qaytishga chaqirishdi va Venetsiyaliklarning asosiy raqibi Genuya tomonidan qoʻllab quvvatlangan Manuel II ning jiyani John VI dan taxtni olish kerakligini qoʻshimcha qildilar{{Sfn|Dennis|1967|s=72}}{{Sfn|Setton|1976|s=376}}.
Tez orada muzokaralar boshlandi va Sulaymon Venetsiyaga ham, Manuelga ham elchilar yuborib, katta imtiyozlar berdi. Biroq Manuel 1403-yil 9-iyungacha Konstantinopolga qaytmadi va uch yarim oy davom etgan muzokaralardan soʻng uning yoʻqligida kelishuvga erishildi.
== Qoidalar ==
20-fevralda Peradagi bosmachilarga shartnomani tayyorlashda qilgan mehnatlari uchun haq toʻlanganligidan kelib chiqsak, shartnoma 1403-yil yanvarida yoki fevral oyining boshida imzolangan{{Sfn|Dennis|1967|s=75}}. Turkcha asl nusxaning faqat bittadonasi, yomon venetsiya tarjimasi saqlanib qolingan{{Sfn|Dennis|1967|s=74}}{{Sfn|Dennis|1967|s=75}}. Pietro Zeno, shuningdek, Usmonlilar bilan muzokaralar nusxasini qoldirgan va bu shartnomaning Geliboluda imzolanganligini aytdi{{Sfn|Dennis|1967|ss=73-74}}.
Shartnoma qoidalari quyidagilardan iborat:
'''1)''' [[Süleyman Çelebi|Sulton Sulaymon]] „buyuk yunon imperatori, otam“ bilan bir qatorda, "Rodos, Venetsiya, Genuya va Xios va Naxos gersogligining buyuk kommunalari, shuningdek, ularning [[Egey dengizi]] va Qora dengizidagi barcha yerlari, orollari va mulklari bilan birgalikda „haqiqiy“ tinchlik oʻrnatdi{{Sfn|Dennis|1967|ss=77-78, 81}}.
'''2)''' Sulton Sulaymon „Saloniki va Kalamariyani barcha yerlari bilan“, „Gallikosdan Paravardaro daryosigacha“ qirgʻoqni va Panidosdan (Marmara dengizi) Mesembriaga (Qora dengizi) qadar yerlarni va Palateoriya hududini hamma qal’asi bilan Vizantiya imperatoriga topshirdi. Vizantiyaliklar endi oʻlpon toʻlashlari shart emas edi va ular xohlagancha qal’a qurishlari mumkin edi. Oʻsha davrdagi Vizantiya tarixchisi Dukasning taʼkidlashicha, Sulaymonning „Strumadan Zetuniongacha boʻlgan hududlari, Peloponnes va Konstantinopol atrofidagi yerlar, Panidosdan Hieron Stomiongacha va Hieron Stomiondan Varnagacha Qora dengiz boʻyidagi barcha qirgʻoq qal’alari“ berilgani. U buni taʼkidlab, biroz boshqacharoq izoh beradi{{Sfn|Dennis|1967|s=75}}.
'''3)''' Sulaymon „imperatorning Turkiyadagi barcha qal’alarini“ tark etdi. Onadoʻli sohilidagi qal’alarning bir qismining qaytarilishini Vizantiya tarixchisi Laonikos Chalkokondilis tasdiqlaydi, ammo Vizantiya manbalarida bu haqida hech qanday tafsilotlar yoʻq. U 1419-yili Sulton Mehmed I Izmit koʻrfazining shimoliy qirgʻogʻida oʻsha paytgacha Vizantiya qoʻlida boʻlgan Hereke, Eski Gebze, Darica, Pendik va Kartal qal’alarini qutqarganini xabar qiladi. Biroq, Oshiqpashazodaning bayonoti shuni koʻrsatadiki, bu qal’alar keyinchalik Vizantiyaliklar bilan ixtilofda boʻlib qolgan va Mehmed II (1444-1446, 1451-1481) davrigacha, butunlay Usmonlilar tomonidan zabt etilmagan{{Sfn|Foss|1996|s=46}}{{Sfn|Shukurov|2016|ss=147-156}}.
'''4)''' Agar [[Amir Temur]] Konstantinopolga hujum qilsa, Sulaymon oʻz kemalari va dengizchilari bilan shaharni himoya qilishga yordam berishi kerak edi{{sfn|Dennis|1967|pp=78, 81}}.
'''5)''' [[Süleyman Çelebi|Sulaymon]] Shimoliy Asporatlarni tarkibiga kiruvchi Skopelos, Iskados va Iskiriya orollarini ham qaytarib berdi va ularning soliqlari ham bekor qildi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''6)''' Konstantinopolning barcha fuqarolari (yaʼni Vizantiya imperatorining) oʻz uylariga qaytishlariga ruxsat berildi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''7)''' Sulaymonning otasi va bobosi davridagi, shaxslar oʻrtasidagi qarzlardan tashqari barcha qarzlar toʻxtatildi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''8)''' Serb hukmdori [[Stefan Lazarević|Stefan Lazarevich]] Boyazid oldidagi xuddi shunday majburiyatlarni qabul qilishi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}, yaʼni soliq toʻlash va harbiy yordam koʻrsatish sharti bilan oʻz yerlarini saqlab qolishga ruxsat berildi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''9)''' Barcha franklar, venetsiyaliklar, genuyaliklar, rodeziyaliklar va yunon savdogarlari oʻsha paytda yoki kelajakda Sulaymonga tegishli boʻladigan istalgan hududda erkin savdo qilishlari mumkin edi va ular „avvalgi odatdagi“ soliqlarni toʻlashlari kerak edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''10)''' Agar savdogar jinoyat sodir etgan boʻlsa, jinoyatchidan boshqa hech bir savdogar jazolanmasligi kerak edi{{sfn|Dennis|1967|pp=79, 81}}.
'''11)''' Agar Sulaymon [[Germaniya yerlari|yerida]] kema halokatga uchrasa, yuk ham, yoʻlovchi ham qaytariladi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''12)''' Sulaymon nazorati ostidagi barcha portlar nasroniy savdogarlari uchun ochiq boʻlib, ularga donni cheklovsiz eksport qilishga ruxsat beriladi. Soliq Konstantinopolda ishlatiladigan ogʻirlik boʻyicha har bir buschel (moso) don uchun bitta giperpirron miqdorida belgilandi.
'''13)''' Sulaymonning kemalari Vizantiya imperatori va nasroniy ittifoqining ruxsatisiz Dardaneldan chiqishiga ruxsat berilmas edi{{sfn|Dennis|1967|pp=79, 81}}.
'''14)''' Sulaymon yoki uning qoʻl ostidagilar qoʻlida boʻlgan barcha vizantiyalik mahbuslar ozod etilishi kerak edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''15)''' Sulaymon yoki uning qoʻl ostidagilar qoʻlida boʻlgan barcha Gunuyalik mahbuslar ozod etilishi kerak edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''16)''' Agar genuyalik bir qul Usmonli yerlariga qochib ketsa, u qaytarilar edi. Amir Temur hujumidan keyin genuyaliklar qoʻlida ushlab turilgan har qanday musulmon ozod qilinadi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''17)''' Usmonlilar tomonidan boshqariladiga Xiosdan (Genuya koloniyasi) yigirma besh mahbus ozod qilinishi kerak edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''18)''' Qora dengizdagi Genuya koloniyalari Usmonlilarga soliq toʻlashdan ozod qilindi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''19)''' Bu vaqtga kelib, Xios tomonidan Alto Luogodagi Usmonli gubernatoriga toʻlanadigan 500 dukat undirilishi kerak edi{{Sfn|Setton|1976|s=377}}{{Sfn|Miller|1908|ss=361-362}}.
'''20)''' Venetsiyaliklardan olingan barcha yerlar, qal’alar, turar-joylar va boshqa hamma narsa ularga qaytariladi va Afina oʻz suverenitetiga ega boʻladi{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}.
'''21)''' Venetsiyaliklar Yunonistonda toʻgʻridan-toʻgʻri Euboea orolining (Venetsiya mulki) roʻparasida besh milya kenglikdagi yerni oldilar, ammo Usmonlilar bu hududdagi tuzli tekisliklar va portlarni saqlab qolishdi. Venetsiyaliklar, shuningdek, Usmonli yerlaridan bojxona toʻlovisiz gʻalla sotib olgan har bir kishini jazolash majburiyatini oldilar{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}{{Sfn|Miller|1908|s=361}}.
'''22)''' Sulaymon Marquis Bodonitsadan olingan va Boyazid davrida koʻpaytiriladigan oʻlponni koʻpaytirmaslikka rozi boʻldi, garchi Marquis Fesaliyada Usmonlilarga qarshi fitna uyushtirgan boʻlsa ham{{Sfn|Miller|1908|ss=361-362}}.
'''23)''' Har ikki tomonning hududidan qochishni istagan qullar qaytariladi{{Sfn|Miller|1908|ss=361-362}}.
'''24)''' Bu vaqtga kelib, Naxos tomonidan toʻlangan 200 dukat oʻlpon bekor qilindi{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}.
'''25)''' agar venetsiyaliklar oʻzlari ushlab turgan barcha Usmonli asirlarini ozod qilsalar, Sulaymon 500 venetsiyalik asirni qaytarar edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}.
'''26)''' Bu vaqtga kelib Nea Fokaya (Genuya koloniyasi) tomonidan toʻlangan 500 dukat oʻlponi bekor qilindi{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}.
'''27)''' Salona grafligiini gospitaller ritsarlariga topshirishni Morea despoti Teodoros Paleolog I maʼqullagan{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}{{Sfn|Setton|1976|ss=377-378}}.
== Shartnomaning ahamiyati va oqibati ==
Shartnoma (yoki shunga oʻxshash qoidalarga ega boʻlgan boshqa shartnoma) yil oxirida imperator Manuel II Gʻarbdan qaytib kelganidan keyin yana ratifikatsiya qilindi{{Sfn|Dennis|1967|ss=76-77}}. Shartnoma shartlari Usmonlilar tomonidan yaxshi qabul qilinmadi. Ammo Usmonlilar imperiyasida [[taxt]] uchun aka-ukalar kurashayotgan vaqtida, bu shartnoma oʻz kuchida qoldi. Ammo Sulaymon 1411-yilda bu kurashda magʻlub boʻlganidan soʻng, shartnoma ham oʻz kuchini yoʻqota boshlagan{{sfn|Setton|1976|p=378}}. Shunga qaramay, Evrenos Beg kabi qudratli Usmonli chegara qoʻmondonlarining (uch bey) qarshiliklari Gelibolunu Usmonlilar qoʻlida qolishini taʼminladi{{Sfn|Kastritsis|2007|s=53 (esp. note 37)}}.
Tarixchi Nevra Necipogʻlu Sulaymonning shartnoma davomida Vizantiya imperatorini „ota“ deb ataganini taʼkidlab, Anqara jangi olib kelgan pozitsiyalarning ajoyib tarzda oʻzgarganini taʼkidlaydi va yoʻq boʻlib ketishdan qoʻrqqan shahzoda Sulaymonni 1411-yilga qadar Vizantiya vassali kabi boʻlganini aytadi. Vizantiya Usmonlilar ustidan maʼlum bir ustunlikka erishdi va mohir diplomatiya va raqib Usmonli shahzodalari oʻrtasidagi mojarodan foydalanib, oʻz mavqieini bir necha yil saqlab qoldi. 1411-yilda [[Süleyman Çelebi|Sulaymon]] akasi Muso tomonidan taxtdan agʻdarildi va oʻldirildi. Muso Makedoniya, Fesaliya va Frakiyadagi Vizantiyaga berilgan hududlarning koʻp qismini egallab oldi{{Sfn|Necipoğlu|2009|ss=33-34}}. Biroq 1413-yilda Muso [[Mehmed I]] dan magʻlubiyatga uchragach, Usmonli fuqarolar urushiga nuqta qoʻygan yangi sulton Gelibolu shartnomasi qoidalarini va imperator Manuelning „itoatkor oʻgʻli“ mavqeini yana bir bor maʼqullab, oʻlimigacha (1421) saqlab qoldi{{Sfn|Bakalopulos|1962|s=61}}{{Sfn|Necipoğlu|2009|s=34}}.
[[Murod II]] [[Usmonlilar imperiyasi]] taxtiga chiqishi ortidan, Vizantiya-Usmonli aloqalari tugatildi. Murod 1422-yilda Konstantinopolni qisqa muddatli qamal qildi va Salonikini uzoq qamal qildi, vizantiyaliklar 1423-yilda Salonikini Venetsiyaga topshirishga majbur boʻldi. 1424-yil fevralida imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra, vizantiyaliklar Geliboluda qoʻlga kiritgan yerlarining koʻp qismini yana yoʻqotdilar va yana soliq toʻlovchi vassal maqomiga tushib qoldilar{{Sfn|Necipoğlu|2009|ss=34-36}}.
Sulaymon 1406-yilda Onadoʻlida mashgʻul boʻlgan vaqtda, Venetsiya Rumelida mahalliy hukmdorlarni ozodlikka chiqarishi ortidan ikki tomon aloqalari yomonlasha bordi va Bolqon hududida Usmonlilar vassali boʻlgan hukmdor Balshaga Venetsiya hujum uyushtirdi. Venetsiya 1406-1409-yillarda Sulaymon huzuriga bir necha bor oʻz elchilarini yubordi, ammo bu hech qanday natija bermadi. Bu davrda Venetsiyaliklar [[Skopye]] hukmdori Pasha Yiğit Bey hamda Sulaymon bilan bevosita muzokaralar olib bordilar{{Sfn|Kastritsis|2007|ss=62, 126-129}}. Biroq, Venetsiya elchisi Franchesko Giustinian 1409-yilda Sulaymon bilan shartnoma tuzishga muvaffaq boʻldi va Sulaymon vafotidan soʻng, xuddi shunday shartnoma boʻlgan — Selimbriya shartnomasi 1411-yil sentabrda shahzoda Muso bilan imzolandi{{Sfn|Kastritsis|2007|ss=172-178}}.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{jurnal manbasi | last = Bakalopulos | first = A. | title = Les limites de l'empire byzantin depuis la fin du XIV' siècle jusqu'à sa chute (1453) | language = French | journal = [[Byzantinische Zeitschrift]] | volume = 55| issue = 1 | year = 1962 | pages = 56–65 | doi = 10.1515/byzs.1962.55.1.56}}
* {{jurnal manbasi | last = Dennis | first = George T. | title = The Byzantine–Turkish Treaty of 1403 | journal = Orientalia Christiana Periodica | year = 1967 | volume = XXXIII | pages = 72–88}}
* {{kitob manbasi | last = Foss | first = Clive | title = Survey of Medieval Castles of Anatolia, Vol. II: Nicomedia | year = 1996 | publisher = British Institute of Archaeology at Ankara | location = London | isbn = 978-1-8982-4907-8 | url = {{Google Books|4WBpAAAAMAAJ|plainurl=yes}} }}
* {{kitob manbasi | last = Kastritsis | first = Dimitris | title = The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13 | publisher = BRILL | year = 2007 | isbn = 978-90-04-15836-8 | url = https://books.google.com/books?id=u_evCQAAQBAJ}}
* {{kitob manbasi | editor-last = Magoulias | editor-first = Harry | title = Decline and Fall of Byzantium to the Ottoman Turks, by Doukas. An Annotated Translation of "Historia Turco-Byzantina" by Harry J. Magoulias, Wayne State University | url = https://archive.org/details/declinefallofbyz0000douk | publisher = Wayne State University Press | location = Detroit | year = 1975 | isbn = 0-8143-1540-2 }}
* {{kitob manbasi|last=Necipoğlu|first=Nevra|title=Byzantium between the Ottomans and the Latins: Politics and Society in the Late Empire|year=2009|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-40388-8|url=https://books.google.com/books?id=3gVtpwAACAAJ}}
* {{kitob manbasi |title=The Byzantine Turks (1204–1461)|last=Shukurov |first=Rustam | publisher=Brill | year=2016 | location = Leiden |url=https://www.academia.edu/25481924/The_Byzantine_Turks_1204-1461 | isbn = 978-90-04-30512-0}}
[[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]]
0krqe5747qtgjojbuglufa3q8xd1ob4
5995903
5995902
2026-04-14T09:22:18Z
KWiki78
246724
5995903
wikitext
text/x-wiki
{{Shartnoma
| nomi = Gelibolu shartnomasi
| toʻliq_nomi = {{lang-tr|Gelibolu Antlaşması}}
| tasvir = Map_of_the_southern_Balkans,_1410.svg
| uzunlik =
| nomi_izohi =
| turi = [[Süleyman Çelebi|Sulaymon Chalabiy]] bilan Vizantiya imperiyasi oʻrtasidagi ittifoq shartnomasi, Sulaymon Chalabiy va Genuya, Venetsiya va ularning Gretsiyadagi mulklari va vassallari oʻrtasida tinchlik va savdo shartnomasi
| tayyorlangan_kuni =
| imzolangan_sanasi = 1403-yil yanvar/fevral
| imzolangan_joyi = [[Gelibolu]]
| muhrlangan =
| kuchga_kirishi =
| shartlari =
| harakatlarning_oxiri =
| imzolangan =
| tomonlar = [[Usmonlilar imperiyasi]] <br> [[Vizantiya imperiyasi]]<br> [[Genuya Respublikasi]]<br> [[Venetsiya Respublikasi]]
| saqlanadigan_joyi =
| tillari =
| veb-sayt =
| wikisource =
}}
'''Gelibolu shartnomasi''' — 1403-yil yanvar yoki fevral oyining boshlarida [[Bolqon yarim oroli]]dagi [[Usmonlilar imperiyasi]] hududlari hukmdori [[Süleyman Çelebi|Sulaymon Chalabiy]] va asosiy xristian mintaqaviy kuchlari: Vizantiya imperiyasi, Venetsiya Respublikasi, Genuya Respublikasi va Naxos gersogligi oʻrtasida imzolangan tinchlik savdo shartnomasi. [[Anqara jangi]]dan soʻng ushbu shartnomaga erishib, Sulaymon oʻz akalari bilan vorislik kurashida oʻz mavqeini mustahkamlashga harakat qilgan boʻlsa-da, shartnoma xristian davlatlariga, xususan yoʻqotilgan hududlarini qaytarib olgan va Usmonli shahzodasi ustidan nominal ustunlikka ega boʻlgan [[Vizantiya imperiyasi]]ga katta imtiyozlar keltirdi. Shartnomaning qoidalari Sulaymon tomonidan, shuningdek, Usmonlilarning vorislik kurashida gʻolib boʻlgan [[Mehmed I]] tomonidan qabul qilingan ammo 1421-yilda Mehmed vafotidan keyin shartnoma shartlari oʻz kuchini yoʻqotgan{{Sfn|Kastritsis|2007|ss=5-8}}.
== Tarix ==
{{Multiple image
| total_width = 300
| header = Shartnomani imzolagan asosiy shaxslar
| image1 = Suleyman Celebi (166345075).jpg
| alt1 =
| caption1 = XVI asr oxirlarida [[Rumeliya]] hukmdori [[Süleyman Çelebi|Sulaymon Chalabiy]]ning xayoliy tasviri
| image2 = John VII Palaiologos.gif
| alt2 =
| caption2 =XV asr miniatyurasi. John VII portreti
}}
1402-yil 26-iyulda [[Anqara jangi]]da Usmonlilar sultoni [[Boyazid I Yildirim]] Oʻrta Osiyolik sarkarda Amir Temur]] tomonidan magʻlubiyatga uchratildi va asir tushdi. [[Anqara jangi]] mintaqadagi muvozanatni buzib yubordi va Onadoʻlidagi turk bekliklariga Usmonlilar tomonidan bosib olingan yerlari [[Amir Temur]] tomonidan qaytarib berildi. Amir Temur Usmonlilarning Bolqon hududiga aralashmadi. Xuddi Onadoʻlidagi bekliklar kabi, Usmonli hokimiyatining toʻsatdan qulashi hokimiyat boʻshligʻini yaratdi va mintaqaning turli nasroniy kuchlari — Vizantiyaliklar, Vengerlar, Venetsiya Respublikasi va bir qator kichik hukmdorlar har biri oʻz manfaatlarini himoya qilishga va Usmonlilarga qarshi kurashga harakat qilishdi.
Boyazidning toʻngʻich oʻgʻli Sulaymon Chalabiy Anqaradagi jangdagi halokatdan qutulib, 20-avgust kuni Geliboluga yetib keldi. Boshqa birodarlari [[Amir Temur]] bilan muzokara qilish uchun Onadoʻlida qolib, qoʻllaridan kelgan hududlarni qutqarishga harakat qilishgan boʻlsalar, Sulaymon Bolqondagi Usmonli hududlarini („[[Rumeliya]]“) nazorat qilishga oshiqdi. Biroq, uning bu yerdagi mavqei past edi va uning birinchi navbatdagi vazifasi mintaqaning nasroniy kuchlari bilan bogʻlanish va ular bilan sulh tuzish edi. Bu sulh Usmonlilar taxti uchun kurashish uchun kerak edi{{Sfn|Miller|1908|s=361}}{{Sfn|Dennis|1967|s=74}}. Allaqachon 22-sentabr kuni Venetsiya Senati bu masalani muhokama qilardi va Venetsiyaliklar Gelibolu ustidan nazoratni qoʻlga kiritishga umid qilardilar. Venetsiyaliklar, shuningdek, oʻsha paytda Gʻarbga yordam soʻrab [[Parij|Parijda]] boʻlgan Vizantiya imperatori Manuel II Palaiologos bilan bogʻlanishdi va Konstantinopolga qaytishga chaqirishdi va Venetsiyaliklarning asosiy raqibi Genuya tomonidan qoʻllab quvvatlangan Manuel II ning jiyani John VI dan taxtni olish kerakligini qoʻshimcha qildilar{{Sfn|Dennis|1967|s=72}}{{Sfn|Setton|1976|s=376}}.
Tez orada muzokaralar boshlandi va Sulaymon Venetsiyaga ham, Manuelga ham elchilar yuborib, katta imtiyozlar berdi. Biroq Manuel 1403-yil 9-iyungacha Konstantinopolga qaytmadi va uch yarim oy davom etgan muzokaralardan soʻng uning yoʻqligida kelishuvga erishildi.
== Qoidalar ==
20-fevralda Peradagi bosmachilarga shartnomani tayyorlashda qilgan mehnatlari uchun haq toʻlanganligidan kelib chiqsak, shartnoma 1403-yil yanvarida yoki fevral oyining boshida imzolangan{{Sfn|Dennis|1967|s=75}}. Turkcha asl nusxaning faqat bittadonasi, yomon venetsiya tarjimasi saqlanib qolingan{{Sfn|Dennis|1967|s=74}}{{Sfn|Dennis|1967|s=75}}. Pietro Zeno, shuningdek, Usmonlilar bilan muzokaralar nusxasini qoldirgan va bu shartnomaning Geliboluda imzolanganligini aytdi{{Sfn|Dennis|1967|ss=73-74}}.
Shartnoma qoidalari quyidagilardan iborat:
'''1)''' [[Süleyman Çelebi|Sulton Sulaymon]] „buyuk yunon imperatori, otam“ bilan bir qatorda, "Rodos, Venetsiya, Genuya va Xios va Naxos gersogligining buyuk kommunalari, shuningdek, ularning [[Egey dengizi]] va Qora dengizidagi barcha yerlari, orollari va mulklari bilan birgalikda „haqiqiy“ tinchlik oʻrnatdi{{Sfn|Dennis|1967|ss=77-78, 81}}.
'''2)''' Sulton Sulaymon „Saloniki va Kalamariyani barcha yerlari bilan“, „Gallikosdan Paravardaro daryosigacha“ qirgʻoqni va Panidosdan (Marmara dengizi) Mesembriaga (Qora dengizi) qadar yerlarni va Palateoriya hududini hamma qal’asi bilan Vizantiya imperatoriga topshirdi. Vizantiyaliklar endi oʻlpon toʻlashlari shart emas edi va ular xohlagancha qal’a qurishlari mumkin edi. Oʻsha davrdagi Vizantiya tarixchisi Dukasning taʼkidlashicha, Sulaymonning „Strumadan Zetuniongacha boʻlgan hududlari, Peloponnes va Konstantinopol atrofidagi yerlar, Panidosdan Hieron Stomiongacha va Hieron Stomiondan Varnagacha Qora dengiz boʻyidagi barcha qirgʻoq qal’alari“ berilgani. U buni taʼkidlab, biroz boshqacharoq izoh beradi{{Sfn|Dennis|1967|s=75}}.
'''3)''' Sulaymon „imperatorning Turkiyadagi barcha qal’alarini“ tark etdi. Onadoʻli sohilidagi qal’alarning bir qismining qaytarilishini Vizantiya tarixchisi Laonikos Chalkokondilis tasdiqlaydi, ammo Vizantiya manbalarida bu haqida hech qanday tafsilotlar yoʻq. U 1419-yili Sulton Mehmed I Izmit koʻrfazining shimoliy qirgʻogʻida oʻsha paytgacha Vizantiya qoʻlida boʻlgan Hereke, Eski Gebze, Darica, Pendik va Kartal qal’alarini qutqarganini xabar qiladi. Biroq, Oshiqpashazodaning bayonoti shuni koʻrsatadiki, bu qal’alar keyinchalik Vizantiyaliklar bilan ixtilofda boʻlib qolgan va Mehmed II (1444-1446, 1451-1481) davrigacha, butunlay Usmonlilar tomonidan zabt etilmagan{{Sfn|Foss|1996|s=46}}{{Sfn|Shukurov|2016|ss=147-156}}.
'''4)''' Agar [[Amir Temur]] Konstantinopolga hujum qilsa, Sulaymon oʻz kemalari va dengizchilari bilan shaharni himoya qilishga yordam berishi kerak edi{{sfn|Dennis|1967|pp=78, 81}}.
'''5)''' [[Süleyman Çelebi|Sulaymon]] Shimoliy Asporatlarni tarkibiga kiruvchi Skopelos, Iskados va Iskiriya orollarini ham qaytarib berdi va ularning soliqlari ham bekor qildi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''6)''' Konstantinopolning barcha fuqarolari (yaʼni Vizantiya imperatorining) oʻz uylariga qaytishlariga ruxsat berildi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''7)''' Sulaymonning otasi va bobosi davridagi, shaxslar oʻrtasidagi qarzlardan tashqari barcha qarzlar toʻxtatildi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''8)''' Serb hukmdori [[Stefan Lazarević|Stefan Lazarevich]] Boyazid oldidagi xuddi shunday majburiyatlarni qabul qilishi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}, yaʼni soliq toʻlash va harbiy yordam koʻrsatish sharti bilan oʻz yerlarini saqlab qolishga ruxsat berildi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''9)''' Barcha franklar, venetsiyaliklar, genuyaliklar, rodeziyaliklar va yunon savdogarlari oʻsha paytda yoki kelajakda Sulaymonga tegishli boʻladigan istalgan hududda erkin savdo qilishlari mumkin edi va ular „avvalgi odatdagi“ soliqlarni toʻlashlari kerak edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''10)''' Agar savdogar jinoyat sodir etgan boʻlsa, jinoyatchidan boshqa hech bir savdogar jazolanmasligi kerak edi{{sfn|Dennis|1967|pp=79, 81}}.
'''11)''' Agar Sulaymon [[Germaniya yerlari|yerida]] kema halokatga uchrasa, yuk ham, yoʻlovchi ham qaytariladi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81}}.
'''12)''' Sulaymon nazorati ostidagi barcha portlar nasroniy savdogarlari uchun ochiq boʻlib, ularga donni cheklovsiz eksport qilishga ruxsat beriladi. Soliq Konstantinopolda ishlatiladigan ogʻirlik boʻyicha har bir buschel (moso) don uchun bitta giperpirron miqdorida belgilandi.
'''13)''' Sulaymonning kemalari Vizantiya imperatori va nasroniy ittifoqining ruxsatisiz Dardaneldan chiqishiga ruxsat berilmas edi{{sfn|Dennis|1967|pp=79, 81}}.
'''14)''' Sulaymon yoki uning qoʻl ostidagilar qoʻlida boʻlgan barcha vizantiyalik mahbuslar ozod etilishi kerak edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''15)''' Sulaymon yoki uning qoʻl ostidagilar qoʻlida boʻlgan barcha Gunuyalik mahbuslar ozod etilishi kerak edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''16)''' Agar genuyalik bir qul Usmonli yerlariga qochib ketsa, u qaytarilar edi. Amir Temur hujumidan keyin genuyaliklar qoʻlida ushlab turilgan har qanday musulmon ozod qilinadi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''17)''' Usmonlilar tomonidan boshqariladiga Xiosdan (Genuya koloniyasi) yigirma besh mahbus ozod qilinishi kerak edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''18)''' Qora dengizdagi Genuya koloniyalari Usmonlilarga soliq toʻlashdan ozod qilindi{{Sfn|Dennis|1967|ss=79, 81-82}}.
'''19)''' Bu vaqtga kelib, Xios tomonidan Alto Luogodagi Usmonli gubernatoriga toʻlanadigan 500 dukat undirilishi kerak edi{{Sfn|Setton|1976|s=377}}{{Sfn|Miller|1908|ss=361-362}}.
'''20)''' Venetsiyaliklardan olingan barcha yerlar, qal’alar, turar-joylar va boshqa hamma narsa ularga qaytariladi va Afina oʻz suverenitetiga ega boʻladi{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}.
'''21)''' Venetsiyaliklar Yunonistonda toʻgʻridan-toʻgʻri Euboea orolining (Venetsiya mulki) roʻparasida besh milya kenglikdagi yerni oldilar, ammo Usmonlilar bu hududdagi tuzli tekisliklar va portlarni saqlab qolishdi. Venetsiyaliklar, shuningdek, Usmonli yerlaridan bojxona toʻlovisiz gʻalla sotib olgan har bir kishini jazolash majburiyatini oldilar{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}{{Sfn|Miller|1908|s=361}}.
'''22)''' Sulaymon Marquis Bodonitsadan olingan va Boyazid davrida koʻpaytiriladigan oʻlponni koʻpaytirmaslikka rozi boʻldi, garchi Marquis Fesaliyada Usmonlilarga qarshi fitna uyushtirgan boʻlsa ham{{Sfn|Miller|1908|ss=361-362}}.
'''23)''' Har ikki tomonning hududidan qochishni istagan qullar qaytariladi{{Sfn|Miller|1908|ss=361-362}}.
'''24)''' Bu vaqtga kelib, Naxos tomonidan toʻlangan 200 dukat oʻlpon bekor qilindi{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}.
'''25)''' agar venetsiyaliklar oʻzlari ushlab turgan barcha Usmonli asirlarini ozod qilsalar, Sulaymon 500 venetsiyalik asirni qaytarar edi{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}.
'''26)''' Bu vaqtga kelib Nea Fokaya (Genuya koloniyasi) tomonidan toʻlangan 500 dukat oʻlponi bekor qilindi{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}.
'''27)''' Salona grafligiini gospitaller ritsarlariga topshirishni Morea despoti Teodoros Paleolog I maʼqullagan{{Sfn|Dennis|1967|ss=80, 82}}{{Sfn|Setton|1976|ss=377-378}}.
== Shartnomaning ahamiyati va oqibati ==
Shartnoma (yoki shunga oʻxshash qoidalarga ega boʻlgan boshqa shartnoma) yil oxirida imperator Manuel II Gʻarbdan qaytib kelganidan keyin yana ratifikatsiya qilindi{{Sfn|Dennis|1967|ss=76-77}}. Shartnoma shartlari Usmonlilar tomonidan yaxshi qabul qilinmadi. Ammo Usmonlilar imperiyasida [[taxt]] uchun aka-ukalar kurashayotgan vaqtida, bu shartnoma oʻz kuchida qoldi. Ammo Sulaymon 1411-yilda bu kurashda magʻlub boʻlganidan soʻng, shartnoma ham oʻz kuchini yoʻqota boshlagan{{sfn|Setton|1976|p=378}}. Shunga qaramay, Evrenos Beg kabi qudratli Usmonli chegara qoʻmondonlarining (uch bey) qarshiliklari Gelibolunu Usmonlilar qoʻlida qolishini taʼminladi{{Sfn|Kastritsis|2007|s=53 (esp. note 37)}}.
Tarixchi Nevra Necipogʻlu Sulaymonning shartnoma davomida Vizantiya imperatorini „ota“ deb ataganini taʼkidlab, Anqara jangi olib kelgan pozitsiyalarning ajoyib tarzda oʻzgarganini taʼkidlaydi va yoʻq boʻlib ketishdan qoʻrqqan shahzoda Sulaymonni 1411-yilga qadar Vizantiya vassali kabi boʻlganini aytadi. Vizantiya Usmonlilar ustidan maʼlum bir ustunlikka erishdi va mohir diplomatiya va raqib Usmonli shahzodalari oʻrtasidagi mojarodan foydalanib, oʻz mavqieini bir necha yil saqlab qoldi. 1411-yilda [[Süleyman Çelebi|Sulaymon]] akasi Muso tomonidan taxtdan agʻdarildi va oʻldirildi. Muso Makedoniya, Fesaliya va Frakiyadagi Vizantiyaga berilgan hududlarning koʻp qismini egallab oldi{{Sfn|Necipoğlu|2009|ss=33-34}}. Biroq 1413-yilda Muso [[Mehmed I]] dan magʻlubiyatga uchragach, Usmonli fuqarolar urushiga nuqta qoʻygan yangi sulton Gelibolu shartnomasi qoidalarini va imperator Manuelning „itoatkor oʻgʻli“ mavqeini yana bir bor maʼqullab, oʻlimigacha (1421) saqlab qoldi{{Sfn|Bakalopulos|1962|s=61}}{{Sfn|Necipoğlu|2009|s=34}}.
[[Murod II]] [[Usmonlilar imperiyasi]] taxtiga chiqishi ortidan, Vizantiya-Usmonli aloqalari tugatildi. Murod 1422-yilda Konstantinopolni qisqa muddatli qamal qildi va Salonikini uzoq qamal qildi, vizantiyaliklar 1423-yilda Salonikini Venetsiyaga topshirishga majbur boʻldi. 1424-yil fevralida imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra, vizantiyaliklar Geliboluda qoʻlga kiritgan yerlarining koʻp qismini yana yoʻqotdilar va yana soliq toʻlovchi vassal maqomiga tushib qoldilar{{Sfn|Necipoğlu|2009|ss=34-36}}.
Sulaymon 1406-yilda Onadoʻlida mashgʻul boʻlgan vaqtda, Venetsiya Rumelida mahalliy hukmdorlarni ozodlikka chiqarishi ortidan ikki tomon aloqalari yomonlasha bordi va Bolqon hududida Usmonlilar vassali boʻlgan hukmdor Balshaga Venetsiya hujum uyushtirdi. Venetsiya 1406-1409-yillarda Sulaymon huzuriga bir necha bor oʻz elchilarini yubordi, ammo bu hech qanday natija bermadi. Bu davrda Venetsiyaliklar [[Skopye]] hukmdori Pasha Yiğit Bey hamda Sulaymon bilan bevosita muzokaralar olib bordilar{{Sfn|Kastritsis|2007|ss=62, 126-129}}. Biroq, Venetsiya elchisi Franchesko Giustinian 1409-yilda Sulaymon bilan shartnoma tuzishga muvaffaq boʻldi va Sulaymon vafotidan soʻng, xuddi shunday shartnoma boʻlgan — Selimbriya shartnomasi 1411-yil sentabrda shahzoda Muso bilan imzolandi{{Sfn|Kastritsis|2007|ss=172-178}}.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{jurnal manbasi | last = Bakalopulos | first = A. | title = Les limites de l'empire byzantin depuis la fin du XIV' siècle jusqu'à sa chute (1453) | language = French | journal = [[Byzantinische Zeitschrift]] | volume = 55| issue = 1 | year = 1962 | pages = 56–65 | doi = 10.1515/byzs.1962.55.1.56}}
* {{jurnal manbasi | last = Dennis | first = George T. | title = The Byzantine–Turkish Treaty of 1403 | journal = Orientalia Christiana Periodica | year = 1967 | volume = XXXIII | pages = 72–88}}
* {{kitob manbasi | last = Foss | first = Clive | title = Survey of Medieval Castles of Anatolia, Vol. II: Nicomedia | year = 1996 | publisher = British Institute of Archaeology at Ankara | location = London | isbn = 978-1-8982-4907-8 | url = {{Google Books|4WBpAAAAMAAJ|plainurl=yes}} }}
* {{kitob manbasi | last = Kastritsis | first = Dimitris | title = The Sons of Bayezid: Empire Building and Representation in the Ottoman Civil War of 1402-13 | publisher = BRILL | year = 2007 | isbn = 978-90-04-15836-8 | url = https://books.google.com/books?id=u_evCQAAQBAJ}}
* {{kitob manbasi | editor-last = Magoulias | editor-first = Harry | title = Decline and Fall of Byzantium to the Ottoman Turks, by Doukas. An Annotated Translation of "Historia Turco-Byzantina" by Harry J. Magoulias, Wayne State University | url = https://archive.org/details/declinefallofbyz0000douk | publisher = Wayne State University Press | location = Detroit | year = 1975 | isbn = 0-8143-1540-2 }}
* {{kitob manbasi|last=Necipoğlu|first=Nevra|title=Byzantium between the Ottomans and the Latins: Politics and Society in the Late Empire|year=2009|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-40388-8|url=https://books.google.com/books?id=3gVtpwAACAAJ}}
* {{kitob manbasi |title=The Byzantine Turks (1204–1461)|last=Shukurov |first=Rustam | publisher=Brill | year=2016 | location = Leiden |url=https://www.academia.edu/25481924/The_Byzantine_Turks_1204-1461 | isbn = 978-90-04-30512-0}}
[[Turkum:Usmonlilar imperiyasi shartnomalari]]
cnhbdccg2auwzk61pqiim86gdhk6pky
Harbiy eshelon yodgorligi
0
731684
5995659
5897441
2026-04-14T04:02:08Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995659
wikitext
text/x-wiki
{{Diqqatga sazovor joylar
| nomi = Harbiy eshelon yodgorligi
| mahalliy_nomi = Воинский эшелон
| tasvir = Воинский эшелон.JPG|thumb|300px|Воинский_эшелон
| izoh =
| xarita
| xarita_izohi =
| koordinatalari = 48/42/58.1/N/44/32/2/E
| joylashuv = {{flagicon|RUS}} [[Volgograd]] Naumova koʻchasi
| turi =
| material =
| binokor =
| qurila boshlangan =
| qurilish tamomlangan =
| balandligi =
| eni =
| ochilish = {{start date and age|df=yes|2009|6|24}}
| kengligi =
| vebsayt =
|lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
|lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale = 3000
}}
'''Harbiy eshelon''' '''yodgorligi''' – [[Volgograd]]dagi [[Stalingrad jangi]] panorama muzeyi yaqinida yodgorlik sifatida oʻrnatilgan. Yodgorlik majmuasi 2009-yil iyun oyida qurilgan boʻlib, Stalingrad jangi paytida Stalingrad frontiga harbiy yuklarni uzluksiz etkazib berishni taʼminlagan temir yoʻlchilar va harbiy quruvchilarga bagʻishlangan.
2008-yil 3-fevralda Volgograddagi „Stalingrad jangi“ panorama muzeyida Stalingrad jangidagi gʻalabaning 65 yilligini nishonlash doirasida Volgograd temir yoʻl faxriylari kengashi oʻrtasida uchrashuv boʻlib oʻtdi. Rossiya temir yoʻllari kompaniyasi prezidenti [[Vladimir Yakunin]] bilan [[Volga]] temir yoʻlining filiali ushbu yigʻilishda temir yoʻlchilar uchun parovoz va urushdan oldingi vagon yodgorligi sifatida „Harbiy echelon“ yodgorlik majmuasini yaratish toʻgʻrisida qaror qabul qilishdi<ref>http://izvestia.ru/news/453327</ref>.
2008-yilda „Qizil oktabr“ ([[Rus]].[[Красный Октябрь]]) zavodida „E<sup>r</sup>“<ref>http://stalingrad-battle.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=435&Itemid=30</ref> parovozi topildi, u ilgari Chir stansiyasi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://life34.ru/2014/01/memorialnyj-kompleks-voinskij-eshelon/ |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-05-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150519202006/http://life34.ru/2014/01/memorialnyj-kompleks-voinskij-eshelon/ }}</ref> zahira bazasida uzoq vaqt boʻlgan. Soʻngra eritishga joʻnatilgan, temir yoʻllari kompaniyasning shartnomasiga binoan „E<sup>r</sup>“ evaziga eritish uchun boshqa parovoz berildi. Bu vaqtga kelib „E<sup>r</sup>“ juda xarob holga kelgan va qayta tiklash ishlariga muhtoj edi. Paravozni qayta qurish uchun [[Saratov]]ga yuborildi, bu deyarli bir yil davom etdi. Qisman restavratsiya qilingandan soʻng, bu parovoz Volgogradga treyler usulida etkazib berildi<ref>http://stalingrad-battle.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=435&Itemid=30</ref>. Harakat tarkibini tiklash va uni oʻrnatish ishlari Volga temir yoʻlining Volgograd filiali korxonalari xodimlari tomonidan amalga oshirildi<ref>http://nasledie.saritsin.rf/novosti/26-voinskiy-eshelon.html{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
2009-yil iyun oyining oʻrtalarida tiklangan parovoz va toʻrtta vagon Stalingrad jangi panorama muzeyida relsli poydevorga oʻrnatildi. „Harbiy echelon“ yodgorlik majmuasining tantanali ochilishi 2009yil 24-iyunda [[Rossiya]] temir yoʻllari rahbarlarining V assambleyasining Volgogradga tashrifi chogʻida boʻlib oʻtdi<ref>http://v1.ru/text/newsline/218196.html</ref>.
2020-yilda Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 75 yilligi munosabati bilan yodgorlik majmuasida yangi eksponat – tez tibbiy yordam mashinasi paydo boʻldi. Urush paytida bunday mashinalar yaradorlarni orqaga evakuatsiya qiladigan tez yordam poezdlarining bir qismi edi. Mashinaning ichida yaradorlar qanday olib ketilgani va ularga tibbiy yordam koʻrsatilgani haqida hikoya qiluvchi ekspozitsiyani jihozlash rejalashtirilgan. Tez tibbiy yordam mashinasidan nafaqat ekskursiyalar, balki tibbiyot muassasalari talabalariga dars berish uchun ham foydalanish rejalashtirilgan<ref>https://v1.ru/text/gorod/69267265/</ref>.
Volgogradda „Harbiy eshelon“dan tashqari, Volgograd lokomotiv deposida oʻrnatilgan [[O<sup>v</sup>-5109]] parovoziga yodgorlik<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://nasledie34.ru/index.php/single-article/article-category-blog/item/390-okn1 |kirish sanasi=2022-06-03 |arxivsana=2015-06-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150623233714/http://nasledie34.ru/index.php/single-article/article-category-blog/item/390-okn1 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?p=1447 |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-06-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150623164021/http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?p=1447 }}</ref> va [[Maksim Gorkiy]] lokomotiv deposida [[L]] lokomotiviga yodgorlik oʻrnatish rejaga kiritilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://nasledie34.ru/index.php/single-article/article-category-blog/item/390-okn1 |kirish sanasi=2022-06-03 |arxivsana=2015-06-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150623233714/http://nasledie34.ru/index.php/single-article/article-category-blog/item/390-okn1 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?p=1311 |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-06-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150623183946/http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?p=1311 }}</ref>.
== Tavsif ==
Tavsif
„Harbiy echelon“ bezatilgan harbiy poyezd boʻlib, unga tenderli parovoz, yopiq vagon „teplushka“, neftni tashish uchun sisterna va ikkita universal platforma kiradi. 2020-yilda ikkita universal platforma tez yordam mashinasiga almashtirildi. Bundan tashqari, poyezd oldiga sema oʻrnatilgan, lokomotiv kabinasi yonida esa yonilgʻi quyish uchun ustun mavjud.
=== Parovoz ===
[[Fayl:Паровоз.JPG|thumb|300px|Parovoz]]
„E<sup>r</sup>“ 743-64 parovozi dizaynerlar [[Lopusinskiy Vatslav Ivanovich]] va [[Lomonosov Yuriy Vladimirovich]] tomonidan 1930-yillarning oxirida E seriyali parovozlar harbiy tashish uchun tayyorlangan eng yaxshisi deb tan olindi. Ulugʻ Vatan urushi yillarida ushbu seriyadagi parovozlar asosan harbiy yuklarni toʻgʻridan-toʻgʻri frontga etkazib berish uchun NKPS maxsus zahirasining parovozlari ustunlari bilan jihozlangan<ref>http://v1.ru/text/newsline/824906.html</ref>.
Parovoz Lugansk lokomotiv zavodida 1935-yilda ishlab chiqarilgan<ref>http://stalingrad-battle.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=435&Itemid=30</ref>, seriya raqami 4711<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://life34.ru/2014/01/memorialnyj-kompleks-voinskij-eshelon/ |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-05-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150519202006/http://life34.ru/2014/01/memorialnyj-kompleks-voinskij-eshelon/ }}</ref>. Urush paytida u [[Ryazan-Ural]] va [[Stalingrad]] temir yoʻllarida ishlatilgan<ref>http://stalingrad-battle.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=435&Itemid=30</ref>. Qayta tiklash jarayonida lokomotivga „E<sup>r</sup>“ 739-99 raqami berildi, ammo bu raqam allaqachon boshqa lokomotivga berilgan edi, shuning uchun lokomotiv oʻrnatilgandan keyin u „E<sup>r</sup>“ 743-64 raqamiga oʻzgartirildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://life34.ru/2014/01/memorialnyj-kompleks-voinskij-eshelon/ |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-05-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150519202006/http://life34.ru/2014/01/memorialnyj-kompleks-voinskij-eshelon/ }}</ref>.
Texnik xususiyatlari: tezligi – 65 km / soat, maksimal quvvat – 1400 [[ot kuchi]], tenderli parovozning uzunligi – 21,5 m, ish holatidagi parovozning ogʻirligi – 85 tonna, qozondagi bugʻning ishchi bosimi – 14 kg/ sm², isitish – koʻmir, koʻmir taʼminoti – 15 t, suv taʼminoti – 28 m3<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?mode=P&vmode=T&p=1137&id=29998&tp=w |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-05-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150522075533/http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?mode=P&vmode=T&p=1137&id=29998&tp=w }}</ref>.
== Vagonlar ==
* Otilgan oʻqlarga qarshi ikki qavatli qoplamaga ega boʻlgan vagon. Qizil Armiya shaxsiy tarkibini Stalingrad jangi hududiga olib borish uchun ishlatilgan. Bayram tadbirlari paytida u tashrif buyuruvchilar uchun ochiladi, buning uchun vagonga pechka, kerosin chiroqlari, quyosh kreslolari va boshqa uy-roʻzgʻor buyumlari oʻrnatiladi<ref>http://news.vdv-s.ru/dosug/?news=218419</ref><ref>http://vpravda.ru/News/Interesting/1898{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Texnik xususiyatlari: uzunligi – 7046/6444 mm, ichki kengligi – 2743 mm, ichki balandligi – 2222 mm, pol maydoni – 17,56 m², foydalanish mumkin boʻlgan hajmi – 39 m³. Karkas poʻlatdan, korpusining qolgan qismi yogʻochdan ishlangan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?mode=P&vmode=T&p=1150&id=31129&tp=w |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-05-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150522081456/http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?mode=P&vmode=T&p=1150&id=31129&tp=w }}</ref>.
* Ikki tomonlama platforma. Harbiy texnikani Stalingrad jangi hududiga tashish uchun foydalanilgan. Turli vaqtlarda platformada eksponatlar joylashtirilgan. Xoirgi vaqtda: „Katyusha“ BM-13, tank T-34 eksponatlari mavjud. Texnik xususiyatlari: uzunligi – 6400 mm, ichki kengligi – 2730 mm, yon/oxirgi tomonlarning balandligi – 500/300 mm<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?mode=P&vmode=T&p=1150&id=31154&tp=w |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-06-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150623164839/http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?mode=P&vmode=T&p=1150&id=31154&tp=w }}</ref>.
* Ikki qavatli sisterna. Neft va neft mahsulotlarini tashish uchun vagon. Texnik xususiyatlari: tayanch – 3900 mm, qozonning tashqi uzunligi – 6740 mm, qozonning ichki diametri – 2200 mm, yuk koʻtarish quvvati – 25 tonna<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?mode=P&vmode=T&p=1150&id=31177&tp=w |qaralgan sana=2022-06-03 |arxivsana=2015-06-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150623183833/http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?mode=P&vmode=T&p=1150&id=31177&tp=w }}</ref>.
* Metall borti boʻlgan ikki tomonlma vagon. Turli vaqtlarda platformada eksponatlar oʻrnatilgan.
* Toʻrt qavatli tez yordam mashinasi. U 2019-yilgacha Saratov viloyatidagi Pokrovsk stantsiyasida turgan 1938-yilda ishlab chiqarilgan yengil avtomobildan restavratsiya qilinib yaratilgan<ref>https://v1.ru/text/gorod/69267265/</ref>.
{|class="graytable" style="text-align:center"
|+
|[[Fayl:Troop train in Volgograd 005.JPG|250px|center]]
|[[Fayl:Troop train in Volgograd 004.JPG|250px|center]]
|[[Fayl:Troop train in Volgograd 003.JPG|250px|center]]
|[[Fayl:Troop train in Volgograd 002.JPG|250px|center]]
|-
|Metal bortga ega boʻlgan ikki tomonlama vagon
|Neft va boshqa mahsulotlarni tashish uchun maxsus sisterna
|Harbiy texnikalarni tashish uchun maxsus vagon
|Harbiylarni tashish uchun vagon
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Ivanov A. Spasyonniy ot pereplavki. // Gazeta „Vecherniy Volgograd“ ot 26.06.2009. – Volgograd.
== Havolalar ==
* [http://www.parovoz.com/history/existing/index.php?ID=2004&LOC=&NUMBER=&BUILDER=*&STATUS=*&GAUGE=*&SERIES=Er®ION=* Paravoz E<sup>r</sup> 743-64] ''[[parovoz.com]]'' saytida
* [http://www.dishmodels.ru/wshow.htm?p=1137 Porovoz rasmlari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220603062407/https://www.dishmodels.ru/wshow.htm?p=1137 |date=2022-06-03 }} ''dishmodels.ru'' saytida
paf53t49oddbzdwogzjixxevag53za1
Brestdagi „Chegara qo'riqchilariga“ yodgorligi
0
736528
5995413
5969820
2026-04-13T12:08:13Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995413
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Brest Monument - panoramio - Keith Ruffles.jpg|thumb|right|300px]]
'''"Chegara qoʻriqchilari"''' yodgorligi – [[Belarus|Belarusning]] [[Brest viloyati]], [[Brest]] shahridagi chegarachilarga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi. 1972-yilda ochilgan „Chegara posbonlari“ haykali negizida rekonstruksiyadan soʻng „Qahramonlar – chegara qoʻriqchilari“ yodgorlik majmuasi yaratildi<ref name="В Бресте после реконструкции открылся мемориал «Героям — стражам границ»">[https://www.sb.by/articles/v-breste-posle-rekonstruktsii-otkrylsya-memorial-geroyam-strazham-granitsy.html V Breste posle rekonstruksii otkrilsya memorial „Geroyam – strajam granits“]</ref>.
== Tarix va tavsif ==
"Chegara qoʻriqchilari" monumenti [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida halok boʻlgan chegarachilarga bagʻishlangan. U 1972-yilda Chegara qoʻshinlari maydonida ochilgan<ref name="Мемориальный комплекс «Героям - стражам границ» в Бресте: открытие после капремонта">[https://tomin.by/news/brest/20972-brest-memorialnyj-kompleks-geroyam-stazham-granits Memorialniy kompleks „Geroyam – strajam granits“ v Breste: otkritie posle kapremonta]{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Yodgorlik mualliflari: haykaltarosh M. S. Altshuler, meʼmorlar A. Gorbachev, N. Milovidov<ref name="Мемориальный комплекс «Героям - стражам границ» в Бресте: открытие после капремонта" />. 2001-yilda Brest chegara guruhi va Belarus chegara qoʻshinlari faxriylarining shaxsiy mablagʻlari bilan „Chegara qoʻriqchilari“ haykali negizida „Qahramonlarga – chegara qoʻriqchilariga“ yodgorlik majmuasi yaratildi. [[Moskva]] va Butun Rossiya Patriarxi Aleksiy II<ref name="В Бресте после реконструкции открылся мемориал «Героям — стражам границ»"/> tomonidan duo qilingan. 2015-yildan buyon yodgorlik kapital taʼmirdan oʻtkazilib, 2017-yilda qayta ochildi. Yodgorlik majmuasi taʼmirlandi, granit plitalar almashtirildi, zinapoyalar qayta tiklandi, yodgorlik joylashgan joy atrofi obodonlashtirildi<ref name="В Бресте после реконструкции открылся мемориал «Героям — стражам границ»" />. Hozirgi vaqtda yodgorlik majmuasida chegarachilar – Sovet Ittifoqi Qahramonlari – Andrey Mitrofanovich Kizhevatov, Garmazhap Ayurovich Garmaev, Ivan Petrovich Barsukov,Qizil Armiya askari Grigoriy Ilyich Kofanov, kapral Aleksandr Abramovich Zavidov, siyosiy ofitser oʻrinbosari Ivan Petrovich Belyayev, kichik serjant Aleksey Aleksandrovich Novikov, katta general Varlam Mixaylovich Kublashvil barelyeflari tasvirlangan sakkizta stela mavjud<ref>[https://100.gpk.gov.by/history/borderpost/ Istoriya granitsi. Imennie zastavi]</ref>.
Yodgorlik majmuasi [[Brest]] shahridagi Masherov prospekti va Lenin koʻchasi kesishmasida joylashgan<ref name="В Бресте после реконструкции открылся мемориал «Героям — стражам границ»"/>.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://www.belta.by/regions/view/pamjatnik-strazham-granits-otkryli-posle-kapitalnogo-remonta-v-breste-274472-2017/ „Chegara qoʻriqchilariga“ haykali kapital taʼmirdan soʻng ochildi]
* [http://wwii.space/pamyatniki-i-memoriali-brestskaya-obla/2/ Hammasi Ikkinchi jahon urushi haqida.]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://wwii.space/pamyatniki-i-memoriali-brestskaya-obla/2/ Yodgorliklar va yodgorliklar]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://brestcity.com/blog/strazham-granic-memorialnyj-pogranichnyj-kompleks-v-breste „Chegara qoʻriqchilariga“ – Brestdagi yodgorlik chegara majmuasi]
[[Turkum: Brest Yodgorliklari]]
[[Turkum:Belarus yodgorlik majmualari]]
[[Turkum:1972-yilda Belarusda qurilgan bino va inshootlar]]
[[Kategoriya: 1972-yilgi haykallar]]
r2pwvzxnn4p1o31yt87r8ud6o1z3qca
Çavuştepe
0
742953
5995867
5255150
2026-04-14T09:14:25Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995867
wikitext
text/x-wiki
{{Bino bilgiqutisi|name=Çavuştepe <br/> Հայկաբերդ|location=Gürpınar, Van viloyati, Turkiya|image=Urartian fort in Çavuştepe.jpg|caption=Urartu Sardurihinilli xarobalari.|map_type=Turkey|coordinates={{coord|38.352443|43.459393|type:landmark|display=inline}}|map_size=275|map_caption=Shown within Turkey|built=mil.avv. I mingyillik|material=Tosh}}
'''Haykaberd''' ({{lang-hy|Հայկաբերդ}} bit ' <span>Hayk qal'asi</span> ') yoki '''Sardurihinilli''' - [[Turkiya|Turkiyaning]] Sharqiy Anadolu mintaqasidagi Van viloyati Gurpinar tumanidagi qadimiy joy. U [[Van (shahar)|Vandan]] taxminan 25 kilometr janubi-sharqda Hakkari shahriga olib boruvchi yoʻl ustida, Hayoti ''Dzor'' ({{lang-hy|Հայոց Ձոր}} '<span>Armanlar vodiysi</span>') tarixiy Armanistonda. Miloddan avvalgi VIII asrda [[Urartu]] shohlari tomonidan qal'a sifatida foydalanilgan.
Arman folklorida bu [[Armanlar|arman]] xalqining afsonaviy asoschisi Xayk tomonidan qurilgan qal'a boʻlib, u Bobil qiroli Bel yoki ehtimol Nimroʻdni oʻldirgan joy yaqinida joylashgan.
== Joylashgan hududi ==
[[Fayl:Çavuştepe.jpg|left|thumb| Haykaberd hududi]]
[[Fayl:Taht_Odası_-_Çavuştepe.jpg|thumb| Urartu Sardurihinilli qismi.]]
Sarduri-Hinilli chiziqli rejaga ega boʻlib, Gurpinar tekisligiga qaragan tizma ustida joylashgan. U [[Mudofaa devorlari|qalʼa devorlari]] va shoh Sarduri II davrida (miloddan avvalgi 764—735-yillar) Urartu imperiyasi qudratining eng yuqori choʻqqisida qurilgan Urartu qirollik saroyi qoldiqlaridan iborat. Qal'aning yuqori va pastki qismlari mavjud boʻlib, ularda Xoldi ibodatxonasi, qal'a devorlari, podshoh minorasi, ustaxonalar (miloddan avvalgi VII asr), omborlar, sardobalar, oshxona, [[taxt]] xonasi boʻlgan saroy, "qirollik" hojatxonasi, haram va ustunli zallar mavjud. Qal'aning atrofini xandaq oʻrab olgan.
Sarduri-Hinilli miloddan avvalgi VII asrda, taxminan skiflar tomonidan vayron qilingan. Keyinchalik [[Oʻrta asr|oʻrta asrlar]] istilosining izlari ham mavjud. Bu joy 1961-1986-yillarda Afif Erzen tomonidan qazilgan.
== Folklorda ==
=== Hayk va qirol Bel ===
Movses Xorenatsiyning yozishicha, Torgʻom oʻgʻli Hayk [[Bobil|Bobilda]] yashab yurgan chogʻida Armanak ismli farzand koʻrgan. [[Titanlar|Takabbur Titan]] Bel oʻzini hamma narsaga shoh qilib qoʻygandan soʻng Hayk kamida 300 kishilik oilasi bilan [[Ararat|Ararat togʻi]] yaqinidagi mintaqaga hijrat qildi. U yerda oʻrnashib olib, ''Haykashen'' deb nomlangan qishloqqa asos soldi. Yoʻlda u nabirasi Qadmos bilan boshqa aholi punktiga otryad qoldirib ketgan edi. Bel oʻgʻillaridan birini qaytib kelishini iltimos qilish uchun yubordi, lekin rad etildi. Bel unga qarshi katta kuch bilan yurishga qaror qildi, ammo Xaykni Kadmos kutilayotgan yurish haqida oldindan ogohlantirdi. U oʻz qoʻshinini [[Van|Van koʻli boʻyida toʻpladi]] va ularga Belni magʻlub etish va oʻldirish yoki uning quliga aylanmaslik uchun oʻlish kerakligini aytdi. Movses buni oʻz asarlarida shunday tasvirlaydi:
{{Cquote|Hayk jingalak sochlari, chaqnab turgan koʻzlari va kuchli qoʻllari bilan kelishgan, doʻstona odam edi. U bahaybat qomatli, qudratli kamonchi va qoʻrqmas jangchi edi. Hayk va uning qavmi ota-bobolari [[Nuh]] va [[Yofas]] davridan beri janubga, Bobil yaqinidagi issiq oʻlkalarga koʻchib kelishgan. Oʻsha yurtda yovuz dev Bel ismli bir hukmdor edi. Bel Hayk xalqiga zulm oʻtkazmoqchi bo'ldi. Ammo magʻrur Hayk Belga bo'ysunishdan bosh tortdi. Oʻgʻli Aramaneak tugʻilishi bilan Xayk oʻrnidan turdi va oʻz xalqini ota-bobolari yurtiga, [[Ararat]]ga yetakladi. Togʻlar etagida oʻz uyi – Haykashenni qurdi.<ref>(Khorenatsi, ''History\\ I.10-12)</ref>}}
=== Gigantlar jangi va Belning magʻlubiyati ===
[[Fayl:Hayk defeats Bel - Guiliano Zasso.jpg|left|thumb| Hayk oʻq bilan Belni magʻlub etdi.]]
Tez orada Xayk va uning odamlari togʻli dovonda (Xorenalik Muso bu yerni Dastakert deb atagan) Bel qoʻshinini [[Avangard|avangardda]] qirol bilan uchratdilar.
''Dyutsaznamartda'' ({{lang-hy|Դյուցազնամարտ}} , "Gigantlar jangi") [[Van|Van koʻlining]] janubi-sharqidagi Julamerk yaqinida, miloddan avvalgi 2492-yil 11-avgustda (arman an'anaviy xronologiyasi boʻyicha) yoki miloddan avvalgi 2107-yilda (Mikael Chamchianning "Xronologik jadvali" boʻyicha) Bel oʻldirilgan. Hayk uzun kamon yordamida otishmada qirol kuchlarini parokandalikka olib keldi.
Bel oʻz jangchilari bilan magʻlub boʻgan tepalikni Hayk ''Gerezmank'' deb atagan, uning ma'nosi "maqbaralar".<ref>Gerezmank: the nom. pl, Gerezmans being acc. pl., "tombs"</ref> U Belning jasadini moʻmiyoladi va uni Xarkga olib borishni buyurdi. U yerda podshohning xotinlari va oʻgʻillari nazarida baland joyga dafn etilishini buyurdi.
Koʻp oʻtmay Hayk jang maydonida Haykaberd qal’asini va Armanistonning Taron (hozirgi Turkiya) viloyatidagi Haykashen shahrini barpo etadi. U jang hududini ''Hayk'', jang joyini esa Hayots Dzor<ref>''[[History of Armenia (Moses of Chorene)|History]]'' 1.11; a district to the southeast of Lake Van, see Hubschmann, AON, p.343</ref> deb atadi.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
=== Adabiyotlar ===
** O. Belli (2001): ''Çavuştepe (Šardurḫinili) Excavations''. In: O. Belly (ed.): ''İstanbul University’s Contributions to Archaeology in Turkey 1932-2000''. Istanbul, pp. 173–178.
** A. Erzen (1978): ''Çavuştepe I. M. Ö. 7.-6. Yüzyil Urartu Mımarlik Antilari ve Ortaçağ Nekropolü''. Ankara.
** A. Erzen (1978): ''Ausgrabungen auf der urartäischen Burg Çavuştepe im Gebiet von Van''. In: E. Akurgal (ed.): ''The Proceedings of the Xth International Congress of Classical Archaeology, Ankara-İzmir, 23-30.9.1973''. Ankara, pp. 55–59.
[[Turkum:Saroylar]]
p8enzu6xl7huysnfz0d9egcyceud4dh
5995868
5995867
2026-04-14T09:14:39Z
KWiki78
246724
5995868
wikitext
text/x-wiki
{{Bino bilgiqutisi|name=Çavuştepe <br/> Հայկաբերդ|location=Gürpınar, Van viloyati, Turkiya|image=Urartian fort in Çavuştepe.jpg|caption=Urartu Sardurihinilli xarobalari.|map_type=Turkey|coordinates={{coord|38.352443|43.459393|type:landmark|display=inline}}|map_size=275|map_caption=Shown within Turkey|built=mil.avv. I mingyillik|material=Tosh}}
'''Haykaberd''' ({{lang-hy|Հայկաբերդ}} bit ' <span>Hayk qal'asi</span> ') yoki '''Sardurihinilli''' - [[Turkiya|Turkiyaning]] Sharqiy Anadolu mintaqasidagi Van viloyati Gurpinar tumanidagi qadimiy joy. U [[Van (shahar)|Vandan]] taxminan 25 kilometr janubi-sharqda Hakkari shahriga olib boruvchi yoʻl ustida, Hayoti ''Dzor'' ({{lang-hy|Հայոց Ձոր}} '<span>Armanlar vodiysi</span>') tarixiy Armanistonda. Miloddan avvalgi VIII asrda [[Urartu]] shohlari tomonidan qal'a sifatida foydalanilgan.
Arman folklorida bu [[Armanlar|arman]] xalqining afsonaviy asoschisi Xayk tomonidan qurilgan qal'a boʻlib, u Bobil qiroli Bel yoki ehtimol Nimroʻdni oʻldirgan joy yaqinida joylashgan.
== Joylashgan hududi ==
[[Fayl:Çavuştepe.jpg|left|thumb| Haykaberd hududi]]
[[Fayl:Taht_Odası_-_Çavuştepe.jpg|thumb| Urartu Sardurihinilli qismi.]]
Sarduri-Hinilli chiziqli rejaga ega boʻlib, Gurpinar tekisligiga qaragan tizma ustida joylashgan. U [[Mudofaa devorlari|qalʼa devorlari]] va shoh Sarduri II davrida (miloddan avvalgi 764—735-yillar) Urartu imperiyasi qudratining eng yuqori choʻqqisida qurilgan Urartu qirollik saroyi qoldiqlaridan iborat. Qal'aning yuqori va pastki qismlari mavjud boʻlib, ularda Xoldi ibodatxonasi, qal'a devorlari, podshoh minorasi, ustaxonalar (miloddan avvalgi VII asr), omborlar, sardobalar, oshxona, [[taxt]] xonasi boʻlgan saroy, "qirollik" hojatxonasi, haram va ustunli zallar mavjud. Qal'aning atrofini xandaq oʻrab olgan.
Sarduri-Hinilli miloddan avvalgi VII asrda, taxminan skiflar tomonidan vayron qilingan. Keyinchalik [[Oʻrta asr|oʻrta asrlar]] istilosining izlari ham mavjud. Bu joy 1961-1986-yillarda Afif Erzen tomonidan qazilgan.
== Folklorda ==
=== Hayk va qirol Bel ===
Movses Xorenatsiyning yozishicha, Torgʻom oʻgʻli Hayk [[Bobil|Bobilda]] yashab yurgan chogʻida Armanak ismli farzand koʻrgan. [[Titanlar|Takabbur Titan]] Bel oʻzini hamma narsaga shoh qilib qoʻygandan soʻng Hayk kamida 300 kishilik oilasi bilan [[Ararat|Ararat togʻi]] yaqinidagi mintaqaga hijrat qildi. U yerda oʻrnashib olib, ''Haykashen'' deb nomlangan qishloqqa asos soldi. Yoʻlda u nabirasi Qadmos bilan boshqa aholi punktiga otryad qoldirib ketgan edi. Bel oʻgʻillaridan birini qaytib kelishini iltimos qilish uchun yubordi, lekin rad etildi. Bel unga qarshi katta kuch bilan yurishga qaror qildi, ammo Xaykni Kadmos kutilayotgan yurish haqida oldindan ogohlantirdi. U oʻz qoʻshinini [[Van|Van koʻli boʻyida toʻpladi]] va ularga Belni magʻlub etish va oʻldirish yoki uning quliga aylanmaslik uchun oʻlish kerakligini aytdi. Movses buni oʻz asarlarida shunday tasvirlaydi:
{{Cquote|Hayk jingalak sochlari, chaqnab turgan koʻzlari va kuchli qoʻllari bilan kelishgan, doʻstona odam edi. U bahaybat qomatli, qudratli kamonchi va qoʻrqmas jangchi edi. Hayk va uning qavmi ota-bobolari [[Nuh]] va [[Yofas]] davridan beri janubga, Bobil yaqinidagi issiq oʻlkalarga koʻchib kelishgan. Oʻsha yurtda yovuz dev Bel ismli bir hukmdor edi. Bel Hayk xalqiga zulm oʻtkazmoqchi bo'ldi. Ammo magʻrur Hayk Belga bo'ysunishdan bosh tortdi. Oʻgʻli Aramaneak tugʻilishi bilan Xayk oʻrnidan turdi va oʻz xalqini ota-bobolari yurtiga, [[Ararat]]ga yetakladi. Togʻlar etagida oʻz uyi – Haykashenni qurdi.<ref>(Khorenatsi, ''History\\ I.10-12)</ref>}}
=== Gigantlar jangi va Belning magʻlubiyati ===
[[Fayl:Hayk defeats Bel - Guiliano Zasso.jpg|left|thumb| Hayk oʻq bilan Belni magʻlub etdi.]]
Tez orada Xayk va uning odamlari togʻli dovonda (Xorenalik Muso bu yerni Dastakert deb atagan) Bel qoʻshinini [[Avangard|avangardda]] qirol bilan uchratdilar.
''Dyutsaznamartda'' ({{lang-hy|Դյուցազնամարտ}} , "Gigantlar jangi") [[Van|Van koʻlining]] janubi-sharqidagi Julamerk yaqinida, miloddan avvalgi 2492-yil 11-avgustda (arman an'anaviy xronologiyasi boʻyicha) yoki miloddan avvalgi 2107-yilda (Mikael Chamchianning "Xronologik jadvali" boʻyicha) Bel oʻldirilgan. Hayk uzun kamon yordamida otishmada qirol kuchlarini parokandalikka olib keldi.
Bel oʻz jangchilari bilan magʻlub boʻgan tepalikni Hayk ''Gerezmank'' deb atagan, uning ma'nosi "maqbaralar".<ref>Gerezmank: the nom. pl, Gerezmans being acc. pl., "tombs"</ref> U Belning jasadini moʻmiyoladi va uni Xarkga olib borishni buyurdi. U yerda podshohning xotinlari va oʻgʻillari nazarida baland joyga dafn etilishini buyurdi.
Koʻp oʻtmay Hayk jang maydonida Haykaberd qal’asini va Armanistonning Taron (hozirgi Turkiya) viloyatidagi Haykashen shahrini barpo etadi. U jang hududini ''Hayk'', jang joyini esa Hayots Dzor<ref>''[[History of Armenia (Moses of Chorene)|History]]'' 1.11; a district to the southeast of Lake Van, see Hubschmann, AON, p.343</ref> deb atadi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
=== Adabiyotlar ===
** O. Belli (2001): ''Çavuştepe (Šardurḫinili) Excavations''. In: O. Belly (ed.): ''İstanbul University’s Contributions to Archaeology in Turkey 1932-2000''. Istanbul, pp. 173–178.
** A. Erzen (1978): ''Çavuştepe I. M. Ö. 7.-6. Yüzyil Urartu Mımarlik Antilari ve Ortaçağ Nekropolü''. Ankara.
** A. Erzen (1978): ''Ausgrabungen auf der urartäischen Burg Çavuştepe im Gebiet von Van''. In: E. Akurgal (ed.): ''The Proceedings of the Xth International Congress of Classical Archaeology, Ankara-İzmir, 23-30.9.1973''. Ankara, pp. 55–59.
[[Turkum:Saroylar]]
nfmcqkbee0pebkjt6p4ns0sgqtefnpn
Bideneg qal’asi
0
744186
5995908
4927936
2026-04-14T09:23:21Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995908
wikitext
text/x-wiki
{{multiple issues|
{{wikify|sana=2023-12}}
{{manbasiz|sana=2023-12}}
{{turkumsiz|sana=2023-12}}
{{ichki havolasiz|sana=2023-12}}
}}
'''Bideneg qal’asi''' (nemis. Schloss Bidenegg, takje nem. Biedenegg ili nem. Bideneck) – Landek okrugidagi Tirol kommunasi Flis hududida joylashgan [[Oʻrta asr]] qal’asi. Ushbu qal’a majmuasi birinchi marta 1339-yilda hujjatda qayd etilgan. Qal’a oʻsha davr meʼyorlari uchun zaif deb hisoblangan: u togʻ yonbagʻirlaridan biriga osongina kirish mumkin edi. Keyinchalik qaldirgʻoch shaklidagi 1,5 metr balandlikdagi oʻn ikkita tish qoʻshildi. 1546-yilda qal’a Xans Trautzon (Trautson) tomonidan sotib olingan; butun majmua XVI-asrda qayta qurilgan va asosan XXI-asrga qadar oʻz koʻrinishini saqlab qolgan. Qal’a 1994-yildan beri Pelle oilasiga tegishli<ref> Wiki Loves Monuments monuments database – 2017.</ref>.
== Tarix ==
2003-yil maʼlumotlariga koʻra, jundagi Bideneg qal’asining qurilishi haqida ishonchli maʼlumot yoʻq edi. 1339-yil 6-maydagi hujjatda "Pebenecke „dan Genri der Potzner“ (Heinrich der Potzner von Pybenekke) qayd etilgan. Qal’a XII-asrda allaqachon mavjud boʻlgan boʻlishi mumkin. 1499-yilda mulk va qal’aning egasi Bernhard Zigvayn edi, u oʻz oilasida oxirgi erkak avlod edi. 1501-yilda imperator Maksimilian I merosni aka-uka Ryuland va Zigmund fon Shrofenshteynlarga topshirdi. 1693-yilda qal’a va yerlar Ishoq Andre Benedikt fon Paxga meros boʻlib oʻtdi-uning oilasi 1994-yilgacha qasrga ega edi. Keyin qal’a oʻz binolarida oʻlkashunoslik muzeyini ochishni rejalashtirgan Pell oilasining mulkiga aylandi.
Qal’aning tashqi koʻrinishi balandligi qariyb 30 metr boʻlgan toʻrt qavatli qal’a tomonidan boshqariladi; qal’a 10 m yon tomoni bilan kvadrat kesimga ega, poydevorda 1,3 m toshning nisbatan yupqa devorlari mavjud. XV-asrda qoʻshilgan qal’aga tarixiy temir eshik hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Qal’aning yuqori qavatdagi tarixiy „Schrofensteinstube“ zali ham saqlanib qolgan: u Shimoliy Tiroldagi [[Uygʻonish davri|Uygʻonish davrining]] eng goʻzal interyerlaridan biri hisoblanadi.
== Yana qarang ==
* [[Tratzberg qal’asi]]
* [[Hazeg qal’asi]]
* [[Veyerburg qal’asi]]
* [[Bruk qal’asi|Bruk qal’asi (Lienz)]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{kitob manbasi|url=https://www.worldcat.org/oclc/793573550|author=Auer, Werner|title=Burg Biedenegg und ihr historisch-kulturelles Umfeld|agency=|year=2011|edition=|location=Innsbruck|publisher=Studia Universitätsverlag|pages=|страниц=201|isbn=978-3-902652-48-5}}
* {{kitob manbasi|url=https://www.worldcat.org/oclc/74565783|author=Werner, Paul|title=Samnaungruppe e. Führer für Täler, Hütten u. Berge|agency=Paul Werner, Ludwig Thoma|year=1982|edition=2. Aufl|location=München|publisher=Bergverlag Rother|pages=57|страниц=240|isbn=978-3-7633-1241-2}}
* Burgen, Schlösser, Ruinen in Nord- und Osttirol – Beatrix und Egon Pinzer – 1996
* Das Tiroler Oberland – Gert Ammann – 1978
* Dehio Tirol – 1980
* Knaurs Kulturführer Österreich – 1977
* Österreichisches Burgenlexikon – Georg Clam Martinic – 1992
* Tiroler Burgen – Josef Weingartner – 1962
* Tiroler Burgenbuch-Oberinntal und Ausserfern – Oswald Trapp – 1986
* Tiroler Kunstreise – Inge Dollinger – 1983
* Von Burg zu Burg in Österreich – Gerhard Stenzel – 1973
== Havolalar ==
* {{veb manbasi|til=de|url=http://www.burgen-austria.com/archive.php?id=183|sarlavha=Bideneck|ish=burgen-austria.com|nashriyot=Burgen-Austria|muallif=Martin Hammerl|kirish sanasi=2020-12-17|sana=2003-02-02|arxivsana=2014-10-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006134843/http://www.burgen-austria.com/archive.php?id=183}}
[[Turkum:XIV asrda qurilgan qulflar]]
[[Turkum:XVI asrda qurilgan qulflar]]
[[Turkum:Avstriya Qulflari]]
[[Turkum: Tirolning Qulflari]]
sqovsi83ga507h2ajbdl6cbtpcf8qd7
5995912
5995908
2026-04-14T09:24:03Z
KWiki78
246724
5995912
wikitext
text/x-wiki
{{multiple issues|
{{wikify|sana=2023-12}}
{{manbasiz|sana=2023-12}}
{{turkumsiz|sana=2023-12}}
{{ichki havolasiz|sana=2023-12}}
}}
'''Bideneg qal’asi''' (nemischa: ''Schloss Bidenegg'', takje nemischa: ''Biedenegg ili;'' [[nemischa]]'': Bideneck'') – Landek okrugidagi Tirol kommunasi Flis hududida joylashgan [[Oʻrta asr]] qal’asi. Ushbu qal’a majmuasi birinchi marta 1339-yilda hujjatda qayd etilgan. Qal’a oʻsha davr meʼyorlari uchun zaif deb hisoblangan: u togʻ yonbagʻirlaridan biriga osongina kirish mumkin edi. Keyinchalik qaldirgʻoch shaklidagi 1,5 metr balandlikdagi oʻn ikkita tish qoʻshildi. 1546-yilda qal’a Xans Trautzon (Trautson) tomonidan sotib olingan; butun majmua XVI-asrda qayta qurilgan va asosan XXI-asrga qadar oʻz koʻrinishini saqlab qolgan. Qal’a 1994-yildan beri Pelle oilasiga tegishli<ref> Wiki Loves Monuments monuments database – 2017.</ref>.
== Tarix ==
2003-yil maʼlumotlariga koʻra, jundagi Bideneg qal’asining qurilishi haqida ishonchli maʼlumot yoʻq edi. 1339-yil 6-maydagi hujjatda "Pebenecke „dan Genri der Potzner“ (Heinrich der Potzner von Pybenekke) qayd etilgan. Qal’a XII-asrda allaqachon mavjud boʻlgan boʻlishi mumkin. 1499-yilda mulk va qal’aning egasi Bernhard Zigvayn edi, u oʻz oilasida oxirgi erkak avlod edi. 1501-yilda imperator Maksimilian I merosni aka-uka Ryuland va Zigmund fon Shrofenshteynlarga topshirdi. 1693-yilda qal’a va yerlar Ishoq Andre Benedikt fon Paxga meros boʻlib oʻtdi-uning oilasi 1994-yilgacha qasrga ega edi. Keyin qal’a oʻz binolarida oʻlkashunoslik muzeyini ochishni rejalashtirgan Pell oilasining mulkiga aylandi.
Qal’aning tashqi koʻrinishi balandligi qariyb 30 metr boʻlgan toʻrt qavatli qal’a tomonidan boshqariladi; qal’a 10 m yon tomoni bilan kvadrat kesimga ega, poydevorda 1,3 m toshning nisbatan yupqa devorlari mavjud. XV-asrda qoʻshilgan qal’aga tarixiy temir eshik hozirgi kungacha saqlanib qolgan. Qal’aning yuqori qavatdagi tarixiy „Schrofensteinstube“ zali ham saqlanib qolgan: u Shimoliy Tiroldagi [[Uygʻonish davri|Uygʻonish davrining]] eng goʻzal interyerlaridan biri hisoblanadi.
== Yana qarang ==
* [[Tratzberg qal’asi]]
* [[Hazeg qal’asi]]
* [[Veyerburg qal’asi]]
* [[Bruk qal’asi|Bruk qal’asi (Lienz)]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{kitob manbasi|url=https://www.worldcat.org/oclc/793573550|author=Auer, Werner|title=Burg Biedenegg und ihr historisch-kulturelles Umfeld|agency=|year=2011|edition=|location=Innsbruck|publisher=Studia Universitätsverlag|pages=|страниц=201|isbn=978-3-902652-48-5}}
* {{kitob manbasi|url=https://www.worldcat.org/oclc/74565783|author=Werner, Paul|title=Samnaungruppe e. Führer für Täler, Hütten u. Berge|agency=Paul Werner, Ludwig Thoma|year=1982|edition=2. Aufl|location=München|publisher=Bergverlag Rother|pages=57|страниц=240|isbn=978-3-7633-1241-2}}
* Burgen, Schlösser, Ruinen in Nord- und Osttirol – Beatrix und Egon Pinzer – 1996
* Das Tiroler Oberland – Gert Ammann – 1978
* Dehio Tirol – 1980
* Knaurs Kulturführer Österreich – 1977
* Österreichisches Burgenlexikon – Georg Clam Martinic – 1992
* Tiroler Burgen – Josef Weingartner – 1962
* Tiroler Burgenbuch-Oberinntal und Ausserfern – Oswald Trapp – 1986
* Tiroler Kunstreise – Inge Dollinger – 1983
* Von Burg zu Burg in Österreich – Gerhard Stenzel – 1973
== Havolalar ==
* {{veb manbasi|til=de|url=http://www.burgen-austria.com/archive.php?id=183|sarlavha=Bideneck|ish=burgen-austria.com|nashriyot=Burgen-Austria|muallif=Martin Hammerl|kirish sanasi=2020-12-17|sana=2003-02-02|arxivsana=2014-10-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006134843/http://www.burgen-austria.com/archive.php?id=183}}
[[Turkum:XIV asrda qurilgan qulflar]]
[[Turkum:XVI asrda qurilgan qulflar]]
[[Turkum:Avstriya Qulflari]]
[[Turkum: Tirolning Qulflari]]
igzc3w7y0v7volq2ev9qz60jz03kcxt
Guliston (futbol klubi)
0
746732
5995481
5968227
2026-04-13T14:57:41Z
AnvarxonM
75105
/* Boshqaruv tarixi */
5995481
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol klubi2
| clubname = Guliston FK
| image = Guliston logo.jpg
| fullname = Guliston futbol klubi
| nickname =
| founded = 1962 (2026-yilda qayta tashkil etildi)<ref>[https://pfl.uz/news/gulistonga-katta-futbolni-qaytarish-yolida-amaliy-harakatlar-boshlandi Gulistonga katta futbolni qaytarish yo‘lida amaliy harakatlar boshlandi]</ref>
| stadium = [[Guliston Stadioni]]
| capacity = 16.000
| owner = Sirdaryo viloyati hokimligi
| chrtitle = Bosh direktori
| chairman = [[Jahongir Jiyamurodov]]
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = [[Abbosbek Ergashev]]
| league =
| season =
| current =
| position =
| website =
| pattern_la1 = _bra16h
| pattern_b1 = _bra16h
| pattern_ra1 = _bra16h
| pattern_sh1 = _southafrica15a
| pattern_so1 = _southafrica15h
| leftarm1 = FFFF00
| body1 = FFFF00
| rightarm1 = FFFF00
| shorts1 = FFFF00
| socks1 = FFFF00
| pattern_la2 =
| pattern_b2 = _verona1415a
| pattern_ra2 =
| pattern_sh2 = _southafrica15h
| pattern_so2 = _southafrica15a
| leftarm2 =
| body2 =
| rightarm2 =
| shorts2 =
| socks2 = ffffff
}}
'''Guliston''' — Oʻzbekistondagi [[Guliston|shu nomdagi shaharning]] futbol klubi.
1962-yilda tashkil etilgan. 1969-yildan [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] chempionatining ikkinchi ligasida oʻynagan. Uy uchrashuvlarini „Guliston“ markaziy stadionida oʻtkazgan.
== Tarixi ==
„Paxtachi“ futbol klubi [[Guliston|Guliston shahri]]da 1962-yilda tashkil topgan<ref>{{Cite web|url=http://www.rsssf.com/tableso/oezfound.html|title=Узбекистан — Таблиця дат заснування|accessdate=22 квітня 2016|archive-date=20 березня 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320004923/http://www.rsssf.com/tableso/oezfound.html}}</ref>. 1969-yilda jamoa [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] chempionatining [[Oʻrta Osiyo]] guruhining „B“ toifasida debyut qildi. 1981-yilda jamoa ikkinchi divizion, 6-zonada 11-oʻrinni egalladi, ammo keyingi mavsumda klub yana professional musobaqalarda qatnashmadi. Futbol bo‘yicha [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] Ikkinchi quyi ligasining 9-zonasida 21-o‘rinni (26 jamoa ichida) egallagan.
1992-yilda klub nomini „Shifokor-Guliston“ deb oʻzgartirdi va Oʻzbekiston chempionatining Birinchi ligasida debyut qildi. Klub birinchi o‘rinni egallab, keyingi ikki mavsum davomida O‘zbekiston Oliy ligasida o‘ynadi. 1994-yilda oʻz nomini „Guliston“ deb oʻzgartirdi, lekin mavsumni oxirgi, 16-oʻrinda yakunladi va Birinchi ligaga tushib ketdi. 1999-yilda klub [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|Oʻzbekiston chempionatining ikkinchi ligasi]]da ham oʻynagan<ref>{{Cite web|url=http://www.rsssf.com/tableso/oez-names.html|title=Узбекистан — Таблиця зміни назв клубів — RSSSF|accessdate=22 квітня 2016|archive-date=20 березня 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320004918/http://www.rsssf.com/tableso/oez-names.html}}</ref>.
„Guliston“ Oʻzbekiston Oliy ligasida 4 mavsum oʻynadi: 1993, 1994, 2000 va 2003-yillarda. Klub 1992-yilda [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Birinchi liga]]da gʻolib chiqdi va [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston Oliy ligasiga]] yoʻl oldi. 2001-yilda „Guliston“ va „[[Yangiyer (futbol klubi)|Yangiyer]]“ klublari [[Sirdaryo]] viloyati vakili hisoblangan „Sirdaryo“ klubiga birlashdi. 2009-yildan klub yana „Guliston“ nomi ostida, „Yangiyer“ esa alohida jamoa sifatida oʻynadi.
[[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2011-yilgi mavsum yakunida]] „Guliston“ futbol klubi Oliy ligaga chiqdi. Klub 2012-yilgi mavsum oldidan moliyaviy muammolar tufayli Oʻzbekiston Oliy ligasiga kira olmadi va uning oʻrniga „[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum Zarafshon]]“ klubi tayinlandi<ref>[http://www.uzdaily.com/articles-id-17012.htm „Gulistan“ ne bude vistupati v Oliy Lіzі] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160604184642/https://www.uzdaily.com/articles-id-17012.htm |date=2016-06-04 }}</ref>. 2011-yil 19-dekabrda [[Aleksandr Mochinov]] klubga yangi bosh murabbiy etib tayinlandi<ref>"[http://www.uzdaily.com/articles-id-17012.htm Gulistan not to play in Oliy Liga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604184642/https://www.uzdaily.com/articles-id-17012.htm|date=4 June 2016}}. Uzdaily.com, 7 January 2012.</ref>.
Birinchi liganing 2012-yilgi mavsumi yakunida „Guliston“ klubi oʻz divizionida ikkinchi oʻrinni qoʻlga kiritib, yana Oʻzbekiston Oliy ligasiga yoʻl oldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://stadion.uz/news/detail/38938 |sarlavha=«Гулистон» — Олий лигада! |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231029183928/https://stadion.uz/news/detail/38938 |arxivsana=2023-10-29 |qaralgan sana=2023-10-29 }}</ref>. 2013-yilni „Guliston“ jamoasi yaxshi boshlagan edi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/ru/news/olij-liga-2013-yakunlari-gulistonning-eng-eng-englari |sarlavha=Олий лига-2013 якунлари. "Гулистон"нинг энг, энг, энг...лари |sana=2013/11/28}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/oz/news/birinchi-davra-statistikasi-tomoshabin-toplash-bojicha-peshqadam-bolgan-guliston-haqida|sarlavha=Birinchi davra statistikasi. Tomoshabin to'plash bo'yicha peshqadam bo'lgan "Guliston" haqida|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230528123305/https://championat.asia/oz/news/birinchi-davra-statistikasi-tomoshabin-toplash-bojicha-peshqadam-bolgan-guliston-haqida|arxivsana=2023-05-28|qaralgan sana=2023-05-28}}</ref>, ammo mavsumni 13-oʻrinda yakunladi va Birinchi ligaga tushib ketdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/oz/news/guliston-yana-birinchi-ligada-ojnajdi|sarlavha="Guliston" yana birinchi ligada o'ynaydi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230528123305/https://championat.asia/oz/news/guliston-yana-birinchi-ligada-ojnajdi|arxivsana=2023-05-28|qaralgan sana=2023-05-28}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/oz/news/olij-liga-2013-yakunlari-guliston-futbolchilari-haqida|sarlavha=Oliy liga-2013 yakunlari. "Guliston" futbolchilari haqida|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230528123310/https://championat.asia/oz/news/olij-liga-2013-yakunlari-guliston-futbolchilari-haqida|arxivsana=2023-05-28|qaralgan sana=2023-05-28}}</ref>. Klub Bosh [[Murabbiy (futbol)|murabbiyi]] [[Baxtiyor Ashurmatov]] 2013-yil dekabr oyida klubni tark etgan.
== Nomlari ==
* 1969—1991 — „Paxtachi“.
* 1974— „Motor“.
* 1992—1993 — „Shifokor“.
* 1994—2004 — „Guliston“.
* 2005—2008 — „Sirdaryo“.
* 2009—2014 — „Guliston“.
* 2026-yildan — „Guliston“
== Liga tarixi ==
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:90%"
! rowspan="2" |Mavsum
! colspan="9" |Liga
! rowspan="2" |[[Oʻzbekiston Kubogi]]
! colspan="2" |Eng yaxshi toʻpurarlar
! rowspan="2" |Murabbiy
|-
!Divizion
!Oʻrin
!Oʻ
!Gʻ
!D
!M
!UG
!OʻG
!O
!Ism
!Liga
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1992]]
| rowspan="1" |[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Birinchi liga]]
| bgcolor="lightgreen" |'''1'''
| align="center" |30
| align="center" |21
| align="center" |5
| align="center" |4
| align="center" |72
| align="center" |24
| align="center" |'''47'''
| align="center" |Nimchorak final
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1993]]
| rowspan="2" |Oliy liga
| align="center" |'''14'''
| align="center" |30
| align="center" |8
| align="center" |3
| align="center" |19
| align="center" |37
| align="center" |76
| align="center" |'''19'''
| align="center" |R32
| align="left" |{{flagicon|UZB}} Rinat Sayfutdinov
| align="center" |6
| align="left" |{{flagicon|UZB}} Rizo Malayev
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|1994]]
| align="center" |'''16'''
| align="center" |30
| align="center" |6
| align="center" |2
| align="center" |22
| align="center" |16
| align="center" |64
| align="center" |'''14'''
| align="center" |R32
| align="left" |{{flagicon|UZB}} Vladimir Karnauxov
| align="center" |6
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1995]]
| rowspan="4" |[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Birinchi liga]]
| align="center" |'''21'''
| align="center" |26
| align="center" |9
| align="center" |10
| align="center" |7
| align="center" |37
| align="center" |30
| align="center" |'''37'''
| align="center" |R32
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1996]]
| align="center" |'''15'''
| align="center" |52
| align="center" |20
| align="center" |11
| align="center" |21
| align="center" |87
| align="center" |77
| align="center" |'''71'''
| align="center" |FR*
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1997]]
| align="center" |'''9'''
| align="center" |42
| align="center" |20
| align="center" |3
| align="center" |19
| align="center" |80
| align="center" |37
| align="center" |'''63'''
| align="center" |R32
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1998]]
| align="center" |'''20'''
| align="center" |38
| align="center" |4
| align="center" |2
| align="center" |32
| align="center" |30
| align="center" |118
| align="center" |'''14'''
| align="center" |PR
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|1999]]
| rowspan="1" |[[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|Ikkinchi liga]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2000]]
| rowspan="1" |Oliy liga
| align="center" |'''18'''
| align="center" |38
| align="center" |8
| align="center" |7
| align="center" |23
| align="center" |39
| align="center" |70
| align="center" |'''31'''
| align="center" | -
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Zokir Berdiqulov]]
| align="center" |9
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2001]]
| rowspan="2" |Birinchi liga
| align="center" |'''4'''
| align="center" |32
| align="center" |19
| align="center" |5
| align="center" |8
| align="center" |47
| align="center" |23
| align="center" |'''62'''
| align="center" | -
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2002]]
| bgcolor="lightgreen" |'''1'''
| align="center" |22
| align="center" |24
| align="center" |4
| align="center" |4
| align="center" |68
| align="center" |22
| align="center" |'''76'''
| align="center" |R32
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Vladimir Gavrilov]]
| align="center" |18
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2003]]
| rowspan="1" |Oliy liga
| align="center" |'''16'''
| align="center" |30
| align="center" |6
| align="center" |3
| align="center" |21
| align="center" |22
| align="center" |65
| align="center" |'''21'''
| align="center" |GS
| align="left" |{{flagicon|UZB}} Murod Jalilov
| align="center" |4
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2004]]
| rowspan="3" |Birinchi liga
| align="center" |'''4'''
| align="center" |40
| align="center" |22
| align="center" |9
| align="center" |9
| align="center" |82
| align="center" |46
| align="center" |'''75'''
| align="center" |R16
| align="left" |
| align="center" |7
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2005]]
| align="center" |'''15'''
| align="center" |34
| align="center" |10
| align="center" |4
| align="center" |20
| align="center" |50
| align="center" |56
| align="center" |'''34'''
| align="center" |GS
| align="left" |{{flagicon|UZB}} Akmal Suyarov
| align="center" |15
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2006-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2006]]
| align="center" |'''20'''
| align="center" |38
| align="center" |6
| align="center" |3
| align="center" |29
| align="center" |36
| align="center" |99
| align="center" |'''15'''
| align="center" |R32
| align="left" |{{flagicon|UZB}} Joʻrabek Doʻsmatov
{{flagicon|UZB}} Xurshid Yoʻldoshev
| align="center" |7
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2007]]
| rowspan="3" |Ikkinchi liga
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2008]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2009]]
| bgcolor="lightgreen" |'''1'''
| align="center" |4
| align="center" |4
| align="center" |0
| align="center" |0
| align="center" |16
| align="center" |1
| align="center" |'''12'''
| align="center" | -
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2010]]
| rowspan="3" |Birinchi liga
| align="center" |'''3'''
| align="center" |30
| align="center" |18
| align="center" |3
| align="center" |9
| align="center" |59
| align="center" |31
| align="center" |'''57'''
| align="center" |[[2011 Uzbekistan Cup#First Round|FR]]
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2011]]
| bgcolor="lightgreen" |'''2'''
| align="center" |30
| align="center" |19
| align="center" |8
| align="center" |3
| align="center" |56
| align="center" |21
| align="center" |'''65'''
|[[2011 Uzbekistan Cup#Bracket|R16]]
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2012]]
| bgcolor="lightgreen" |'''2'''
| align="center" |30
| align="center" |20
| align="center" |5
| align="center" |5
| align="center" |69
| align="center" |41
| align="center" |'''65'''
|[[2012 Uzbekistan Cup#Bracket|R16]]
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Baxtiyor Ashurmatov]]
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/oz/news/olij-liga-2013-yakunlari-eng-kop-gol-otkazib-yuborgan-guliston|sarlavha=Oliy liga-2013 yakunlari. Eng ko'p gol o'tkazib yuborgan - "Guliston"|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230528123305/https://championat.asia/oz/news/olij-liga-2013-yakunlari-eng-kop-gol-otkazib-yuborgan-guliston|arxivsana=2023-05-28|qaralgan sana=2023-05-28}}</ref>
| align="center" |[[Oʻzbekiston Superligasi|Oliy liga]]
| align="center" |'''13'''
| align="center" |26
| align="center" |6
| align="center" |2
| align="center" |18
| align="center" |28
| align="center" |62
| align="center" |'''20'''
|[[2013 Uzbekistan Cup#Bracket|1/4]]
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Muydin Mamazulunov]]
|10
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Baxtiyor Ashurmatov]]
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2014]]
| align="center" |[[Oʻzbekiston Pro ligasi|Birinchi liga]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2015]]
| rowspan="11" |Ikkinchi liga
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2016]]
|
|
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2017]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2018]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2019]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2020]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2021]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2022]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2023]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2024]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi|2025]]
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|-
| align="center" |2026
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="center" |
| align="left" |
| align="center" |
|}
== Yutuqlar ==
* [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] chempioni: (2) 1992, 2002
* [[Oʻzbekiston Pro ligasi]] Ikkinchi oʻrin: (2) 2011, 2012
* [[Turkmaniston Prezidenti kubogi]] toʻrtinchi oʻrin: 2000
== Tarkibi ==
=== Birinchi jamoa tarkibi ===
{{updated|2026-yil 15-mart holatiga koʻra}}<ref>[https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/65fde57c-d676-46bd-9ed1-ae4fed76a589-5fdb763f-2f76-4b4a-a6e6-c0f311d8fab5.pdf GULISTON 2026 TARKIBI] </ref>
<!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI OʻQING ----------------------------------
– Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʼlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
- Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
- Andijon FKda rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
- Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
– Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi
---------------------------------------------------------------------------->
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |pos=GK|nat=UZB|name=[[Azamat Ahmedov]]}}
{{Fs player|no=2 |pos=DF|nat=UZB|name=Xurshid Odiljonov}}
{{Fs player|no=3 |pos=DF|nat=UZB|name=[[Asliddin Ismoilov]]}}
{{Fs player|no=4 |pos=DF|nat=UZB|name=Javohir Nazarqulov}}
{{Fs player|no=5 |pos=MF|nat=UZB|name=Ozodbek Rajabov}}
{{Fs player|no=6 |pos=DF|nat=UZB|name=Zuhriddin Ibodullayev}}
{{Fs player|no=7 |pos=MF|nat=UZB|name=[[Muhammad Isayev]]}}
{{Fs player|no=8 |pos=MF|nat=UZB|name=Bunyod Shodiyev}}
{{Fs player|no=9 |pos=FW|nat=UZB|name=Alisher Sobirjonov}}
{{Fs player|no=10|pos=FW|nat=UZB|name=[[Shohnazar Norbekov]]}}
{{Fs player|no=11|pos=MF|nat=UZB|name=[[Azamat Abduhalilov]]}}
{{Fs player|no=12|pos=GK|nat=UZB|name=[[Sarvar Husanov]]}}
{{Fs player|no=13|pos=GK|nat=UZB|name=Asadbek Ergashev}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=TBD|pos=MF|nat=UZB|name=Sanjar Yorbekov}}
{{Fs player|no=15|pos=FW|nat=UZB|name=[[Behruz Abdullayev]]}}
{{Fs player|no=TBD|pos=MF|nat=UZB|name=Otabek Ismatullayev}}
{{Fs player|no=17|pos=DF|nat=UZB|name=[[Ixtiyor Toshpoʻlatov]]}}
{{Fs player|no=TBD|pos=MF|nat=UZB|name=[[Isroil Malikov]]}}
{{Fs player|no=19|pos=DF|nat=UZB|name=[[Shahzod Gʻofurbekov]]}}
{{Fs player|no=20|pos=DF|nat=UZB|name=Otabek Kabulov}}
{{Fs player|no=21|pos=MF|nat=UZB|name=[[Asilbek Umurzoqov]]}}
{{Fs player|no=22|pos=DF|nat=UZB|name=Azimjon Mamatqulov}}
{{Fs player|no=23|pos=MF|nat=UZB|name=[[Turdibek Omonov]]}}
{{Fs player|no=24|pos=MF|nat=UZB|name=Bobur Yorbekov}}
{{Fs player|no=25|pos=FW|nat=UZB|name=Shohjahon Yunusov}}
{{Fs end}}
== Klub hodimlari ==
=== Hozirgi murabbiylar shtabi ===
{| class="wikitable"
!Lavozim
!Xodimlar
|-
|Bosh murabbiy
|{{Flagicon|UZB}} [[Abbosbek Ergashev]]
|-
|Bosh murabbiy yordamchisi
|{{Flagicon|UZB}} [[Abbosbek Mahstaliyev]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/abbosbek-maxstaliev-guliston-jamoasi-yordamchi-murabbiyi |sarlavha=Аббосбек Махсталиев — «Гулистон» жамоаси ёрдамчи мураббийи. |sana=2026-yil 4-mart}}</ref>
|-
|Fitnes murabbiyi
|{{Flagicon|UZB}} [[Zafar Qoraqulov]]
|}
{{refbegin}}
*Oxirgi yangilangan: 2025-yil 19-dekabr
*Manba:
{{refend}}
=== Boshqaruv hodimlari ===
{| class="wikitable"
!Lavozim
!Xodimlar
|-
|Prezident
|[[Oybek Ashurmatov]]
|-
|Bosh direktor
|[[Jahongir Jiyamurodov]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/395235?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia |sarlavha=Жаҳонгир Жиямуродов — "Гулистон" бош директори. |sana=2026-yil 23-fevral}}</ref>
|}
{{refbegin}}
* Oxirgi yangilangan: 2025-yil 19-dekabr
* Manba:
{{refend}}
== Boshqaruv tarixi ==
{| class="wikitable"
!Ism
!Davr
|-
|{{flagicon|SSSR}} [[Mannop Yoqubov]]
|1970
|-
|{{flagicon|SSSR}} [[Vitaliy Suyunov]]
|1973
|-
|{{flagicon|SSSR}} [[Vladimir Desyatchikov]]
|1974—1981
|-
|{{flagicon|UZB}} Rizo Malayev
|1991—1993
|-
|{{flagicon|UZB}} Viktor Remesnik
|1995
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Murod Otajonov]]
|
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Lushan]]
|2011
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Mochinov]]
|2011
|-
|{{flagicon|UZB}} Zohd Nurmatov
|2012
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Baxtiyor Ashurmatov]]
|2012—2013
|-
|{{flagicon|UZB}} Bobur Mirzousmonov
|2014<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/oz/news/gulistonni-bobur-mirzousmonov-boshqarib-turadi|sarlavha="Guliston"ni Bobur Mirzousmonov boshqarib turadi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230528123308/https://championat.asia/oz/news/gulistonni-bobur-mirzousmonov-boshqarib-turadi|arxivsana=2023-05-28|qaralgan sana=2023-05-28}}</ref>
|-
|{{flagicon|UZB}} Abbosbek Ergashev
|2025—hozirgacha<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/guliston-jamoasiga-bosh-murabbiy-tayinlandi |sarlavha="Гулистон" жамоасига бош мураббий тайинланди |sana=2026-yil 24-fevral}}</ref>
|}
== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20130729215052/http://www.fcguliston.uz/ Guliston futbol klubi] Rasmiy sayti
* [https://footballfacts.ru/club/9036-pahtachigulistan Guliston futbol klubi] Footballfacts saytida
* [https://int.soccerway.com/teams/uzbekistan/gulistan-2009/ Guliston futbol klubi] Soccerway saytida
{{Guliston futbol klubi tarkibi}}
[[Turkum:Guliston PFK]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston SSR futbol klublari]]
[[Turkum:Sirdaryo viloyati futbol klublari]]
[[Turkum:Gulistonda sport]]
[[Turkum:1962-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
ly7wlnky97mvljxs5n7xe1shyy5vg8t
PGI Management
0
748560
5995404
5418393
2026-04-13T12:02:11Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995404
wikitext
text/x-wiki
{{AT|en|PGI Management}}
{{Shirkat bilgiqutisi
| name = Pas Grau International
| logo = LogoPGI.png
| type = Andorra xususiy kompaniyasi
| founded = [[Andorra]], (1957)
| key_people = Joan Viladomat (Prezident)
| industry = [[Professional xizmatlar]]
| website = {{URL|pgi.ad}}
}}
'''Pas Grau Internacional''' [[Andorra|Andorrada]] joylashgan, xalqaro changʻi ekspluatatsiyasini boshqarish kompaniyasi. Pas Grau Internacional SAETDE/Grandvalira xalqaro boʻlimidir<ref>{{Veb manbasi|url=https://rocketreach.co/pgi-management-profile_b5e48fcbf42e65f7|sarlavha=PGI Management Information|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220711150028/https://rocketreach.co/pgi-management-profile_b5e48fcbf42e65f7|arxivsana=2022-07-11|sana=11.07.2022|kirish sanasi=2022-07-11}}</ref>.
== Tarixi ==
Pas Grau Internacional boshqaruvi 1957-yil 1-dekabrda<ref>"[http://www.andorraantiga.com/les-primeres-pistes-d-esqui-d-andorra.html Ara fa 51 anys, al Pas de la Casa].</ref> [[Fransiya]] bilan chegaradosh Andorradagi Pas-de-la-Kasa shahrida birinchi changʻi liftining rasmiy ochilishi bilan boshlandi. Oʻtgan yozda PGI asoschisi Francesc Viladomat Teleesquís Viladomat kompaniyasini yaratish ustida ish boshlagan edi.
1957-yildan 1967-yilgacha janob Viladomat tomonidan yaratilgan togʻ-changʻi kurorti Pas-de-la-Kasadagi eng zamonaviy inshootlarni oʻz ichiga oldi. 1967-yil 22-noyabrda SAETDE (Societat Anònima d'Equipament Turístic-Esportiu de la Parròquia d'Emcamp) tashkil etildi va ikkita changʻi lifti, Escola va Font Negre ishga tushdi. 14-avgust kuni Franchesk Viladomat va Encamp komu ikki firmani birlashtirish toʻgʻrisida shartnoma imzoladilar.
1967-yildan 2004-yilgacha Pas de la Casa's Grau Roig koʻproq yangi obyektlarni, jumladan, olinadigan 6 oʻrindiqli stul, Funicamp (6,137 metrli teleferik), restoranlar, FIS Stadioni va boshqalarni ishlab chiqdi va changʻi kurortini dunyodagi eng yiriklaridan biriga aylantirdi.
2003-yil oktyabr oyida Pas de la Casa-Grau Roig va Soldeu-el Tarter oʻrtasidagi tijorat birlashuvi natijasida Grandvaliraning yangi changʻi domeni<ref>"[http://www.turiski.es/grandvalira-cumple-10-anos-liderando-el-mercado-de-los-pirineos/ Grandvalira Cumple 10 Años Liderando El Mercado De Los Pirineos] "Turiski. Published 16 October 2013.</ref> ommaviy boʻldi.
2005-yilda Joan Viladomat changʻi va togʻ loyihalarini ilgari surish, maslahat berish va boshqarish uchun Pas Grau Internacional kompaniyasiga asos solgan. Pas Grau Internacional bilan Grandvalira/SAETDE 50 yil davomida olingan barcha bilimlardan foydalanadi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ampliz.com/company/pgi-management/83311675|sarlavha=Ampliz Overview|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250128020351/https://www.ampliz.com/company/pgi-management/83311675|arxivsana=2025-01-28|sana=11.07.2022|qaralgan sana=2022-07-11}}</ref>
[[Fayl:Panorama_Pas_de_la_Casa.jpg|center|thumb|800x800px| Grandvalira: Pas de la Casa sektori]]
== Xizmatlari ==
Pas Grau Internacional xizmatlari changʻi domenini loyihalashdan tortib uni toʻldirish va boshqarishgacha boʻlgan gamutni boshqaradi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://fullforms.com/PGI/Pas-Grau-Internacional/12622|sarlavha=Pas Grau Internacional|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170515191031/http://fullforms.com/PGI/Pas-Grau-Internacional/12622|arxivsana=2017-05-15|sana=11.07.2022|kirish sanasi=2022-07-11}}</ref>
Uning xizmatlari orasida biznes imkoniyatlarini aniqlash, yetkazib beruvchilarni tanlash va muvofiqlashtirish, xarajatlar tahlili va investitsiya samaradorligi kiradi. Rivojlanish xizmatlari biznes strategiyasi, jarayonlarni tahlil qilish va qayta loyihalash, [[Benchmarking|taqqoslash]], bozor maʼlumotlari va [[Innovatsiya|innovatsiyalardir]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/06284978|sarlavha=PGI MANAGEMENT LIMITED|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220711144556/https://find-and-update.company-information.service.gov.uk/company/06284978|arxivsana=2022-07-11|sana=11.07.2022|kirish sanasi=2022-07-11}}</ref>.
Operatsion va boshqaruv xizmatlariga quyidagilar kiradi: changʻi zonasi operatsiyalari (liftlar, yon bagʻirlar, qor tozalash va qor tayyorlash), togʻ biznesini rivojlantirish (changʻi maktabi, oziq-ovqat va ichimliklar, qishki va yozgi tadbirlar va doʻkonlar va ijara), savdo va marketing (joylashuvni aniqlash, narxlash, savdo operatsiyalari va bron qilish markazi), Yordam xizmatlari (IT, moliya va boshqaruv, inson resurslari va umumiy xizmatlar)<ref>{{Veb manbasi|url=https://ad.linkedin.com/company/pasgrauinternational|sarlavha=Pas Grau International (PGI)|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230910175159/https://ad.linkedin.com/company/pasgrauinternational|arxivsana=2023-09-10|sana=11.07.2022|qaralgan sana=2022-07-11}}</ref>.
== Asosiy loyihalar ==
[[Fayl:Shahdag02.jpg|thumb| Shohdagdagi changʻi lifti]]
Hozirda Pas Grau Internacional Shahdag Mountain Resort<ref>"[http://azertag.az/en/xeber/Shahdag_Winter_Summer_Tourism_Complex_Andorran_PGI_Management_Company_ink_agreement-82093 Shahdag Winter-Summer Tourism Complex, Andorran PGI Management Company sink agreement]. "Azertag.</ref> ([[Ozarbayjon]]), GrandErzurum: Palandöken & Konakli ([[Arzirum|Erzurum]] –Turkiya), Gavarnie –Gedre ([[Fransiya]]), Hautacam (Fransiya), Calafate Mountain Park<ref>"[http://www.nevasport.com/noticias/art/39431/Pas-Grau-inaugura-la-estacion-de-El-Calafate/ Pas Grau inaugura la estación de El Calafate] Nevasport. Publisehed 11/ Junes 2013.</ref> ([[Argentina]]) va Shimbuloq ([[Olmaota]] – [[Qozogʻiston]]) qoʻllab-quvvatlaydi va ishlatadi.
Shuningdek, Pas Grau Internacional [[Qozogʻiston|Qozogʻistondagi]] Kok Jailau va (Bovec – [[Sloveniya]]) togʻ-changʻi kurortini yangilash va joylashtirish boʻyicha Bosh rejani ishlab chiquvchi xalqaro konsorsiumning bir qismidir.
Pas Grau Internacional [[Erjiyos|Erciyes]] (Kayseri – [[Turkiya]]) uchun togʻ-changʻi kurortini boshqarish va GranPallars ([[Kataloniya]] Pireneyi – [[Ispaniya]]) uchun togʻ operatsiyasiga masʼul edi. Uning birinchi loyihalaridan biri Ski Himalayas Resort (Manali – [[Hindiston]]) bilan trening shartnomasi edi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
dskq7w511adkldjmsj6qu5pypcj8hwm
Brown universiteti
0
748581
5995666
5969685
2026-04-14T04:05:06Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */
5995666
wikitext
text/x-wiki
{{Universitet
|nomi = Brown universiteti
|qisqartma =
|tasvir = Brown University logo.svg
|tasvir_tagyozuvi = Universitet logosi
|xalqaronom = Brown University
|shior = ''In Deo Speramus'' ([[Lotincha]])<ref>{{veb manbasi|url=https://www.brown.edu/Administration/Admission/gettoknowus/factsandfigures.html|title=Brown University Admission Facts and Figures|publisher=Brown University|access-date=11 Iyul, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20120708053600/http://www.brown.edu/Administration/admission/gettoknowus/factsandfigures.html|archive-date=July 8, 2012|url-status=dead}}</ref>
|asos_yil = {{start date and age|1764|9|15}}
|turi = Universitet
|prezident = [[Christina Paxson]]
|rektor = Richard M. Locke<ref>{{veb manbasi|last1=Nickel|first1=Mark|title=Locke named 13th provost of Brown University|url=https://news.brown.edu/articles/2015/06/locke|website=News from Brown|publisher=Brown University|access-date=11 Iyul, 2022|quote=Richard M. Locke... has been appointed provost of the University... [starting] July 1, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905203111/https://news.brown.edu/articles/2015/06/locke|archive-date=September 5, 2015|url-status=live}}</ref>
|talabalar = 10,333 (2019 kuz)<ref name = CDS>{{veb manbasi |title=Common Data Set 2019-2020 |url=https://oir.brown.edu/sites/g/files/dprerj381/files/2020-04/CDS_2019_2020.pdf |website=Brown University |access-date=11 Iyul, 2022|archive-date=February 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210223222557/https://oir.brown.edu/sites/g/files/dprerj381/files/2020-04/CDS_2019_2020.pdf |url-status=live }}</ref>
|bakalavriat = 7,160 (2019 kuz)<ref name = CDS/>
|magistratura = 3,173 (2019 kuz)<ref name = CDS/>
|aspirantura =
|doktorantura =
|akademik =
|doktor =
|professor =
|oʻqituvchi =
|kempus = Urban, {{convert|143|acres|km2}}
|manzil = Providence RI 02912
|vebsayt = {{URL|brown.edu}}
}}
'''Brown universiteti''' — [[Rod-Aylend|Rhode shtati]]ning Providence shahridagi xususiy Ivy League tadqiqot [[universitet]]idir. 1764-yilda Angliyaning Rhode koloniyasi va Providence plantatsiyalarida kollej sifatida tashkil etilgan Brown Qoʻshma Shtatlardagi yettinchi eng qadimgi oliy taʼlim muassasasi va Amerika inqilobidan oldin tuzilgan toʻqqizta mustamlaka kollejlaridan biri hisoblanadi<ref>{{veb manbasi |url=https://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=B0180 |sarlavha=Encyclopedia Brunoniana | Bicentennial celebration |nashriyot=Brown University |kirish sanasi=11 Iyul, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20100528014708/http://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=B0180 |arxiv-sana=28-may 2010-yil |url-status=live |qaralgan sana=2022-07-11 |arxivsana=2010-05-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100528014708/http://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=B0180 }}</ref>.
'''Brown''' tashkil etilganda Shimoliy Amerikadagi birinchi kollej boʻlib, ularning diniy mansubligidan qatʼiy nazar talabalarni qabul qildi<ref name=":7">{{kitob manbasi|last=Bronson|first=Walter Cochrane|url=https://archive.org/details/historyofbrownun0000bron|title=The History of Brown University, 1764-1914|date=1914|publisher=Providence, The University|others=Internet Archive|isbn=978-0-405-03697-2|pages=147}}</ref>. Universitetda Qoʻshma Shtatlardagi eng qadimgi amaliy matematika dasturi, Ivy Ligasidagi eng qadimgi muhandislik dasturi va Yangi Angliyadagi uchinchi eng qadimgi tibbiy dastur mavjud<ref name=":9">{{kitob manbasi|last=Suzuki|first=Jeff|url=https://books.google.com/books?id=lew5IC5piCwC|title=Mathematics in Historical Context|date=2009-08-27|publisher=MAA|isbn=978-0-88385-570-6|pages=374|language=en|access-date=11 Iyul, 2022|archive-date=24-oktabr 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20211024044609/https://books.google.com/books?id=lew5IC5piCwC&newbks=0&hl=en|url-status=live}}</ref><ref>{{kitob manbasi|last=Maugin|first=Gerard A.|url=https://books.google.com/books?id=-QhAAAAAQBAJ&q=brown+engineering+oldest+ivy+league&pg=PA55|title=Continuum Mechanics Through the Twentieth Century: A Concise Historical Perspective|date=2013-04-08|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-94-007-6353-1|language=en|access-date=11 Iyul, 2022|archive-date=30-aprel 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210430064612/https://books.google.com/books?id=-QhAAAAAQBAJ&q=brown+engineering+oldest+ivy+league&pg=PA55|url-status=live}}</ref><ref name=":13">{{kitob manbasi|last1=Parsons|first1=Charles W|url=https://www.worldcat.org/title/medical-school-formerly-existing-in-brown-university-its-professors-and-graduates/oclc/1038137370|title=The medical school formerly existing in Brown University, its professors and graduates|last2=Rhode Island Historical Society|date=1881|publisher=S.S. Rider|location=Providence, R.I.|language=English|oclc=1038137370|access-date=11 Iyul, 2022|archive-date=15-aprel 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415224234/https://www.worldcat.org/title/medical-school-formerly-existing-in-brown-university-its-professors-and-graduates/oclc/1038137370|url-status=live}}</ref>. Universitet 19-asr oxirida AQShning birinchi [[doktorantura]] institutlaridan biri boʻlib, unga 1887-yilda magistratura va doktoranturani qoʻshdi<ref name=":7" />. 1969-yilda Brown oʻzining Ochiq oʻquv dasturini talabalar lobbichiligidan soʻng qabul qildi. Yangi oʻquv rejasida majburiy „umumiy taʼlim“ taqsimoti talablari bekor qilindi, talabalar „oʻz oʻquv dasturining arxitektori“ga aylandi va ularga tashqi transkriptda qayd etilmagan qoniqarli (oʻtish) yoki kreditsiz (oʻqitmaslik) har qanday kursni oʻqishga ruxsat berdi<ref>{{veb manbasi|familiya=Skidmore|ism=Lydia Defusto, Alex|sana=2019-05-24|sarlavha=Open Curriculum at 50|url=https://www.browndailyherald.com/2019/05/24/open-curriculum-50/|kirish sanasi=11 Iyul, 2022|vebsayt=Brown Daily Herald|til=en-US|arxiv-sana=30-aprel 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210430064610/https://www.browndailyherald.com/2019/05/24/open-curriculum-50/|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=C0780|sarlavha=Encyclopedia Brunoniana | Curriculum|nashriyot=Brown University|kirish sanasi=11 Iyul, 2022|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20140720143046/http://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=C0780|arxiv-sana=20-iyul 2014-yil|url-status=live|qaralgan sana=2022-07-11|arxivsana=2014-07-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140720143046/http://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=C0780}}</ref>. 1971-yilda Brownning koordinatali ayollar instituti Pembrok kolleji universitetga toʻliq birlashtirildi.
2022-yil mart oyi holatiga koʻra, toʻqqizta [[Nobel mukofoti]] laureati Brown bilan bitiruvchilar, oʻqituvchilar yoki tadqiqotchilar, shuningdek, yettita milliy gumanitar fanlar medali sovrindorlari va oʻnta Milliy fan medali sovrindorlari boʻlgan. Boshqa taniqli bitiruvchilar orasida 27 Pulitser mukofoti sovrindorlari, 19 milliarder, bitta [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] Oliy sudi raisi, toʻrtta AQSh Davlat kotibi, Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressining 99 aʼzosi, 57 Rhodes olimlari, 21 MacArtur Genius stipendiatlari va 38 Olimpiya medali sovrindorlari bor<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Olympians|url=https://brownbears.com/sports/2018/4/27/athletics-history-olympians.aspx?id=1589|url-status=live|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210727185837/https://brownbears.com/sports/2018/4/27/athletics-history-olympians.aspx?id=1589|arxiv-sana=2021-07-27|kirish sanasi=14 Iyul, 2022|vebsayt=Brown University Athletics|til=en}}</ref>.
== Tarixi ==
=== Asos va nizom ===
{{Multiple image
| align =
| direction =
| total_width = 350
| image1 = Ezra Stiles.jpg
| alt1 =
| caption1 = Arizachi Ezra Stilz keyinchalik Yel kollejining yettinchi prezidenti boʻldi
| image2 = William Ellery (H. B. Hall).jpg
| caption2 = Arizachi William Ellery 1776-yilda AQSh Mustaqillik Deklaratsiyasini imzolagan
}}
1761-yilda [[Rhode Island]] shtatidagi Nyuportning uchta aholisi koloniya Bosh Assambleyasiga petitsiya loyihasini tuzdilar<ref name=":8">{{kitob manbasi|last=Stiles|first=Ezra|url=https://archive.org/details/cu31924030935765|title=Extracts From the Itineraries and Other Miscellanies of Ezra Stiles, D. D., Ll. D., 1755-1794: With a Selection From His Correspondence|date=1916|publisher=[[Yale University Press]]|editor-last=Dexter|editor-first=Franklin Bowditch|location=[[New Haven, Connecticut]]|pages=25}}</ref>:
Murojaatchilaringiz yosh janoblarga tillar, matematika, geografiya va tarix va boshqa bilim sohalari boʻyicha bilim berish uchun adabiy muassasa yoki maktab ochishni taklif qiladi. Buning uchun… jamoat binosi yoki yoshlarning yashashi va professorlar turar joyi uchun binolar qurish kerak boʻladi.
Uchta petitsiya muallifi Ezra Stiles edi, Nyuportning ikkinchi jamoat cherkovi pastori va Yel universitetining boʻlajak prezidenti; William Ellery, kichik, Qoʻshma Shtatlar Mustaqillik Deklaratsiyasining kelajakdagi imzochisi; va Josias Lindon, boʻlajak koloniya gubernatori. Keyinchalik Stiles va Ellery ikki yildan soʻng kollej nizomining hammualliflari boʻlib xizmat qilishdi. Stiles gazetalari muharriri shunday deb taʼkidlaydi: „Ushbu ariza loyihasi doktor Stilesning Rod-Aylenddagi Kolleji instituti loyihasining Braun universiteti nizomidan oldin boshqa dalillari bilan bogʻlanadi“<ref name=":8" />.
1764-yil sentabr oyida Nyuportning Eski koloniya uyida korporatsiyaning — kollejning boshqaruv organining ochilish yigʻilishi boʻlib oʻtdi. Gubernator Stiven Xopkins kansler, sobiq va boʻlajak gubernator Samuel Uord vitse-kansler, Jon Tillingxast gʻaznachisi va Tomas Eyres kotibi etib saylandi. Nizomda vasiylar kengashi 22 ta baptist, beshta kvaker, beshta [[yepiskop]] va toʻrt nafar jamoatchidan iborat boʻlishi shart edi. 12 nafar stipendiatdan sakkiz nafari baptist boʻlishi kerak, shu jumladan kollej prezidenti, qolganlari esa har qanday yoki barcha konfessiyalarga befarq.
[[Fayl:Brown_University_1792_engraving.jpg|left|thumb|Bu 1792-yilgi gravyura Brownning birinchi nashr etilgan suratidir. Universitet zali oʻng tomonda, Prezident uyi esa chap tomonda joylashgan.]]
Yaratilgan vaqtda Brown nizomi oʻziga xos progressiv hujjat edi. Boshqa kollejlarda qarama-qarshi taʼlimotlarga qarshi oʻquv dasturlari boʻyicha qatʼiy cheklovlar mavjud edi, Braunning nizomida „Fikrlarning mazhab farqlari jamoat va klassik yoʻriqnomaning biron bir qismini tashkil etmasligi kerak“ deb taʼkidlangan. Hujjat qoʻshimcha ravishda „har qanday boshqa [universitet nizomiga] qaraganda konfessional hamkorlik tamoyilini yanada kengroq va tubdan tan oldi“. Braun nizomining oʻzida kollejga aʼzolik uchun diniy imtihon oʻtkazish taqiqlangani haqidagi tez-tez takrorlanadigan bayonot notoʻgʻri; boshqa kollej nizomlari ham xuddi shunday liberal edi<ref name=":4">{{kitob manbasi|last=Phillips|first=Janet M|url=https://www.brown.edu/web/documents/short-history-of-brown.pdf|title=Brown University:A Short History|date=1992|publisher=Office of University Relations, Brown University|location=Providence, RI|language=English|oclc=30582651|access-date=14 Iyul, 2022|archive-date=9-yanvar 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109150423/https://www.brown.edu/web/documents/short-history-of-brown.pdf|url-status=live}}</ref>.
=== Brown oilasi ===
[[Fayl:Nicholas_Brown_Jr_by_Chester_Harding_1836.jpg|thumb|Kichik Nicholas Brownning sovgʻasidan soʻng (1786-yil sinfi) universitet uning sharafiga oʻzgartirildi.]]
Kollejni Providensga koʻchirish, uning birinchi binosini qurish va vaqfni taʼminlashda qul savdosi bilan shugʻullanuvchi [[Nicholas Brown]], uning oʻgʻli kichik Nicholas Brown (1786-yil sinfi), Jon Braun, Jozef Braun va abolitsionist Muso Braun muhim rol oʻynagan. Jozef kollejda tabiiy falsafa professori boʻldi; Jon 1775-yildan 1796-yilgacha uning gʻaznachisi boʻlib xizmat qilgan; Kichik Nikolay amakisining oʻrniga 1796-yildan 1825-yilgacha xazinachi boʻldi<ref>Szep, Jason. [https://www.reuters.com/article/us-usa-slavery-brown/brown-exhibit-traces-links-to-slave-trade-idUSN2831643920070329#:~:text=PROVIDENCE%2C%20Rhode%20Island%20(Reuters), were%20shot%20dead%20or%20drowned. Brown exhibit traces links to slave trade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200719022715/https://www.reuters.com/article/us-usa-slavery-brown/brown-exhibit-traces-links-to-slave-trade-idUSN2831643920070329#:~:text=PROVIDENCE%2C%20Rhode%20Island%20(Reuters),were%20shot%20dead%20or%20drowned. |date=July 19, 2020 }} Reuters, March 29, 2007.</ref>.
1803-yil 8-sentabrda korporatsiya ovoz berdi: „5000 dollar xayriya, agar bu kollejga kech boshlanganidan keyin bir yil ichida amalga oshirilsa, donorga kollej nomini berish huquqini beradi.“ Keyingi yili apellyatsiyaga kollej gʻaznachisi kichik Nikolas Braun javob berdi. 1804-yil 6-sentabrdagi maktubida Brown „Rhode Island kollejiga besh ming dollar xayriya qilish, uni tashkil etish fondi sifatida abadiy qolish uchun“ majburiyatini oldi. Notiqlik va Belles harflari professori." Sovgʻani eʼtirof etgan holda, oʻsha kuni korporatsiya „Ushbu kollej kelajakda Braun universiteti nomi bilan atalishi va tanilishi uchun“ ovoz berdi<ref>{{kitob manbasi|last=University|first=Brown|url=https://books.google.com/books?id=6zl-AAAAIAAJ|title=Historical Catalogue of Brown University, 1764-1914|date=1914|publisher=The University|pages=11|language=en|access-date=14 Iyul, 2022|archive-date=28-oktabr 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028221008/https://books.google.com/books?id=6zl-AAAAIAAJ|url-status=live}}</ref>. Yillar davomida kichik Nicholas Brownning xayr-ehsonlari jami 160 000 dollarni tashkil etdi va Umid kolleji (1821-22) va Menning Xoll (1834-35) qurish uchun mablagʻlarni oʻz ichiga oldi.
1904-yilda Jon Karter Brown kutubxonasi Brown kampusida mustaqil moliyalashtiriladigan tadqiqot kutubxonasi sifatida tashkil etilgan; kutubxona kolleksiyasi kichik Nicholas Brown, ning oʻgʻli John Carter Brownning fondiga asos solingan.
=== Prezidentlar ===
{{Multiple image
| align =
| direction =
| total_width = 300
| image1 = JonathanMaxcy.jpg
| alt1 =
| caption1 = Brownning 2-prezidenti [[Jonathan Maxcy]] prezident lavozimini egallagan birinchi bitiruvchi edi.
| image2 = Francis Wayland by George Peter Alexander Healy (cropped).jpg
| caption2 = Brownning 4-prezidenti [[Francis Wayland]] Amerika universitetlarini kengroq o'quv dasturini qabul qilishga chaqirdi.
| perrow = 2/2
| image3 = DrRuthJSimmons.jpg
| image4 = Christina paxson.jpg
| caption3 = Brownning 18-prezidenti [[Ruth Simmons]] Iyv Ligasining birinchi [[Afroamerikaliklar|Afro-Amerikalik]] prezidenti edi.
| caption4 = Brownning 19-prezidenti [[Christina Paxson]] bu lavozimda 2012-yildan beri ishlaydi.
}}
1764-yilda tashkil etilganidan buyon oʻn toʻqqiz kishi universitet prezidentlari boʻlib ishlagan. 2012-yildan beri Christina Hull Paxson prezident boʻlib ishlagan. Paxson avvalroq [[Princeton universiteti]]ning Jamoat va xalqaro aloqalar maktabi dekani va Princeton iqtisodiyot boʻlimi mudiri lavozimlarida ishlagan. Paxsonning bevosita salafi Rut Simmons [[Ivy League]] institutining birinchi afro-amerikalik prezidenti sifatida qayd etilgan. Boshqa diqqatga sazovor prezidentlar orasida akademik Vartan Gregorian; va faylasuf va iqtisodchi Francis Wayland.
=== Qullik va adolat hisoboti ===
2003-yilda universitetning oʻsha paytdagi prezidenti Ruth Simmons Brownning XVIII asrdagi qullik bilan bogʻliqligini oʻrganish uchun boshqaruv qoʻmitasini ishga tushirdi. 2006-yil oktabr oyida qoʻmita oʻz xulosalarini hujjatlashtirgan hisobotni eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi |url=https://www.brown.edu/Research/Slavery_Justice/documents/SlaveryAndJustice.pdf |sarlavha=Slavery and Justice |vebsayt=www.brown.edu |kirish sanasi=14 Iyul, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160330161220/http://www.brown.edu/Research/Slavery_Justice/documents/SlaveryAndJustice.pdf |arxiv-sana=30-mart 2016-yil |url-status=live }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|last=Belluck|first=Pam|date=2006-10-19|title=Panel Suggests Brown U. Atone for Ties to Slavery|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2006/10/19/education/19brown.html|access-date=14 Iyul, 2022|issn=0362-4331|archive-date=9-noyabr 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109023551/http://www.nytimes.com/2006/10/19/education/19brown.html|url-status=live}}</ref>.
„Qullik va adolat“ deb nomlangan hujjatda universitet transatlantik qul savdosidan va qul boʻlgan odamlar mehnatidan bevosita va bilvosita foyda olish yoʻllari batafsil bayon etilgan. Hisobot, shuningdek, universitet ushbu merosga qanday munosabatda boʻlishi kerakligi boʻyicha yettita tavsiyani oʻz ichiga oladi. Oʻshandan beri Brown ushbu tavsiyalarning bir qatorini, jumladan Qullik va adolatni oʻrganish markazini tashkil etishni, Qullik yodgorligini qurishni va Providens davlat maktablari uchun 10 million dollarlik doimiy jamgʻarmani moliyalashni yakunladi.
„Qullik va adolat“ hisoboti Amerika universitetining qullik bilan aloqalarini hal qilish boʻyicha birinchi yirik saʼy-harakatlarini belgilab berdi va boshqa institutlarni ham shunga oʻxshash jarayonlarni amalga oshirishga undadi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The US is grappling with its history of slavery. The blueprint for dealing with it? Some say Brown University|url=https://www.usatoday.com/in-depth/news/education/2019/12/16/slavery-reparations-brown-university-antigua-colleges-paying-up/4401725002/|kirish sanasi=14 Iyul, 2022|vebsayt=www.usatoday.com|til=en|arxiv-sana=11-aprel 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210411044815/https://www.usatoday.com/in-depth/news/education/2019/12/16/slavery-reparations-brown-university-antigua-colleges-paying-up/4401725002/|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|familiya=Cellini|ism=Richard|sarlavha=How Universities Can Respond to Their Slavery Ties|url=https://www.chronicle.com/article/how-universities-can-respond-to-their-slavery-ties/|kirish sanasi=14 Iyul, 2022|vebsayt=www.chronicle.com|arxiv-sana=7-noyabr 2020-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201107233159/https://www.chronicle.com/article/how-universities-can-respond-to-their-slavery-ties/|url-status=live}}</ref>.
== Gerb ==
Brown gerbi 1834-yilda yaratilgan. Oʻtgan yili prezident Francis Wayland maktabning asl muhrini universitet 1804-yilda qabul qilgan nomga moslashtirish uchun yangilash qoʻmitasiga topshiriq bergan edi. Gerbning markaziy qismida toʻrt qismga boʻlingan sektorlar qizil xoch bilan oq shlyapa joylashgan. Gerbning har bir sektorida ochiq kitob joylashgan. Qalqon tepasida qizil va oq tors tepasida bulutlar orasida ulugʻvorlikda quyoshning yuqori yarmidan iborat tepalik bor<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Encyclopedia Brunoniana {{!}} Seal|url=https://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=S0090|kirish sanasi=15 Iyul, 2022|vebsayt=www.brown.edu|arxiv-sana=27-yanvar 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210127223348/https://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=S0090|url-status=live|qaralgan sana=2022-07-15|arxivsana=2021-01-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210127223348/https://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Databases/Encyclopedia/search.php?serial=S0090}}</ref>.
== Reytinglar ==
{{Infobox US university ranking
| ARWU_NU = 42–56
| USNWR_NU = 14
| USNWR_W = 119
| THE_WSJ = 5
| Forbes = 26
| QS_W = 60
| THES_W = 61
| ARWU_W = 101–150
| Wamo_NU = 37
}}
{|class="infobox" style="width: 22em;"
|-
! colspan="2" style="font-size: 100%; text-align: center;" |
<big>USNWR bitiruvchilari reytingi</big><ref name="USNWR Grad School Rankings">{{jurnal manbasi |date= |title=Brown University Graduate Programs |url=https://www.usnews.com/best-graduate-schools/top-graduate-schools/brown-university-217156 |magazine=U.S. News & World Report |access-date=15 Iyul, 2022}}</ref>
|-
| Engineering
| 53
|-
| Medicine: Primary Care
| 14
|-
| Medicine: Research
| 35
|}
{|class="infobox" style="width: 22em;"
|-
! colspan="2" style="font-size: 100%; text-align: center;" |
<big>USNWR idoraviy reytinglari</big><ref name="USNWR Grad School Rankings"/>
|-
| Biological Sciences
| 37
|-
|Biostatistics
|13
|-
| Chemistry
| 62
|-
| Computer Science
| 26
|-
| Earth Sciences
| 12
|-
| Economics
| 20
|-
| English
| 13
|-
| History
| 18
|-
| Mathematics
| 14
|-
| Physics
| 28
|-
| Political Science
| 41
|-
| Psychology
| 23
|-
| Public Affairs
| 62
|-
| Public Health
| 16
|-
| Sociology
| 20
|}
Brown universiteti Nyu-Angliya oliy taʼlim komissiyasi tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan. The Wall Street Journal/Times Higher Education 2021-yilgi reytinglari uchun Brownni „Eng yaxshi kollejlar 2021“ nashrida 5-oʻrinni egalladi<ref>{{yangiliklar manbasi|date=2020-09-17|title=Best Colleges 2021: Explore the Full WSJ/THE College Ranking List|language=en-US|work=Wall Street Journal|url=https://www.wsj.com/articles/best-colleges-2021-explore-the-full-wsj-the-college-ranking-list-11600383830|access-date=15 Iyul, 2022|issn=0099-9660|archive-date=15-yanvar 2021-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115065454/https://www.wsj.com/articles/best-colleges-2021-explore-the-full-wsj-the-college-ranking-list-11600383830|url-status=live}}</ref>.
Forbes jurnalining 600 ta tadqiqot universitetlari, liberal sanʼat kollejlari va xizmat koʻrsatish akademiyalarini joylashtirgan „Amerikaning eng yaxshi kollejlari 2021“ yillik reytingi Brownni umumiy reytingda 26-oʻrinni va universitetlar orasida 23-oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi |sarlavha=Brown University |url=https://www.forbes.com/colleges/brown-university/?list=top-colleges |magazine=Forbes |sana=15-avgust 2019-yil |kirish sanasi=15 Iyul, 2022 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160422001952/http://www.forbes.com/colleges/brown-university/?list=top-colleges |arxiv-sana=22-aprel 2016-yil |url-status=live }}</ref>.
US News & World Report oʻzining 2021-yilgi nashrida Brownni milliy universitetlar orasida 14-oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=2021 Best National University Rankings|url=https://www.usnews.com/best-colleges/rankings/national-universities|kirish sanasi=15 Iyul, 2022|vebsayt=U.S. News and World Report|arxiv-sana=23-fevral 2017-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20170223062922/https://www.usnews.com/best-colleges/rankings/national-universities|url-status=live}}</ref>. 2021-yilgi nashr, shuningdek, Brownni bakalavriat taʼlimi boʻyicha 1-oʻrinni, eng innovatsion maktablarda 20-oʻrinni va eng yaxshi qiymatga ega maktablarda 18-oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Brown University Overall Rankings|url=https://www.usnews.com/best-colleges/brown-university-3401/overall-rankings|kirish sanasi=15 Iyul, 2022|vebsayt=U.S. News and World Report|arxiv-sana=13-fevral 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210213091444/https://www.usnews.com/best-colleges/brown-university-3401/overall-rankings|url-status=live}}</ref>.
Washington Monthly 2020-yilda Brownni ijtimoiy harakatchanlik, tadqiqot va davlat xizmatini ilgari surish bilan oʻlchanadigan jamoat manfaatiga qoʻshgan hissasi asosida AQShdagi 389 milliy universitet orasida 37-oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi |url=https://washingtonmonthly.com/2020college-guide/national |sarlavha=2020 National University Rankings |magazine=Washington Monthly |kirish sanasi=15 Iyul, 2022 |arxiv-sana=1-sentabr 2020-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20200901051024/https://washingtonmonthly.com/2020college-guide/national |url-status=live }}</ref>.
2020-yil uchun U.S. News & World Report Brown dunyo miqyosida 102-oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.usnews.com/education/best-global-universities/search?name=brown|sarlavha=Usnews.com|kirish sanasi=15 Iyul, 2022}}</ref>.
2014-yilda Forbes jurnali Brownni „Amerikaning eng tadbirkor universitetlari“ roʻyxatida 7-oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.forbes.com/sites/liyanchen/2014/07/30/startup-schools-americas-most-entrepreneurial-universities/|sarlavha=Startup Schools: America's Most Entrepreneurial Universities|muallif=Liyan Chen|work=Forbes|kirish sanasi=15 Iyul, 2022|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20150803165717/http://www.forbes.com/sites/liyanchen/2014/07/30/startup-schools-americas-most-entrepreneurial-universities/|arxiv-sana=3-avgust 2015-yil|url-status=live}}</ref>. [[Forbes]] tahlilida „LinkedInʼda oʻzini asoschi va biznes egasi sifatida koʻrsatgan bitiruvchilar va talabalar“ nisbati hamda bitiruvchilar va talabalarning umumiy soni koʻrib chiqildi. LinkedIn Forbes reytingini alohida taʼkidlab, Brownni „Startaplarda [[dasturiy taʼminot]] ishlab chiquvchilari uchun eng yaxshi bakalavriat universitetlari“ orasida uchinchi ([[Massachusetts texnologiya instituti|MIT]] va [[Princeton universiteti|Princeton]] oʻrtasida) joylashtirdi. LinkedIn metodologiyasi aʼzolik maʼlumotlar bazasida „millionlab bitiruvchilar profili“ ning martaba yoʻlini tekshirishni oʻz ichiga oladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.linkedin.com/edu/rankings/us/undergraduate-software-engineering-small?trk=edu-rankings-ctg-card|sarlavha=LinkedIn.com}}</ref>.
AQSh Taʼlim vazirligining 2020-yilgi maʼlumotlariga koʻra, Brown kompyuter fanlari bitiruvchilarining oʻrtacha boshlangʻich maoshi Qoʻshma Shtatlarda eng yuqori boʻlgan<ref>{{veb manbasi |sarlavha=25 Best Colleges for Computer Science 2020 {{!}} GradReports |url=https://www.gradreports.com/best-colleges/computer-science |kirish sanasi=15 Iyul, 2022 |vebsayt=www.gradreports.com |til=English}}</ref>.
2020-yilda US News Brownning Warren Alpert tibbiyot maktabini qabul qilish darajasi 2,8 foiz bilan mamlakatdagi eng tanlangan 9-oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=10 Medical Schools With the Lowest Acceptance Rates|url=https://www.usnews.com/education/best-graduate-schools/the-short-list-grad-school/articles/2017-03-16/10-medical-schools-with-the-lowest-acceptance-rates|work=U.S. News & World Report|kirish sanasi=15 Iyul, 2022|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20170316165128/https://www.usnews.com/education/best-graduate-schools/the-short-list-grad-school/articles/2017-03-16/10-medical-schools-with-the-lowest-acceptance-rates|arxiv-sana=16-mart 2017-yil|url-status=dead}}</ref>.
2016, 2017, 2018 va 2021-yillarda universitet mamlakatdagi har qanday universitetda eng koʻp Fulbrayt oluvchilarni ishlab chiqardi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Top Producers of Fulbright U.S. Scholars and Students, 2020-21|url=https://www.chronicle.com/article/top-producers-of-fulbright-u-s-scholars-and-students-2020-21|kirish sanasi=15 Iyul, 2022| vebsayt=www.chronicle.com|arxiv-sana=5-aprel 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210405223225/https://www.chronicle.com/article/top-producers-of-fulbright-u-s-scholars-and-students-2020-21|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Brown ranked nation's No. 2 producer of Fulbright winners for 2019-20|url=https://www.brown.edu/news/2020-02-10/fulbright|kirish sanasi=15 Iyul, 2022|vebsayt=Brown University|til=en|arxiv-sana=3-mart 2021-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210303185133/https://www.brown.edu/news/2020-02-10/fulbright|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi |sarlavha=Brown is nation's top Fulbright-producing university, U.S. State Department data shows |url=https://www.brown.edu/news/2022-02-28/fulbright |kirish sanasi=15 Iyul, 2022 |vebsayt=Brown University |til=en}}</ref>.
== Taniqli bitiruvchilar ==
Brownning oʻtmishdagi va hozirgi professor-oʻqituvchilari orasida oltita Nobel mukofoti sovrindorlari bor: Lars Onsager ([[Kimyo]], 1968), Leon Kuper (Fizika, 1972), Jorj Snel (Fiziologiya yoki Tibbiyot, 1980), Jorj Stigler (Iqtisodiy fanlar, 1982), Vernon L. Smit (Iqtisodiyot fanlari, 2002) va J. Maykl Kosterlitz (Fizika, 2016).
Oʻtmish va hozirgi fakultetning taniqli oʻqituvchilari orasida biologlar Enn Fausto-Sterling (Ph.D. 1970) va Kennet R. Miller (Sc.B. 1970); kompyuter olimlari Robert Sedgewick va Andries van Dam; iqtisodchilar Hyman Minsky, Glenn Loury, Jorj Stigler, Mark Blyth va Emili Oster; tarixchilar Gordon S. Wood va Joan Wallach Scott; matematiklar Devid Geyl, Devid Mumford, Meri Kartrayt va Solomon Lefschetz; fiziklar Silvestr Jeyms Geyts va Jerald Guralnik. Adabiyot fakulteti tarkibiga Chinua Achebe, Ama Ata Aidoo va Karlos Fuentes kiradi. Braun oʻqituvchilari va siyosatshunoslik va jamoat ishlari boʻyicha stipendiyalari orasida Italiyaning sobiq bosh vaziri va Yevropa Ittifoqining sobiq rahbari Romano Prodi; Braziliyaning sobiq prezidenti Fernando Kardoso; Chili sobiq prezidenti Rikardo Lagos; va Sovet Bosh vaziri Nikita Xrushchevning oʻgʻli Sergey Xrushchev. Boshqa fakultetga faylasuf Marta Nussbaum, muallif Ibram X. Kendi va sogʻliqni saqlash shifokori Ashish Ja kiradi.
<gallery class="center" mode="nolines" caption="'''Brown universitetining taniqli bitiruvchilari:'''">
File:Samuel Gridley Howe.jpg|[[Samuel Gridley Howe]], 1821-yil sinfi, abolitsionist va koʻrlar uchun himoyachi
File:John Hay, bw photo portrait, 1897.jpg|[[John Hay]], 1858-yil sinfi, [[Abraham Lincoln]]ning shaxsiy kotibi va AQSh Davlat kotibi
File:Charles Evans Hughes cph.3b15401.jpg|[[Charles Evans Hughes]], 1881-yilgi sinf, Qoʻshma Shtatlar bosh sudyasi va AQSh Davlat kotibi
File:John D. Rockefeller Jr. cph.3a03736 (cropped).jpg|[[John D. Rockefeller Jr.]], 1897-yil sinfi, xayriyachi va Rockefeller markazi ishlab chiqaruvchisi
File:Lois Lowry author 2014 (cropped).jpg|[[Lois Lowry]], 1958-yil sinfi, Newbery medali sovrindori ''The Giver'' va ''Number the Stars'' kitoblari muallifiFile:Ted Turner.jpg|[[Ted Turner]], c1960-yil sinfi, [[CNN]], TBS va kurash boʻyicha jahon chempionati asoschisi va xayriyachi
File:John Sculley 2006 (closeup).jpg|[[John Sculley]], 1961-yilgi sinf, Apple Inc.ning sobiq bosh direktori va [[PepsiCo]] prezidenti
File:Janet Yellen official Federal Reserve portrait.jpg|[[Janet Yellen]], 1967-yil toifasi, Federal zaxira raisi va AQSh Gʻaznachilik kotibi lavozimlarida ishlagan birinchi ayol
File:Andre Leon Talley at the 2009 Tribeca Film Festival (cropped).jpg|[[André Leon Talley]], 1972-yil sinfi, sobiq katta muharrir va ''[[Vogue (jurnal)|Vogue]]'' kreativ direktori
File:Brian Moynihan FT CNBC Nightcap.jpg|[[Brian Moynihan]], 1981-yil, [[Bank of America]] raisi va bosh direktori
File:Ira Glass at the 73rd Annual Peabody Awards ii (cropped).jpg|[[Ira Glass]], 1982-yil sinfi, radio shaxsi va ''[[This American Life]]'' dasturining boshlovchisi
File:Jim Yong Kim 2015.jpg|[[Jim Yong Kim]], 1982-yil sinfi, 12-Jahon banki guruhi prezidenti 17-Dartmut kolleji prezidenti
File:John Kennedy Jr 1997 (cropped).jpg|[[John F. Kennedy Jr.]], 1983-yil sinfi, huquqshunos, jurnalist va jurnal nashriyotchisi
File:DavisGuggenheimJI1 (cropped).jpg|[[Davis Guggenheim]], 1986-yilgi sinf, [[Oskar]] mukofotiga sazovor boʻlgan hujjatli film rejissori
File:Laura Linney 2016 (cropped).jpg|[[Laura Linney]], 1986-yil toifasi, aktrisa, 4 ta [[Emmy mukofoti]] sovrindori va 3 marta [[Oskar]] nomzodi
File:Jesse Tyler Ferguson, Jason Winer, Horace Newcomb and Julie Bowen, May 2010 (1) (cropped).jpg|[[Julie Bowen]], 1991-yil toifasi, aktrisa, olti marta '''Emmy mukofoti''' nomzodi
File:TraceeEllisRossbyErikMelvin (1).jpg|[[Tracee Ellis Ross]], 1994-yil sinfi, aktrisa, model, komediyachi va teleboshlovchi
File:Andrew Yang by Gage Skidmore.jpg|[[Andrew Yang]], 1996-yilgi sinf, biznesmen va AQSh prezidentligiga nomzod
File:MSNBC host Chris Hayes (8024131849) (cropped, closeup).jpg|[[Chris Hayes]], 2001-yil sinfi, siyosiy sharhlovchi va ''[[All In with Chris Hayes]]'' koʻrsatuvi boshlovchisi
File:John Krasinski and Josh Wood (cropped).jpg|[[John Krasinski]], 2001-yilgi sinf, aktyor, rejissor, produser va ssenariy muallifi
File:Knight Foundation, A.G. Sulzberger 3 (cropped closeup).jpg|[[A. G. Sulzberger]], 2003-yil sinfi, ''[[The New York Times]]'' nashriyoti
File:Emma Watson interview in 2017.jpg|[[Emma Watson]], 2014-yil sinfi, aktrisa, model, faol
</gallery>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{URL|brown.edu|Rasmiy sayti}}
* https://brownbears.com/index.aspx
[[Turkum: AQShdagi universitetlar]]
[[Turkum:Universitetlar]]
gro7gi360d0qxefqdeug0jvbet0fdzv
Tufts universiteti
0
749501
5995411
5871311
2026-04-13T12:07:30Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995411
wikitext
text/x-wiki
{{Universitet
|nomi = Tufts universiteti
|qisqartma =
|tasvir = Tufts University wordmark.svg
|tasvir_tagyozuvi = Universitet logosi
|xalqaronom = Tufts University
|shior = ''Pax et Lux'' ([[Lotincha]])
|asos_yil = {{start date and age|1852}}
|turi = Universitet
|prezident = [[Anthony Monaco]]
|rektor = Caroline Genco
|talabalar = 11,878 (2019 kuz)<ref name=About/>
|fakultet = 1,546 (2019 kuz)<ref name=About>{{veb manbasi |url=https://www.tufts.edu/about/tufts-at-a-glance |publisher=Tufts University |title=Tufts at a Glance |date=January 26, 2016 |access-date=13 Iyul, 2022}}</ref>
|bakalavriat = 5,825 (2019 kuz)<ref name=About/>
|magistratura = 5,781 (2019 kuz)<ref name=About/>
|aspirantura =
|doktorantura =
|akademik =
|doktor =
|professor =
|oʻqituvchi =
|kempus = Large Suburb,<ref>{{veb manbasi|url=https://nces.ed.gov/collegenavigator/?q=tufts&s=all&id=168148|title=IPEDS-Tufts University}}</ref> {{convert|150|acre|km2}}
|manzil = Bakalavriatga qabul idorasi
Bendetson Hall
2 The Green
Medford, MA 02155
|vebsayt = {{url|https://www.tufts.edu}}
}}'''Tufts universiteti''' – [[Massachusets]] shtatining Medford va Somerville chegarasida joylashgan xususiy tadqiqot universitetidir. U 1852-yilda '''Tufts kolleji''' sifatida [[Xristianlik|xristian]] universalistlari tomonidan tashkil etilgan boʻlib, ular mazhabsiz oliy taʼlim muassasasini taqdim etishga intilgan<ref>Concise Encyclopedia of Tufts History [http://dl.tufts.edu/view_text.jsp?urn=tufts:central:dca:UA069:UA069.005.DO.00001&chapter=T00041 „Tufts University, 1852“] {{webarchive |url=https://archive.today/20120708113718/http://dl.tufts.edu/view_text.jsp?urn=tufts:central:dca:UA069:UA069.005.DO.00001&chapter=T00041 |date=13 Iyul, 2022 }}</ref>. Tufts 1970-yillargacha kichik New England liberal sanʼat kolleji boʻlib qoldi, u bir necha doktorlik ilmiy darajasini taklif qiluvchi yirik tadqiqot universitetiga aylandi; u tadqiqot faoliyatining eng yuqori darajasini bildiruvchi „I tadqiqot universiteti“ sifatida tasniflanadi. Tufts Shimoliy Amerikadagi 64 ta yetakchi tadqiqot universitetlaridan tashkil topgan Amerika Universitetlari Assotsiatsiyasining aʼzosi<ref>{{veb manbasi |sarlavha=Carnegie Classifications Institution Lookup |url=https://carnegieclassifications.iu.edu/lookup/view_institution.php?unit_id=168148 |nashriyot=Center for Postsecondary Education |vebsayt=carnegieclassifications.iu.edu |kirish sanasi=13 Iyul, 2022 |qaralgan sana=2022-07-13 |arxivsana=2020-07-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200720024208/https://carnegieclassifications.iu.edu/lookup/view_institution.php?unit_id=168148 }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://aau.edu/ |sarlavha=Association of American Universities (AAU) |nashriyot=Aau.edu |sana= |kirish sanasi=13 Iyul, 2022}}</ref>. Universitet oʻzining baynalmilalligi, chet elda oʻqish dasturlari va barcha fanlar boʻyicha faol fuqarolik va davlat xizmatini targʻib qilish bilan mashhur.
Tufts 90 dan ortiq bakalavriat va 160 dan ortiq magistratura dasturlarini Boston va [[Talloires]], Fransiyadagi oʻnta maktabda taklif etadi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.tufts.edu/graduate-programs|sarlavha=Graduate & Professional Degree Programs|sana=15-sentabr 2017-yil|nashriyot=www.tufts.edu|til=en|kirish sanasi=13 Iyul, 2022}}</ref><ref name="autogenerated1">[http://www.tufts.edu/trustees/bylaws/art6-1.shtml Bylaws of the Trustees of Tufts College, Article VI, sec. 6.1] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014004935/http://www.tufts.edu/trustees/bylaws/art6-1.shtml |date=October 14, 2008 }}</ref>. Unda mamlakatdagi eng qadimgi xalqaro munosabatlar oliy maktabi Fletcher huquq va diplomatiya maktabi mavjud. Eng katta maktab Sanʼat va fanlar maktabi boʻlib, unga Sanʼat va fanlar oliy maktabi va Tufts universiteti qoshidagi Tasviriy sanʼat muzeyi maktabi kiradi, u Bostondagi Tasviriy sanʼat muzeyi bilan bogʻlangan<ref>{{yangiliklar manbasi | url=https://www.bostonglobe.com/arts/2015/12/21/school-museum-fine-arts-will-run-tufts-university/ALnjFmIjcuJqCeyyGPxyjM/story.html/ | title=School of the Museum of Fine Arts will be run by Tufts University | newspaper=Boston Globe | year=2016 | access-date=13 Iyul, 2022| archive-url=https://web.archive.org/web/20160523182710/https://www.bostonglobe.com/arts/2015/12/21/school-museum-fine-arts-will-run-tufts-university/ALnjFmIjcuJqCeyyGPxyjM/story.html | archive-date=23-may 2016-yil | url-status=live }}</ref>. Muhandislik maktabi oʻzining Gordon instituti orqali tadbirkorlik yoʻnalishini taklif qiladi va asl kollej bilan yaqin aloqada boʻladi<ref>{{veb manbasi | url=http://gordon.tufts.edu/about/ | sarlavha=About – Gordon Institute | nashriyot=Tufts University School of Engineering | yil=2017 | kirish sanasi=13 Iyul, 2022 | arxiv-url=https://web.archive.org/web/20170523183424/http://gordon.tufts.edu/about/ | arxiv-sana=23-may 2017-yil | url-status=dead | qaralgan sana=2022-07-13 | arxivsana=2017-05-23 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20170523183424/http://gordon.tufts.edu/about/ }}</ref>.
== Tarix ==
=== 19-asr ===
[[Image:Tufts1853.jpg|thumb|300px|Tufts kolleji, 1854-yil]]
1840-yillarda Universalistlar cherkovi Yangi Angliyada kollej ochmoqchi edi va Charles Tufts bu maqsadga erishishda yordam berish uchun 1852-yilda cherkovga 20 gektar maydonni xayriya qildi. Charles Tufts yerni meros qilib olgan edi, Boston hududidagi eng baland nuqtalardan biri boʻlgan, yongʻoq tepaligi deb nomlangan taqir tepalik va oila aʼzolaridan biri u yer bilan nima qilishni niyat qilganini soʻraganida, u „Men chiroq qoʻyaman“ dedi. Uning 20 akr ehsoni (oʻsha paytda 20 000 dollarga baholangan) hali ham Somervil va Medfordda joylashgan Tuftsning hozirgi 150 gektarlik kampusining markazida. Shuningdek, 1852-yilda Massachusets Hamdoʻstligi Tufts kollejini taʼsis etib, kollej „fazilat va taqvodorlikni, shuningdek, tavsiya etilgan tillarda, erkin va foydali sanʼatni oʻrganishni“ targʻib qilishi kerakligini taʼkidladi. Oʻz faoliyati davomida Ballou bir yil davomida Buyuk Britaniyada sayohat qildi va oʻqidi. U boshlagan taʼlim usullari [[Oxford universiteti|Oksford]] va [[Edinburg universiteti|Edinburg]] universitetlarida oʻtkazilgan darslarga asoslangan edi. Hozir 160 yoshdan oshgan Tufts Boston hududidagi uchinchi eng qadimgi kollejdir<ref>{{veb manbasi |url=http://colleges.niche.com/rankings/overall-experience/top-oldest-colleges/massachusetts/ |title=Massachusetts's Oldest Colleges – College Rankings – College Prowler |publisher=Colleges.niche.com |access-date=4 Avgust, 2022 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814054952/http://colleges.niche.com/rankings/overall-experience/top-oldest-colleges/massachusetts/ |archive-date=August 14, 2014 }}</ref>.
Kollejning tashkil etilishida eng katta taʼsirlardan biri boʻlgan Hosea Ballou II 1853-yilda birinchi prezident boʻldi va keyingi yili kampusdagi birinchi bino boʻlgan College Hall qurib bitkazildi. Bu bino hozir Ballou nomi bilan ataladi<ref>{{veb manbasi |url=http://dl.tufts.edu//view_text.jsp?urn=tufts:central:dca:UA069:UA069.005.DO.00001&chapter=B00006 |title=Tufts Digital Library: tufts:central:dca:UA069:UA069.005.DO.00001 |access-date=4 Avgust, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100629164157/http://dl.tufts.edu/view_text.jsp?urn=tufts:central:dca:UA069:UA069.005.DO.00001&chapter=B00006 |archive-date=June 29, 2010 |url-status=dead }}</ref>. Kampus 1854-yil avgustda ochildi. Prezident Ballou 1861-yilda vafot etdi va uning oʻrniga Alonzo Ames Miner keldi. Kollej bitiruvchisi boʻlmasa-da, uning prezidentligi bir qancha yutuqlar bilan ajralib turdi. Bularga Goddard seminariyasi, Vestbruk seminariyasi va dekan akademiyasini oʻz ichiga olgan Tufts uchun tayyorgarlik maktablarini tashkil etish kiradi. Fuqarolar urushi davrida kollej Ittifoq ishini faol qoʻllab-quvvatladi. Talabalar shaharchasining bir qismida joylashgan mayor Jorj L. Stearnsning saroyi yer osti temir yoʻlidagi stansiya edi. Eng katta sinflar paydo boʻlishidan tashqari, 63 nafar bitiruvchi Ittifoq armiyasida xizmat qildi. Qurilish muhandisligi darajasiga olib keladigan uch yillik dasturning birinchi kursi 1865-yilda tashkil etilgan, oʻsha yili MIT tashkil etilgan. 1869-yilga kelib Kran teologik maktabi tashkil etildi.
=== 20-asr ===
[[Image:Tufts1910.jpg|thumb|300px|Walnut tepaligi Tisch kutubxonasi va zinapoyalari qurilishidan oldin paydo boʻlgan, taxminan 1910-yil. Markazda Eaton Hall joylashgan. Oʻngga yoʻl endi yoʻq.]]
Ayollar uchun Jekson kolleji 1910-yilda Tufts kampusiga tutash koordinatali kollej sifatida tashkil etilgan. 1980-yilda u Liberal sanʼat kolleji bilan birlashtirildi, ammo u hali ham bakalavriat sanʼat va fanlar boʻlimining rasmiy nomi, „Liberal sanʼat kolleji va Jekson kolleji“ deb tan olingan. Sanʼat va fanlar boʻyicha bakalavr ayollari 2002-yilgacha Jekson kollejidan diplom olishda davom etdilar.
Tufts 1933-yilda Fletcher huquq va diplomatiya maktabining ochilishi bilan kengaydi, AQShda xalqaro munosabatlar boʻyicha birinchi aspirantura maktabi. Fletcher maktabi Tufts va [[Harvard universiteti|Harvard]] universitetining birgalikdagi saʼy-harakatlari sifatida boshlangan boʻlib, uzoq vaqtdan beri Tufts xayriyachisi va bitiruvchisi Ostin Barklay Fletcher tomonidan moliyalashtirilgan. Tufts 1935-yilda Fletcher maktabini toʻliq boshqarishni oʻz zimmasiga oldi va ikkala maktab oʻrtasidagi mustahkam aloqalar saqlanib qolgan.
[[Ikkinchi Jahon urushi]] paytida Tufts kolleji milliy miqyosdagi 131 kollej va universitetlardan biri boʻlib, u talabalarga dengiz floti komissiyasiga yoʻl berishni taklif qilgan V-12 Harbiy-dengiz kuchlari kolleji tayyorlash dasturida qatnashgan<ref name="tuftsv-12">{{veb manbasi |url=http://uss.tufts.edu/undergradEducation/opportunities/AcademicAwardsList.pdf |title=General Academic Awards |publisher=[[Medford, Massachusetts]]: Tufts University |access-date=4 Avgust, 2022 |year=2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401071609/http://uss.tufts.edu/undergradEducation/opportunities/AcademicAwardsList.pdf |archive-date=April 1, 2012 |url-status=dead }}</ref>.
Ikkinchi Jahon urushi tomonidan kiritilgan sayohat cheklovlari tufayli Boston Red Sox Tufts kollejida 1943-yilgi Oliy liga mavsumi uchun bahorgi mashgʻulotlarni oʻtkazdi<ref name="Snyder">{{cite book|last=Snyder|first=John|title=365 Oddball Days in Red Sox History|url=https://archive.org/details/365oddballdaysin0000snyd|year=2009|publisher=Clerisy Press|location=United States|isbn=978-1578603442|page=384}}</ref>. 1955-yilda davom etgan kengayish maktab nomini Tufts universitetiga oʻzgartirishda oʻz aksini topdi<ref>{{cite encyclopedia|url=https://dl.tufts.edu/catalog/tei/tufts:UA069.005.DO.00001/chapter/T00041|encyclopedia=Concise Encyclopedia of Tufts History|title=Tufts University, 1852|access-date=4 Avgust, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923001532/http://dl.tufts.edu/catalog/tei/tufts:UA069.005.DO.00001/chapter/T00041|archive-date=September 23, 2015|url-status=dead|archivedate=2015-09-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923001532/http://dl.tufts.edu/catalog/tei/tufts:UA069.005.DO.00001/chapter/T00041}}</ref>.
=== 21-asr ===
[[Image:Sophia Gordon Hall - Tufts.jpg|thumb|Sophia Gordon Hall (2006) Tuftsning eng yangi qarorgohi]]
Prezident Larry Bacow davrida Tufts 2006-yilda kapital kampaniyasini boshladi va 2011-yilga kelib koʻr-koʻrona ehtiyojmandlarni toʻliq qabul qilish uchun 1,2 milliard dollar yigʻish maqsadini koʻzladi<ref>[http://chronicle.com/news/article/1234/tufts-u-joins-growing-number-of-colleges-seeking-to-raise-more-than-1-billion Tufts U. Joins Growing Number of Colleges Seeking to Raise More Than $1-Billion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080416111955/http://chronicle.com/news/article/1234/tufts-u-joins-growing-number-of-colleges-seeking-to-raise-more-than-1-billion |date=April 16, 2008 }} ''Chronicle of Higher Education''.</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://giving.tufts.edu/campaign/index.html|title=Giving to Tufts – About the Campaign|access-date=4 Avgust, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20120624031254/http://giving.tufts.edu/campaign/index.html|archive-date=June 24, 2012|url-status=dead}}</ref>. 2010-yil 10-dekabr holatiga koʻra, kampaniya 1.14 milliard dollar yigʻdi. Tufts 2005-yildan beri oʻz tarixidagi eng katta xayriyalarni oldi, jumladan, 1911-yil bitiruvchisi Frank C. Dobl tomonidan tashkil etilgan xayriya trastini tarqatib yuborishdan keyin oʻz vasiyatiga 136 million dollar vasiyat qildi, [[eBay]] asoschisi [[Pierre Omidyar]] Omidyar-Tufts Mikromoliya jamgʻarmasini tashkil etish uchun 100 million dollar va muayyan maktablarga 40 million dollardan ortiq sovgʻalar oldi<ref>[http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2006/05/12/tisch_announces_40_million_gift_to_tufts_university/ Tisch announces $40 million gift to Tufts University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311102836/http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2006/05/12/tisch_announces_40_million_gift_to_tufts_university/ |date=March 11, 2007 }}. ''[[The Boston Globe]]''. May 12, 2006.</ref><ref>E-mail sent from President Bacow to campus students, faculty and staff on September 4, 2007 at 1:18 pm ET.</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://www.tuftsdaily.com/tufts-receives-40-million-gift-1.1872834 |title=Tufts Daily – Tufts receives $40 million gift |access-date=4 Avgust, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609225746/http://www.tuftsdaily.com/tufts-receives-40-million-gift-1.1872834 |archive-date=June 9, 2011 |url-status=dead }}</ref>.
2008-yilda universitetning sho''ba korxonasi boʻlgan Hines Interests va TUDC Janubiy vokzal minorasini qurishni rejalashtirgan. Tufts 1990-yilda Janubiy stansiyadan havo huquqlarini sotib olgan, sobiq prezident Jan Meyer tibbiy tadqiqotlar markazi boʻladigan minorani tasavvur qilgan. Dastlabki loyiha Sezar Pelli tomonidan amalga oshirilgan, qurilish 2017-yilda boshlanishi rejalashtirilgan<ref>{{veb manbasi|last1=Hines Interests|title=South Station Air Rights Notice of Project Change|url=http://www.bostonredevelopmentauthority.org/getattachment/147f7f58-dd54-4702-8659-ce81707bfc35|publisher=Boston Redevelopment Authority|access-date=4 Avgust, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827170023/http://www.bostonredevelopmentauthority.org/getattachment/147f7f58-dd54-4702-8659-ce81707bfc35|archive-date=August 27, 2016|url-status=dead}}</ref>. Biroq Tufts 2009-yilda loyihadan voz kechgan<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Logan|first1=Tim|title=Another Tower for Boston!|url=https://www.bostonglobe.com/business/2016/04/07/another-tower-for-boston-this-one-comes-from/rsmlfLGNlYEQszKB1y4rYI/story.html|access-date=4 Avgust, 2022|work=Boston Globe|issue=April 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822085315/http://www.bostonglobe.com/business/2016/04/07/another-tower-for-boston-this-one-comes-from/rsmlfLGNlYEQszKB1y4rYI/story.html|archive-date=August 22, 2016|url-status=live}}</ref>.
2010-yil 30-noyabrda universitet sobiq [[Oxford universiteti]]da ishlagan Entoni P. Monako uning oʻn uchinchi prezidenti boʻlishini eʼlon qildi. Monakoning inauguratsiyasi 2011-yil 21-oktabrda boʻlib oʻtdi. Oʻn ikki yillik prezidentlik xizmatidan soʻng Monako oʻzining faoliyatini 2023-yilda yakunlashini eʼlon qildi. Hozirda Tufts yangi prezident izlamoqda.
2015-yil 15-oktabr holatiga koʻra, kompyuter fanlari 466 ta mutaxassislik eʼlon qilingan holda universitetdagi eng yirik yoʻnalish sifatida xalqaro munosabatlardan oʻzib ketdi<ref>{{veb manbasi|title = Computer science surpasses IR as most popular major – The Tufts Daily|url = http://tuftsdaily.com/news/2015/10/01/computer-science-surpasses-ir-popular-major/|website = The Tufts Daily|access-date = 4 Avgust, 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20151124140746/http://tuftsdaily.com/news/2015/10/01/computer-science-surpasses-ir-popular-major/|archive-date = November 24, 2015|url-status = dead}}</ref>.
2020-yil 2-yanvarda Tufts MBTAga 10 yil davomida qoʻshni Green Line Extension stantsiyasining nomini „College Avenue“dan „Medford/Tufts“ga oʻzgartirish uchun 2 million dollar toʻlashini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|title=Tufts is paying $2 million to name a Green Line Extension station|url=https://www.boston.com/news/local-news/2020/01/03/green-line-extension-medford-tufts-station|access-date=4 Avgust, 2022|website=www.boston.com|language=en-US}}</ref>.
== Tashkilot va boshqaruv ==
[[File:Tufts Gifford House.JPG|thumb|200px|left|Gifford uyi, Prezident qarorgohi]]
{| class="toccolours" style="float:right; margin-left:1em; font-size:90%; line-height:1.4em; width:280px;"
! colspan="2" style="text-align: center;" | '''Kollej/maktab tashkil etish'''
|-
| '''Kollej/maktab''' || {{center|'''Tashkil etilgan yili'''}}
|-
| colspan="2" |----
|-
| Sanʼat va fanlar || {{center|1852}}
|-
| Stomatologiya || {{center|1868}}
|-
| Din (tugatilgan) || {{center|1869}}
|-
| Tasviriy sanʼat || {{center|1876}}
|-
| Tibbiyot || {{center|1893}}
|-
| Muhandislik || {{center|1898}}
|-
| Biznes (tugatilgan) || {{center|1920}}
|-
| Huquq va diplomatiya || {{center|1933}}
|-
| Eksperimental || {{center|1964}}
|-
| Veterinariya tibbiyoti || {{center|1978}}
|-
| Biotibbiy || {{center|1981}}
|-
| Oziqlanish || {{center|1981}}
|-
| Fuqarolik va davlat xizmati || {{center|2000}}
|}
[[Image:AndersonHall_Sept09_002.JPG|thumb|200px|left|Anderson Hall, Muhandislik maktabi]]
[[Image:Arnold Wing, Tufts University School of Medicine, Boston MA.jpg|thumb|200px|right|Arnold Wing, Tibbiyot maktabi]]
[[Image:Fletcher School of Law and Diplomacy IMG 0975.JPG|thumb|200px|left|Goddard Hall, Fletcher maktabi]]
Tufts universiteti mustaqil, xususiy qoʻllab-quvvatlanadigan, mazhabsiz oliy taʼlim muassasasidir. Uning rasmiy korporativ nomi – Tufts kolleji vasiylari. Universitetni qirq bir nafargacha va kamida yigirma sakkiz nafar vakil boshqaradi. Kengash oʻz vorislarini tanlash uchun mas’ul boʻlgan ishonchli shaxslar bilan oʻz-oʻzini davom ettiradi. Prezidentga qoʻshimcha ravishda, universitet kengash tomonidan saylanadigan Nizom boʻyicha vasiylarni (30 aʼzogacha) va besh yilgacha boʻlgan muddatga xizmat qiladigan Bitiruvchilar vasiylarini (10 aʼzogacha) tayinlaydi. Odatda, Nizom vasiylari aʼzolarning koʻpchilik ovozi bilan saylanadi va Bitiruvchilarning Vasiylari bitiruvchilar tomonidan saylanadi. Korporatsiyaning mansabdor shaxslari tarkibiga boshqaruv raisi, uchta rais oʻrinbosari, gʻaznachi, kotib, provost, lavozimi boʻyicha xizmat qiluvchi prezident va ijrochi vitse-prezident kiradi.
Vasiylar tomonidan saylanadigan Tufts universiteti prezidenti universitetning bosh ijrochi direktori hisoblanadi. Universitetni boshqarishda prezidentga provost, Ijrochi vitse-prezident, gʻaznachi va kotib yordam beradi, ularning barchasi prezidentning nomzodi boʻyicha ishonchli shaxslar tomonidan tayinlanadi va oʻz xohishiga koʻra xizmat qiladi. 13-prezident Entoni Monako 2011-yil 1-avgustda qasamyod qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2010/11/30/noted_geneticist_to_lead_tufts/?page=2|date=November 30, 2010|access-date=4-Avgust, 2022|newspaper=BostonGlobe|title=Noted geneticist to lead Tufts|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102160452/http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2010/11/30/noted_geneticist_to_lead_tufts/?page=2|archive-date=November 2, 2012|url-status=live}}</ref>.
Tufts oʻnta maktabda tashkil etilgan. Har bir maktabning oʻz fakulteti mavjud boʻlib, uni prezident tomonidan tayinlanadigan dekan va Vasiylik kengashining roziligi bilan provost boshqaradi. Sanʼat va fanlar maktabi va muhandislik maktabi bakalavriat va magistr darajalarini beradigan yagona maktabdir. Bakalavriat taʼlimini taklif etuvchi maktablar Sanʼat va fanlar maktabi (sanʼat bakalavri va fan bakalavri, shuningdek, Tasviriy sanʼat muzeyi maktabida tasviriy sanʼat bakalavriatini taklif qiluvchi liberal sanʼat kolleji), maktab Muhandislik fakulteti (u fan bakalavriat darajasini taklif qiladi) va maxsus tadqiqotlar maktabi. Jonatan M. Tisch Fuqarolik va davlat xizmati kolleji va Eksperimental kollej diplom bermaydi.
Tisch kolleji 2000-yilda [[eBay]] asoschisi [[Pierre Omidyar]] va uning rafiqasi Pamning 10 million dollarlik sovgʻasi yordamida „faol fuqarolikka taʼlim berish“ maqsadida tashkil etilgan<ref>Bombardieri, Marcella. [http://www.boston.com/news/education/higher/articles/2004/03/14/at_tufts_civic_engagement_stretches_across_the_globe/ At Tufts, civic engagement stretches across the globe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051219002720/http://www.boston.com/news/education/higher/articles/2004/03/14/at_tufts_civic_engagement_stretches_across_the_globe/ |date=December 19, 2005 }}. ''[[The Boston Globe]]'', March 14, 2004.</ref>. Maktab 2006-yilda Jonatan Tischning 40 million dollarlik sovgʻasidan keyin nomini oʻzgartirdi. Bu „har qanday tadqiqot universitetining davlat xizmatini oʻzining asosiy akademik missiyasining bir qismiga aylantirishga qaratilgan eng katta urinish“ deb nomlangan. Kollej universitet boʻylab keng koʻlamli jamoat xizmati, fuqarolik ishtiroki dasturlari, tadqiqot va oʻqitish tashabbuslarini osonlashtiradi va qoʻllab-quvvatlaydi. Universitet semestrga asoslangan taqvim asosida ishlaydi, aksariyat bakalavriat talabalari toʻrt yil ichida bitiradilar, ammo Tisch kolleji innovatsion 1 + 4 koʻprik yili dasturini taqdim etadi, bu yerda talabalar Tuftsda boshlashdan oldin jamoat xizmatiga asoslangan boʻsh yil olish imkoniyatiga ega. Bridge Year Fellows tomonidan amalga oshirilayotgan joriy loyihalar bolalarga murabbiy va oʻqituvchi sifatida xizmat qilish, qutqarilgan yovvoyi hayvonlarga gʻamxoʻrlik qilish, qayta tiklanadigan energiya va barqarorlik loyihalariga hissa qoʻshishni oʻz ichiga oladi. Joriy loyihalar [[Braziliya]], [[Nikaragua]] va [[Ispaniya]]da joylashgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://activecitizen.tufts.edu/tufts1plus4/|access-date=4-Avgust, 2022|title=Tufts 1+4 Bridge-Year Service Learning Program|archive-url=https://web.archive.org/web/20160519194001/http://activecitizen.tufts.edu/tufts1plus4/|archive-date=May 19, 2016|url-status=dead}}</ref>.
== Reytinglar ==
{{Infobox US university ranking
<!-- U.S. rankings -->| ARWU_N = 57–62
| USNWR_NU = 28
| THE_WSJ = 30
| Forbes = 38
| Wamo_NU = 36
<!-- Global rankings -->| USNWR_W = 198
| THES_W = 172
| QS_W = 312
| ARWU_W = 151–200
}}
2019-yilda [[Forbes]] tadqiqot universitetlari orasida Tuftsni 25-oʻringa, umumiy hisobda 34-oʻringa va 650 ta harbiy akademiyalar, milliy universitetlar va liberal sanʼat kollejlarini oʻz ichiga olgan Amerikaning eng yaxshi kollejlari reytingida bakalavriat maktabini xususiy kollejlar orasida 29-oʻringa qoʻydi<ref>{{veb manbasi| url=https://www.forbes.com/colleges/tufts-university/?list=top-colleges/#2a10b61260d7 |magazine=Forbes| title=America's Top Colleges |access-date=4-Avgust, 2022}}</ref>. Bundan tashqari, ''Vault.com'' saytining 2017-yilgi reytingi Tuftsning bakalavriat maktabini mamlakatda 25-oʻringa qoʻydi. 2014-yilgi Pergament talabalar tanlovi kollejlari reytingi, u talabani qabul qilgan boshqa maktablarga nisbatan tanlagan maktabga afzalligini aniqlash maqsadida bir nechta maktablarga qabul qilingan 253 440 talabaning roʻyxatga olish qarorlarini kuzatib boradi, Tuftsni milliy miqyosda 17-oʻrin va #. Talabalar uchun milliy universitetlar roʻyxatida 13-oʻrin<ref>{{veb manbasi |url=http://www.parchment.com/c/college/college-rankings.php |title=Student Choice College Rankings 2014 | Parchment – College admissions predictions |publisher=Parchment |access-date=4-Avgust, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140807220122/http://www.parchment.com/c/college/college-rankings.php |archive-date=August 7, 2014 |url-status=dead }}</ref>. ''[[U.S. News & World Report kollejlar reytingi|US News & World Report]]'' 2022-yilgi kollejlar reytingiga koʻra, Tufts mamlakatda 28-oʻrinni egallaydi. 2017-yilda oʻrta maktab maslahatchilari uni global miqyosda 23-oʻrin va 173-oʻrinlarni egalladi<ref name=USNWR>{{cite magazine | url=https://www.usnews.com/best-colleges/tufts-university-2219 | title=U.S. News Best Colleges Rankings – Tufts University | magazine=U.S. News & World Report | year=2018 | access-date=4-Avgust, 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170926042113/https://www.usnews.com/best-colleges/tufts-university-2219 | archive-date=September 26, 2017 | url-status=live }}</ref>. 2018-yilda ''[[Times Higher Education World University Rankings]]'' Tuftsni dunyoda 169-oʻrinni egalladi. Universitet 2015-yilgi Jahon universitetlari akademik reytingida 101-150-oʻrinlarda va 2018-yilgi QS World University Rankings reytingida 238-oʻrinda turadi. Bundan tashqari, 2013-yil kuzgi sinfga roʻyxatdan oʻtish uchun Forbes Tuftsni „[[SAT]] ballari boʻyicha eng yaxshi 100 ta kollej“ reytingida eng yaxshi 20 talikka kiritdi. ''U. S. News & World Report'' maʼlumotlariga koʻra, 2015-yilda Tufts tengdosh maktablari qatoriga Kolumbiya, [[Pennsylvania universiteti]], Dartmut va [[Brown universiteti|Brown]] kiradi. Tufts universiteti Nyu-Angliya oliy taʼlim komissiyasi tomonidan akkreditatsiyadan oʻtgan<ref>{{Citation|title=Massachusetts Institutions – NECHE|publisher=[[New England Commission of Higher Education]]|url=https://www.neche.org/institutions/ma/|access-date=4-Avgust, 2022}}</ref>.
== Taniqli odamlar ==
Biznesda muvaffaqiyat qozongan bitiruvchilar orasida [[eBay]] asoschisi [[Pierre Omidyar]] (1988); [[Laura Lang]] (1977), Time Inc bosh direktori; Jamie Dimon (B. A. 1978), JPMorgan Chase bosh direktori; John Bello (1968), SoBe Beverages asoschisi; Jeff Kindler (1977), Pfizerning sobiq bosh direktori; Jonathan Tisch (1976), Loews Hotels kompaniyasining bosh direktori; Ellen J. Kullman (1978), DuPont bosh direktori; va Anthony Scaramucci (1986), SkyBridge Capital asoschisi va Trump maʼmuriyatining aloqa boʻyicha sobiq direktori, Seth Godin (1982), bestseller muallifi va Squidoo asoschisi; bor
Oʻqishga kirgan, ammo diplomini tugatmagan taniqli shaxslar orasida aktrisa [[Jessica Biel]], [[aktyor]] Jessica Biel, American Apparel asoschisi Dov Charnry va kantri musiqasi qoʻshiqchisi Darrell Scott bor. Seinfelddan boʻlgan xayoliy qahramon Eleyn Benes Tuftsga qatnaganini taʼkidlab, uni oʻzining „xavfsizlik maktabi“ deb ataydi, bu 1990-yillarda umumiy Tufts stereotipi.
<gallery class="center" mode="nolines" caption="Tufts universitetining taniqli bitiruvchilari:">
File:DIMG 7460 (11253390925).jpg|[[Eugene Fama]], Nobel mukofoti sovrindori iqtisodchi (1960)
File:Roderick MacKinnon, M. D..jpg|[[Roderick MacKinnon]], [[Kimyo boʻyicha Nobel mukofoti]] laureati (1982)
File:Juan Manuel Santos and Lula (square crop).jpg|[[Juan Manuel Santos]], Kolumbiya Prezidenti va [[Tinchlik boʻyicha Nobel mukofoti|2016-yil Nobel tinchlik mukofoti]] laureati(1981)
File:Victor McKusick.jpg|[[Victor McKusick]], genetik, tibbiy genetikaning otasi sifatida tanilgan (1943)
File:Vannevar Bush portrait.jpg|[[Vannevar Bush]], inventor and science administrator, founder of [[Raytheon]] (1913)
File:The Global Financial Context James Dimon (cropped).jpg|[[Jamie Dimon]], [[JPMorgan Chase]] bosh direktori (1978)
File:Pomidyarji (cropped).jpg|[[Pierre Omidyar]], [[eBay]] asoschisi (1988)
File:Dov charney.jpg|[[Dov Charney]], [[American Apparel]] asoschisi va bosh direktori (''Oʻqishni tugatmagan'')
File:Susan Decker.jpg|[[Susan Decker]], [[Yahoo! Inc.]] sobiq prezidenti (1984)
File:Arthur Sulzberger Jr at FT Spring Party.jpg|[[Arthur Ochs Sulzberger Jr.]], ''[[The New York Times]]'' nashriyotichisi (1974)
File:Joichi Ito Headshot 2007.jpg|[[Joi Ito]], Yaponiyalik tadbirkor, [[MIT Media Lab]] sobiq direktori (COL, 1985)
File:Norbert wiener.jpg|[[Norbert Wiener]], vunderkind bola va eng yosh Tufts bitiruvchisi (1909)
File:Shashi Tharoor at MEDEF.jpg|[[Shashi Tharoor]], [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] sobiq Bosh kotib oʻrinbosari (1976; Ph. D, 1978)
File:General Joseph F. Dunford, Jr. (CMC).jpg|[[Joseph Dunford]], Birlashgan shtab boshliqlarining 19-raisi
File:Ambassador Scott Brown (cropped).jpg|[[Scott Brown]], Massachusets shtatidagi diplomat va [[Amerika Qo'shma Shtatlari senatori]] (1981)
File:DanielPatrickMoynihan.jpg|[[Daniel Patrick Moynihan]], Nyu-Yorkdan AQSh senatori (BS, 1948; MA, 1949; PhD, 1961)
File:Arjun Narasingha KC giving a speech in Nuwakot, Nepal.jpg|Arjun Narsingh KC, Nepal siyosatchisi va sobiq sogʻliqni saqlash va taʼlim vaziri (stipendiya, 1982)
File:Tracy Chapman 3.jpg|[[Tracy Chapman]], [[Grammy]] mukofoti sovrindori (1986)
File:Michelle Kwan Special Olympics 2010 2.jpg|[[Michelle Kwan]], Amerikalik figurali uchuvchi va ikki karra Olimpiada sovrindori (2011)
File:Meredithv.jpg|[[Meredith Vieira]], Amerikalik jurnalist, tok-shou va oʻyin-shou boshlovchisi (1975)
File:Gordon Wood historian 2006.jpg|[[Gordon S. Wood|Gordon Wood]], tarixchi, Pulitser mukofoti gʻolibi (1955)
File:Peter Gallagher.jpg|[[Peter Gallagher]], Amerikalik aktyor, musiqachi va yozuvchi(1977)
File:William Hurt (2005) crop.jpg|[[William Hurt]], Akademiya mukofoti sovrindori aktyor (1972)
File:Hankazaria05.jpg|[[Hank Azaria]], American actor, voice actor, comedian, and producer (1985)
File:Oliver Platt.jpg|[[Oliver Platt]], Stage and screen actor (1983)
File:Jessica Biel 2013.jpg|[[Jessica Biel]], Aktrisa (''Oʻqishni tugatmagan'')
File:Rainn Wilson 2011 Shankbone. JPG|[[Rainn Wilson]], Aktyor (''Oʻqishni tugatmagan'')
</gallery>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{url|https://www.tufts.edu|Rasmiy sayti}}
* [http://www.gotuftsjumbos.com/ Tufts Athletics website]
[[Turkum:AQShdagi universitetlar]]
a5wehj71uha6n5lgtf29pcn3iybz7uf
Salom, dunyo (anime)
0
750225
5995855
5989998
2026-04-14T09:11:28Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995855
wikitext
text/x-wiki
'''Salom, dunyo'''<ref name="Hello World, Release Info">[https://www.imdb.com/title/tt9418812/releaseinfo?ref_=tt_ov_inf Hello World, Release Info]</ref> ([[Yapon tili|yaponcha]]: ハロー・ワールド, wa:rudo, [[Ingliz tili|inglizcha]]: Hello World) – Tomoxiko Ito va Studio Graphinica tomonidan suratga olingan ilmiy-fantastik romantik drama filmi. Film Yaponiyada 2019-yil 20-sentabrda namoyish etilgan. Asosiy rollarni Tori Matsuzaka, Minami Xamabe va Takumi Kitamura ijro etgan<ref name="english name">{{veb manbasi|url=https://www.theouterhaven.net/2019/04/new-anime-film-hello-world-revealed/|sarlavha=New Anime Film Hello World Revealed|familiya=Piedra|ism=Josh|sana=2019-04-11|vebsayt=The Outerhaven|til=en|kirish sanasi=2019-04-12|arxiv-sana=2019-04-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190412052131/https://www.theouterhaven.net/2019/04/new-anime-film-hello-world-revealed/|deadlink=no}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/|sarlavha=Original Anime Films Hello World Gets First Trailer, Main Cast Announcement|familiya=Cimi|ism=Chris|sana=2019-04-12|vebsayt=OTAQUEST|til=en|kirish sanasi=2019-04-12|arxiv-sana=2019-04-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190412073030/https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/|deadlink=no|qaralgan sana=2022-07-15|arxivsana=2019-04-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190412073030/https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/}}</ref>. Shuningdek, 2019-yil 13-sentabrda chiqarilgan “Other World” nomli uch epizodli spin-off ham bor<ref>{{veb manbasi|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-08-22/hello-world-film-gets-spinoff-anime-another-world/.150316|sarlavha=Hello World Film Gets Spinoff Anime Another World|vebsayt=Anime News Network|til=en|kirish sanasi=2019-08-22|arxiv-sana=2021-09-15|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210915080248/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-08-22/hello-world-film-gets-spinoff-anime-another-world/.150316|deadlink=no}}</ref>.
== Syujeti ==
[[Kioto]], 2027-yil Hukumat Alltale tizimida shahar haqidagi barcha real vaqtda maʻlumotlarni yozib olish va saqlash uchun [[Uchuvchisiz uchish apparati|dronlardan]] foydalanishga qaror qildi.
Naomi Katagaki oʻqishni yaxshi koʻradigan oddiy oʻrta maktab oʻquvchisi. Kunlarning birida yatagarasu toʻgʻridan-toʻgʻri koʻz oldida kitobni sudrab keladi. Uni taʻqib qilayotganda Naomi bir yigitni uchratadi, bu yigit uning 10 yildan keyingi koʻrinishi edi. Uning katta koʻrinishi, unga yozilgan oʻtmishni oʻzgartirish va sinfdoshi Ruri Itegyogyoga aylanadigan qiz doʻstini saqlab qolish uchun haqiqiy dunyodan toʻplangan [[Maʼlumotlar bazasi|maʻlumotlar bazasiga]] ulanganini tushuntiradi. Buning uchun u oʻzining kichik versiyasiga birinchi navbatda u bilan uchrashishni boshlashiga yordam beradi va keyin Rurini chaqmoq urgandan keyin safari ham bekor boʻladi. Ammo voqealar oʻzgara boshlagach, hamma narsani sodir boʻlishi kerak boʻlgan tarzda qayta tiklashga urinayotgan botlar ularga hujum qiladi.
== Personajlar ==
* Naomi Katagaki (yaponcha, 堅書直実, Katagaki Naomi) – bosh qahramon, 2027-yilda Kyoto shahrida yashovchi 16 yoshli oʻrta maktab oʻquvchisi. Avvaliga u oʻziga ishonchsiz va qatʼiyatsizligi sababli sinfdoshlari uni kitob qoʻmitasiga aʼzo qilib tanlaydilar, shundan soʻng u Ruri bilan uchrashadi va yaqindan doʻst boʻladi. Unga Takumi Kitamura ovoz bergan.
* Sensei (先生)/Naomi Katagaki (カタガキナオ, Katagaki Naomi) – Naomining 2037-yildagi katta yoshdagi versiyasi. Oʻz vaqtida Alltale boshqaruv kompaniyasida katta menejerlardan biri boʻlib ishlaydi. U doimiy ravishda komadagi Ruriga tashrif buyuradi va uning ongini Alltale ichida saqlangan versiya bilan sinxronlashtirish yoʻlini qidiradi. Uning yoshligi uni “Sensei” deb ataydi. Unga Tori Matsuzaka ovoz bergan.
* Ruri Ichigyo (行瑠璃 Ichigyo: Ruri) – bosh qahramonning sinfdoshi va kitob qoʻmitasining aʼzosi. Naomidan farqli oʻlaroq, u eskicha, qatʼiyatli va ajralib turishdan qoʻrqmaydi. Hikoya davomida u uning qiz doʻstiga aylanadi. Unga Minami Hamabe ovoz bergan.
* Tsunehisa Senko (千古恒久, Senko Tsunehisa) Alltaleda ishlaydigan mehribon va qiziquvchan professor. Ovoz bergan: Takexito Koyasu.
* Iyi Xu (徐依依, Xu: Yi :)) Senseining hamkasbi va professor Senkoning qoʻl ostidagi xodimi. Xitoylik. Ovoz bergan: Minako Kotobuki.
* Misuzu Kadenokōji (勘解由小路三鈴, Misuzu) yoqimli koʻrinishi va aqldan ozdiradigan hazillari tufayli sinfning old oʻquvchilaridan. Keyinchalik Rurining qiz doʻstiga aylanadi. Ovoz bergan: Haruka Fukuxara.
* Karasu (カラス, Karasu). Ovoz bergan: Rie Kugimiya
2019-yilning 11-aprelida ''Toho’ning'' [[YouTube|YouTube kanalida]] “Hello World”ning birinchi tizeri chiqdi. Treylerda Fushimi Inari ibodatxonasi va Kamo ziyoratgohi kabi [[Kioto]]ning mashhur diqqatga sazovor joylari koʻrsatilgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-10/sao-director-tomohiko-ito-reveals-hello-world-film-cast-story-september-20-debut-in-teaser/.145582|sarlavha=SAO Director Tomohiko Ito Reveals Hello World Film’s Cast, Story, September 20 Debut in Teaser|kirish sanasi=2020-06-21|arxivsana=2021-09-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210912022704/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-10/sao-director-tomohiko-ito-reveals-hello-world-film-cast-story-september-20-debut-in-teaser/.145582}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=H7QKSFkCK8g映画『HELLO WORLD』特報【2019年9月20日(金)公開】]</ref>.
== Reliz ==
Film premyerasi Yaponiyada 2019-yil 20-sentabrda, Singapurda 24-oktabrda, Filippinda 30-oktabrda, Gonkongda 7-noyabrda, [[Xitoy Respublikasi|Tayvanda]] 15-noyabrda va Italiyada 2020-yil 9-martda boʻlib oʻtdi<ref name="Hello World, Release Info"/>.
== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
== Havolalar ==
* https://hello-world-movie.com - rasmiy sayt{{Ref-ja}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на японском языке">)</small>
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}
[[Turkum:Yaponiya ilmiy-fantastik filmlari]]
o2l5ljx0lk2ragfmjb4prhccwwdbxzt
5995856
5995855
2026-04-14T09:11:36Z
KWiki78
246724
5995856
wikitext
text/x-wiki
'''Salom, dunyo'''<ref name="Hello World, Release Info">[https://www.imdb.com/title/tt9418812/releaseinfo?ref_=tt_ov_inf Hello World, Release Info]</ref> ([[Yapon tili|yaponcha]]: ハロー・ワールド, wa:rudo, [[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Hello World'') – Tomoxiko Ito va Studio Graphinica tomonidan suratga olingan ilmiy-fantastik romantik drama filmi. Film Yaponiyada 2019-yil 20-sentabrda namoyish etilgan. Asosiy rollarni Tori Matsuzaka, Minami Xamabe va Takumi Kitamura ijro etgan<ref name="english name">{{veb manbasi|url=https://www.theouterhaven.net/2019/04/new-anime-film-hello-world-revealed/|sarlavha=New Anime Film Hello World Revealed|familiya=Piedra|ism=Josh|sana=2019-04-11|vebsayt=The Outerhaven|til=en|kirish sanasi=2019-04-12|arxiv-sana=2019-04-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190412052131/https://www.theouterhaven.net/2019/04/new-anime-film-hello-world-revealed/|deadlink=no}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/|sarlavha=Original Anime Films Hello World Gets First Trailer, Main Cast Announcement|familiya=Cimi|ism=Chris|sana=2019-04-12|vebsayt=OTAQUEST|til=en|kirish sanasi=2019-04-12|arxiv-sana=2019-04-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190412073030/https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/|deadlink=no|qaralgan sana=2022-07-15|arxivsana=2019-04-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190412073030/https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/}}</ref>. Shuningdek, 2019-yil 13-sentabrda chiqarilgan “Other World” nomli uch epizodli spin-off ham bor<ref>{{veb manbasi|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-08-22/hello-world-film-gets-spinoff-anime-another-world/.150316|sarlavha=Hello World Film Gets Spinoff Anime Another World|vebsayt=Anime News Network|til=en|kirish sanasi=2019-08-22|arxiv-sana=2021-09-15|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210915080248/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-08-22/hello-world-film-gets-spinoff-anime-another-world/.150316|deadlink=no}}</ref>.
== Syujeti ==
[[Kioto]], 2027-yil Hukumat Alltale tizimida shahar haqidagi barcha real vaqtda maʻlumotlarni yozib olish va saqlash uchun [[Uchuvchisiz uchish apparati|dronlardan]] foydalanishga qaror qildi.
Naomi Katagaki oʻqishni yaxshi koʻradigan oddiy oʻrta maktab oʻquvchisi. Kunlarning birida yatagarasu toʻgʻridan-toʻgʻri koʻz oldida kitobni sudrab keladi. Uni taʻqib qilayotganda Naomi bir yigitni uchratadi, bu yigit uning 10 yildan keyingi koʻrinishi edi. Uning katta koʻrinishi, unga yozilgan oʻtmishni oʻzgartirish va sinfdoshi Ruri Itegyogyoga aylanadigan qiz doʻstini saqlab qolish uchun haqiqiy dunyodan toʻplangan [[Maʼlumotlar bazasi|maʻlumotlar bazasiga]] ulanganini tushuntiradi. Buning uchun u oʻzining kichik versiyasiga birinchi navbatda u bilan uchrashishni boshlashiga yordam beradi va keyin Rurini chaqmoq urgandan keyin safari ham bekor boʻladi. Ammo voqealar oʻzgara boshlagach, hamma narsani sodir boʻlishi kerak boʻlgan tarzda qayta tiklashga urinayotgan botlar ularga hujum qiladi.
== Personajlar ==
* Naomi Katagaki (yaponcha, 堅書直実, Katagaki Naomi) – bosh qahramon, 2027-yilda Kyoto shahrida yashovchi 16 yoshli oʻrta maktab oʻquvchisi. Avvaliga u oʻziga ishonchsiz va qatʼiyatsizligi sababli sinfdoshlari uni kitob qoʻmitasiga aʼzo qilib tanlaydilar, shundan soʻng u Ruri bilan uchrashadi va yaqindan doʻst boʻladi. Unga Takumi Kitamura ovoz bergan.
* Sensei (先生)/Naomi Katagaki (カタガキナオ, Katagaki Naomi) – Naomining 2037-yildagi katta yoshdagi versiyasi. Oʻz vaqtida Alltale boshqaruv kompaniyasida katta menejerlardan biri boʻlib ishlaydi. U doimiy ravishda komadagi Ruriga tashrif buyuradi va uning ongini Alltale ichida saqlangan versiya bilan sinxronlashtirish yoʻlini qidiradi. Uning yoshligi uni “Sensei” deb ataydi. Unga Tori Matsuzaka ovoz bergan.
* Ruri Ichigyo (行瑠璃 Ichigyo: Ruri) – bosh qahramonning sinfdoshi va kitob qoʻmitasining aʼzosi. Naomidan farqli oʻlaroq, u eskicha, qatʼiyatli va ajralib turishdan qoʻrqmaydi. Hikoya davomida u uning qiz doʻstiga aylanadi. Unga Minami Hamabe ovoz bergan.
* Tsunehisa Senko (千古恒久, Senko Tsunehisa) Alltaleda ishlaydigan mehribon va qiziquvchan professor. Ovoz bergan: Takexito Koyasu.
* Iyi Xu (徐依依, Xu: Yi :)) Senseining hamkasbi va professor Senkoning qoʻl ostidagi xodimi. Xitoylik. Ovoz bergan: Minako Kotobuki.
* Misuzu Kadenokōji (勘解由小路三鈴, Misuzu) yoqimli koʻrinishi va aqldan ozdiradigan hazillari tufayli sinfning old oʻquvchilaridan. Keyinchalik Rurining qiz doʻstiga aylanadi. Ovoz bergan: Haruka Fukuxara.
* Karasu (カラス, Karasu). Ovoz bergan: Rie Kugimiya
2019-yilning 11-aprelida ''Toho’ning'' [[YouTube|YouTube kanalida]] “Hello World”ning birinchi tizeri chiqdi. Treylerda Fushimi Inari ibodatxonasi va Kamo ziyoratgohi kabi [[Kioto]]ning mashhur diqqatga sazovor joylari koʻrsatilgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-10/sao-director-tomohiko-ito-reveals-hello-world-film-cast-story-september-20-debut-in-teaser/.145582|sarlavha=SAO Director Tomohiko Ito Reveals Hello World Film’s Cast, Story, September 20 Debut in Teaser|kirish sanasi=2020-06-21|arxivsana=2021-09-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210912022704/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-10/sao-director-tomohiko-ito-reveals-hello-world-film-cast-story-september-20-debut-in-teaser/.145582}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=H7QKSFkCK8g映画『HELLO WORLD』特報【2019年9月20日(金)公開】]</ref>.
== Reliz ==
Film premyerasi Yaponiyada 2019-yil 20-sentabrda, Singapurda 24-oktabrda, Filippinda 30-oktabrda, Gonkongda 7-noyabrda, [[Xitoy Respublikasi|Tayvanda]] 15-noyabrda va Italiyada 2020-yil 9-martda boʻlib oʻtdi<ref name="Hello World, Release Info"/>.
== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
== Havolalar ==
* https://hello-world-movie.com - rasmiy sayt{{Ref-ja}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на японском языке">)</small>
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}
[[Turkum:Yaponiya ilmiy-fantastik filmlari]]
5gyxgi28xlev32zdgfv0mvt7y5zyo3t
5995857
5995856
2026-04-14T09:11:58Z
KWiki78
246724
5995857
wikitext
text/x-wiki
'''Salom, dunyo'''<ref name="Hello World, Release Info">[https://www.imdb.com/title/tt9418812/releaseinfo?ref_=tt_ov_inf Hello World, Release Info]</ref> ([[Yapon tili|yaponcha]]: ハロー・ワールド, wa:rudo, [[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Hello World'') – Tomoxiko Ito va Studio Graphinica tomonidan suratga olingan ilmiy-fantastik romantik drama filmi. Film Yaponiyada 2019-yil 20-sentabrda namoyish etilgan. Asosiy rollarni Tori Matsuzaka, Minami Xamabe va Takumi Kitamura ijro etgan<ref name="english name">{{veb manbasi|url=https://www.theouterhaven.net/2019/04/new-anime-film-hello-world-revealed/|sarlavha=New Anime Film Hello World Revealed|familiya=Piedra|ism=Josh|sana=2019-04-11|vebsayt=The Outerhaven|til=en|kirish sanasi=2019-04-12|arxiv-sana=2019-04-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190412052131/https://www.theouterhaven.net/2019/04/new-anime-film-hello-world-revealed/|deadlink=no}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/|sarlavha=Original Anime Films Hello World Gets First Trailer, Main Cast Announcement|familiya=Cimi|ism=Chris|sana=2019-04-12|vebsayt=OTAQUEST|til=en|kirish sanasi=2019-04-12|arxiv-sana=2019-04-12|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20190412073030/https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/|deadlink=no|qaralgan sana=2022-07-15|arxivsana=2019-04-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190412073030/https://www.otaquest.com/hello-world-debut-trailer-cast-announcement/}}</ref>. Shuningdek, 2019-yil 13-sentabrda chiqarilgan “Other World” nomli uch epizodli spin-off ham bor<ref>{{veb manbasi|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-08-22/hello-world-film-gets-spinoff-anime-another-world/.150316|sarlavha=Hello World Film Gets Spinoff Anime Another World|vebsayt=Anime News Network|til=en|kirish sanasi=2019-08-22|arxiv-sana=2021-09-15|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210915080248/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-08-22/hello-world-film-gets-spinoff-anime-another-world/.150316|deadlink=no}}</ref>.
== Syujeti ==
[[Kioto]], 2027-yil Hukumat Alltale tizimida shahar haqidagi barcha real vaqtda maʻlumotlarni yozib olish va saqlash uchun [[Uchuvchisiz uchish apparati|dronlardan]] foydalanishga qaror qildi.
Naomi Katagaki oʻqishni yaxshi koʻradigan oddiy oʻrta maktab oʻquvchisi. Kunlarning birida yatagarasu toʻgʻridan-toʻgʻri koʻz oldida kitobni sudrab keladi. Uni taʻqib qilayotganda Naomi bir yigitni uchratadi, bu yigit uning 10 yildan keyingi koʻrinishi edi. Uning katta koʻrinishi, unga yozilgan oʻtmishni oʻzgartirish va sinfdoshi Ruri Itegyogyoga aylanadigan qiz doʻstini saqlab qolish uchun haqiqiy dunyodan toʻplangan [[Maʼlumotlar bazasi|maʻlumotlar bazasiga]] ulanganini tushuntiradi. Buning uchun u oʻzining kichik versiyasiga birinchi navbatda u bilan uchrashishni boshlashiga yordam beradi va keyin Rurini chaqmoq urgandan keyin safari ham bekor boʻladi. Ammo voqealar oʻzgara boshlagach, hamma narsani sodir boʻlishi kerak boʻlgan tarzda qayta tiklashga urinayotgan botlar ularga hujum qiladi.
== Personajlar ==
* Naomi Katagaki (yaponcha, 堅書直実, Katagaki Naomi) – bosh qahramon, 2027-yilda Kyoto shahrida yashovchi 16 yoshli oʻrta maktab oʻquvchisi. Avvaliga u oʻziga ishonchsiz va qatʼiyatsizligi sababli sinfdoshlari uni kitob qoʻmitasiga aʼzo qilib tanlaydilar, shundan soʻng u Ruri bilan uchrashadi va yaqindan doʻst boʻladi. Unga Takumi Kitamura ovoz bergan.
* Sensei (先生)/Naomi Katagaki (カタガキナオ, Katagaki Naomi) – Naomining 2037-yildagi katta yoshdagi versiyasi. Oʻz vaqtida Alltale boshqaruv kompaniyasida katta menejerlardan biri boʻlib ishlaydi. U doimiy ravishda komadagi Ruriga tashrif buyuradi va uning ongini Alltale ichida saqlangan versiya bilan sinxronlashtirish yoʻlini qidiradi. Uning yoshligi uni “Sensei” deb ataydi. Unga Tori Matsuzaka ovoz bergan.
* Ruri Ichigyo (行瑠璃 Ichigyo: Ruri) – bosh qahramonning sinfdoshi va kitob qoʻmitasining aʼzosi. Naomidan farqli oʻlaroq, u eskicha, qatʼiyatli va ajralib turishdan qoʻrqmaydi. Hikoya davomida u uning qiz doʻstiga aylanadi. Unga Minami Hamabe ovoz bergan.
* Tsunehisa Senko (千古恒久, Senko Tsunehisa) Alltaleda ishlaydigan mehribon va qiziquvchan professor. Ovoz bergan: Takexito Koyasu.
* Iyi Xu (徐依依, Xu: Yi :)) Senseining hamkasbi va professor Senkoning qoʻl ostidagi xodimi. Xitoylik. Ovoz bergan: Minako Kotobuki.
* Misuzu Kadenokōji (勘解由小路三鈴, Misuzu) yoqimli koʻrinishi va aqldan ozdiradigan hazillari tufayli sinfning old oʻquvchilaridan. Keyinchalik Rurining qiz doʻstiga aylanadi. Ovoz bergan: Haruka Fukuxara.
* Karasu (カラス, Karasu). Ovoz bergan: Rie Kugimiya
2019-yilning 11-aprelida ''Toho’ning'' [[YouTube|YouTube kanalida]] “Hello World”ning birinchi tizeri chiqdi. Treylerda Fushimi Inari ibodatxonasi va Kamo ziyoratgohi kabi [[Kioto]]ning mashhur diqqatga sazovor joylari koʻrsatilgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-10/sao-director-tomohiko-ito-reveals-hello-world-film-cast-story-september-20-debut-in-teaser/.145582|sarlavha=SAO Director Tomohiko Ito Reveals Hello World Film’s Cast, Story, September 20 Debut in Teaser|kirish sanasi=2020-06-21|arxivsana=2021-09-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210912022704/https://www.animenewsnetwork.com/news/2019-04-10/sao-director-tomohiko-ito-reveals-hello-world-film-cast-story-september-20-debut-in-teaser/.145582}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=H7QKSFkCK8g映画『HELLO WORLD』特報【2019年9月20日(金)公開】]</ref>.
== Reliz ==
Film premyerasi Yaponiyada 2019-yil 20-sentabrda, Singapurda 24-oktabrda, Filippinda 30-oktabrda, Gonkongda 7-noyabrda, [[Xitoy Respublikasi|Tayvanda]] 15-noyabrda va Italiyada 2020-yil 9-martda boʻlib oʻtdi<ref name="Hello World, Release Info"/>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references responsive="1"></references>
== Havolalar ==
* https://hello-world-movie.com - rasmiy sayt{{Ref-ja}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на японском языке">)</small>
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}
[[Turkum:Yaponiya ilmiy-fantastik filmlari]]
2183chma7dw4cg38ayfw2pq0a3ed493
Shahzoda Ahmed
0
752235
5995897
5977746
2026-04-14T09:21:16Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995897
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat
| ismi = Shahzoda Ahmed
| asl ismi =
| tasvir = File:Şehzade Ahmet - Shahzadah Ahmet.JPG
| eni =
| tavallud sanasi = [[1465-yil]]
| tavallud joyi = [[Amasiya]], [[Usmonlilar imperiyasi]]
| vafot sanasi = [[1513-yil 24-aprel]]
| vafot joyi = [[Bursa]]
| otasi = [[Boyazid II]]
| onasi = [[Bulbul Xotun]]
| turmush o'rtogʻi =
| bolalari = Shahzoda Murod
}}
'''Shahzada Ahmet''' (1465 — 1513-yil 24-aprel) — Amasiya hokimi Bulbul Xotunlik [[Boyazid II|Boyazid II]] ning toʻngʻich oʻgʻli. U 1512-1513-yillarda akalari Selim va Qoʻrqut bilan Usmonli imperiyasi taxti uchun kurashgan<ref name="PiterbergGabriel">{{kitob manbasi |last1=Piterberg |last2=Gabriel |title=An Ottoman Tragedy: History and Historiography at Play |date=2003 |isbn=0520930053, 9780520930056 |page=271 |url=https://books.google.ru/books?id=bbTPTqs9n5EC |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>.
== Biografiya ==
=== valiaht shahzoda ===
Ahmed Sulton Boyazid II ning omon qolgan toʻngʻich oʻgʻli edi. Onasi Bulbul Xotun edi. Usmonli anʼanalariga koʻra, barcha shahzodalar Anadoludagi (zamonaviy Turkiyaning Osiyo qismi) viloyatlar (sanjak) hokimlari (sanjak-bey) tomonidan tayinlangan. Bu ularning keyingi boshqaruvga tayyorgarligining bir qismi edi. Ahmed Anadoluning muhim shahri Amasiyaning hukmdori edi. Garchi bu maqom rasmiy boʻlmagan boʻlsa-da, u otasining hukmronligining soʻnggi yillarida qisman Buyuk Vazir Xodim Ali Poshoning qoʻllab-quvvatlashi tufayli koʻpincha valiaht shahzoda sifatida qabul qilingan<ref name="BörekçiGünhantaqrizi">{{kitob manbasi |last1=Börekçi |last2=Günhan |title=Factions and favorites at the courts of sultan Ahmed I (r. 1603—17) and his immidiate predessors |date=2010 |publisher=The Ohio State University |page=92 |url=https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha |chapterurl=https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315070548/https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline }}</ref>.
== Taxt uchun kurash ==
Ahmedning aka-ukalaridan faqat ikkitasi omon qolgan: Qoʻrqut Antaliya va [[Salim I Yovuz|Selim]] (kelajakda Selim I) Trabzonni boshqargan. Odatga koʻra, Sulton vafotidan soʻng darhol Istanbulga birinchi boʻlib etib kelgan merosxoʻr taxtga chiqish huquqiga ega edi (shunga qaramay, kim birinchi boʻlib kelganligi haqidagi kelishmovchiliklar juda tez-tez paydo boʻlib, aka-uka oʻrtasida oʻzaro urushlarga olib keladi. Usmonli imperiyasida yaqqol aks etgan). Bundan tashqari, sulton oʻzi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan shahzodani uzoqqa yubormasdan, uni poytaxtga yaqinroq viloyatlarga joylashtirgani tez-tez sodir boʻldi. Bu borada Ahmed eng baxtli edi, chunki uning sanjagi Istanbulga eng yaqin edi, chunki Boyazid uni merosxoʻri sifatida koʻradi. Selimning oʻgʻli [[Sulaymon I|Sulaymon]] (boʻlajak Sulaymon I) Istanbulga yaqinroq boʻlgan kichik sanjak boʻlgan Boluga hukmdor etib tayinlangan boʻlsa-da, Ahmedni yoqtirmagani uchun uni Kaffa (Qrim yarimoroli) shahriga [[hokim]] qilib yubordilar. Selim Boyazidning toʻngʻich oʻgʻli Ahmedni qoʻllab-quvvatlaganini tushundi va oʻzi uchun Rumeliyadan (imperiyaning Yevropa qismi) sanjak soʻradi. Garchi dastlab u bu yerlardan mahrum boʻlgan boʻlsa-da, chunki ular knyazlarga berilmagan, ammo Qrim xoni Imperiyasining vassali Mengli I Girey (Selimning qaynotasi) koʻmagida u olishga muvaffaq boʻlgan. Semendir shahridagi sanjak (Serbiyadagi zamonaviy Smederevo), u Rumelining bir qismi sanalgan boʻlsa-da, lekin Istanbuldan ancha uzoqda edi. Natijada, Selim yangi sanjakka koʻchmaslikka va Istanbulga yaqinroq turishga qaror qiladi. Otasi Boyazid oʻzining itoatsizligini qoʻzgʻolonda qatnashganlik belgisi deb biladi va 1511-yil avgustida boʻlib oʻtgan jangda Selim qoʻshinini magʻlub etadi<ref name="SomelSelcuk Aksin">{{kitob manbasi |last1=Somel |last2=Selcuk Aksin |title=The A to Z of the Ottoman Empire |date=2010 |publisher=[[Rowman & Littlefield|Scarecrow Press, Inc.]] |url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>. Selim Qrimga oʻgʻli Sulaymonning oldiga qochib ketadi. Boyazid Selimga qarshi kurashayotgan paytda Ahmedga Shohqulning Anadoludagi isyonini bostirish vazifasi yuklangan. Biroq, Ahmed jang qilish oʻrniga Usmonli taxtini yanada qoʻlga kiritish uchun [[yanicharlar]] ustidan gʻalaba qozonishga harakat qildi va jang maydonini tark etdi. Uning xatti-harakati askarlar safida tartibsizliklarni keltirib chiqardi. Sulton qoʻshini boshligʻi, vazir Xodim Ali Posho, qoʻzgʻolonchilar rahbari Shohqulu Tekeli ham jangda halok boʻldi. Selimning otasi bilan boʻlgan jangda magʻlubiyatga uchraganidan xabar topgan Ahmed oʻzini Anadolu sultoni deb eʼlon qildi va jiyanlaridan biriga (otasi allaqachon vafot etgan) qarshi kurash boshladi. U Konya shahrini egalladi va Boyazid o‘z sanjagiga qaytishni talab qilgan bo‘lsa-da, Ahmed bu shaharni boshqarishni talab qildi. U hatto poytaxtni egallashga ham urindi, ammo hech qanday natija bermadi, chunki askarlar uning yoʻlini toʻsib, qobiliyatliroq sultonga sodiqliklarini eʼlon qildilar. Keyin Selim Qrimdan qaytib, Boyazidni oʻz foydasiga taxtdan voz kechishga majbur qildi va Selim I nomi bilan toj kiydirdi. Ahmed Selim hukmronligining dastlabki bir necha oylarida Anadoluning ayrim qismlarini nazorat qilishni davom ettirdi. Oxir-oqibat, Selim va Ahmed qoʻshinlari 1513-yil 24-aprelda Bursa yaqinidagi Yenishehir jangida uchrashdilar. Ahmedning qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi, uning oʻzi hibsga olindi va tez orada qatl etildi<ref name="TezcanBaki">{{kitob manbasi |last1=Tezcan |last2=Baki |title=The Second Ottoman Empire: Political and Social Transformation in the Early Modern World |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0521519497, 9780521519496 |page=284 |url=https://books.google.ru/books?id=s4Ur_agZi2oC |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>.
== Bir oila ==
Entoni Aldersonning yozishicha, 1474-yilda Ahmed Shahzoda Mustafaning qizi Nergizshoh Xotunga uylangan, u esa oʻz navbatida Gulshoh Xotundan Sulton [[Mehmed II Fotih|Mehmed II]] ning oʻgʻli boʻlgan. Nikohda, turli manbalarga koʻra, tugʻilganlar:
* Aloaddin Ali (1513-yil 14-may yoki 1514-yil)
* Qosim (1501 — 1518-yil 29-yanvarda qatl etilgan)
* Usmon (1513-yil 24-aprelda qatl etilgan)
* Sulaymon (1513-yil 25-aprel yoki 1512-yil)
* Murod (vaf. 1521-yil yanvar) — 1513-yildan [[Shoh Ismoil Safaviy|Shoh Ismoil I]] ning qiziga uylangan.
* Muso
* Amir
* Qizi — Aldersonning soʻzlariga koʻra, u 1512-yildan Shoh Ismoil I ga turmushga chiqqan<ref name="EmecenFeridun">{{kitob manbasi |last1=Emecen |last2=Feridun |title=Mehmed III |date=2003 |publisher=TDV İslâm Ansiklopedisi |location=İstanbul |pages=407—413 |url=https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/28/C28009241.pdf |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=turkcha}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[turkum: 1513-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum: 24-aprelda vafot etganlar]]
[[Turkum: 1465-yilda tug'ilganlar]]
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
7koogh6jhhxynoowaxazkn7t9zo9lvt
5995898
5995897
2026-04-14T09:21:29Z
KWiki78
246724
5995898
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat
| ismi = Shahzoda Ahmed
| asl ismi =
| tasvir = File:Şehzade Ahmet - Shahzadah Ahmet.JPG
| eni =
| tavallud sanasi = [[1465-yil]]
| tavallud joyi = [[Amasiya]], [[Usmonlilar imperiyasi]]
| vafot sanasi = [[1513-yil 24-aprel]]
| vafot joyi = [[Bursa]]
| otasi = [[Boyazid II]]
| onasi = [[Bulbul Xotun]]
| turmush o'rtogʻi =
| bolalari = Shahzoda Murod
}}
'''Shahzada Ahmet''' (1465 — 1513-yil 24-aprel) — Amasiya hokimi Bulbul Xotunlik [[Boyazid II|Boyazid II]] ning toʻngʻich oʻgʻli. U 1512-1513-yillarda akalari Selim va Qoʻrqut bilan [[Usmonli imperiyasi]] taxti uchun kurashgan<ref name="PiterbergGabriel">{{kitob manbasi |last1=Piterberg |last2=Gabriel |title=An Ottoman Tragedy: History and Historiography at Play |date=2003 |isbn=0520930053, 9780520930056 |page=271 |url=https://books.google.ru/books?id=bbTPTqs9n5EC |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>.
== Biografiya ==
=== valiaht shahzoda ===
Ahmed Sulton Boyazid II ning omon qolgan toʻngʻich oʻgʻli edi. Onasi Bulbul Xotun edi. Usmonli anʼanalariga koʻra, barcha shahzodalar Anadoludagi (zamonaviy Turkiyaning Osiyo qismi) viloyatlar (sanjak) hokimlari (sanjak-bey) tomonidan tayinlangan. Bu ularning keyingi boshqaruvga tayyorgarligining bir qismi edi. Ahmed Anadoluning muhim shahri Amasiyaning hukmdori edi. Garchi bu maqom rasmiy boʻlmagan boʻlsa-da, u otasining hukmronligining soʻnggi yillarida qisman Buyuk Vazir Xodim Ali Poshoning qoʻllab-quvvatlashi tufayli koʻpincha valiaht shahzoda sifatida qabul qilingan<ref name="BörekçiGünhantaqrizi">{{kitob manbasi |last1=Börekçi |last2=Günhan |title=Factions and favorites at the courts of sultan Ahmed I (r. 1603—17) and his immidiate predessors |date=2010 |publisher=The Ohio State University |page=92 |url=https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha |chapterurl=https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315070548/https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline }}</ref>.
== Taxt uchun kurash ==
Ahmedning aka-ukalaridan faqat ikkitasi omon qolgan: Qoʻrqut Antaliya va [[Salim I Yovuz|Selim]] (kelajakda Selim I) Trabzonni boshqargan. Odatga koʻra, Sulton vafotidan soʻng darhol Istanbulga birinchi boʻlib etib kelgan merosxoʻr taxtga chiqish huquqiga ega edi (shunga qaramay, kim birinchi boʻlib kelganligi haqidagi kelishmovchiliklar juda tez-tez paydo boʻlib, aka-uka oʻrtasida oʻzaro urushlarga olib keladi. Usmonli imperiyasida yaqqol aks etgan). Bundan tashqari, sulton oʻzi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan shahzodani uzoqqa yubormasdan, uni poytaxtga yaqinroq viloyatlarga joylashtirgani tez-tez sodir boʻldi. Bu borada Ahmed eng baxtli edi, chunki uning sanjagi Istanbulga eng yaqin edi, chunki Boyazid uni merosxoʻri sifatida koʻradi. Selimning oʻgʻli [[Sulaymon I|Sulaymon]] (boʻlajak Sulaymon I) Istanbulga yaqinroq boʻlgan kichik sanjak boʻlgan Boluga hukmdor etib tayinlangan boʻlsa-da, Ahmedni yoqtirmagani uchun uni Kaffa (Qrim yarimoroli) shahriga [[hokim]] qilib yubordilar. Selim Boyazidning toʻngʻich oʻgʻli Ahmedni qoʻllab-quvvatlaganini tushundi va oʻzi uchun Rumeliyadan (imperiyaning Yevropa qismi) sanjak soʻradi. Garchi dastlab u bu yerlardan mahrum boʻlgan boʻlsa-da, chunki ular knyazlarga berilmagan, ammo Qrim xoni Imperiyasining vassali Mengli I Girey (Selimning qaynotasi) koʻmagida u olishga muvaffaq boʻlgan. Semendir shahridagi sanjak (Serbiyadagi zamonaviy Smederevo), u Rumelining bir qismi sanalgan boʻlsa-da, lekin Istanbuldan ancha uzoqda edi. Natijada, Selim yangi sanjakka koʻchmaslikka va Istanbulga yaqinroq turishga qaror qiladi. Otasi Boyazid oʻzining itoatsizligini qoʻzgʻolonda qatnashganlik belgisi deb biladi va 1511-yil avgustida boʻlib oʻtgan jangda Selim qoʻshinini magʻlub etadi<ref name="SomelSelcuk Aksin">{{kitob manbasi |last1=Somel |last2=Selcuk Aksin |title=The A to Z of the Ottoman Empire |date=2010 |publisher=[[Rowman & Littlefield|Scarecrow Press, Inc.]] |url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>. Selim Qrimga oʻgʻli Sulaymonning oldiga qochib ketadi. Boyazid Selimga qarshi kurashayotgan paytda Ahmedga Shohqulning Anadoludagi isyonini bostirish vazifasi yuklangan. Biroq, Ahmed jang qilish oʻrniga Usmonli taxtini yanada qoʻlga kiritish uchun [[yanicharlar]] ustidan gʻalaba qozonishga harakat qildi va jang maydonini tark etdi. Uning xatti-harakati askarlar safida tartibsizliklarni keltirib chiqardi. Sulton qoʻshini boshligʻi, vazir Xodim Ali Posho, qoʻzgʻolonchilar rahbari Shohqulu Tekeli ham jangda halok boʻldi. Selimning otasi bilan boʻlgan jangda magʻlubiyatga uchraganidan xabar topgan Ahmed oʻzini Anadolu sultoni deb eʼlon qildi va jiyanlaridan biriga (otasi allaqachon vafot etgan) qarshi kurash boshladi. U Konya shahrini egalladi va Boyazid o‘z sanjagiga qaytishni talab qilgan bo‘lsa-da, Ahmed bu shaharni boshqarishni talab qildi. U hatto poytaxtni egallashga ham urindi, ammo hech qanday natija bermadi, chunki askarlar uning yoʻlini toʻsib, qobiliyatliroq sultonga sodiqliklarini eʼlon qildilar. Keyin Selim Qrimdan qaytib, Boyazidni oʻz foydasiga taxtdan voz kechishga majbur qildi va Selim I nomi bilan toj kiydirdi. Ahmed Selim hukmronligining dastlabki bir necha oylarida Anadoluning ayrim qismlarini nazorat qilishni davom ettirdi. Oxir-oqibat, Selim va Ahmed qoʻshinlari 1513-yil 24-aprelda Bursa yaqinidagi Yenishehir jangida uchrashdilar. Ahmedning qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi, uning oʻzi hibsga olindi va tez orada qatl etildi<ref name="TezcanBaki">{{kitob manbasi |last1=Tezcan |last2=Baki |title=The Second Ottoman Empire: Political and Social Transformation in the Early Modern World |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0521519497, 9780521519496 |page=284 |url=https://books.google.ru/books?id=s4Ur_agZi2oC |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>.
== Bir oila ==
Entoni Aldersonning yozishicha, 1474-yilda Ahmed Shahzoda Mustafaning qizi Nergizshoh Xotunga uylangan, u esa oʻz navbatida Gulshoh Xotundan Sulton [[Mehmed II Fotih|Mehmed II]] ning oʻgʻli boʻlgan. Nikohda, turli manbalarga koʻra, tugʻilganlar:
* Aloaddin Ali (1513-yil 14-may yoki 1514-yil)
* Qosim (1501 — 1518-yil 29-yanvarda qatl etilgan)
* Usmon (1513-yil 24-aprelda qatl etilgan)
* Sulaymon (1513-yil 25-aprel yoki 1512-yil)
* Murod (vaf. 1521-yil yanvar) — 1513-yildan [[Shoh Ismoil Safaviy|Shoh Ismoil I]] ning qiziga uylangan.
* Muso
* Amir
* Qizi — Aldersonning soʻzlariga koʻra, u 1512-yildan Shoh Ismoil I ga turmushga chiqqan<ref name="EmecenFeridun">{{kitob manbasi |last1=Emecen |last2=Feridun |title=Mehmed III |date=2003 |publisher=TDV İslâm Ansiklopedisi |location=İstanbul |pages=407—413 |url=https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/28/C28009241.pdf |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=turkcha}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[turkum: 1513-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum: 24-aprelda vafot etganlar]]
[[Turkum: 1465-yilda tug'ilganlar]]
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
fluqvsvv37pf07tvtpdbn7tp1a70usd
5995899
5995898
2026-04-14T09:21:35Z
KWiki78
246724
5995899
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat
| ismi = Shahzoda Ahmed
| asl ismi =
| tasvir = File:Şehzade Ahmet - Shahzadah Ahmet.JPG
| eni =
| tavallud sanasi = [[1465-yil]]
| tavallud joyi = [[Amasiya]], [[Usmonlilar imperiyasi]]
| vafot sanasi = [[1513-yil 24-aprel]]
| vafot joyi = [[Bursa]]
| otasi = [[Boyazid II]]
| onasi = [[Bulbul Xotun]]
| turmush o'rtogʻi =
| bolalari = Shahzoda Murod
}}
'''Shahzada Ahmet''' (1465 — 1513-yil 24-aprel) — Amasiya hokimi Bulbul Xotunlik [[Boyazid II|Boyazid II]] ning toʻngʻich oʻgʻli. U 1512-1513-yillarda akalari Selim va Qoʻrqut bilan [[Usmonli imperiyasi]] taxti uchun kurashgan<ref name="PiterbergGabriel">{{kitob manbasi |last1=Piterberg |last2=Gabriel |title=An Ottoman Tragedy: History and Historiography at Play |date=2003 |isbn=0520930053, 9780520930056 |page=271 |url=https://books.google.ru/books?id=bbTPTqs9n5EC |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>.
== Biografiya ==
=== valiaht shahzoda ===
Ahmed Sulton Boyazid II ning omon qolgan toʻngʻich oʻgʻli edi. Onasi Bulbul Xotun edi. Usmonli anʼanalariga koʻra, barcha shahzodalar Anadoludagi (zamonaviy Turkiyaning Osiyo qismi) viloyatlar (sanjak) hokimlari (sanjak-bey) tomonidan tayinlangan. Bu ularning keyingi boshqaruvga tayyorgarligining bir qismi edi. Ahmed Anadoluning muhim shahri Amasiyaning hukmdori edi. Garchi bu maqom rasmiy boʻlmagan boʻlsa-da, u otasining hukmronligining soʻnggi yillarida qisman Buyuk Vazir Xodim Ali Poshoning qoʻllab-quvvatlashi tufayli koʻpincha valiaht shahzoda sifatida qabul qilingan<ref name="BörekçiGünhantaqrizi">{{kitob manbasi |last1=Börekçi |last2=Günhan |title=Factions and favorites at the courts of sultan Ahmed I (r. 1603—17) and his immidiate predessors |date=2010 |publisher=The Ohio State University |page=92 |url=https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha |chapterurl=https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315070548/https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline }}</ref>.
== Taxt uchun kurash ==
Ahmedning aka-ukalaridan faqat ikkitasi omon qolgan: Qoʻrqut Antaliya va [[Salim I Yovuz|Selim]] (kelajakda Selim I) Trabzonni boshqargan. Odatga koʻra, Sulton vafotidan soʻng darhol Istanbulga birinchi boʻlib etib kelgan merosxoʻr taxtga chiqish huquqiga ega edi (shunga qaramay, kim birinchi boʻlib kelganligi haqidagi kelishmovchiliklar juda tez-tez paydo boʻlib, aka-uka oʻrtasida oʻzaro urushlarga olib keladi. Usmonli imperiyasida yaqqol aks etgan). Bundan tashqari, sulton oʻzi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan shahzodani uzoqqa yubormasdan, uni poytaxtga yaqinroq viloyatlarga joylashtirgani tez-tez sodir boʻldi. Bu borada Ahmed eng baxtli edi, chunki uning sanjagi Istanbulga eng yaqin edi, chunki Boyazid uni merosxoʻri sifatida koʻradi. Selimning oʻgʻli [[Sulaymon I|Sulaymon]] (boʻlajak Sulaymon I) Istanbulga yaqinroq boʻlgan kichik sanjak boʻlgan Boluga hukmdor etib tayinlangan boʻlsa-da, Ahmedni yoqtirmagani uchun uni Kaffa (Qrim yarimoroli) shahriga [[hokim]] qilib yubordilar. Selim Boyazidning toʻngʻich oʻgʻli Ahmedni qoʻllab-quvvatlaganini tushundi va oʻzi uchun Rumeliyadan (imperiyaning Yevropa qismi) sanjak soʻradi. Garchi dastlab u bu yerlardan mahrum boʻlgan boʻlsa-da, chunki ular knyazlarga berilmagan, ammo Qrim xoni Imperiyasining vassali Mengli I Girey (Selimning qaynotasi) koʻmagida u olishga muvaffaq boʻlgan. Semendir shahridagi sanjak (Serbiyadagi zamonaviy Smederevo), u Rumelining bir qismi sanalgan boʻlsa-da, lekin Istanbuldan ancha uzoqda edi. Natijada, Selim yangi sanjakka koʻchmaslikka va Istanbulga yaqinroq turishga qaror qiladi. Otasi Boyazid oʻzining itoatsizligini qoʻzgʻolonda qatnashganlik belgisi deb biladi va 1511-yil avgustida boʻlib oʻtgan jangda Selim qoʻshinini magʻlub etadi<ref name="SomelSelcuk Aksin">{{kitob manbasi |last1=Somel |last2=Selcuk Aksin |title=The A to Z of the Ottoman Empire |date=2010 |publisher=[[Rowman & Littlefield|Scarecrow Press, Inc.]] |url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>. Selim Qrimga oʻgʻli Sulaymonning oldiga qochib ketadi. Boyazid Selimga qarshi kurashayotgan paytda Ahmedga Shohqulning Anadoludagi isyonini bostirish vazifasi yuklangan. Biroq, Ahmed jang qilish oʻrniga Usmonli taxtini yanada qoʻlga kiritish uchun [[yanicharlar]] ustidan gʻalaba qozonishga harakat qildi va jang maydonini tark etdi. Uning xatti-harakati askarlar safida tartibsizliklarni keltirib chiqardi. Sulton qoʻshini boshligʻi, vazir Xodim Ali Posho, qoʻzgʻolonchilar rahbari Shohqulu Tekeli ham jangda halok boʻldi. Selimning otasi bilan boʻlgan jangda magʻlubiyatga uchraganidan xabar topgan Ahmed oʻzini Anadolu sultoni deb eʼlon qildi va jiyanlaridan biriga (otasi allaqachon vafot etgan) qarshi kurash boshladi. U Konya shahrini egalladi va Boyazid o‘z sanjagiga qaytishni talab qilgan bo‘lsa-da, Ahmed bu shaharni boshqarishni talab qildi. U hatto poytaxtni egallashga ham urindi, ammo hech qanday natija bermadi, chunki askarlar uning yoʻlini toʻsib, qobiliyatliroq sultonga sodiqliklarini eʼlon qildilar. Keyin Selim Qrimdan qaytib, Boyazidni oʻz foydasiga taxtdan voz kechishga majbur qildi va Selim I nomi bilan toj kiydirdi. Ahmed Selim hukmronligining dastlabki bir necha oylarida Anadoluning ayrim qismlarini nazorat qilishni davom ettirdi. Oxir-oqibat, Selim va Ahmed qoʻshinlari 1513-yil 24-aprelda Bursa yaqinidagi Yenishehir jangida uchrashdilar. Ahmedning qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi, uning oʻzi hibsga olindi va tez orada qatl etildi<ref name="TezcanBaki">{{kitob manbasi |last1=Tezcan |last2=Baki |title=The Second Ottoman Empire: Political and Social Transformation in the Early Modern World |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0521519497, 9780521519496 |page=284 |url=https://books.google.ru/books?id=s4Ur_agZi2oC |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>.
== Bir oila ==
Entoni Aldersonning yozishicha, 1474-yilda Ahmed Shahzoda Mustafaning qizi Nergizshoh Xotunga uylangan, u esa oʻz navbatida Gulshoh Xotundan Sulton [[Mehmed II Fotih|Mehmed II]] ning oʻgʻli boʻlgan. Nikohda, turli manbalarga koʻra, tugʻilganlar:
* Aloaddin Ali (1513-yil 14-may yoki 1514-yil)
* Qosim (1501 — 1518-yil 29-yanvarda qatl etilgan)
* Usmon (1513-yil 24-aprelda qatl etilgan)
* Sulaymon (1513-yil 25-aprel yoki 1512-yil)
* Murod (vaf. 1521-yil yanvar) — 1513-yildan [[Shoh Ismoil Safaviy|Shoh Ismoil I]] ning qiziga uylangan.
* Muso
* Amir
* Qizi — Aldersonning soʻzlariga koʻra, u 1512-yildan Shoh Ismoil I ga turmushga chiqqan<ref name="EmecenFeridun">{{kitob manbasi |last1=Emecen |last2=Feridun |title=Mehmed III |date=2003 |publisher=TDV İslâm Ansiklopedisi |location=İstanbul |pages=407—413 |url=https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/28/C28009241.pdf |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=turkcha}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[turkum: 1513-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum: 24-aprelda vafot etganlar]]
[[Turkum: 1465-yilda tug'ilganlar]]
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
sunu001a8nz4ubcfuweu31yw37mzo9z
5995900
5995899
2026-04-14T09:21:47Z
KWiki78
246724
5995900
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat
| ismi = Shahzoda Ahmed
| asl ismi =
| tasvir = File:Şehzade Ahmet - Shahzadah Ahmet.JPG
| eni =
| tavallud sanasi = [[1465-yil]]
| tavallud joyi = [[Amasiya]], [[Usmonlilar imperiyasi]]
| vafot sanasi = [[1513-yil 24-aprel]]
| vafot joyi = [[Bursa]]
| otasi = [[Boyazid II]]
| onasi = [[Bulbul Xotun]]
| turmush o'rtogʻi =
| bolalari = Shahzoda Murod
}}
'''Shahzada Ahmet''' (1465 — 1513-yil 24-aprel) — Amasiya hokimi Bulbul Xotunlik [[Boyazid II|Boyazid II]] ning toʻngʻich oʻgʻli. U 1512—1513-yillarda akalari Selim va Qoʻrqut bilan [[Usmonli imperiyasi]] taxti uchun kurashgan<ref name="PiterbergGabriel">{{kitob manbasi |last1=Piterberg |last2=Gabriel |title=An Ottoman Tragedy: History and Historiography at Play |date=2003 |isbn=0520930053, 9780520930056 |page=271 |url=https://books.google.ru/books?id=bbTPTqs9n5EC |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>.
== Biografiya ==
=== valiaht shahzoda ===
Ahmed Sulton Boyazid II ning omon qolgan toʻngʻich oʻgʻli edi. Onasi Bulbul Xotun edi. Usmonli anʼanalariga koʻra, barcha shahzodalar Anadoludagi (zamonaviy Turkiyaning Osiyo qismi) viloyatlar (sanjak) hokimlari (sanjak-bey) tomonidan tayinlangan. Bu ularning keyingi boshqaruvga tayyorgarligining bir qismi edi. Ahmed Anadoluning muhim shahri Amasiyaning hukmdori edi. Garchi bu maqom rasmiy boʻlmagan boʻlsa-da, u otasining hukmronligining soʻnggi yillarida qisman Buyuk Vazir Xodim Ali Poshoning qoʻllab-quvvatlashi tufayli koʻpincha valiaht shahzoda sifatida qabul qilingan<ref name="BörekçiGünhantaqrizi">{{kitob manbasi |last1=Börekçi |last2=Günhan |title=Factions and favorites at the courts of sultan Ahmed I (r. 1603—17) and his immidiate predessors |date=2010 |publisher=The Ohio State University |page=92 |url=https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha |chapterurl=https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline |archive-date=2018-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315070548/https://etd.ohiolink.edu/!etd.send_file?accession=osu1278971259&disposition=inline }}</ref>.
== Taxt uchun kurash ==
Ahmedning aka-ukalaridan faqat ikkitasi omon qolgan: Qoʻrqut Antaliya va [[Salim I Yovuz|Selim]] (kelajakda Selim I) Trabzonni boshqargan. Odatga koʻra, Sulton vafotidan soʻng darhol Istanbulga birinchi boʻlib etib kelgan merosxoʻr taxtga chiqish huquqiga ega edi (shunga qaramay, kim birinchi boʻlib kelganligi haqidagi kelishmovchiliklar juda tez-tez paydo boʻlib, aka-uka oʻrtasida oʻzaro urushlarga olib keladi. Usmonli imperiyasida yaqqol aks etgan). Bundan tashqari, sulton oʻzi tomonidan qoʻllab-quvvatlangan shahzodani uzoqqa yubormasdan, uni poytaxtga yaqinroq viloyatlarga joylashtirgani tez-tez sodir boʻldi. Bu borada Ahmed eng baxtli edi, chunki uning sanjagi Istanbulga eng yaqin edi, chunki Boyazid uni merosxoʻri sifatida koʻradi. Selimning oʻgʻli [[Sulaymon I|Sulaymon]] (boʻlajak Sulaymon I) Istanbulga yaqinroq boʻlgan kichik sanjak boʻlgan Boluga hukmdor etib tayinlangan boʻlsa-da, Ahmedni yoqtirmagani uchun uni Kaffa (Qrim yarimoroli) shahriga [[hokim]] qilib yubordilar. Selim Boyazidning toʻngʻich oʻgʻli Ahmedni qoʻllab-quvvatlaganini tushundi va oʻzi uchun Rumeliyadan (imperiyaning Yevropa qismi) sanjak soʻradi. Garchi dastlab u bu yerlardan mahrum boʻlgan boʻlsa-da, chunki ular knyazlarga berilmagan, ammo Qrim xoni Imperiyasining vassali Mengli I Girey (Selimning qaynotasi) koʻmagida u olishga muvaffaq boʻlgan. Semendir shahridagi sanjak (Serbiyadagi zamonaviy Smederevo), u Rumelining bir qismi sanalgan boʻlsa-da, lekin Istanbuldan ancha uzoqda edi. Natijada, Selim yangi sanjakka koʻchmaslikka va Istanbulga yaqinroq turishga qaror qiladi. Otasi Boyazid oʻzining itoatsizligini qoʻzgʻolonda qatnashganlik belgisi deb biladi va 1511-yil avgustida boʻlib oʻtgan jangda Selim qoʻshinini magʻlub etadi<ref name="SomelSelcuk Aksin">{{kitob manbasi |last1=Somel |last2=Selcuk Aksin |title=The A to Z of the Ottoman Empire |date=2010 |publisher=[[Rowman & Littlefield|Scarecrow Press, Inc.]] |url=https://books.google.com/books?id=tBoyoNNKh78C |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>. Selim Qrimga oʻgʻli Sulaymonning oldiga qochib ketadi. Boyazid Selimga qarshi kurashayotgan paytda Ahmedga Shohqulning Anadoludagi isyonini bostirish vazifasi yuklangan. Biroq, Ahmed jang qilish oʻrniga Usmonli taxtini yanada qoʻlga kiritish uchun [[yanicharlar]] ustidan gʻalaba qozonishga harakat qildi va jang maydonini tark etdi. Uning xatti-harakati askarlar safida tartibsizliklarni keltirib chiqardi. Sulton qoʻshini boshligʻi, vazir Xodim Ali Posho, qoʻzgʻolonchilar rahbari Shohqulu Tekeli ham jangda halok boʻldi. Selimning otasi bilan boʻlgan jangda magʻlubiyatga uchraganidan xabar topgan Ahmed oʻzini Anadolu sultoni deb eʼlon qildi va jiyanlaridan biriga (otasi allaqachon vafot etgan) qarshi kurash boshladi. U Konya shahrini egalladi va Boyazid o‘z sanjagiga qaytishni talab qilgan bo‘lsa-da, Ahmed bu shaharni boshqarishni talab qildi. U hatto poytaxtni egallashga ham urindi, ammo hech qanday natija bermadi, chunki askarlar uning yoʻlini toʻsib, qobiliyatliroq sultonga sodiqliklarini eʼlon qildilar. Keyin Selim Qrimdan qaytib, Boyazidni oʻz foydasiga taxtdan voz kechishga majbur qildi va Selim I nomi bilan toj kiydirdi. Ahmed Selim hukmronligining dastlabki bir necha oylarida Anadoluning ayrim qismlarini nazorat qilishni davom ettirdi. Oxir-oqibat, Selim va Ahmed qoʻshinlari 1513-yil 24-aprelda Bursa yaqinidagi Yenishehir jangida uchrashdilar. Ahmedning qoʻshinlari magʻlubiyatga uchradi, uning oʻzi hibsga olindi va tez orada qatl etildi<ref name="TezcanBaki">{{kitob manbasi |last1=Tezcan |last2=Baki |title=The Second Ottoman Empire: Political and Social Transformation in the Early Modern World |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=0521519497, 9780521519496 |page=284 |url=https://books.google.ru/books?id=s4Ur_agZi2oC |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=inglizcha}}</ref>.
== Bir oila ==
Entoni Aldersonning yozishicha, 1474-yilda Ahmed Shahzoda Mustafaning qizi Nergizshoh Xotunga uylangan, u esa oʻz navbatida Gulshoh Xotundan Sulton [[Mehmed II Fotih|Mehmed II]] ning oʻgʻli boʻlgan. Nikohda, turli manbalarga koʻra, tugʻilganlar:
* Aloaddin Ali (1513-yil 14-may yoki 1514-yil)
* Qosim (1501 — 1518-yil 29-yanvarda qatl etilgan)
* Usmon (1513-yil 24-aprelda qatl etilgan)
* Sulaymon (1513-yil 25-aprel yoki 1512-yil)
* Murod (vaf. 1521-yil yanvar) — 1513-yildan [[Shoh Ismoil Safaviy|Shoh Ismoil I]] ning qiziga uylangan.
* Muso
* Amir
* Qizi — Aldersonning soʻzlariga koʻra, u 1512-yildan Shoh Ismoil I ga turmushga chiqqan<ref name="EmecenFeridun">{{kitob manbasi |last1=Emecen |last2=Feridun |title=Mehmed III |date=2003 |publisher=TDV İslâm Ansiklopedisi |location=İstanbul |pages=407—413 |url=https://cdn2.islamansiklopedisi.org.tr/dosya/28/C28009241.pdf |accessdate=16-iyul 2022-yil |language=turkcha}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[turkum: 1513-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum: 24-aprelda vafot etganlar]]
[[Turkum: 1465-yilda tug'ilganlar]]
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
jjrt1fhvc8xbosn7cvxp46e3r56c6o1
Samarqandning Rossiyaga qoʻshib olinishi
0
756000
5995852
3855043
2026-04-14T09:10:55Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995852
wikitext
text/x-wiki
Maʼlumki, Samarqand Rossiya istilosi davrida [[Buxoro amirligi]] tarkibida boʻlgan. [[Rossiya]]ning [[Samarqand]]ga yurishlari Turkiston general-gubernatori '''Konstantin Petrovich Kaufman''' boshchiligida amalga oshiriladi. 4 mingdan ziyod qoʻshindan iborat harbiy otryad 1868-yil aprelda Samarqandni bosib olishga kirishadi. Bu paytda Buxoro amirligi qoʻshinlari Choʻponota tepaligida joylashgan edi. [[Rossiya imperiyasi]] qoʻshinlari kuchli qarshilikka qaramay [[Amir Muzaffar]] qoʻshinining ilgʻor qismini tor-mor keltirishga muvaffaq boʻladi. 2-jang Zirabuloq tepaligida boʻlib oʻtadi. Bunda ham imperiya qoʻshinlari gʻalaba qozonib, Samarqandga jangsiz kirib boradi. Podsho hukumati tomonidan yangi bosib olingan hududlarda Samarqand va Kattaqoʻrgʻon boʻlimlaridan tashkil topgan [[Zarafshon okrugi]] tuziladi<ref>{{Kitob manbasi|title=O'zbekiston tarixi 9-sinf|page=31-35|isbn=978-9943-26-924-8|language=O'zbekcha|publisher="sharq" Nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati|date=2019|editor=D.A.Alimova}}</ref>.
[[Tasvir:Samarkand 79 (12).jpg|thumb|qadimgi samarqand]]
== Qoʻzgʻolon ==
Zirabuloqda jangi davom etib turgan bir paytda xalq Samarqandda chorizmga qarshi qoʻzgʻolon boshlaydi va Samarqand chorizmga qarshi kurashuvchilar oʻchogʻiga aylanadi. 8-iyun kuni Kaufman boshchiligidagi [[qoʻshin]] shaharga bostirib kirib, qoʻzgʻolonni shavqatsizlarcha bostiradilar va bozrolar, hunarmand rastalariga oʻtga qoʻyadilar. Qoʻzgʻolon ishtirokchilaridan 19 kishini oʻlimga, 19 kishini [[Sibir]]ga surgun etishga hukm qilinadi. Istilochilardan 275 nafari oʻldiriladi va Kaufman buni juda katta yoʻqotish deb baholaydi<ref>{{Veb manbasi|url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/matbuot/qayta-qurish-davri-matbuoti/hamid-ziyoyev-chorizm-istilosi-1990|sarlavha=HAMID ZIYOYEV. CHORIZM ISTILOSI (1990)|qaralgan sana=25-iyul 2022-yil|til=O'zbekcha|muallif=Hamid Ziyoyev|yil=10-noyabr 2016-yil}}</ref>.
== Shartnoma ==
Harbiy hujumlar boshlanishidan avval Kaufman Amir Muzaffarga Buxoro amirligi chegaralari Rossiya mulkiga oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi loyihani tasdiqlashni taklif etadi. Biroq loyiha Amir Muzaffar tomonidan rad etiladi. 1868-yil 23-iyunda Samarqandda Amir Muzaffar va Kaufman oʻrtasida sulh shartnomasi imzolanadi. Unga koʻra Samarqand, [[Kattaqoʻrgʻon|Kattaqoʻrgʻon]] Zarafshon daryosining bir qismi xonlikdan ajratib olinb, Rossiya Imperiyasi tarkibiga kiritiladi. Tovon tariqasida amir 500 ming qiymatida tilla pul toʻashga va chet mamlakatlar bilan mustaqil ravishda aloqa oʻrnatmaslikka rozilik beradi. Umuman olganda, urush rasman toʻxtatilib, amirlikning Rossiyaga tobeligi tan olinadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/matbuot/qayta-qurish-davri-matbuoti/hamid-ziyoyev-chorizm-istilosi-1990|sarlavha=HAMID ZIYOYEV. CHORIZM ISTILOSI (1990)|qaralgan sana=25-iyul|muallif=Hamid ziyoyev|til=O'zbekcha|yil=10-noyabr 2016-yil}}</ref>.
== Havolalar ==
•[https://uzbekistan.travel/uz/c/ozbekiston-tarixi/O'zbekiston tarixi]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Manbalar ==
[[Turkum:Samarqand tarixi]]
[[Turkum:Buxoro amirligi]]
tj1z7s798l5u5g9ji6tb5j36n30z4g2
5995853
5995852
2026-04-14T09:11:03Z
KWiki78
246724
5995853
wikitext
text/x-wiki
Maʼlumki, Samarqand [[Rossiya]] istilosi davrida [[Buxoro amirligi]] tarkibida boʻlgan. [[Rossiya]]ning [[Samarqand]]ga yurishlari Turkiston general-gubernatori '''Konstantin Petrovich Kaufman''' boshchiligida amalga oshiriladi. 4 mingdan ziyod qoʻshindan iborat harbiy otryad 1868-yil aprelda Samarqandni bosib olishga kirishadi. Bu paytda Buxoro amirligi qoʻshinlari Choʻponota tepaligida joylashgan edi. [[Rossiya imperiyasi]] qoʻshinlari kuchli qarshilikka qaramay [[Amir Muzaffar]] qoʻshinining ilgʻor qismini tor-mor keltirishga muvaffaq boʻladi. 2-jang Zirabuloq tepaligida boʻlib oʻtadi. Bunda ham imperiya qoʻshinlari gʻalaba qozonib, Samarqandga jangsiz kirib boradi. Podsho hukumati tomonidan yangi bosib olingan hududlarda Samarqand va Kattaqoʻrgʻon boʻlimlaridan tashkil topgan [[Zarafshon okrugi]] tuziladi<ref>{{Kitob manbasi|title=O'zbekiston tarixi 9-sinf|page=31-35|isbn=978-9943-26-924-8|language=O'zbekcha|publisher="sharq" Nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati|date=2019|editor=D.A.Alimova}}</ref>.
[[Tasvir:Samarkand 79 (12).jpg|thumb|qadimgi samarqand]]
== Qoʻzgʻolon ==
Zirabuloqda jangi davom etib turgan bir paytda xalq Samarqandda chorizmga qarshi qoʻzgʻolon boshlaydi va Samarqand chorizmga qarshi kurashuvchilar oʻchogʻiga aylanadi. 8-iyun kuni Kaufman boshchiligidagi [[qoʻshin]] shaharga bostirib kirib, qoʻzgʻolonni shavqatsizlarcha bostiradilar va bozrolar, hunarmand rastalariga oʻtga qoʻyadilar. Qoʻzgʻolon ishtirokchilaridan 19 kishini oʻlimga, 19 kishini [[Sibir]]ga surgun etishga hukm qilinadi. Istilochilardan 275 nafari oʻldiriladi va Kaufman buni juda katta yoʻqotish deb baholaydi<ref>{{Veb manbasi|url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/matbuot/qayta-qurish-davri-matbuoti/hamid-ziyoyev-chorizm-istilosi-1990|sarlavha=HAMID ZIYOYEV. CHORIZM ISTILOSI (1990)|qaralgan sana=25-iyul 2022-yil|til=O'zbekcha|muallif=Hamid Ziyoyev|yil=10-noyabr 2016-yil}}</ref>.
== Shartnoma ==
Harbiy hujumlar boshlanishidan avval Kaufman Amir Muzaffarga Buxoro amirligi chegaralari Rossiya mulkiga oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi loyihani tasdiqlashni taklif etadi. Biroq loyiha Amir Muzaffar tomonidan rad etiladi. 1868-yil 23-iyunda Samarqandda Amir Muzaffar va Kaufman oʻrtasida sulh shartnomasi imzolanadi. Unga koʻra Samarqand, [[Kattaqoʻrgʻon|Kattaqoʻrgʻon]] Zarafshon daryosining bir qismi xonlikdan ajratib olinb, Rossiya Imperiyasi tarkibiga kiritiladi. Tovon tariqasida amir 500 ming qiymatida tilla pul toʻashga va chet mamlakatlar bilan mustaqil ravishda aloqa oʻrnatmaslikka rozilik beradi. Umuman olganda, urush rasman toʻxtatilib, amirlikning Rossiyaga tobeligi tan olinadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/matbuot/qayta-qurish-davri-matbuoti/hamid-ziyoyev-chorizm-istilosi-1990|sarlavha=HAMID ZIYOYEV. CHORIZM ISTILOSI (1990)|qaralgan sana=25-iyul|muallif=Hamid ziyoyev|til=O'zbekcha|yil=10-noyabr 2016-yil}}</ref>.
== Havolalar ==
•[https://uzbekistan.travel/uz/c/ozbekiston-tarixi/O'zbekiston tarixi]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Manbalar ==
[[Turkum:Samarqand tarixi]]
[[Turkum:Buxoro amirligi]]
r0r1b93anv8hackd4tx7v2srh9vwfxr
5995854
5995853
2026-04-14T09:11:16Z
KWiki78
246724
5995854
wikitext
text/x-wiki
Maʼlumki, Samarqand [[Rossiya]] istilosi davrida [[Buxoro amirligi]] tarkibida boʻlgan. [[Rossiya]]ning [[Samarqand]]ga yurishlari Turkiston general-gubernatori '''Konstantin Petrovich Kaufman''' boshchiligida amalga oshiriladi. 4 mingdan ziyod qoʻshindan iborat harbiy otryad 1868-yil aprelda Samarqandni bosib olishga kirishadi. Bu paytda Buxoro amirligi qoʻshinlari Choʻponota tepaligida joylashgan edi. [[Rossiya imperiyasi]] qoʻshinlari kuchli qarshilikka qaramay [[Amir Muzaffar]] qoʻshinining ilgʻor qismini tor-mor keltirishga muvaffaq boʻladi. 2-jang Zirabuloq tepaligida boʻlib oʻtadi. Bunda ham imperiya qoʻshinlari gʻalaba qozonib, Samarqandga jangsiz kirib boradi. Podsho hukumati tomonidan yangi bosib olingan hududlarda Samarqand va Kattaqoʻrgʻon boʻlimlaridan tashkil topgan [[Zarafshon okrugi]] tuziladi<ref>{{Kitob manbasi|title=O'zbekiston tarixi 9-sinf|page=31-35|isbn=978-9943-26-924-8|language=O'zbekcha|publisher="sharq" Nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati|date=2019|editor=D.A.Alimova}}</ref>.
[[Tasvir:Samarkand 79 (12).jpg|thumb|qadimgi samarqand]]
== Qoʻzgʻolon ==
Zirabuloqda jangi davom etib turgan bir paytda xalq Samarqandda chorizmga qarshi qoʻzgʻolon boshlaydi va Samarqand chorizmga qarshi kurashuvchilar oʻchogʻiga aylanadi. 8-iyun kuni Kaufman boshchiligidagi [[qoʻshin]] shaharga bostirib kirib, qoʻzgʻolonni shavqatsizlarcha bostiradilar va bozrolar, hunarmand rastalariga oʻtga qoʻyadilar. Qoʻzgʻolon ishtirokchilaridan 19 kishini oʻlimga, 19 kishini [[Sibir]]ga surgun etishga hukm qilinadi. Istilochilardan 275 nafari oʻldiriladi va Kaufman buni juda katta yoʻqotish deb baholaydi<ref>{{Veb manbasi|url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/matbuot/qayta-qurish-davri-matbuoti/hamid-ziyoyev-chorizm-istilosi-1990|sarlavha=HAMID ZIYOYEV. CHORIZM ISTILOSI (1990)|qaralgan sana=25-iyul 2022-yil|til=O'zbekcha|muallif=Hamid Ziyoyev|yil=10-noyabr 2016-yil}}</ref>.
== Shartnoma ==
Harbiy hujumlar boshlanishidan avval Kaufman Amir Muzaffarga Buxoro amirligi chegaralari Rossiya mulkiga oʻtkazilishi toʻgʻrisidagi loyihani tasdiqlashni taklif etadi. Biroq loyiha Amir Muzaffar tomonidan rad etiladi. 1868-yil 23-iyunda Samarqandda Amir Muzaffar va Kaufman oʻrtasida sulh shartnomasi imzolanadi. Unga koʻra Samarqand, [[Kattaqoʻrgʻon|Kattaqoʻrgʻon]] Zarafshon daryosining bir qismi xonlikdan ajratib olinb, Rossiya Imperiyasi tarkibiga kiritiladi. Tovon tariqasida amir 500 ming qiymatida tilla pul toʻashga va chet mamlakatlar bilan mustaqil ravishda aloqa oʻrnatmaslikka rozilik beradi. Umuman olganda, urush rasman toʻxtatilib, amirlikning Rossiyaga tobeligi tan olinadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/matbuot/qayta-qurish-davri-matbuoti/hamid-ziyoyev-chorizm-istilosi-1990|sarlavha=HAMID ZIYOYEV. CHORIZM ISTILOSI (1990)|qaralgan sana=25-iyul|muallif=Hamid ziyoyev|til=O'zbekcha|yil=10-noyabr 2016-yil}}</ref>.
== Havolalar ==
•[https://uzbekistan.travel/uz/c/ozbekiston-tarixi/O'zbekiston tarixi]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Samarqand tarixi]]
[[Turkum:Buxoro amirligi]]
1vzwsczg5fvrqy276bmfye2p91mz9cz
Hirot qoʻzgʻoloni (1979)
0
758994
5995864
4332741
2026-04-14T09:13:55Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995864
wikitext
text/x-wiki
{{Urush bilgiqutisi|conflict=1979 Herat uprising|territory=|qismi=Afg'onistondagi urushning bir qismi|tasvir=[[Fayl:Miniature_diorama_in_the_Herat_Military_Museum_4.jpg|300px]]|izoh=Hirot harbiy muzeyidagi qo'zg'olon tasvirlangan afg'on dioramasi.|sana=[[1979-yil]] 15-20-mart|yer=Hirot viloyati, Afgʻoniston Demokratik Respublikasi|natija=Afgʻoniston Demokratik Respublikasi (DRA)
*Qo'zg'olon bostirildi
*Sovet Ittifoqi Afg'oniston hukumatiga harbiy yordamni kuchaytirdi|raqib1={{flagicon image|Flag of Afghanistan (1978-1980).svg}} Afgʻoniston Demokratik Respublikasi
* {{flagicon image|Afghan Army Flag (1978).svg}} Afgʻon armiyasi|raqib2={{flagicon image|Flag of the 1979 Herat Uprising.svg|20px}} Afgʻon milliy armiyasi<br />{{flagicon image|Flag of the 1979 Herat Uprising.svg|20px}} Isyonchi fuqarolar<br />'''Qoʻllab-quvvatlash:'''<br />{{flagicon|Iran}} Eron|qomondon1={{flagicon image|Flag of Afghanistan (1978-1980).svg}} [[Nur Muhammad Taraki]]<br />{{flagicon image|Flag of Afghanistan (1978-1980).svg}} [[Hafizullah Amin]]<br />{{flagicon image|Afghan Army Flag (1978).svg}} Maj. Gen. Sayyed Mukharam<br />{{flagicon image|Afghan Army Flag (1978).svg}} Komandir[[Shahnawaz Tanai]]|qomondon2=''' Uyushmagan yetakchilik'''
Harbiy rahbarlik
* Sardor Jagran
* Rasul Baloch
* Ismoilxon
* Alouddinxon
Fuqarolik rahbariyati
* Gul Muhammad
* Kamar-i Dozd
* Shir ogʻa Shongar|kuch1=300+|yoqotishlar3=3000-25000 oʻlgan}}
[[Fayl:Herat_6961a.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Herat_6961a.jpg/220px-Herat_6961a.jpg|thumb| Hirot 1969-yil.]]
'''Hirot qoʻzgʻoloni''' ({{Lang-prs|قیام هرات}}), mahalliy aholi '''orasida 24-[[Shamsiya|Xut]] qoʻzgʻoloni''' ({{Lang-prs|قیام بیست و چهار حوت}}) nomi bilan mashhur. Voqealar 1979-yil mart oyida bir necha kun davomida [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]] gʻarbidagi [[Hirot]] shahri va uning atrofida boʻlib oʻtgan edi. Unga xalq qoʻzgʻoloni ham, Afgʻoniston Demokratik Respublikasiga (DRA) qarshi afgʻon armiyasi qoʻshinlarining qoʻzgʻoloni ham kirdi. Kommunistik rejim dastlab [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] ittifoqchilaridan yordam soʻrab murojaat qildi, ammo Sovet rahbariyati aralashishdan bosh tortdi. Qoʻzgʻolonchilar shaharni egallab, taxminan bir hafta ushlab turgach, rejim oʻz kuchlari bilan uni qaytarib olishga muvaffaq boʻldi va Hirotning keyingi havodan bombardimon qilinishi va qayta qoʻlga olinishi natijasida 3000-25000 aholisi halok boʻldi<ref name="Roy">Roy, p.108</ref>. Bu mamlakatda soʻnggi 50 yildagi eng dahshatli qurolli zoʻravonlik boʻldi va 1978-1979-yillardagi Savr inqilobidan keyin va [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Sovet istilosi]] boshlanishidan oldin sodir boʻlgan eng halokatli hodisa edi.
== Tarix ==
Hirotdagi voqealar DRA tomonidan amalga oshirilgan kommunistik islohotlarga qarshi keng koʻlamli tartibsizliklar sharoitida sodir boʻldi, uning asosiy qismi agrar islohot edi. Islohotlar anʼana va [[islom]] tamoyillariga zid boʻlishidan tashqari, koʻp hollarda ular oʻylashi kerak boʻlgan qishloq kambagʻallarining ahvolini yomonlashtirdi<ref>{{kitob manbasi|last=Roy|first=Olivier|authorlink=Olivier Roy (professor)|title=Islam and resistance in Afghanistan|year=1992|publisher=Cambridge University Press|location=[[Cambridge]]|isbn=978-0-521-39700-1|pages=86–92}}</ref>. 1978-yil may oyidan boshlab Nuristonda butun Afgʻonistonda DRA va uning siyosatiga qarshi oʻz-oʻzidan qoʻzgʻolon koʻtarildi<ref>{{kitob manbasi|last=Dorronsoro|first=Gilles|title=Revolution Unending. Afghanistan: 1979 to the present|year=2005|publisher=Hurst|location=London|isbn=1-85065-703-3|page=97}}</ref>.
[[Tasavvuf]] anʼanalarini oʻz ichiga olgan bu forscha shaharning anʼanaviy madaniyati mamlakatning boshqa qismlariga nisbatan nisbatan erkinroq edi. 1979-yilda siyosiy rejimga qarshi koʻplab boshqa qarshiliklar singari, qoʻzgʻolonchilarning diniy eʼtiqodini ham birlashtiruvchi omil edi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2014/01/16/Af_chronology_1995-.pdf|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2018-01-01|arxivsana=2017-10-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171012061437/https://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2014/01/16/Af_chronology_1995-.pdf}}</ref><ref>{{kitob manbasi|url=https://archive.org/details/ghostwarssecreth00coll/page/40/mode/|isbn=9781594200076|title=Ghost wars : The secret history of the CIA, Afghanistan, and bin Laden, from the Soviet invasion to 10-sentabr 2001-yil|year=2004|last=Coll|first=Steve}}</ref>.
== Qoʻzgʻolon ==
Agrar islohot Hirot yaqinida qarshiliksiz amalga oshirildi, chunki qishloq dehqonlari va asosan shaharda yashovchi yirik yer egalari oʻrtasida birdamlik kam edi<ref name="Dorronsoro">Dorronsoro, p.98</ref>. Bunda xalq tomonidan diniy arboblar, jumladan, [[pir]] va [[Ulamo|ulamolar]] hamda anʼanaviy elitaga nisbatan amalga oshirilgan qatagʻon<ref name="Dorronsoro" /> hamda hukumatning savodxonlikni oshirish kampaniyasi<ref name="Urban">{{kitob manbasi|last=Urban|first=Mark|authorlink=Mark Urban|title=War in Afghanistan|year=1990|publisher=Palgrave MacMillan|location=London|isbn=0-333-51477-7|page=30}}</ref> oʻtgan yili bahsli boʻlganligi sababli hal qiluvchi omil sifatida tilga olinadi<ref>Roy, p.93</ref>.
Hirot viloyatida yakka tartibdagi qoʻzgʻolonlar allaqachon boʻlib oʻtgan edi, lekin qoʻzgʻolon 1979-yil 15-martda jiddiy boshlandi. Atrofdagi tumanlarda isyonchilar masjidlar atrofiga toʻplanib, mullalarining vaʼzlariga ergashib, shaharga yurish qildilar, ular bilan birga koʻplab shaharliklar hukumat binolari va kommunizm timsollariga hujum qilishdi<ref name="Dorronsoro">Dorronsoro, p.98</ref>. Afgʻon armiyasining 17-diviziyasi rejim tomonidan qoʻzgʻolonni bostirish haqida buyruq berilgan edi, buning oʻrniga u qoʻzgʻolon koʻtarib isyonchilarga qoʻshildi<ref name="Urban">{{kitob manbasi|last=Urban|first=Mark|authorlink=Mark Urban|title=War in Afghanistan|year=1990|publisher=Palgrave MacMillan|location=London|isbn=0-333-51477-7|page=30}}</ref>. Kichik bir guruh askarlar, amaldorlar va xalq faollari shahardagi [[Hirot jome masjidi|Moviy masjidga]] chekinishdi<ref name="Giustozzi 1">{{kitob manbasi|last=Giustozzi|first=Antonio|title=Empires of mud Wars and warlords in Afghanistan|year=2009|publisher=[[Hurst & Company]]|location=London|isbn=978-1-85065-932-7|page=64}}</ref>. Qoʻzgʻolonchilar Hirotni taxminan bir hafta ushlab turishdi, bu davrda shahar anarxiya davrini boshidan kechirdi. Isyonchilar koʻchalarni aylanib, „[[Takbir|Allohu Akbar]]“ deb hayqirib, hukumat tarafdorlari va taqvosi yoʻqligidan dalolat beruvchi ''sarluchini'' (boshi ochiq boʻlganlarni) qidirdilar<ref name="Dorronsoro4">Dorronsoro, p.102</ref>. Kommunist amaldorlar, xususan, oʻqituvchilar qirgʻin qilindi<ref name="Roy">Roy, p.108</ref>. [[Bozor]] talon-toroj qilindi va DRAning bir necha [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] maslahatchilari oʻldirildi, ammo boshqa chet elliklarning hayoti saqlab qolindi<ref name="Dorronsoro" />. Voqealarda halok boʻlgan sovetlarning aniq soni nomaʼlum: baʼzi manbalarda 200 tagacha raqamlar keltiriladi<ref name="Urban" />, ammo rasmiy sovet manbalariga koʻra, faqat ikkita qurbon boʻlgan<ref name="Giustozzi 1" />. DRAning sobiq manbalariga koʻra, 3 yoki 4 sovet aʼzosi, ehtimol, ularning oilalari bilan birga oʻldirilgan<ref>Giustozzi, p.212</ref>. Muayyan manbalarga koʻra, oʻlgan maslahatchilarning jasadlari isyonchilar tomonidan shahar atrofida aylantirib yurilgan<ref name="Urban" />, ammo boshqa manbalar buni rad etadi<ref name="Dorronsoro2">Dorronsoro, p.99</ref>. Qoʻzgʻolonning yagona rahbariyati yoʻq edi: harbiy tomondan qoʻzgʻolonchilarga Sardor Jagran va Rasul Baloch boshchiligidagi bir guruh ofitserlar rahbarlik qilgan, ular orasida Jamiyat-e Islomi partiyasi bilan aloqador boʻlgan Ismoil Xon va Alauddin Xon ham bor edi. Hirot viloyatidagi Jamiyat-e Islomiy kuchlarining [[Amir|amiri]] va [[Mujohid|mujohidlarning]] yirik qoʻmondoni boʻlgan Ismoilxon, keyinchalik uning tarafdorlari daʼvo qilganidek, qoʻzgʻolonda yetakchi rol oʻynamagan<ref name="Giustozzi 1" /><ref name="Dorronsoro3">Dorronsoro, p.100</ref>. Mahalliy qoʻzgʻolonchilar orasida vaziyat ancha chigal edi, biroq baʼzi mahalliy shaxslar qoʻzgʻolonda muhim rol oʻynagan: [[Abdulloh Ansoriy maqbarasi|Gʻozorgohdan]] boʻlgan Barakzay [[Pushtunlar|pushtun]] Gul Muhammad va ikki muqaddam mahkum boʻlgan Qamar-i Dozd va Shir Aga Shongar katta isyonchilar guruhlarini boshqargan. Qoʻzgʻolon Hirot atrofidagi barcha tumanlarni qamrab oldi, hukumat qoʻmondonlik punktlari joylashgan Obeh va Pushtun Zargʻunlaridan tashqari, bir necha kundan keyin Bodgʻis viloyatiga, soʻngra boshqa qoʻshni viloyatlarga tarqaldi<ref name="Dorronsoro3" />.
Yirik shaharni yoʻqotish va butun [[Diviziya|boʻlinmani]] qoʻzgʻatib yuborgan dastlabki zarbadan soʻng, DRA qoʻzgʻolon qatnashchilariga shafqatsiz munosabatda boʻldi. 4- va 15-zirhli brigadalar Pul-e-Charkidan joʻnatildi, ammo ular uzoqroq masofani bosib oʻtishlari kerakligi sababli Hafizulloh Amin [[Qandahor]] garnizoni qoʻmondoni general-mayor Sayid Muxaramga Hirotga tezroq yetib boradigan zirhli qoʻshinni yuborishni buyurdi<ref name="Urban">{{kitob manbasi|last=Urban|first=Mark|authorlink=Mark Urban|title=War in Afghanistan|year=1990|publisher=Palgrave MacMillan|location=London|isbn=0-333-51477-7|page=30}}</ref>. Muxaramning 30 ta tank va 300 kishidan iborat kolonnasi 20-mart kuni yashil bayroqlar va [[Qurʼon|Qurʼon kitobini]] koʻtarib, Hirotga yetib keldi, bu esa qoʻzgʻolonchilarni qoʻzgʻolon butun mamlakat boʻylab tarqaldi, degan fikrni uygʻotdi. Shunday qilib, xalq qoʻshinlariga shaharni qaytarib olish uchun ruxsat berildi<ref name="Dorronsoro3">Dorronsoro, p.100</ref>. Keyin hukumat kuchlari Hirotni Shindand havo bazasidan uchayotgan Ilyushin Il-28 bombardimonchi samolyotlari bilan havodan bombardimon qildi<ref name="Urban" />, bu vaqtda shahar katta zarar koʻrdi va minglab hirotliklar halok boʻldi, ammo qurbonlar soni aniq emas: Hisob-kitoblarning eng minimal soniga koʻra, 3000 dan 4000 gacha vafot etgan<ref>{{kitob manbasi|last=Joes|first=Anthony James|title=Resisting Rebellion: The History and Politics of Counterinsurgency|year=2004|publisher=[[The University Press of Kentucky]]|location=Lexington, Ky|isbn=0-8131-2339-9}}</ref>, kattaroq taxminlar esa 25,000 nafargacha yetadi<ref name="Roy">Roy, p.108</ref>. 1992-yilda DRA qatagʻonlari natijasida oʻldirilganlarning 2000 jasadi koʻmilgan ommaviy qabr ochildi<ref>Dorronsoro, p.101</ref>.
== Oqibatlari ==
Hirotdagi voqealar sovet rahbariyatining afgʻon ittifoqchilari inqirozga yuz tutganini anglashiga sabab boʻldi. DRA prezidenti Nur Muhammad Tarakiyning qoʻzgʻolonni bostirishda sovet harbiy yordamini soʻrab koʻrgan takroriy talablari Siyosiy byuroning bir qator yashirin yigʻilishlariga turtki boʻldi. Shunday uchrashuvlardan biri 17-mart kuni boʻlib oʻtdi, unda tashqi ishlar vaziri Gromiko DRA „minglab“ isyonchilarga duch kelganini tan oldi, biroq Brejnev doktrinasiga muvofiq, „hech qanday sharoitda Afgʻonistonni yoʻqotib qoʻymasligimiz kerak“ degan „asosiy taklif“i taʼkidladi.. Siyosiy byuroning yana bir aʼzosi [[Aleksey Kosigin]] DRA rahbariyatiga ishonchsizlik izhor qilib, „Amin ham, Taraki ham bizdan haqiqiy holatni yashirmoqda“, dedi. Ertasi kuni Kosigin bilan telefon orqali suhbatda Taraki afgʻon qurolli kuchlariga, hatto Sovet Ittifoqida tayyorgarlikdan oʻtganlarga ham ishona olmasligidan shikoyat qildi va uning yordam soʻrashi yanada xavotirli edi: u Sovet davlatidan [[Oʻrta Osiyo|Sovet]] askarlarini soʻradi. [[Oʻrta Osiyo|Markaziy Osiyodagi respublikalar]] aholisi (ularning koʻpchiligida Afgʻonistonda boʻlgan bir xil etnik guruhlar istiqomat qilgan) Afgʻonistonga afgʻon libosida yashirincha olib oʻtilishi mumkin edi<ref name="Maley1">{{kitob manbasi|last=Maley|first=William|title=The Afghanistan wars|url=https://archive.org/details/afghanistanwars00male|year=2002|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-0-333-80291-5|pages=[https://archive.org/details/afghanistanwars00male/page/n40 30]–31}}</ref>. Biroq, bu soʻrovlar hech qanday natija bermadi va Siyosiy byuro dastlab aralashmaslik siyosati yoʻliga oʻtdi va keyinchalik [[Leonid Brejnev|Brejnev]] tomonidan rejalar tasdiqlandi<ref>{{kitob manbasi|last=Harrison|first=Selig|title=Out of Afghanistan: The Inside Story of the Soviet withdrawal|url=https://archive.org/details/outafghanistanin00cord|year=1995|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-506294-9|pages=[https://archive.org/details/outafghanistanin00cord/page/n48 36]–37}}</ref>. Taraki 20-mart kuni [[Moskva|Moskvaga]] tashrif buyurganida, Kosigin unga Sovet Ittifoqining Afgʻonistonga nisbatan siyosatini tushuntirdi:{{Quote|...biz bu harakatning barcha jihatlarini sinchiklab oʻrganib chiqdik va agar qoʻshinlarimiz kiritilsa, mamlakatingizdagi vaziyat nafaqat yaxshilanmaydi, balki yanada ogʻirlashadi, degan xulosaga keldik. Inkor etib bo'lmaydiki, bizning qo'shinlarimiz nafaqat xorijiy bosqinchilar bilan, balki sizning xalqingizning ma'lum qismi bilan ham jang qilishlari kerak edi. Odamlar esa bunday narsalarni kechirmaydilar<ref name="Maley1" />.|}}
Biroq, keyingi oylarda Sovet qoʻshinlari oʻzlarining harbiy yordamini koʻpaytirdilar, ular orasida T-62 tanklari, MiG-21 qiruvchi samolyotlari va Mi-24 hujum vertolyotlari va ularga xizmat koʻrsatish uchun qoʻshimcha maslahatchilar yuborildi<ref>Urban, pp.31-32</ref>. Shunga qaramay, afgʻon qurolli kuchlarining ahvoli yomonlashishda davom etdi: Jalolobod, Asmar, [[Gʻazna|Gʻazni]], Nahrinda qoʻzgʻolon va 1979-yil avgust oyida [[Kobul (shahar)|Kobul]] shahrida Bala Hisor qoʻzgʻoloni sodir boʻldi. Bularning barchasi bekor qilingan boʻlsa-da, qoʻshinning zaifligi qoʻzgʻolonning tarqalishiga sezilarli hissa qoʻshdi<ref name="Rubin1">{{kitob manbasi|last=Rubin|first=Barnett|authorlink=Barnett Rubin|title=The Fragmentation of Afghanistan|url=https://archive.org/details/fragmentationofa0000rubi|year=1995|publisher=[[Yale University Press]]|location=New Haven|isbn=0-300-05963-9|page=[https://archive.org/details/fragmentationofa0000rubi/page/120 120]}}</ref>. 1979-yil 24-dekabrda Leonid Brejnev boshchiligida Sovet Ittifoqi 40-Armiyani<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7883532.stm „Timeline: Soviet war in Afghanistan“]. [[BBC News]]. Published February 17, 2009.</ref> Afgʻonistonga yubordi va shu tariqa [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Sovet-Afgʻon urushi]] boshlandi.
DRA, Eron inqilobidan bir oy keyin sodir boʻlgan qoʻzgʻolonni [[Eron]] tomonidan uyushtirilgan deb koʻrsatishga harakat qildi. [[Ruhulloh Xumayniy|Xumeyniyning]] Eroni va sotsialistik DRA oʻrtasidagi munosabatlar keskin edi va xalq rahbariyati Eron [[Oyatulloh|oyatullohlari]] va shahar aholisining yarmini tashkil etuvchi Hirot [[Shialik|shia]] jamoalari oʻrtasidagi til biriktirganlikda gumon qildi. Rejim targʻibot harakatida Erondan 4000 nafar afgʻon ishchisining qaytishidan foydalanib, Hirotga afgʻon kiyimidagi eronliklar kirib kelgan deb daʼvo qildi<ref name="Dorronsoro2">Dorronsoro, p.99</ref>.
„''Pravda''“ nashri [[Pokiston]], [[Misr]], Xitoy, Qoʻshma Shtatlar, Buyuk Britaniya va Gʻarbiy Germaniyani qoʻzgʻolon uchun masʼul deb, shu bilan birga Eronni aybladi. Bu ichki Sovet Siyosiy byurosining DRA rejimi sabab boʻlgan degan baholariga zid edi.
Afgʻonistondagi ijtimoiy va siyosiy kuchlarning namoyon boʻlishi sifatida Hirot qoʻzgʻoloni akademik tadqiqotlar mavzusi boʻlib, unga qarama-qarshi tushuntirishlar berdi. Giorgio Vercellin qoʻzgʻolonni [[Pushtunlar|pushtunlarga]] qarshi harakat sifatida koʻrsatdi, uni [[Fors tili|fors]] tilida soʻzlashuvchi jamoalarning pushtun koʻchmanchilariga nisbatan noroziligi sabab boʻlgan deya baholadi. Bu versiyani Olivye [[Olivier Roy|Roy]]<ref name="Roy">Roy, p.108</ref> ham, Gilles Dorronsoro ham rad etib, ikkinchi sababni koʻrsatdi. Yaʼni, qoʻzgʻolonning Gul Muhammad kabi baʼzi arboblari etnik pushtunlar boʻlganini va qoʻzgʻolon pushtunlar yashaydigan hududlarda bir xilda davom etganligini taʼkidlaydi<ref name="Dorronsoro3">Dorronsoro, p.100</ref>.
Olivye Royning fikricha, Hirot qoʻzgʻoloni mamlakatning boshqa joylarida sodir boʻlgan hukumatga qarshi qoʻzgʻolonlardan farqli oʻlaroq, uyushgan qoʻzgʻolonning namunasi boʻlgan. Royning fikricha, Hirotdagi voqealar „Jamiat-e Islomi“ islomiy partiyasi yetakchisi [[Burhoniddin Rabboniy]] tomonidan ishlab chiqilgan strategiyaning oʻziga xos belgisi boʻlib, xalq qoʻzgʻoloni tomonidan qoʻllab-quvvatlangan armiyaga kirib kelgan tarafdorlar tomonidan harbiy toʻntarishdan iborat. Roy bu tezisni qoʻllab-quvvatlash uchun harbiy xizmatdagi jamoat aʼzolari (Ismoilxon va Alouddinxon) harakatlariga ishora qilib, qoʻzgʻolonchilarga vaʼz qilgan mavlaviy bilan Jamiyat oʻrtasidagi aloqalarga ishora qiladi<ref name="Roy">Roy, p.108</ref>. Dorronsoro Jamiyat agentlari oʻynagan nisbatan kichik rolga asoslanib, bu talqinga qarshi chiqdi. [[Mashhad|Mashhaddagi]] Jamiyat idorasi voqealardan bir necha hafta oldin 17-diviziya zobitlari bilan aloqalarni ochgan boʻlsa-da, qoʻzgʻolonning amaldagi yetakchilari bu partiyaga qoʻshilmagan (Dorronsoroning soʻzlariga koʻra, ikki asosiy guruh rahbaridan biri maoist edi). Qolaversa, harbiylar va fuqarolik qoʻzgʻolonchilar oʻrtasidagi muvofiqlashtirishning yoʻqligi, qoʻzgʻolonning umuman tartibsiz va oldindan aytib boʻlmaydigan tabiati, uning fikricha, bu qoʻzgʻolon oldindan oʻylab emas, balki stixiyali boʻlganidan dalolat beradi<ref name="Dorronsoro4">Dorronsoro, p.102</ref>.
{| class="wikitable"|center
|+ 1979-yilgi Hirot qoʻzgʻolonining oqibatlari
|-
| Qoʻzgʻolon bostirildi
|-
| Sovet Ittifoqi Afgʻoniston hukumatiga harbiy yordamni kuchaytirdi
|-
| 1979-yil 24-dekabrda 1979-1989-yilgacha davom etgan Sovet-afgʻon urushi boshlandi
|}
== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
== Havolalar ==
* {{veb manbasi|url=https://www.afghanistan-analysts.org/failings-of-inclusivity-the-herat-uprising-of-march-1979/|sarlavha=Failings of Inclusivity: The Herat uprising of March 1979|kirish sanasi=2018-12-11|muallif=Gammell|ism=Charlie|sana=15-mart 2015-yil|nashriyot=Afghanistan Analysts Network}}
[[Turkum:Afg'onistonga bosqinlar]]
[[Turkum:Afgʻoniston urushi]]
[[Turkum:Afgʻoniston]]
[[Turkum:Afgʻoniston tarixi]]
[[Turkum:Hirot tarixi]]
qnwy4j1kwh7eqvf1ibxb3su776hawm3
5995866
5995864
2026-04-14T09:14:12Z
KWiki78
246724
5995866
wikitext
text/x-wiki
{{Urush bilgiqutisi|conflict=1979 Herat uprising|territory=|qismi=Afg'onistondagi urushning bir qismi|tasvir=[[Fayl:Miniature_diorama_in_the_Herat_Military_Museum_4.jpg|300px]]|izoh=Hirot harbiy muzeyidagi qo'zg'olon tasvirlangan afg'on dioramasi.|sana=[[1979-yil]] 15-20-mart|yer=Hirot viloyati, Afgʻoniston Demokratik Respublikasi|natija=Afgʻoniston Demokratik Respublikasi (DRA)
*Qo'zg'olon bostirildi
*Sovet Ittifoqi Afg'oniston hukumatiga harbiy yordamni kuchaytirdi|raqib1={{flagicon image|Flag of Afghanistan (1978-1980).svg}} Afgʻoniston Demokratik Respublikasi
* {{flagicon image|Afghan Army Flag (1978).svg}} Afgʻon armiyasi|raqib2={{flagicon image|Flag of the 1979 Herat Uprising.svg|20px}} Afgʻon milliy armiyasi<br />{{flagicon image|Flag of the 1979 Herat Uprising.svg|20px}} Isyonchi fuqarolar<br />'''Qoʻllab-quvvatlash:'''<br />{{flagicon|Iran}} Eron|qomondon1={{flagicon image|Flag of Afghanistan (1978-1980).svg}} [[Nur Muhammad Taraki]]<br />{{flagicon image|Flag of Afghanistan (1978-1980).svg}} [[Hafizullah Amin]]<br />{{flagicon image|Afghan Army Flag (1978).svg}} Maj. Gen. Sayyed Mukharam<br />{{flagicon image|Afghan Army Flag (1978).svg}} Komandir[[Shahnawaz Tanai]]|qomondon2=''' Uyushmagan yetakchilik'''
Harbiy rahbarlik
* Sardor Jagran
* Rasul Baloch
* Ismoilxon
* Alouddinxon
Fuqarolik rahbariyati
* Gul Muhammad
* Kamar-i Dozd
* Shir ogʻa Shongar|kuch1=300+|yoqotishlar3=3000-25000 oʻlgan}}
[[Fayl:Herat_6961a.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Herat_6961a.jpg/220px-Herat_6961a.jpg|thumb| Hirot 1969-yil.]]
'''Hirot qoʻzgʻoloni''' ({{Lang-prs|قیام هرات}}), mahalliy aholi '''orasida 24-[[Shamsiya|Xut]] qoʻzgʻoloni''' ({{Lang-prs|قیام بیست و چهار حوت}}) nomi bilan mashhur. Voqealar 1979-yil mart oyida bir necha kun davomida [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]] gʻarbidagi [[Hirot]] shahri va uning atrofida boʻlib oʻtgan edi. Unga xalq qoʻzgʻoloni ham, Afgʻoniston Demokratik Respublikasiga (DRA) qarshi afgʻon armiyasi qoʻshinlarining qoʻzgʻoloni ham kirdi. Kommunistik rejim dastlab [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] ittifoqchilaridan yordam soʻrab murojaat qildi, ammo Sovet rahbariyati aralashishdan bosh tortdi. Qoʻzgʻolonchilar shaharni egallab, taxminan bir hafta ushlab turgach, rejim oʻz kuchlari bilan uni qaytarib olishga muvaffaq boʻldi va Hirotning keyingi havodan bombardimon qilinishi va qayta qoʻlga olinishi natijasida 3000-25000 aholisi halok boʻldi<ref name="Roy">Roy, p.108</ref>. Bu mamlakatda soʻnggi 50 yildagi eng dahshatli qurolli zoʻravonlik boʻldi va 1978-1979-yillardagi Savr inqilobidan keyin va [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Sovet istilosi]] boshlanishidan oldin sodir boʻlgan eng halokatli hodisa edi.
== Tarix ==
Hirotdagi voqealar DRA tomonidan amalga oshirilgan kommunistik islohotlarga qarshi keng koʻlamli tartibsizliklar sharoitida sodir boʻldi, uning asosiy qismi agrar islohot edi. Islohotlar anʼana va [[islom]] tamoyillariga zid boʻlishidan tashqari, koʻp hollarda ular oʻylashi kerak boʻlgan qishloq kambagʻallarining ahvolini yomonlashtirdi<ref>{{kitob manbasi|last=Roy|first=Olivier|authorlink=Olivier Roy (professor)|title=Islam and resistance in Afghanistan|year=1992|publisher=Cambridge University Press|location=[[Cambridge]]|isbn=978-0-521-39700-1|pages=86–92}}</ref>. 1978-yil may oyidan boshlab Nuristonda butun Afgʻonistonda DRA va uning siyosatiga qarshi oʻz-oʻzidan qoʻzgʻolon koʻtarildi<ref>{{kitob manbasi|last=Dorronsoro|first=Gilles|title=Revolution Unending. Afghanistan: 1979 to the present|year=2005|publisher=Hurst|location=London|isbn=1-85065-703-3|page=97}}</ref>.
[[Tasavvuf]] anʼanalarini oʻz ichiga olgan bu forscha shaharning anʼanaviy madaniyati mamlakatning boshqa qismlariga nisbatan nisbatan erkinroq edi. 1979-yilda siyosiy rejimga qarshi koʻplab boshqa qarshiliklar singari, qoʻzgʻolonchilarning diniy eʼtiqodini ham birlashtiruvchi omil edi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2014/01/16/Af_chronology_1995-.pdf|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=2018-01-01|arxivsana=2017-10-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171012061437/https://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2014/01/16/Af_chronology_1995-.pdf}}</ref><ref>{{kitob manbasi|url=https://archive.org/details/ghostwarssecreth00coll/page/40/mode/|isbn=9781594200076|title=Ghost wars : The secret history of the CIA, Afghanistan, and bin Laden, from the Soviet invasion to 10-sentabr 2001-yil|year=2004|last=Coll|first=Steve}}</ref>.
== Qoʻzgʻolon ==
Agrar islohot Hirot yaqinida qarshiliksiz amalga oshirildi, chunki qishloq dehqonlari va asosan shaharda yashovchi yirik yer egalari oʻrtasida birdamlik kam edi<ref name="Dorronsoro">Dorronsoro, p.98</ref>. Bunda xalq tomonidan diniy arboblar, jumladan, [[pir]] va [[Ulamo|ulamolar]] hamda anʼanaviy elitaga nisbatan amalga oshirilgan qatagʻon<ref name="Dorronsoro" /> hamda hukumatning savodxonlikni oshirish kampaniyasi<ref name="Urban">{{kitob manbasi|last=Urban|first=Mark|authorlink=Mark Urban|title=War in Afghanistan|year=1990|publisher=Palgrave MacMillan|location=London|isbn=0-333-51477-7|page=30}}</ref> oʻtgan yili bahsli boʻlganligi sababli hal qiluvchi omil sifatida tilga olinadi<ref>Roy, p.93</ref>.
Hirot viloyatida yakka tartibdagi qoʻzgʻolonlar allaqachon boʻlib oʻtgan edi, lekin qoʻzgʻolon 1979-yil 15-martda jiddiy boshlandi. Atrofdagi tumanlarda isyonchilar masjidlar atrofiga toʻplanib, mullalarining vaʼzlariga ergashib, shaharga yurish qildilar, ular bilan birga koʻplab shaharliklar hukumat binolari va kommunizm timsollariga hujum qilishdi<ref name="Dorronsoro">Dorronsoro, p.98</ref>. Afgʻon armiyasining 17-diviziyasi rejim tomonidan qoʻzgʻolonni bostirish haqida buyruq berilgan edi, buning oʻrniga u qoʻzgʻolon koʻtarib isyonchilarga qoʻshildi<ref name="Urban">{{kitob manbasi|last=Urban|first=Mark|authorlink=Mark Urban|title=War in Afghanistan|year=1990|publisher=Palgrave MacMillan|location=London|isbn=0-333-51477-7|page=30}}</ref>. Kichik bir guruh askarlar, amaldorlar va xalq faollari shahardagi [[Hirot jome masjidi|Moviy masjidga]] chekinishdi<ref name="Giustozzi 1">{{kitob manbasi|last=Giustozzi|first=Antonio|title=Empires of mud Wars and warlords in Afghanistan|year=2009|publisher=[[Hurst & Company]]|location=London|isbn=978-1-85065-932-7|page=64}}</ref>. Qoʻzgʻolonchilar Hirotni taxminan bir hafta ushlab turishdi, bu davrda shahar anarxiya davrini boshidan kechirdi. Isyonchilar koʻchalarni aylanib, „[[Takbir|Allohu Akbar]]“ deb hayqirib, hukumat tarafdorlari va taqvosi yoʻqligidan dalolat beruvchi ''sarluchini'' (boshi ochiq boʻlganlarni) qidirdilar<ref name="Dorronsoro4">Dorronsoro, p.102</ref>. Kommunist amaldorlar, xususan, oʻqituvchilar qirgʻin qilindi<ref name="Roy">Roy, p.108</ref>. [[Bozor]] talon-toroj qilindi va DRAning bir necha [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] maslahatchilari oʻldirildi, ammo boshqa chet elliklarning hayoti saqlab qolindi<ref name="Dorronsoro" />. Voqealarda halok boʻlgan sovetlarning aniq soni nomaʼlum: baʼzi manbalarda 200 tagacha raqamlar keltiriladi<ref name="Urban" />, ammo rasmiy sovet manbalariga koʻra, faqat ikkita qurbon boʻlgan<ref name="Giustozzi 1" />. DRAning sobiq manbalariga koʻra, 3 yoki 4 sovet aʼzosi, ehtimol, ularning oilalari bilan birga oʻldirilgan<ref>Giustozzi, p.212</ref>. Muayyan manbalarga koʻra, oʻlgan maslahatchilarning jasadlari isyonchilar tomonidan shahar atrofida aylantirib yurilgan<ref name="Urban" />, ammo boshqa manbalar buni rad etadi<ref name="Dorronsoro2">Dorronsoro, p.99</ref>. Qoʻzgʻolonning yagona rahbariyati yoʻq edi: harbiy tomondan qoʻzgʻolonchilarga Sardor Jagran va Rasul Baloch boshchiligidagi bir guruh ofitserlar rahbarlik qilgan, ular orasida Jamiyat-e Islomi partiyasi bilan aloqador boʻlgan Ismoil Xon va Alauddin Xon ham bor edi. Hirot viloyatidagi Jamiyat-e Islomiy kuchlarining [[Amir|amiri]] va [[Mujohid|mujohidlarning]] yirik qoʻmondoni boʻlgan Ismoilxon, keyinchalik uning tarafdorlari daʼvo qilganidek, qoʻzgʻolonda yetakchi rol oʻynamagan<ref name="Giustozzi 1" /><ref name="Dorronsoro3">Dorronsoro, p.100</ref>. Mahalliy qoʻzgʻolonchilar orasida vaziyat ancha chigal edi, biroq baʼzi mahalliy shaxslar qoʻzgʻolonda muhim rol oʻynagan: [[Abdulloh Ansoriy maqbarasi|Gʻozorgohdan]] boʻlgan Barakzay [[Pushtunlar|pushtun]] Gul Muhammad va ikki muqaddam mahkum boʻlgan Qamar-i Dozd va Shir Aga Shongar katta isyonchilar guruhlarini boshqargan. Qoʻzgʻolon Hirot atrofidagi barcha tumanlarni qamrab oldi, hukumat qoʻmondonlik punktlari joylashgan Obeh va Pushtun Zargʻunlaridan tashqari, bir necha kundan keyin Bodgʻis viloyatiga, soʻngra boshqa qoʻshni viloyatlarga tarqaldi<ref name="Dorronsoro3" />.
Yirik shaharni yoʻqotish va butun [[Diviziya|boʻlinmani]] qoʻzgʻatib yuborgan dastlabki zarbadan soʻng, DRA qoʻzgʻolon qatnashchilariga shafqatsiz munosabatda boʻldi. 4- va 15-zirhli brigadalar Pul-e-Charkidan joʻnatildi, ammo ular uzoqroq masofani bosib oʻtishlari kerakligi sababli Hafizulloh Amin [[Qandahor]] garnizoni qoʻmondoni general-mayor Sayid Muxaramga Hirotga tezroq yetib boradigan zirhli qoʻshinni yuborishni buyurdi<ref name="Urban">{{kitob manbasi|last=Urban|first=Mark|authorlink=Mark Urban|title=War in Afghanistan|year=1990|publisher=Palgrave MacMillan|location=London|isbn=0-333-51477-7|page=30}}</ref>. Muxaramning 30 ta tank va 300 kishidan iborat kolonnasi 20-mart kuni yashil bayroqlar va [[Qurʼon|Qurʼon kitobini]] koʻtarib, Hirotga yetib keldi, bu esa qoʻzgʻolonchilarni qoʻzgʻolon butun mamlakat boʻylab tarqaldi, degan fikrni uygʻotdi. Shunday qilib, xalq qoʻshinlariga shaharni qaytarib olish uchun ruxsat berildi<ref name="Dorronsoro3">Dorronsoro, p.100</ref>. Keyin hukumat kuchlari Hirotni Shindand havo bazasidan uchayotgan Ilyushin Il-28 bombardimonchi samolyotlari bilan havodan bombardimon qildi<ref name="Urban" />, bu vaqtda shahar katta zarar koʻrdi va minglab hirotliklar halok boʻldi, ammo qurbonlar soni aniq emas: Hisob-kitoblarning eng minimal soniga koʻra, 3000 dan 4000 gacha vafot etgan<ref>{{kitob manbasi|last=Joes|first=Anthony James|title=Resisting Rebellion: The History and Politics of Counterinsurgency|year=2004|publisher=[[The University Press of Kentucky]]|location=Lexington, Ky|isbn=0-8131-2339-9}}</ref>, kattaroq taxminlar esa 25,000 nafargacha yetadi<ref name="Roy">Roy, p.108</ref>. 1992-yilda DRA qatagʻonlari natijasida oʻldirilganlarning 2000 jasadi koʻmilgan ommaviy qabr ochildi<ref>Dorronsoro, p.101</ref>.
== Oqibatlari ==
Hirotdagi voqealar sovet rahbariyatining afgʻon ittifoqchilari inqirozga yuz tutganini anglashiga sabab boʻldi. DRA prezidenti Nur Muhammad Tarakiyning qoʻzgʻolonni bostirishda sovet harbiy yordamini soʻrab koʻrgan takroriy talablari Siyosiy byuroning bir qator yashirin yigʻilishlariga turtki boʻldi. Shunday uchrashuvlardan biri 17-mart kuni boʻlib oʻtdi, unda tashqi ishlar vaziri Gromiko DRA „minglab“ isyonchilarga duch kelganini tan oldi, biroq Brejnev doktrinasiga muvofiq, „hech qanday sharoitda Afgʻonistonni yoʻqotib qoʻymasligimiz kerak“ degan „asosiy taklif“i taʼkidladi.. Siyosiy byuroning yana bir aʼzosi [[Aleksey Kosigin]] DRA rahbariyatiga ishonchsizlik izhor qilib, „Amin ham, Taraki ham bizdan haqiqiy holatni yashirmoqda“, dedi. Ertasi kuni Kosigin bilan telefon orqali suhbatda Taraki afgʻon qurolli kuchlariga, hatto Sovet Ittifoqida tayyorgarlikdan oʻtganlarga ham ishona olmasligidan shikoyat qildi va uning yordam soʻrashi yanada xavotirli edi: u Sovet davlatidan [[Oʻrta Osiyo|Sovet]] askarlarini soʻradi. [[Oʻrta Osiyo|Markaziy Osiyodagi respublikalar]] aholisi (ularning koʻpchiligida Afgʻonistonda boʻlgan bir xil etnik guruhlar istiqomat qilgan) Afgʻonistonga afgʻon libosida yashirincha olib oʻtilishi mumkin edi<ref name="Maley1">{{kitob manbasi|last=Maley|first=William|title=The Afghanistan wars|url=https://archive.org/details/afghanistanwars00male|year=2002|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-0-333-80291-5|pages=[https://archive.org/details/afghanistanwars00male/page/n40 30]–31}}</ref>. Biroq, bu soʻrovlar hech qanday natija bermadi va Siyosiy byuro dastlab aralashmaslik siyosati yoʻliga oʻtdi va keyinchalik [[Leonid Brejnev|Brejnev]] tomonidan rejalar tasdiqlandi<ref>{{kitob manbasi|last=Harrison|first=Selig|title=Out of Afghanistan: The Inside Story of the Soviet withdrawal|url=https://archive.org/details/outafghanistanin00cord|year=1995|publisher=Oxford University Press|location=New York|isbn=0-19-506294-9|pages=[https://archive.org/details/outafghanistanin00cord/page/n48 36]–37}}</ref>. Taraki 20-mart kuni [[Moskva|Moskvaga]] tashrif buyurganida, Kosigin unga Sovet Ittifoqining Afgʻonistonga nisbatan siyosatini tushuntirdi:{{Quote|...biz bu harakatning barcha jihatlarini sinchiklab oʻrganib chiqdik va agar qoʻshinlarimiz kiritilsa, mamlakatingizdagi vaziyat nafaqat yaxshilanmaydi, balki yanada ogʻirlashadi, degan xulosaga keldik. Inkor etib bo'lmaydiki, bizning qo'shinlarimiz nafaqat xorijiy bosqinchilar bilan, balki sizning xalqingizning ma'lum qismi bilan ham jang qilishlari kerak edi. Odamlar esa bunday narsalarni kechirmaydilar<ref name="Maley1" />.|}}
Biroq, keyingi oylarda Sovet qoʻshinlari oʻzlarining harbiy yordamini koʻpaytirdilar, ular orasida T-62 tanklari, MiG-21 qiruvchi samolyotlari va Mi-24 hujum vertolyotlari va ularga xizmat koʻrsatish uchun qoʻshimcha maslahatchilar yuborildi<ref>Urban, pp.31-32</ref>. Shunga qaramay, afgʻon qurolli kuchlarining ahvoli yomonlashishda davom etdi: Jalolobod, Asmar, [[Gʻazna|Gʻazni]], Nahrinda qoʻzgʻolon va 1979-yil avgust oyida [[Kobul (shahar)|Kobul]] shahrida Bala Hisor qoʻzgʻoloni sodir boʻldi. Bularning barchasi bekor qilingan boʻlsa-da, qoʻshinning zaifligi qoʻzgʻolonning tarqalishiga sezilarli hissa qoʻshdi<ref name="Rubin1">{{kitob manbasi|last=Rubin|first=Barnett|authorlink=Barnett Rubin|title=The Fragmentation of Afghanistan|url=https://archive.org/details/fragmentationofa0000rubi|year=1995|publisher=[[Yale University Press]]|location=New Haven|isbn=0-300-05963-9|page=[https://archive.org/details/fragmentationofa0000rubi/page/120 120]}}</ref>. 1979-yil 24-dekabrda Leonid Brejnev boshchiligida Sovet Ittifoqi 40-Armiyani<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7883532.stm „Timeline: Soviet war in Afghanistan“]. [[BBC News]]. Published February 17, 2009.</ref> Afgʻonistonga yubordi va shu tariqa [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Sovet-Afgʻon urushi]] boshlandi.
DRA, Eron inqilobidan bir oy keyin sodir boʻlgan qoʻzgʻolonni [[Eron]] tomonidan uyushtirilgan deb koʻrsatishga harakat qildi. [[Ruhulloh Xumayniy|Xumeyniyning]] Eroni va sotsialistik DRA oʻrtasidagi munosabatlar keskin edi va xalq rahbariyati Eron [[Oyatulloh|oyatullohlari]] va shahar aholisining yarmini tashkil etuvchi Hirot [[Shialik|shia]] jamoalari oʻrtasidagi til biriktirganlikda gumon qildi. Rejim targʻibot harakatida Erondan 4000 nafar afgʻon ishchisining qaytishidan foydalanib, Hirotga afgʻon kiyimidagi eronliklar kirib kelgan deb daʼvo qildi<ref name="Dorronsoro2">Dorronsoro, p.99</ref>.
„''Pravda''“ nashri [[Pokiston]], [[Misr]], Xitoy, Qoʻshma Shtatlar, Buyuk Britaniya va Gʻarbiy Germaniyani qoʻzgʻolon uchun masʼul deb, shu bilan birga Eronni aybladi. Bu ichki Sovet Siyosiy byurosining DRA rejimi sabab boʻlgan degan baholariga zid edi.
Afgʻonistondagi ijtimoiy va siyosiy kuchlarning namoyon boʻlishi sifatida Hirot qoʻzgʻoloni akademik tadqiqotlar mavzusi boʻlib, unga qarama-qarshi tushuntirishlar berdi. Giorgio Vercellin qoʻzgʻolonni [[Pushtunlar|pushtunlarga]] qarshi harakat sifatida koʻrsatdi, uni [[Fors tili|fors]] tilida soʻzlashuvchi jamoalarning pushtun koʻchmanchilariga nisbatan noroziligi sabab boʻlgan deya baholadi. Bu versiyani Olivye [[Olivier Roy|Roy]]<ref name="Roy">Roy, p.108</ref> ham, Gilles Dorronsoro ham rad etib, ikkinchi sababni koʻrsatdi. Yaʼni, qoʻzgʻolonning Gul Muhammad kabi baʼzi arboblari etnik pushtunlar boʻlganini va qoʻzgʻolon pushtunlar yashaydigan hududlarda bir xilda davom etganligini taʼkidlaydi<ref name="Dorronsoro3">Dorronsoro, p.100</ref>.
Olivye Royning fikricha, Hirot qoʻzgʻoloni mamlakatning boshqa joylarida sodir boʻlgan hukumatga qarshi qoʻzgʻolonlardan farqli oʻlaroq, uyushgan qoʻzgʻolonning namunasi boʻlgan. Royning fikricha, Hirotdagi voqealar „Jamiat-e Islomi“ islomiy partiyasi yetakchisi [[Burhoniddin Rabboniy]] tomonidan ishlab chiqilgan strategiyaning oʻziga xos belgisi boʻlib, xalq qoʻzgʻoloni tomonidan qoʻllab-quvvatlangan armiyaga kirib kelgan tarafdorlar tomonidan harbiy toʻntarishdan iborat. Roy bu tezisni qoʻllab-quvvatlash uchun harbiy xizmatdagi jamoat aʼzolari (Ismoilxon va Alouddinxon) harakatlariga ishora qilib, qoʻzgʻolonchilarga vaʼz qilgan mavlaviy bilan Jamiyat oʻrtasidagi aloqalarga ishora qiladi<ref name="Roy">Roy, p.108</ref>. Dorronsoro Jamiyat agentlari oʻynagan nisbatan kichik rolga asoslanib, bu talqinga qarshi chiqdi. [[Mashhad|Mashhaddagi]] Jamiyat idorasi voqealardan bir necha hafta oldin 17-diviziya zobitlari bilan aloqalarni ochgan boʻlsa-da, qoʻzgʻolonning amaldagi yetakchilari bu partiyaga qoʻshilmagan (Dorronsoroning soʻzlariga koʻra, ikki asosiy guruh rahbaridan biri maoist edi). Qolaversa, harbiylar va fuqarolik qoʻzgʻolonchilar oʻrtasidagi muvofiqlashtirishning yoʻqligi, qoʻzgʻolonning umuman tartibsiz va oldindan aytib boʻlmaydigan tabiati, uning fikricha, bu qoʻzgʻolon oldindan oʻylab emas, balki stixiyali boʻlganidan dalolat beradi<ref name="Dorronsoro4">Dorronsoro, p.102</ref>.
{| class="wikitable"|center
|+ 1979-yilgi Hirot qoʻzgʻolonining oqibatlari
|-
| Qoʻzgʻolon bostirildi
|-
| Sovet Ittifoqi Afgʻoniston hukumatiga harbiy yordamni kuchaytirdi
|-
| 1979-yil 24-dekabrda 1979-1989-yilgacha davom etgan Sovet-afgʻon urushi boshlandi
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references responsive="1"></references>
== Havolalar ==
* {{veb manbasi|url=https://www.afghanistan-analysts.org/failings-of-inclusivity-the-herat-uprising-of-march-1979/|sarlavha=Failings of Inclusivity: The Herat uprising of March 1979|kirish sanasi=2018-12-11|muallif=Gammell|ism=Charlie|sana=15-mart 2015-yil|nashriyot=Afghanistan Analysts Network}}
[[Turkum:Afg'onistonga bosqinlar]]
[[Turkum:Afgʻoniston urushi]]
[[Turkum:Afgʻoniston]]
[[Turkum:Afgʻoniston tarixi]]
[[Turkum:Hirot tarixi]]
s0q1tpwzhuo5xyvfhv2vfpj2akffgul
Katyusha (qurol)
0
759215
5995841
5329792
2026-04-14T09:07:58Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995841
wikitext
text/x-wiki
{{Qurol bilgiqutisi
| nomi = Katyusha
| tasvir = Katyusha Rocket Launcher - Artillery Museum - St. Petersburg - Russia.jpg
| izoh = ZIS-6 yuk mashinasiga asoslangan BM-13 Katyusha ko'p raketa tashuvchisi.
| type = Bir nechta raketa uchirgich
| origin = [[Sovet Ittifoqi]]
| service = 1941–hozirgacha
| used_by = [[Sovet Ittifoqi]] va boshqalar
| wars = Ikkinchi jahon urushi<br />
Koreya urushi<br />
Vetnam urushi<br />
Kambodja-Vyetnam urushi<br />
Yom Kippur urushi<br />
Eron-Iroq urushi<br />
Uganda-Tanzaniya urushi<br />
2006-yil Livan urushi<br />
Birinchi Liviya fuqarolar urushi<br />
Suriya fuqarolar urushi<br />
Iroqdagi urush (2013-2017)<br />
Yaman fuqarolar urushi (2014-yildan hozirgi kungacha)<br />
Saudiya Arabistonining Yamanga aralashuvi<br />
| designer = [[Georgy Langemak]]
| design_date =
| manufacturer = [[Voronej]]dagi Komintern zavodi
| production_date = 1941
| number = ~100,000
| variants = BM-13, BM-8, BM-31, [[BM-14]], [[BM-21 Grad]], [[BM-24]], [[BM-25 (MRL)|BM-25]], [[BM-27 Uragan]], [[BM-30 Smerch]]
}}'''Katyusha''' ({{Lang-ru|Катюша}}) birinchi marta [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] tomonidan [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] yasalgan va maydonga tushirilgan raketa artilleriyasining bir turi. Bu kabi bir nechta raketa uchirgichlar portlovchi moddalarni anʼanaviy artilleriyaga qaraganda koʻproq intensiv ravishda nishonga oladi, ammo aniqligi pastroq va qayta yuklash uchun koʻproq vaqt talab etiladi. Ular artilleriya qurollari bilan solishtirganda moʻrt, ammo arzon, ishlab chiqarish oson va deyarli har qanday shassilarda foydalanish mumkin. Ikkinchi jahon urushidagi Katyushalar Sovet Ittifoqi tomonidan ommaviy ishlab chiqarilgan birinchi oʻziyurar artilleriya<ref name="Zaloga-1984-150">Zaloga, p 150.</ref> odatda oddiy yuk mashinalariga oʻrnatilgan. Ushbu harakatchanlik Katyusha va boshqa oʻziyurar artilleriyaga yana bir afzallik berdi: bir vaqtning oʻzida katta zarba berish, soʻngra joylashishdan oldin harakat qilish va nishonga qarshi oʻq bilan hujum qilish.
Ikkinchi Jahon urushi davridagi Katyusha qurollari '''BM-13''', yengil '''BM-8''' va ogʻir '''BM-''' 31ni oʻz ichiga oladi. Bugungi kunda ''Katyusha'' taxallusi postsovetdan tashqari yangi yuk mashinalariga ham qoʻllanadi — koʻp raketalarni uchirish moslamalari, xususan, keng tarqalgan BM-21 Grad va uning hosilalari ham Katyusha deb ataladi.
== Taxallus ==
Dastlab, maxfiylik tashvishlari tufayli Katyushalarning harbiy nomi ularni boshqargan askarlar tomonidan sotib qoʻymasliklari uchun ''Kostikov qurollari'' kabi kod nomlari bilan atalgan. RNII, Reaktiv ilmiy tadqiqot instituti rahbari [[c:ru:Костиков, Андрей Григорьевич|A. Kostikov]] nomi bilan atalgan va nihoyat ''gvardiya'' minomyotlari sifatida tasniflangan<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. ''BM-13'' nomi faqat 1942-yilda maxfiy hujjatlarga kiritildi va urushning oxirigacha maxfiy boʻlib qoldi.
Ularda ''K'' harfi bilan belgilangan ([[Voronej]] Komintern zavodida ishlab chiqarilgani uchun)<ref>{{kitob manbasi|last=Trigg|first=Jonathan|url=https://books.google.com/books?id=Zq6IDwAAQBAJ&q=K+%28for+Voronezh+Komintern+Factory%29&pg=PT136|title=Voices of the Scandinavian Waffen-SS: The Final Testament of Hitler's Vikings|date=2018-07-15|publisher=Amberley Publishing Limited|isbn=978-1-4456-7469-8|language=en}}</ref>. Qizil Armiya qoʻshinlari Mixail Isakovskiyning urush davridagi mashhur „Katyusha“ qoʻshigʻidan oʻzining harbiy xizmatga ketgan sevgilisini sogʻingan qiz haqidagi taxallusni oldi<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Katyusha - Wiktionary|url=https://en.wiktionary.org/wiki/Katyusha|kirish sanasi=2021-05-14|ish=en.wiktionary.org|til=en}}</ref>. Taxallusning mashhurligi shunchalik katta boʻlib chiqdiki, urushdan keyingi avtomobil shassilarida MLRS, xususan BM-14 va BM-21 Grad soʻzlashuv nutqida koʻpincha Katyushalar deb atalar edi. Keyinchalik, „Katyusha“ bilan taqqoslaganda, „Andryusha“ taxallusi Sovet askarlari tomonidan boshqa BM-31-12 raketa artilleriya qurilmasiga berildi, ammo bu taxallus unchalik keng tarqalmadi va mashhur boʻlmadi<ref name="«Лука» и «Катюша» против «Ванюши»">"Luka" i „Katyusha“ protiv „Vanyushi“. „Texnika i orujie“ № 1 1995</ref>. Unga „Katyusha“ nomi berilishining turli taxmin va versiyalari mavjud:
1. Jang paytida Katyushalar faqat M-8 dan foydalandilar, mos ravishda „KAT“ (termit) modifikatsiyasida taxallus ishlatilgan raketa nomidan paydo boʻlishi mumkin edi.
2. Sovet qoʻshinlarida „Katyusha“ laqabi natsistlarning katta qismini yoʻq qilish bilan mashhur boʻlgan partizan qizning nomidan kelib chiqqanligi haqida afsonalar mavjud edi.
3. Xalxin Goldagi janglarda tajribali SB bombardimonchi eskadroni (komandir Doyar) RS-132 raketalari bilan qurollangan edi. Ushbu samolyotlar baʼzan „Katyushalar“ deb atalgan — ular Ispaniyadagi fuqarolar urushi paytida olingan laqab bilan aytilgan.
Nemis qoʻshinlari Sovet rahbari [[Iosif Stalin|Iosif]] Stalin sharafiga „Stalin organi“ (Stalinorgel) laqabini oʻylab topishdi, u uchish massivining [[Organ|quvur organiga]] vizual oʻxshashligini va qurolning raketa dvigatellarining ovozini, nemis qoʻshinlarini dahshatga solgan oʻziga xos qichqiriq tovushini solishtirdi<ref>{{kitob manbasi|first=Paul|last=Carell|title=Hitler's war on Russia: the story of the German defeat in the East|authorlink=Paul Carell|publisher=Harrap|year=1964|page=98}}</ref>. Ushbu turdagi qurollar [[Daniya|Daniyada]] xuddi shu nom bilan tanilgan (Danish), [[Finlandiya]] ({{Lang-fi|Stalinin urut}}), [[Fransiya]] ({{Lang-fr|orgue de Staline}}), [[Norvegiya]] ({{Lang-no|Stalinorgel}}), [[Niderlandiya]] va [[Belgiya]] ({{Lang-nl|Stalinorgel}}), [[Vengriya]] ({{Lang-hu|Sztálinorgona}}), [[Ispaniya]] va boshqa ispan tilida soʻzlashuvchi mamlakatlar ({{Lang-es|Órganos de Stalin}}), shuningdek, [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] (Swedish)<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref> deb atalgan.
Ogʻir BM-31 uchuvchisi ''Andryusha'' deb ham atalgan<ref>Gordon L. Rottman (2007), ''FUBAR (F***ed Up Beyond All Recognition): Soldier Slang of World War II'', [https://books.google.com/books?id=SPx1hL-vZZsC&pg=PA279&vq=Katyusha&source=gbs_search_r&cad=1_1 p 279], Osprey, {{ISBN|1-84603-175-3}}.</ref>.
== Ikkinchi jahon urushi ==
[[Fayl:RIAN_archive_303890_A_battery_of_Katyusha_during_the_1941-1945_Great_Patriotic_War.jpg|thumb| [[Stalingrad jangi]] paytida Katyusha raketalarining batareyasi nemis qoʻshinlariga qarata oʻq uzdi. 1942-yil 6-oktabr]]
[[Voronej|Voronejda]] qurilgan Katyusha raketalari Ikkinchi Jahon urushi davrida koʻplab platformalarda, shu jumladan yuk mashinalarida, artilleriya traktorlarida, tanklarda va [[Bronepoyezd|zirhli poezdlarda]], shuningdek, dengiz va daryo kemalarida hujumni qoʻllab-quvvatlovchi qurol sifatida oʻrnatildi. Sovet muhandislari shahar janglarida xizmat qilish uchun bitta Katyusha raketalarini temir yoʻl uzunligiga oʻrnatdilar.
Dizayn nisbatan sodda boʻlib, [[Raketa|raketalar]] oʻrnatilgan parallel relslar tokchalaridan iborat boʻlib, relslarni ishga tushirish holatiga koʻtarish uchun buklanadigan ramka mavjud edi. Har bir yuk mashinasida 14 dan 48 tagacha ishga tushirish moslamalari mavjud edi. BM-13 tizimining M-13 raketasi 80 sm edi. Uzunligi 13, 2 sm, ogʻirligi 42 kg boʻlgan.
Qurol anʼanaviy [[Zambarak|artilleriya]] qurollariga qaraganda kamroq aniq, ammo toʻyingan bombardimonda juda samarali. Toʻrtta BM-13 oʻchirish moslamasidan iborat [[batareya]] 7-10 soniya ichida 400, 000 kvadrat metr ortiq, 4,35 tonna kuchli portlovchi moddani yetkazib bergan. Zarba zonasi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>, uning quvvati taxminan 72 ta anʼanaviy artilleriya quroliga teng. Samarali ekipaj bilan ishga tushirgichlar oʻq uzgandan soʻng darhol yangi joyga qayta joylashishi mumkin edi, bu esa dushmanni batareyaga qarshi oʻq otish imkoniyatidan mahrum qildi. Katyusha batareyalari koʻpincha dushman kuchlariga zarba taʼsirini yaratish uchun juda koʻp miqdorda toʻplangan. Qurolning kamchiligi shundaki, anʼanaviy qurollardan farqli oʻlaroq, oʻq otish moslamasini qayta yuklash uchun uzoq vaqt kerak boʻldi.
=== Rivojlanish ===
[[Fayl:Verkhnyaya Pyshma Tank Museum 2011 029.jpg|thumb|BM-13N Katyusha Studebaker US6 [[Lend-liz|-da ijaraga]] berilgan 6 × 6 tonna yuk mashinasi]]
[[Fayl:BM-31-12_on_ZIS-12_chassis_at_the_Museum_on_Sapun_Mountain_Sevastopol_4.jpg|thumb| [[Sevastopol]], Sapun togʻidagi muzeyda ([[Diorama]]) ZIS-12 da BM-31-12]]
[[Fayl:Коломна — город в Московской области, фото № 46.jpg|thumb|ZIL-157 yuk mashinasida Katyusha]]
[[Fayl:BM_13_TBiU_7.jpg|thumb| BM-13 qayta yuklanmoqda]]
[[Fayl:KatyushaMusee.jpg|130px|right| Musée de l’Armee koʻrgazmasida Katyusha uchiruvchisi uchun M13 raketasi.]]
1921-yilda Gaz dinamik laboratoriyasi (GDL) xodimlari N.I.Tixomirov va V.A.Artemev samolyotlar uchun raketalarni ishlab chiqa boshladi. 1928-yil mart oyida qattiq yonilgʻi raketasining birinchi sinovi oʻtkazildi, u taxminan 1300 metrga uchdi<ref name="RSB_GDL">{{veb manbasi|muallif=Zak|ism=Anatoly|sarlavha=Gas Dynamics Laboratory|url=http://www.russianspaceweb.com/gdl.html|ish=Russian Space Web|kirish sanasi=29-may 2022-yil}}</ref>. Ular samolyotlarning uchishiga yordam berish uchun ishlatilgan va keyinchalik RS-82 va RS-132 ({{Lang|ru-Latn|Reaktivnyy Snaryad}} uchun RS) ga aylantirilgan<ref>{{kitob manbasi|last=АКИМОВ В.Н., КОРОТЕЕВ А.С., ГАФАРОВ А.А. и другие|chapter=Оружие победы — «Катюша»|chapterurl=https://drive.google.com/file/d/0B1hNj_0pyrU8bTJQZjVSTXVfRVU/view|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=19633690&|title=Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933-2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники|location=М|year=2003|pages=92–101|isbn=5-217-03205-7|ref=Центр Келдыша}}</ref>.
1929-1933-yillarda B.S.Petropavlovsk GDLning boshqa xodimlari ishtirokida ular koʻp zaryadlangan va bir martalik uchuvchi samolyotlar va yer usti qurilmalaridan foydalangan holda turli kalibrli va maqsadli raketalarning rasmiy sinovlarini oʻtkazdilar.
1937-1938-yillarda G.E.Langemak boshchiligida RNII tomonidan ishlab chiqilgan raketalar RKKVF tomonidan qabul qilindi. 82 mm kalibrli RS-82 raketalari I-15, I-16, I-153 qiruvchilariga oʻrnatildi. 1939-yil yozida I-16 va I-153 rusumidagi RS-82 Xalxin Gol daryosida yapon qoʻshinlari bilan janglarda muvaffaqiyatli qoʻllandi<ref name="Siddiqi">{{kitob manbasi|last=Siddiqi|first=Asif|title=Challenge to Apollo : the Soviet Union and the space race, 1945-1974|date=2000|publisher=National Aeronautics and Space Administration, NASA History Div.|pages=9|location=Washington, D.C|url=https://history.nasa.gov/SP-4408pt1.pdf|accessdate=3-iyul 2022-yil}}</ref>.
1937-yilda Tuxachevskiyning Reaktiv tadqiqot instituti repressiyaga uchradi („tozalash“), rivojlanishda ishtirok etgan koʻplab xodimlar otib tashlandi (Stalin, Molotov va SSSRning boshqa rahbarlari tomonidan tasdiqlangan buyruqlar bilan), shu jumladan G.E.Langemak, I.T.Kleymenov va [[Sergey Korolyov|S.P.Korolev]], ijro etish Kolyma shahridagi ITLda 8 yillik muddat bilan almashtirildi.
1938-1941-yillarda Milliy konstruktorlik byurosining 3-sonli ilmiy-tadqiqot institutida (1938-yildan sobiq RNII) bosh konstruktor A.G.Kostikova muhandislar I.Gvay, V.N.Galkovskiy, A.P.Pavlenko, R.I.Popov, N.I.Tixomirov, V. Artemev, A.Y.Krutetskiy va boshqalar yuk mashinasiga oʻrnatilgan koʻp zaryadli ishga tushirgichni yaratdi<ref>{{kitob manbasi|author=АКИМОВ В. Н., КОРОТЕЕВ А. С., ГАФАРОВ А. А. и другие|title=Оружие победы — «Катюша» // Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933—2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=19633690|year=2003|pages=92—101|страниц=439|location=М|edition=Машиностроение}}</ref>.
1941-yil mart oyida BM-13 (132 mm kalibrli snaryadli jangovar vosita) nomini olgan qurilmalarning sinovlari muvaffaqiyatli oʻtkazildi. 132 mm kalibrli M-13 raketasi va ZIS-6 BM-13 yuk mashinasiga asoslangan raketa [[1941|1941-]][[21-iyun|yil 21-iyunda]] foydalanishga topshirildi; aynan shu turdagi jangovar mashinalar birinchi marta „Katyusha“ laqabini oldi. Birinchi marta BM-13 qurilmalari 1941-yil 14-iyul kuni ertalab soat 10:00 da jangovar sharoitda sinovdan oʻtkazildi. Turli raketalar bilan sinov 1940-yilgacha oʻtkazildi va oʻn oltita raketa 13-16 ishlab chiqarishga ruxsat berildi. 1941-yil iyun oyida [[Barbarossa rejasi|Germaniya Sovet Ittifoqiga bostirib]] kirgunga qadar bor-yoʻgʻi qirqta ishga tushirish moslamasi yasalgan<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref>.
Yuk mashinasiga oʻrnatilgan Katyushalar ZIS-6 6 × 4 yuk mashinalariga, shuningdek, ikkita oʻqli ZIS-5 va ZIS-5V ga oʻrnatildi. 1941-yilda STZ-5 artilleriya traktorlariga oz sonli BM-13 uchirgichlari oʻrnatildi. Bir nechtasi KV-1K kabi KV tank shassilarida ham sinab koʻrildi, ammo bu ogʻir zirhlarni behuda sarflash edi. 1942-yildan boshlab ular turli Britaniya, Kanada va AQShning [[Lend-liz|Lend-Lease]] yuk mashinalariga oʻrnatildi, bu holda ular baʼzan BM-13S deb nomlandi<ref>Zaloga, pp 153-54.</ref>. Ikkinchi jahon urushidan keyin BM-13 lar Sovet Ittifoqida ishlab chiqarilgan ZIS-151 yuk mashinalariga asoslangan edi.
82 mm BM-8 1941-yil avgustda tasdiqlangan va yuk mashinalarida BM-8-36 va T-40 va T-60 engil tank shassilarida BM-8-24 sifatida joylashtirilgan. Keyinchalik ular GAZ-67 jiplariga BM-8-8 sifatida va kattaroq Studebaker yuk mashinalariga BM-8-48 sifatida oʻrnatildi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. 1942-yilda olimlar jamoasi Leonid Shvarts, Moisei Komissarchik va muhandis Yakov Shor BM-8-48 ni ishlab chiqqanligi uchun Stalin mukofotiga sazovor boʻlishdi.
=== Variantlar ===
Ikkinchi jahon urushidagi Sovet raketa tizimlari quyidagi shablonlarga koʻra nomlandi:
* BM-xy (yer osti transport vositalari uchun ishlatiladigan nomlar)
* Mxy (tirkama va chanalar uchun ishlatiladigan nomlar)
* yMx (dengiz floti uchun ishlatiladigan nomlar)
* x — raketa modeli.
* y — bir qator ishga tushirish relslari/naychalari.
Xususan, BM-8-16 M-8 raketalarini oʻqqa tutadigan va 16 ta relsli transport vositasidir. BM-31-12 — bu M-31 raketalarini oʻqqa tutadigan va 12 ta uchirish trubkasi boʻlgan transport vositasi. BM-8 yoki BM-13 kabi qisqa nomlar ham ishlatilgan. Bu yerda ishga tushirish relslari/naychalari soni yoʻq. Bunday nomlar ishga tushirgichlarni faqat qaysi transport vositasiga oʻrnatilgan boʻlishidan qatʼi nazar tasvirlaydi. Xususan, BM-8-24 bir nechta versiyalarga ega edi: avtomobilga oʻrnatilgan (ZIS-5 yuk mashinasi), tankga oʻrnatilgan (T-40) va traktorga oʻrnatilgan (STZ-3). Ularning barchasi bir xil nomga ega edi: BM-8-24. Boshqa ishga tushirgichlarda ham turli xil transport vositalariga oʻrnatilgan bir qator variantlar mavjud edi. Sovet raketa tizimlari uchun odatiy transport vositalari toʻplami quyidagilardan iborat:
* ZIS-5 (yuk mashinasi),
* ZIS-6 (yuk mashinasi),
* GAZ-AA (yuk mashinasi),
* STZ-5 (traktor),
* T-40 (tank),
* Studebaker US6 (yuk mashinasi),
* Zirhli poyezd mashinasi,
* daryo qayigʻi,
* Tortilgan chana,
* Ryukzak (koʻchma variant, „togʻli Katyusha“ deb ataladi),
* ZIS-151 (yuk mashinasi, urushdan keyin ishlatilgan);
Eslatma: KV-1 tankiga oʻrnatilgan eksperimental KV-1K — Katyusha ham bor edi, u foydalanishga olinmagan.
Katyushaning baʼzi ilovalari roʻyxati quyidagicha<ref name="Porter-2009-158-165">Porter, pp 158-65.</ref><ref name="Bishop">{{kitob manbasi|title=The encyclopedia of weapons of World War II|url=https://archive.org/details/encyclopediaweap00bish_882|last=Chris Bishop|publisher=Sterling Publishing Company|year=2002|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaweap00bish_882/page/n172 173]–174|isbn=1-58663-762-2}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Soviet military review|publisher=Krasnaya Zvezda Publishing House|year=1974|page=13}}</ref>:
{| class="wikitable sortable" style="font-size:98%;"
! style="width:11%;" |Kalibr (mm)
! style="width:5%;" | Quvurlar<br /> relslar
! style="width:15%;" | Qurol nomi
! style="width:60%;" | Shassi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 1
| align="center" | BM-8
| Improvizatsiya qilingan transport vositasi, tortma tirkamasi yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 6
| align="center" | M-8-6
| Tortib olingan tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 8
| align="center" | BM-8-8
| Villys MB jip
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 12
| align="center" | M-8-12
| Tortib olingan tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 16
| align="center" | 16-M-8
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 24
| align="center" | BM-8-24
| T-40 yengil tank, T-60 yengil tank
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 24
| align="center" | 24-M-8
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 36
| align="center" | BM-8-36
| ZIS-5 yuk mashinasi, ZIS-6 yuk mashinasi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 40
| align="center" | BM-8-40
| Tirkakli tirkama, GAZ-AA yuk mashinasi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 48
| align="center" | BM-8-48
| ZIS-6 yuk mashinasi, Studebaker US6 U3 yuk mashinasi, temir vagon
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 72
| align="center" | BM-8-72
| Temir yoʻl vagoni
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 24
| align="center" | BM-13
| ZIS-6 yuk mashinasi, avtomashinani oʻrnatish moslamasi, tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 6
| align="center" | 6-M-13
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 16
| align="center" | BM-13-16
| Xalqaro K7 „Inter“ yuk mashinasi, Xalqaro M-5-5-318 yuk mashinasi, Fordson WOT8 yuk mashinasi, Ford/ Marmon-Herrington HH6-COE4 yuk mashinasi, [[Chevrolet]] G-7117 yuk mashinasi, Studebaker US6 U3 yuk mashinasi, GMC CCKW −352M-13 yuk mashinasi, temir yoʻl vagonlari
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 6
| align="center" | M-20-6
| Tortib olingan treyler
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 4
| align="center" | M-30-4
| 1944-yilda tortilgan tirkama, shuningdek, 2x4 relslari bilan ham mavjud
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 4
| align="center" | M-31-4
| 1944-yilda tortilgan tirkama, shuningdek, 2x4 relslari bilan ham mavjud
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 12
| align="center" | BM-31-12
| Studebaker US6 U3 yuk mashinasi
|}
==== Raketa variantlari ====
Yuqoridagi ilovalarda ishlatilgan raketalar:<ref name="Bishop"/>
{| class="wikitable sortable" style="font-size:98%; text-align:right;"
!Qurol nomi
! Kalibr (mm)
! Diapazon (maksimal)
! Jang kallagi
|-
| align="left" | M-8
| 82
| {{Convert|5900|m|yd}}
| {{Convert|0.64|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13
| 132
| {{Convert|8740|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13DD
| 132
| {{Convert|11,800|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13UK
| 132
| {{Convert|7900|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-20
| 132
| {{Convert|5050|m|yd}}
| {{Convert|18.4|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-30
| 300
| {{Convert|2800|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-31
| 300
| {{Convert|4325|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-31UK
| 300
| {{Convert|4000|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|}
[[Fayl:Bundesarchiv_Bild_101I-300-1863-18,_Riva-Bella,_Vorführung_Panzerwerfer.jpg|thumb| Nemis ''8 sm Raketen-Vielfachwerfer'' Katyushaga asoslangan edi]]
==== Chet el variantlari ====
Urush paytida [[Berlin-Rim oʻqi|eksa kuchlari]] Katyushalarni qoʻlga kiritgan edi. Germaniya mahalliy nusxasini ishlab chiqarishni koʻrib chiqdi, lekin buning oʻrniga Katyusha asosidagi ''8 sm Raketen-Vielfachwerferni'' yaratdi<ref>{{kitob manbasi|url=https://archive.org/details/mortarsrockets0000cham/page/35|title=Mortars and rockets|last=Chamberlain|first=Peter|date=1975|page=[https://archive.org/details/mortarsrockets0000cham/page/35 35]|publisher=Arco Pub. Co|others=Gander, Terry|isbn=0668038179|location=New York|oclc=2067459}}</ref>.
[[Ruminiya]] 1942-yil oxirida oʻzining Maresal tanklarini yoʻq qilish kemasini ishlab chiqishni boshladi. Birinchi eksperimental modellardan biri Katyusha raketasi bilan jihozlangan va 1943-yilning yozida sinovdan oʻtgan. Kelajakda loyiha davom ettirilmadi{{Sfn|Scafeș|2004}}.
=== Jang tarixi ===
Ikkinchi jahon urushi boshida bir nechta raketa uchirgichlari juda maxfiy edi. Ularni boshqarish uchun NKVD qoʻshinlarining maxsus boʻlinmasi tashkil etildi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. 1941-yil 14-iyulda kapitan Ivan Flyorov qoʻmondonligi ostida Rossiyaning [[Smolensk viloyati|Smolensk viloyatidagi]] Rudnya shahrida boʻlib oʻtgan jangda yettita oʻq otish moslamasidan iborat eksperimental artilleriya batareyasi birinchi marta nemis qoʻshinlarining tanklar, zirhli mashinalar va yuk mashinalari toʻdasini yoʻq qildi. Bu esa nemis armiyasining katta yoʻqotishlarga olib kelishi va vahima ichida shahardan chekinishiga sabab boʻldi<ref>"Istoriya Velikoy Otechestvennoy voyni" v 6 tomax (History of Great Patriotic War), vol. 2, p. 66, chapter by field-marshal Andrey Eremenko</ref>. rossiyalik harbiy tarixchi Andrey Sapronov birinchi uchirishning guvohi boʻlgan. bu haqida oʻz maqolalarida ham yozib qoldirgan<ref>Andrey Sapronov „Rossiya“ newspaper No. 23 of June 21-27, 2001</ref><ref>Andrey Sapronov „Parlamentskaya gazeta“ No 80 of May 5, 2005</ref>. Muvaffaqiyatdan soʻng Qizil Armiya piyoda boʻlinmalarini qoʻllab-quvvatlash uchun yangi gvardiya minomyot batareyalarini tashkil qildi. Batareya qoʻshimchasi toʻrtta ishga tushirish moslamasida standartlashtirilgan. Urushdan keyin Germaniyaning ''Nebelverfer'' raketalari keng tarqalguncha ular NKVD nazorati ostida qoldilar<ref name="Zaloga-1984-154-55">Zaloga, pp 154-55.</ref>.
1941-yil 8-avgustda Stalin Oliy Oliy qoʻmondonlik zahirasi (RVGK) bevosita nazorati ostida sakkizta maxsus gvardiya minomyot [[Polk|polklarini]] tuzishni buyurdi. Har bir polk 36 ta BM-13 yoki BM-8 raketalarini oʻz ichiga olgan. Mustaqil gvardiyaning minomyot batalonlari ham tuzildi, ular toʻrttadan uchta batareyada 12 ta oʻchirish moslamasidan iborat. 1941-yil oxiriga kelib, sakkizta polk, 35 ta mustaqil batalon va ikkita mustaqil batareya xizmat koʻrsatdi, ularda jami 554 ta ishga tushirish moslamalari bor edi<ref name="Zaloga-1984-155">Zaloga, p 155.</ref>.
== Urushdan keyingi rivojlanish ==
[[Fayl:Monument_katyusha_rudnya.JPG|thumb|Rudnya shahridagi „Katyusha“ yodgorligi]]
[[Fayl:ПИЩАЛОВО_КАТЮША.jpg|thumb|Memorial majmua (Orsha tumani, Pishchalovo qishlog'idan 1 km shimoli-sharqda). BM-13 "Katyusha"]]
Bir nechta raketa uchirgichlarining (MRL) muvaffaqiyati va tejamkorligi ularni ishlab chiqishda davom etishga olib keldi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda BM-13 140 bilan almashtirildi<ref>{{veb manbasi|url=https://milinme.wordpress.com/2011/01/08/the-bm-24-12-in-the-idf/|sarlavha=The BM-24-12 in the IDF|sana=8-yanvar 2011-yil}}</ref>. [[Sovuq urush|Sovuq urush davrida]] Sovet Ittifoqi Katyushaga oʻxshash MRLning bir nechta modellarini, xususan oldingi quroldan biroz ilhomlangan BM-21 Grad raketalarini va kattaroq [[Uragan raketa tizimi|BM-27 Uraganni chiqardi]]. Artilleriya oʻq-dorilarining yutuqlari Katyusha tipidagi baʼzi bir nechta raketa tizimlari, jumladan, bomba oʻq-dorilari, masofadan oʻrnatilgan minalar va kimyoviy jangovar kallaklar uchun qoʻllandi.
Sovet Ittifoqi parchalanishi bilan Rossiya oʻzining harbiy arsenalining katta qismini, shu jumladan MRLlarning katta qismini meros qilib oldi. Yaqin tarixda ular Rossiya Qurolli Kuchlari tomonidan Birinchi va Ikkinchi Chechen urushlari paytida, Armaniston va [[Ozarbayjon]] Qurolli kuchlari tomonidan Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida ishlatilgan. Gruziya mudofaa kuchlari [[Janubiy Osetiya urushi (2008)|2008-yilgi Janubiy Osetiya urushidagi]] janglarda BM-21 Grad yoki shunga oʻxshash raketa artilleriyasidan foydalangani xabar qilingan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-08-08 |title=Georgia pounds breakaway capital |agency=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL73791220080807 |access-date=2008-09-30 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013165208/http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL73791220080807 |url-status=dead }}</ref>.
Katyushaga oʻxshash raketalar Afgʻoniston, Angola, Chexoslovakiya, Xmer Respublikasi, [[Misr]], [[Germaniya Demokratik Respublikasi|Sharqiy Germaniya]], Vengriya, [[Eron]], Iroq, Moʻgʻuliston, [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]], Polsha, [[Suriya]], [[Yaman]] va [[Vyetnam|Vetnamga]] eksport qilindi. Ular, shuningdek, [[Chexoslovakiya]]<ref>The [[RM-51]] and [[RM-70 Multiple rocket launcher|RM-70]] models.</ref>, [[Xitoy|Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]] va [[Eron|Eronda]] ham ishlatiladi.
Mos Katyushalar (BM-13s) [[Koreys urushi|Koreya urushida]] Xitoy xalq koʻngilli armiyasi va Koreya xalq armiyasi tomonidan Janubiy Koreya va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] kuchlariga qarshi ishlatilgan harakatni ham koʻrdi<ref name="Korea">{{kitob manbasi|title=Korean War Order of Battle: United States, United Nations, and Communist Ground, Naval, and Air Forces, 1950-1953|first=Gordon L.|last=Rottman|page=198|date=December 2002|publisher=Praeger|isbn=978-0-275-97835-8|url=https://books.google.com/books?id=NpOp2OO1-DAC&pg=PA198}}</ref>. Sovet BM-13 samolyotlari Xitoy-Sovet parchalanishidan oldin Xitoyga olib kelingan va Xalq Ozodlik Armiyasida ishlagan. Vet Min ularni Birinchi Indochina urushi oxirida Dien Bien Phu jangi paytida Fransiyaning Uzoq Sharq ekspeditsiya korpusiga qarshi joylashtirgan<ref>{{kitob manbasi|last=Hastings|first=Max|title=Vietnam: An Epic Tragedy 1945–1975|url=https://archive.org/details/vietnamepictrage0000hast|publisher=Harper|year=2018|isbn=9780062405661|location=New York|language=English}}</ref>.
Olti kunlik urush (1967) paytida Isroil BM-24 MRLlarni qoʻlga kiritdi, Yom Kippur urushi (1973) va 1982-yilgi Livan urushi paytida ularni ikkita batalonda ishlatdi va keyinchalik xuddi shu raketalar uchun MAR-240 raketasini ishlab chiqdi.
Raketalar Uganda-Tanzaniya urushida Tanzaniya xalq mudofaa kuchlari tomonidan ishlatilgan. Tanzaniya kuchlari ularni ''Baba Mtakatifu'' ([[Suaxili tili|Kisvahili]] tilida „Muqaddas Ota“) deb atashgan, Ugandaliklar esa ularni Saba Saba deb atashgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Revisiting-the-Tanzania-Uganda-war-that-toppled-Amin/688342-2293306-110gxl9/index.html|sarlavha=Revisiting the Tanzania-Uganda war that toppled Amin|muallif=Lubega|ism=Henry|sana=26-aprel 2014-yil|ish=Daily Monitor|kirish sanasi=10-yanvar 2018-yil|arxivsana=24-yanvar 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180124160036/http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Revisiting-the-Tanzania-Uganda-war-that-toppled-Amin/688342-2293306-110gxl9/index.html}}</ref>.
2006-yilgi Livan urushi paytida Hizbulloh yengil yuk mashinalari va bitta relsli portativ raketalardan 3970 dan 4228 gacha raketa otdi. Ularning 95 % ga yaqini Suriyada ishlab chiqarilgan 122 mm (4,8 dyuym) M-21OF tipidagi artilleriya raketalari boʻlib, ular 30 kg (66 funt) gacha jangovar kallaklarni oʻz ichiga olgan va 20 km, ehtimol 30 km (19 mil) gacha masofani bosib oʻtgan<ref name="RCANI">{{veb manbasi|url=http://www.jcpa.org/brief/brief006-10.htm|sarlavha=Hizballah's Rocket Campaign Against Northern Israel: A Preliminary Report|nashriyot=[[Jerusalem Center for Public Affairs]]|sana=2006-08-31|kirish sanasi=2006-09-14|qaralgan sana=2022-07-31|arxivsana=2018-09-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180928175819/http://www.jcpa.org/brief/brief006-10.htm}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2006-07-18 |title=Hezbollah's rocket force |publisher=[[BBC News Online]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5187974.stm |access-date=2006-09-14}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/worldlatest/story/0,,-6022211,00.html|sarlavha=Mideast War, by the numbers|ish=Guardian|sana=2006-08-18|kirish sanasi=2006-08-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20061218073541/http://www.guardian.co.uk/worldlatest/story/0%2C%2C-6022211%2C00.html|arxivsana=18-dekabr 2006-yil}}</ref><ref name="jdw230806">{{yangiliklar manbasi |date=23-avgust 2006-yil |title=The war in numbers |work=[[Jane's Defence Weekly]]}}</ref>. [[Xamas|Hamas]] tomonidan Isroilga [[G'azo sektori|Gʻazo sektoridan]] otilgan raketalarning aksariyati oddiyroq Qassam raketa tipiga tegishli, biroq [[Xamas|Hamas]] Isroilning bir qancha shaharlariga qarshi 122 mm Grad tipidagi Katyusha raketalarini ham uchirgan<ref>{{veb manbasi|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1210668639052&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|ish=Jeruselum Post|sarlavha=Iranian made rocket strikes Ashkelon – Ashkelon|kirish sanasi=2008-05-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110511145843/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1210668639052&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|arxivsana=2011-05-11}}</ref>.
Baʼzilar [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]] Misr Qurolli Kuchlaridan Katyushalarni sotib olib, [[Afgʻon urushi (1979—1989)|sovet-Afgʻon urushi]] paytida ularni [[Mujohid|mujohidlarga]] ([[Pokiston]] ISI orqali) yetkazib berganini daʼvo qilmoqda<ref name="crile''">[[Charlie Wilson's War: The Extraordinary Story of the Largest Covert Operation in History]]'', [[George Crile III|George Crile]], 2003, Grove/Atlantic.''</ref>.
Katyushaga oʻxshash MRLlar, shuningdek, Ruanda vatanparvarlik fronti tomonidan 1990-yilda Ruandaga bostirib kirishi paytida, [[Ruandadagi genotsid|1994-yilgi genotsid]] orqali ishlatilgan. Ular jangda samarali boʻlishdi, lekin mahalliy ommaviy axborot vositalarida koʻp antitutsi kayfiyatiga aylandi<ref>{{veb manbasi|url=http://surplusknowledge.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:rtlm-tape-0084&catid=36:rtlm-tapes&Itemid=93|nashriyot=SurplusKnowledge|sarlavha=RTLM Tape 0084|kirish sanasi=2009-06-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090725044306/http://surplusknowledge.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:rtlm-tape-0084&catid=36:rtlm-tapes&Itemid=93|arxivsana=2009-07-25}}</ref>.
Maʼlum qilinishicha, BM-21 Grad raketalari 2003-yilda Iroqqa bostirib kirish paytida AQSh armiyasiga qarshi ishlatilgan. Ular Afgʻoniston va Iroqdagi isyonlarda ham qoʻllangan. [[Associated Press]] va [[Frans press|Agence France-Presse]] xabarlariga koʻra, [[Iroq|Iroqda]] 2008-yil mart oyi oxirida Bagʻdodga Katyushaga oʻxshash raketalar uchirilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-03-26 |title=Baghdad Green Zone hit by rockets |publisher=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2008/03/26/2199070.htm |access-date=2008-09-30}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-03-25 |title=Front Row for Green Zone Mortar Salvos |agency=Associated Press |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=4525164 |url-status=dead |access-date=2008-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328143910/https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=4525164 |archive-date=28-mart 2008-yil}}</ref>.
Katyusha raketalari Liviyadagi fuqarolar urushi davrida Kaddafiyga sodiq va unga qarshi kuchlar tomonidan ishlatilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/04/201142172443133798.html|sarlavha=Libyan rebels 'receive foreign training'|ish=aljazeera.net}}</ref>.
2013-yil fevral oyida Yaman Mudofaa vazirligi Eron kemasi qoʻlga olingani va kema yukiga (boshqa qurollar qatorida) Katyusha raketalari ham kiritilgani haqida xabar berdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The World: Yemen says seized Iranian ship had weapons|url=http://www.montereyherald.com/rss/ci_22534974?source=rss|ish=The Monterey County Herald|kirish sanasi=7-fevral 2013-yil|arxivsana=3-sentabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140903110419/http://www.montereyherald.com/rss/ci_22534974?source=rss}}</ref>.
2019-yilning 19-may kuni [[Bagʻdod|Iroqning Bagʻdod shahridagi]] Yashil hududga „Katyusha“ raketasi AQSh elchixonasidan bir chaqirim uzoqlikda Nomaʼlum askar haykali yoniga kelib qoʻndi. Qurbonlar haqida maʼlumot berilmagan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.timesofisrael.com/no-casualties-as-katyusha-rocket-crashes-into-baghdad-green-zone/|sarlavha=Katyusha rocket crashes into Baghdad Green Zone; no casualties|muallif=Abdul-Zahra|ism=Qassim|ish=Times of Israel|til=en-US|kirish sanasi=2019-05-23}}</ref>.
2020-yil 4-yanvar kuni Bagʻdod hududida toʻrtta „Katyusha“ raketasi uchirildi. Iroq politsiyasidagi ikki manba va Iroq Qurolli kuchlari rasmiy bayonotiga koʻra, bitta „Katyusha“ raketasi AQSh elchixonasi yaqinidagi Bayram maydonidagi Yashil hududga, ikkinchisi esa yaqin atrofdagi Jadriya mahallasiga kelib tushgan. Ikki xavfsizlik manbasiga koʻra, yana ikkita Katyusha raketasi AQSh Qurolli kuchlari askarlari joylashgan Balad aviabazasiga kelib qoʻndi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2020/Jan-04/498602-two-rockets-fall-inside-iraqi-air-base-housing-us-troops-security-sources.ashx|sarlavha=Multiple rockets fall in Baghdad, air base|ish=Daily Star|til=en-US|kirish sanasi=2020-01-04|arxivsana=5-yanvar 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200105050402/http://dailystar.com.lb/News/Middle-East/2020/Jan-04/498602-two-rockets-fall-inside-iraqi-air-base-housing-us-troops-security-sources.ashx}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/01/04/world/middleeast/04reuters-iraq-security-base.html|sarlavha=Two Rockets Fall Inside Iraqi Air Base Housing U.S. Troops: Security Sources|ish=New York Times|til=en-US|kirish sanasi=2020-01-04}}</ref>.
== Eʼtirof va hurmat ==
Katyusha raketasini yaratishda ishtirokchilar faqat 1991-yilda rasmiy tan olingan. SSSR Prezidenti [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovning]] 1991-yil 21-iyundagi farmoni bilan I.T.Kleymenov, G.E.Langemak, V.N.Lujin, B.S.Petropavlovskiy, B.M.Slonimer va N.I.Tixomirovlar vafotidan keyin [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni|Sotsialistik Mehnat Qahramonlari]] unvoniga sazovor boʻldilar<ref name="Who_created_Katy">{{veb manbasi|sarlavha=Who created the "Katyusha"? Andrey Kostikov: the life and fate of the inventor of "Katyusha" Who is the designer of Katyusha|url=https://orlova-center.ru/en/nasha-rodina/kto-sozdaval-katyushu-andrei-kostikov-zhizn-i-sudba-izobretatelya/|kirish sanasi=5-iyun 2022-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|muallif=|url=http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi?req=doc;base=ESU;n=12573|sarlavha=Указ Президента СССР от 21.06.1991 № УП-2120 «О присвоении звания Героя Социалистического Труда создателям отечественного реактивного оружия»|til=|ish=|nashriyot=КонсультантПлюс|sana=|kirish sanasi=2020-04-14}}</ref>.
== Yana qarang ==
* Kongrev raketasi, 1804-yilda ser Uilyam Kongrev tomonidan ishlab chiqilgan Britaniya harbiy quroli
* Hwacha, 1500-yillardagi koreys poroxiga asoslangan alangali oʻq otish moslamasi
* Ikkinchi jahon urushida Ittifoq kuchlari tomonidan ishlagan quruqlik matrasi
* Raketa artilleriyasi roʻyxati
* Nebelverfer, Ikkinchi Jahon urushida ''Wehrmacht'' tomonidan qoʻllanadigan eng keng tarqalgan toʻsiq raketalari
* Panzerwerfer, yarim yoʻlga oʻrnatilgan nemis raketasi
* Katyusha raketasi yaratilgan Reaktiv ilmiy tadqiqot instituti
* T34 Calliope, M-4 Sherman tank shassisiga oʻrnatilgan raketa tashuvchisi. 1980-yillarning oʻrtalarida bu kontseptsiyadan voz kechgunga qadar, AQSh quruqlik kuchlari tomonidan oʻrnatilgan soʻnggi avtomobilga oʻrnatilgan yuqori harakatchan koʻp raketali raketa.
* Vurfrahmen 40, yarim yoʻlda oʻrnatilgan yana bir nemis raketasi
== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}
=== Adabiyotlar ===
* {{kitob manbasi|last=Porter|first=David|title=The Essential Vehicle Identification Guide: Soviet Tanks Units 1939–45|publisher=Amber Books|year=2009|location=London|pages=158–165|isbn=978-1-906626-21-1}}
* {{jurnal manbasi|last=Scafeș|first1=Cornel|date=2004|title=Buletinul Muzeului Național Militar, Nr. 2/2004|trans_title=Bulletin of the National Military Museum, No. 2/2004|language=ro|journal=[[National Military Museum, Romania|National Military Museum]]|pages=210–237|place=Bucharest|publisher=Total Publishing}}
* {{kitob manbasi|last=Zaloga|first=Steven J.|authorlink=Steven Zaloga|title=Soviet Tanks and Combat Vehicles of World War Two|url=https://archive.org/details/soviettankscomba00zalo|publisher=Arms and Armour Press|year=1984|location=London|pages=[https://archive.org/details/soviettankscomba00zalo/page/n145 150]–54|isbn=0-85368-606-8}}
== Havolalar ==
* Katyushalarning turli togʻlarining [https://web.archive.org/web/20060720155159/http://rkkaww2.armchairgeneral.com/galleries/rocketgallery.htm fotosuratlari]
* [http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html „Urushning birinchi bosqichida raketa artilleriyasini yaratish va rivojlantirish“], 1976-yilda SSSR Mudofaa vazirligi tomonidan nashr etilgan maqolaning tarjimasi (buzilgan havola, [https://archive.today/20071011232905/http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html arxivga] qarang)
* [[Angola|Angolada]] [https://web.archive.org/web/20091027050244/http://www.geocities.com/sa_bushwar/savstalinorrel1.jpg kubalik BM-21 surati]
[[Turkum:Urushlar]]
[[Turkum:Ikkinchi jahon urushi]]
[[Turkum:Koreya urushi]]
[[Turkum:Vetnam urushi]]
[[Turkum:Eron-Iroq urushi]]
[[Turkum:Janglar]]
dpxjicnkqaym69qjxvrj23b8dnnkxy1
5995842
5995841
2026-04-14T09:08:12Z
KWiki78
246724
5995842
wikitext
text/x-wiki
{{Qurol bilgiqutisi
| nomi = Katyusha
| tasvir = Katyusha Rocket Launcher - Artillery Museum - St. Petersburg - Russia.jpg
| izoh = ZIS-6 yuk mashinasiga asoslangan BM-13 Katyusha ko'p raketa tashuvchisi.
| type = Bir nechta raketa uchirgich
| origin = [[Sovet Ittifoqi]]
| service = 1941–hozirgacha
| used_by = [[Sovet Ittifoqi]] va boshqalar
| wars = Ikkinchi jahon urushi<br />
Koreya urushi<br />
Vetnam urushi<br />
Kambodja-Vyetnam urushi<br />
Yom Kippur urushi<br />
Eron-Iroq urushi<br />
Uganda-Tanzaniya urushi<br />
2006-yil Livan urushi<br />
Birinchi Liviya fuqarolar urushi<br />
Suriya fuqarolar urushi<br />
Iroqdagi urush (2013-2017)<br />
Yaman fuqarolar urushi (2014-yildan hozirgi kungacha)<br />
Saudiya Arabistonining Yamanga aralashuvi<br />
| designer = [[Georgy Langemak]]
| design_date =
| manufacturer = [[Voronej]]dagi Komintern zavodi
| production_date = 1941
| number = ~100,000
| variants = BM-13, BM-8, BM-31, [[BM-14]], [[BM-21 Grad]], [[BM-24]], [[BM-25 (MRL)|BM-25]], [[BM-27 Uragan]], [[BM-30 Smerch]]
}}'''Katyusha''' ({{Lang-ru|Катюша}}) – birinchi marta [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] tomonidan [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] yasalgan va maydonga tushirilgan raketa artilleriyasining bir turi. Bu kabi bir nechta raketa uchirgichlar portlovchi moddalarni anʼanaviy artilleriyaga qaraganda koʻproq intensiv ravishda nishonga oladi, ammo aniqligi pastroq va qayta yuklash uchun koʻproq vaqt talab etiladi. Ular artilleriya qurollari bilan solishtirganda moʻrt, ammo arzon, ishlab chiqarish oson va deyarli har qanday shassilarda foydalanish mumkin. Ikkinchi jahon urushidagi Katyushalar Sovet Ittifoqi tomonidan ommaviy ishlab chiqarilgan birinchi oʻziyurar artilleriya<ref name="Zaloga-1984-150">Zaloga, p 150.</ref> odatda oddiy yuk mashinalariga oʻrnatilgan. Ushbu harakatchanlik Katyusha va boshqa oʻziyurar artilleriyaga yana bir afzallik berdi: bir vaqtning oʻzida katta zarba berish, soʻngra joylashishdan oldin harakat qilish va nishonga qarshi oʻq bilan hujum qilish.
Ikkinchi Jahon urushi davridagi Katyusha qurollari '''BM-13''', yengil '''BM-8''' va ogʻir '''BM-''' 31ni oʻz ichiga oladi. Bugungi kunda ''Katyusha'' taxallusi postsovetdan tashqari yangi yuk mashinalariga ham qoʻllanadi — koʻp raketalarni uchirish moslamalari, xususan, keng tarqalgan BM-21 Grad va uning hosilalari ham Katyusha deb ataladi.
== Taxallus ==
Dastlab, maxfiylik tashvishlari tufayli Katyushalarning harbiy nomi ularni boshqargan askarlar tomonidan sotib qoʻymasliklari uchun ''Kostikov qurollari'' kabi kod nomlari bilan atalgan. RNII, Reaktiv ilmiy tadqiqot instituti rahbari [[c:ru:Костиков, Андрей Григорьевич|A. Kostikov]] nomi bilan atalgan va nihoyat ''gvardiya'' minomyotlari sifatida tasniflangan<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. ''BM-13'' nomi faqat 1942-yilda maxfiy hujjatlarga kiritildi va urushning oxirigacha maxfiy boʻlib qoldi.
Ularda ''K'' harfi bilan belgilangan ([[Voronej]] Komintern zavodida ishlab chiqarilgani uchun)<ref>{{kitob manbasi|last=Trigg|first=Jonathan|url=https://books.google.com/books?id=Zq6IDwAAQBAJ&q=K+%28for+Voronezh+Komintern+Factory%29&pg=PT136|title=Voices of the Scandinavian Waffen-SS: The Final Testament of Hitler's Vikings|date=2018-07-15|publisher=Amberley Publishing Limited|isbn=978-1-4456-7469-8|language=en}}</ref>. Qizil Armiya qoʻshinlari Mixail Isakovskiyning urush davridagi mashhur „Katyusha“ qoʻshigʻidan oʻzining harbiy xizmatga ketgan sevgilisini sogʻingan qiz haqidagi taxallusni oldi<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Katyusha - Wiktionary|url=https://en.wiktionary.org/wiki/Katyusha|kirish sanasi=2021-05-14|ish=en.wiktionary.org|til=en}}</ref>. Taxallusning mashhurligi shunchalik katta boʻlib chiqdiki, urushdan keyingi avtomobil shassilarida MLRS, xususan BM-14 va BM-21 Grad soʻzlashuv nutqida koʻpincha Katyushalar deb atalar edi. Keyinchalik, „Katyusha“ bilan taqqoslaganda, „Andryusha“ taxallusi Sovet askarlari tomonidan boshqa BM-31-12 raketa artilleriya qurilmasiga berildi, ammo bu taxallus unchalik keng tarqalmadi va mashhur boʻlmadi<ref name="«Лука» и «Катюша» против «Ванюши»">"Luka" i „Katyusha“ protiv „Vanyushi“. „Texnika i orujie“ № 1 1995</ref>. Unga „Katyusha“ nomi berilishining turli taxmin va versiyalari mavjud:
1. Jang paytida Katyushalar faqat M-8 dan foydalandilar, mos ravishda „KAT“ (termit) modifikatsiyasida taxallus ishlatilgan raketa nomidan paydo boʻlishi mumkin edi.
2. Sovet qoʻshinlarida „Katyusha“ laqabi natsistlarning katta qismini yoʻq qilish bilan mashhur boʻlgan partizan qizning nomidan kelib chiqqanligi haqida afsonalar mavjud edi.
3. Xalxin Goldagi janglarda tajribali SB bombardimonchi eskadroni (komandir Doyar) RS-132 raketalari bilan qurollangan edi. Ushbu samolyotlar baʼzan „Katyushalar“ deb atalgan — ular Ispaniyadagi fuqarolar urushi paytida olingan laqab bilan aytilgan.
Nemis qoʻshinlari Sovet rahbari [[Iosif Stalin|Iosif]] Stalin sharafiga „Stalin organi“ (Stalinorgel) laqabini oʻylab topishdi, u uchish massivining [[Organ|quvur organiga]] vizual oʻxshashligini va qurolning raketa dvigatellarining ovozini, nemis qoʻshinlarini dahshatga solgan oʻziga xos qichqiriq tovushini solishtirdi<ref>{{kitob manbasi|first=Paul|last=Carell|title=Hitler's war on Russia: the story of the German defeat in the East|authorlink=Paul Carell|publisher=Harrap|year=1964|page=98}}</ref>. Ushbu turdagi qurollar [[Daniya|Daniyada]] xuddi shu nom bilan tanilgan (Danish), [[Finlandiya]] ({{Lang-fi|Stalinin urut}}), [[Fransiya]] ({{Lang-fr|orgue de Staline}}), [[Norvegiya]] ({{Lang-no|Stalinorgel}}), [[Niderlandiya]] va [[Belgiya]] ({{Lang-nl|Stalinorgel}}), [[Vengriya]] ({{Lang-hu|Sztálinorgona}}), [[Ispaniya]] va boshqa ispan tilida soʻzlashuvchi mamlakatlar ({{Lang-es|Órganos de Stalin}}), shuningdek, [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] (Swedish)<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref> deb atalgan.
Ogʻir BM-31 uchuvchisi ''Andryusha'' deb ham atalgan<ref>Gordon L. Rottman (2007), ''FUBAR (F***ed Up Beyond All Recognition): Soldier Slang of World War II'', [https://books.google.com/books?id=SPx1hL-vZZsC&pg=PA279&vq=Katyusha&source=gbs_search_r&cad=1_1 p 279], Osprey, {{ISBN|1-84603-175-3}}.</ref>.
== Ikkinchi jahon urushi ==
[[Fayl:RIAN_archive_303890_A_battery_of_Katyusha_during_the_1941-1945_Great_Patriotic_War.jpg|thumb| [[Stalingrad jangi]] paytida Katyusha raketalarining batareyasi nemis qoʻshinlariga qarata oʻq uzdi. 1942-yil 6-oktabr]]
[[Voronej|Voronejda]] qurilgan Katyusha raketalari Ikkinchi Jahon urushi davrida koʻplab platformalarda, shu jumladan yuk mashinalarida, artilleriya traktorlarida, tanklarda va [[Bronepoyezd|zirhli poezdlarda]], shuningdek, dengiz va daryo kemalarida hujumni qoʻllab-quvvatlovchi qurol sifatida oʻrnatildi. Sovet muhandislari shahar janglarida xizmat qilish uchun bitta Katyusha raketalarini temir yoʻl uzunligiga oʻrnatdilar.
Dizayn nisbatan sodda boʻlib, [[Raketa|raketalar]] oʻrnatilgan parallel relslar tokchalaridan iborat boʻlib, relslarni ishga tushirish holatiga koʻtarish uchun buklanadigan ramka mavjud edi. Har bir yuk mashinasida 14 dan 48 tagacha ishga tushirish moslamalari mavjud edi. BM-13 tizimining M-13 raketasi 80 sm edi. Uzunligi 13, 2 sm, ogʻirligi 42 kg boʻlgan.
Qurol anʼanaviy [[Zambarak|artilleriya]] qurollariga qaraganda kamroq aniq, ammo toʻyingan bombardimonda juda samarali. Toʻrtta BM-13 oʻchirish moslamasidan iborat [[batareya]] 7-10 soniya ichida 400, 000 kvadrat metr ortiq, 4,35 tonna kuchli portlovchi moddani yetkazib bergan. Zarba zonasi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>, uning quvvati taxminan 72 ta anʼanaviy artilleriya quroliga teng. Samarali ekipaj bilan ishga tushirgichlar oʻq uzgandan soʻng darhol yangi joyga qayta joylashishi mumkin edi, bu esa dushmanni batareyaga qarshi oʻq otish imkoniyatidan mahrum qildi. Katyusha batareyalari koʻpincha dushman kuchlariga zarba taʼsirini yaratish uchun juda koʻp miqdorda toʻplangan. Qurolning kamchiligi shundaki, anʼanaviy qurollardan farqli oʻlaroq, oʻq otish moslamasini qayta yuklash uchun uzoq vaqt kerak boʻldi.
=== Rivojlanish ===
[[Fayl:Verkhnyaya Pyshma Tank Museum 2011 029.jpg|thumb|BM-13N Katyusha Studebaker US6 [[Lend-liz|-da ijaraga]] berilgan 6 × 6 tonna yuk mashinasi]]
[[Fayl:BM-31-12_on_ZIS-12_chassis_at_the_Museum_on_Sapun_Mountain_Sevastopol_4.jpg|thumb| [[Sevastopol]], Sapun togʻidagi muzeyda ([[Diorama]]) ZIS-12 da BM-31-12]]
[[Fayl:Коломна — город в Московской области, фото № 46.jpg|thumb|ZIL-157 yuk mashinasida Katyusha]]
[[Fayl:BM_13_TBiU_7.jpg|thumb| BM-13 qayta yuklanmoqda]]
[[Fayl:KatyushaMusee.jpg|130px|right| Musée de l’Armee koʻrgazmasida Katyusha uchiruvchisi uchun M13 raketasi.]]
1921-yilda Gaz dinamik laboratoriyasi (GDL) xodimlari N.I.Tixomirov va V.A.Artemev samolyotlar uchun raketalarni ishlab chiqa boshladi. 1928-yil mart oyida qattiq yonilgʻi raketasining birinchi sinovi oʻtkazildi, u taxminan 1300 metrga uchdi<ref name="RSB_GDL">{{veb manbasi|muallif=Zak|ism=Anatoly|sarlavha=Gas Dynamics Laboratory|url=http://www.russianspaceweb.com/gdl.html|ish=Russian Space Web|kirish sanasi=29-may 2022-yil}}</ref>. Ular samolyotlarning uchishiga yordam berish uchun ishlatilgan va keyinchalik RS-82 va RS-132 ({{Lang|ru-Latn|Reaktivnyy Snaryad}} uchun RS) ga aylantirilgan<ref>{{kitob manbasi|last=АКИМОВ В.Н., КОРОТЕЕВ А.С., ГАФАРОВ А.А. и другие|chapter=Оружие победы — «Катюша»|chapterurl=https://drive.google.com/file/d/0B1hNj_0pyrU8bTJQZjVSTXVfRVU/view|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=19633690&|title=Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933-2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники|location=М|year=2003|pages=92–101|isbn=5-217-03205-7|ref=Центр Келдыша}}</ref>.
1929-1933-yillarda B.S.Petropavlovsk GDLning boshqa xodimlari ishtirokida ular koʻp zaryadlangan va bir martalik uchuvchi samolyotlar va yer usti qurilmalaridan foydalangan holda turli kalibrli va maqsadli raketalarning rasmiy sinovlarini oʻtkazdilar.
1937-1938-yillarda G.E.Langemak boshchiligida RNII tomonidan ishlab chiqilgan raketalar RKKVF tomonidan qabul qilindi. 82 mm kalibrli RS-82 raketalari I-15, I-16, I-153 qiruvchilariga oʻrnatildi. 1939-yil yozida I-16 va I-153 rusumidagi RS-82 Xalxin Gol daryosida yapon qoʻshinlari bilan janglarda muvaffaqiyatli qoʻllandi<ref name="Siddiqi">{{kitob manbasi|last=Siddiqi|first=Asif|title=Challenge to Apollo : the Soviet Union and the space race, 1945-1974|date=2000|publisher=National Aeronautics and Space Administration, NASA History Div.|pages=9|location=Washington, D.C|url=https://history.nasa.gov/SP-4408pt1.pdf|accessdate=3-iyul 2022-yil}}</ref>.
1937-yilda Tuxachevskiyning Reaktiv tadqiqot instituti repressiyaga uchradi („tozalash“), rivojlanishda ishtirok etgan koʻplab xodimlar otib tashlandi (Stalin, Molotov va SSSRning boshqa rahbarlari tomonidan tasdiqlangan buyruqlar bilan), shu jumladan G.E.Langemak, I.T.Kleymenov va [[Sergey Korolyov|S.P.Korolev]], ijro etish Kolyma shahridagi ITLda 8 yillik muddat bilan almashtirildi.
1938-1941-yillarda Milliy konstruktorlik byurosining 3-sonli ilmiy-tadqiqot institutida (1938-yildan sobiq RNII) bosh konstruktor A.G.Kostikova muhandislar I.Gvay, V.N.Galkovskiy, A.P.Pavlenko, R.I.Popov, N.I.Tixomirov, V. Artemev, A.Y.Krutetskiy va boshqalar yuk mashinasiga oʻrnatilgan koʻp zaryadli ishga tushirgichni yaratdi<ref>{{kitob manbasi|author=АКИМОВ В. Н., КОРОТЕЕВ А. С., ГАФАРОВ А. А. и другие|title=Оружие победы — «Катюша» // Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933—2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=19633690|year=2003|pages=92—101|страниц=439|location=М|edition=Машиностроение}}</ref>.
1941-yil mart oyida BM-13 (132 mm kalibrli snaryadli jangovar vosita) nomini olgan qurilmalarning sinovlari muvaffaqiyatli oʻtkazildi. 132 mm kalibrli M-13 raketasi va ZIS-6 BM-13 yuk mashinasiga asoslangan raketa [[1941|1941-]][[21-iyun|yil 21-iyunda]] foydalanishga topshirildi; aynan shu turdagi jangovar mashinalar birinchi marta „Katyusha“ laqabini oldi. Birinchi marta BM-13 qurilmalari 1941-yil 14-iyul kuni ertalab soat 10:00 da jangovar sharoitda sinovdan oʻtkazildi. Turli raketalar bilan sinov 1940-yilgacha oʻtkazildi va oʻn oltita raketa 13-16 ishlab chiqarishga ruxsat berildi. 1941-yil iyun oyida [[Barbarossa rejasi|Germaniya Sovet Ittifoqiga bostirib]] kirgunga qadar bor-yoʻgʻi qirqta ishga tushirish moslamasi yasalgan<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref>.
Yuk mashinasiga oʻrnatilgan Katyushalar ZIS-6 6 × 4 yuk mashinalariga, shuningdek, ikkita oʻqli ZIS-5 va ZIS-5V ga oʻrnatildi. 1941-yilda STZ-5 artilleriya traktorlariga oz sonli BM-13 uchirgichlari oʻrnatildi. Bir nechtasi KV-1K kabi KV tank shassilarida ham sinab koʻrildi, ammo bu ogʻir zirhlarni behuda sarflash edi. 1942-yildan boshlab ular turli Britaniya, Kanada va AQShning [[Lend-liz|Lend-Lease]] yuk mashinalariga oʻrnatildi, bu holda ular baʼzan BM-13S deb nomlandi<ref>Zaloga, pp 153-54.</ref>. Ikkinchi jahon urushidan keyin BM-13 lar Sovet Ittifoqida ishlab chiqarilgan ZIS-151 yuk mashinalariga asoslangan edi.
82 mm BM-8 1941-yil avgustda tasdiqlangan va yuk mashinalarida BM-8-36 va T-40 va T-60 engil tank shassilarida BM-8-24 sifatida joylashtirilgan. Keyinchalik ular GAZ-67 jiplariga BM-8-8 sifatida va kattaroq Studebaker yuk mashinalariga BM-8-48 sifatida oʻrnatildi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. 1942-yilda olimlar jamoasi Leonid Shvarts, Moisei Komissarchik va muhandis Yakov Shor BM-8-48 ni ishlab chiqqanligi uchun Stalin mukofotiga sazovor boʻlishdi.
=== Variantlar ===
Ikkinchi jahon urushidagi Sovet raketa tizimlari quyidagi shablonlarga koʻra nomlandi:
* BM-xy (yer osti transport vositalari uchun ishlatiladigan nomlar)
* Mxy (tirkama va chanalar uchun ishlatiladigan nomlar)
* yMx (dengiz floti uchun ishlatiladigan nomlar)
* x — raketa modeli.
* y — bir qator ishga tushirish relslari/naychalari.
Xususan, BM-8-16 M-8 raketalarini oʻqqa tutadigan va 16 ta relsli transport vositasidir. BM-31-12 — bu M-31 raketalarini oʻqqa tutadigan va 12 ta uchirish trubkasi boʻlgan transport vositasi. BM-8 yoki BM-13 kabi qisqa nomlar ham ishlatilgan. Bu yerda ishga tushirish relslari/naychalari soni yoʻq. Bunday nomlar ishga tushirgichlarni faqat qaysi transport vositasiga oʻrnatilgan boʻlishidan qatʼi nazar tasvirlaydi. Xususan, BM-8-24 bir nechta versiyalarga ega edi: avtomobilga oʻrnatilgan (ZIS-5 yuk mashinasi), tankga oʻrnatilgan (T-40) va traktorga oʻrnatilgan (STZ-3). Ularning barchasi bir xil nomga ega edi: BM-8-24. Boshqa ishga tushirgichlarda ham turli xil transport vositalariga oʻrnatilgan bir qator variantlar mavjud edi. Sovet raketa tizimlari uchun odatiy transport vositalari toʻplami quyidagilardan iborat:
* ZIS-5 (yuk mashinasi),
* ZIS-6 (yuk mashinasi),
* GAZ-AA (yuk mashinasi),
* STZ-5 (traktor),
* T-40 (tank),
* Studebaker US6 (yuk mashinasi),
* Zirhli poyezd mashinasi,
* daryo qayigʻi,
* Tortilgan chana,
* Ryukzak (koʻchma variant, „togʻli Katyusha“ deb ataladi),
* ZIS-151 (yuk mashinasi, urushdan keyin ishlatilgan);
Eslatma: KV-1 tankiga oʻrnatilgan eksperimental KV-1K — Katyusha ham bor edi, u foydalanishga olinmagan.
Katyushaning baʼzi ilovalari roʻyxati quyidagicha<ref name="Porter-2009-158-165">Porter, pp 158-65.</ref><ref name="Bishop">{{kitob manbasi|title=The encyclopedia of weapons of World War II|url=https://archive.org/details/encyclopediaweap00bish_882|last=Chris Bishop|publisher=Sterling Publishing Company|year=2002|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaweap00bish_882/page/n172 173]–174|isbn=1-58663-762-2}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Soviet military review|publisher=Krasnaya Zvezda Publishing House|year=1974|page=13}}</ref>:
{| class="wikitable sortable" style="font-size:98%;"
! style="width:11%;" |Kalibr (mm)
! style="width:5%;" | Quvurlar<br /> relslar
! style="width:15%;" | Qurol nomi
! style="width:60%;" | Shassi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 1
| align="center" | BM-8
| Improvizatsiya qilingan transport vositasi, tortma tirkamasi yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 6
| align="center" | M-8-6
| Tortib olingan tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 8
| align="center" | BM-8-8
| Villys MB jip
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 12
| align="center" | M-8-12
| Tortib olingan tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 16
| align="center" | 16-M-8
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 24
| align="center" | BM-8-24
| T-40 yengil tank, T-60 yengil tank
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 24
| align="center" | 24-M-8
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 36
| align="center" | BM-8-36
| ZIS-5 yuk mashinasi, ZIS-6 yuk mashinasi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 40
| align="center" | BM-8-40
| Tirkakli tirkama, GAZ-AA yuk mashinasi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 48
| align="center" | BM-8-48
| ZIS-6 yuk mashinasi, Studebaker US6 U3 yuk mashinasi, temir vagon
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 72
| align="center" | BM-8-72
| Temir yoʻl vagoni
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 24
| align="center" | BM-13
| ZIS-6 yuk mashinasi, avtomashinani oʻrnatish moslamasi, tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 6
| align="center" | 6-M-13
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 16
| align="center" | BM-13-16
| Xalqaro K7 „Inter“ yuk mashinasi, Xalqaro M-5-5-318 yuk mashinasi, Fordson WOT8 yuk mashinasi, Ford/ Marmon-Herrington HH6-COE4 yuk mashinasi, [[Chevrolet]] G-7117 yuk mashinasi, Studebaker US6 U3 yuk mashinasi, GMC CCKW −352M-13 yuk mashinasi, temir yoʻl vagonlari
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 6
| align="center" | M-20-6
| Tortib olingan treyler
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 4
| align="center" | M-30-4
| 1944-yilda tortilgan tirkama, shuningdek, 2x4 relslari bilan ham mavjud
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 4
| align="center" | M-31-4
| 1944-yilda tortilgan tirkama, shuningdek, 2x4 relslari bilan ham mavjud
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 12
| align="center" | BM-31-12
| Studebaker US6 U3 yuk mashinasi
|}
==== Raketa variantlari ====
Yuqoridagi ilovalarda ishlatilgan raketalar:<ref name="Bishop"/>
{| class="wikitable sortable" style="font-size:98%; text-align:right;"
!Qurol nomi
! Kalibr (mm)
! Diapazon (maksimal)
! Jang kallagi
|-
| align="left" | M-8
| 82
| {{Convert|5900|m|yd}}
| {{Convert|0.64|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13
| 132
| {{Convert|8740|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13DD
| 132
| {{Convert|11,800|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13UK
| 132
| {{Convert|7900|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-20
| 132
| {{Convert|5050|m|yd}}
| {{Convert|18.4|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-30
| 300
| {{Convert|2800|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-31
| 300
| {{Convert|4325|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-31UK
| 300
| {{Convert|4000|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|}
[[Fayl:Bundesarchiv_Bild_101I-300-1863-18,_Riva-Bella,_Vorführung_Panzerwerfer.jpg|thumb| Nemis ''8 sm Raketen-Vielfachwerfer'' Katyushaga asoslangan edi]]
==== Chet el variantlari ====
Urush paytida [[Berlin-Rim oʻqi|eksa kuchlari]] Katyushalarni qoʻlga kiritgan edi. Germaniya mahalliy nusxasini ishlab chiqarishni koʻrib chiqdi, lekin buning oʻrniga Katyusha asosidagi ''8 sm Raketen-Vielfachwerferni'' yaratdi<ref>{{kitob manbasi|url=https://archive.org/details/mortarsrockets0000cham/page/35|title=Mortars and rockets|last=Chamberlain|first=Peter|date=1975|page=[https://archive.org/details/mortarsrockets0000cham/page/35 35]|publisher=Arco Pub. Co|others=Gander, Terry|isbn=0668038179|location=New York|oclc=2067459}}</ref>.
[[Ruminiya]] 1942-yil oxirida oʻzining Maresal tanklarini yoʻq qilish kemasini ishlab chiqishni boshladi. Birinchi eksperimental modellardan biri Katyusha raketasi bilan jihozlangan va 1943-yilning yozida sinovdan oʻtgan. Kelajakda loyiha davom ettirilmadi{{Sfn|Scafeș|2004}}.
=== Jang tarixi ===
Ikkinchi jahon urushi boshida bir nechta raketa uchirgichlari juda maxfiy edi. Ularni boshqarish uchun NKVD qoʻshinlarining maxsus boʻlinmasi tashkil etildi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. 1941-yil 14-iyulda kapitan Ivan Flyorov qoʻmondonligi ostida Rossiyaning [[Smolensk viloyati|Smolensk viloyatidagi]] Rudnya shahrida boʻlib oʻtgan jangda yettita oʻq otish moslamasidan iborat eksperimental artilleriya batareyasi birinchi marta nemis qoʻshinlarining tanklar, zirhli mashinalar va yuk mashinalari toʻdasini yoʻq qildi. Bu esa nemis armiyasining katta yoʻqotishlarga olib kelishi va vahima ichida shahardan chekinishiga sabab boʻldi<ref>"Istoriya Velikoy Otechestvennoy voyni" v 6 tomax (History of Great Patriotic War), vol. 2, p. 66, chapter by field-marshal Andrey Eremenko</ref>. rossiyalik harbiy tarixchi Andrey Sapronov birinchi uchirishning guvohi boʻlgan. bu haqida oʻz maqolalarida ham yozib qoldirgan<ref>Andrey Sapronov „Rossiya“ newspaper No. 23 of June 21-27, 2001</ref><ref>Andrey Sapronov „Parlamentskaya gazeta“ No 80 of May 5, 2005</ref>. Muvaffaqiyatdan soʻng Qizil Armiya piyoda boʻlinmalarini qoʻllab-quvvatlash uchun yangi gvardiya minomyot batareyalarini tashkil qildi. Batareya qoʻshimchasi toʻrtta ishga tushirish moslamasida standartlashtirilgan. Urushdan keyin Germaniyaning ''Nebelverfer'' raketalari keng tarqalguncha ular NKVD nazorati ostida qoldilar<ref name="Zaloga-1984-154-55">Zaloga, pp 154-55.</ref>.
1941-yil 8-avgustda Stalin Oliy Oliy qoʻmondonlik zahirasi (RVGK) bevosita nazorati ostida sakkizta maxsus gvardiya minomyot [[Polk|polklarini]] tuzishni buyurdi. Har bir polk 36 ta BM-13 yoki BM-8 raketalarini oʻz ichiga olgan. Mustaqil gvardiyaning minomyot batalonlari ham tuzildi, ular toʻrttadan uchta batareyada 12 ta oʻchirish moslamasidan iborat. 1941-yil oxiriga kelib, sakkizta polk, 35 ta mustaqil batalon va ikkita mustaqil batareya xizmat koʻrsatdi, ularda jami 554 ta ishga tushirish moslamalari bor edi<ref name="Zaloga-1984-155">Zaloga, p 155.</ref>.
== Urushdan keyingi rivojlanish ==
[[Fayl:Monument_katyusha_rudnya.JPG|thumb|Rudnya shahridagi „Katyusha“ yodgorligi]]
[[Fayl:ПИЩАЛОВО_КАТЮША.jpg|thumb|Memorial majmua (Orsha tumani, Pishchalovo qishlog'idan 1 km shimoli-sharqda). BM-13 "Katyusha"]]
Bir nechta raketa uchirgichlarining (MRL) muvaffaqiyati va tejamkorligi ularni ishlab chiqishda davom etishga olib keldi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda BM-13 140 bilan almashtirildi<ref>{{veb manbasi|url=https://milinme.wordpress.com/2011/01/08/the-bm-24-12-in-the-idf/|sarlavha=The BM-24-12 in the IDF|sana=8-yanvar 2011-yil}}</ref>. [[Sovuq urush|Sovuq urush davrida]] Sovet Ittifoqi Katyushaga oʻxshash MRLning bir nechta modellarini, xususan oldingi quroldan biroz ilhomlangan BM-21 Grad raketalarini va kattaroq [[Uragan raketa tizimi|BM-27 Uraganni chiqardi]]. Artilleriya oʻq-dorilarining yutuqlari Katyusha tipidagi baʼzi bir nechta raketa tizimlari, jumladan, bomba oʻq-dorilari, masofadan oʻrnatilgan minalar va kimyoviy jangovar kallaklar uchun qoʻllandi.
Sovet Ittifoqi parchalanishi bilan Rossiya oʻzining harbiy arsenalining katta qismini, shu jumladan MRLlarning katta qismini meros qilib oldi. Yaqin tarixda ular Rossiya Qurolli Kuchlari tomonidan Birinchi va Ikkinchi Chechen urushlari paytida, Armaniston va [[Ozarbayjon]] Qurolli kuchlari tomonidan Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida ishlatilgan. Gruziya mudofaa kuchlari [[Janubiy Osetiya urushi (2008)|2008-yilgi Janubiy Osetiya urushidagi]] janglarda BM-21 Grad yoki shunga oʻxshash raketa artilleriyasidan foydalangani xabar qilingan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-08-08 |title=Georgia pounds breakaway capital |agency=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL73791220080807 |access-date=2008-09-30 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013165208/http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL73791220080807 |url-status=dead }}</ref>.
Katyushaga oʻxshash raketalar Afgʻoniston, Angola, Chexoslovakiya, Xmer Respublikasi, [[Misr]], [[Germaniya Demokratik Respublikasi|Sharqiy Germaniya]], Vengriya, [[Eron]], Iroq, Moʻgʻuliston, [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]], Polsha, [[Suriya]], [[Yaman]] va [[Vyetnam|Vetnamga]] eksport qilindi. Ular, shuningdek, [[Chexoslovakiya]]<ref>The [[RM-51]] and [[RM-70 Multiple rocket launcher|RM-70]] models.</ref>, [[Xitoy|Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]] va [[Eron|Eronda]] ham ishlatiladi.
Mos Katyushalar (BM-13s) [[Koreys urushi|Koreya urushida]] Xitoy xalq koʻngilli armiyasi va Koreya xalq armiyasi tomonidan Janubiy Koreya va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] kuchlariga qarshi ishlatilgan harakatni ham koʻrdi<ref name="Korea">{{kitob manbasi|title=Korean War Order of Battle: United States, United Nations, and Communist Ground, Naval, and Air Forces, 1950-1953|first=Gordon L.|last=Rottman|page=198|date=December 2002|publisher=Praeger|isbn=978-0-275-97835-8|url=https://books.google.com/books?id=NpOp2OO1-DAC&pg=PA198}}</ref>. Sovet BM-13 samolyotlari Xitoy-Sovet parchalanishidan oldin Xitoyga olib kelingan va Xalq Ozodlik Armiyasida ishlagan. Vet Min ularni Birinchi Indochina urushi oxirida Dien Bien Phu jangi paytida Fransiyaning Uzoq Sharq ekspeditsiya korpusiga qarshi joylashtirgan<ref>{{kitob manbasi|last=Hastings|first=Max|title=Vietnam: An Epic Tragedy 1945–1975|url=https://archive.org/details/vietnamepictrage0000hast|publisher=Harper|year=2018|isbn=9780062405661|location=New York|language=English}}</ref>.
Olti kunlik urush (1967) paytida Isroil BM-24 MRLlarni qoʻlga kiritdi, Yom Kippur urushi (1973) va 1982-yilgi Livan urushi paytida ularni ikkita batalonda ishlatdi va keyinchalik xuddi shu raketalar uchun MAR-240 raketasini ishlab chiqdi.
Raketalar Uganda-Tanzaniya urushida Tanzaniya xalq mudofaa kuchlari tomonidan ishlatilgan. Tanzaniya kuchlari ularni ''Baba Mtakatifu'' ([[Suaxili tili|Kisvahili]] tilida „Muqaddas Ota“) deb atashgan, Ugandaliklar esa ularni Saba Saba deb atashgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Revisiting-the-Tanzania-Uganda-war-that-toppled-Amin/688342-2293306-110gxl9/index.html|sarlavha=Revisiting the Tanzania-Uganda war that toppled Amin|muallif=Lubega|ism=Henry|sana=26-aprel 2014-yil|ish=Daily Monitor|kirish sanasi=10-yanvar 2018-yil|arxivsana=24-yanvar 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180124160036/http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Revisiting-the-Tanzania-Uganda-war-that-toppled-Amin/688342-2293306-110gxl9/index.html}}</ref>.
2006-yilgi Livan urushi paytida Hizbulloh yengil yuk mashinalari va bitta relsli portativ raketalardan 3970 dan 4228 gacha raketa otdi. Ularning 95 % ga yaqini Suriyada ishlab chiqarilgan 122 mm (4,8 dyuym) M-21OF tipidagi artilleriya raketalari boʻlib, ular 30 kg (66 funt) gacha jangovar kallaklarni oʻz ichiga olgan va 20 km, ehtimol 30 km (19 mil) gacha masofani bosib oʻtgan<ref name="RCANI">{{veb manbasi|url=http://www.jcpa.org/brief/brief006-10.htm|sarlavha=Hizballah's Rocket Campaign Against Northern Israel: A Preliminary Report|nashriyot=[[Jerusalem Center for Public Affairs]]|sana=2006-08-31|kirish sanasi=2006-09-14|qaralgan sana=2022-07-31|arxivsana=2018-09-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180928175819/http://www.jcpa.org/brief/brief006-10.htm}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2006-07-18 |title=Hezbollah's rocket force |publisher=[[BBC News Online]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5187974.stm |access-date=2006-09-14}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/worldlatest/story/0,,-6022211,00.html|sarlavha=Mideast War, by the numbers|ish=Guardian|sana=2006-08-18|kirish sanasi=2006-08-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20061218073541/http://www.guardian.co.uk/worldlatest/story/0%2C%2C-6022211%2C00.html|arxivsana=18-dekabr 2006-yil}}</ref><ref name="jdw230806">{{yangiliklar manbasi |date=23-avgust 2006-yil |title=The war in numbers |work=[[Jane's Defence Weekly]]}}</ref>. [[Xamas|Hamas]] tomonidan Isroilga [[G'azo sektori|Gʻazo sektoridan]] otilgan raketalarning aksariyati oddiyroq Qassam raketa tipiga tegishli, biroq [[Xamas|Hamas]] Isroilning bir qancha shaharlariga qarshi 122 mm Grad tipidagi Katyusha raketalarini ham uchirgan<ref>{{veb manbasi|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1210668639052&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|ish=Jeruselum Post|sarlavha=Iranian made rocket strikes Ashkelon – Ashkelon|kirish sanasi=2008-05-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110511145843/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1210668639052&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|arxivsana=2011-05-11}}</ref>.
Baʼzilar [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]] Misr Qurolli Kuchlaridan Katyushalarni sotib olib, [[Afgʻon urushi (1979—1989)|sovet-Afgʻon urushi]] paytida ularni [[Mujohid|mujohidlarga]] ([[Pokiston]] ISI orqali) yetkazib berganini daʼvo qilmoqda<ref name="crile''">[[Charlie Wilson's War: The Extraordinary Story of the Largest Covert Operation in History]]'', [[George Crile III|George Crile]], 2003, Grove/Atlantic.''</ref>.
Katyushaga oʻxshash MRLlar, shuningdek, Ruanda vatanparvarlik fronti tomonidan 1990-yilda Ruandaga bostirib kirishi paytida, [[Ruandadagi genotsid|1994-yilgi genotsid]] orqali ishlatilgan. Ular jangda samarali boʻlishdi, lekin mahalliy ommaviy axborot vositalarida koʻp antitutsi kayfiyatiga aylandi<ref>{{veb manbasi|url=http://surplusknowledge.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:rtlm-tape-0084&catid=36:rtlm-tapes&Itemid=93|nashriyot=SurplusKnowledge|sarlavha=RTLM Tape 0084|kirish sanasi=2009-06-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090725044306/http://surplusknowledge.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:rtlm-tape-0084&catid=36:rtlm-tapes&Itemid=93|arxivsana=2009-07-25}}</ref>.
Maʼlum qilinishicha, BM-21 Grad raketalari 2003-yilda Iroqqa bostirib kirish paytida AQSh armiyasiga qarshi ishlatilgan. Ular Afgʻoniston va Iroqdagi isyonlarda ham qoʻllangan. [[Associated Press]] va [[Frans press|Agence France-Presse]] xabarlariga koʻra, [[Iroq|Iroqda]] 2008-yil mart oyi oxirida Bagʻdodga Katyushaga oʻxshash raketalar uchirilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-03-26 |title=Baghdad Green Zone hit by rockets |publisher=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2008/03/26/2199070.htm |access-date=2008-09-30}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-03-25 |title=Front Row for Green Zone Mortar Salvos |agency=Associated Press |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=4525164 |url-status=dead |access-date=2008-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328143910/https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=4525164 |archive-date=28-mart 2008-yil}}</ref>.
Katyusha raketalari Liviyadagi fuqarolar urushi davrida Kaddafiyga sodiq va unga qarshi kuchlar tomonidan ishlatilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/04/201142172443133798.html|sarlavha=Libyan rebels 'receive foreign training'|ish=aljazeera.net}}</ref>.
2013-yil fevral oyida Yaman Mudofaa vazirligi Eron kemasi qoʻlga olingani va kema yukiga (boshqa qurollar qatorida) Katyusha raketalari ham kiritilgani haqida xabar berdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The World: Yemen says seized Iranian ship had weapons|url=http://www.montereyherald.com/rss/ci_22534974?source=rss|ish=The Monterey County Herald|kirish sanasi=7-fevral 2013-yil|arxivsana=3-sentabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140903110419/http://www.montereyherald.com/rss/ci_22534974?source=rss}}</ref>.
2019-yilning 19-may kuni [[Bagʻdod|Iroqning Bagʻdod shahridagi]] Yashil hududga „Katyusha“ raketasi AQSh elchixonasidan bir chaqirim uzoqlikda Nomaʼlum askar haykali yoniga kelib qoʻndi. Qurbonlar haqida maʼlumot berilmagan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.timesofisrael.com/no-casualties-as-katyusha-rocket-crashes-into-baghdad-green-zone/|sarlavha=Katyusha rocket crashes into Baghdad Green Zone; no casualties|muallif=Abdul-Zahra|ism=Qassim|ish=Times of Israel|til=en-US|kirish sanasi=2019-05-23}}</ref>.
2020-yil 4-yanvar kuni Bagʻdod hududida toʻrtta „Katyusha“ raketasi uchirildi. Iroq politsiyasidagi ikki manba va Iroq Qurolli kuchlari rasmiy bayonotiga koʻra, bitta „Katyusha“ raketasi AQSh elchixonasi yaqinidagi Bayram maydonidagi Yashil hududga, ikkinchisi esa yaqin atrofdagi Jadriya mahallasiga kelib tushgan. Ikki xavfsizlik manbasiga koʻra, yana ikkita Katyusha raketasi AQSh Qurolli kuchlari askarlari joylashgan Balad aviabazasiga kelib qoʻndi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2020/Jan-04/498602-two-rockets-fall-inside-iraqi-air-base-housing-us-troops-security-sources.ashx|sarlavha=Multiple rockets fall in Baghdad, air base|ish=Daily Star|til=en-US|kirish sanasi=2020-01-04|arxivsana=5-yanvar 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200105050402/http://dailystar.com.lb/News/Middle-East/2020/Jan-04/498602-two-rockets-fall-inside-iraqi-air-base-housing-us-troops-security-sources.ashx}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/01/04/world/middleeast/04reuters-iraq-security-base.html|sarlavha=Two Rockets Fall Inside Iraqi Air Base Housing U.S. Troops: Security Sources|ish=New York Times|til=en-US|kirish sanasi=2020-01-04}}</ref>.
== Eʼtirof va hurmat ==
Katyusha raketasini yaratishda ishtirokchilar faqat 1991-yilda rasmiy tan olingan. SSSR Prezidenti [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovning]] 1991-yil 21-iyundagi farmoni bilan I.T.Kleymenov, G.E.Langemak, V.N.Lujin, B.S.Petropavlovskiy, B.M.Slonimer va N.I.Tixomirovlar vafotidan keyin [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni|Sotsialistik Mehnat Qahramonlari]] unvoniga sazovor boʻldilar<ref name="Who_created_Katy">{{veb manbasi|sarlavha=Who created the "Katyusha"? Andrey Kostikov: the life and fate of the inventor of "Katyusha" Who is the designer of Katyusha|url=https://orlova-center.ru/en/nasha-rodina/kto-sozdaval-katyushu-andrei-kostikov-zhizn-i-sudba-izobretatelya/|kirish sanasi=5-iyun 2022-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|muallif=|url=http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi?req=doc;base=ESU;n=12573|sarlavha=Указ Президента СССР от 21.06.1991 № УП-2120 «О присвоении звания Героя Социалистического Труда создателям отечественного реактивного оружия»|til=|ish=|nashriyot=КонсультантПлюс|sana=|kirish sanasi=2020-04-14}}</ref>.
== Yana qarang ==
* Kongrev raketasi, 1804-yilda ser Uilyam Kongrev tomonidan ishlab chiqilgan Britaniya harbiy quroli
* Hwacha, 1500-yillardagi koreys poroxiga asoslangan alangali oʻq otish moslamasi
* Ikkinchi jahon urushida Ittifoq kuchlari tomonidan ishlagan quruqlik matrasi
* Raketa artilleriyasi roʻyxati
* Nebelverfer, Ikkinchi Jahon urushida ''Wehrmacht'' tomonidan qoʻllanadigan eng keng tarqalgan toʻsiq raketalari
* Panzerwerfer, yarim yoʻlga oʻrnatilgan nemis raketasi
* Katyusha raketasi yaratilgan Reaktiv ilmiy tadqiqot instituti
* T34 Calliope, M-4 Sherman tank shassisiga oʻrnatilgan raketa tashuvchisi. 1980-yillarning oʻrtalarida bu kontseptsiyadan voz kechgunga qadar, AQSh quruqlik kuchlari tomonidan oʻrnatilgan soʻnggi avtomobilga oʻrnatilgan yuqori harakatchan koʻp raketali raketa.
* Vurfrahmen 40, yarim yoʻlda oʻrnatilgan yana bir nemis raketasi
== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}
=== Adabiyotlar ===
* {{kitob manbasi|last=Porter|first=David|title=The Essential Vehicle Identification Guide: Soviet Tanks Units 1939–45|publisher=Amber Books|year=2009|location=London|pages=158–165|isbn=978-1-906626-21-1}}
* {{jurnal manbasi|last=Scafeș|first1=Cornel|date=2004|title=Buletinul Muzeului Național Militar, Nr. 2/2004|trans_title=Bulletin of the National Military Museum, No. 2/2004|language=ro|journal=[[National Military Museum, Romania|National Military Museum]]|pages=210–237|place=Bucharest|publisher=Total Publishing}}
* {{kitob manbasi|last=Zaloga|first=Steven J.|authorlink=Steven Zaloga|title=Soviet Tanks and Combat Vehicles of World War Two|url=https://archive.org/details/soviettankscomba00zalo|publisher=Arms and Armour Press|year=1984|location=London|pages=[https://archive.org/details/soviettankscomba00zalo/page/n145 150]–54|isbn=0-85368-606-8}}
== Havolalar ==
* Katyushalarning turli togʻlarining [https://web.archive.org/web/20060720155159/http://rkkaww2.armchairgeneral.com/galleries/rocketgallery.htm fotosuratlari]
* [http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html „Urushning birinchi bosqichida raketa artilleriyasini yaratish va rivojlantirish“], 1976-yilda SSSR Mudofaa vazirligi tomonidan nashr etilgan maqolaning tarjimasi (buzilgan havola, [https://archive.today/20071011232905/http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html arxivga] qarang)
* [[Angola|Angolada]] [https://web.archive.org/web/20091027050244/http://www.geocities.com/sa_bushwar/savstalinorrel1.jpg kubalik BM-21 surati]
[[Turkum:Urushlar]]
[[Turkum:Ikkinchi jahon urushi]]
[[Turkum:Koreya urushi]]
[[Turkum:Vetnam urushi]]
[[Turkum:Eron-Iroq urushi]]
[[Turkum:Janglar]]
cnhkmfb44vdrzdwpz7my8ijf3dqjx3k
5995843
5995842
2026-04-14T09:08:21Z
KWiki78
246724
5995843
wikitext
text/x-wiki
{{Qurol bilgiqutisi
| nomi = Katyusha
| tasvir = Katyusha Rocket Launcher - Artillery Museum - St. Petersburg - Russia.jpg
| izoh = ZIS-6 yuk mashinasiga asoslangan BM-13 Katyusha ko'p raketa tashuvchisi.
| type = Bir nechta raketa uchirgich
| origin = [[Sovet Ittifoqi]]
| service = 1941–hozirgacha
| used_by = [[Sovet Ittifoqi]] va boshqalar
| wars = Ikkinchi jahon urushi<br />
Koreya urushi<br />
Vetnam urushi<br />
Kambodja-Vyetnam urushi<br />
Yom Kippur urushi<br />
Eron-Iroq urushi<br />
Uganda-Tanzaniya urushi<br />
2006-yil Livan urushi<br />
Birinchi Liviya fuqarolar urushi<br />
Suriya fuqarolar urushi<br />
Iroqdagi urush (2013-2017)<br />
Yaman fuqarolar urushi (2014-yildan hozirgi kungacha)<br />
Saudiya Arabistonining Yamanga aralashuvi<br />
| designer = [[Georgy Langemak]]
| design_date =
| manufacturer = [[Voronej]]dagi Komintern zavodi
| production_date = 1941
| number = ~100,000
| variants = BM-13, BM-8, BM-31, [[BM-14]], [[BM-21 Grad]], [[BM-24]], [[BM-25 (MRL)|BM-25]], [[BM-27 Uragan]], [[BM-30 Smerch]]
}}
'''Katyusha''' ({{Lang-ru|Катюша}}) – birinchi marta [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] tomonidan [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] yasalgan va maydonga tushirilgan raketa artilleriyasining bir turi. Bu kabi bir nechta raketa uchirgichlar portlovchi moddalarni anʼanaviy artilleriyaga qaraganda koʻproq intensiv ravishda nishonga oladi, ammo aniqligi pastroq va qayta yuklash uchun koʻproq vaqt talab etiladi. Ular artilleriya qurollari bilan solishtirganda moʻrt, ammo arzon, ishlab chiqarish oson va deyarli har qanday shassilarda foydalanish mumkin. Ikkinchi jahon urushidagi Katyushalar Sovet Ittifoqi tomonidan ommaviy ishlab chiqarilgan birinchi oʻziyurar artilleriya<ref name="Zaloga-1984-150">Zaloga, p 150.</ref> odatda oddiy yuk mashinalariga oʻrnatilgan. Ushbu harakatchanlik Katyusha va boshqa oʻziyurar artilleriyaga yana bir afzallik berdi: bir vaqtning oʻzida katta zarba berish, soʻngra joylashishdan oldin harakat qilish va nishonga qarshi oʻq bilan hujum qilish.
Ikkinchi Jahon urushi davridagi Katyusha qurollari '''BM-13''', yengil '''BM-8''' va ogʻir '''BM-''' 31ni oʻz ichiga oladi. Bugungi kunda ''Katyusha'' taxallusi postsovetdan tashqari yangi yuk mashinalariga ham qoʻllanadi — koʻp raketalarni uchirish moslamalari, xususan, keng tarqalgan BM-21 Grad va uning hosilalari ham Katyusha deb ataladi.
== Taxallus ==
Dastlab, maxfiylik tashvishlari tufayli Katyushalarning harbiy nomi ularni boshqargan askarlar tomonidan sotib qoʻymasliklari uchun ''Kostikov qurollari'' kabi kod nomlari bilan atalgan. RNII, Reaktiv ilmiy tadqiqot instituti rahbari [[c:ru:Костиков, Андрей Григорьевич|A. Kostikov]] nomi bilan atalgan va nihoyat ''gvardiya'' minomyotlari sifatida tasniflangan<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. ''BM-13'' nomi faqat 1942-yilda maxfiy hujjatlarga kiritildi va urushning oxirigacha maxfiy boʻlib qoldi.
Ularda ''K'' harfi bilan belgilangan ([[Voronej]] Komintern zavodida ishlab chiqarilgani uchun)<ref>{{kitob manbasi|last=Trigg|first=Jonathan|url=https://books.google.com/books?id=Zq6IDwAAQBAJ&q=K+%28for+Voronezh+Komintern+Factory%29&pg=PT136|title=Voices of the Scandinavian Waffen-SS: The Final Testament of Hitler's Vikings|date=2018-07-15|publisher=Amberley Publishing Limited|isbn=978-1-4456-7469-8|language=en}}</ref>. Qizil Armiya qoʻshinlari Mixail Isakovskiyning urush davridagi mashhur „Katyusha“ qoʻshigʻidan oʻzining harbiy xizmatga ketgan sevgilisini sogʻingan qiz haqidagi taxallusni oldi<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Katyusha - Wiktionary|url=https://en.wiktionary.org/wiki/Katyusha|kirish sanasi=2021-05-14|ish=en.wiktionary.org|til=en}}</ref>. Taxallusning mashhurligi shunchalik katta boʻlib chiqdiki, urushdan keyingi avtomobil shassilarida MLRS, xususan BM-14 va BM-21 Grad soʻzlashuv nutqida koʻpincha Katyushalar deb atalar edi. Keyinchalik, „Katyusha“ bilan taqqoslaganda, „Andryusha“ taxallusi Sovet askarlari tomonidan boshqa BM-31-12 raketa artilleriya qurilmasiga berildi, ammo bu taxallus unchalik keng tarqalmadi va mashhur boʻlmadi<ref name="«Лука» и «Катюша» против «Ванюши»">"Luka" i „Katyusha“ protiv „Vanyushi“. „Texnika i orujie“ № 1 1995</ref>. Unga „Katyusha“ nomi berilishining turli taxmin va versiyalari mavjud:
1. Jang paytida Katyushalar faqat M-8 dan foydalandilar, mos ravishda „KAT“ (termit) modifikatsiyasida taxallus ishlatilgan raketa nomidan paydo boʻlishi mumkin edi.
2. Sovet qoʻshinlarida „Katyusha“ laqabi natsistlarning katta qismini yoʻq qilish bilan mashhur boʻlgan partizan qizning nomidan kelib chiqqanligi haqida afsonalar mavjud edi.
3. Xalxin Goldagi janglarda tajribali SB bombardimonchi eskadroni (komandir Doyar) RS-132 raketalari bilan qurollangan edi. Ushbu samolyotlar baʼzan „Katyushalar“ deb atalgan — ular Ispaniyadagi fuqarolar urushi paytida olingan laqab bilan aytilgan.
Nemis qoʻshinlari Sovet rahbari [[Iosif Stalin|Iosif]] Stalin sharafiga „Stalin organi“ (Stalinorgel) laqabini oʻylab topishdi, u uchish massivining [[Organ|quvur organiga]] vizual oʻxshashligini va qurolning raketa dvigatellarining ovozini, nemis qoʻshinlarini dahshatga solgan oʻziga xos qichqiriq tovushini solishtirdi<ref>{{kitob manbasi|first=Paul|last=Carell|title=Hitler's war on Russia: the story of the German defeat in the East|authorlink=Paul Carell|publisher=Harrap|year=1964|page=98}}</ref>. Ushbu turdagi qurollar [[Daniya|Daniyada]] xuddi shu nom bilan tanilgan (Danish), [[Finlandiya]] ({{Lang-fi|Stalinin urut}}), [[Fransiya]] ({{Lang-fr|orgue de Staline}}), [[Norvegiya]] ({{Lang-no|Stalinorgel}}), [[Niderlandiya]] va [[Belgiya]] ({{Lang-nl|Stalinorgel}}), [[Vengriya]] ({{Lang-hu|Sztálinorgona}}), [[Ispaniya]] va boshqa ispan tilida soʻzlashuvchi mamlakatlar ({{Lang-es|Órganos de Stalin}}), shuningdek, [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] (Swedish)<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref> deb atalgan.
Ogʻir BM-31 uchuvchisi ''Andryusha'' deb ham atalgan<ref>Gordon L. Rottman (2007), ''FUBAR (F***ed Up Beyond All Recognition): Soldier Slang of World War II'', [https://books.google.com/books?id=SPx1hL-vZZsC&pg=PA279&vq=Katyusha&source=gbs_search_r&cad=1_1 p 279], Osprey, {{ISBN|1-84603-175-3}}.</ref>.
== Ikkinchi jahon urushi ==
[[Fayl:RIAN_archive_303890_A_battery_of_Katyusha_during_the_1941-1945_Great_Patriotic_War.jpg|thumb| [[Stalingrad jangi]] paytida Katyusha raketalarining batareyasi nemis qoʻshinlariga qarata oʻq uzdi. 1942-yil 6-oktabr]]
[[Voronej|Voronejda]] qurilgan Katyusha raketalari Ikkinchi Jahon urushi davrida koʻplab platformalarda, shu jumladan yuk mashinalarida, artilleriya traktorlarida, tanklarda va [[Bronepoyezd|zirhli poezdlarda]], shuningdek, dengiz va daryo kemalarida hujumni qoʻllab-quvvatlovchi qurol sifatida oʻrnatildi. Sovet muhandislari shahar janglarida xizmat qilish uchun bitta Katyusha raketalarini temir yoʻl uzunligiga oʻrnatdilar.
Dizayn nisbatan sodda boʻlib, [[Raketa|raketalar]] oʻrnatilgan parallel relslar tokchalaridan iborat boʻlib, relslarni ishga tushirish holatiga koʻtarish uchun buklanadigan ramka mavjud edi. Har bir yuk mashinasida 14 dan 48 tagacha ishga tushirish moslamalari mavjud edi. BM-13 tizimining M-13 raketasi 80 sm edi. Uzunligi 13, 2 sm, ogʻirligi 42 kg boʻlgan.
Qurol anʼanaviy [[Zambarak|artilleriya]] qurollariga qaraganda kamroq aniq, ammo toʻyingan bombardimonda juda samarali. Toʻrtta BM-13 oʻchirish moslamasidan iborat [[batareya]] 7-10 soniya ichida 400, 000 kvadrat metr ortiq, 4,35 tonna kuchli portlovchi moddani yetkazib bergan. Zarba zonasi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>, uning quvvati taxminan 72 ta anʼanaviy artilleriya quroliga teng. Samarali ekipaj bilan ishga tushirgichlar oʻq uzgandan soʻng darhol yangi joyga qayta joylashishi mumkin edi, bu esa dushmanni batareyaga qarshi oʻq otish imkoniyatidan mahrum qildi. Katyusha batareyalari koʻpincha dushman kuchlariga zarba taʼsirini yaratish uchun juda koʻp miqdorda toʻplangan. Qurolning kamchiligi shundaki, anʼanaviy qurollardan farqli oʻlaroq, oʻq otish moslamasini qayta yuklash uchun uzoq vaqt kerak boʻldi.
=== Rivojlanish ===
[[Fayl:Verkhnyaya Pyshma Tank Museum 2011 029.jpg|thumb|BM-13N Katyusha Studebaker US6 [[Lend-liz|-da ijaraga]] berilgan 6 × 6 tonna yuk mashinasi]]
[[Fayl:BM-31-12_on_ZIS-12_chassis_at_the_Museum_on_Sapun_Mountain_Sevastopol_4.jpg|thumb| [[Sevastopol]], Sapun togʻidagi muzeyda ([[Diorama]]) ZIS-12 da BM-31-12]]
[[Fayl:Коломна — город в Московской области, фото № 46.jpg|thumb|ZIL-157 yuk mashinasida Katyusha]]
[[Fayl:BM_13_TBiU_7.jpg|thumb| BM-13 qayta yuklanmoqda]]
[[Fayl:KatyushaMusee.jpg|130px|right| Musée de l’Armee koʻrgazmasida Katyusha uchiruvchisi uchun M13 raketasi.]]
1921-yilda Gaz dinamik laboratoriyasi (GDL) xodimlari N.I.Tixomirov va V.A.Artemev samolyotlar uchun raketalarni ishlab chiqa boshladi. 1928-yil mart oyida qattiq yonilgʻi raketasining birinchi sinovi oʻtkazildi, u taxminan 1300 metrga uchdi<ref name="RSB_GDL">{{veb manbasi|muallif=Zak|ism=Anatoly|sarlavha=Gas Dynamics Laboratory|url=http://www.russianspaceweb.com/gdl.html|ish=Russian Space Web|kirish sanasi=29-may 2022-yil}}</ref>. Ular samolyotlarning uchishiga yordam berish uchun ishlatilgan va keyinchalik RS-82 va RS-132 ({{Lang|ru-Latn|Reaktivnyy Snaryad}} uchun RS) ga aylantirilgan<ref>{{kitob manbasi|last=АКИМОВ В.Н., КОРОТЕЕВ А.С., ГАФАРОВ А.А. и другие|chapter=Оружие победы — «Катюша»|chapterurl=https://drive.google.com/file/d/0B1hNj_0pyrU8bTJQZjVSTXVfRVU/view|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=19633690&|title=Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933-2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники|location=М|year=2003|pages=92–101|isbn=5-217-03205-7|ref=Центр Келдыша}}</ref>.
1929-1933-yillarda B.S.Petropavlovsk GDLning boshqa xodimlari ishtirokida ular koʻp zaryadlangan va bir martalik uchuvchi samolyotlar va yer usti qurilmalaridan foydalangan holda turli kalibrli va maqsadli raketalarning rasmiy sinovlarini oʻtkazdilar.
1937-1938-yillarda G.E.Langemak boshchiligida RNII tomonidan ishlab chiqilgan raketalar RKKVF tomonidan qabul qilindi. 82 mm kalibrli RS-82 raketalari I-15, I-16, I-153 qiruvchilariga oʻrnatildi. 1939-yil yozida I-16 va I-153 rusumidagi RS-82 Xalxin Gol daryosida yapon qoʻshinlari bilan janglarda muvaffaqiyatli qoʻllandi<ref name="Siddiqi">{{kitob manbasi|last=Siddiqi|first=Asif|title=Challenge to Apollo : the Soviet Union and the space race, 1945-1974|date=2000|publisher=National Aeronautics and Space Administration, NASA History Div.|pages=9|location=Washington, D.C|url=https://history.nasa.gov/SP-4408pt1.pdf|accessdate=3-iyul 2022-yil}}</ref>.
1937-yilda Tuxachevskiyning Reaktiv tadqiqot instituti repressiyaga uchradi („tozalash“), rivojlanishda ishtirok etgan koʻplab xodimlar otib tashlandi (Stalin, Molotov va SSSRning boshqa rahbarlari tomonidan tasdiqlangan buyruqlar bilan), shu jumladan G.E.Langemak, I.T.Kleymenov va [[Sergey Korolyov|S.P.Korolev]], ijro etish Kolyma shahridagi ITLda 8 yillik muddat bilan almashtirildi.
1938-1941-yillarda Milliy konstruktorlik byurosining 3-sonli ilmiy-tadqiqot institutida (1938-yildan sobiq RNII) bosh konstruktor A.G.Kostikova muhandislar I.Gvay, V.N.Galkovskiy, A.P.Pavlenko, R.I.Popov, N.I.Tixomirov, V. Artemev, A.Y.Krutetskiy va boshqalar yuk mashinasiga oʻrnatilgan koʻp zaryadli ishga tushirgichni yaratdi<ref>{{kitob manbasi|author=АКИМОВ В. Н., КОРОТЕЕВ А. С., ГАФАРОВ А. А. и другие|title=Оружие победы — «Катюша» // Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933—2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=19633690|year=2003|pages=92—101|страниц=439|location=М|edition=Машиностроение}}</ref>.
1941-yil mart oyida BM-13 (132 mm kalibrli snaryadli jangovar vosita) nomini olgan qurilmalarning sinovlari muvaffaqiyatli oʻtkazildi. 132 mm kalibrli M-13 raketasi va ZIS-6 BM-13 yuk mashinasiga asoslangan raketa [[1941|1941-]][[21-iyun|yil 21-iyunda]] foydalanishga topshirildi; aynan shu turdagi jangovar mashinalar birinchi marta „Katyusha“ laqabini oldi. Birinchi marta BM-13 qurilmalari 1941-yil 14-iyul kuni ertalab soat 10:00 da jangovar sharoitda sinovdan oʻtkazildi. Turli raketalar bilan sinov 1940-yilgacha oʻtkazildi va oʻn oltita raketa 13-16 ishlab chiqarishga ruxsat berildi. 1941-yil iyun oyida [[Barbarossa rejasi|Germaniya Sovet Ittifoqiga bostirib]] kirgunga qadar bor-yoʻgʻi qirqta ishga tushirish moslamasi yasalgan<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref>.
Yuk mashinasiga oʻrnatilgan Katyushalar ZIS-6 6 × 4 yuk mashinalariga, shuningdek, ikkita oʻqli ZIS-5 va ZIS-5V ga oʻrnatildi. 1941-yilda STZ-5 artilleriya traktorlariga oz sonli BM-13 uchirgichlari oʻrnatildi. Bir nechtasi KV-1K kabi KV tank shassilarida ham sinab koʻrildi, ammo bu ogʻir zirhlarni behuda sarflash edi. 1942-yildan boshlab ular turli Britaniya, Kanada va AQShning [[Lend-liz|Lend-Lease]] yuk mashinalariga oʻrnatildi, bu holda ular baʼzan BM-13S deb nomlandi<ref>Zaloga, pp 153-54.</ref>. Ikkinchi jahon urushidan keyin BM-13 lar Sovet Ittifoqida ishlab chiqarilgan ZIS-151 yuk mashinalariga asoslangan edi.
82 mm BM-8 1941-yil avgustda tasdiqlangan va yuk mashinalarida BM-8-36 va T-40 va T-60 engil tank shassilarida BM-8-24 sifatida joylashtirilgan. Keyinchalik ular GAZ-67 jiplariga BM-8-8 sifatida va kattaroq Studebaker yuk mashinalariga BM-8-48 sifatida oʻrnatildi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. 1942-yilda olimlar jamoasi Leonid Shvarts, Moisei Komissarchik va muhandis Yakov Shor BM-8-48 ni ishlab chiqqanligi uchun Stalin mukofotiga sazovor boʻlishdi.
=== Variantlar ===
Ikkinchi jahon urushidagi Sovet raketa tizimlari quyidagi shablonlarga koʻra nomlandi:
* BM-xy (yer osti transport vositalari uchun ishlatiladigan nomlar)
* Mxy (tirkama va chanalar uchun ishlatiladigan nomlar)
* yMx (dengiz floti uchun ishlatiladigan nomlar)
* x — raketa modeli.
* y — bir qator ishga tushirish relslari/naychalari.
Xususan, BM-8-16 M-8 raketalarini oʻqqa tutadigan va 16 ta relsli transport vositasidir. BM-31-12 — bu M-31 raketalarini oʻqqa tutadigan va 12 ta uchirish trubkasi boʻlgan transport vositasi. BM-8 yoki BM-13 kabi qisqa nomlar ham ishlatilgan. Bu yerda ishga tushirish relslari/naychalari soni yoʻq. Bunday nomlar ishga tushirgichlarni faqat qaysi transport vositasiga oʻrnatilgan boʻlishidan qatʼi nazar tasvirlaydi. Xususan, BM-8-24 bir nechta versiyalarga ega edi: avtomobilga oʻrnatilgan (ZIS-5 yuk mashinasi), tankga oʻrnatilgan (T-40) va traktorga oʻrnatilgan (STZ-3). Ularning barchasi bir xil nomga ega edi: BM-8-24. Boshqa ishga tushirgichlarda ham turli xil transport vositalariga oʻrnatilgan bir qator variantlar mavjud edi. Sovet raketa tizimlari uchun odatiy transport vositalari toʻplami quyidagilardan iborat:
* ZIS-5 (yuk mashinasi),
* ZIS-6 (yuk mashinasi),
* GAZ-AA (yuk mashinasi),
* STZ-5 (traktor),
* T-40 (tank),
* Studebaker US6 (yuk mashinasi),
* Zirhli poyezd mashinasi,
* daryo qayigʻi,
* Tortilgan chana,
* Ryukzak (koʻchma variant, „togʻli Katyusha“ deb ataladi),
* ZIS-151 (yuk mashinasi, urushdan keyin ishlatilgan);
Eslatma: KV-1 tankiga oʻrnatilgan eksperimental KV-1K — Katyusha ham bor edi, u foydalanishga olinmagan.
Katyushaning baʼzi ilovalari roʻyxati quyidagicha<ref name="Porter-2009-158-165">Porter, pp 158-65.</ref><ref name="Bishop">{{kitob manbasi|title=The encyclopedia of weapons of World War II|url=https://archive.org/details/encyclopediaweap00bish_882|last=Chris Bishop|publisher=Sterling Publishing Company|year=2002|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaweap00bish_882/page/n172 173]–174|isbn=1-58663-762-2}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Soviet military review|publisher=Krasnaya Zvezda Publishing House|year=1974|page=13}}</ref>:
{| class="wikitable sortable" style="font-size:98%;"
! style="width:11%;" |Kalibr (mm)
! style="width:5%;" | Quvurlar<br /> relslar
! style="width:15%;" | Qurol nomi
! style="width:60%;" | Shassi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 1
| align="center" | BM-8
| Improvizatsiya qilingan transport vositasi, tortma tirkamasi yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 6
| align="center" | M-8-6
| Tortib olingan tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 8
| align="center" | BM-8-8
| Villys MB jip
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 12
| align="center" | M-8-12
| Tortib olingan tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 16
| align="center" | 16-M-8
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 24
| align="center" | BM-8-24
| T-40 yengil tank, T-60 yengil tank
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 24
| align="center" | 24-M-8
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 36
| align="center" | BM-8-36
| ZIS-5 yuk mashinasi, ZIS-6 yuk mashinasi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 40
| align="center" | BM-8-40
| Tirkakli tirkama, GAZ-AA yuk mashinasi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 48
| align="center" | BM-8-48
| ZIS-6 yuk mashinasi, Studebaker US6 U3 yuk mashinasi, temir vagon
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 72
| align="center" | BM-8-72
| Temir yoʻl vagoni
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 24
| align="center" | BM-13
| ZIS-6 yuk mashinasi, avtomashinani oʻrnatish moslamasi, tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 6
| align="center" | 6-M-13
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 16
| align="center" | BM-13-16
| Xalqaro K7 „Inter“ yuk mashinasi, Xalqaro M-5-5-318 yuk mashinasi, Fordson WOT8 yuk mashinasi, Ford/ Marmon-Herrington HH6-COE4 yuk mashinasi, [[Chevrolet]] G-7117 yuk mashinasi, Studebaker US6 U3 yuk mashinasi, GMC CCKW −352M-13 yuk mashinasi, temir yoʻl vagonlari
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 6
| align="center" | M-20-6
| Tortib olingan treyler
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 4
| align="center" | M-30-4
| 1944-yilda tortilgan tirkama, shuningdek, 2x4 relslari bilan ham mavjud
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 4
| align="center" | M-31-4
| 1944-yilda tortilgan tirkama, shuningdek, 2x4 relslari bilan ham mavjud
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 12
| align="center" | BM-31-12
| Studebaker US6 U3 yuk mashinasi
|}
==== Raketa variantlari ====
Yuqoridagi ilovalarda ishlatilgan raketalar:<ref name="Bishop"/>
{| class="wikitable sortable" style="font-size:98%; text-align:right;"
!Qurol nomi
! Kalibr (mm)
! Diapazon (maksimal)
! Jang kallagi
|-
| align="left" | M-8
| 82
| {{Convert|5900|m|yd}}
| {{Convert|0.64|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13
| 132
| {{Convert|8740|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13DD
| 132
| {{Convert|11,800|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13UK
| 132
| {{Convert|7900|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-20
| 132
| {{Convert|5050|m|yd}}
| {{Convert|18.4|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-30
| 300
| {{Convert|2800|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-31
| 300
| {{Convert|4325|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-31UK
| 300
| {{Convert|4000|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|}
[[Fayl:Bundesarchiv_Bild_101I-300-1863-18,_Riva-Bella,_Vorführung_Panzerwerfer.jpg|thumb| Nemis ''8 sm Raketen-Vielfachwerfer'' Katyushaga asoslangan edi]]
==== Chet el variantlari ====
Urush paytida [[Berlin-Rim oʻqi|eksa kuchlari]] Katyushalarni qoʻlga kiritgan edi. Germaniya mahalliy nusxasini ishlab chiqarishni koʻrib chiqdi, lekin buning oʻrniga Katyusha asosidagi ''8 sm Raketen-Vielfachwerferni'' yaratdi<ref>{{kitob manbasi|url=https://archive.org/details/mortarsrockets0000cham/page/35|title=Mortars and rockets|last=Chamberlain|first=Peter|date=1975|page=[https://archive.org/details/mortarsrockets0000cham/page/35 35]|publisher=Arco Pub. Co|others=Gander, Terry|isbn=0668038179|location=New York|oclc=2067459}}</ref>.
[[Ruminiya]] 1942-yil oxirida oʻzining Maresal tanklarini yoʻq qilish kemasini ishlab chiqishni boshladi. Birinchi eksperimental modellardan biri Katyusha raketasi bilan jihozlangan va 1943-yilning yozida sinovdan oʻtgan. Kelajakda loyiha davom ettirilmadi{{Sfn|Scafeș|2004}}.
=== Jang tarixi ===
Ikkinchi jahon urushi boshida bir nechta raketa uchirgichlari juda maxfiy edi. Ularni boshqarish uchun NKVD qoʻshinlarining maxsus boʻlinmasi tashkil etildi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. 1941-yil 14-iyulda kapitan Ivan Flyorov qoʻmondonligi ostida Rossiyaning [[Smolensk viloyati|Smolensk viloyatidagi]] Rudnya shahrida boʻlib oʻtgan jangda yettita oʻq otish moslamasidan iborat eksperimental artilleriya batareyasi birinchi marta nemis qoʻshinlarining tanklar, zirhli mashinalar va yuk mashinalari toʻdasini yoʻq qildi. Bu esa nemis armiyasining katta yoʻqotishlarga olib kelishi va vahima ichida shahardan chekinishiga sabab boʻldi<ref>"Istoriya Velikoy Otechestvennoy voyni" v 6 tomax (History of Great Patriotic War), vol. 2, p. 66, chapter by field-marshal Andrey Eremenko</ref>. rossiyalik harbiy tarixchi Andrey Sapronov birinchi uchirishning guvohi boʻlgan. bu haqida oʻz maqolalarida ham yozib qoldirgan<ref>Andrey Sapronov „Rossiya“ newspaper No. 23 of June 21-27, 2001</ref><ref>Andrey Sapronov „Parlamentskaya gazeta“ No 80 of May 5, 2005</ref>. Muvaffaqiyatdan soʻng Qizil Armiya piyoda boʻlinmalarini qoʻllab-quvvatlash uchun yangi gvardiya minomyot batareyalarini tashkil qildi. Batareya qoʻshimchasi toʻrtta ishga tushirish moslamasida standartlashtirilgan. Urushdan keyin Germaniyaning ''Nebelverfer'' raketalari keng tarqalguncha ular NKVD nazorati ostida qoldilar<ref name="Zaloga-1984-154-55">Zaloga, pp 154-55.</ref>.
1941-yil 8-avgustda Stalin Oliy Oliy qoʻmondonlik zahirasi (RVGK) bevosita nazorati ostida sakkizta maxsus gvardiya minomyot [[Polk|polklarini]] tuzishni buyurdi. Har bir polk 36 ta BM-13 yoki BM-8 raketalarini oʻz ichiga olgan. Mustaqil gvardiyaning minomyot batalonlari ham tuzildi, ular toʻrttadan uchta batareyada 12 ta oʻchirish moslamasidan iborat. 1941-yil oxiriga kelib, sakkizta polk, 35 ta mustaqil batalon va ikkita mustaqil batareya xizmat koʻrsatdi, ularda jami 554 ta ishga tushirish moslamalari bor edi<ref name="Zaloga-1984-155">Zaloga, p 155.</ref>.
== Urushdan keyingi rivojlanish ==
[[Fayl:Monument_katyusha_rudnya.JPG|thumb|Rudnya shahridagi „Katyusha“ yodgorligi]]
[[Fayl:ПИЩАЛОВО_КАТЮША.jpg|thumb|Memorial majmua (Orsha tumani, Pishchalovo qishlog'idan 1 km shimoli-sharqda). BM-13 "Katyusha"]]
Bir nechta raketa uchirgichlarining (MRL) muvaffaqiyati va tejamkorligi ularni ishlab chiqishda davom etishga olib keldi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda BM-13 140 bilan almashtirildi<ref>{{veb manbasi|url=https://milinme.wordpress.com/2011/01/08/the-bm-24-12-in-the-idf/|sarlavha=The BM-24-12 in the IDF|sana=8-yanvar 2011-yil}}</ref>. [[Sovuq urush|Sovuq urush davrida]] Sovet Ittifoqi Katyushaga oʻxshash MRLning bir nechta modellarini, xususan oldingi quroldan biroz ilhomlangan BM-21 Grad raketalarini va kattaroq [[Uragan raketa tizimi|BM-27 Uraganni chiqardi]]. Artilleriya oʻq-dorilarining yutuqlari Katyusha tipidagi baʼzi bir nechta raketa tizimlari, jumladan, bomba oʻq-dorilari, masofadan oʻrnatilgan minalar va kimyoviy jangovar kallaklar uchun qoʻllandi.
Sovet Ittifoqi parchalanishi bilan Rossiya oʻzining harbiy arsenalining katta qismini, shu jumladan MRLlarning katta qismini meros qilib oldi. Yaqin tarixda ular Rossiya Qurolli Kuchlari tomonidan Birinchi va Ikkinchi Chechen urushlari paytida, Armaniston va [[Ozarbayjon]] Qurolli kuchlari tomonidan Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida ishlatilgan. Gruziya mudofaa kuchlari [[Janubiy Osetiya urushi (2008)|2008-yilgi Janubiy Osetiya urushidagi]] janglarda BM-21 Grad yoki shunga oʻxshash raketa artilleriyasidan foydalangani xabar qilingan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-08-08 |title=Georgia pounds breakaway capital |agency=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL73791220080807 |access-date=2008-09-30 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013165208/http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL73791220080807 |url-status=dead }}</ref>.
Katyushaga oʻxshash raketalar Afgʻoniston, Angola, Chexoslovakiya, Xmer Respublikasi, [[Misr]], [[Germaniya Demokratik Respublikasi|Sharqiy Germaniya]], Vengriya, [[Eron]], Iroq, Moʻgʻuliston, [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]], Polsha, [[Suriya]], [[Yaman]] va [[Vyetnam|Vetnamga]] eksport qilindi. Ular, shuningdek, [[Chexoslovakiya]]<ref>The [[RM-51]] and [[RM-70 Multiple rocket launcher|RM-70]] models.</ref>, [[Xitoy|Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]] va [[Eron|Eronda]] ham ishlatiladi.
Mos Katyushalar (BM-13s) [[Koreys urushi|Koreya urushida]] Xitoy xalq koʻngilli armiyasi va Koreya xalq armiyasi tomonidan Janubiy Koreya va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] kuchlariga qarshi ishlatilgan harakatni ham koʻrdi<ref name="Korea">{{kitob manbasi|title=Korean War Order of Battle: United States, United Nations, and Communist Ground, Naval, and Air Forces, 1950-1953|first=Gordon L.|last=Rottman|page=198|date=December 2002|publisher=Praeger|isbn=978-0-275-97835-8|url=https://books.google.com/books?id=NpOp2OO1-DAC&pg=PA198}}</ref>. Sovet BM-13 samolyotlari Xitoy-Sovet parchalanishidan oldin Xitoyga olib kelingan va Xalq Ozodlik Armiyasida ishlagan. Vet Min ularni Birinchi Indochina urushi oxirida Dien Bien Phu jangi paytida Fransiyaning Uzoq Sharq ekspeditsiya korpusiga qarshi joylashtirgan<ref>{{kitob manbasi|last=Hastings|first=Max|title=Vietnam: An Epic Tragedy 1945–1975|url=https://archive.org/details/vietnamepictrage0000hast|publisher=Harper|year=2018|isbn=9780062405661|location=New York|language=English}}</ref>.
Olti kunlik urush (1967) paytida Isroil BM-24 MRLlarni qoʻlga kiritdi, Yom Kippur urushi (1973) va 1982-yilgi Livan urushi paytida ularni ikkita batalonda ishlatdi va keyinchalik xuddi shu raketalar uchun MAR-240 raketasini ishlab chiqdi.
Raketalar Uganda-Tanzaniya urushida Tanzaniya xalq mudofaa kuchlari tomonidan ishlatilgan. Tanzaniya kuchlari ularni ''Baba Mtakatifu'' ([[Suaxili tili|Kisvahili]] tilida „Muqaddas Ota“) deb atashgan, Ugandaliklar esa ularni Saba Saba deb atashgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Revisiting-the-Tanzania-Uganda-war-that-toppled-Amin/688342-2293306-110gxl9/index.html|sarlavha=Revisiting the Tanzania-Uganda war that toppled Amin|muallif=Lubega|ism=Henry|sana=26-aprel 2014-yil|ish=Daily Monitor|kirish sanasi=10-yanvar 2018-yil|arxivsana=24-yanvar 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180124160036/http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Revisiting-the-Tanzania-Uganda-war-that-toppled-Amin/688342-2293306-110gxl9/index.html}}</ref>.
2006-yilgi Livan urushi paytida Hizbulloh yengil yuk mashinalari va bitta relsli portativ raketalardan 3970 dan 4228 gacha raketa otdi. Ularning 95 % ga yaqini Suriyada ishlab chiqarilgan 122 mm (4,8 dyuym) M-21OF tipidagi artilleriya raketalari boʻlib, ular 30 kg (66 funt) gacha jangovar kallaklarni oʻz ichiga olgan va 20 km, ehtimol 30 km (19 mil) gacha masofani bosib oʻtgan<ref name="RCANI">{{veb manbasi|url=http://www.jcpa.org/brief/brief006-10.htm|sarlavha=Hizballah's Rocket Campaign Against Northern Israel: A Preliminary Report|nashriyot=[[Jerusalem Center for Public Affairs]]|sana=2006-08-31|kirish sanasi=2006-09-14|qaralgan sana=2022-07-31|arxivsana=2018-09-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180928175819/http://www.jcpa.org/brief/brief006-10.htm}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2006-07-18 |title=Hezbollah's rocket force |publisher=[[BBC News Online]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5187974.stm |access-date=2006-09-14}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/worldlatest/story/0,,-6022211,00.html|sarlavha=Mideast War, by the numbers|ish=Guardian|sana=2006-08-18|kirish sanasi=2006-08-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20061218073541/http://www.guardian.co.uk/worldlatest/story/0%2C%2C-6022211%2C00.html|arxivsana=18-dekabr 2006-yil}}</ref><ref name="jdw230806">{{yangiliklar manbasi |date=23-avgust 2006-yil |title=The war in numbers |work=[[Jane's Defence Weekly]]}}</ref>. [[Xamas|Hamas]] tomonidan Isroilga [[G'azo sektori|Gʻazo sektoridan]] otilgan raketalarning aksariyati oddiyroq Qassam raketa tipiga tegishli, biroq [[Xamas|Hamas]] Isroilning bir qancha shaharlariga qarshi 122 mm Grad tipidagi Katyusha raketalarini ham uchirgan<ref>{{veb manbasi|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1210668639052&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|ish=Jeruselum Post|sarlavha=Iranian made rocket strikes Ashkelon – Ashkelon|kirish sanasi=2008-05-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110511145843/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1210668639052&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|arxivsana=2011-05-11}}</ref>.
Baʼzilar [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]] Misr Qurolli Kuchlaridan Katyushalarni sotib olib, [[Afgʻon urushi (1979—1989)|sovet-Afgʻon urushi]] paytida ularni [[Mujohid|mujohidlarga]] ([[Pokiston]] ISI orqali) yetkazib berganini daʼvo qilmoqda<ref name="crile''">[[Charlie Wilson's War: The Extraordinary Story of the Largest Covert Operation in History]]'', [[George Crile III|George Crile]], 2003, Grove/Atlantic.''</ref>.
Katyushaga oʻxshash MRLlar, shuningdek, Ruanda vatanparvarlik fronti tomonidan 1990-yilda Ruandaga bostirib kirishi paytida, [[Ruandadagi genotsid|1994-yilgi genotsid]] orqali ishlatilgan. Ular jangda samarali boʻlishdi, lekin mahalliy ommaviy axborot vositalarida koʻp antitutsi kayfiyatiga aylandi<ref>{{veb manbasi|url=http://surplusknowledge.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:rtlm-tape-0084&catid=36:rtlm-tapes&Itemid=93|nashriyot=SurplusKnowledge|sarlavha=RTLM Tape 0084|kirish sanasi=2009-06-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090725044306/http://surplusknowledge.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:rtlm-tape-0084&catid=36:rtlm-tapes&Itemid=93|arxivsana=2009-07-25}}</ref>.
Maʼlum qilinishicha, BM-21 Grad raketalari 2003-yilda Iroqqa bostirib kirish paytida AQSh armiyasiga qarshi ishlatilgan. Ular Afgʻoniston va Iroqdagi isyonlarda ham qoʻllangan. [[Associated Press]] va [[Frans press|Agence France-Presse]] xabarlariga koʻra, [[Iroq|Iroqda]] 2008-yil mart oyi oxirida Bagʻdodga Katyushaga oʻxshash raketalar uchirilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-03-26 |title=Baghdad Green Zone hit by rockets |publisher=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2008/03/26/2199070.htm |access-date=2008-09-30}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-03-25 |title=Front Row for Green Zone Mortar Salvos |agency=Associated Press |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=4525164 |url-status=dead |access-date=2008-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328143910/https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=4525164 |archive-date=28-mart 2008-yil}}</ref>.
Katyusha raketalari Liviyadagi fuqarolar urushi davrida Kaddafiyga sodiq va unga qarshi kuchlar tomonidan ishlatilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/04/201142172443133798.html|sarlavha=Libyan rebels 'receive foreign training'|ish=aljazeera.net}}</ref>.
2013-yil fevral oyida Yaman Mudofaa vazirligi Eron kemasi qoʻlga olingani va kema yukiga (boshqa qurollar qatorida) Katyusha raketalari ham kiritilgani haqida xabar berdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The World: Yemen says seized Iranian ship had weapons|url=http://www.montereyherald.com/rss/ci_22534974?source=rss|ish=The Monterey County Herald|kirish sanasi=7-fevral 2013-yil|arxivsana=3-sentabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140903110419/http://www.montereyherald.com/rss/ci_22534974?source=rss}}</ref>.
2019-yilning 19-may kuni [[Bagʻdod|Iroqning Bagʻdod shahridagi]] Yashil hududga „Katyusha“ raketasi AQSh elchixonasidan bir chaqirim uzoqlikda Nomaʼlum askar haykali yoniga kelib qoʻndi. Qurbonlar haqida maʼlumot berilmagan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.timesofisrael.com/no-casualties-as-katyusha-rocket-crashes-into-baghdad-green-zone/|sarlavha=Katyusha rocket crashes into Baghdad Green Zone; no casualties|muallif=Abdul-Zahra|ism=Qassim|ish=Times of Israel|til=en-US|kirish sanasi=2019-05-23}}</ref>.
2020-yil 4-yanvar kuni Bagʻdod hududida toʻrtta „Katyusha“ raketasi uchirildi. Iroq politsiyasidagi ikki manba va Iroq Qurolli kuchlari rasmiy bayonotiga koʻra, bitta „Katyusha“ raketasi AQSh elchixonasi yaqinidagi Bayram maydonidagi Yashil hududga, ikkinchisi esa yaqin atrofdagi Jadriya mahallasiga kelib tushgan. Ikki xavfsizlik manbasiga koʻra, yana ikkita Katyusha raketasi AQSh Qurolli kuchlari askarlari joylashgan Balad aviabazasiga kelib qoʻndi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2020/Jan-04/498602-two-rockets-fall-inside-iraqi-air-base-housing-us-troops-security-sources.ashx|sarlavha=Multiple rockets fall in Baghdad, air base|ish=Daily Star|til=en-US|kirish sanasi=2020-01-04|arxivsana=5-yanvar 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200105050402/http://dailystar.com.lb/News/Middle-East/2020/Jan-04/498602-two-rockets-fall-inside-iraqi-air-base-housing-us-troops-security-sources.ashx}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/01/04/world/middleeast/04reuters-iraq-security-base.html|sarlavha=Two Rockets Fall Inside Iraqi Air Base Housing U.S. Troops: Security Sources|ish=New York Times|til=en-US|kirish sanasi=2020-01-04}}</ref>.
== Eʼtirof va hurmat ==
Katyusha raketasini yaratishda ishtirokchilar faqat 1991-yilda rasmiy tan olingan. SSSR Prezidenti [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovning]] 1991-yil 21-iyundagi farmoni bilan I.T.Kleymenov, G.E.Langemak, V.N.Lujin, B.S.Petropavlovskiy, B.M.Slonimer va N.I.Tixomirovlar vafotidan keyin [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni|Sotsialistik Mehnat Qahramonlari]] unvoniga sazovor boʻldilar<ref name="Who_created_Katy">{{veb manbasi|sarlavha=Who created the "Katyusha"? Andrey Kostikov: the life and fate of the inventor of "Katyusha" Who is the designer of Katyusha|url=https://orlova-center.ru/en/nasha-rodina/kto-sozdaval-katyushu-andrei-kostikov-zhizn-i-sudba-izobretatelya/|kirish sanasi=5-iyun 2022-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|muallif=|url=http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi?req=doc;base=ESU;n=12573|sarlavha=Указ Президента СССР от 21.06.1991 № УП-2120 «О присвоении звания Героя Социалистического Труда создателям отечественного реактивного оружия»|til=|ish=|nashriyot=КонсультантПлюс|sana=|kirish sanasi=2020-04-14}}</ref>.
== Yana qarang ==
* Kongrev raketasi, 1804-yilda ser Uilyam Kongrev tomonidan ishlab chiqilgan Britaniya harbiy quroli
* Hwacha, 1500-yillardagi koreys poroxiga asoslangan alangali oʻq otish moslamasi
* Ikkinchi jahon urushida Ittifoq kuchlari tomonidan ishlagan quruqlik matrasi
* Raketa artilleriyasi roʻyxati
* Nebelverfer, Ikkinchi Jahon urushida ''Wehrmacht'' tomonidan qoʻllanadigan eng keng tarqalgan toʻsiq raketalari
* Panzerwerfer, yarim yoʻlga oʻrnatilgan nemis raketasi
* Katyusha raketasi yaratilgan Reaktiv ilmiy tadqiqot instituti
* T34 Calliope, M-4 Sherman tank shassisiga oʻrnatilgan raketa tashuvchisi. 1980-yillarning oʻrtalarida bu kontseptsiyadan voz kechgunga qadar, AQSh quruqlik kuchlari tomonidan oʻrnatilgan soʻnggi avtomobilga oʻrnatilgan yuqori harakatchan koʻp raketali raketa.
* Vurfrahmen 40, yarim yoʻlda oʻrnatilgan yana bir nemis raketasi
== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}
=== Adabiyotlar ===
* {{kitob manbasi|last=Porter|first=David|title=The Essential Vehicle Identification Guide: Soviet Tanks Units 1939–45|publisher=Amber Books|year=2009|location=London|pages=158–165|isbn=978-1-906626-21-1}}
* {{jurnal manbasi|last=Scafeș|first1=Cornel|date=2004|title=Buletinul Muzeului Național Militar, Nr. 2/2004|trans_title=Bulletin of the National Military Museum, No. 2/2004|language=ro|journal=[[National Military Museum, Romania|National Military Museum]]|pages=210–237|place=Bucharest|publisher=Total Publishing}}
* {{kitob manbasi|last=Zaloga|first=Steven J.|authorlink=Steven Zaloga|title=Soviet Tanks and Combat Vehicles of World War Two|url=https://archive.org/details/soviettankscomba00zalo|publisher=Arms and Armour Press|year=1984|location=London|pages=[https://archive.org/details/soviettankscomba00zalo/page/n145 150]–54|isbn=0-85368-606-8}}
== Havolalar ==
* Katyushalarning turli togʻlarining [https://web.archive.org/web/20060720155159/http://rkkaww2.armchairgeneral.com/galleries/rocketgallery.htm fotosuratlari]
* [http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html „Urushning birinchi bosqichida raketa artilleriyasini yaratish va rivojlantirish“], 1976-yilda SSSR Mudofaa vazirligi tomonidan nashr etilgan maqolaning tarjimasi (buzilgan havola, [https://archive.today/20071011232905/http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html arxivga] qarang)
* [[Angola|Angolada]] [https://web.archive.org/web/20091027050244/http://www.geocities.com/sa_bushwar/savstalinorrel1.jpg kubalik BM-21 surati]
[[Turkum:Urushlar]]
[[Turkum:Ikkinchi jahon urushi]]
[[Turkum:Koreya urushi]]
[[Turkum:Vetnam urushi]]
[[Turkum:Eron-Iroq urushi]]
[[Turkum:Janglar]]
byqi96uyj42qrohqu4cyoa1wg0r6v5n
5995844
5995843
2026-04-14T09:08:30Z
KWiki78
246724
5995844
wikitext
text/x-wiki
{{Qurol bilgiqutisi
| nomi = Katyusha
| tasvir = Katyusha Rocket Launcher - Artillery Museum - St. Petersburg - Russia.jpg
| izoh = ZIS-6 yuk mashinasiga asoslangan BM-13 Katyusha ko'p raketa tashuvchisi.
| type = Bir nechta raketa uchirgich
| origin = [[Sovet Ittifoqi]]
| service = 1941–hozirgacha
| used_by = [[Sovet Ittifoqi]] va boshqalar
| wars = Ikkinchi jahon urushi<br />
Koreya urushi<br />
Vetnam urushi<br />
Kambodja-Vyetnam urushi<br />
Yom Kippur urushi<br />
Eron-Iroq urushi<br />
Uganda-Tanzaniya urushi<br />
2006-yil Livan urushi<br />
Birinchi Liviya fuqarolar urushi<br />
Suriya fuqarolar urushi<br />
Iroqdagi urush (2013-2017)<br />
Yaman fuqarolar urushi (2014-yildan hozirgi kungacha)<br />
Saudiya Arabistonining Yamanga aralashuvi<br />
| designer = [[Georgy Langemak]]
| design_date =
| manufacturer = [[Voronej]]dagi Komintern zavodi
| production_date = 1941
| number = ~100,000
| variants = BM-13, BM-8, BM-31, [[BM-14]], [[BM-21 Grad]], [[BM-24]], [[BM-25 (MRL)|BM-25]], [[BM-27 Uragan]], [[BM-30 Smerch]]
}}
'''Katyusha''' ({{Lang-ru|Катюша}}) – birinchi marta [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] tomonidan [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] yasalgan va maydonga tushirilgan raketa artilleriyasining bir turi. Bu kabi bir nechta raketa uchirgichlar portlovchi moddalarni anʼanaviy artilleriyaga qaraganda koʻproq intensiv ravishda nishonga oladi, ammo aniqligi pastroq va qayta yuklash uchun koʻproq vaqt talab etiladi. Ular artilleriya qurollari bilan solishtirganda moʻrt, ammo arzon, ishlab chiqarish oson va deyarli har qanday shassilarda foydalanish mumkin. Ikkinchi jahon urushidagi Katyushalar Sovet Ittifoqi tomonidan ommaviy ishlab chiqarilgan birinchi oʻziyurar artilleriya<ref name="Zaloga-1984-150">Zaloga, p 150.</ref> odatda oddiy yuk mashinalariga oʻrnatilgan. Ushbu harakatchanlik Katyusha va boshqa oʻziyurar artilleriyaga yana bir afzallik berdi: bir vaqtning oʻzida katta zarba berish, soʻngra joylashishdan oldin harakat qilish va nishonga qarshi oʻq bilan hujum qilish.
Ikkinchi Jahon urushi davridagi Katyusha qurollari '''BM-13''', yengil '''BM-8''' va ogʻir '''BM-''' 31ni oʻz ichiga oladi. Bugungi kunda ''Katyusha'' taxallusi postsovetdan tashqari yangi yuk mashinalariga ham qoʻllanadi — koʻp raketalarni uchirish moslamalari, xususan, keng tarqalgan BM-21 Grad va uning hosilalari ham Katyusha deb ataladi.
== Taxallus ==
Dastlab, maxfiylik tashvishlari tufayli Katyushalarning harbiy nomi ularni boshqargan askarlar tomonidan sotib qoʻymasliklari uchun ''Kostikov qurollari'' kabi kod nomlari bilan atalgan. RNII, Reaktiv ilmiy tadqiqot instituti rahbari [[c:ru:Костиков, Андрей Григорьевич|A. Kostikov]] nomi bilan atalgan va nihoyat ''gvardiya'' minomyotlari sifatida tasniflangan<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. ''BM-13'' nomi faqat 1942-yilda maxfiy hujjatlarga kiritildi va urushning oxirigacha maxfiy boʻlib qoldi.
Ularda ''K'' harfi bilan belgilangan ([[Voronej]] Komintern zavodida ishlab chiqarilgani uchun)<ref>{{kitob manbasi|last=Trigg|first=Jonathan|url=https://books.google.com/books?id=Zq6IDwAAQBAJ&q=K+%28for+Voronezh+Komintern+Factory%29&pg=PT136|title=Voices of the Scandinavian Waffen-SS: The Final Testament of Hitler's Vikings|date=2018-07-15|publisher=Amberley Publishing Limited|isbn=978-1-4456-7469-8|language=en}}</ref>. Qizil Armiya qoʻshinlari Mixail Isakovskiyning urush davridagi mashhur „Katyusha“ qoʻshigʻidan oʻzining harbiy xizmatga ketgan sevgilisini sogʻingan qiz haqidagi taxallusni oldi<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Katyusha - Wiktionary|url=https://en.wiktionary.org/wiki/Katyusha|kirish sanasi=2021-05-14|ish=en.wiktionary.org|til=en}}</ref>. Taxallusning mashhurligi shunchalik katta boʻlib chiqdiki, urushdan keyingi avtomobil shassilarida MLRS, xususan BM-14 va BM-21 Grad soʻzlashuv nutqida koʻpincha Katyushalar deb atalar edi. Keyinchalik, „Katyusha“ bilan taqqoslaganda, „Andryusha“ taxallusi Sovet askarlari tomonidan boshqa BM-31-12 raketa artilleriya qurilmasiga berildi, ammo bu taxallus unchalik keng tarqalmadi va mashhur boʻlmadi<ref name="«Лука» и «Катюша» против «Ванюши»">"Luka" i „Katyusha“ protiv „Vanyushi“. „Texnika i orujie“ № 1 1995</ref>. Unga „Katyusha“ nomi berilishining turli taxmin va versiyalari mavjud:
1. Jang paytida Katyushalar faqat M-8 dan foydalandilar, mos ravishda „KAT“ (termit) modifikatsiyasida taxallus ishlatilgan raketa nomidan paydo boʻlishi mumkin edi.
2. Sovet qoʻshinlarida „Katyusha“ laqabi natsistlarning katta qismini yoʻq qilish bilan mashhur boʻlgan partizan qizning nomidan kelib chiqqanligi haqida afsonalar mavjud edi.
3. Xalxin Goldagi janglarda tajribali SB bombardimonchi eskadroni (komandir Doyar) RS-132 raketalari bilan qurollangan edi. Ushbu samolyotlar baʼzan „Katyushalar“ deb atalgan — ular Ispaniyadagi fuqarolar urushi paytida olingan laqab bilan aytilgan.
Nemis qoʻshinlari Sovet rahbari [[Iosif Stalin|Iosif]] Stalin sharafiga „Stalin organi“ (Stalinorgel) laqabini oʻylab topishdi, u uchish massivining [[Organ|quvur organiga]] vizual oʻxshashligini va qurolning raketa dvigatellarining ovozini, nemis qoʻshinlarini dahshatga solgan oʻziga xos qichqiriq tovushini solishtirdi<ref>{{kitob manbasi|first=Paul|last=Carell|title=Hitler's war on Russia: the story of the German defeat in the East|authorlink=Paul Carell|publisher=Harrap|year=1964|page=98}}</ref>. Ushbu turdagi qurollar [[Daniya|Daniyada]] xuddi shu nom bilan tanilgan (Danish), [[Finlandiya]] ({{Lang-fi|Stalinin urut}}), [[Fransiya]] ({{Lang-fr|orgue de Staline}}), [[Norvegiya]] ({{Lang-no|Stalinorgel}}), [[Niderlandiya]] va [[Belgiya]] ({{Lang-nl|Stalinorgel}}), [[Vengriya]] ({{Lang-hu|Sztálinorgona}}), [[Ispaniya]] va boshqa ispan tilida soʻzlashuvchi mamlakatlar ({{Lang-es|Órganos de Stalin}}), shuningdek, [[Shvetsiya|Shvetsiyada]] (Swedish)<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref> deb atalgan.
Ogʻir BM-31 uchuvchisi ''Andryusha'' deb ham atalgan<ref>Gordon L. Rottman (2007), ''FUBAR (F***ed Up Beyond All Recognition): Soldier Slang of World War II'', [https://books.google.com/books?id=SPx1hL-vZZsC&pg=PA279&vq=Katyusha&source=gbs_search_r&cad=1_1 p 279], Osprey, {{ISBN|1-84603-175-3}}.</ref>.
== Ikkinchi jahon urushi ==
[[Fayl:RIAN_archive_303890_A_battery_of_Katyusha_during_the_1941-1945_Great_Patriotic_War.jpg|thumb| [[Stalingrad jangi]] paytida Katyusha raketalarining batareyasi nemis qoʻshinlariga qarata oʻq uzdi. 1942-yil 6-oktabr]]
[[Voronej|Voronejda]] qurilgan Katyusha raketalari Ikkinchi Jahon urushi davrida koʻplab platformalarda, shu jumladan yuk mashinalarida, artilleriya traktorlarida, tanklarda va [[Bronepoyezd|zirhli poezdlarda]], shuningdek, dengiz va daryo kemalarida hujumni qoʻllab-quvvatlovchi qurol sifatida oʻrnatildi. Sovet muhandislari shahar janglarida xizmat qilish uchun bitta Katyusha raketalarini temir yoʻl uzunligiga oʻrnatdilar.
Dizayn nisbatan sodda boʻlib, [[Raketa|raketalar]] oʻrnatilgan parallel relslar tokchalaridan iborat boʻlib, relslarni ishga tushirish holatiga koʻtarish uchun buklanadigan ramka mavjud edi. Har bir yuk mashinasida 14 dan 48 tagacha ishga tushirish moslamalari mavjud edi. BM-13 tizimining M-13 raketasi 80 sm edi. Uzunligi 13, 2 sm, ogʻirligi 42 kg boʻlgan.
Qurol anʼanaviy [[Zambarak|artilleriya]] qurollariga qaraganda kamroq aniq, ammo toʻyingan bombardimonda juda samarali. Toʻrtta BM-13 oʻchirish moslamasidan iborat [[batareya]] 7-10 soniya ichida 400, 000 kvadrat metr ortiq, 4,35 tonna kuchli portlovchi moddani yetkazib bergan. Zarba zonasi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>, uning quvvati taxminan 72 ta anʼanaviy artilleriya quroliga teng. Samarali ekipaj bilan ishga tushirgichlar oʻq uzgandan soʻng darhol yangi joyga qayta joylashishi mumkin edi, bu esa dushmanni batareyaga qarshi oʻq otish imkoniyatidan mahrum qildi. Katyusha batareyalari koʻpincha dushman kuchlariga zarba taʼsirini yaratish uchun juda koʻp miqdorda toʻplangan. Qurolning kamchiligi shundaki, anʼanaviy qurollardan farqli oʻlaroq, oʻq otish moslamasini qayta yuklash uchun uzoq vaqt kerak boʻldi.
=== Rivojlanish ===
[[Fayl:Verkhnyaya Pyshma Tank Museum 2011 029.jpg|thumb|BM-13N Katyusha Studebaker US6 [[Lend-liz|-da ijaraga]] berilgan 6 × 6 tonna yuk mashinasi]]
[[Fayl:BM-31-12_on_ZIS-12_chassis_at_the_Museum_on_Sapun_Mountain_Sevastopol_4.jpg|thumb| [[Sevastopol]], Sapun togʻidagi muzeyda ([[Diorama]]) ZIS-12 da BM-31-12]]
[[Fayl:Коломна — город в Московской области, фото № 46.jpg|thumb|ZIL-157 yuk mashinasida Katyusha]]
[[Fayl:BM_13_TBiU_7.jpg|thumb| BM-13 qayta yuklanmoqda]]
[[Fayl:KatyushaMusee.jpg|130px|right| Musée de l’Armee koʻrgazmasida Katyusha uchiruvchisi uchun M13 raketasi.]]
1921-yilda Gaz dinamik laboratoriyasi (GDL) xodimlari N.I.Tixomirov va V.A.Artemev samolyotlar uchun raketalarni ishlab chiqa boshladi. 1928-yil mart oyida qattiq yonilgʻi raketasining birinchi sinovi oʻtkazildi, u taxminan 1300 metrga uchdi<ref name="RSB_GDL">{{veb manbasi|muallif=Zak|ism=Anatoly|sarlavha=Gas Dynamics Laboratory|url=http://www.russianspaceweb.com/gdl.html|ish=Russian Space Web|kirish sanasi=29-may 2022-yil}}</ref>. Ular samolyotlarning uchishiga yordam berish uchun ishlatilgan va keyinchalik RS-82 va RS-132 ({{Lang|ru-Latn|Reaktivnyy Snaryad}} uchun RS) ga aylantirilgan<ref>{{kitob manbasi|last=АКИМОВ В.Н., КОРОТЕЕВ А.С., ГАФАРОВ А.А. и другие|chapter=Оружие победы — «Катюша»|chapterurl=https://drive.google.com/file/d/0B1hNj_0pyrU8bTJQZjVSTXVfRVU/view|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=19633690&|title=Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933-2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники|location=М|year=2003|pages=92–101|isbn=5-217-03205-7|ref=Центр Келдыша}}</ref>.
1929-1933-yillarda B.S.Petropavlovsk GDLning boshqa xodimlari ishtirokida ular koʻp zaryadlangan va bir martalik uchuvchi samolyotlar va yer usti qurilmalaridan foydalangan holda turli kalibrli va maqsadli raketalarning rasmiy sinovlarini oʻtkazdilar.
1937-1938-yillarda G.E.Langemak boshchiligida RNII tomonidan ishlab chiqilgan raketalar RKKVF tomonidan qabul qilindi. 82 mm kalibrli RS-82 raketalari I-15, I-16, I-153 qiruvchilariga oʻrnatildi. 1939-yil yozida I-16 va I-153 rusumidagi RS-82 Xalxin Gol daryosida yapon qoʻshinlari bilan janglarda muvaffaqiyatli qoʻllandi<ref name="Siddiqi">{{kitob manbasi|last=Siddiqi|first=Asif|title=Challenge to Apollo : the Soviet Union and the space race, 1945-1974|date=2000|publisher=National Aeronautics and Space Administration, NASA History Div.|pages=9|location=Washington, D.C|url=https://history.nasa.gov/SP-4408pt1.pdf|accessdate=3-iyul 2022-yil}}</ref>.
1937-yilda Tuxachevskiyning Reaktiv tadqiqot instituti repressiyaga uchradi („tozalash“), rivojlanishda ishtirok etgan koʻplab xodimlar otib tashlandi (Stalin, Molotov va SSSRning boshqa rahbarlari tomonidan tasdiqlangan buyruqlar bilan), shu jumladan G.E.Langemak, I.T.Kleymenov va [[Sergey Korolyov|S.P.Korolev]], ijro etish Kolyma shahridagi ITLda 8 yillik muddat bilan almashtirildi.
1938-1941-yillarda Milliy konstruktorlik byurosining 3-sonli ilmiy-tadqiqot institutida (1938-yildan sobiq RNII) bosh konstruktor A.G.Kostikova muhandislar I.Gvay, V.N.Galkovskiy, A.P.Pavlenko, R.I.Popov, N.I.Tixomirov, V. Artemev, A.Y.Krutetskiy va boshqalar yuk mashinasiga oʻrnatilgan koʻp zaryadli ishga tushirgichni yaratdi<ref>{{kitob manbasi|author=АКИМОВ В. Н., КОРОТЕЕВ А. С., ГАФАРОВ А. А. и другие|title=Оружие победы — «Катюша» // Исследовательский центр имени М. В. Келдыша. 1933—2003 : 70 лет на передовых рубежах ракетно-космической техники|url=https://elibrary.ru/item.asp?id=19633690|year=2003|pages=92—101|страниц=439|location=М|edition=Машиностроение}}</ref>.
1941-yil mart oyida BM-13 (132 mm kalibrli snaryadli jangovar vosita) nomini olgan qurilmalarning sinovlari muvaffaqiyatli oʻtkazildi. 132 mm kalibrli M-13 raketasi va ZIS-6 BM-13 yuk mashinasiga asoslangan raketa [[1941|1941-]][[21-iyun|yil 21-iyunda]] foydalanishga topshirildi; aynan shu turdagi jangovar mashinalar birinchi marta „Katyusha“ laqabini oldi. Birinchi marta BM-13 qurilmalari 1941-yil 14-iyul kuni ertalab soat 10:00 da jangovar sharoitda sinovdan oʻtkazildi. Turli raketalar bilan sinov 1940-yilgacha oʻtkazildi va oʻn oltita raketa 13-16 ishlab chiqarishga ruxsat berildi. 1941-yil iyun oyida [[Barbarossa rejasi|Germaniya Sovet Ittifoqiga bostirib]] kirgunga qadar bor-yoʻgʻi qirqta ishga tushirish moslamasi yasalgan<ref name="Zaloga-1984-153">Zaloga, p 153.</ref>.
Yuk mashinasiga oʻrnatilgan Katyushalar ZIS-6 6 × 4 yuk mashinalariga, shuningdek, ikkita oʻqli ZIS-5 va ZIS-5V ga oʻrnatildi. 1941-yilda STZ-5 artilleriya traktorlariga oz sonli BM-13 uchirgichlari oʻrnatildi. Bir nechtasi KV-1K kabi KV tank shassilarida ham sinab koʻrildi, ammo bu ogʻir zirhlarni behuda sarflash edi. 1942-yildan boshlab ular turli Britaniya, Kanada va AQShning [[Lend-liz|Lend-Lease]] yuk mashinalariga oʻrnatildi, bu holda ular baʼzan BM-13S deb nomlandi<ref>Zaloga, pp 153-54.</ref>. Ikkinchi jahon urushidan keyin BM-13 lar Sovet Ittifoqida ishlab chiqarilgan ZIS-151 yuk mashinalariga asoslangan edi.
82 mm BM-8 1941-yil avgustda tasdiqlangan va yuk mashinalarida BM-8-36 va T-40 va T-60 engil tank shassilarida BM-8-24 sifatida joylashtirilgan. Keyinchalik ular GAZ-67 jiplariga BM-8-8 sifatida va kattaroq Studebaker yuk mashinalariga BM-8-48 sifatida oʻrnatildi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. 1942-yilda olimlar jamoasi Leonid Shvarts, Moisei Komissarchik va muhandis Yakov Shor BM-8-48 ni ishlab chiqqanligi uchun Stalin mukofotiga sazovor boʻlishdi.
=== Variantlar ===
Ikkinchi jahon urushidagi Sovet raketa tizimlari quyidagi shablonlarga koʻra nomlandi:
* BM-xy (yer osti transport vositalari uchun ishlatiladigan nomlar)
* Mxy (tirkama va chanalar uchun ishlatiladigan nomlar)
* yMx (dengiz floti uchun ishlatiladigan nomlar)
* x — raketa modeli.
* y — bir qator ishga tushirish relslari/naychalari.
Xususan, BM-8-16 M-8 raketalarini oʻqqa tutadigan va 16 ta relsli transport vositasidir. BM-31-12 — bu M-31 raketalarini oʻqqa tutadigan va 12 ta uchirish trubkasi boʻlgan transport vositasi. BM-8 yoki BM-13 kabi qisqa nomlar ham ishlatilgan. Bu yerda ishga tushirish relslari/naychalari soni yoʻq. Bunday nomlar ishga tushirgichlarni faqat qaysi transport vositasiga oʻrnatilgan boʻlishidan qatʼi nazar tasvirlaydi. Xususan, BM-8-24 bir nechta versiyalarga ega edi: avtomobilga oʻrnatilgan (ZIS-5 yuk mashinasi), tankga oʻrnatilgan (T-40) va traktorga oʻrnatilgan (STZ-3). Ularning barchasi bir xil nomga ega edi: BM-8-24. Boshqa ishga tushirgichlarda ham turli xil transport vositalariga oʻrnatilgan bir qator variantlar mavjud edi. Sovet raketa tizimlari uchun odatiy transport vositalari toʻplami quyidagilardan iborat:
* ZIS-5 (yuk mashinasi),
* ZIS-6 (yuk mashinasi),
* GAZ-AA (yuk mashinasi),
* STZ-5 (traktor),
* T-40 (tank),
* Studebaker US6 (yuk mashinasi),
* Zirhli poyezd mashinasi,
* daryo qayigʻi,
* Tortilgan chana,
* Ryukzak (koʻchma variant, „togʻli Katyusha“ deb ataladi),
* ZIS-151 (yuk mashinasi, urushdan keyin ishlatilgan);
Eslatma: KV-1 tankiga oʻrnatilgan eksperimental KV-1K — Katyusha ham bor edi, u foydalanishga olinmagan.
Katyushaning baʼzi ilovalari roʻyxati quyidagicha<ref name="Porter-2009-158-165">Porter, pp 158-65.</ref><ref name="Bishop">{{kitob manbasi|title=The encyclopedia of weapons of World War II|url=https://archive.org/details/encyclopediaweap00bish_882|last=Chris Bishop|publisher=Sterling Publishing Company|year=2002|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaweap00bish_882/page/n172 173]–174|isbn=1-58663-762-2}}</ref><ref>{{kitob manbasi|title=Soviet military review|publisher=Krasnaya Zvezda Publishing House|year=1974|page=13}}</ref>:
{| class="wikitable sortable" style="font-size:98%;"
! style="width:11%;" |Kalibr (mm)
! style="width:5%;" | Quvurlar<br /> relslar
! style="width:15%;" | Qurol nomi
! style="width:60%;" | Shassi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 1
| align="center" | BM-8
| Improvizatsiya qilingan transport vositasi, tortma tirkamasi yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 6
| align="center" | M-8-6
| Tortib olingan tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 8
| align="center" | BM-8-8
| Villys MB jip
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 12
| align="center" | M-8-12
| Tortib olingan tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 16
| align="center" | 16-M-8
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 24
| align="center" | BM-8-24
| T-40 yengil tank, T-60 yengil tank
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 24
| align="center" | 24-M-8
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 36
| align="center" | BM-8-36
| ZIS-5 yuk mashinasi, ZIS-6 yuk mashinasi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 40
| align="center" | BM-8-40
| Tirkakli tirkama, GAZ-AA yuk mashinasi
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 48
| align="center" | BM-8-48
| ZIS-6 yuk mashinasi, Studebaker US6 U3 yuk mashinasi, temir vagon
|-
| align="right" | 82
| align="right" | 72
| align="center" | BM-8-72
| Temir yoʻl vagoni
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 24
| align="center" | BM-13
| ZIS-6 yuk mashinasi, avtomashinani oʻrnatish moslamasi, tirkama yoki chana
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 6
| align="center" | 6-M-13
| Loyiha 1125 zirhli daryo qayigʻi
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 16
| align="center" | BM-13-16
| Xalqaro K7 „Inter“ yuk mashinasi, Xalqaro M-5-5-318 yuk mashinasi, Fordson WOT8 yuk mashinasi, Ford/ Marmon-Herrington HH6-COE4 yuk mashinasi, [[Chevrolet]] G-7117 yuk mashinasi, Studebaker US6 U3 yuk mashinasi, GMC CCKW −352M-13 yuk mashinasi, temir yoʻl vagonlari
|-
| align="right" | 132
| align="right" | 6
| align="center" | M-20-6
| Tortib olingan treyler
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 4
| align="center" | M-30-4
| 1944-yilda tortilgan tirkama, shuningdek, 2x4 relslari bilan ham mavjud
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 4
| align="center" | M-31-4
| 1944-yilda tortilgan tirkama, shuningdek, 2x4 relslari bilan ham mavjud
|-
| align="right" | 300
| align="right" | 12
| align="center" | BM-31-12
| Studebaker US6 U3 yuk mashinasi
|}
==== Raketa variantlari ====
Yuqoridagi ilovalarda ishlatilgan raketalar:<ref name="Bishop"/>
{| class="wikitable sortable" style="font-size:98%; text-align:right;"
!Qurol nomi
! Kalibr (mm)
! Diapazon (maksimal)
! Jang kallagi
|-
| align="left" | M-8
| 82
| {{Convert|5900|m|yd}}
| {{Convert|0.64|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13
| 132
| {{Convert|8740|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13DD
| 132
| {{Convert|11,800|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-13UK
| 132
| {{Convert|7900|m|yd}}
| {{Convert|4.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-20
| 132
| {{Convert|5050|m|yd}}
| {{Convert|18.4|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-30
| 300
| {{Convert|2800|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-31
| 300
| {{Convert|4325|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|-
| align="left" | M-31UK
| 300
| {{Convert|4000|m|yd}}
| {{Convert|28.9|kg|lb}}
|}
[[Fayl:Bundesarchiv_Bild_101I-300-1863-18,_Riva-Bella,_Vorführung_Panzerwerfer.jpg|thumb| Nemis ''8 sm Raketen-Vielfachwerfer'' Katyushaga asoslangan edi]]
==== Chet el variantlari ====
Urush paytida [[Berlin-Rim oʻqi|eksa kuchlari]] Katyushalarni qoʻlga kiritgan edi. Germaniya mahalliy nusxasini ishlab chiqarishni koʻrib chiqdi, lekin buning oʻrniga Katyusha asosidagi ''8 sm Raketen-Vielfachwerferni'' yaratdi<ref>{{kitob manbasi|url=https://archive.org/details/mortarsrockets0000cham/page/35|title=Mortars and rockets|last=Chamberlain|first=Peter|date=1975|page=[https://archive.org/details/mortarsrockets0000cham/page/35 35]|publisher=Arco Pub. Co|others=Gander, Terry|isbn=0668038179|location=New York|oclc=2067459}}</ref>.
[[Ruminiya]] 1942-yil oxirida oʻzining Maresal tanklarini yoʻq qilish kemasini ishlab chiqishni boshladi. Birinchi eksperimental modellardan biri Katyusha raketasi bilan jihozlangan va 1943-yilning yozida sinovdan oʻtgan. Kelajakda loyiha davom ettirilmadi{{Sfn|Scafeș|2004}}.
=== Jang tarixi ===
Ikkinchi jahon urushi boshida bir nechta raketa uchirgichlari juda maxfiy edi. Ularni boshqarish uchun NKVD qoʻshinlarining maxsus boʻlinmasi tashkil etildi<ref name="Zaloga-1984-154">Zaloga, p 154.</ref>. 1941-yil 14-iyulda kapitan Ivan Flyorov qoʻmondonligi ostida Rossiyaning [[Smolensk viloyati|Smolensk viloyatidagi]] Rudnya shahrida boʻlib oʻtgan jangda yettita oʻq otish moslamasidan iborat eksperimental artilleriya batareyasi birinchi marta nemis qoʻshinlarining tanklar, zirhli mashinalar va yuk mashinalari toʻdasini yoʻq qildi. Bu esa nemis armiyasining katta yoʻqotishlarga olib kelishi va vahima ichida shahardan chekinishiga sabab boʻldi<ref>"Istoriya Velikoy Otechestvennoy voyni" v 6 tomax (History of Great Patriotic War), vol. 2, p. 66, chapter by field-marshal Andrey Eremenko</ref>. rossiyalik harbiy tarixchi Andrey Sapronov birinchi uchirishning guvohi boʻlgan. bu haqida oʻz maqolalarida ham yozib qoldirgan<ref>Andrey Sapronov „Rossiya“ newspaper No. 23 of June 21-27, 2001</ref><ref>Andrey Sapronov „Parlamentskaya gazeta“ No 80 of May 5, 2005</ref>. Muvaffaqiyatdan soʻng Qizil Armiya piyoda boʻlinmalarini qoʻllab-quvvatlash uchun yangi gvardiya minomyot batareyalarini tashkil qildi. Batareya qoʻshimchasi toʻrtta ishga tushirish moslamasida standartlashtirilgan. Urushdan keyin Germaniyaning ''Nebelverfer'' raketalari keng tarqalguncha ular NKVD nazorati ostida qoldilar<ref name="Zaloga-1984-154-55">Zaloga, pp 154-55.</ref>.
1941-yil 8-avgustda Stalin Oliy Oliy qoʻmondonlik zahirasi (RVGK) bevosita nazorati ostida sakkizta maxsus gvardiya minomyot [[Polk|polklarini]] tuzishni buyurdi. Har bir polk 36 ta BM-13 yoki BM-8 raketalarini oʻz ichiga olgan. Mustaqil gvardiyaning minomyot batalonlari ham tuzildi, ular toʻrttadan uchta batareyada 12 ta oʻchirish moslamasidan iborat. 1941-yil oxiriga kelib, sakkizta polk, 35 ta mustaqil batalon va ikkita mustaqil batareya xizmat koʻrsatdi, ularda jami 554 ta ishga tushirish moslamalari bor edi<ref name="Zaloga-1984-155">Zaloga, p 155.</ref>.
== Urushdan keyingi rivojlanish ==
[[Fayl:Monument_katyusha_rudnya.JPG|thumb|Rudnya shahridagi „Katyusha“ yodgorligi]]
[[Fayl:ПИЩАЛОВО_КАТЮША.jpg|thumb|Memorial majmua (Orsha tumani, Pishchalovo qishlog'idan 1 km shimoli-sharqda). BM-13 "Katyusha"]]
Bir nechta raketa uchirgichlarining (MRL) muvaffaqiyati va tejamkorligi ularni ishlab chiqishda davom etishga olib keldi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda BM-13 140 bilan almashtirildi<ref>{{veb manbasi|url=https://milinme.wordpress.com/2011/01/08/the-bm-24-12-in-the-idf/|sarlavha=The BM-24-12 in the IDF|sana=8-yanvar 2011-yil}}</ref>. [[Sovuq urush|Sovuq urush davrida]] Sovet Ittifoqi Katyushaga oʻxshash MRLning bir nechta modellarini, xususan oldingi quroldan biroz ilhomlangan BM-21 Grad raketalarini va kattaroq [[Uragan raketa tizimi|BM-27 Uraganni chiqardi]]. Artilleriya oʻq-dorilarining yutuqlari Katyusha tipidagi baʼzi bir nechta raketa tizimlari, jumladan, bomba oʻq-dorilari, masofadan oʻrnatilgan minalar va kimyoviy jangovar kallaklar uchun qoʻllandi.
Sovet Ittifoqi parchalanishi bilan Rossiya oʻzining harbiy arsenalining katta qismini, shu jumladan MRLlarning katta qismini meros qilib oldi. Yaqin tarixda ular Rossiya Qurolli Kuchlari tomonidan Birinchi va Ikkinchi Chechen urushlari paytida, Armaniston va [[Ozarbayjon]] Qurolli kuchlari tomonidan Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushi paytida ishlatilgan. Gruziya mudofaa kuchlari [[Janubiy Osetiya urushi (2008)|2008-yilgi Janubiy Osetiya urushidagi]] janglarda BM-21 Grad yoki shunga oʻxshash raketa artilleriyasidan foydalangani xabar qilingan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-08-08 |title=Georgia pounds breakaway capital |agency=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL73791220080807 |access-date=2008-09-30 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013165208/http://uk.reuters.com/article/topNews/idUKL73791220080807 |url-status=dead }}</ref>.
Katyushaga oʻxshash raketalar Afgʻoniston, Angola, Chexoslovakiya, Xmer Respublikasi, [[Misr]], [[Germaniya Demokratik Respublikasi|Sharqiy Germaniya]], Vengriya, [[Eron]], Iroq, Moʻgʻuliston, [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]], Polsha, [[Suriya]], [[Yaman]] va [[Vyetnam|Vetnamga]] eksport qilindi. Ular, shuningdek, [[Chexoslovakiya]]<ref>The [[RM-51]] and [[RM-70 Multiple rocket launcher|RM-70]] models.</ref>, [[Xitoy|Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]] va [[Eron|Eronda]] ham ishlatiladi.
Mos Katyushalar (BM-13s) [[Koreys urushi|Koreya urushida]] Xitoy xalq koʻngilli armiyasi va Koreya xalq armiyasi tomonidan Janubiy Koreya va [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] kuchlariga qarshi ishlatilgan harakatni ham koʻrdi<ref name="Korea">{{kitob manbasi|title=Korean War Order of Battle: United States, United Nations, and Communist Ground, Naval, and Air Forces, 1950-1953|first=Gordon L.|last=Rottman|page=198|date=December 2002|publisher=Praeger|isbn=978-0-275-97835-8|url=https://books.google.com/books?id=NpOp2OO1-DAC&pg=PA198}}</ref>. Sovet BM-13 samolyotlari Xitoy-Sovet parchalanishidan oldin Xitoyga olib kelingan va Xalq Ozodlik Armiyasida ishlagan. Vet Min ularni Birinchi Indochina urushi oxirida Dien Bien Phu jangi paytida Fransiyaning Uzoq Sharq ekspeditsiya korpusiga qarshi joylashtirgan<ref>{{kitob manbasi|last=Hastings|first=Max|title=Vietnam: An Epic Tragedy 1945–1975|url=https://archive.org/details/vietnamepictrage0000hast|publisher=Harper|year=2018|isbn=9780062405661|location=New York|language=English}}</ref>.
Olti kunlik urush (1967) paytida Isroil BM-24 MRLlarni qoʻlga kiritdi, Yom Kippur urushi (1973) va 1982-yilgi Livan urushi paytida ularni ikkita batalonda ishlatdi va keyinchalik xuddi shu raketalar uchun MAR-240 raketasini ishlab chiqdi.
Raketalar Uganda-Tanzaniya urushida Tanzaniya xalq mudofaa kuchlari tomonidan ishlatilgan. Tanzaniya kuchlari ularni ''Baba Mtakatifu'' ([[Suaxili tili|Kisvahili]] tilida „Muqaddas Ota“) deb atashgan, Ugandaliklar esa ularni Saba Saba deb atashgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Revisiting-the-Tanzania-Uganda-war-that-toppled-Amin/688342-2293306-110gxl9/index.html|sarlavha=Revisiting the Tanzania-Uganda war that toppled Amin|muallif=Lubega|ism=Henry|sana=26-aprel 2014-yil|ish=Daily Monitor|kirish sanasi=10-yanvar 2018-yil|arxivsana=24-yanvar 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180124160036/http://www.monitor.co.ug/SpecialReports/Revisiting-the-Tanzania-Uganda-war-that-toppled-Amin/688342-2293306-110gxl9/index.html}}</ref>.
2006-yilgi Livan urushi paytida Hizbulloh yengil yuk mashinalari va bitta relsli portativ raketalardan 3970 dan 4228 gacha raketa otdi. Ularning 95 % ga yaqini Suriyada ishlab chiqarilgan 122 mm (4,8 dyuym) M-21OF tipidagi artilleriya raketalari boʻlib, ular 30 kg (66 funt) gacha jangovar kallaklarni oʻz ichiga olgan va 20 km, ehtimol 30 km (19 mil) gacha masofani bosib oʻtgan<ref name="RCANI">{{veb manbasi|url=http://www.jcpa.org/brief/brief006-10.htm|sarlavha=Hizballah's Rocket Campaign Against Northern Israel: A Preliminary Report|nashriyot=[[Jerusalem Center for Public Affairs]]|sana=2006-08-31|kirish sanasi=2006-09-14|qaralgan sana=2022-07-31|arxivsana=2018-09-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180928175819/http://www.jcpa.org/brief/brief006-10.htm}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2006-07-18 |title=Hezbollah's rocket force |publisher=[[BBC News Online]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5187974.stm |access-date=2006-09-14}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.theguardian.com/worldlatest/story/0,,-6022211,00.html|sarlavha=Mideast War, by the numbers|ish=Guardian|sana=2006-08-18|kirish sanasi=2006-08-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20061218073541/http://www.guardian.co.uk/worldlatest/story/0%2C%2C-6022211%2C00.html|arxivsana=18-dekabr 2006-yil}}</ref><ref name="jdw230806">{{yangiliklar manbasi |date=23-avgust 2006-yil |title=The war in numbers |work=[[Jane's Defence Weekly]]}}</ref>. [[Xamas|Hamas]] tomonidan Isroilga [[G'azo sektori|Gʻazo sektoridan]] otilgan raketalarning aksariyati oddiyroq Qassam raketa tipiga tegishli, biroq [[Xamas|Hamas]] Isroilning bir qancha shaharlariga qarshi 122 mm Grad tipidagi Katyusha raketalarini ham uchirgan<ref>{{veb manbasi|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1210668639052&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|ish=Jeruselum Post|sarlavha=Iranian made rocket strikes Ashkelon – Ashkelon|kirish sanasi=2008-05-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110511145843/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1210668639052&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|arxivsana=2011-05-11}}</ref>.
Baʼzilar [[Markaziy Razvedka Boshqarmasi|Markaziy razvedka boshqarmasi]] Misr Qurolli Kuchlaridan Katyushalarni sotib olib, [[Afgʻon urushi (1979—1989)|sovet-Afgʻon urushi]] paytida ularni [[Mujohid|mujohidlarga]] ([[Pokiston]] ISI orqali) yetkazib berganini daʼvo qilmoqda<ref name="crile''">[[Charlie Wilson's War: The Extraordinary Story of the Largest Covert Operation in History]]'', [[George Crile III|George Crile]], 2003, Grove/Atlantic.''</ref>.
Katyushaga oʻxshash MRLlar, shuningdek, Ruanda vatanparvarlik fronti tomonidan 1990-yilda Ruandaga bostirib kirishi paytida, [[Ruandadagi genotsid|1994-yilgi genotsid]] orqali ishlatilgan. Ular jangda samarali boʻlishdi, lekin mahalliy ommaviy axborot vositalarida koʻp antitutsi kayfiyatiga aylandi<ref>{{veb manbasi|url=http://surplusknowledge.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:rtlm-tape-0084&catid=36:rtlm-tapes&Itemid=93|nashriyot=SurplusKnowledge|sarlavha=RTLM Tape 0084|kirish sanasi=2009-06-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090725044306/http://surplusknowledge.com/index.php?option=com_content&view=article&id=81:rtlm-tape-0084&catid=36:rtlm-tapes&Itemid=93|arxivsana=2009-07-25}}</ref>.
Maʼlum qilinishicha, BM-21 Grad raketalari 2003-yilda Iroqqa bostirib kirish paytida AQSh armiyasiga qarshi ishlatilgan. Ular Afgʻoniston va Iroqdagi isyonlarda ham qoʻllangan. [[Associated Press]] va [[Frans press|Agence France-Presse]] xabarlariga koʻra, [[Iroq|Iroqda]] 2008-yil mart oyi oxirida Bagʻdodga Katyushaga oʻxshash raketalar uchirilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-03-26 |title=Baghdad Green Zone hit by rockets |publisher=[[Agence France-Presse]] |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2008/03/26/2199070.htm |access-date=2008-09-30}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2008-03-25 |title=Front Row for Green Zone Mortar Salvos |agency=Associated Press |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=4525164 |url-status=dead |access-date=2008-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328143910/https://abcnews.go.com/International/wireStory?id=4525164 |archive-date=28-mart 2008-yil}}</ref>.
Katyusha raketalari Liviyadagi fuqarolar urushi davrida Kaddafiyga sodiq va unga qarshi kuchlar tomonidan ishlatilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://english.aljazeera.net/news/africa/2011/04/201142172443133798.html|sarlavha=Libyan rebels 'receive foreign training'|ish=aljazeera.net}}</ref>.
2013-yil fevral oyida Yaman Mudofaa vazirligi Eron kemasi qoʻlga olingani va kema yukiga (boshqa qurollar qatorida) Katyusha raketalari ham kiritilgani haqida xabar berdi<ref>{{veb manbasi|sarlavha=The World: Yemen says seized Iranian ship had weapons|url=http://www.montereyherald.com/rss/ci_22534974?source=rss|ish=The Monterey County Herald|kirish sanasi=7-fevral 2013-yil|arxivsana=3-sentabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140903110419/http://www.montereyherald.com/rss/ci_22534974?source=rss}}</ref>.
2019-yilning 19-may kuni [[Bagʻdod|Iroqning Bagʻdod shahridagi]] Yashil hududga „Katyusha“ raketasi AQSh elchixonasidan bir chaqirim uzoqlikda Nomaʼlum askar haykali yoniga kelib qoʻndi. Qurbonlar haqida maʼlumot berilmagan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.timesofisrael.com/no-casualties-as-katyusha-rocket-crashes-into-baghdad-green-zone/|sarlavha=Katyusha rocket crashes into Baghdad Green Zone; no casualties|muallif=Abdul-Zahra|ism=Qassim|ish=Times of Israel|til=en-US|kirish sanasi=2019-05-23}}</ref>.
2020-yil 4-yanvar kuni Bagʻdod hududida toʻrtta „Katyusha“ raketasi uchirildi. Iroq politsiyasidagi ikki manba va Iroq Qurolli kuchlari rasmiy bayonotiga koʻra, bitta „Katyusha“ raketasi AQSh elchixonasi yaqinidagi Bayram maydonidagi Yashil hududga, ikkinchisi esa yaqin atrofdagi Jadriya mahallasiga kelib tushgan. Ikki xavfsizlik manbasiga koʻra, yana ikkita Katyusha raketasi AQSh Qurolli kuchlari askarlari joylashgan Balad aviabazasiga kelib qoʻndi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2020/Jan-04/498602-two-rockets-fall-inside-iraqi-air-base-housing-us-troops-security-sources.ashx|sarlavha=Multiple rockets fall in Baghdad, air base|ish=Daily Star|til=en-US|kirish sanasi=2020-01-04|arxivsana=5-yanvar 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200105050402/http://dailystar.com.lb/News/Middle-East/2020/Jan-04/498602-two-rockets-fall-inside-iraqi-air-base-housing-us-troops-security-sources.ashx}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/01/04/world/middleeast/04reuters-iraq-security-base.html|sarlavha=Two Rockets Fall Inside Iraqi Air Base Housing U.S. Troops: Security Sources|ish=New York Times|til=en-US|kirish sanasi=2020-01-04}}</ref>.
== Eʼtirof va hurmat ==
Katyusha raketasini yaratishda ishtirokchilar faqat 1991-yilda rasmiy tan olingan. SSSR Prezidenti [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovning]] 1991-yil 21-iyundagi farmoni bilan I.T.Kleymenov, G.E.Langemak, V.N.Lujin, B.S.Petropavlovskiy, B.M.Slonimer va N.I.Tixomirovlar vafotidan keyin [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni|Sotsialistik Mehnat Qahramonlari]] unvoniga sazovor boʻldilar<ref name="Who_created_Katy">{{veb manbasi|sarlavha=Who created the "Katyusha"? Andrey Kostikov: the life and fate of the inventor of "Katyusha" Who is the designer of Katyusha|url=https://orlova-center.ru/en/nasha-rodina/kto-sozdaval-katyushu-andrei-kostikov-zhizn-i-sudba-izobretatelya/|kirish sanasi=5-iyun 2022-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|muallif=|url=http://base.consultant.ru/cons/cgi/online.cgi?req=doc;base=ESU;n=12573|sarlavha=Указ Президента СССР от 21.06.1991 № УП-2120 «О присвоении звания Героя Социалистического Труда создателям отечественного реактивного оружия»|til=|ish=|nashriyot=КонсультантПлюс|sana=|kirish sanasi=2020-04-14}}</ref>.
== Yana qarang ==
* Kongrev raketasi, 1804-yilda ser Uilyam Kongrev tomonidan ishlab chiqilgan Britaniya harbiy quroli
* Hwacha, 1500-yillardagi koreys poroxiga asoslangan alangali oʻq otish moslamasi
* Ikkinchi jahon urushida Ittifoq kuchlari tomonidan ishlagan quruqlik matrasi
* Raketa artilleriyasi roʻyxati
* Nebelverfer, Ikkinchi Jahon urushida ''Wehrmacht'' tomonidan qoʻllanadigan eng keng tarqalgan toʻsiq raketalari
* Panzerwerfer, yarim yoʻlga oʻrnatilgan nemis raketasi
* Katyusha raketasi yaratilgan Reaktiv ilmiy tadqiqot instituti
* T34 Calliope, M-4 Sherman tank shassisiga oʻrnatilgan raketa tashuvchisi. 1980-yillarning oʻrtalarida bu kontseptsiyadan voz kechgunga qadar, AQSh quruqlik kuchlari tomonidan oʻrnatilgan soʻnggi avtomobilga oʻrnatilgan yuqori harakatchan koʻp raketali raketa.
* Vurfrahmen 40, yarim yoʻlda oʻrnatilgan yana bir nemis raketasi
== Manbalar ==
{{manbalar|30em}}
=== Adabiyotlar ===
* {{kitob manbasi|last=Porter|first=David|title=The Essential Vehicle Identification Guide: Soviet Tanks Units 1939–45|publisher=Amber Books|year=2009|location=London|pages=158–165|isbn=978-1-906626-21-1}}
* {{jurnal manbasi|last=Scafeș|first1=Cornel|date=2004|title=Buletinul Muzeului Național Militar, Nr. 2/2004|trans_title=Bulletin of the National Military Museum, No. 2/2004|language=ro|journal=[[National Military Museum, Romania|National Military Museum]]|pages=210–237|place=Bucharest|publisher=Total Publishing}}
* {{kitob manbasi|last=Zaloga|first=Steven J.|authorlink=Steven Zaloga|title=Soviet Tanks and Combat Vehicles of World War Two|url=https://archive.org/details/soviettankscomba00zalo|publisher=Arms and Armour Press|year=1984|location=London|pages=[https://archive.org/details/soviettankscomba00zalo/page/n145 150]–54|isbn=0-85368-606-8}}
== Havolalar ==
* Katyushalarning turli togʻlarining [https://web.archive.org/web/20060720155159/http://rkkaww2.armchairgeneral.com/galleries/rocketgallery.htm fotosuratlari]
* [http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html „Urushning birinchi bosqichida raketa artilleriyasini yaratish va rivojlantirish“], 1976-yilda SSSR Mudofaa vazirligi tomonidan nashr etilgan maqolaning tarjimasi (buzilgan havola, [https://archive.today/20071011232905/http://home.comcast.net/~markconrad/ROCKARTY.html arxivga] qarang)
* [[Angola|Angolada]] [https://web.archive.org/web/20091027050244/http://www.geocities.com/sa_bushwar/savstalinorrel1.jpg kubalik BM-21 surati]
[[Turkum:Urushlar]]
[[Turkum:Ikkinchi jahon urushi]]
[[Turkum:Koreya urushi]]
[[Turkum:Vetnam urushi]]
[[Turkum:Eron-Iroq urushi]]
[[Turkum:Janglar]]
kb10ksew96lspv0fj5pjchmhma60p0s
Gʻazalkent (futbol klubi)
0
759548
5995823
5977594
2026-04-14T08:50:43Z
AnvarxonM
75105
/* Joriy tarkib */
5995823
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol klubi2
| clubname = Gʻazalkent FK
| image = Gazalkent FC logo.png
| fullname = Gʻazalkent futbol klubi
| founded = 1993-yil (2025-yilda qayta tashkil etilgan)
| stadium = Gʻazalkent markaziy stadioni
| capacity = 5.000
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = [[Zayniddin Tojiyev]]
| current = 2026-yilgi Gʻazalkent futbol klubi mavsumi
}}
'''Gʻazalkent futbol klubi''' — [[Toshkent viloyati]]ning [[Boʻstonliq tumani]]dagi [[Gʻazalkent|Gʻazalkent shahri]]ning futbol jamoasi.
== Tarix ==
Klubga 1993-yilda asos solingan. 5 mavsum (1994—1996 va 1999—2000-yillar) davomida [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]da ishtirok etgan. Jamoa jiddiy muvaffaqiyatlarga erisha olmagan. 2000-yilda „Gʻazalkent“ Oʻzbekiston Birinchi ligasidan chiqib ketgan, shundan soʻng tarqatib yuborilgan.
Gʻazalkent oʻzbek futbolining koʻplab taniqli namoyandalari uchun oʻziga xos tramplinga aylangan. Xususan, boʻlajak [[FIFA]] [[Referi|referisi]] va [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|jahon chempionatlari]] rekordchisi [[Ravshan Ermatov]], taniqli futbolchi [[Viktor Karpenko]] hamda [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston milliy terma jamoasi]]ning sobiq bosh murabbiyi [[Vadim Abramov]] yoshligida ushbu klub safida toʻp surgan.
=== Qayta tiklash ===
2025-yilning 19-dekabr kuni klub qayta tashkil etilgani eʼlon qilindi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/en/news/gazalkent-futbol-klubi-qaytdi |sarlavha="Ғазалкент" футбол клуби қайтди |sana=2025-yil 19-dekabr}}</ref>.
== Murabbiylar stabi ==
{| class="wikitable"
!Ism
!Lavozim
|-
|[[Zayniddin Tojiyev]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/en/news/zayniddin-tojiev-gazalkent-butun-etiborni-yoshlarga-qaratadi-pro-ligada-6-ta-jamoa-juda-kamlik-qildi |sarlavha=Зайниддин Тожиев: “Ғазалкент” бутун эътиборни ёшларга қаратади, Про лигада 6 та жамоа жуда камлик қилди" |sana=2025-yil 22-dekabr}}</ref>
|Bosh murabbiy
|}
== Yutuqlar ==
* [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Birinchi ligasida]] 7-oʻrin (1995-yil)
== Jamoa tarkibi ==
=== Joriy tarkib ===
{{updated|2026-yil 7-aprel holatiga}}<!-- <ref>{{veb manbasi |url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb15d223-02d5-4dd6-874c-ee961d3919f1-e0fdf5a9-a2cc-4399-b4c6-0ffc5566d542.pdf |title=Gʻazalkent jamoasi tarkibi |publisher=UzPFL sayti |access-date=2026-yil 6-aprel}}</ref>-->
<!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI OʻQING ----------------------------------
— Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʼlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
- Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
- Gʻazalkent klubining rasmiy veb-saytida (rasmiy ijtimoiy tarmoqlarida) maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
- Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
– Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi
---------------------------------------------------------------------------->
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Asilbek Atashov}}}}
{{Fs player|no=2 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Muhammadyusuf Mahmudov}}}}
{{Fs player|no=3 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Ozodbek Ibodulloyev}}}}
{{Fs player|no=4 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Hojiakbar Yusufboyev}}}}
{{Fs player|no=5 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Saddam Ahmadov}}}}
{{Fs player|no=6 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Abduvakil Xikmatillayev}}}}
{{Fs player|no=7 |nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Feruzbek Olimov}}}}
{{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Adam Prisyajnuk}}}}
{{Fs player|no=10|nat=UKR|pos=MF|name=[[Ivan Podtinniy]]}}
{{Fs player|no=11|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Muhammadyusuf Fayzullayev}}}}
{{Fs player|no=12|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Maxsat Kuchkarbayev}}}}
{{Fs player|no=13|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Muhammadaziz Roʻziboyev}}}}
{{Fs player|no=14|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Suhrob Sadirjonov}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=16|nat=UZB|pos=FW|name=[[Abdurahmon Abdullayev]]}}
{{Fs player|no=17|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Diyorbek Tojiyev}}}}
{{Fs player|no=19|nat=RUS|pos=MF|name=[[Timofey Postnikov]]}}
{{Fs player|no=21|nat=UZB|pos=GK|name=[[Asrorbek Kenjayev]]}}
{{Fs player|no=22|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Odilxoʻja Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=23|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Elbek Rozukulov}}}}
{{Fs player|no=24|nat=UZB|pos=MF|name=[[Muhammadyusuf Mirqodirov]]}}
{{Fs player|no=27|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Behruz Jamoliddinov}}}}
{{Fs player|no=30|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdulboriy Marifjonov}}}}
{{Fs player|no=68|nat=RUS|pos=MF|name=[[Ivan Korshunov]]}}
{{Fs player|no=71|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdulvosid Mahmudov}}}}
{{Fs player|no=77|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Umidjon Turgʻunov}}}}
{{Fs end}}
=== U21 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)}}
{{updated|[[2026-yil]] [[23-yanvar]] holatiga holatiga}}
{{Fs start}}
{{Fs mid}}
{{Fs end}}
=== U19 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (19 yoshgacha)}}
{{Fs start}}
{{Fs mid}}
{{Fs end}}
== Yana qarang ==
* [[Yangiyoʻl (futbol klubi)]]
* [[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://footballfacts.ru/clubs/120556-gazalkent-gazalkent#tab49_120556r Gʻazalkent (futbol klubi)] Footballfacts.ru sayti
* [https://soccer365.net/clubs/20496/ Gʻazalkent (futbol klubi)] Soccer365 saytida
* [https://www.instagram.com/gazalkent_fc/ Gʻazalkent (futbol klubi)] Rasmiy [[Instagram]] sahifasi
{{Oʻzbekiston Pro ligasi}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Toshkent viloyati futbol klublari]]
[[Turkum:Gʻazalkent]]
[[Turkum:1993-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:1993-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:2025-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:2025-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
trnu1rrgpsrgg2rzxltffsq7ovnvus0
Shayx M.R.Bava Muhaiyiddin masjidi
0
764136
5995545
5444641
2026-04-13T18:11:54Z
Shaxriyor Abdujalilov
217341
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995545
wikitext
text/x-wiki
Shayx M. R. Bawa Muhaiyaddin masjidi [[Filadelfiya]], Pensilvaniya shahrida, Bawa Muhaiyaddeen Fellowship hududida joylashgan. Masjidning qurilishi 6 oy davom etdi va M. R. Bawa Muhaiyaddeen boshchiligidagi Bawa Muhaiyaddeen Fellowship a'zolari tomonidan amalga oshirildi. U 1984-yil may oyida, 1986-yilda vafotidan ikki yil oldin yakunlandi.<ref>Michael D. Schaffer, "Mosque Was a Labor of the Heart", ''Philadelphia Inquirer'', Sept. 6, 1984.</ref>Rasmiy ochilish va bag'ishlanish 1984-yil 27-mayda bo'lib o'tdi.<ref>''The Tree That Fell to the West'', p. 165.</ref>
Liturgik ibodatlar [[Hanafiylik|hanafiy]] an'analariga amal qiladi.<ref>Malik and Hinnells, p. 94.</ref>
Masjid boshqa islomiy masjidlarga o'xshash tadbirlarni o'z ichiga oladi, jumladan besh kunlik islom namozi (namoz), har juma juma [[Juma namozi|namozi]] va arab, [[Qurʼon|Qur'on]] tilovati, namoz va islom tillarida darslar.<ref>Bawa Muhaiyaddeen Fellowship web-site</ref> Masjidga xos bo'lgan narsa bu Bawa Muhaiyaddin tomonidan o'rnatilgan amaliyotdan foydalangan holda erta tongda zikr o'qish (Xudoni zikr qilish) amaliyotidir.<ref>''Morning Dhikr at the Mosque of Shaikh M. R. Bawa Muhaiyaddeen''</ref>
== Tashqi jabha ==
<gallery>
Fayl:Mosque-Front-small.JPG|Old tashqi ko'rinish
Fayl:Center-Panel-small.JPG|Markaziy panel
Fayl:Mosque-Left-small.JPG|Chap panel
</gallery>Masjidning oldingi tashqi qismi har biri [[arab xattotligi]] bilan qoplangan zarhal [[barg]] harflari bilan yozilgan uchta tashqi paneldan iborat. Yozuvlar Qur'on oyatlari, [[Allohning 99 nomi|Xudoning 99 ismi]] va Islom an'analaridan 25 ta yirik payg'ambarlarning ismlari.
Arab tepasidagi ark cho'qqisida Alloh taolo [[Bismilloh]] - "Bismillahir rahmli va rahmli" deb yozilgan. Markazda katta doira ichida [[Arab tili|arabcha]] Olloh so'zi yozilgan bo'lib, uning atrofida [[Allohning 99 nomi|Xudoning 99 ismi]] [https://books.google.com/books?id=6HP-C04hTdUC&printsec=frontcover#PPP1,M2 Asmoul-Husno joylashgan] . Masjidga erkaklar kirishi bo'lgan ikkita eshik tepasida Qur'oni Karimning A'rof surasining 29-oyati - Balandliklar bor. Ikki eshikda Alloh taoloning ismi va 25 ta payg'ambarning ismlari yozilgan: Muhammad, Iso, Yahyo, Zakariyo, Luqmon, Yunus, Elishay, Shuayb, Muso, Horun, Dovud, Sulaymon, Ilyos, Ayub, Yusuf, Yoqub, Ishoq, Ismoil, Lut, Odam, Idris, Nuh, [[Hud]], Solih va Ibrohim.
'''O'ng panel'''
Arab tepasidagi ark cho'qqisida Alloh taolo [[Bismilloh]] - "Bismillahir rahmli va rahmli" deb yozilgan. Markazda katta doira ichida arabcha Alloh deb yozilgan. Arabcha Alloh ostida Qur'onning Baqara surasidan 255 dan 257 gacha bo'lgan oyatlari yozilgan.
'''Chap panel'''
[[Fayl:Qadiriya-small.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Qadiriya-small.JPG/220px-Qadiriya-small.JPG|thumb| Yuqori chap tafsilot]]
Arab tepasidagi ark cho'qqisida Alloh taolo [[Bismilloh]] - "Bismillahir rahmli va rahmli" deb yozilgan. Markazda katta doira ichida arabcha Alloh deb yozilgan. Arab tilidan pastda "Nur" surasidan 35 dan 38 gacha Qur'on oyatlari yozilgan. Chap panelning tepasida “Shayx MR Bavo Muhaiyaddin” ustida “Qodiriya Sufiya Tariqa” yozuvi tushirilgan ramka joylashgan.
== Masjidning ichki qismi ==
Masjidning birinchi qavatdagi tahorat xonalariga olib boradigan erkaklar va ayollar uchun ikkita kirish eshigi mavjud. Har bir jins uchun zinapoyalar ikkinchi qavatdagi namozxonaga olib boradi, u taxminan 150 kishini sig'dira oladi. Namozxonaning orqa yarmining tepasida ayollar bo'limi ustida joylashgan gumbaz joylashgan.
'''Mihrab (Nish)'''
Masjidning old tomonidagi joy namoz o'qiladigan yo'nalishni ko'rsatadi. [[Toʻgʻri toʻrtburchak]] hoshiya bilan oʻralgan joyni Qurʼoni Karimning Baqara surasining 127 va 128-oyatlari oʻrab olgan. Ark tepasida [[Bismilloh]] – “Bismillahir rahmli va rahmli” deb yozilgan.
Xonaning ichki devorlari shiftga to'g'ri keladigan joyni o'rab, kengligi taxminan 10 bo'lgan chegaradir. dyuym. Chegarada Kahf surasining 1-dan 26-oyatlarigacha yozilgan.
Gumbaz poydevorini o'rab, sakkizburchakning yon tomonlariga o'rnatilgan kichik derazalar to'plamidir. Har bir tomonda jami 48 tadan 6 ta deraza mavjud. Deraza oynalarida [[Allohning 99 nomi|Allohning 99 ismlari]] Asmoul-Husno bor. Derazalarning ostida doirani to'ldiruvchi chegara ham bor. Chegarada Qur'onning quyidagi suralari yozilgan: Fotiha - Ochilish, Iklas - Poklik, Falaq - Tong va Nos - Insoniyat.
== MR Bawa Muhaiyaddin tomonidan masjidning tavsifi ==
“Men 1973-yilda (Seylondan AQShga) ikkinchi marta kelganimda, meditatsiya paytida masjid qurayotganimni koʻrdim. Men Tseylonda boshlagan masjid kabi, balandligi taxminan 24 dyuym bo'lganida to'xtadi. Men bu yerda [AQShda] xuddi shunday masjid qurayotgan edim. Oʻsha masjidning yorugʻligi butun Amerika boʻylab yorugʻlik bera oladigan darajada yorqin edi. U masjiddan dunyodan oxiratgacha azon [azon] eshitilardi. Men shunday masjid qurayotgan edim.
“Masjidni farishtalar, Rasullar va men qurayotgan edim. Qolgan yagona ish gumbazni bo'yash edi. Qolganlarning hammasi yakunlandi. Uning go'zalligi va yorug'ligini ta'riflab bo'lmas edi. Hamma joyda yorqin edi. Bu chiroyli masjid edi. Faqat gumbazning oxirgi bo'yalishi tugallanmagan. Buni yana u yerda bo'lgan bolalarga [a'zolarga] aytdim.
“Bu jannatdagi Firdavs degan masjiddir. Bu masjid Amerikada men tomonidan qurilgan. Amerikada o'sha Firdavsga yeta oladigan iymoni ko'p odamlarni topish mumkin. Oʻsha masjidda bir oz ish qolgan. Buni ko'rganimdan so'ng, men bolalarga [a'zolarga] Seylonda tugata olmagan masjidni AQShda tugatganimni aytdim. Xuddi shunday masjid ham bu yerda quriladi. Men buni ko'rdim. Biz hammamiz bu erga mana shunga ko'ra keldik. Bu Firdavs, oʻsha masjiddir”<ref>August 24, 1974, quoted in ''25th Anniversary Booklet''</ref>
– Tashqarida mana shu masjidga borib, toʻgʻri namoz oʻqisang, chindan ham qalbingda goʻzal masjid qurayotgan boʻlasan va oʻsha masjid Allohning sifatlari bilan qurilgan boʻladi.<ref>September 24, 1985, quoted in ''25th Anniversary Booklet''</ref>
“Bu yerda joylashgan masjid sizlar dunyoda koʻrib turgan masjidlarga oʻxshamaydi. Bu Alloh himoyasida qurilgan masjiddir. U Uning Daulatidan, Uning Boyligidan qurilgan va Uning Siridir. Qurilish farishtalar va samoviy mavjudotlar tomonidan qilingan. Ularning "qo'llari" bu masjid qurilishiga ketgan. Allohning Qudrati, qudrati shu masjidda. Sizningcha, bu masjid faqat oʻtgan yili qurilgan. Darhaqiqat, bu masjid ancha oldin qurilgan. Biz qilgan yagona narsa uni bo'yashdir. Bu yuqoridagi ettinchi osmongacha cho'zilgan masjiddir. U eng boshidan oxirigacha davom etadi. U soʻfiy-marifat masjididir. Yaqinda qilingan yagona narsa ustki qismini yopish edi"<ref>August 7, 1984, quoted in ''25th Anniversary Booklet''</ref>
“Har bir paygʻambar tugʻilishi bilan Ka’ba qanday qilib qurilib, himoya qilingan boʻlsa, bu yurtda ham xuddi shu yurtda iymon va islomda boʻlgani kabi, Sen [Alloh] oʻsha davlatni tiklagan va bu masjid kichik bo'lsa ham, Ka'badagi kabi namoz bilan to'lsin. U yerdagilarning va bu yerga kelganlarning barchasiga xuddi Ka’bada boʻlgandek [[duo]] qilinglar. Bu Ka'bada namoz o'qiganlarga va barcha namoz o'qiganlarga haj, ziyorat qilgandek foyda bergin Yo Rahmon va bu duoni ado et. Qayerda duo qilsalar, duo Allohgadir. Qayoqqa yuzlansalar, Sen tomon bo'lurlar, Allohim. Bu to'liqlik ibodatidir. Buni har doim o'stirishga imkon bering. Har bir yurakda. Har bir bolaning qalbida. Omin. Omin. Bu chiroqni oʻnglab tursin”<ref>November 23, 1985, quoted in ''25th Anniversary Booklet''</ref>
== Eslatmalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://www.bmf.org/mosque/}}
* [http://video.google.com/videoplay?docid=6276938144035417550 Google video recording of the Opening of the Mosque of Shaikh M. R. Bawa Muhaiyaddeen on May 27, 1984]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Tarix]]
[[Turkum:Geografiya]]
iryxz7e7i5kgjjbs32d7sh8srhpg2rz
Irina Petrushova
0
770796
5995858
3613459
2026-04-14T09:12:12Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995858
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Petrushova Irina Albertovna|tavallud sanasi=1965-yil 8-dekabr|tavallud joyi=Gorkiy viloyati|fuqaroligi=Rossiya|otasi=Albert Vladimirovich Petrushov|onasi=Lyudmila Petrushova|bolalari=ikki o'g'il|mukofotlari=CPJ International Press Freedom mukofoti|turmush oʻrtogʻi=Ketebaev Muratbek Kamalbaevich|sayt=https://www.facebook.com/ir.petrushova}}
'''Irina Albertovna Petrushova''' ([[1965]]-[[8-dekabr|yil 8-dekabr]], [[Nijniy novgorod viloyati|Gorkiy viloyati]])-[[Qozogʻiston|qozogʻistonlik]] jurnalist, „Respublika“ gazetasi asoschisi va bosh muharriri (2000-yilda tashkil etilgan, keyinroq — „Respublika-delovoye obozreniye“, „Assandi-tayms“), respublika hokimiyati tomonidan yopilgan<ref name="respublika-kz.info"/><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists|sarlavha=Kazakhstan bans independent media, attacks journalists|muallif=Oksana Chelysheva|sana=12-dekabr 2012-yil|nashriyot=www.journalistiliitto.fi|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216052403/http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists/}}</ref>. Ayni paytda [ nima? ] vaqt „Respublika“ axborot-tahliliy portalining bosh muharriri — 2008-yildan beri nashr etilgan Qozogʻistonning yetakchi ommaviy axborot vositalaridan biri<ref name="AP">{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|sarlavha=Editor of independent Kazakh newspaper sentenced to prison, then amnestied, for alleged business violations|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091520/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref><ref name="respublika-kz.info" />.2002-yildan beri u Rossiyada yashaydi, [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] fuqaroligiga ega<ref name="respublika-kz.info" />.
2000-yillarning boshida, Qozogʻiston hukumatidagi korruptsiya haqida bir qator nashrlardan soʻng, Petrushovaning hayotiga tahdid solindi, bu esa uni Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur qildi<ref name="HUMAN RIGHTS">{{Veb manbasi|url=https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html|sarlavha=Kazakhstan Human Rights Developments of 2002|nashriyot=Human Rights|sana=2003|qaralgan sana=30-sentabr 2017-yil|arxivsana=13-may 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160513222905/https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html}}</ref>. 2002-yilda Petrushova [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasining]] [[CPJ International Press Freedom mukofoti|matbuot erkinligi boʻyicha xalqaro mukofoti]] bilan taqdirlangan. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasining 2007-yilgi mukofoti laureati<ref>{{Veb manbasi|url=http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-|sarlavha=Союз журналистов вручил традиционные премии|muallif=Панорама|sana=29-iyun 2007-yil|nashriyot=Kazakh Weekly Newspaper Панорама|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150215231701/http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-}}</ref>.Qozogʻistonda jurnalistika va demokratiyani rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun 2014-yil uchun Ozodlik mukofoti laureati.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.bureau.kz/data.php?page=&n_id=6802&l=|sarlavha=Состоялось вручение премии Свободы|muallif=Казахстанское международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=25-fevral 2014-yil|nashriyot=www.bureau.kz}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Hayoti ==
Irina Petrushova [[1965|1965-yilda]] [[Nijniy Novgorod]] yaqinida tugʻilgan<ref name="NYT">{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|sarlavha=Bruised, but Still Jabbing Kazakh Heavyweights|muallif=Michael Wines|sana=13-iyul 2012-yil|ish=The New York Times|arxivsana=28-sentabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130928072344/http://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|kirish sanasi=21-sentabr 2012-yil}}</ref>.Jurnalist Albert Petrushovning qizi, u [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasining „Pravda“ gazetasida muxbir boʻlib ishlagan va [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qozogʻiston SSR]] rahbariyati haqidagi tanqidiy nashrlari, shu jumladan,Siyosiy byuro aʼzosi [[Dinmuhammad Qoʻnayev|Dinmuhamed Kunaevning]] maqolalari bilan tanilgan. KPSS Markaziy Qoʻmitasi, nafaqaga yuborildi<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1980-yillarning boshlarida u [[Sankt-Peterburg davlat universiteti|Leningrad davlat universitetida tahsil]] olgan<ref name="NYT"/>.U jurnalistika fakultetiga, oʻz soʻzlari bilan aytganda, otasi taʼsirida oʻqishga kirdi, u bilan Sovet Ittifoqi boʻylab sayohat qildi va [[Ommaviy axborot vositalari|ommaviy axborot vositalarining]] ularga boʻlgan eʼtibori oddiy odamlar hayotiga qanday ijobiy taʼsir koʻrsatishini koʻrdi<ref name="respublika-kz.info">{{Veb manbasi|url=http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|sarlavha=Мы выжили тогда - мы выживем сейчас|muallif=Ирина Петрушова|sana=6-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.respublika-kz.info|qaralgan sana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216033915/http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|arxivsana=2015-02-16}}</ref>.
1992-yilning kuzida jurnalistning otasi Albert Petrushov [[Moskva|Moskvadagi]] Leningradskiy prospektini kesib oʻtayotganda avtohalokatga uchradi, natijada u jiddiy miya jarohati oldi. Uning Kunaev haqidagi kitobi uchun qoʻlyozmasi hushsiz holatda oʻgʻirlangan<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1998-yildan beri Irina Qozogʻiston hukumati tomonidan taʼqiblar tufayli oʻn yil ichida 10 ta ismni oʻzgartirgan „Respublika“ gazetasining bosh muharriri boʻlib ishlaydi<ref name="www.kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Нина Огнянова|sana=13-sentabr 2010-yil|nashriyot=www.cpj.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013051/http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php}}</ref><ref name="www.azattyq.com">{{Veb manbasi|url=http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html|sarlavha=Ирина Петрушова: Мои журналисты готовы выпускать «Республику» даже от руки|muallif=Султан-Хан Аккулы|sana=16-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.azattyq.com|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216015615/http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html}}</ref>,shu jumladan „Respublika“ gazetasining oʻzi, Iqtisodiyot. Moliya. Bozorlar", „Assandi-Tayms“, „Qonun. Siyosat. Iqtisodiyot“, „Respublika. Double 2“, „Respublika ovozi“ va boshqalar<ref name="respublika-kz.info"/>.
Nashr Qozogʻistonning siyosiy va iqtisodiy hayotini yoritib, prezident [[Nursulton Nazarboyev]] haqida tez-tez tanqidiy materiallarni chop ettirdi<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|sarlavha=2002 Awardee: Irina Petrushova|nashriyot=[[Committee to Protect Journalists]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/6GGDqQYzs?url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|arxivsana=2013-04-30}}</ref><ref name="respublika-kz.info"/>.Jumladan, uning atrofidagi [[Korrupsiya|korruptsiya]], moliyaviy janjal va qarindosh- [[Nepotizm|urugʻchilik]] haqida bir qator nashrlar nashr etilgan. Eng katta janjal Nazarboyev davlatning neft daromadlaridan 1 milliard AQSh [[AQSh dollari|dollarini]] [[Shveysariya]] bankidagi hisob raqamiga qoʻygani haqidagi iddaolar bilan bogʻliq<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile" />.Qozogʻiston hukumatining tushuntirishicha, mablagʻlar 1998-yilda milliy iqtisodiyotni qutqarish uchun foydalanilgan favqulodda vaziyat fondiga yoʻnaltirilgan. Qozogʻiston rasmiylarining „Respublika“ nashrlarini oddiy bosmaxonalarda chop etishni norasmiy taqiqlashi munosabati bilan gazeta bir muncha vaqt samizdat — printerlarda chop etishga majbur boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=«Казахстан: „Республика“ — еженедельник, на который не наденешь узду»|url=http://russian.eurasianet.org/node/58612|muallif=Джоанна Лиллис|sana=31-mart 2011-yil|nashriyot=www.eurasianet.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014756/http://russian.eurasianet.org/node/58612}}</ref><ref name="www.azattyq.com"/>. Qozogʻiston hukumatining bunday xatti-harakatlari inson huquqlari va xalqaro tashkilotlar, xususan, [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|YXHT]] tomonidan qoralandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|sarlavha=«ОБСЕ осудила санкции против газеты „Республика“»|ish=Vesti.kz|sana=22-sentabr 2009-yil|nashriyot=www.diapazon.kz|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014131/http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|arxivsana=2015-02-16}}</ref>
Qozogʻistonda Petrushova oʻzining kasbiy faoliyati tufayli turli taʼqiblarga uchragan, jumladan, soxta jinoyat ishi<ref name="КМБПЧиСЗ">{{Veb manbasi|url=http://www.kub.info/print.php?sid=1504|sarlavha=Мертвая собака - поджог - суд|muallif=Казахстанское Международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=www.kub.info|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216032318/http://www.kub.info/print.php?sid=1504|arxivsana=2015-02-16}}</ref><ref name="www.ng.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html|sarlavha=Подмосковный гамбит|muallif=Екатерина Блинова|sana=26-aprel 2014-yil|ish=«[[Независимая газета]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=3-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150303204430/http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html}}</ref><ref name="kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/doc/573175|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Геннадий Сысоев|sana=25-aprel 2014-yil|ish=«[[Коммерсантъ]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216020435/http://www.kommersant.ru/doc/573175}}</ref><ref name="dw.de">{{Veb manbasi|url=http://www.dw.de/насколько-свободны-сми-в-казахстане/a-16748096|sarlavha=Насколько свободны СМИ в Казахстане?|muallif=Никита Жолквер|sana=16-aprel 2013-yil|ish=[[Deutsche Welle]]|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013927/http://www.dw.de/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE-%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B-%D1%81%D0%BC%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5/a-16748096}}</ref>.2001-yil noyabr oyida Qozogʻiston hukumati vakili haftalik „Respublika“ gazetasining nazorat paketini sotib olishga urinib koʻrdi. [[Xalqaro xotin-qizlar kuni|Xalqaro xotin-qizlar kunida]] Petrushovaning uyiga dafn gulchambari yuborildi<ref name="HUMAN RIGHTS"/>.2002-yil yanvar oyida Qozogʻiston nashriyotlari gazetani chop etishdan bosh tortishni boshladilar, „keyingi safar imkoniyat boʻlmaydi“ yozuvi bilan boshi kesilgan it tahririyat eshigiga qadaldi va itning boshi ostonaga tashlandi. Petrushovaning uyi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|sarlavha=Police make arrests in firebombing attack on Kazakh newspaper office|muallif=Rozlana Taukina|sana=11-iyul 2012-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091529/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref>.It voqeasidan uch kun oʻtgach, gazeta idoralari oʻt oʻchirdi va yerga yondirildi<ref name="CPJprofile"/>.
Ushbu voqealar munosabati bilan Petrushova Qozogʻistonni tark etib, Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi<ref name="dw.de"/>.2002-yilda [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasi]] unga [[CPJ International Press Freedom mukofoti|soʻz erkinligi uchun Xalqaro matbuot erkinligi mukofotini]] topshirdi<ref name="CPJprofile"/>.
Moskvada Petrushova Qozogʻistonda joylashgan Assandi Times gazetasiga muharrirlik qilgan, u AQSh Adliya vazirligining prezident Nazarboyev va uning atrofidagilar 2000-yilda Amerika neft kompaniyalaridan 78 million dollar pora olgani haqidagi iddaolar boʻyicha tergovini keng yoritgan<ref name="press2004">{{Veb manbasi|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html|sarlavha=Attacks on the Press in 2004 - Kazakhstan|sana=2005-yil fevral|nashriyot=Committee to Protect Journalists via UNHCR|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=18-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121018174544/http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html}}</ref>
2004-yilda Petrushova Qozogʻiston iltimosiga binoan Rossiya [[Huquqni muhofaza qilish organlari|huquq-tartibot idoralari]] tomonidan [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] hibsga olingan, biroq bir necha soatdan keyin qoʻyib yuborilgan, chunki Rossiya Ichki ishlar vazirligi vakillari Qozogʻiston politsiyasining soʻrovi qozogʻistonlik boʻlganini tushuntirishgan. siyosiy xususiyatga ega<ref name="kommersant.ru"/>. Biroq, 2005-yil aprel oyida Irina Qozogʻiston hukumati iltimosiga binoan yana Moskva yaqinidagi Volokolamskda hibsga olingan, u soliq toʻlashdan boʻyin tovlaganlikda va Qozogʻiston fuqaroligi qonunlarini buzganlikda ayblanib [[Ekstraditsiya|ekstraditsiya qilinishini soʻragan]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|sarlavha=Russia refuses to extradite Kazakh opposition newspaper editor|sana=25-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Associated Press]] {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-dekabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131106001455/http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|arxivsana=2013-11-06}}</ref>.Biroq, [[Moskva viloyati]] prokuraturasi Qozogʻistonda qoʻyilgan ayblovlar boʻyicha daʼvo muddati tugagan deb qaror qildi, bundan tashqari, Rossiya Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasiga muvofiq, oʻz fuqarolarini ekstraditsiya qilmasligi koʻrsatilgan<ref name="RFE-RL">{{Veb manbasi|url=http://www.rferl.org/content/article/1058644.html|sarlavha=Russia Releases Editor Of Kazakh Opposition Weekly|sana=26-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=14-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121014130724/http://www.rferl.org/content/article/1058644.html}}</ref><ref name="kommersant.ru" />. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi raisi Seytkazi Mataev va qozoq muxolifatiga koʻra, Irina Petrushovaning hibsga olinishi provokatsiya va aniq siyosiy asosga ega<ref name="www.ng.ru"/>. Rossiya matbuotining Moliya politsiyasi va Qozogʻiston Bosh prokuraturasi vakillari Irina Petrushova haqidagi voqeaga izoh berishdan bosh tortdilar va jurnalistning hibsga olinishi nima bilan bogʻliq ekanligiga javob bera olmadilar<ref name="www.ng.ru" />.
Qozogʻiston rasmiylarining Petrushovaga qoʻygan ayblovlarining qonuniyligiga shubha bir qator xalqaro tashkilotlar, xususan [[Yevropa parlamenti|, Yevropa parlamenti]] tomonidan 2003-yil 13-fevraldagi rezolyutsiyasida bildirilgan va mustaqil jurnalistni taʼqib qilishni toʻxtatishni talab qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0//EN&language=CS|sarlavha=European Parliament resolution on Kazakhstan|nashriyot=European Parliament|sana=13-fevral 2003-yil|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=17-may 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210517003008/https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-%2F%2FEP%2F%2FTEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0%2F%2FEN&language=CS}}</ref>, Chegara bilmas muxbirlar<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|sarlavha=Kazakh opposition newspaper editor arrested in Russia|sana=10-mart 2004-yil|nashriyot=www.rsf.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014908/http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|arxivsana=2015-02-16}}</ref> va [[Human Rights Watch]]<ref name="HUMAN RIGHTS"/>. Inson huquqlari va qonun ustuvorligi boʻyicha Qozogʻiston xalqaro byurosi taʼkidlaganidek,Petrushova tomonidan sodir etilgan huquqbuzarlik maʼmuriy hisoblanadi va Qozogʻiston qonunchiligida jinoiy javobgarlikka tortishni nazarda tutmaydi<ref name="КМБПЧиСЗ"/>.
Irina Petrushovaning ikki oʻgʻli bor<ref name="NYT"/>.
== Manbalari ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20150207071606/http://www.respublika-kz.info/ „Respublika“ axborot-tahliliy portali]
* [http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php CPJ profili] Arxivirovano 2013-yil 30-aprel.
* [https://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html PBS.org saytidagi tarjimai holi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121114135311/http://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html |date=14-noyabr 2012-yil }} Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
{{DEFAULTSORT:Petrushova, Irina}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1965-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:8-dekabrda tugʻilganlar]]
p7jf21boyfobjt8sl5w7fhae3mji4vz
5995859
5995858
2026-04-14T09:12:33Z
KWiki78
246724
5995859
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Petrushova Irina Albertovna|tavallud sanasi=1965-yil 8-dekabr|tavallud joyi=Gorkiy viloyati|fuqaroligi=Rossiya|otasi=Albert Vladimirovich Petrushov|onasi=Lyudmila Petrushova|bolalari=ikki o'g'il|mukofotlari=CPJ International Press Freedom mukofoti|turmush oʻrtogʻi=Ketebaev Muratbek Kamalbaevich|sayt=https://www.facebook.com/ir.petrushova}}
'''Irina Albertovna Petrushova''' ([[1965]]-[[8-dekabr|yil 8-dekabr]], [[Nijniy novgorod viloyati|Gorkiy viloyati]])-[[Qozogʻiston|qozogʻistonlik]] jurnalist, „Respublika“ gazetasi asoschisi va bosh muharriri (2000-yilda tashkil etilgan, keyinroq — „Respublika-delovoye obozreniye“, „Assandi-tayms“), respublika hokimiyati tomonidan yopilgan<ref name="respublika-kz.info"/><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists|sarlavha=Kazakhstan bans independent media, attacks journalists|muallif=Oksana Chelysheva|sana=12-dekabr 2012-yil|nashriyot=www.journalistiliitto.fi|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216052403/http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists/}}</ref>. Ayni paytda [ nima? ] vaqt „Respublika“ axborot-tahliliy portalining bosh muharriri — 2008-yildan beri nashr etilgan Qozogʻistonning yetakchi ommaviy axborot vositalaridan biri<ref name="AP">{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|sarlavha=Editor of independent Kazakh newspaper sentenced to prison, then amnestied, for alleged business violations|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091520/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref><ref name="respublika-kz.info" />.2002-yildan beri u Rossiyada yashaydi, [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] fuqaroligiga ega<ref name="respublika-kz.info" />.
2000-yillarning boshida, Qozogʻiston hukumatidagi korruptsiya haqida bir qator nashrlardan soʻng, Petrushovaning hayotiga tahdid solindi, bu esa uni Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur qildi<ref name="HUMAN RIGHTS">{{Veb manbasi|url=https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html|sarlavha=Kazakhstan Human Rights Developments of 2002|nashriyot=Human Rights|sana=2003|qaralgan sana=30-sentabr 2017-yil|arxivsana=13-may 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160513222905/https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html}}</ref>. 2002-yilda Petrushova [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasining]] [[CPJ International Press Freedom mukofoti|matbuot erkinligi boʻyicha xalqaro mukofoti]] bilan taqdirlangan. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasining 2007-yilgi mukofoti laureati<ref>{{Veb manbasi|url=http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-|sarlavha=Союз журналистов вручил традиционные премии|muallif=Панорама|sana=29-iyun 2007-yil|nashriyot=Kazakh Weekly Newspaper Панорама|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150215231701/http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-}}</ref>.Qozogʻistonda jurnalistika va demokratiyani rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun 2014-yil uchun Ozodlik mukofoti laureati.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.bureau.kz/data.php?page=&n_id=6802&l=|sarlavha=Состоялось вручение премии Свободы|muallif=Казахстанское международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=25-fevral 2014-yil|nashriyot=www.bureau.kz}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Hayoti ==
Irina Petrushova [[1965|1965-yilda]] [[Nijniy Novgorod]] yaqinida tugʻilgan<ref name="NYT">{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|sarlavha=Bruised, but Still Jabbing Kazakh Heavyweights|muallif=Michael Wines|sana=13-iyul 2012-yil|ish=The New York Times|arxivsana=28-sentabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130928072344/http://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|kirish sanasi=21-sentabr 2012-yil}}</ref>.Jurnalist Albert Petrushovning qizi, u [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasining „Pravda“ gazetasida muxbir boʻlib ishlagan va [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qozogʻiston SSR]] rahbariyati haqidagi tanqidiy nashrlari, shu jumladan,Siyosiy byuro aʼzosi [[Dinmuhammad Qoʻnayev|Dinmuhamed Kunaevning]] maqolalari bilan tanilgan. KPSS Markaziy Qoʻmitasi, nafaqaga yuborildi<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1980-yillarning boshlarida u [[Sankt-Peterburg davlat universiteti|Leningrad davlat universitetida tahsil]] olgan<ref name="NYT"/>.U jurnalistika fakultetiga, oʻz soʻzlari bilan aytganda, otasi taʼsirida oʻqishga kirdi, u bilan Sovet Ittifoqi boʻylab sayohat qildi va [[Ommaviy axborot vositalari|ommaviy axborot vositalarining]] ularga boʻlgan eʼtibori oddiy odamlar hayotiga qanday ijobiy taʼsir koʻrsatishini koʻrdi<ref name="respublika-kz.info">{{Veb manbasi|url=http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|sarlavha=Мы выжили тогда - мы выживем сейчас|muallif=Ирина Петрушова|sana=6-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.respublika-kz.info|qaralgan sana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216033915/http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|arxivsana=2015-02-16}}</ref>.
1992-yilning kuzida jurnalistning otasi Albert Petrushov [[Moskva|Moskvadagi]] Leningradskiy prospektini kesib oʻtayotganda avtohalokatga uchradi, natijada u jiddiy miya jarohati oldi. Uning Kunaev haqidagi kitobi uchun qoʻlyozmasi hushsiz holatda oʻgʻirlangan<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1998-yildan beri Irina Qozogʻiston hukumati tomonidan taʼqiblar tufayli oʻn yil ichida 10 ta ismni oʻzgartirgan „Respublika“ gazetasining bosh muharriri boʻlib ishlaydi<ref name="www.kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Нина Огнянова|sana=13-sentabr 2010-yil|nashriyot=www.cpj.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013051/http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php}}</ref><ref name="www.azattyq.com">{{Veb manbasi|url=http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html|sarlavha=Ирина Петрушова: Мои журналисты готовы выпускать «Республику» даже от руки|muallif=Султан-Хан Аккулы|sana=16-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.azattyq.com|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216015615/http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html}}</ref>,shu jumladan „Respublika“ gazetasining oʻzi, Iqtisodiyot. Moliya. Bozorlar", „Assandi-Tayms“, „Qonun. Siyosat. Iqtisodiyot“, „Respublika. Double 2“, „Respublika ovozi“ va boshqalar<ref name="respublika-kz.info"/>.
Nashr Qozogʻistonning siyosiy va iqtisodiy hayotini yoritib, prezident [[Nursulton Nazarboyev]] haqida tez-tez tanqidiy materiallarni chop ettirdi<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|sarlavha=2002 Awardee: Irina Petrushova|nashriyot=[[Committee to Protect Journalists]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/6GGDqQYzs?url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|arxivsana=2013-04-30}}</ref><ref name="respublika-kz.info"/>.Jumladan, uning atrofidagi [[Korrupsiya|korruptsiya]], moliyaviy janjal va qarindosh- [[Nepotizm|urugʻchilik]] haqida bir qator nashrlar nashr etilgan. Eng katta janjal Nazarboyev davlatning neft daromadlaridan 1 milliard AQSh [[AQSh dollari|dollarini]] [[Shveysariya]] bankidagi hisob raqamiga qoʻygani haqidagi iddaolar bilan bogʻliq<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile" />.Qozogʻiston hukumatining tushuntirishicha, mablagʻlar 1998-yilda milliy iqtisodiyotni qutqarish uchun foydalanilgan favqulodda vaziyat fondiga yoʻnaltirilgan. Qozogʻiston rasmiylarining „Respublika“ nashrlarini oddiy bosmaxonalarda chop etishni norasmiy taqiqlashi munosabati bilan gazeta bir muncha vaqt samizdat — printerlarda chop etishga majbur boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=«Казахстан: „Республика“ — еженедельник, на который не наденешь узду»|url=http://russian.eurasianet.org/node/58612|muallif=Джоанна Лиллис|sana=31-mart 2011-yil|nashriyot=www.eurasianet.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014756/http://russian.eurasianet.org/node/58612}}</ref><ref name="www.azattyq.com"/>. Qozogʻiston hukumatining bunday xatti-harakatlari inson huquqlari va xalqaro tashkilotlar, xususan, [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|YXHT]] tomonidan qoralandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|sarlavha=«ОБСЕ осудила санкции против газеты „Республика“»|ish=Vesti.kz|sana=22-sentabr 2009-yil|nashriyot=www.diapazon.kz|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014131/http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|arxivsana=2015-02-16}}</ref>
Qozogʻistonda Petrushova oʻzining kasbiy faoliyati tufayli turli taʼqiblarga uchragan, jumladan, soxta jinoyat ishi<ref name="КМБПЧиСЗ">{{Veb manbasi|url=http://www.kub.info/print.php?sid=1504|sarlavha=Мертвая собака - поджог - суд|muallif=Казахстанское Международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=www.kub.info|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216032318/http://www.kub.info/print.php?sid=1504|arxivsana=2015-02-16}}</ref><ref name="www.ng.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html|sarlavha=Подмосковный гамбит|muallif=Екатерина Блинова|sana=26-aprel 2014-yil|ish=«[[Независимая газета]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=3-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150303204430/http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html}}</ref><ref name="kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/doc/573175|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Геннадий Сысоев|sana=25-aprel 2014-yil|ish=«[[Коммерсантъ]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216020435/http://www.kommersant.ru/doc/573175}}</ref><ref name="dw.de">{{Veb manbasi|url=http://www.dw.de/насколько-свободны-сми-в-казахстане/a-16748096|sarlavha=Насколько свободны СМИ в Казахстане?|muallif=Никита Жолквер|sana=16-aprel 2013-yil|ish=[[Deutsche Welle]]|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013927/http://www.dw.de/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE-%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B-%D1%81%D0%BC%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5/a-16748096}}</ref>.2001-yil noyabr oyida Qozogʻiston hukumati vakili haftalik „Respublika“ gazetasining nazorat paketini sotib olishga urinib koʻrdi. [[Xalqaro xotin-qizlar kuni|Xalqaro xotin-qizlar kunida]] Petrushovaning uyiga dafn gulchambari yuborildi<ref name="HUMAN RIGHTS"/>.2002-yil yanvar oyida Qozogʻiston nashriyotlari gazetani chop etishdan bosh tortishni boshladilar, „keyingi safar imkoniyat boʻlmaydi“ yozuvi bilan boshi kesilgan it tahririyat eshigiga qadaldi va itning boshi ostonaga tashlandi. Petrushovaning uyi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|sarlavha=Police make arrests in firebombing attack on Kazakh newspaper office|muallif=Rozlana Taukina|sana=11-iyul 2012-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091529/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref>.It voqeasidan uch kun oʻtgach, gazeta idoralari oʻt oʻchirdi va yerga yondirildi<ref name="CPJprofile"/>.
Ushbu voqealar munosabati bilan Petrushova Qozogʻistonni tark etib, Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi<ref name="dw.de"/>.2002-yilda [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasi]] unga [[CPJ International Press Freedom mukofoti|soʻz erkinligi uchun Xalqaro matbuot erkinligi mukofotini]] topshirdi<ref name="CPJprofile"/>.
Moskvada Petrushova Qozogʻistonda joylashgan Assandi Times gazetasiga muharrirlik qilgan, u AQSh Adliya vazirligining prezident Nazarboyev va uning atrofidagilar 2000-yilda Amerika neft kompaniyalaridan 78 million dollar pora olgani haqidagi iddaolar boʻyicha tergovini keng yoritgan<ref name="press2004">{{Veb manbasi|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html|sarlavha=Attacks on the Press in 2004 - Kazakhstan|sana=2005-yil fevral|nashriyot=Committee to Protect Journalists via UNHCR|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=18-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121018174544/http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html}}</ref>
2004-yilda Petrushova Qozogʻiston iltimosiga binoan Rossiya [[Huquqni muhofaza qilish organlari|huquq-tartibot idoralari]] tomonidan [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] hibsga olingan, biroq bir necha soatdan keyin qoʻyib yuborilgan, chunki Rossiya Ichki ishlar vazirligi vakillari Qozogʻiston politsiyasining soʻrovi qozogʻistonlik boʻlganini tushuntirishgan. siyosiy xususiyatga ega<ref name="kommersant.ru"/>. Biroq, 2005-yil aprel oyida Irina Qozogʻiston hukumati iltimosiga binoan yana Moskva yaqinidagi Volokolamskda hibsga olingan, u soliq toʻlashdan boʻyin tovlaganlikda va Qozogʻiston fuqaroligi qonunlarini buzganlikda ayblanib [[Ekstraditsiya|ekstraditsiya qilinishini soʻragan]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|sarlavha=Russia refuses to extradite Kazakh opposition newspaper editor|sana=25-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Associated Press]] {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-dekabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131106001455/http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|arxivsana=2013-11-06}}</ref>.Biroq, [[Moskva viloyati]] prokuraturasi Qozogʻistonda qoʻyilgan ayblovlar boʻyicha daʼvo muddati tugagan deb qaror qildi, bundan tashqari, Rossiya Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasiga muvofiq, oʻz fuqarolarini ekstraditsiya qilmasligi koʻrsatilgan<ref name="RFE-RL">{{Veb manbasi|url=http://www.rferl.org/content/article/1058644.html|sarlavha=Russia Releases Editor Of Kazakh Opposition Weekly|sana=26-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=14-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121014130724/http://www.rferl.org/content/article/1058644.html}}</ref><ref name="kommersant.ru" />. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi raisi Seytkazi Mataev va qozoq muxolifatiga koʻra, Irina Petrushovaning hibsga olinishi provokatsiya va aniq siyosiy asosga ega<ref name="www.ng.ru"/>. Rossiya matbuotining Moliya politsiyasi va Qozogʻiston Bosh prokuraturasi vakillari Irina Petrushova haqidagi voqeaga izoh berishdan bosh tortdilar va jurnalistning hibsga olinishi nima bilan bogʻliq ekanligiga javob bera olmadilar<ref name="www.ng.ru" />.
Qozogʻiston rasmiylarining Petrushovaga qoʻygan ayblovlarining qonuniyligiga shubha bir qator xalqaro tashkilotlar, xususan [[Yevropa parlamenti|, Yevropa parlamenti]] tomonidan 2003-yil 13-fevraldagi rezolyutsiyasida bildirilgan va mustaqil jurnalistni taʼqib qilishni toʻxtatishni talab qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0//EN&language=CS|sarlavha=European Parliament resolution on Kazakhstan|nashriyot=European Parliament|sana=13-fevral 2003-yil|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=17-may 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210517003008/https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-%2F%2FEP%2F%2FTEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0%2F%2FEN&language=CS}}</ref>, Chegara bilmas muxbirlar<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|sarlavha=Kazakh opposition newspaper editor arrested in Russia|sana=10-mart 2004-yil|nashriyot=www.rsf.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014908/http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|arxivsana=2015-02-16}}</ref> va [[Human Rights Watch]]<ref name="HUMAN RIGHTS"/>. Inson huquqlari va qonun ustuvorligi boʻyicha Qozogʻiston xalqaro byurosi taʼkidlaganidek,Petrushova tomonidan sodir etilgan huquqbuzarlik maʼmuriy hisoblanadi va Qozogʻiston qonunchiligida jinoiy javobgarlikka tortishni nazarda tutmaydi<ref name="КМБПЧиСЗ"/>.
Irina Petrushovaning ikki oʻgʻli bor<ref name="NYT"/>.
== Manbalari ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20150207071606/http://www.respublika-kz.info/ „Respublika“ axborot-tahliliy portali]
* [http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php CPJ profili] Arxivirovano 2013-yil 30-aprel.
* [https://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html PBS.org saytidagi tarjimai holi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121114135311/http://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html |date=14-noyabr 2012-yil }} Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
{{DEFAULTSORT:Petrushova, Irina}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1965-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:8-dekabrda tugʻilganlar]]
cl4hi5qlg3oue7kyr3xdiw2odsbnvqc
5995860
5995859
2026-04-14T09:12:46Z
KWiki78
246724
5995860
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Petrushova Irina Albertovna|tavallud sanasi=1965-yil 8-dekabr|tavallud joyi=Gorkiy viloyati|fuqaroligi=Rossiya|otasi=Albert Vladimirovich Petrushov|onasi=Lyudmila Petrushova|bolalari=ikki o'g'il|mukofotlari=CPJ International Press Freedom mukofoti|turmush oʻrtogʻi=Ketebaev Muratbek Kamalbaevich|sayt=https://www.facebook.com/ir.petrushova}}
'''Irina Albertovna Petrushova''' ([[1965]]-[[8-dekabr|yil 8-dekabr]], [[Nijniy novgorod viloyati|Gorkiy viloyati]]) – [[Qozogʻiston|qozogʻistonlik]] jurnalist, „Respublika“ gazetasi asoschisi va bosh muharriri (2000-yilda tashkil etilgan, keyinroq — „Respublika-delovoye obozreniye“, „Assandi-tayms“), respublika hokimiyati tomonidan yopilgan<ref name="respublika-kz.info"/><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists|sarlavha=Kazakhstan bans independent media, attacks journalists|muallif=Oksana Chelysheva|sana=12-dekabr 2012-yil|nashriyot=www.journalistiliitto.fi|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216052403/http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists/}}</ref>. Ayni paytda [ nima? ] vaqt „Respublika“ axborot-tahliliy portalining bosh muharriri — 2008-yildan beri nashr etilgan Qozogʻistonning yetakchi ommaviy axborot vositalaridan biri<ref name="AP">{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|sarlavha=Editor of independent Kazakh newspaper sentenced to prison, then amnestied, for alleged business violations|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091520/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref><ref name="respublika-kz.info" />.2002-yildan beri u Rossiyada yashaydi, [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] fuqaroligiga ega<ref name="respublika-kz.info" />.
2000-yillarning boshida, Qozogʻiston hukumatidagi korruptsiya haqida bir qator nashrlardan soʻng, Petrushovaning hayotiga tahdid solindi, bu esa uni Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur qildi<ref name="HUMAN RIGHTS">{{Veb manbasi|url=https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html|sarlavha=Kazakhstan Human Rights Developments of 2002|nashriyot=Human Rights|sana=2003|qaralgan sana=30-sentabr 2017-yil|arxivsana=13-may 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160513222905/https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html}}</ref>. 2002-yilda Petrushova [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasining]] [[CPJ International Press Freedom mukofoti|matbuot erkinligi boʻyicha xalqaro mukofoti]] bilan taqdirlangan. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasining 2007-yilgi mukofoti laureati<ref>{{Veb manbasi|url=http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-|sarlavha=Союз журналистов вручил традиционные премии|muallif=Панорама|sana=29-iyun 2007-yil|nashriyot=Kazakh Weekly Newspaper Панорама|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150215231701/http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-}}</ref>.Qozogʻistonda jurnalistika va demokratiyani rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun 2014-yil uchun Ozodlik mukofoti laureati.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.bureau.kz/data.php?page=&n_id=6802&l=|sarlavha=Состоялось вручение премии Свободы|muallif=Казахстанское международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=25-fevral 2014-yil|nashriyot=www.bureau.kz}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Hayoti ==
Irina Petrushova [[1965|1965-yilda]] [[Nijniy Novgorod]] yaqinida tugʻilgan<ref name="NYT">{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|sarlavha=Bruised, but Still Jabbing Kazakh Heavyweights|muallif=Michael Wines|sana=13-iyul 2012-yil|ish=The New York Times|arxivsana=28-sentabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130928072344/http://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|kirish sanasi=21-sentabr 2012-yil}}</ref>.Jurnalist Albert Petrushovning qizi, u [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasining „Pravda“ gazetasida muxbir boʻlib ishlagan va [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qozogʻiston SSR]] rahbariyati haqidagi tanqidiy nashrlari, shu jumladan,Siyosiy byuro aʼzosi [[Dinmuhammad Qoʻnayev|Dinmuhamed Kunaevning]] maqolalari bilan tanilgan. KPSS Markaziy Qoʻmitasi, nafaqaga yuborildi<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1980-yillarning boshlarida u [[Sankt-Peterburg davlat universiteti|Leningrad davlat universitetida tahsil]] olgan<ref name="NYT"/>.U jurnalistika fakultetiga, oʻz soʻzlari bilan aytganda, otasi taʼsirida oʻqishga kirdi, u bilan Sovet Ittifoqi boʻylab sayohat qildi va [[Ommaviy axborot vositalari|ommaviy axborot vositalarining]] ularga boʻlgan eʼtibori oddiy odamlar hayotiga qanday ijobiy taʼsir koʻrsatishini koʻrdi<ref name="respublika-kz.info">{{Veb manbasi|url=http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|sarlavha=Мы выжили тогда - мы выживем сейчас|muallif=Ирина Петрушова|sana=6-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.respublika-kz.info|qaralgan sana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216033915/http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|arxivsana=2015-02-16}}</ref>.
1992-yilning kuzida jurnalistning otasi Albert Petrushov [[Moskva|Moskvadagi]] Leningradskiy prospektini kesib oʻtayotganda avtohalokatga uchradi, natijada u jiddiy miya jarohati oldi. Uning Kunaev haqidagi kitobi uchun qoʻlyozmasi hushsiz holatda oʻgʻirlangan<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1998-yildan beri Irina Qozogʻiston hukumati tomonidan taʼqiblar tufayli oʻn yil ichida 10 ta ismni oʻzgartirgan „Respublika“ gazetasining bosh muharriri boʻlib ishlaydi<ref name="www.kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Нина Огнянова|sana=13-sentabr 2010-yil|nashriyot=www.cpj.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013051/http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php}}</ref><ref name="www.azattyq.com">{{Veb manbasi|url=http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html|sarlavha=Ирина Петрушова: Мои журналисты готовы выпускать «Республику» даже от руки|muallif=Султан-Хан Аккулы|sana=16-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.azattyq.com|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216015615/http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html}}</ref>,shu jumladan „Respublika“ gazetasining oʻzi, Iqtisodiyot. Moliya. Bozorlar", „Assandi-Tayms“, „Qonun. Siyosat. Iqtisodiyot“, „Respublika. Double 2“, „Respublika ovozi“ va boshqalar<ref name="respublika-kz.info"/>.
Nashr Qozogʻistonning siyosiy va iqtisodiy hayotini yoritib, prezident [[Nursulton Nazarboyev]] haqida tez-tez tanqidiy materiallarni chop ettirdi<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|sarlavha=2002 Awardee: Irina Petrushova|nashriyot=[[Committee to Protect Journalists]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/6GGDqQYzs?url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|arxivsana=2013-04-30}}</ref><ref name="respublika-kz.info"/>.Jumladan, uning atrofidagi [[Korrupsiya|korruptsiya]], moliyaviy janjal va qarindosh- [[Nepotizm|urugʻchilik]] haqida bir qator nashrlar nashr etilgan. Eng katta janjal Nazarboyev davlatning neft daromadlaridan 1 milliard AQSh [[AQSh dollari|dollarini]] [[Shveysariya]] bankidagi hisob raqamiga qoʻygani haqidagi iddaolar bilan bogʻliq<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile" />.Qozogʻiston hukumatining tushuntirishicha, mablagʻlar 1998-yilda milliy iqtisodiyotni qutqarish uchun foydalanilgan favqulodda vaziyat fondiga yoʻnaltirilgan. Qozogʻiston rasmiylarining „Respublika“ nashrlarini oddiy bosmaxonalarda chop etishni norasmiy taqiqlashi munosabati bilan gazeta bir muncha vaqt samizdat — printerlarda chop etishga majbur boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=«Казахстан: „Республика“ — еженедельник, на который не наденешь узду»|url=http://russian.eurasianet.org/node/58612|muallif=Джоанна Лиллис|sana=31-mart 2011-yil|nashriyot=www.eurasianet.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014756/http://russian.eurasianet.org/node/58612}}</ref><ref name="www.azattyq.com"/>. Qozogʻiston hukumatining bunday xatti-harakatlari inson huquqlari va xalqaro tashkilotlar, xususan, [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|YXHT]] tomonidan qoralandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|sarlavha=«ОБСЕ осудила санкции против газеты „Республика“»|ish=Vesti.kz|sana=22-sentabr 2009-yil|nashriyot=www.diapazon.kz|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014131/http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|arxivsana=2015-02-16}}</ref>
Qozogʻistonda Petrushova oʻzining kasbiy faoliyati tufayli turli taʼqiblarga uchragan, jumladan, soxta jinoyat ishi<ref name="КМБПЧиСЗ">{{Veb manbasi|url=http://www.kub.info/print.php?sid=1504|sarlavha=Мертвая собака - поджог - суд|muallif=Казахстанское Международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=www.kub.info|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216032318/http://www.kub.info/print.php?sid=1504|arxivsana=2015-02-16}}</ref><ref name="www.ng.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html|sarlavha=Подмосковный гамбит|muallif=Екатерина Блинова|sana=26-aprel 2014-yil|ish=«[[Независимая газета]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=3-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150303204430/http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html}}</ref><ref name="kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/doc/573175|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Геннадий Сысоев|sana=25-aprel 2014-yil|ish=«[[Коммерсантъ]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216020435/http://www.kommersant.ru/doc/573175}}</ref><ref name="dw.de">{{Veb manbasi|url=http://www.dw.de/насколько-свободны-сми-в-казахстане/a-16748096|sarlavha=Насколько свободны СМИ в Казахстане?|muallif=Никита Жолквер|sana=16-aprel 2013-yil|ish=[[Deutsche Welle]]|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013927/http://www.dw.de/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE-%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B-%D1%81%D0%BC%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5/a-16748096}}</ref>.2001-yil noyabr oyida Qozogʻiston hukumati vakili haftalik „Respublika“ gazetasining nazorat paketini sotib olishga urinib koʻrdi. [[Xalqaro xotin-qizlar kuni|Xalqaro xotin-qizlar kunida]] Petrushovaning uyiga dafn gulchambari yuborildi<ref name="HUMAN RIGHTS"/>.2002-yil yanvar oyida Qozogʻiston nashriyotlari gazetani chop etishdan bosh tortishni boshladilar, „keyingi safar imkoniyat boʻlmaydi“ yozuvi bilan boshi kesilgan it tahririyat eshigiga qadaldi va itning boshi ostonaga tashlandi. Petrushovaning uyi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|sarlavha=Police make arrests in firebombing attack on Kazakh newspaper office|muallif=Rozlana Taukina|sana=11-iyul 2012-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091529/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref>.It voqeasidan uch kun oʻtgach, gazeta idoralari oʻt oʻchirdi va yerga yondirildi<ref name="CPJprofile"/>.
Ushbu voqealar munosabati bilan Petrushova Qozogʻistonni tark etib, Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi<ref name="dw.de"/>.2002-yilda [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasi]] unga [[CPJ International Press Freedom mukofoti|soʻz erkinligi uchun Xalqaro matbuot erkinligi mukofotini]] topshirdi<ref name="CPJprofile"/>.
Moskvada Petrushova Qozogʻistonda joylashgan Assandi Times gazetasiga muharrirlik qilgan, u AQSh Adliya vazirligining prezident Nazarboyev va uning atrofidagilar 2000-yilda Amerika neft kompaniyalaridan 78 million dollar pora olgani haqidagi iddaolar boʻyicha tergovini keng yoritgan<ref name="press2004">{{Veb manbasi|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html|sarlavha=Attacks on the Press in 2004 - Kazakhstan|sana=2005-yil fevral|nashriyot=Committee to Protect Journalists via UNHCR|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=18-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121018174544/http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html}}</ref>
2004-yilda Petrushova Qozogʻiston iltimosiga binoan Rossiya [[Huquqni muhofaza qilish organlari|huquq-tartibot idoralari]] tomonidan [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] hibsga olingan, biroq bir necha soatdan keyin qoʻyib yuborilgan, chunki Rossiya Ichki ishlar vazirligi vakillari Qozogʻiston politsiyasining soʻrovi qozogʻistonlik boʻlganini tushuntirishgan. siyosiy xususiyatga ega<ref name="kommersant.ru"/>. Biroq, 2005-yil aprel oyida Irina Qozogʻiston hukumati iltimosiga binoan yana Moskva yaqinidagi Volokolamskda hibsga olingan, u soliq toʻlashdan boʻyin tovlaganlikda va Qozogʻiston fuqaroligi qonunlarini buzganlikda ayblanib [[Ekstraditsiya|ekstraditsiya qilinishini soʻragan]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|sarlavha=Russia refuses to extradite Kazakh opposition newspaper editor|sana=25-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Associated Press]] {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-dekabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131106001455/http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|arxivsana=2013-11-06}}</ref>.Biroq, [[Moskva viloyati]] prokuraturasi Qozogʻistonda qoʻyilgan ayblovlar boʻyicha daʼvo muddati tugagan deb qaror qildi, bundan tashqari, Rossiya Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasiga muvofiq, oʻz fuqarolarini ekstraditsiya qilmasligi koʻrsatilgan<ref name="RFE-RL">{{Veb manbasi|url=http://www.rferl.org/content/article/1058644.html|sarlavha=Russia Releases Editor Of Kazakh Opposition Weekly|sana=26-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=14-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121014130724/http://www.rferl.org/content/article/1058644.html}}</ref><ref name="kommersant.ru" />. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi raisi Seytkazi Mataev va qozoq muxolifatiga koʻra, Irina Petrushovaning hibsga olinishi provokatsiya va aniq siyosiy asosga ega<ref name="www.ng.ru"/>. Rossiya matbuotining Moliya politsiyasi va Qozogʻiston Bosh prokuraturasi vakillari Irina Petrushova haqidagi voqeaga izoh berishdan bosh tortdilar va jurnalistning hibsga olinishi nima bilan bogʻliq ekanligiga javob bera olmadilar<ref name="www.ng.ru" />.
Qozogʻiston rasmiylarining Petrushovaga qoʻygan ayblovlarining qonuniyligiga shubha bir qator xalqaro tashkilotlar, xususan [[Yevropa parlamenti|, Yevropa parlamenti]] tomonidan 2003-yil 13-fevraldagi rezolyutsiyasida bildirilgan va mustaqil jurnalistni taʼqib qilishni toʻxtatishni talab qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0//EN&language=CS|sarlavha=European Parliament resolution on Kazakhstan|nashriyot=European Parliament|sana=13-fevral 2003-yil|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=17-may 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210517003008/https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-%2F%2FEP%2F%2FTEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0%2F%2FEN&language=CS}}</ref>, Chegara bilmas muxbirlar<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|sarlavha=Kazakh opposition newspaper editor arrested in Russia|sana=10-mart 2004-yil|nashriyot=www.rsf.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014908/http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|arxivsana=2015-02-16}}</ref> va [[Human Rights Watch]]<ref name="HUMAN RIGHTS"/>. Inson huquqlari va qonun ustuvorligi boʻyicha Qozogʻiston xalqaro byurosi taʼkidlaganidek,Petrushova tomonidan sodir etilgan huquqbuzarlik maʼmuriy hisoblanadi va Qozogʻiston qonunchiligida jinoiy javobgarlikka tortishni nazarda tutmaydi<ref name="КМБПЧиСЗ"/>.
Irina Petrushovaning ikki oʻgʻli bor<ref name="NYT"/>.
== Manbalari ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20150207071606/http://www.respublika-kz.info/ „Respublika“ axborot-tahliliy portali]
* [http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php CPJ profili] Arxivirovano 2013-yil 30-aprel.
* [https://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html PBS.org saytidagi tarjimai holi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121114135311/http://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html |date=14-noyabr 2012-yil }} Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
{{DEFAULTSORT:Petrushova, Irina}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1965-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:8-dekabrda tugʻilganlar]]
sv402kxrufscrsvcqyfphy8ryar566n
5995862
5995860
2026-04-14T09:13:19Z
KWiki78
246724
5995862
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Petrushova Irina Albertovna|tavallud sanasi=1965-yil 8-dekabr|tavallud joyi=Gorkiy viloyati|fuqaroligi=Rossiya|otasi=Albert Vladimirovich Petrushov|onasi=Lyudmila Petrushova|bolalari=ikki o'g'il|mukofotlari=CPJ International Press Freedom mukofoti|turmush oʻrtogʻi=Ketebaev Muratbek Kamalbaevich|sayt=https://www.facebook.com/ir.petrushova}}
'''Irina Albertovna Petrushova''' ([[1965]]-[[8-dekabr|yil 8-dekabr]], [[Nijniy novgorod viloyati|Gorkiy viloyati]]) – [[Qozogʻiston|qozogʻistonlik]] [[jurnalist]], „Respublika“ gazetasi asoschisi va bosh muharriri (2000-yilda tashkil etilgan, keyinroq — „Respublika-delovoye obozreniye“, „Assandi-tayms“), respublika hokimiyati tomonidan yopilgan<ref name="respublika-kz.info"/><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists|sarlavha=Kazakhstan bans independent media, attacks journalists|muallif=Oksana Chelysheva|sana=12-dekabr 2012-yil|nashriyot=www.journalistiliitto.fi|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216052403/http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists/}}</ref>. Ayni paytda [ nima? ] vaqt „Respublika“ axborot-tahliliy portalining bosh muharriri — 2008-yildan beri nashr etilgan Qozogʻistonning yetakchi ommaviy axborot vositalaridan biri<ref name="AP">{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|sarlavha=Editor of independent Kazakh newspaper sentenced to prison, then amnestied, for alleged business violations|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091520/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref><ref name="respublika-kz.info" />.2002-yildan beri u Rossiyada yashaydi, [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] fuqaroligiga ega<ref name="respublika-kz.info" />.
2000-yillarning boshida, Qozogʻiston hukumatidagi korruptsiya haqida bir qator nashrlardan soʻng, Petrushovaning hayotiga tahdid solindi, bu esa uni Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur qildi<ref name="HUMAN RIGHTS">{{Veb manbasi|url=https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html|sarlavha=Kazakhstan Human Rights Developments of 2002|nashriyot=Human Rights|sana=2003|qaralgan sana=30-sentabr 2017-yil|arxivsana=13-may 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160513222905/https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html}}</ref>. 2002-yilda Petrushova [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasining]] [[CPJ International Press Freedom mukofoti|matbuot erkinligi boʻyicha xalqaro mukofoti]] bilan taqdirlangan. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasining 2007-yilgi mukofoti laureati<ref>{{Veb manbasi|url=http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-|sarlavha=Союз журналистов вручил традиционные премии|muallif=Панорама|sana=29-iyun 2007-yil|nashriyot=Kazakh Weekly Newspaper Панорама|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150215231701/http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-}}</ref>.Qozogʻistonda jurnalistika va demokratiyani rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun 2014-yil uchun Ozodlik mukofoti laureati.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.bureau.kz/data.php?page=&n_id=6802&l=|sarlavha=Состоялось вручение премии Свободы|muallif=Казахстанское международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=25-fevral 2014-yil|nashriyot=www.bureau.kz}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Hayoti ==
Irina Petrushova [[1965|1965-yilda]] [[Nijniy Novgorod]] yaqinida tugʻilgan<ref name="NYT">{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|sarlavha=Bruised, but Still Jabbing Kazakh Heavyweights|muallif=Michael Wines|sana=13-iyul 2012-yil|ish=The New York Times|arxivsana=28-sentabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130928072344/http://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|kirish sanasi=21-sentabr 2012-yil}}</ref>.Jurnalist Albert Petrushovning qizi, u [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasining „Pravda“ gazetasida muxbir boʻlib ishlagan va [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qozogʻiston SSR]] rahbariyati haqidagi tanqidiy nashrlari, shu jumladan,Siyosiy byuro aʼzosi [[Dinmuhammad Qoʻnayev|Dinmuhamed Kunaevning]] maqolalari bilan tanilgan. KPSS Markaziy Qoʻmitasi, nafaqaga yuborildi<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1980-yillarning boshlarida u [[Sankt-Peterburg davlat universiteti|Leningrad davlat universitetida tahsil]] olgan<ref name="NYT"/>.U jurnalistika fakultetiga, oʻz soʻzlari bilan aytganda, otasi taʼsirida oʻqishga kirdi, u bilan Sovet Ittifoqi boʻylab sayohat qildi va [[Ommaviy axborot vositalari|ommaviy axborot vositalarining]] ularga boʻlgan eʼtibori oddiy odamlar hayotiga qanday ijobiy taʼsir koʻrsatishini koʻrdi<ref name="respublika-kz.info">{{Veb manbasi|url=http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|sarlavha=Мы выжили тогда - мы выживем сейчас|muallif=Ирина Петрушова|sana=6-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.respublika-kz.info|qaralgan sana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216033915/http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|arxivsana=2015-02-16}}</ref>.
1992-yilning kuzida jurnalistning otasi Albert Petrushov [[Moskva|Moskvadagi]] Leningradskiy prospektini kesib oʻtayotganda avtohalokatga uchradi, natijada u jiddiy miya jarohati oldi. Uning Kunaev haqidagi kitobi uchun qoʻlyozmasi hushsiz holatda oʻgʻirlangan<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1998-yildan beri Irina Qozogʻiston hukumati tomonidan taʼqiblar tufayli oʻn yil ichida 10 ta ismni oʻzgartirgan „Respublika“ gazetasining bosh muharriri boʻlib ishlaydi<ref name="www.kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Нина Огнянова|sana=13-sentabr 2010-yil|nashriyot=www.cpj.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013051/http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php}}</ref><ref name="www.azattyq.com">{{Veb manbasi|url=http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html|sarlavha=Ирина Петрушова: Мои журналисты готовы выпускать «Республику» даже от руки|muallif=Султан-Хан Аккулы|sana=16-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.azattyq.com|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216015615/http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html}}</ref>,shu jumladan „Respublika“ gazetasining oʻzi, Iqtisodiyot. Moliya. Bozorlar", „Assandi-Tayms“, „Qonun. Siyosat. Iqtisodiyot“, „Respublika. Double 2“, „Respublika ovozi“ va boshqalar<ref name="respublika-kz.info"/>.
Nashr Qozogʻistonning siyosiy va iqtisodiy hayotini yoritib, prezident [[Nursulton Nazarboyev]] haqida tez-tez tanqidiy materiallarni chop ettirdi<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|sarlavha=2002 Awardee: Irina Petrushova|nashriyot=[[Committee to Protect Journalists]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/6GGDqQYzs?url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|arxivsana=2013-04-30}}</ref><ref name="respublika-kz.info"/>.Jumladan, uning atrofidagi [[Korrupsiya|korruptsiya]], moliyaviy janjal va qarindosh- [[Nepotizm|urugʻchilik]] haqida bir qator nashrlar nashr etilgan. Eng katta janjal Nazarboyev davlatning neft daromadlaridan 1 milliard AQSh [[AQSh dollari|dollarini]] [[Shveysariya]] bankidagi hisob raqamiga qoʻygani haqidagi iddaolar bilan bogʻliq<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile" />.Qozogʻiston hukumatining tushuntirishicha, mablagʻlar 1998-yilda milliy iqtisodiyotni qutqarish uchun foydalanilgan favqulodda vaziyat fondiga yoʻnaltirilgan. Qozogʻiston rasmiylarining „Respublika“ nashrlarini oddiy bosmaxonalarda chop etishni norasmiy taqiqlashi munosabati bilan gazeta bir muncha vaqt samizdat — printerlarda chop etishga majbur boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=«Казахстан: „Республика“ — еженедельник, на который не наденешь узду»|url=http://russian.eurasianet.org/node/58612|muallif=Джоанна Лиллис|sana=31-mart 2011-yil|nashriyot=www.eurasianet.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014756/http://russian.eurasianet.org/node/58612}}</ref><ref name="www.azattyq.com"/>. Qozogʻiston hukumatining bunday xatti-harakatlari inson huquqlari va xalqaro tashkilotlar, xususan, [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|YXHT]] tomonidan qoralandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|sarlavha=«ОБСЕ осудила санкции против газеты „Республика“»|ish=Vesti.kz|sana=22-sentabr 2009-yil|nashriyot=www.diapazon.kz|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014131/http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|arxivsana=2015-02-16}}</ref>
Qozogʻistonda Petrushova oʻzining kasbiy faoliyati tufayli turli taʼqiblarga uchragan, jumladan, soxta jinoyat ishi<ref name="КМБПЧиСЗ">{{Veb manbasi|url=http://www.kub.info/print.php?sid=1504|sarlavha=Мертвая собака - поджог - суд|muallif=Казахстанское Международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=www.kub.info|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216032318/http://www.kub.info/print.php?sid=1504|arxivsana=2015-02-16}}</ref><ref name="www.ng.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html|sarlavha=Подмосковный гамбит|muallif=Екатерина Блинова|sana=26-aprel 2014-yil|ish=«[[Независимая газета]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=3-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150303204430/http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html}}</ref><ref name="kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/doc/573175|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Геннадий Сысоев|sana=25-aprel 2014-yil|ish=«[[Коммерсантъ]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216020435/http://www.kommersant.ru/doc/573175}}</ref><ref name="dw.de">{{Veb manbasi|url=http://www.dw.de/насколько-свободны-сми-в-казахстане/a-16748096|sarlavha=Насколько свободны СМИ в Казахстане?|muallif=Никита Жолквер|sana=16-aprel 2013-yil|ish=[[Deutsche Welle]]|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013927/http://www.dw.de/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE-%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B-%D1%81%D0%BC%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5/a-16748096}}</ref>.2001-yil noyabr oyida Qozogʻiston hukumati vakili haftalik „Respublika“ gazetasining nazorat paketini sotib olishga urinib koʻrdi. [[Xalqaro xotin-qizlar kuni|Xalqaro xotin-qizlar kunida]] Petrushovaning uyiga dafn gulchambari yuborildi<ref name="HUMAN RIGHTS"/>.2002-yil yanvar oyida Qozogʻiston nashriyotlari gazetani chop etishdan bosh tortishni boshladilar, „keyingi safar imkoniyat boʻlmaydi“ yozuvi bilan boshi kesilgan it tahririyat eshigiga qadaldi va itning boshi ostonaga tashlandi. Petrushovaning uyi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|sarlavha=Police make arrests in firebombing attack on Kazakh newspaper office|muallif=Rozlana Taukina|sana=11-iyul 2012-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091529/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref>.It voqeasidan uch kun oʻtgach, gazeta idoralari oʻt oʻchirdi va yerga yondirildi<ref name="CPJprofile"/>.
Ushbu voqealar munosabati bilan Petrushova Qozogʻistonni tark etib, Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi<ref name="dw.de"/>.2002-yilda [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasi]] unga [[CPJ International Press Freedom mukofoti|soʻz erkinligi uchun Xalqaro matbuot erkinligi mukofotini]] topshirdi<ref name="CPJprofile"/>.
Moskvada Petrushova Qozogʻistonda joylashgan Assandi Times gazetasiga muharrirlik qilgan, u AQSh Adliya vazirligining prezident Nazarboyev va uning atrofidagilar 2000-yilda Amerika neft kompaniyalaridan 78 million dollar pora olgani haqidagi iddaolar boʻyicha tergovini keng yoritgan<ref name="press2004">{{Veb manbasi|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html|sarlavha=Attacks on the Press in 2004 - Kazakhstan|sana=2005-yil fevral|nashriyot=Committee to Protect Journalists via UNHCR|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=18-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121018174544/http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html}}</ref>
2004-yilda Petrushova Qozogʻiston iltimosiga binoan Rossiya [[Huquqni muhofaza qilish organlari|huquq-tartibot idoralari]] tomonidan [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] hibsga olingan, biroq bir necha soatdan keyin qoʻyib yuborilgan, chunki Rossiya Ichki ishlar vazirligi vakillari Qozogʻiston politsiyasining soʻrovi qozogʻistonlik boʻlganini tushuntirishgan. siyosiy xususiyatga ega<ref name="kommersant.ru"/>. Biroq, 2005-yil aprel oyida Irina Qozogʻiston hukumati iltimosiga binoan yana Moskva yaqinidagi Volokolamskda hibsga olingan, u soliq toʻlashdan boʻyin tovlaganlikda va Qozogʻiston fuqaroligi qonunlarini buzganlikda ayblanib [[Ekstraditsiya|ekstraditsiya qilinishini soʻragan]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|sarlavha=Russia refuses to extradite Kazakh opposition newspaper editor|sana=25-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Associated Press]] {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-dekabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131106001455/http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|arxivsana=2013-11-06}}</ref>.Biroq, [[Moskva viloyati]] prokuraturasi Qozogʻistonda qoʻyilgan ayblovlar boʻyicha daʼvo muddati tugagan deb qaror qildi, bundan tashqari, Rossiya Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasiga muvofiq, oʻz fuqarolarini ekstraditsiya qilmasligi koʻrsatilgan<ref name="RFE-RL">{{Veb manbasi|url=http://www.rferl.org/content/article/1058644.html|sarlavha=Russia Releases Editor Of Kazakh Opposition Weekly|sana=26-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=14-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121014130724/http://www.rferl.org/content/article/1058644.html}}</ref><ref name="kommersant.ru" />. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi raisi Seytkazi Mataev va qozoq muxolifatiga koʻra, Irina Petrushovaning hibsga olinishi provokatsiya va aniq siyosiy asosga ega<ref name="www.ng.ru"/>. Rossiya matbuotining Moliya politsiyasi va Qozogʻiston Bosh prokuraturasi vakillari Irina Petrushova haqidagi voqeaga izoh berishdan bosh tortdilar va jurnalistning hibsga olinishi nima bilan bogʻliq ekanligiga javob bera olmadilar<ref name="www.ng.ru" />.
Qozogʻiston rasmiylarining Petrushovaga qoʻygan ayblovlarining qonuniyligiga shubha bir qator xalqaro tashkilotlar, xususan [[Yevropa parlamenti|, Yevropa parlamenti]] tomonidan 2003-yil 13-fevraldagi rezolyutsiyasida bildirilgan va mustaqil jurnalistni taʼqib qilishni toʻxtatishni talab qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0//EN&language=CS|sarlavha=European Parliament resolution on Kazakhstan|nashriyot=European Parliament|sana=13-fevral 2003-yil|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=17-may 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210517003008/https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-%2F%2FEP%2F%2FTEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0%2F%2FEN&language=CS}}</ref>, Chegara bilmas muxbirlar<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|sarlavha=Kazakh opposition newspaper editor arrested in Russia|sana=10-mart 2004-yil|nashriyot=www.rsf.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014908/http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|arxivsana=2015-02-16}}</ref> va [[Human Rights Watch]]<ref name="HUMAN RIGHTS"/>. Inson huquqlari va qonun ustuvorligi boʻyicha Qozogʻiston xalqaro byurosi taʼkidlaganidek,Petrushova tomonidan sodir etilgan huquqbuzarlik maʼmuriy hisoblanadi va Qozogʻiston qonunchiligida jinoiy javobgarlikka tortishni nazarda tutmaydi<ref name="КМБПЧиСЗ"/>.
Irina Petrushovaning ikki oʻgʻli bor<ref name="NYT"/>.
== Manbalari ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20150207071606/http://www.respublika-kz.info/ „Respublika“ axborot-tahliliy portali]
* [http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php CPJ profili] Arxivirovano 2013-yil 30-aprel.
* [https://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html PBS.org saytidagi tarjimai holi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121114135311/http://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html |date=14-noyabr 2012-yil }} Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
{{DEFAULTSORT:Petrushova, Irina}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1965-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:8-dekabrda tugʻilganlar]]
7g8jrqaz78984duwrtmdsw1rlmtmb9p
5995863
5995862
2026-04-14T09:13:36Z
KWiki78
246724
5995863
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Petrushova Irina Albertovna|tavallud sanasi=1965-yil 8-dekabr|tavallud joyi=Gorkiy viloyati|fuqaroligi=Rossiya|otasi=Albert Vladimirovich Petrushov|onasi=Lyudmila Petrushova|bolalari=ikki o'g'il|mukofotlari=CPJ International Press Freedom mukofoti|turmush oʻrtogʻi=Ketebaev Muratbek Kamalbaevich|sayt=https://www.facebook.com/ir.petrushova}}
'''Irina Albertovna Petrushova''' ([[1965]]-[[8-dekabr|yil 8-dekabr]], [[Nijniy novgorod viloyati|Gorkiy viloyati]]) – [[Qozogʻiston|qozogʻistonlik]] [[jurnalist]], „Respublika“ gazetasi asoschisi va bosh muharriri (2000-yilda tashkil etilgan, keyinroq — „Respublika-delovoye obozreniye“, „Assandi-tayms“), respublika hokimiyati tomonidan yopilgan<ref name="respublika-kz.info"/><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists|sarlavha=Kazakhstan bans independent media, attacks journalists|muallif=Oksana Chelysheva|sana=12-dekabr 2012-yil|nashriyot=www.journalistiliitto.fi|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216052403/http://www.journalistiliitto.fi.pwire.fi/in-english/news/kazakhstan-bans-independent-media-attacks-journalists/}}</ref>. Ayni paytda [ nima? ] vaqt „Respublika“ axborot-tahliliy portalining bosh muharriri — 2008-yildan beri nashr etilgan Qozogʻistonning yetakchi ommaviy axborot vositalaridan biri<ref name="AP">{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|sarlavha=Editor of independent Kazakh newspaper sentenced to prison, then amnestied, for alleged business violations|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091520/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54085477.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref><ref name="respublika-kz.info" />.2002-yildan beri u Rossiyada yashaydi, [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] fuqaroligiga ega<ref name="respublika-kz.info" />.
2000-yillarning boshida, Qozogʻiston hukumatidagi korruptsiya haqida bir qator nashrlardan soʻng, Petrushovaning hayotiga tahdid solindi, bu esa uni Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur qildi<ref name="HUMAN RIGHTS">{{Veb manbasi|url=https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html|sarlavha=Kazakhstan Human Rights Developments of 2002|nashriyot=Human Rights|sana=2003|qaralgan sana=30-sentabr 2017-yil|arxivsana=13-may 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160513222905/https://www.hrw.org/legacy/wr2k3/europe8.html}}</ref>. 2002-yilda Petrushova [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasining]] [[CPJ International Press Freedom mukofoti|matbuot erkinligi boʻyicha xalqaro mukofoti]] bilan taqdirlangan. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasining 2007-yilgi mukofoti laureati<ref>{{Veb manbasi|url=http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-|sarlavha=Союз журналистов вручил традиционные премии|muallif=Панорама|sana=29-iyun 2007-yil|nashriyot=Kazakh Weekly Newspaper Панорама|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150215231701/http://panoramakz.com/index.php/world/item/18694-}}</ref>.Qozogʻistonda jurnalistika va demokratiyani rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun 2014-yil uchun Ozodlik mukofoti laureati.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.bureau.kz/data.php?page=&n_id=6802&l=|sarlavha=Состоялось вручение премии Свободы|muallif=Казахстанское международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=25-fevral 2014-yil|nashriyot=www.bureau.kz}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Hayoti ==
Irina Petrushova [[1965|1965-yilda]] [[Nijniy Novgorod]] yaqinida tugʻilgan<ref name="NYT">{{Veb manbasi|url=https://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|sarlavha=Bruised, but Still Jabbing Kazakh Heavyweights|muallif=Michael Wines|sana=13-iyul 2012-yil|ish=The New York Times|arxivsana=28-sentabr 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130928072344/http://www.nytimes.com/2002/07/13/world/the-saturday-profile-bruised-but-still-jabbing-kazakh-heavyweights.html?pagewanted=all&src=pm|kirish sanasi=21-sentabr 2012-yil}}</ref>.Jurnalist Albert Petrushovning qizi, u [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] Markaziy Qoʻmitasining „Pravda“ gazetasida muxbir boʻlib ishlagan va [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qozogʻiston SSR]] rahbariyati haqidagi tanqidiy nashrlari, shu jumladan,Siyosiy byuro aʼzosi [[Dinmuhammad Qoʻnayev|Dinmuhamed Kunaevning]] maqolalari bilan tanilgan. KPSS Markaziy Qoʻmitasi, nafaqaga yuborildi<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1980-yillarning boshlarida u [[Sankt-Peterburg davlat universiteti|Leningrad davlat universitetida tahsil]] olgan<ref name="NYT"/>.U jurnalistika fakultetiga, oʻz soʻzlari bilan aytganda, otasi taʼsirida oʻqishga kirdi, u bilan Sovet Ittifoqi boʻylab sayohat qildi va [[Ommaviy axborot vositalari|ommaviy axborot vositalarining]] ularga boʻlgan eʼtibori oddiy odamlar hayotiga qanday ijobiy taʼsir koʻrsatishini koʻrdi<ref name="respublika-kz.info">{{Veb manbasi|url=http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|sarlavha=Мы выжили тогда - мы выживем сейчас|muallif=Ирина Петрушова|sana=6-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.respublika-kz.info|qaralgan sana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216033915/http://www.respublika-kz.info/news/politics/5665|arxivsana=2015-02-16}}</ref>.
1992-yilning kuzida jurnalistning otasi Albert Petrushov [[Moskva|Moskvadagi]] Leningradskiy prospektini kesib oʻtayotganda avtohalokatga uchradi, natijada u jiddiy miya jarohati oldi. Uning Kunaev haqidagi kitobi uchun qoʻlyozmasi hushsiz holatda oʻgʻirlangan<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile"/><ref name="respublika-kz.info"/>.
1998-yildan beri Irina Qozogʻiston hukumati tomonidan taʼqiblar tufayli oʻn yil ichida 10 ta ismni oʻzgartirgan „Respublika“ gazetasining bosh muharriri boʻlib ishlaydi<ref name="www.kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Нина Огнянова|sana=13-sentabr 2010-yil|nashriyot=www.cpj.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013051/http://cpj.org/ru/2010/09/post-17.php}}</ref><ref name="www.azattyq.com">{{Veb manbasi|url=http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html|sarlavha=Ирина Петрушова: Мои журналисты готовы выпускать «Республику» даже от руки|muallif=Султан-Хан Аккулы|sana=16-oktabr 2009-yil|nashriyot=www.azattyq.com|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216015615/http://rus.azattyq.mobi/a/Irina_Petrusheva_Respublika/1850544.html}}</ref>,shu jumladan „Respublika“ gazetasining oʻzi, Iqtisodiyot. Moliya. Bozorlar", „Assandi-Tayms“, „Qonun. Siyosat. Iqtisodiyot“, „Respublika. Double 2“, „Respublika ovozi“ va boshqalar<ref name="respublika-kz.info"/>.
Nashr Qozogʻistonning siyosiy va iqtisodiy hayotini yoritib, prezident [[Nursulton Nazarboyev]] haqida tez-tez tanqidiy materiallarni chop ettirdi<ref name="NYT"/><ref name="CPJprofile">{{Veb manbasi|url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|sarlavha=2002 Awardee: Irina Petrushova|nashriyot=[[Committee to Protect Journalists]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/6GGDqQYzs?url=http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php|arxivsana=2013-04-30}}</ref><ref name="respublika-kz.info"/>.Jumladan, uning atrofidagi [[Korrupsiya|korruptsiya]], moliyaviy janjal va qarindosh- [[Nepotizm|urugʻchilik]] haqida bir qator nashrlar nashr etilgan. Eng katta janjal Nazarboyev davlatning neft daromadlaridan 1 milliard AQSh [[AQSh dollari|dollarini]] [[Shveysariya]] bankidagi hisob raqamiga qoʻygani haqidagi iddaolar bilan bogʻliq<ref name="NYT" /><ref name="CPJprofile" />.Qozogʻiston hukumatining tushuntirishicha, mablagʻlar 1998-yilda milliy iqtisodiyotni qutqarish uchun foydalanilgan favqulodda vaziyat fondiga yoʻnaltirilgan. Qozogʻiston rasmiylarining „Respublika“ nashrlarini oddiy bosmaxonalarda chop etishni norasmiy taqiqlashi munosabati bilan gazeta bir muncha vaqt samizdat — printerlarda chop etishga majbur boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=«Казахстан: „Республика“ — еженедельник, на который не наденешь узду»|url=http://russian.eurasianet.org/node/58612|muallif=Джоанна Лиллис|sana=31-mart 2011-yil|nashriyot=www.eurasianet.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014756/http://russian.eurasianet.org/node/58612}}</ref><ref name="www.azattyq.com"/>. Qozogʻiston hukumatining bunday xatti-harakatlari inson huquqlari va xalqaro tashkilotlar, xususan, [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|YXHT]] tomonidan qoralandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|sarlavha=«ОБСЕ осудила санкции против газеты „Республика“»|ish=Vesti.kz|sana=22-sentabr 2009-yil|nashriyot=www.diapazon.kz|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014131/http://www.diapazon.kz/kazakhstan/19903-obse-osudila-sankcii-protiv-gazety-respublika.html|arxivsana=2015-02-16}}</ref>
Qozogʻistonda Petrushova oʻzining kasbiy faoliyati tufayli turli taʼqiblarga uchragan, jumladan, soxta jinoyat ishi<ref name="КМБПЧиСЗ">{{Veb manbasi|url=http://www.kub.info/print.php?sid=1504|sarlavha=Мертвая собака - поджог - суд|muallif=Казахстанское Международное бюро по правам человека и соблюдению законности|sana=4-iyul 2002-yil|nashriyot=www.kub.info|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216032318/http://www.kub.info/print.php?sid=1504|arxivsana=2015-02-16}}</ref><ref name="www.ng.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html|sarlavha=Подмосковный гамбит|muallif=Екатерина Блинова|sana=26-aprel 2014-yil|ish=«[[Независимая газета]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=3-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150303204430/http://www.ng.ru/events/2005-04-26/9_gambit.html}}</ref><ref name="kommersant.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/doc/573175|sarlavha=Засада с загранпаспортом|muallif=Геннадий Сысоев|sana=25-aprel 2014-yil|ish=«[[Коммерсантъ]]»|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216020435/http://www.kommersant.ru/doc/573175}}</ref><ref name="dw.de">{{Veb manbasi|url=http://www.dw.de/насколько-свободны-сми-в-казахстане/a-16748096|sarlavha=Насколько свободны СМИ в Казахстане?|muallif=Никита Жолквер|sana=16-aprel 2013-yil|ish=[[Deutsche Welle]]|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=16-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216013927/http://www.dw.de/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D0%BE-%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B-%D1%81%D0%BC%D0%B8-%D0%B2-%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5/a-16748096}}</ref>.2001-yil noyabr oyida Qozogʻiston hukumati vakili haftalik „Respublika“ gazetasining nazorat paketini sotib olishga urinib koʻrdi. [[Xalqaro xotin-qizlar kuni|Xalqaro xotin-qizlar kunida]] Petrushovaning uyiga dafn gulchambari yuborildi<ref name="HUMAN RIGHTS"/>.2002-yil yanvar oyida Qozogʻiston nashriyotlari gazetani chop etishdan bosh tortishni boshladilar, „keyingi safar imkoniyat boʻlmaydi“ yozuvi bilan boshi kesilgan it tahririyat eshigiga qadaldi va itning boshi ostonaga tashlandi. Petrushovaning uyi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|sarlavha=Police make arrests in firebombing attack on Kazakh newspaper office|muallif=Rozlana Taukina|sana=11-iyul 2012-yil|nashriyot=Associated Press {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-sentabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140611091529/http://www.highbeam.com/doc/1P1-54298250.html|arxivsana=2014-06-11}}</ref>.It voqeasidan uch kun oʻtgach, gazeta idoralari oʻt oʻchirdi va yerga yondirildi<ref name="CPJprofile"/>.
Ushbu voqealar munosabati bilan Petrushova Qozogʻistonni tark etib, Rossiyaga koʻchib oʻtishga majbur boʻldi<ref name="dw.de"/>.2002-yilda [[Jurnalistlarni himoya qilish qo‘mitasi|Jurnalistlarni himoya qilish qoʻmitasi]] unga [[CPJ International Press Freedom mukofoti|soʻz erkinligi uchun Xalqaro matbuot erkinligi mukofotini]] topshirdi<ref name="CPJprofile"/>.
Moskvada Petrushova Qozogʻistonda joylashgan Assandi Times gazetasiga muharrirlik qilgan, u AQSh Adliya vazirligining prezident Nazarboyev va uning atrofidagilar 2000-yilda Amerika neft kompaniyalaridan 78 million dollar pora olgani haqidagi iddaolar boʻyicha tergovini keng yoritgan<ref name="press2004">{{Veb manbasi|url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html|sarlavha=Attacks on the Press in 2004 - Kazakhstan|sana=2005-yil fevral|nashriyot=Committee to Protect Journalists via UNHCR|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=18-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121018174544/http://www.unhcr.org/refworld/country,,CPJ,ANNUALREPORT,KAZ,,47c566df23,0.html}}</ref>
2004-yilda Petrushova Qozogʻiston iltimosiga binoan Rossiya [[Huquqni muhofaza qilish organlari|huquq-tartibot idoralari]] tomonidan [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgda]] hibsga olingan, biroq bir necha soatdan keyin qoʻyib yuborilgan, chunki Rossiya Ichki ishlar vazirligi vakillari Qozogʻiston politsiyasining soʻrovi qozogʻistonlik boʻlganini tushuntirishgan. siyosiy xususiyatga ega<ref name="kommersant.ru"/>. Biroq, 2005-yil aprel oyida Irina Qozogʻiston hukumati iltimosiga binoan yana Moskva yaqinidagi Volokolamskda hibsga olingan, u soliq toʻlashdan boʻyin tovlaganlikda va Qozogʻiston fuqaroligi qonunlarini buzganlikda ayblanib [[Ekstraditsiya|ekstraditsiya qilinishini soʻragan]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|sarlavha=Russia refuses to extradite Kazakh opposition newspaper editor|sana=25-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Associated Press]] {{Subscription required|via=[[HighBeam Research]]}}|qaralgan sana=21-dekabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131106001455/http://www.highbeam.com/doc/1P1-107832263.html|arxivsana=2013-11-06}}</ref>.Biroq, [[Moskva viloyati]] prokuraturasi Qozogʻistonda qoʻyilgan ayblovlar boʻyicha daʼvo muddati tugagan deb qaror qildi, bundan tashqari, Rossiya Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasiga muvofiq, oʻz fuqarolarini ekstraditsiya qilmasligi koʻrsatilgan<ref name="RFE-RL">{{Veb manbasi|url=http://www.rferl.org/content/article/1058644.html|sarlavha=Russia Releases Editor Of Kazakh Opposition Weekly|sana=26-aprel 2005-yil|nashriyot=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|qaralgan sana=9-iyun 2011-yil|arxivsana=14-oktabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121014130724/http://www.rferl.org/content/article/1058644.html}}</ref><ref name="kommersant.ru" />. Qozogʻiston Jurnalistlar uyushmasi raisi Seytkazi Mataev va qozoq muxolifatiga koʻra, Irina Petrushovaning hibsga olinishi provokatsiya va aniq siyosiy asosga ega<ref name="www.ng.ru"/>. Rossiya matbuotining Moliya politsiyasi va Qozogʻiston Bosh prokuraturasi vakillari Irina Petrushova haqidagi voqeaga izoh berishdan bosh tortdilar va jurnalistning hibsga olinishi nima bilan bogʻliq ekanligiga javob bera olmadilar<ref name="www.ng.ru" />.
Qozogʻiston rasmiylarining Petrushovaga qoʻygan ayblovlarining qonuniyligiga shubha bir qator xalqaro tashkilotlar, xususan [[Yevropa parlamenti|, Yevropa parlamenti]] tomonidan 2003-yil 13-fevraldagi rezolyutsiyasida bildirilgan va mustaqil jurnalistni taʼqib qilishni toʻxtatishni talab qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0//EN&language=CS|sarlavha=European Parliament resolution on Kazakhstan|nashriyot=European Parliament|sana=13-fevral 2003-yil|qaralgan sana=30-mart 2022-yil|arxivsana=17-may 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210517003008/https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-%2F%2FEP%2F%2FTEXT+TA+P5-TA-2003-0064+0+DOC+XML+V0%2F%2FEN&language=CS}}</ref>, Chegara bilmas muxbirlar<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|sarlavha=Kazakh opposition newspaper editor arrested in Russia|sana=10-mart 2004-yil|nashriyot=www.rsf.org|qaralgan sana=15-fevral 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150216014908/http://en.rsf.org/article.php3?id_article=9468|arxivsana=2015-02-16}}</ref> va [[Human Rights Watch]]<ref name="HUMAN RIGHTS"/>. Inson huquqlari va qonun ustuvorligi boʻyicha Qozogʻiston xalqaro byurosi taʼkidlaganidek,Petrushova tomonidan sodir etilgan huquqbuzarlik maʼmuriy hisoblanadi va Qozogʻiston qonunchiligida jinoiy javobgarlikka tortishni nazarda tutmaydi<ref name="КМБПЧиСЗ"/>.
Irina Petrushovaning ikki oʻgʻli bor<ref name="NYT"/>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20150207071606/http://www.respublika-kz.info/ „Respublika“ axborot-tahliliy portali]
* [http://cpj.org/awards/2002/petrushova.php CPJ profili] Arxivirovano 2013-yil 30-aprel.
* [https://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html PBS.org saytidagi tarjimai holi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121114135311/http://www.pbs.org/newshour/media/ipf02/petrushova.html |date=14-noyabr 2012-yil }} Arxivnaya kopiya -da arxivlangan
{{DEFAULTSORT:Petrushova, Irina}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1965-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:8-dekabrda tugʻilganlar]]
1bz2ym5hwheidyo79yncze60kh2czy8
Bunyodkor-2
0
775698
5995472
5368733
2026-04-13T14:24:55Z
AnvarxonM
75105
/* Joriy tarkibi */
5995472
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol klubi
| clubname = Bunyodkor-2
| image =[[Fayl:Bunyodkor logo.jpg|200px]]
| image_size = 120px
| fullname = Bunyodkor-2 Toshkent
| nickname = Qaldirgʻochlar
| shortname =
| founded = 2009
| dissolved =
| ground = Chirchiq stadioni, [[Chirchiq]]
| capacity = 6,000
| chairman =
| ceo =
| mgrtitle = Bosh murabbiy
|murabbiyi = [[Vadim Shodimatov]]
| captain =
|league = [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
|season = [[2013 O'zbekiston Birinchi ligasi|2013]]
|position = 12
| current =
|pattern_la1=_|pattern_b1=_white_nzfc_shoulders|pattern_ra1=_|pattern_sh1= |pattern_so1=_steaua6_20102011 |leftarm1=041789
| body1=041789 |rightarm1=041789 |shorts1=051789 |socks1=041789
|pattern_la2=
|pattern_b2=_black_nzfc_shoulders|pattern_ra2= |leftarm2=ffffff |body2=ffffff |rightarm2=ffffff |shorts2=ffffff|socks2=ffffff
|
|asos solingan=2009-yil
|laqab="Qaldirg'ochlar"|stadion="Chirchiq" Stadioni,|stadion hajmi=112x75|maydon hajmi=}}
{{maʼnolari|Bunyodkor}}
'''Bunyodkor-2''' — [[Oʻzbekistonning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi|Oʻzbekistonning]] [[Toshkent]] shahrida joylashgan oʻzbek futbol klubi. „Bunyodkor-2“ „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ FKning farm klubi hisoblanadi. Hozirda klub b<nowiki/>[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|irinchi liga]]<nowiki/>da oʻynaydi.
== Tarix ==
Bunyodkor-2 futbol klubi 2009-yilda Toshkent shahrida tashkil etilgan. Klub avvallari „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ futbol akademiyasi va yoshlar terma jamoasi futbolchilaridan iborat edi. Jamoa poytaxt Bunyodkorning farm-klubi boʻlgani uchun Oliy ligada oʻynay olmaydi. Klubning asosiy vazifasi asosiy jamoaga futbolchilarni tayyorlashdan iborat. Klubning eng yaxshi yutugʻi-13 Oʻzbekiston chempionati birinchi Ligasida 2011-oʻrin.
Klub Birinchi ligada va [[Oʻzbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogi]]<nowiki/>da ishtirok etadi. 2014-yilning mart oyida [[Sergey Lushan]] klubni tark etgach, yangi rahbar etib Vadim Shodimatov tayinlandi.
=== Mahalliy musoboqalar tarixi ===
{| class="wikitable mw-collapsible"
!Yil
!Liga
!Joy
|-
|2010
|Birinchi liga
|Vostok guruhidagi 8-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2011
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 7-chi (dastlabki bosqich)
13-chi <small>(yakuniy bosqich)</small>
|-
|2012
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 10-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2013
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 12-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2014
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 11-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
<small>19-yakuniy</small>
|-
|2015
|Birinchi liga
|Sharq guruhida 9-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2016
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2017
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2018
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2019
|Pro-liga b
|}
== Joriy tarkibi ==
{{Updated|2026-yil 13-noyabr holatiga koʻra}}<ref>[https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1271f2ba-5317-455c-8c85-e9a83dc667ea-a82ca2d1-64fd-4dd4-818e-2717d1dda03c.pdf Bunyodkor FJ (Farm jamoasi) 2026-yilgi TARKIBI] 2026-yil 13-noyabr</ref>
<!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI OʻQING ----------------------------------
– Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʼlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
- Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
- Bunyodkor yoki OʻzPFL rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
- Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
– Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi
---------------------------------------------------------------------------->
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Usmonbek Shavkatov}}}}
{{Fs player|no=3 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Muhammadali Qodirjonov}}}}
{{Fs player|no=5 |nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shohruh Halimtoyev}}}}
{{Fs player|no=7 |nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Abdulaziz Abdusalomov}}}}
{{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Tohir Shuhratov}}}}
{{Fs player|no=10|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shahobiddin Poʻlatov}}}}
{{Fs player|no=11|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Azimjon Qurbonaliyev}}}}
{{Fs player|no=14|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Davlatjahon Muhiddinov}}}}
{{Fs player|no=17|nat=UZB|pos=DF|name=[[Muhammadbobur Asadullayev]]}}
{{Fs player|no=18|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Orzibek Turgʻunov}}}}
{{Fs player|no=19|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Ahmadjon Anvarov}}}}
{{Fs player|no=22|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Abdulaziz Abdumannopov}}}}
{{Fs player|no=25|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Muhammadaziz Husanov}}}}
{{Fs player|no=27|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Abdurahmon Yoʻldoshev}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=43|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Bunyodbek Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=52|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Behruz Taymetov}}}}
{{Fs player|no=58|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdurahmon Otaxonov}}}}
{{Fs player|no=66|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Farruh Oripov}}}}
{{Fs player|no=67|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Odiljon Gʻaniyev}}}}
{{Fs player|no=75|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdulloh Xolmamatov}}}}
{{Fs player|no=76|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Muhammadilyos Bahodirjonov}}}}
{{Fs player|no=77|nat=UZB|pos=MF|name=[[Fahriddin Muhammadov]]}}
{{Fs player|no=78|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Kamoliddin Akbaraliyev}}}}
{{Fs player|no=81|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Abdusamir Ilhomov}}}}
{{Fs player|no=91|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Laziz Abdurayimov}}}}
{{Fs player|no=95|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Alisherjon Ungbayev}}}}
{{Fs player|no=99|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Hasan Isroilov}}}}
{{Fs end}}
== Yutuqlar ==
* [[Oʻzbekiston Birinchilik kubogi]] gʻolibi: [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Birinchilik kubogi|2023]]
== Bosh murabbiylar tarixi ==
* [[Dmitriy Kim]] (2011-2013)
* [[Sergey Lushan]] (2013-2014)
* [[Vadim Shodimatov]] (2014-)
* [[Mirkomil Qosimov]] (2021)
* [[Rustam Zabirov]] (2022)
* [[Samat Narziqulov]] (2023)
* [[Bobur Zuhriddinov]] (2023)
* [[Anvar Rahimov]] (2024)
* Denis Korostichenko (2025-yildan)<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/ru/news/bunyodkorning-uchta-jamoasiga-yangi-bosh-murabbiylar-tayinlandi |sarlavha=«Бунёдкор»нинг учта жамоасига янги бош мураббийлар тайинланди}}</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [http://www.fcbunyodkor.com/main FC Bunyodkor official website] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191019140207/http://www.fcbunyodkor.com/main |date=2019-10-19 }}
* [http://www.fcbunyodkor.com/en.php/club/squad/farm Bunyodkor-2 squad] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190730162504/http://www.fcbunyodkor.com/en.php/club/squad/farm |date=2019-07-30 }}
* [http://footballfacts.ru/clubs/379755-bunyodkor2-tashkent#tab49_379755r Futbolfaktlar bazasidagi klub] 2015-yil 21-iyun kuni
{{Oʻzbekiston Birinchi ligasi}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
[[Turkum:Bunyodkor Toshkent|Farm]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Birinchi liga jamoalari]]
[[Turkum:2009-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:2009-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Toshkent futbol klublari]]
k79scw19m9vr8vt9o4psn5r9oce7jkc
5995488
5995472
2026-04-13T15:09:31Z
AnvarxonM
75105
/* Bosh murabbiylar tarixi */
5995488
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol klubi
| clubname = Bunyodkor-2
| image =[[Fayl:Bunyodkor logo.jpg|200px]]
| image_size = 120px
| fullname = Bunyodkor-2 Toshkent
| nickname = Qaldirgʻochlar
| shortname =
| founded = 2009
| dissolved =
| ground = Chirchiq stadioni, [[Chirchiq]]
| capacity = 6,000
| chairman =
| ceo =
| mgrtitle = Bosh murabbiy
|murabbiyi = [[Vadim Shodimatov]]
| captain =
|league = [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
|season = [[2013 O'zbekiston Birinchi ligasi|2013]]
|position = 12
| current =
|pattern_la1=_|pattern_b1=_white_nzfc_shoulders|pattern_ra1=_|pattern_sh1= |pattern_so1=_steaua6_20102011 |leftarm1=041789
| body1=041789 |rightarm1=041789 |shorts1=051789 |socks1=041789
|pattern_la2=
|pattern_b2=_black_nzfc_shoulders|pattern_ra2= |leftarm2=ffffff |body2=ffffff |rightarm2=ffffff |shorts2=ffffff|socks2=ffffff
|
|asos solingan=2009-yil
|laqab="Qaldirg'ochlar"|stadion="Chirchiq" Stadioni,|stadion hajmi=112x75|maydon hajmi=}}
{{maʼnolari|Bunyodkor}}
'''Bunyodkor-2''' — [[Oʻzbekistonning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi|Oʻzbekistonning]] [[Toshkent]] shahrida joylashgan oʻzbek futbol klubi. „Bunyodkor-2“ „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ FKning farm klubi hisoblanadi. Hozirda klub b<nowiki/>[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|irinchi liga]]<nowiki/>da oʻynaydi.
== Tarix ==
Bunyodkor-2 futbol klubi 2009-yilda Toshkent shahrida tashkil etilgan. Klub avvallari „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ futbol akademiyasi va yoshlar terma jamoasi futbolchilaridan iborat edi. Jamoa poytaxt Bunyodkorning farm-klubi boʻlgani uchun Oliy ligada oʻynay olmaydi. Klubning asosiy vazifasi asosiy jamoaga futbolchilarni tayyorlashdan iborat. Klubning eng yaxshi yutugʻi-13 Oʻzbekiston chempionati birinchi Ligasida 2011-oʻrin.
Klub Birinchi ligada va [[Oʻzbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogi]]<nowiki/>da ishtirok etadi. 2014-yilning mart oyida [[Sergey Lushan]] klubni tark etgach, yangi rahbar etib Vadim Shodimatov tayinlandi.
=== Mahalliy musoboqalar tarixi ===
{| class="wikitable mw-collapsible"
!Yil
!Liga
!Joy
|-
|2010
|Birinchi liga
|Vostok guruhidagi 8-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2011
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 7-chi (dastlabki bosqich)
13-chi <small>(yakuniy bosqich)</small>
|-
|2012
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 10-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2013
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 12-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2014
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 11-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
<small>19-yakuniy</small>
|-
|2015
|Birinchi liga
|Sharq guruhida 9-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2016
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2017
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2018
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2019
|Pro-liga b
|}
== Joriy tarkibi ==
{{Updated|2026-yil 13-noyabr holatiga koʻra}}<ref>[https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1271f2ba-5317-455c-8c85-e9a83dc667ea-a82ca2d1-64fd-4dd4-818e-2717d1dda03c.pdf Bunyodkor FJ (Farm jamoasi) 2026-yilgi TARKIBI] 2026-yil 13-noyabr</ref>
<!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI OʻQING ----------------------------------
– Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʼlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
- Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
- Bunyodkor yoki OʻzPFL rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
- Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
– Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi
---------------------------------------------------------------------------->
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Usmonbek Shavkatov}}}}
{{Fs player|no=3 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Muhammadali Qodirjonov}}}}
{{Fs player|no=5 |nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shohruh Halimtoyev}}}}
{{Fs player|no=7 |nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Abdulaziz Abdusalomov}}}}
{{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Tohir Shuhratov}}}}
{{Fs player|no=10|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shahobiddin Poʻlatov}}}}
{{Fs player|no=11|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Azimjon Qurbonaliyev}}}}
{{Fs player|no=14|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Davlatjahon Muhiddinov}}}}
{{Fs player|no=17|nat=UZB|pos=DF|name=[[Muhammadbobur Asadullayev]]}}
{{Fs player|no=18|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Orzibek Turgʻunov}}}}
{{Fs player|no=19|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Ahmadjon Anvarov}}}}
{{Fs player|no=22|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Abdulaziz Abdumannopov}}}}
{{Fs player|no=25|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Muhammadaziz Husanov}}}}
{{Fs player|no=27|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Abdurahmon Yoʻldoshev}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=43|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Bunyodbek Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=52|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Behruz Taymetov}}}}
{{Fs player|no=58|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdurahmon Otaxonov}}}}
{{Fs player|no=66|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Farruh Oripov}}}}
{{Fs player|no=67|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Odiljon Gʻaniyev}}}}
{{Fs player|no=75|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdulloh Xolmamatov}}}}
{{Fs player|no=76|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Muhammadilyos Bahodirjonov}}}}
{{Fs player|no=77|nat=UZB|pos=MF|name=[[Fahriddin Muhammadov]]}}
{{Fs player|no=78|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Kamoliddin Akbaraliyev}}}}
{{Fs player|no=81|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Abdusamir Ilhomov}}}}
{{Fs player|no=91|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Laziz Abdurayimov}}}}
{{Fs player|no=95|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Alisherjon Ungbayev}}}}
{{Fs player|no=99|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Hasan Isroilov}}}}
{{Fs end}}
== Yutuqlar ==
* [[Oʻzbekiston Birinchilik kubogi]] gʻolibi: [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Birinchilik kubogi|2023]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/bunyodkor-farm-birinchilik-kubogida-golib-boldi |sarlavha="Bunyodkor farm" Birinchilik kubogida g'olib bo'ldi |sana=25 nov 2023}}</ref>
== Bosh murabbiylar tarixi ==
{| class="wikitable"
!Ism
!Davr
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Dmitriy Kim]]
|2011—2013
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Lushan]]
|2013—2014
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]]
|2014—?
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Dmitriy Kim]]
|2015—?
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Mirkomil Qosimov|Mirkamol Qosimov]]
|2021
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]]
|2022
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Samat Narziqulov]]
|2023
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Bobur Zuhriddinov]]
|2023
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Rahimov]]
|2024
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Denis Korostichenko]]
|2025<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/ru/news/bunyodkorning-uchta-jamoasiga-yangi-bosh-murabbiylar-tayinlandi |sarlavha=«Бунёдкор»нинг учта жамоасига янги бош мураббийлар тайинланди}}</ref>
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Yoʻldoshev]]
|2025
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Lutfulla Toʻrayev]]
|2025<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/lutfulla-toraev-bunyodkorga-qaytdi |sarlavha=Lutfulla To'raev "Bunyodkor"ga qaytdi |sana=20 aug 2025}}</ref>
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Hikmat Hoshimov]]
|2026—hozirgacha
|}
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [http://www.fcbunyodkor.com/main FC Bunyodkor official website] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191019140207/http://www.fcbunyodkor.com/main |date=2019-10-19 }}
* [http://www.fcbunyodkor.com/en.php/club/squad/farm Bunyodkor-2 squad] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190730162504/http://www.fcbunyodkor.com/en.php/club/squad/farm |date=2019-07-30 }}
* [http://footballfacts.ru/clubs/379755-bunyodkor2-tashkent#tab49_379755r Futbolfaktlar bazasidagi klub] 2015-yil 21-iyun kuni
{{Oʻzbekiston Birinchi ligasi}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
[[Turkum:Bunyodkor Toshkent|Farm]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Birinchi liga jamoalari]]
[[Turkum:2009-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:2009-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Toshkent futbol klublari]]
4s0icsvp41s5tps9p9m4yc5nx9l3mvq
5995489
5995488
2026-04-13T15:15:36Z
AnvarxonM
75105
5995489
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol klubi2
| clubname = Bunyodkor-2
| image = [[Fayl:Bunyodkor logo.jpg|200px]]
| fullname = Bunyodkor-2 Toshkent
| nickname = Qaldirgʻochlar
| founded = 2009-yil
| dissolved =
| stadium = Bunyodkor mashgʻulot maydoni
| capacity = 500
| owntitle = Jamoa egasi
| owner = [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
| chrtitle = Bosh direktor
| chairman = [[Murod Aliyev]]
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = [[Hikmat Hoshimov]]
| league = [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
| season = [[2013 O'zbekiston Birinchi ligasi|2013]]
| position = 12
| current =
| pattern_la1 = _
| pattern_b1 = _white_nzfc_shoulders
| pattern_ra1 = _
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 = _steaua6_20102011
| leftarm1 = 041789
| body1 = 041789
| rightarm1 = 041789
| shorts1 = 051789
| socks1 = 041789
| pattern_la2 =
| pattern_b2 = _black_nzfc_shoulders
| pattern_ra2 =
| leftarm2 = ffffff
| body2 = ffffff
| rightarm2 = ffffff
| shorts2 = ffffff
| socks2 = ffffff
}}
{{maʼnolari|Bunyodkor}}
'''Bunyodkor-2''' — [[Oʻzbekistonning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi|Oʻzbekistonning]] [[Toshkent]] shahrida joylashgan oʻzbek futbol klubi. „Bunyodkor-2“ „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ FKning farm klubi hisoblanadi. Hozirda klub b<nowiki/>[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|irinchi liga]]<nowiki/>da oʻynaydi.
== Tarix ==
Bunyodkor-2 futbol klubi 2009-yilda Toshkent shahrida tashkil etilgan. Klub avvallari „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ futbol akademiyasi va yoshlar terma jamoasi futbolchilaridan iborat edi. Jamoa poytaxt Bunyodkorning farm-klubi boʻlgani uchun Oliy ligada oʻynay olmaydi. Klubning asosiy vazifasi asosiy jamoaga futbolchilarni tayyorlashdan iborat. Klubning eng yaxshi yutugʻi-13 Oʻzbekiston chempionati birinchi Ligasida 2011-oʻrin.
Klub Birinchi ligada va [[Oʻzbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogi]]<nowiki/>da ishtirok etadi. 2014-yilning mart oyida [[Sergey Lushan]] klubni tark etgach, yangi rahbar etib Vadim Shodimatov tayinlandi.
=== Mahalliy musoboqalar tarixi ===
{| class="wikitable mw-collapsible"
!Yil
!Liga
!Joy
|-
|2010
|Birinchi liga
|Vostok guruhidagi 8-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2011
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 7-chi (dastlabki bosqich)
13-chi <small>(yakuniy bosqich)</small>
|-
|2012
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 10-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2013
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 12-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2014
|Birinchi liga
|Sharq guruhidagi 11-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
<small>19-yakuniy</small>
|-
|2015
|Birinchi liga
|Sharq guruhida 9-chi <small>(dastlabki bosqich)</small>
|-
|2016
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2017
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2018
|Ikkinchi liga
Toshkent viloyati chempionati
|''Maʼlumotlar yoʻq''
|-
|2019
|Pro-liga b
|}
== Joriy tarkibi ==
{{Updated|2026-yil 13-noyabr holatiga koʻra}}<ref>[https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1271f2ba-5317-455c-8c85-e9a83dc667ea-a82ca2d1-64fd-4dd4-818e-2717d1dda03c.pdf Bunyodkor FJ (Farm jamoasi) 2026-yilgi TARKIBI] 2026-yil 13-noyabr</ref>
<!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI OʻQING ----------------------------------
– Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʼlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
- Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
- Bunyodkor yoki OʻzPFL rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
- Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
– Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi
---------------------------------------------------------------------------->
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Usmonbek Shavkatov}}}}
{{Fs player|no=3 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Muhammadali Qodirjonov}}}}
{{Fs player|no=5 |nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shohruh Halimtoyev}}}}
{{Fs player|no=7 |nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Abdulaziz Abdusalomov}}}}
{{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Tohir Shuhratov}}}}
{{Fs player|no=10|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shahobiddin Poʻlatov}}}}
{{Fs player|no=11|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Azimjon Qurbonaliyev}}}}
{{Fs player|no=14|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Davlatjahon Muhiddinov}}}}
{{Fs player|no=17|nat=UZB|pos=DF|name=[[Muhammadbobur Asadullayev]]}}
{{Fs player|no=18|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Orzibek Turgʻunov}}}}
{{Fs player|no=19|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Ahmadjon Anvarov}}}}
{{Fs player|no=22|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Abdulaziz Abdumannopov}}}}
{{Fs player|no=25|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Muhammadaziz Husanov}}}}
{{Fs player|no=27|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Abdurahmon Yoʻldoshev}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=43|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Bunyodbek Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=52|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Behruz Taymetov}}}}
{{Fs player|no=58|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdurahmon Otaxonov}}}}
{{Fs player|no=66|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Farruh Oripov}}}}
{{Fs player|no=67|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Odiljon Gʻaniyev}}}}
{{Fs player|no=75|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Abdulloh Xolmamatov}}}}
{{Fs player|no=76|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Muhammadilyos Bahodirjonov}}}}
{{Fs player|no=77|nat=UZB|pos=MF|name=[[Fahriddin Muhammadov]]}}
{{Fs player|no=78|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Kamoliddin Akbaraliyev}}}}
{{Fs player|no=81|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Abdusamir Ilhomov}}}}
{{Fs player|no=91|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Laziz Abdurayimov}}}}
{{Fs player|no=95|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Alisherjon Ungbayev}}}}
{{Fs player|no=99|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Hasan Isroilov}}}}
{{Fs end}}
== Yutuqlar ==
* [[Oʻzbekiston Birinchilik kubogi]] gʻolibi: [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Birinchilik kubogi|2023]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/bunyodkor-farm-birinchilik-kubogida-golib-boldi |sarlavha="Bunyodkor farm" Birinchilik kubogida g'olib bo'ldi |sana=25 nov 2023}}</ref>
== Bosh murabbiylar tarixi ==
{| class="wikitable"
!Ism
!Davr
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Dmitriy Kim]]
|2011—2013
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Lushan]]
|2013—2014
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]]
|2014—?
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Dmitriy Kim]]
|2015—?
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Mirkomil Qosimov|Mirkamol Qosimov]]
|2021
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]]
|2022
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Samat Narziqulov]]
|2023
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Bobur Zuhriddinov]]
|2023
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Rahimov]]
|2024
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Denis Korostichenko]]
|2025<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/ru/news/bunyodkorning-uchta-jamoasiga-yangi-bosh-murabbiylar-tayinlandi |sarlavha=«Бунёдкор»нинг учта жамоасига янги бош мураббийлар тайинланди}}</ref>
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Yoʻldoshev]]
|2025
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Lutfulla Toʻrayev]]
|2025<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/news/lutfulla-toraev-bunyodkorga-qaytdi |sarlavha=Lutfulla To'raev "Bunyodkor"ga qaytdi |sana=20 aug 2025}}</ref>
|-
|{{flagicon|UZB}} [[Hikmat Hoshimov]]
|2026—hozirgacha
|}
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [http://www.fcbunyodkor.com/main FC Bunyodkor official website] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191019140207/http://www.fcbunyodkor.com/main |date=2019-10-19 }}
* [http://www.fcbunyodkor.com/en.php/club/squad/farm Bunyodkor-2 squad] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190730162504/http://www.fcbunyodkor.com/en.php/club/squad/farm |date=2019-07-30 }}
* [http://footballfacts.ru/clubs/379755-bunyodkor2-tashkent#tab49_379755r Futbolfaktlar bazasidagi klub] 2015-yil 21-iyun kuni
{{Oʻzbekiston Birinchi ligasi}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
[[Turkum:Bunyodkor Toshkent|Farm]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Birinchi liga jamoalari]]
[[Turkum:2009-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:2009-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Toshkent futbol klublari]]
ghsdr6zxlssefv8xsu7qpiqlilk2thv
Khmer imperiyasi
0
787531
5995667
5987556
2026-04-14T04:05:38Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995667
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat bilgiqutisi|common_name=Khmer Empire|tasvir_xarita=Khmer Empire Expansion (cropped1).png|era=O'rta asrlar|status=Imperiya|year_end=1431-yil|stat_area1=1000000|p1=Chenla|s1=Angkordan keyingi davr|border_s1=yo'q|s2=Lan Xang Kingdom|s3=Sukhothai Kingdom|s4=Ayutthaya Kingdom|din=[[Hinduizm]]<br />[[Mahayana Buddizm]]<br />[[Theravada Buddizm]]|davlat_mahalliy_nomi=ចក្រភពខ្មែរ|yil_boshlanishi=802-yil|tasvir_bayroq=Flag_of_Cambodia_(pre-1863).svg|poytaxt=[[Mahendraparvata]]<br />(IX asr boshlari)<br />[[Hariharalaya]]<br />(IXasr)<br />[[Koh Ker]]<br />(928–944)<br />[[Yasodxarapura]] ([[Angkor]])<br />(IX oxiri - XV asr boshlari|rasmiy_tillar=Khmer|boshqa_tillar=Qadimgi kxmer<br />
Sanskrit (diniy maqsadlar uchun)<br />
Boshqa Janubi-Sharqiy Osiyo tillari|hukumat_turi=Ilohiy, mutlaq monarxiya|davlat_nomi=Khmer imperiyasi|nomi=Angkoriya imperiyasi}}
'''Khmer imperiyasi''' ([[khmercha]]: ''ចក្រភពខ្មែរ''), yoki Angkoriya '''imperiyasi''' ([[khmercha]]: ''ចក្រភព''អង្គរ), tarixchilar tomonidan IX-XV asrlarda janubi- [[Janubi-Sharqiy Osiyo|sharqiy Osiyoda]]<nowiki/>gi hindu-[[Buddizm|buddistlar]] imperiyasi boʻlgan [[Kambodja|Kambodjaga]] nisbatan qoʻllangan atamadir. Imperiya Funan va [[Chenla]] sivilizatsiyalaridan kelib chiqqan boʻlib, ular baʼzida Hindixitoy yarim orolining koʻp qismini<ref>[http://www.infoplease.com/ce6/history/A0827550.html Infoplease]</ref> va Janubiy Xitoyning bir qismini boshqargan yoki vassalga aylantirgan, Hind-Xitoy [[Hindixitoy|yarim orolining]] shimolidan [[Yunnan]] provinsiyasigacha choʻzilgan hududlarni oʻz ichiga olgan. Chegaralari shimolda Xitoydan [[Vyetnam|Vetnamgacha]] gʻarbga [[Birma|Myanmagacha]] yetgan<ref name="FrankReynolds">{{Veb manbasi|muallif=Reynolds|ism=Frank|sarlavha=Angkor|url=https://www.britannica.com/place/Angkor#accordion-article-history|ish=Encyclopædia Britannica|nashriyot=Encyclopædia Britannica, Inc.|kirish sanasi=17 August 2018}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Plubins|ism=Rodrigo|sarlavha=Khmer Empire|url=https://www.worldhistory.org/Khmer_Empire/|ish=[[World History Encyclopedia]]|kirish sanasi=17 August 2018}}</ref>. Oʻzining eng yuqori choʻqqisiga erishgan vaqtida Khmer imperiyasi oʻsha davrning qudratli saltanatlaridan boʻlgan [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya imperiyasidan]] (Sharqiy [[Rim imperiyasi]]) kattaroq boʻlgan<ref>Galloway, M. (2021, May 31). </ref>.
Mamlakatning eng koʻzga koʻringan merosi imperiya gullab-yashnaganda Khmer poytaxti boʻlgan Kambodjada joylashgan [[Angkor]] shahridir. Angkorning Angkor Vat va Bayon kabi ulugʻvor yodgorliklari Khmer imperiyasining ulkan qudrati va boyligi, yuksak sanʼati va madaniyati, meʼmorchilik texnikasi, ilmiy yutuqlari va eʼtiqod tizimlarining xilma-xilligidan dalolat beradi. Sunʼiy yoʻldosh tasvirlari shuni koʻrsatdiki, Angkor XI-XIII asrlarda oʻzining oltin davrida dunyodagi eng yirik sanoatlashgan shahar markazi boʻlgan<ref name="Evans2007">{{Cite journal|last=Damian Evans|date=9 April 2009|title=A comprehensive archaeological map of the world's largest preindustrial settlement complex at Angkor, Cambodia|pages=14277–82|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=104|issue=36|doi=10.1073/pnas.0702525104|pmid=17717084|pmc=1964867|display-authors=etal}}</ref>. Tadqiqotchilar, shuningdek, Khmer imperiyasi 102 kasalxonani oʻz ichiga olgan dunyodagi birinchi sogʻliqni saqlash tizimini ixtiro qilgan degan xulosaga kelishgan<ref> Bunthoeurn, O. (2022, July 21). </ref>.
Khmer imperiyasi davrining boshlanishi shartli ravishda 802-yilga toʻgʻri keladi, oʻshanda qirol Jayavarman II Pnom Kulen togʻlarida oʻzini ''chakravartin'' („oliy hukmdor“, „imperator“ unvoniga teng) deb eʼlon qilgan. Imperiyaning tugashi 1431-yilda Siamning Ayutthaya qirolligi tomonidan Angkorni qamal qilish bilan yakunlanadi. Khmer imperiyasining qulashi sababi hamon nomaʼlum<ref>LOVGREN, S. (2017, April 4). </ref>. Tadqiqotchilar kuchli musson yomgʻirlari davrining oʻrniga mintaqada qurgʻoqchilik sabab boʻlgan va bu infratuzilmaga zarar yetkazganini aniqladi. Qurgʻoqchilik va suv toshqini oʻrtasidagi oʻzgaruvchanlik ogʻir muammo boʻlgan<ref>Prasad, J. (2020, April 14). </ref>. Suv tizimining qulashi odamlarning Angkor shahrini tark etishiga sabab boʻlgan boʻlishi mumkin.
== Etimologiyasi ==
Zamonaviy olimlar imperiyani koʻpincha ''Khmer imperiyasi'' yoki ''Angkoriya imperiyasi'' deb atashadi, ikkinchi nom sobiq poytaxt Angkor shahridan olingan.
Imperiya oʻzini '''Kambuja''' (Sanskrit: कम्बोज ; Eski khmer: កម្វុជ; khmercha: កម្ពុជ) yoki '''Kambujadeśa''' (Sanskrit:कम्बुजदेश ; Qadimgi khmer: កម្វុជទេឝ; khmercha: កម្ពុជទេស) ''Kambodja'' uchun qadimiy atamalar boʻlgan.
== Tarixshunosligi ==
Angkor tarixi Kambujadesa qirolligining markaziy aholi punkti sifatida tarixini, shuningdek, Khmer qirolligining IX-XIII asrlarga oid tarixini oʻz ichiga oladi<ref>[http://www.thaiwebsites.com/khmerempire.asp Thai websites web page]</ref>.
Kambujaning oʻzidan, shuningdek, Angkor viloyatidan ilk tarixga oid tosh yozuvlardan boshqa hech qanday yozma manbalar saqlanmagan. Shunday qilib, tarixiy khmer sivilizatsiyasi haqidagi hozirgi bilimlar asosan quyidagilardan olingan:
* Arxeologik qazishmalar, rekonstruksiya va tadqiqotlar
* Tosh yozuvlari (ulardan eng muhimi ibodatxonalarning poydevor stelalari), ularda podshohlarning siyosiy va diniy ishlari haqida berilgan xabarlar.
* Harbiy yurishlar, saroy hayoti, bozor manzaralari va aholining kundalik hayoti tasvirlangan bir qator maʼbad devorlaridagi relyeflar
* Xitoy diplomatlari, savdogarlari va sayohatchilarining hisobotlari va xronikalari.
== Tarixi ==
=== Shakllanishi va oʻsishi ===
==== Jayavarman II — Angkor asoschisi ====
[[Fayl:Bayon_Angkor_Relief1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Bayon_Angkor_Relief1.jpg/220px-Bayon_Angkor_Relief1.jpg|left|thumb| Fillarga oʻrnatilgan kamonchilar]]
Sdok Kok Thom maʼlumotlariga koʻra<ref name="Coedes"/><ref name="Higham1">Higham, C. (2014). </ref>, taxminan 781-yilda Indrapura Jayavarman II davlatining birinchi poytaxti boʻlgan. Indrapura shahri Banteay Prey Nokorda, bugungi Kampong Cham yaqinida joylashgan<ref>Higham 1989, pp. 324 ff.</ref>. Oxir-oqibat u oʻz uyiga, sobiq [[Chenla]] qirolligiga qaytganidan soʻng, tezda oʻz taʼsirini kuchaytirib, bir qator raqobatlashuvchi qirollarni boʻysundirdi va 790-yilda khmerlar tomonidan '''Kambuja''' deb nomlangan qirollikning egasi boʻldi. Keyin u oʻz saroyini shimoli-gʻarbiy tomonda, katta [[Tonlesap|Tonle Sap]] koʻlidan shimolda joylashgan Mahendraparvata shahriga koʻchirdi.
Jayavarman II (802-835)<ref name="Higham">Higham, C. (2001). </ref> Kambodja tarixida Angkor davriga asos solgan qirol sifatida tanilgan. U 802-yilda hozirda Pnom Kulen nomi bilan tanilgan muqaddas Mahendraparvata togʻida Kambuja mustaqilligini nishonlash uchun ulugʻvor marosim oʻtkazgan. Bu marosim hikoya qilingan yozuvlar „[[Yava|Java]]“ deb ataladi<ref>{{Kitob manbasi|last=Albanese|first=Marilia|year=2006|title=The Treasures of Angkor|url=https://archive.org/details/treasuresofangko00unse|publisher=White Star|location=Italy|isbn=88-544-0117-X|pages=[https://archive.org/details/treasuresofangko00unse/page/24 24]}}</ref>. Oʻsha marosimda shahzoda Jayavarman II oliy monarx ([[Kxmer tili|kambodjacha]] : ''Kamraten jagad ta Raja'') yoki Xudo podsho ([[sanskrit]] : ''Deva Raja'') deb eʼlon qilingan<ref name="Rooney-Angkor">{{Kitob manbasi|url=https://www.bookdepository.com/Angkor-Dawn-Rooney/978-9622178021|title=Angkor, Cambodia's Wondrous Khmer Temples|first=Dawn|last=Rooney|date=16 April 2011|publisher=Odyssey Publications|location=Hong Kong|isbn=978-9622178021|accessdate=2019-01-21}}</ref> yoki „<nowiki/>[[Togʻlar]] hukmdori“ deb ulugʻlangan, shuning uchun Deva Raja yoki Xudo podsho tushunchasi goʻyoki Java nomidan olingan<ref name="Coedes"/>.
Jayavarman II hind anʼanalariga oid marosimda oʻzini Chakravartin deb eʼlon qildi va shu bilan ilohiy tomonidan tayinlangan va shuning uchun eʼtirozsiz hukmdorga aylandi, balki bir vaqtning oʻzida oʻz podsholigini Javadan mustaqil deb eʼlon qildi. Baʼzi manbalarga koʻra, Jayavarman II Sailendras hukmronligi davrida Javada bir muncha vaqt istiqomat qilgan<ref name="Rooney-Angkor"/><ref name="Coedes"/>. Oʻsha paytda, Sailendras Java, [[Sumatra]], Malay yarim oroli va Kambodjaning bir qismi<ref name="Shadows">{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=mhkw4Psq0SQC&q=Angkor+Borobudur+Jayavarman+II+Java&pg=PA56|title=Dancing in shadows: Sihanouk, the Khmer Rouge, and the United Nations in Cambodia|last=Widyono|first=Benny|year=2008|publisher=Rowman & Littlefield Publisher|isbn=9780742555532|accessdate=25 February 2013}}</ref>, [[Mekong]] deltasi atrofida hukmronlik qilgan.
Jayavarman II haqidagi dastlabki maʼlumotlar 1053- yilda Isan viloyati Sdok Kok Tom ibodatxonasidagi stelada K.235 tosh yozuvidan olingan. Unda maʼbadga asos solgan oila aʼzolar Khmer saroyi uchun, asosan, shaivit hindu dinining bosh ruhoniylari taqdim etgan ikki yarim asrlik xizmati haqida hikoya qilinadi<ref>David Chandler, ''A History of Cambodia'' (Westview Press: Boulder, Colorado, 2008) p. 39.</ref>.
Tarixchilar „Java“ Indoneziyaning Yava oroli, Champa yoki boshqa joyni anglatadimi, deb bahslashadilar. Qadimgi talqinga koʻra, Jayavarman II Yavadagi Sailendra saroyida yashagan va oʻz uyiga Kambodjaga [[Yava]] Sailendran saroyining sanʼati va madaniyatini olib kelgan shahzoda edi<ref name="Coedes"/>. Ushbu klassik nazariyani Klod Jak<ref>{{Cite journal|last=Jacques|first1=Claude|year=1972|title=La carrière de Jayavarman II|journal=BEFEO|volume=59|issn=0336-1519|pages=205–220|language=fr}}</ref> va Maykl Vikeri kabi zamonaviy olimlar qayta koʻrib chiqdilar, ular khmerlar Champani, ularning yaqin qoʻshnilarini tasvirlash uchun ''chvea'' atamasidan foydalanganligini taʼkidladilar<ref>[[Khmer Empire#Vickery1998|Vickery, 1998]]</ref>. Bundan tashqari, Jayavarmanning siyosiy faoliyati Kambodjaning sharqiy qismidagi Vyadxapurada (ehtimol Banteay Prey Nokor) boshlangan, bu Champa bilan uzoq muddatli aloqalar senariysini (yozuvda aytilishicha, hatto toʻqnashuvlar orqali ham) Javaʼda uzoq vaqt qolish senariysidan koʻra toʻgʻriligini isbotlaydi<ref>[[Khmer Empire#Higham2001|Higham, 2001]], pp. 53-59</ref>. Phnom Kulendagi koʻplab ibodatxonalar ikkala Chamni ham koʻrsatadi (masalan Prasat Damrei Krap) va yava taʼsiri (masalan, Aram Rong Cen va Prasat Thmar Dapning ibtidoiy „maʼbad-togʻi“), ularning assimetrik taqsimoti esa odatda khmerlarga xosdir<ref name="dumarc2001">{{Kitob manbasi|last=Jacques Dumarçay|title=Cambodian Architecture, Eight to Thirteenth Century|year=2001|publisher=Brill|isbn=90-04-11346-0|pages=44–47}}</ref>.
Keyingi yillarda Jayavarman II oʻz hududini kengaytirdi va hukmronligi davrida Mahendraparvatadan koʻchib oʻtdi va oʻzining yangi poytaxti Xarixaralayani Kambodjaning zamonaviy Rolous shahri yaqinida qurdi<ref name="Coedes"/>. Shu bilan u 15 km shimoli-gʻarbda Angkorning poydevorini qoʻydi. Jayavarman II 835-yilda vafot etgan<ref name="Higham">Higham, C. (2001). </ref>. Uning oʻrniga oʻgʻli Jayavarman III oʻtirdi<ref name="Coedes" /><ref>David Chandler, ''A History of Cambodia'', p. 42.</ref>. Jayavarman III 877-yilda vafot etgan va oʻrniga Indravarman I kelgan<ref name="Coedes" />.
Jayavarman II ning vorislari Kambuja hududini doimiy ravishda kengaytirib bordilar. Indravarman I (hukmronlik davri 877-889-yillar) podsholik hududini urushlarsiz kengaytirishga muvaffaq boʻldi. Savdo va qishloq xoʻjaligi orqali orttirilgan boylik tufayli keng koʻlamli qurilish loyihalarini boshladi. Bu loyihalardan eng muhimi Preah Ko ibodatxonasi va sugʻorish ishlari edi. Indravarman I taxminan 881-yilda Bakongni qurish orqali Hariharalayani yanada rivojlantirdi<ref name="Higham1">Higham, C. (2014). </ref><ref name="Coedes"/>. Bakong, xususan, Yavadagi [[Borobudur]] ibodatxonasiga oʻxshashligi bilan ajralib turadi, bu esa u Bakong uchun prototip boʻlib xizmat qilganligini koʻrsatadi. Khmer qirolligi va Javadagi Sailendralar oʻrtasida sayohatchilar almashinuvi boʻlgan boʻlsa kerak, ular Kambodjaga nafaqat gʻoyalarni, balki texnik va meʼmoriy yangiliklarni ham olib kelganlar<ref>{{Kitob manbasi|title=Southeast Asia in the 9th to 14th Centuries|last=David G. Marr|url=https://books.google.com/books?id=Lon7gmj040MC&pg=PA244|publisher=Institute of Southeast Asian Studies, Singapore|date=1986|page=244|isbn=9971-988-39-9|accessdate=5 June 2014}}</ref>.
==== Yasodxarapura — Angkorning birinchi shahri ====
[[Fayl:Map-of-southeast-asia_900_CE.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Map-of-southeast-asia_900_CE.svg/220px-Map-of-southeast-asia_900_CE.svg.png|left|thumb| Miloddan avvalgi 900-yillarda Khmer imperiyasi]]
[[Turkum:Pages using multiple image with auto scaled images]]
Indravarman I dan keyin uning oʻgʻli Yasovarman I (889 — 915) [[Angkor|Angkorning]] birinchi shahri, poytaxt Yasodxarapurani bunyod etgan. Shaharning markaziy ibodatxonasi Angkor joylashgan tekislikdan 60 m balandlikda joylashgan Phnom Bakheng tepaligida qurilgan. Yasovarman I davrida Sharqiy Baroyda 7,1 kmga 1,7 kmli ulkan suv ombori qurildi<ref name="Coedes"/><ref name="Higham1">Higham, C. (2014). </ref>.
X asr boshlarida qirollik parchalanib ketgan. Jayavarman IV Koh Kerda Angkordan 100 km shimoli-sharqda yangi poytaxtni qurdi, u Lingapura deb ataladi<ref name="Higham1">Higham, C. (2014). </ref>. Faqat Rajendravarman II davrida (944-968) qirol saroyi Yasodxarapuraga qaytarildi. U yana avvalgi hukmdorlarning keng qamrovli qurilish uslublarini oʻzlashtirgan va Angkor hududida bir qator ibodatxonalar qurgan. Ularga Sharqiy Mebon, Sharqiy Baray markazidagi sunʼiy orolda joylashgan maʼbad va bir nechta buddist ibodatxonalari., Pre Rup va monastirlar kabilar kiradi<ref name="Higham1" />. 950-yilda Kambuja va sharqdagi Champa qirolligi (markaziy [[Vyetnam|Vetnamda]]) oʻrtasida birinchi urush boʻlib oʻtgan<ref name="Coedes"/>.
Rajendravarman II ning oʻgʻli Jayavarman V 968-yildan 1001-yilgacha hukmronlik qildi. U oʻzini boshqa knyazlar ustidan yangi hukmdor sifatida koʻrsatgandan soʻng, uning hukmronligi farovonlik va madaniy gullash bilan ajralib turadigan tinch davrga toʻgʻri keldi. U otasidan biroz gʻarbda yangi poytaxt qurdirdi va uni Jayendranagari deb nomladi. Poytaxtning davlat ibodatxonasi Ta Keo janubda joylashgan edi. Jayavarman V saroyida faylasuflar, olimlar va rassomlar yashagan. Yangi ibodatxonalar ham barpo etildi: ularning eng muhimlari Angkorning eng goʻzal va badiiy uslubda yaratilgan Banteay Srei va Angkorning toʻliq [[Qumtosh|qumtoshdan]] qurilgan birinchi ibodatxonasi Ta Keodir<ref name="Coedes"/><ref name="Higham1">Higham, C. (2014). </ref>.
[[Fayl:04-Koh_Ker-nX-18.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/04-Koh_Ker-nX-18.jpg/220px-04-Koh_Ker-nX-18.jpg|left|thumb| Koh Ker piramidasi. Koh Ker qisqa vaqt Khmer imperiyasining poytaxti boʻlgan]]
Jayavarman V vafotidan keyin oʻn yillik toʻqnashuvlar sodir boʻldi. Suryavarman I (1006-yilgacha hukmronlik qilgan)gacha uchta qirol bir vaqtda hukmronlik qildi<ref name="Coedes"/>. Suryavarman I Hindiston janubidagi [[Chola|Chola sulolasi]] bilan diplomatik aloqalar oʻrnatgan<ref>A History of Early Southeast Asia: Maritime Trade and Societal Development by Kenneth R. Hall p. 182</ref>. Suryavarman Chola imperatori Rajaraja Chola I ga sovgʻa sifatida arava yuborgani manbalarda qayd etilgan<ref>Indian History by Reddy: p. 64</ref>. Uning hukmronligi muxoliflarining uni agʻdarishga bir necha bor urinishlari va harbiy bosqinlar bilan ajralib turadi. Suryavarman Khmer poytaxti Angkor-Vatni nazorat qilishda muvaffaqiyatga erishgan<ref name="Kenneth R. Hall 1975 pp. 318-336">Kenneth R. Hall (October 1975). </ref>.
Shu bilan birga, Angkor Vat Malay yarim orolining Tambralinga qirolligi bilan toʻqnash keldi<ref name="Kenneth R. Hall 1975 pp. 318-336">Kenneth R. Hall (October 1975). </ref><ref name="C. Majumdar 1961 pp. 338-342">[[R. C. Majumdar]] (1961), „The Overseas Expeditions of King Rājendra Cola“, Artibus Asiae 24 (3/4), pp. 338-342, Artibus Asiae Publishers</ref>. Boshqacha aytganda, materik Janubi-Sharqiy Osiyoda uch tomonlama toʻqnashuv yuzaga kelgan. Dushmanlarining bir necha bosqinlaridan omon qolgan Suryavarman, [[Chola|Chola sulolasidan]] imperator Rajendra Chola I dan Tambralinga qirolligiga qarshi kurashda yordam soʻradi<ref name="Kenneth R. Hall 1975 pp. 318-336" /><ref>Early kingdoms of the Indonesian archipelago and the Malay Peninsula by Paul Michel Munoz p. 158</ref><ref>Society and culture: the Asian heritage : by Juan R. Francisco, Ph.D. University of the Philippines Asian Center p. 106</ref>. Suryavarmanning Rajendra Chola bilan ittifoqi haqida bilib boʻlgach, Tambralinga qirolligi Srivijaya qiroli Sangrama Vijayatungavarmandan yordam soʻradi<ref name="Kenneth R. Hall 1975 pp. 318-336" /><ref name="C. Majumdar 1961 pp. 338-342" />.
Bu oxir-oqibat Chola imperiyasining Srivijaya imperiyasi bilan toʻqnash kelishiga olib keldi. Urush [[Chola|Chola sulolasi]] va Khmer imperiyasining gʻalabasi, Shrivijaya imperiyasi va Tambralinga qirolligining katta yoʻqotishlari bilan yakunlandi<ref name="Kenneth R. Hall 1975 pp. 318-336">Kenneth R. Hall (October 1975). </ref><ref name="C. Majumdar 1961 pp. 338-342">[[R. C. Majumdar]] (1961), „The Overseas Expeditions of King Rājendra Cola“, Artibus Asiae 24 (3/4), pp. 338-342, Artibus Asiae Publishers</ref>. Bu ittifoq diniy birlikka ham ega boʻlgan, chunki Chola va khmer imperiyasi hindu shaivitlari, Tambralinga va Srivijaya esa [[Mahayana]] [[Buddizm|buddistlari]] edi. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, bu voqealardan oldin yoki keyin Suryavarman men Rajendra Chola Iga savdo yoki ittifoq tuzish uchun sovgʻa, arava yuborganman deb aytgan<ref name="Coedes"/><ref>Economic Development, Integration, and Morality in Asia and the Americas by Donald C. Wood p. 176</ref>. Suryavarman I ning 1050-yilda vafotidan keyin uning oʻrniga Baphuon va Gʻarbiy Barayni qurgan Udayadityavarman II oʻtirgan<ref name="Coedes" />. 1074-yilda Xarshavarman III va Champa qiroli Xarivarman IV oʻrtasida nizo kelib chiqdi<ref name="Coedes" />.
=== Khmer sivilizatsiyasining oltin davri ===
[[Turkum:Pages using multiple image with auto scaled images]]
==== Suryavarman II — Angkor Vat ====
XII asr nizolar va hokimiyat uchun shafqatsiz kurashlar davri edi. Suryavarman II (1113-1150) davrida qirollikda ichki birlashuv roʻy berdi<ref name="Higham">Higham, C. (2001). </ref>. Suryavarman II davrida Angkor Wat, [[Vishnu]] xudosiga bagʻishlangan Angkorning katta ibodatxonasi 37-yil ichida qurilgan:
Sharqda uning Champa va Dai Vetga qarshi yurishlari muvaffaqiyatsiz tugadi<ref name="Higham">Higham, C. (2001). </ref>. Suryavarman II Janubiy [[Hindiston|Hindistondagi]] [[Chola|Chola sulolasiga]] missiya yuborib, 1114-yilda Chola imperatori Kulottunga Chola I ga qimmatbaho toshlar sovg‘a qiladi<ref>A History of India, Hermann Kulke, Dietmar Rothermund: p. 125.</ref><ref>Commerce and Culture in the Bay of Bengal, 1500-1800 by Om Prakash, Denys Lombard pp. 29-30</ref>.
Shundan keyin qirollar qisqa muddat hukmronlik qilgan va ularning vorislari tomonidan zoʻravonlik bilan agʻdarilgan yana bir davr boshlanadi. Nihoyat, 1177-yilda Jaya Indravarman IV boshchiligidagi [[Tyamlar|Cham]] floti Tonle Sap koʻlidagi dengiz jangida poytaxtga bostirib kirdi. Poytaxt talon-toroj qilindi va Tribhuvanadityavarman oʻldirildi<ref name="Coedes"/><ref name="Maspero">Maspero, G., 2002, The Champa Kingdom, Bangkok: White Lotus Co., Ltd., {{ISBN|9747534991}}</ref>.
==== Jayavarman VII — Angkor Thom ====
[[Turkum:Pages using multiple image with auto scaled images]]
[[Fayl:Khmer_Empire_1203_Map_(cropped).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Khmer_Empire_1203_Map_%28cropped%29.png/200px-Khmer_Empire_1203_Map_%28cropped%29.png|thumb|200x200px| Milodiy 1203-yilda Champa bosib olingandan keyin Khmer imperiyasi hududiy kengayishi ]]
Qirol Jayavarman VII (1181-1219-yillarda hukmronlik qilgan) odatda Kambodjaning eng buyuk hukmdori hisoblangan. U avvalgi podshohlar davrida shahzoda sifatida allaqachon harbiy ishlarni boshqargan. Chamlar Angkorni bosib olgandan soʻng, u qoʻshin toʻplab, poytaxtni qaytarib oldi. Jayavarman taxtga o‘tirdi va qo‘shni sharqiy qirollikka qarshi urushni yana 22 yil davom ettirdi, to 1203-yilda khmerlar Champani mag‘lub etib, uning hududining katta qismini bosib olgunlaricha bu kurashlar davom etdi<ref name="Coedes"/><ref name="Maspero">Maspero, G., 2002, The Champa Kingdom, Bangkok: White Lotus Co., Ltd., {{ISBN|9747534991}}</ref>. Xitoy manbalariga ko‘ra, Jayavarman VII 1195-yilda Peguni Khmer imperiyasi hududiga qo‘shib olgan<ref>Chatterji, B. (1939). </ref>.
Jayavarman VII nafaqat Chamga qarshi muvaffaqiyatli urushi, balki oʻzidan oldingi hukmdorlar kabi zolim hukmdor boʻlmagani uchun ham Angkorning buyuk podsholarining soʻnggisi hisoblanadi. U imperiyani birlashtirib, diqqatga sazovor qurilish loyihalarini amalga oshirgan. Hozir Angkor Tom (soʻzma-soʻz: „Buyuk shahar“) deb nomlangan yangi poytaxt qurilgan. Markazda qirol (oʻzini [[Mahayana|Mahayana buddizmining]] izdoshi deb atagan) davlat ibodatxonasi sifatida Bayonni qurgan edi<ref name="Higham1">Higham, C. (2014). </ref>. Boddhisattva Avalokiteshvara yuzlari boʻlgan minoralar bilan, har biri bir necha metr balandlikda, toshdan oʻyib barpo etilgan. Jayavarman VII davrida qurilgan boshqa muhim inshootlardan onasi uchun Ta Prohm, otasi uchun Preah Xon ibodatxonasi bor<ref name="Higham1" />. Shuningdek, Banteay Kdei va Neak Pean ibodatxonasi, Srah Srang suv ombori ham bor. Bu davrda yana imperiyaning barcha shaharlarini bogʻlaydigan keng yoʻllar tarmogʻi qurildi, sayohatchilar uchun dam olish uylari va uning saltanati boʻylab jami 102 kasalxona tashkil etildi<ref name="Coedes"/>.
==== Jayavarman VIII — oxirgi rivojlanish ====
Jayavarman VII vafotidan keyin taxtga oʻgʻli Indravarman II (1219-1243-yillarda hukmronlik qilgan) oʻtirdi<ref name="Coedes"/>. Otasi singari, u buddist boʻlgan va otasi hukmronligi ostida boshlangan bir qator ibodatxonalar tugatishni oxiriga yetkazdi. Jangchi sifatida kamroq muvaffaqiyatga erishgan. 1220-yilda kuchayib borayotgan DĐại Việt va uning Cham ittifoqining bosimi ostida Khmerlar ilgari Champadan bosib olingan koʻplab viloyatlardan chiqib ketishdi. Gʻarbda [[Tailar|Tailand]] fuqarolari isyon koʻtarib, Suxotayda birinchi Tailand qirolligini oʻrnatdilar va Khmerlarni siqib chiqardilar. Keyingi 200 yil ichida taylar Kambujaning asosiy raqibiga aylanishadi.
Indravarman II oʻrniga Jayavarman VIII (1243-1295-yillarda hukmronlik qilgan). oʻzidan oldingilaridan farqli oʻlaroq, Jayavarman VIII hind shaivizmining izdoshi va buddizmning tajovuzkor raqibi boʻlib, imperiyadagi koʻplab Budda haykallarini vayron qilgan va Buddist ibodatxonalarini hind ibodatxonalariga aylantirgan<ref name="Higham">Higham, C. (2001). </ref>. Imperiyaga tashqi kuchlardan 1283-yilda [[Guanchjou|Xitoyning Guanchjou]] gubernatori boʻlgan [[Xubilay|Xubilayxonning]] generali Sogetu (baʼzan Sagatu yoki Sodu deb ham ataladi) boshchiligidagi [[Yuan (sulola)|moʻgʻullar]] tahdid qilgan<ref name="coedes127">{{Harvard citation no brackets|Cœdès|1966|p=[https://books.google.com/books?id=qgrAFlAC4-QC&pg=PA127 127]}}</ref>. Qirol 1285-yildan boshlab har yili o‘lpon to‘lash orqali butun Xitoyni boshqargan kuchli raqibi bilan urushishdan qochdi<ref name="Coedes"/><ref name="coedes127" />. Jayavarman VIII hukmronligi 1295-yilda kuyovi Srindravarman (1295-1309-yillarda hukmronlik qilgan) tomonidan taxtdan agʻdarilishi bilan tugadi. Yangi qirol [[Shri Lanka|Shri-Lankadan]] janubi- [[Janubi-Sharqiy Osiyo|sharqiy Osiyoga]] kelgan va keyinchalik mintaqaning koʻp qismiga tarqalgan buddizm maktabi boʻlgan Teravada buddizmining izdoshi edi.
1296-yil avgust oyida xitoylik diplomat Chjou Daguan Angkorga [[Angkor|keldi]] va shunday yozib qoldirgan: „Yaqinda siamlar bilan boʻlgan urushda mamlakat butunlay vayron boʻldi“<ref name="Coedes">{{Kitob manbasi|last=Coedès|first=George|authorlink=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans.Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=University of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref><ref name="Maspero">Maspero, G., 2002, The Champa Kingdom, Bangkok: White Lotus Co., Ltd., {{ISBN|9747534991}}</ref>. U 1297-yil iyulgacha qirol Srindravarman saroyida qoldi. Chjou Daguan Kambujaga tashrif buyurgan birinchi va oxirgi Xitoy vakili emas. Ammo uning qolishi diqqatga sazovordir, chunki Chjou Daguan keyinchalik Angkordagi hayot haqida batafsil hisobot yozgan. Uning tasviri bugungi kunda tarixiy Angkorni tushunishning eng muhim manbalaridan biridir. Bir necha buyuk ibodatxonalar (Bayon, Baphuon, Angkor Vat) tasvirlari bilan bir qatorda — uning hisobi bizga Bayon minoralari bir vaqtlar [[oltin]] bilan qoplanganligi haqida maʼlumot beradi — matn shuningdek, kundalik hayot va Angkor aholisining odatlari haqida qimmatli maʼlumotlarni taqdim etadi.
=== Rad etish ===
XIV asrga kelib khmer imperiyasi uzoq va mashaqqatli tanazzulni boshdan kechirdi. Tarixchilar tanazzulning turli sabablarini ilgari surishgan: ijtimoiy va siyosiy tizimlarga taʼsir koʻrsatgan [[Vishnuizm|Vishnuit-Shivait hinduizmidan]] Teravada buddizmiga oʻtishdagi diniy sabab, khmer knyazlari oʻrtasidagi tinimsiz ichki hokimiyat kurashlari, [[Vassallik|vassal]] qoʻzgʻolonlari, chet el istilosi, vabo va ekologik buzilish.
Ijtimoiy va diniy sabablarga koʻra koʻp jihatlar Khmer imperiyasining tanazzuliga olib kelgan. Hukmdorlar va ularning elitalari oʻrtasidagi munosabatlar beqaror boʻlgan. 27 ta angkoriyalik hukmdorlarning orasidan oʻn bittasida hokimiyatga qonuniy daʼvo boʻlmagan va bu tez-tez [[Fuqarolar urushi|fuqarolar urushlarini keltirib chiqargan.]] khmer imperiyasi koʻproq ichki iqtisodiyotga eʼtibor qaratdi va xalqaro dengiz tarmogʻidan foydalanmadi. Bundan tashqari, buddizm gʻoyalari hukmron hinduizm ostida qurilgan davlat tartibini buzdi<ref>Stark, M.T. (2006). </ref>.
==== Imonni aylantirish ====
[[Fayl:Cambodia-buddha-11thcentury-fix2.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Cambodia-buddha-11thcentury-fix2.jpg/170px-Cambodia-buddha-11thcentury-fix2.jpg|thumb| XI asrda Buddaning Kambodja haykali]]
Oxirgi sanskrit yozuvi 1327-yilga tegishli boʻlib, Jayavarmadiparamesvara tomonidan Indrajayavarmanning vorisligini tasvirlaydi<ref name="Coedes"/>. Tarixchilar qirollarning Teravada buddizmini qabul qilishlari bilan ular endi „devarajalar“ hisoblanmaydilar va ular himoyasi ostida boʻlgan xudolarga ulkan ibodatxonalar qurishning hojati yoʻq edi maʼlumot beradi. Devaraja konseptsiyasidan chekinish qirol hokimiyatining yoʻqolishiga va shu bilan ishchilarning yetishmasligiga olib kelgan boʻlishi mumkin. [[Sugʻorish|Sugʻorish]] apparati ham tanazzulga yuz tutdi, yaʼni suv toshqinlari yoki qurgʻoqchilik tufayli hosil kamaygan. Ilgari yiliga uch marta [[guruch]] hosili olish mumkin boʻlgan va bu Kambujaning farovonligi va qudratiga katta hissa qoʻshgan, hosilning kamayishi imperiyani yanada zaiflashtirdi.
Arxeologik maʼlumotlarni koʻrib chiqqach, arxeologlar nafaqat binolarning qurilishi toʻxtatilganini, balki 1300-1600- yillardagi Khmer tarixiy yozuvi ham yoʻqligini payqashdi. Ushbu tarixiy tarkibning yetishmasligi cheklangan arxeologik dalillar bilan bogʻliq. Arxeologlar bu joylar tashlab ketilganini va keyinchalik turli odamlar tomonidan qayta ishgʻol qilinganligini aniqlashga muvaffaq boʻlishgan<ref>{{Cite journal|last=Welch|first1=David|title=Archaeology of Northeast Thailand in Relation to the Pre-Khmer and Khmer Historical Records|journal=International Journal of Historical Archaeology|date=1998|volume=2|issue=3|pages=205–233|doi=10.1023/A:1027320309113}}</ref>.
==== Chet el bosimi ====
[[Fayl:Stele_with_seated_Buddha_from_Cambodia_or_northeast_Thailand,_Khmer,_12th_century,_sandstone,_HAA.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Stele_with_seated_Buddha_from_Cambodia_or_northeast_Thailand%2C_Khmer%2C_12th_century%2C_sandstone%2C_HAA.JPG/170px-Stele_with_seated_Buddha_from_Cambodia_or_northeast_Thailand%2C_Khmer%2C_12th_century%2C_sandstone%2C_HAA.JPG|alt=|thumb| Oʻtirgan holda tasvirlangan Budda. XII asr. ]]
Khmerlarning gʻarbiy qoʻshnisi, birinchi Tailand qirolligi Suxotay, Angkor gegemoniyasini daf etgandan soʻng, 1350-yilda quyi [[Menam-chao-praya|Chao Phraya havzasidagi]] yana bir kuchli Tailand qirolligi, Ayutthaya tomonidan bosib olindi. XIV asrdan boshlab Ayutthaya Angkorning raqibiga aylangan<ref name="Coedes"/>. Angkor 1352-yilda Ayutthayan qiroli Uthong tomonidan qamal qilingan va keyingi yili qoʻlga olingandan soʻng, Khmer monarxi ketma-ket siam knyazlari bilan almashtirilgan. 1357-yilda Khmer qiroli Suryavamsa Rajadxiraja taxtga qaytadi<ref name="Coedes" />. 1393-yilda Ayutthayan qiroli Ramesuan Angkorni yana qamal qilib, keyingi yili uni egallab oldi. Ramesuanning oʻgʻli oʻldirilishidan biroz oldin Khmerni boshqargan. Nihoyat, 1431-yilda Khmer qiroli Ponhea Yat Angkorni himoyasiz deb tashlab, [[Pnompen]] hududiga koʻchib oʻtgan<ref name="Coedes" />.
Khmer qirolligining yangi markazi janubi-gʻarbda, bugungi Pnompen mintaqasidagi Oudong shahrida joylashgan. Biroq, Angkor butunlay tark etilmaganiga ishoralar mavjud. Khmer qirollarining bir qatori u yerda qolgan boʻlishi mumkin, ikkinchisi esa parallel qirollikni oʻrnatish uchun Pnompenga koʻchib oʻtgan. Keyinchalik Angkorning yakuniy qulashi iqtisodiy va shu bilan birga siyosiy ahamiyatga ega boʻlishi bilan bogʻliq, chunki Pnompen [[Mekong|Mekongdagi]] muhim savdo markaziga aylandi. Bundan tashqari, kuchli qurgʻoqchilik va undan keyin sodir boʻlgan suv toshqinlari uning qulashiga sabab boʻlgan omillardan biri hisoblanadi<ref name="Buckley-2010">{{Cite journal|last=Buckley|first1=Brendan M|display-authors=et al.|title=Climate as a contributing factor in the demise of Angkor, Cambodia|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|date=29 March 2010|volume=107|issue=15|pages=6748–6752|doi=10.1073/pnas.0910827107|pmid=20351244|pmc=2872380|bibcode=2010PNAS..107.6748B|url=https://www.pnas.org/content/pnas/early/2010/03/22/0910827107.full.pdf|access-date=3 June 2020}}</ref>. Birinchi qurgʻoqchilikdan keyin imperiya mintaqaviy savdoga koʻproq eʼtibor qaratdi<ref>Vickery, M. T. (1977). </ref>.
==== Ekologik buzilish ====
[[Fayl:Angkor_Ruins_from_Space.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Angkor_Ruins_from_Space.jpg/220px-Angkor_Ruins_from_Space.jpg|right|thumb| Quritilgan Sharqiy Baray Angkorning sunʼiy yoʻldosh tasviri mintaqadagi ekologik oʻzgarishlarni koʻrsatadi]]
Ekologik nosozlik va infratuzilmaning buzilishi Khmer imperiyasining tugashiga oid yangi muqobil nazariyadir. Katta Angkor loyihasi ustida ishlayotgan olimlarning fikriga koʻra, khmerlar savdo, transport va sugʻorish uchun ishlatiladigan [[Suv ombori|suv omborlari]] va kanallarning murakkab tizimiga ega boʻlgan. Kanallardagi suv sholi yigʻish uchun ishlatilgan. Aholining oʻsishi bilan suv taʼminoti tizimidagi tanglik kuchaydi. XIV-XV asrlarda suv xoʻjaligi tizimiga taʼsir koʻrsatadigan jiddiy iqlim oʻzgarishlari ham yuz berdi<ref name="Buckley-2010"/>.
Qurgʻoqchilik davrlari qishloq xoʻjaligi hosildorligining pasayishiga olib keldi va mussonlar tufayli kuchli suv toshqinlari ushbu zaif davrda infratuzilmaga zarar yetkazdi<ref name="Buckley-2010"/>. Oʻsib borayotgan aholiga moslashish uchun Kulen tepaliklaridan daraxtlar kesilib, koʻproq sholi maydonlari uchun maydon hozirlandi. Bu kanal tarmogʻiga choʻkma olib keladigan yomgʻir oqimini yaratdi. Suv tizimiga har qanday zarar juda katta oqibatlarga olib keladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.signonsandiego.com/news/world/20040613-0915-fallenangkor.html|sarlavha=Scientists dig and fly over Angkor in search of answers to golden city's fall|muallif=Miranda Leitsinger|nashriyot=Associated Press|sana=13 June 2004|kirish sanasi=21 August 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081210051110/http://www.signonsandiego.com/news/world/20040613-0915-fallenangkor.html|arxivsana=10 December 2008}}</ref>.
==== Vabo ====
Ogʻir [[epidemiya]] aholi zich joylashgan Angkorga taʼsir qilgan va imperiyaning qulashiga hissa qoʻshgan boʻlishi mumkinligini koʻrsatadigan vabo nazariyasi qayta koʻrib chiqildi<ref>{{Cite journal|title=A Reassessment of the Decline of the Khmer Empire|last=LG Gundersen|url=http://www.ijch.net/vol1/011-J002.pdf}}</ref>. XIV asrga kelib, [[Qora O'lim|Qora oʻlim]] Osiyoga taʼsir qildi, chunki vabo birinchi marta 1330-yillarda Xitoyda paydo boʻlgan va taxminan 1345-yillarda Yevropaga yetib kelgan. Xitoydan Yevropaga sayohat chizigʻidagi aksariyat dengiz portlari Janubi-Sharqiy Osiyodagi hayotga jiddiy taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan kasallikni boshdan kechirishdi. Mumkin boʻlgan kasalliklar orasida bubonik oʻlat, [[chechak]] va [[bezgak]] bor.
==== XV asrdan keyin Angkor ====
Qanday boʻlmasin, Angkordan yana foydalanganlik haqida dalillar mavjud. Tailandni vaqtinchalik qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻlgan qirol Barom Reachea I (hukmronlik qilgan 1566-1576) davrida qirollik saroyi qisqa muddatga Angkorga qaytarildi. XVII asrdagi yozuvlar qolgan Khmerlar bilan bir qatorda [[Yaponlar|yapon]] aholi punktlari borligidan dalolat beradi<ref name="Nikkei">{{Veb manbasi|sarlavha=Japanese Diaspora – Cambodia|muallif=Masako Fukawa|sana=6 November 2014|ish=Discover Nikkei|url=http://www.discovernikkei.org/en/journal/2014/11/6/japanese-diaspora-cambodia/|kirish sanasi=18 October 2015}}</ref>. Eng mashhur yozuv Ukondayu Kazufusa haqida, u 1632-yilda u yerda khmer Yangi yilini nishonlagan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=History of Cambodia, Post-Angkor Era (1431– present day)|ish=Cambodia Travel|url=http://www.cambodia-travel.com/khmer/post-angkor.htm|kirish sanasi=18 October 2015|arxivsana=2019-09-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190911082903/http://www.cambodia-travel.com/khmer/post-angkor.htm}}</ref>. Biroq, keyingi oʻn yilliklarda yapon jamoasi yangi yaponiyaliklarning yoʻqligi va ularning jamiyatini yangilash imkoniyati juda kam boʻlgani sababli mahalliy khmer jamiyatiga singib ketdi<ref name="Nikkei" />.
== Madaniyat va jamiyat ==
[[Fayl:An_artists_representation_of_Angkor_Thom_Cambodia_at_musée_Guimet.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/An_artists_representation_of_Angkor_Thom_Cambodia_at_mus%C3%A9e_Guimet.jpg/220px-An_artists_representation_of_Angkor_Thom_Cambodia_at_mus%C3%A9e_Guimet.jpg|right|thumb| Angkor Thom markazi Prasat Bayon rekonstruksiya.]]
Qadimgi khmer jamiyati haqida maʼlum boʻlgan narsalarning koʻp qismi koʻplab barelyeflardan va shuningdek, XIII asr Kambodja va undan oldingi davrlar haqida maʼlumot beruvchi Chjou Daguanning qoʻlyozmalaridan kelib chiqadi. Bayondagi kabi Angkor ibodatxonalarining barelyeflari qadimgi Khmer qirolligining kundalik hayotini, jumladan, saroy hayoti sahnalarini, daryo yoki koʻllardagi dengiz janglarini va bozorning umumiy sahnalarini tasvirlaydi.
=== Iqtisodiyot va qishloq xoʻjaligi ===
Qadimgi Khmerlar anʼanaviy qishloq xoʻjaligi jamoasi boʻlib, asosan [[Guruch|sholi yetishtirishga]] ixtisoslashgan. Podsholik aholisining asosiy qismini tashkil etgan dehqonlar ko‘l yoki daryo qirg‘oqlariga, o‘z qishloqlarini o‘rab turgan sug‘oriladigan tekisliklarga yoki pasttekisliklar suv bosganda adirlarga sholi ekishgan. Sholi ekinlari katta va murakkab gidravlika tizimi, shu jumladan kanallar va ''baraylar'' yoki ulkan suv havzalari orqali sugʻorilgan. Bu tizim Khmer shaharlari atrofida yirik sholi yetishtiruvchi jamoalarni shakllantirish imkonini berdi. Qishloqlar bogʻlarida palma daraxtlari, mevali daraxtlar va sabzavotlar yetishtirilib, qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining boshqa manbalari, masalan, palma shakari, palma sharobi, kokos, turli xil tropik mevalar va sabzavotlar bilan taʼminlangan.
[[Fayl:Bayonmarket01.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Bayonmarket01.JPG/220px-Bayonmarket01.JPG|alt=|thumb| Bayondagi khmer bozori]]
Katta [[Tonlesap|Tonle Sap]] koʻli boʻyida, shuningdek, koʻplab daryolar va hovuzlar yaqinida baliqchilik rivojlangan boʻlib, koʻplab khmerlar tirikchilik uchun baliq ovlashga tayangan. Baliq ovlash aholiga oqsilning asosiy manbasini berdi, u ''prahokga'' aylandi — banan barglariga oʻralgan, quritilgan yoki qovurilgan yoki bugʻlangan baliq pastasi. Guruch baliq bilan birga asosiy oziq-ovqat edi. Boshqa oqsilning manbalari choʻchqalar, qoramollar va parrandalardan olingan.
Angkor bozorida binolar boʻlmagan. Bu ochiq maydon boʻlib, u yerda savdogarlar toʻqilgan somon toʻshaklarida yerga oʻtirib, oʻz mahsulotlarini sotganlar. Baʼzi savdogarlar quyoshdan oddiy soyabon bilan himoyalangan. Bozorda savdogarlar egallagan har bir joy uchun amaldorlar tomonidan maʼlum turdagi soliq yoki ijara haqi undirilar edi. Angkor bozoridagi savdo va iqtisodiyotni asosan ayollar boshqargan.
Khmer imperiyasining savdo va iqtisodiyotida ayollar katta huquq va erkinliklarga ega boʻlganini koʻrsatadi. Ularning erta turmush qurish amaliyoti imperiyaning yuqori tugʻilish darajasi va katta aholisiga hissa qoʻshgan boʻlishi mumkin.
=== Jamiyat va siyosat ===
[[Fayl:Angkor_Thom-Bayon-78-Frauen-2007-gje.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Angkor_Thom-Bayon-78-Frauen-2007-gje.jpg/220px-Angkor_Thom-Bayon-78-Frauen-2007-gje.jpg|left|thumb| Qirollik saroyining ayollari]]
[[Fayl:Naval_Battle_Bayon1108.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Naval_Battle_Bayon1108.jpg/220px-Naval_Battle_Bayon1108.jpg|alt=|thumb| [[Tyamlar|Cham]], Bayonga qarshi dengiz jangi]]
[[Fayl:Angkor_-_Bayon_-_052_At_Home_(8581882636).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Angkor_-_Bayon_-_052_At_Home_%288581882636%29.jpg/220px-Angkor_-_Bayon_-_052_At_Home_%288581882636%29.jpg|right|thumb| Uy hayoti tasvirlangan barelyef, Bayon]]
khmer imperiyasi qishloq xoʻjaligi [[Guruch|sholi yetishtiruvchi]] jamoalarning keng tarmoqlari asosida tashkil etilgan. Mintaqada aholi punktlarining aniq ierarxiyasi mavjud. Kichik qishloqlar Fimaydagi kabi viloyat markazlari atrofida toʻplangan, ular oʻz navbatida Xitoydan kulolchilik va savdo buyumlari kabi boshqa tovarlar evaziga oʻz mahsulotlarini Angkor kabi yirik shaharlarga joʻnatishgan<ref>Welch, D.J. (1998). </ref>. Podshoh va uning amaldorlari irrigatsiyani boshqarish va suv taqsimoti bilan shugʻullangan, ular kanallar, xandaklar va ''baroylar'' deb ataladigan ulkan suv omborlari kabi murakkab gidravlika infratuzilmasidan iborat boʻlgan.
Jamiyat hind kasta tizimini aks ettiruvchi ierarxiya boʻyicha tuzilgan, bu yerda sholi yetishtiruvchilar va baliqchilar aholining katta qismini tashkil qilgan. Kshatriyalar — qirollik, zodagonlar, sarkardalar, askarlar va jangchilar — boshqaruv elitasini va hokimiyatni tashkil etdilar. Boshqa ijtimoiy tabaqalarga [[Brahmanlar|braxmanlar]] (ruhoniylar), savdogarlar, duradgorlar, kulollar, metalluruvchilar, zardoʻstlar va toʻqimachilik ustalari kabi hunarmandlar kiradi, eng quyi ijtimoiy qatlam esa [[Qullik|qullar]] edi.
Keng koʻlamli sugʻorish loyihalari katta aholini boqishi mumkin boʻlgan guruchning ortiqcha qismini toʻpladi. Davlat dini hinduizm edi, lekin Devarajaga sigʻinish taʼsiri boʻlib, khmer qirollarini [[Vishnu]] yoki [[Shiva|Shivaning]] mujassamlanishi bilan bogʻliq boʻlgan yer yuzidagi tirik xudolarning ilohiy sifatiga ega sifatida koʻtardi<ref name="God and King">{{Kitob manbasi|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|last=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|isbn=8189233262|accessdate=14 September 2012|chapterurl=http://easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-date=2012-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20121209215215/http://easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306}}</ref>. Siyosatda bu maqom podshoh hukmronligini ilohiy asoslash sifatida qaraldi. Bu imkoniyat Khmer qirollariga yirik meʼmoriy loyihalarni boshlashga, qirolning yer yuzidagi ilohiy hukmronligini nishonlash uchun Angkor Vat va Bayon kabi ulugʻvor yodgorliklarni qurishga imkon berdi.
[[Fayl:Angkor_-_Bayon_-_057_Childbirth_(8580786377).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Angkor_-_Bayon_-_057_Childbirth_%288580786377%29.jpg/220px-Angkor_-_Bayon_-_057_Childbirth_%288580786377%29.jpg|right|thumb| Tugʻilish tasvirlangan barelyef, Bayon]]
'''Angkor davridagi meʼmoriy uslublar roʻyxati''':<ref>"''Ancient Angkor guide book''", by Michael Freeman and Claude Jacques, pp. 30-31, published in 2003.</ref>
{| class="wikitable"
!Uslublar
! Sanalar
! Hukmdorlar
! Maʼbadlar
! Asosiy xususiyatlar
|-
| Kulen
| 825-875
| Jayavarman II
| Damrey Krap
| Angkoriyagacha boʻlgan davrning davomi, ammo [[Tyamlar|Cham]] ibodatxonalari kabi yangilik va qarz olish davri. Minora asosan kvadrat va nisbatan baland. Asosan gʻishtdan yasalgan, devorlari laterit va tosh eshiklari bilan oʻralgan. Kvadrat va sakkiz burchakli kolonetalar paydo boʻla boshlaydi.
|-
| Preah Ko
| 877-886
| Indravarman I Jayavarman III
| Preah Ko, Bakong, Loley
| Oddiy reja: bitta asosda bir yoki bir nechta kvadrat gʻisht minoralari. Konsentrik toʻsiqlar, gopura va kutubxonalarning birinchi paydo boʻlishi. Dekorativ „uchar saroylar“ oʻrnini boʻshliqlarda dvarapala va devatalar egalladi. Bakongdagi birinchi yirik ibodatxona togʻi .
|-
| Bakheng
| 889-923
| Yasovarman I Harshavarman I
| Phnom Bakheng, Phnom Krom, Phnom Bok, Baksei Chamkrong (trans.)
| Maʼbad togʻining rivojlanishi. Toshdan koʻproq foydalanish, ayniqsa yirik ibodatxonalar va koʻproq dekorativ tosh oʻymakorligi uchun.
|-
| Koh Ker
| 921-944
| Jayavarman IV
| Koh Ker ibodatxonalari guruhi
| Binolar miqyosi markazga qarab qisqaradi. Gʻisht hali ham asosiy material, ammo qumtosh ham ishlatiladi.
|-
| Pre Rup
| 944-968
| Rajendravarman
| Pre Rup, Sharqiy Mebon, Bat Chum, Kutisvara
| Koh Ker va Banteay Srei oʻrtasidagi oʻtish davri. Uzun zallar qisman maʼbadni oʻrab oladi. Shiva qilingan gʻishtdagi oxirgi buyuk yodgorliklar, qumtoshdan foydalanishni koʻpaytirish.
|-
| Banteay Srei
| 967-1000
| Jayavarman V
| Banteay Srei
| Zeb -ziynatli, bir-birining ustiga oʻrnatilgan [[Fronton|pediments]], supurgi uchlari, boy va chuqur oʻyma. Gipsli gʻisht tosh va [[laterit]] bilan almashtirildi. Pedimentlarda sahna koʻrinishi. Yumshoq ifodalar bilan shahvoniy devatalar.
|-
| Khleang
| 968-1010
| Jayavarman V
| Ta Keo, Khleanglar, Fimeanakas, Qirollik saroyi
| Galereyalardan birinchi foydalanish. Xoch shaklidagi gopuralar. Sakkiz burchakli kolonetalar. Cheklangan dekorativ oʻymakorlik.
|-
| Baphuon
| 1050-1080
| Udayadityavarman II
| Baphuon, Gʻarbiy Mebon
| Boy oʻymakorlikka qaytish: gulli naqshlar, shuningdek, sahnalar bilan lintellar . Bosh [[Nagi|kiyimsiz nagas]] . Baphuon ibodatxonasida [[Relyef (haykaltaroshlik)|barelyeflar]] paydo boʻladi, ular kichik panellarda, koʻpincha hikoyalar ketma-ketligida jonli sahnalar bilan oʻyilgan.
|-
| Angkor Vat
| 1113-1175 yillar
| Suryavarman II Yasovarman II
| Angkor Wat, Banteay Samré, Tommanon, Chau Say Tevoda, Beng Mealea, baʼzi Preah Pithu, Phimai va Phnom Rung
| Khmer meʼmorchiligining yuqori klassik uslubi. Oʻyma profilli toʻliq ishlab chiqilgan konussimon minoralar. Galereyalar kengroq va bir tomonda yarim galereyalar bilan. Eksenel galereyalar bilan bogʻlangan konsentrik korpuslar. Bosh kiyimli nagalar, erdan koʻtarilgan naga toʻshaklari. Xoch shaklidagi teras ixtirosi. Boy oʻyilgan lintellar va boshqa bezaklar. Barelyeflar, Apsaralar .
|-
| Bayon
| 1181-1243 yillar
| Jayavarman VII Indravarman II
| Ta Prohm, Preah Khan, Neak Pean, Ta Som, Ta Nei, Angkor Thom, Prasat Chrung, Bayon, Elephant Terrace, Ta Prohm Kel, Krol Ko, Prasat Suor Prat, Banteay Chxmar, Hospital Chaples, Jayatataka baray
| Oxirgi ajoyib uslub. Shoshilinch qurilish, koʻpincha laterit tosh emas, oʻymakorligi kamroq oqlangan. Murakkab rejalar, ulkan ibodatxonalar. Kambodjada yuzli minoralar va tarixiy hikoya barelyeflari. Uch davr: 1. bir qavatdagi yirik murakkab ibodatxonalar, 2. yuzli minoralar va nagalarni olib yuruvchi gigantlar xiyobonlari, 3. qurilish standartlarining pasayishi, devatalar Angkor-Vat uslubidagi diademga ega.
|-
| Post Bayon
| 1243-15 yillar C.
| Jayavarman VIII va boshqalar
| Moxov qirolining terasi, Preah Pithu, Preah Palilay (maʼbadlarga oʻzgartirishlar)
| Oʻzaro faoliyat shaklidagi terastaning inversiyasi, ustunlar ustidagi yoʻllar, past yoki baland.
|}
[[Fayl:Bas-reliefs_du_Bayon_(Angkor)_(6912550571).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Bas-reliefs_du_Bayon_%28Angkor%29_%286912550571%29.jpg/220px-Bas-reliefs_du_Bayon_%28Angkor%29_%286912550571%29.jpg|left|thumb| Chapdagi Khmer askari oʻngdagi Cham raqibiga qarshi kurashadi. Champa [[Tyamlar|Cham]] Khmer imperiyasining asosiy raqiblari edi. Bayon ibodatxonasidagi barelyeflarda Cham har doim Magnolia champaca guli shaklidagi dubulgʻa kiygan holda koʻrinadi.]]
== Hukmdorlar roʻyxati ==
{| class="wikitable sortable" border="1" width="75%"
! width="60px" |Hukmronlik
! width="80px" |Hukmdorlar
! width="80px" |Poytaxt
! width="440px" |Maʼlumotlar va voqealar
|-
|802-835
|Jayavarman II
|Mahendraparvata, Hariharalaya
|Kambujaning Javadan mustaqilligini eʼlon qildi. Pnom Kulendagi muqaddas hind marosimi va Kambodjada Devaraja maqomini boshlash orqali Chakravartin deb daʼvo qilingan.
|-
|835-877
|Jayavarman III
|Hariharalaya
|Jayavarman II ning oʻgʻli
|-
|877-889
|Indravarman I
|Hariharalaya
|Jayavarman II ning jiyani. Jayavarman II qurdirgan Bakong togʻidagi ibodatxona uning otasi va bobosi uchun qurilgan.
|-
|889-910
|Yasovarman I
|Hariharalaya, Yaśodharapura
|Indravarmanning oʻgʻli I. Indratataka Baray va Loleyni qurdi. Poytaxt Pnom Bakheng atrofida joylashgan Yasodxarapuraga koʻchirildi, shuningdek, Yashodharatataka qurildi.
|-
|910-923
|Harshavarman I
|Yaśodharapura
|Yasovarmanning oʻgʻli I. Oʻzining amakisi Jayavarman IV ga qarshi hokimiyat uchun kurashda qatnashgan. Baksei Chamkrong qurilgan.
|-
|923-928
|Ishanavarman II
|Yaśodharapura
|Yasovarman I ning oʻgʻli, Xarshavarman I ning ukasi. Oʻzining amakisi Jayavarman IV ga qarshi hokimiyat uchun kurashda qatnashgan. Prasat Kravan qurilgan.
|-
|928-941
|Jayavarman IV
|Koh Ker
|Qirol Indravarman I ning singlisi Yasovarman I ga uylangan. Maxendradevi oʻgʻli taxtga onalik nasli orqali daʼvogarlik qiladi. Koh Kerdan boshqargan.
|-
|941-944
|Harshavarman II
|Koh Ker
|Jayavarman IVning oʻgʻli.
|-
|944-968
|Rajendravarman II
|[[Angkor]] (Yaśodharapura)
|Harshavarman II ning amakisi. Poytaxtni Angkor, Built Pre Rup va East Mebonga qaytardi. 946-yilda Champaga qarshi urush.
|-
|968-1001
|Jayavarman V
|Jayendranagari
|Rajendravarman II ning oʻgʻli. Uning davrida yangi poytaxt Jayendranagari va Ta Keo qurildi
|-
|1001-1006
|Udayadityavarman I, Jayaviravarman, Suryavarman I
|Angkor
|Xaos davri, 3 ta qirol bir vaqtning oʻzida antagonist sifatida hukmronlik qiladi.
|-
|1006-1050
|Suryavarman I
|[[Angkor]]
|Taxtni egalladi. [[Chola]] bilan ittifoq va Tambralinga qirolligi bilan ziddiyat. Preah Xan Kompong Svay qurilgan. Qirol Mahayana buddizmiga amal qilgan.
|-
|1050-1066
|Udayadityavarman II
|Yaśodharapura II ([[Angkor]])
|Taxtni Yasovarmon I turmush o‘rtog‘ining avlodi egallagan. Baphuon, Gʻarbiy Baray va Gʻarbiy Mebon, shuningdek, Sdok Kok Thom qurilgan.
|-
|1066-1080
|Harshavarman III
|Yaśodharapura II ([[Angkor]])
|Katta akasi Udayadityavarman II dan keyin, poytaxti Baphuonda. 1074 va 1080 yillarda Champa istilosi.
|-
|1090-1107
|Jayavarman VI
|[[Angkor]]
|Vimayapuradan bosqin. Phimai qurilgan.
|-
|1107-1113
|Dharanindravarman I
|[[Angkor]]
|Uning ukasi Jayavarman VI oʻrnini egalladi.
|-
|1113-1145
|Suryavarman II
|[[Angkor]]
|Katta amakisini oʻldirdi. Angkor Vat, Banteay Samre, Tommanon, Chau Say Tevoda va Beng Mealea qurilgan. Đại Việt va Champani bosib oldi.
|-
|1150-1160
|Dharanindravarman II
|[[Angkor]]
|Amakivachchasi Suryavarman II dan taxtni oldi
|-
|1160-1167
|Yasovarman II
|[[Angkor]]
|Vaziri Tribhuvanadityavarman tomonidan agʻdarilgan
|-
|1167-1177
|Tribhuvanadityavarman
|[[Angkor]]
|1177 va 1178 yillarda Jaya Indravarman IV boshchiligidagi Cham istilosi Khmer poytaxtini talon-toroj qildi..
|- style="background:#ccf;"
|1178-1181
| colspan="3" valign="middle" |Champa qiroli Jaya Indravarman IV boshchiligidagi Cham ishgʻoli
|-
|1181-1218
|Jayavarman VII
|Yaśodharapura ([[Angkor]])
|Cham bosqinchilariga qarshi boshchilik qilgan khmer armiyasi shu tariqa Kambodjani ozod qildi. Champani zabt etishga rahbarlik qilgan (1190-1191). Asosiy infratuzilma inshootlari; kasalxonalar, dam olish uylari, suv omborlari va ibodatxonalar, jumladan Ta Prohm, Preah Xon, Angkor Tom shahridagi Bayon va Neak Pean qurildi..
|-
|1219-1243
|Indravarman II
|[[Angkor]]
|Jayavarman VII ning oʻgʻli. Champa ustidan nazoratni yoʻqotdi va gʻarbiy hududlarni [[Tailar|Siam]] Suxotay qirolligidan mahrum qildi..
|-
|1243-1295
|Jayavarman VIII
|[[Angkor]]
|1283-yilda [[Xubilay|Xubilayxon]] boshchiligidagi [[Moʻgʻullar|Moʻgʻul]] bosqini va Suxotay bilan urush. Mangalarta qurilgan. U gʻayratli shivait edi va buddist taʼsirini yoʻq qildi.
|-
|1295-1308
|Indravarman III
|[[Angkor]]
|Qaynotasi Jayavarman VIIIni agʻdardi. Teravada buddizmini davlat diniga aylantirdi. [[Yuan (sulola)|Yuan]] xitoylik diplomat Chjou Daguanni qabul qildi (1296-1297).
|-
|1308-1327
|Indrajayavarman
|[[Angkor]]
|
|-
|1327-1336
|Jayavarmadiparamesvara (Jayavarman IX)
|Angkor
|Oxirgi sanskrit yozuvi (1327).
|-
|1336-1340
|Trosok Peam
|Angkor
|
|-
|1340-1346
|Nippean Bat
|Angkor
|
|-
|1346-1351
|Lompong Racha
|Angkor
|
|- style="background:#ccf;"
|1352-1357
| colspan="3" valign="middle" |Uthong boshchiligidagi Siam Ayutthaya istilosi
|-
|1357-1363
|Soryavong
|Angkor
|
|-
|1363-1373
|Borom Reachea I
|Angkor
|
|-
|1373-1393
|Thomma Saok
|Angkor
|
|- style="background:#ccf;"
|1393
| colspan="3" valign="middle" |Ramesuan boshchiligidagi Siam Ayutthaya istilosi
|-
|1394-c. 1421
|In Reachea
|Angkor
|
|-
|1405-1431
|Barom Reachea II
|[[Pnompen|Chaktomuk]]
|Abandon Angkor (1431).
|-
|}
== Maʼbadlar galereyasi ==
<gallery class="center" caption="Angkorian Temples in Cambodia" widths="150px" heights="150px" perrow="7">
Fayl:Banteay Srei 48.jpg|{{center|[[Banteay Srei]]}}
Fayl:Preah Khan, Angkor, Camboya, 2013-08-17, DD 26.JPG|{{center|[[Preah Khan]]}}
Fayl:Ta Keo 01.jpg|{{center|[[Ta Keo]]}}
Fayl:Phimeanakas, Angkor Thom, Camboya, 2013-08-16, DD 04.jpg|{{center|[[Phimeanakas]]}}
Fayl:Chau Say Tevoda2012.jpg|{{center|[[Chau Say Tevoda]]}}
Fayl:Banteay Samre, Cambodia (2211425643).jpg|{{center|[[Banteay Samré]]}}
Fayl:Terraza de los Elefantes, Angkor Thom, Camboya, 2013-08-16, DD 03.jpg|{{center|[[Terrace of the Elephants]]}}
</gallery><gallery class="center" caption="Angkorian Temples in Thailand" widths="150px" heights="150px" perrow="7">
Fayl:ปราสาทพนมรุ้ง รุ่งเรืองดั่งสวรรค์.JPG|{{center|[[Phanom Rung historical park|Phanom Rung]]}}
Fayl:Entrance-phimai.jpg|{{center|[[Phimai historical park|Prasat Phimai]]}}
Fayl:Prang Sam Yot.jpg|{{center|[[Lopburi|Prang Sam Yot]]}}
Fayl:ปราสาทศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ ประเทศไทย.JPG|{{center|[[Sikhoraphum District|Prasat Sikhoraphum]]}}
Fayl:Muangtum Castle at Buriram, Thailand.jpg|{{center|[[Prasat Muang Tam]]}}
Fayl:Sing, Sai Yok District, Kanchanaburi, Thailand — panoramio.jpg|{{center|[[Mueang Sing Historical Park|Prasat Muang Singh]]}}
Fayl:Close up, the outer walls of Prasat Sadok Kok Thom in Thailand..jpg|{{center|[[Sdok Kok Thom]]}}
</gallery><gallery class="center" caption="Angkorian Temples in Laos" widths="150px" heights="150px" perrow="7">
Fayl:Champasak VatPhou5 tango7174.jpg|{{center|[[Vat Phou]]}}
</gallery>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|last=Cœdès|first=George|title=The making of South East Asia|year=1966|publisher=University of California Press|isbn=0-520-05061-4|url=https://books.google.com/books?id=qgrAFlAC4-QC}}
* {{Kitob manbasi|last=Freeman|first=Michael|title=Ancient Angkor|year=2006|publisher=River Books|isbn=974-8225-27-5|ref=FreJac2006|url=https://archive.org/details/ancientangkor00free}}
* {{Kitob manbasi|last=Higham|first=Charles|authorlink=Charles Higham (archaeologist)|title=The Civilization of Angkor|year=2001|publisher=Phoenix|isbn=978-1-84212-584-7|ref=Higham2001}}
* Vittorio Roveda: ''Khmer Mythology'', River Books, {{ISBN|974-8225-37-2}}
* {{Kitob manbasi|last=Dagens|first=Bruno|authorlink=Bruno Dagens|year=1995|origyear=1989|title=Angkor: Heart of an Asian Empire|series=‘[[Découvertes Gallimard|New Horizons]]’ series|url=https://books.google.com/books?id=UKH4RwAACAAJ|location=London|publisher=Thames & Hudson|isbn=0-500-30054-2}}
* {{Kitob manbasi|last=Keyes|first=Charles F.|title=The Golden Peninsula|url=https://books.google.com/books?id=g3oajnKzUNEC|year=1995|publisher=University of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-1696-4|ref=Keyes1995}}
* {{Kitob manbasi|title=Angkor: Cambodia's wondrous khmer temples|last=Rooney|first=Dawn F.|year=2005|edition=5th|publisher=Odissey|isbn=978-962-217-727-7|ref=Rooney2005}}
* David P. Chandler: ''A History of Cambodia'', Westview Press, {{ISBN|0-8133-3511-6}}
* {{Citation|last=Liang|first1=Jieming|year=2006|title=Chinese Siege Warfare: Mechanical Artillery & Siege Weapons of Antiquity|publisher=Leong Kit Meng|isbn=981-05-5380-3|place=Singapore, Republic of Singapore}}
* {{Citation|last=Zhou|first1=Daguan|year=2007|title=The Customs of Cambodia|publisher=The Siam Society|isbn=978-974-8359-68-7}}
* Henri Mouhot: ''Travels in Siam, Cambodia, Laos, and Annam'', White Lotus Co, Ltd., {{ISBN|974-8434-03-6}}
* {{Kitob manbasi|last=Vickery|first=Michael|title=Society, economics, and politics in pre-Angkor Cambodia: the 7th–8th centuries|year=1998|publisher=Toyo Bunko|isbn=978-4-89656-110-4|ref=Vickery1998}}
* Benjamin Walker, ''Angkor Empire: A History of the Khmer of Cambodia'', Signet Press, Calcutta, 1995.
* I.G. Edmonds, ''The Khmers of Cambodia: The story of a mysterious people''
[[Turkum:Osiyodagi sobiq imperiyalar]]
[[Turkum:Davlatlar]]
[[Turkum:Tarix]]
[[Turkum:Sobiq imperiyalar]]
[[Turkum:Imperiyalar]]
6u3gjqz5ue518dv2vc4nepmkqak217b
Trio Mandili
0
792896
5995600
5445611
2026-04-13T20:57:46Z
CommonsDelinker
204
"Trio_Mandili.jpg" yoʻqotildi, uni VikiOmbordan [[c:User:Geagea|Geagea]] [[:c:COM:VRT|No permission]] since 13 April 2026 tufayli oʻchirgan edi.
5995600
wikitext
text/x-wiki
{{Musiqachi bilgiqutisi|ismi=Trio Mandili|foto=|izoh=|janr={{flatlist|
* [[Gruziya (country)|Gruziya musiqiy guruhi]]
* folk music
* vocal music
}}|faoliyat yillari={{flatlist|
* 2014–yildan beri
}}|sayt={{URL|http://www.triomandili.com/}}}}
'''Trio Mandili''' (მანდილი) Gruziya musiqiy guruhining hozirgi paytdagi tarkibi Tatuli Mgeladze (თათული მგელაძე), Tako Tsiklauri (თაკო წიკლაური) va Mariam Kurashidiani (მარიამ ქურასბედიანი)lardan iborat.
Ular an'anaviy gruzin torli cholg'usi bo'lgan [[panduri]] jo'rligida qo'shiq kuylaydilar. Ular Gruziyada "Apareka" gruzin xalq qo'shig'ini ijro etgan. Ular musiqiy videoni ijtimoiy tarmoqqa yuklashi bilan mashhur bo'lishdi. Ushbu video yetti milliondan ortiq koʻrishlar soniga erishgan<ref>[http://www.eurasianet.org/node/70106 Tamada Travels: Georgia's Instant Singing Stars]</ref><ref>[http://www.huffingtonpost.com/2014/09/09/georgian-women-singing-video_n_5790430.html 3 Women Harmonizing A Georgian Song Will Transport You To Another Time]</ref>.
Trio Mandili boshqa tillarda qo'shiq kuylagan. Masalan, "Goron ki na kalon ki duniya hai dilwalon ki" [[Hind tili|hind]] qo'shig'i (inglizcha tarjimasi: ''Not to fair-skinned people or dark-skinned people, the world belongs to those with good hearts''), shuningdek, Respublika kunida [[Polyak tili|polshalik]]larning "Lipka" (inglizcha tarjimasi:''Little linden'') qo'shig'ini ijro etgan<ref name="Scroll2021">{{veb manbasi|sarlavha=Watch: Georgian musical group ʻTrio Mandili’ covers Hindi film song ʻGoron Ki Na Kalon Ki’|url=https://scroll.in/video/991721/watch-georgian-musical-group-trio-mandili-covers-hindi-film-song-goron-ki-na-kalon-ki|nashriyot=[[Scroll.in]]|kirish sanasi=11-aprel 2021-yil|til=English|sana=8-aprel 2021-yil}}</ref><ref name="Lalwani2021">{{veb manbasi|muallif=Lalwani|ism=Falguni|sarlavha=Trio Mandili: Three Georgian women are winning hearts with their music|url=https://www.siasat.com/trio-mandili-three-georgian-women-are-winning-hearts-with-their-music-2118643/|nashriyot=[[The Siasat Daily]]|kirish sanasi=11-aprel 2021-yil|til=English|sana=1-aprel 2021-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Trio Mandili - "Lipka". Za tę piosenkę Polacy jeszcze bardziej pokochają Gruzję!|url=http://podroze.se.pl/swiat/ciekawostki-ze-swiata/trio-mandili-lipka-za-te-piosenke-polacy-jeszcze-bardziej-pokochaja-gruzje/7258/|nashriyot=[[Podróże (magazine)|Podróże]]|kirish sanasi=11-aprel 2021-yil|til=English|sana=9-sentabr 2020-yil}}</ref>.
== Diskografiya ==
{| class="wikitable"
!Yil
! Sarlavha
! Turi
! Yorliq
|-
| 2015-yil
| With Love, Trio Mandili
| CD, albom
| EL ITALIYA
|-
| 2016-yil
| With Love, Trio Mandili
| LP, albom, RE
| Merlins Orr Records MN 1014LP Yr Germaniya
|-
| 2017-yil
| Enguro, Trio Mandili
| CD, albom
| EL ITALIYA
|-
| 2021-yil
| Sakartvelo, Trio Mandili
| CD, albom
| EL ITALIYA
|}
== Guruh a'zolari ==
* Tatuli Mgeladze - bosh va orqa vokal
* Mariam Kurasbediani - minus va ba'zan bosh vokal, [[panduri]] (an'anaviy gruzin torli asbobi ijrochisi)
* Tako Tsiklauri - qo'llab-quvvatlovchi va vaqti-vaqti bilan yetakchi vokal
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
334hjogzzh4fcyp143xvw713dyujes9
Rossiya yengil avtomobillari (21 asr)
0
807313
5995543
5987511
2026-04-13T18:09:40Z
Vol71193
44886
/* 1990-yillar */
5995543
wikitext
text/x-wiki
{{manbasiz}}
[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSRI]] parchalanishidan keyin yaratilgan [[Rossiya]] [[Yengil avtomobillar|yengil avtomobillarning]] keng roʻyxati.
== 1990-yillar ==
{| class="wikitable"
|- style="background:#00FA9A;color:black;font-weight:bold" align="center"
| width="15%" |Asosiy kuzov
| width="15%" |Kuzov turlari
| width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili
| width="17%" |Sinf
| width="10%" |Rasm
| width="9%" |Sport
| width="9%" |Oʻzgartirilgan
|- align="center"
|VAZ-2123
|VAZ-2323 (ishlab chiqarilmagan)
|1994 – shakllanish.
1998 – tajribali.
2002
|kichik
|[[Fayl:Lada Niva 2020.jpg|130px]]
|
|''"Lada Niva Travel"''
|- align="center"
|VAZ-1118
|VAZ-1119 / 1117
|1994 – shakllanish.
2004
|kichik
|[[Fayl:Lada Kalina II (VAZ-2192) front (cropped).JPG|130px]]
|"''Lada Kalina NFR''",
„''Lada Granta''“ WTCC
|VAZ-2190 / 2191 / 2192 / 2194<br>
''„Dasun on-DO“'' / ''„Dasun mi-DO“''
|- align="center"
|GAZ-3103 (3104)
|
|1997 – shakllanish/tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
| rowspan="1" |oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ-3104 Volga - GAZ museum.jpg|130px]]
|
|
|- align="center"
|GAZ-3111
|
|1998
|oʻrtacha
|[[Fayl:Etmr 15 – GAZ.jpg|130px]]
|
|
|- align="center"
|GAZ-3106
|
|1998 – shakllanish.
Chiqarish bekor qilindi.
|oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ-3106 Ataman II - GAZ museum.jpg|130px]]
|
|
|- align="center"
|XTARS
|
|1998 – kelib chiqqan [[Mamlakat|mamlakatda]] shakllanish.
2012
|kichik
|[[Fayl:Полиция, Москва - Police, Moscow 15.jpg|130px]]
|
|
|- align="center"
|"''Volga Siber''"
|
|2001 – kelib chiqqan mamlakatda.
2008
|
|[[Fayl:GAZ Volga Siber (front).jpg|130px]]
|
|
|}
== 2000–2020 yillar ==
{| class="wikitable"
|- style="background:#FFFF00;color:black;font-weight:bold" align="center"
| width="3%" |Asosiy kuzov
| width="3%" |Rasm
| width="20%" |Chiqarilish boshlangan yili
| width="17%" |Sinf
| width="10%" |Kuzov turlari
| width="10%" |Oʻzgartirilgan
|- align="center"
|GAZ-3115
|[[Fayl:GAZ-3115 Volga - GAZ museum.jpg|130px]]
|2003 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align="center"
|GAZ-3106
|[[Fayl:GAZ 3106.jpg|130px]]
|2003 – tajribali
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align="center"
|GAZ-2332
|[[Fayl:GAZ-2332 CityVan.jpg|130px]]
|2006 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align="center"
|VAZ-2151
|[[Fayl:Moscow car show 2025-08-03 Lada-2151-Classic 03.jpg|130px]]
|2002 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align="center"
|VAZ-1121
|[[Fayl:Oka-2.jpg|130px]]
|2004 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|VAZ-2116
|[[Fayl:Lada Siluet.jpg|130px]]
|2004 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|VAZ-2117 / 2118
|
|- align="center"
|VAZ-2119 ''"Lada C-Cross"''
|[[Fayl:C-cross.JPG|130px]]
|2008 – tajribali.
Ishlarning rivojlanishi to'xtatildi.
|
|
|
|- align="center"
|''„Sollers ST6“''
|[[Fayl:2017 JAC Shuailing T6, front 8.11.18.jpg|130px]]
|2015 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|''„Sollers ST8“'',
''„Sollers ST9“''
|}
{| class="wikitable"
|- style="background:#9EFD38;color:black;font-weight:bold" align="center"
| width="3%" |Asosiy kuzov
| width="5%" |Rasm
| width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili
| width="15%" |Sinf
| width="18%" |Kuzov turlari
| width="10%" |Sport
|- align="center"
|[[LADA Vesta|XTAGFL, ''"Lada Aura"'']]
|[[Fayl:Vladimir Putin driving Lada Vesta 04.jpg|130px]]
|2015
| rowspan="1" |
|"XTAGFK"
|"''Lada Vesta''" WTCC,
„''Lada Vesta''“ RSKG
|- align="center"
|''„Lada Iskra"''
|[[Fayl:Image Lada Iskra 2025.png|130px]]
|2025
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|''„Xcite X-Cross 7"''
''„TENET T7“''
|[[Fayl:2025 Tenet T7 silver front.jpg|130px]]
|2020 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|''„TENET T4“''
|[[Fayl:2025 Tenet Т4 white front.jpg|130px]]
|2017 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|- align="center"
|''„Xcite X-Cross 8"''
''„TENET T8“''
|[[Fayl:2025 Tenet T8 white front.jpg|130px]]
|2017 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align="center"
|UAZ-3170
|
|2015 – maket.
Ishlarning rivojlanishi to'xtatildi.
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|EMP-4123, 412311
|[[Fayl:Aurus Senat Genf 2019 1Y7A5897.jpg|130px]]
|~ 2016 – shakllanish.
2018
|
|EMP-412314 / 412366
|
|- align="center"
|EMP-4124
|[[Fayl:Aurus Komendant (Moscow, Feb 2023).jpg|130px]]
|~ 2016 – shakllanish.
2022
|
|
|
|- align="center"
|XTAGAB
|[[Fayl:2021 Lada XRAY Cross BLACK edition white rear.jpg|130x130px]]
|2015
|
|
|
|- align="center"
|X7LJA1
|[[Fayl:2024 Moskvich 3 white rear.jpg|130x130px]]
|2018 – kelib chiqqan mamlakatda.
2022
|
|
|
|- align="center"
|"''Ambertruck Work''"
|[[Fayl:JMC Boarding XLT 2.4 TDCi Crew Cab 2012 (9481622178).jpg|130px]]
|2012 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align="center"
|"''Evolute i-Sky''"
|[[Fayl:Evolute i-Sky.jpg|130px]]
|2021 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|
|- align="center"
|X7LDD1
|[[Fayl:Moskvich 6 red.jpg|130x130px]]
|2019 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|
|- align="center"
|„''Evolute i-Space''“
|[[Fayl:DFSK E5 PHEV Automesse Ludwigsburg 2024 IMG 1369.jpg|130px]]
|2021 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align="center"
|''„Sollers SP7“''
|[[Fayl:JAC Refine RF8 001.jpg|130px]]
|2024 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|- align="center"
|„''Eonyx City''“
|[[Fayl:20260202 Zelenopark (46528).jpg|frameless|130x130px]]
|(?) – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|motorli aravachasi
|
|
|- align="center"
|''„Eonyx Profi“'' (''„Eonyx Cargo“'')
|[[Fayl:20260202 Zelenopark (28514).jpg|frameless|130x130px]]
|(?) – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|motorli aravachasi
|
|
|}
{| class="wikitable"
|- style="background:#AFEEEE;color:black;font-weight:bold" align="center"
| width="3%" |Asosiy kuzov
| width="5%" |Rasm
| width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili
| width="15%" |Sinf
| width="18%" |Kuzov turlari
| width="10%" |Sport
|- align="center"
|''„Moskvich 8"''
|[[Fayl:JAC X8 Plus 001.jpg|130px]]
|2020 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|''„Evolute i-Joy"''
|[[Fayl:Nammi 06 001.jpg|130px]]
|2025 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|}
== Yana qarang ==
* [[Rossiya mikroavtobuslari (21 asr)]]
* [[Sovet va Rossiya yengil avtomobillari]]
[[Turkum:Avtomobillar]]
[[Turkum:Avtomobilsozlik]]
[[Turkum:Rossiya avtomobillari]]
kqflihqe63zuz4q6t98fsuh5eta5iou
5995585
5995543
2026-04-13T19:02:53Z
Vol71193
44886
/* 1990-yillar */
5995585
wikitext
text/x-wiki
{{manbasiz}}
[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSRI]] parchalanishidan keyin yaratilgan [[Rossiya]] [[Yengil avtomobillar|yengil avtomobillarning]] keng roʻyxati.
== 1990-yillar ==
{| class="wikitable"
|- style="background:#00FA9A;color:black;font-weight:bold" align="center"
| width="15%" |Asosiy kuzov
| width="15%" |Kuzov turlari
| width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili
| width="17%" |Sinf
| width="10%" |Rasm
| width="9%" |Sport
| width="9%" |Oʻzgartirilgan
|- align="center"
|VAZ-2123
|VAZ-2323 (ishlab chiqarilmagan)
|1994 – shakllanish.
1998 – tajribali.
2002
|kichik
|[[Fayl:Lada Niva 2020.jpg|130px]]
|
|''"Lada Niva Travel"''
|- align="center"
|VAZ-1118
|VAZ-1119 / 1117
|1994 – shakllanish.
2004
|kichik
|[[Fayl:Lada Kalina II (VAZ-2192) front (cropped).JPG|130px]]
|"''Lada Kalina NFR''",
„''Lada Granta''“ WTCC
|VAZ-2190 / 2191 / 2192 / 2194<br>
''„Dasun On-DO“'' / ''„Dasun Mi-DO“''
|- align="center"
|GAZ-3103 (3104)
|
|1997 – shakllanish/tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
| rowspan="1" |oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ-3104 Volga - GAZ museum.jpg|130px]]
|
|
|- align="center"
|GAZ-3111
|
|1998
|oʻrtacha
|[[Fayl:Etmr 15 – GAZ.jpg|130px]]
|
|
|- align="center"
|GAZ-3106
|
|1998 – shakllanish.
Chiqarish bekor qilindi.
|oʻrtacha
|[[Fayl:GAZ-3106 Ataman II - GAZ museum.jpg|130px]]
|
|
|- align="center"
|XTARS
|
|1998 – kelib chiqqan [[Mamlakat|mamlakatda]] shakllanish.
2012
|kichik
|[[Fayl:Полиция, Москва - Police, Moscow 15.jpg|130px]]
|
|
|- align="center"
|"''Volga Siber''"
|
|2001 – kelib chiqqan mamlakatda.
2008
|
|[[Fayl:GAZ Volga Siber (front).jpg|130px]]
|
|
|}
== 2000–2020 yillar ==
{| class="wikitable"
|- style="background:#FFFF00;color:black;font-weight:bold" align="center"
| width="3%" |Asosiy kuzov
| width="3%" |Rasm
| width="20%" |Chiqarilish boshlangan yili
| width="17%" |Sinf
| width="10%" |Kuzov turlari
| width="10%" |Oʻzgartirilgan
|- align="center"
|GAZ-3115
|[[Fayl:GAZ-3115 Volga - GAZ museum.jpg|130px]]
|2003 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align="center"
|GAZ-3106
|[[Fayl:GAZ 3106.jpg|130px]]
|2003 – tajribali
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align="center"
|GAZ-2332
|[[Fayl:GAZ-2332 CityVan.jpg|130px]]
|2006 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align="center"
|VAZ-2151
|[[Fayl:Moscow car show 2025-08-03 Lada-2151-Classic 03.jpg|130px]]
|2002 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|
|
|- align="center"
|VAZ-1121
|[[Fayl:Oka-2.jpg|130px]]
|2004 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|VAZ-2116
|[[Fayl:Lada Siluet.jpg|130px]]
|2004 – tajribali.
Chiqarish bekor qilindi.
|
|VAZ-2117 / 2118
|
|- align="center"
|VAZ-2119 ''"Lada C-Cross"''
|[[Fayl:C-cross.JPG|130px]]
|2008 – tajribali.
Ishlarning rivojlanishi to'xtatildi.
|
|
|
|- align="center"
|''„Sollers ST6“''
|[[Fayl:2017 JAC Shuailing T6, front 8.11.18.jpg|130px]]
|2015 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|''„Sollers ST8“'',
''„Sollers ST9“''
|}
{| class="wikitable"
|- style="background:#9EFD38;color:black;font-weight:bold" align="center"
| width="3%" |Asosiy kuzov
| width="5%" |Rasm
| width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili
| width="15%" |Sinf
| width="18%" |Kuzov turlari
| width="10%" |Sport
|- align="center"
|[[LADA Vesta|XTAGFL, ''"Lada Aura"'']]
|[[Fayl:Vladimir Putin driving Lada Vesta 04.jpg|130px]]
|2015
| rowspan="1" |
|"XTAGFK"
|"''Lada Vesta''" WTCC,
„''Lada Vesta''“ RSKG
|- align="center"
|''„Lada Iskra"''
|[[Fayl:Image Lada Iskra 2025.png|130px]]
|2025
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|''„Xcite X-Cross 7"''
''„TENET T7“''
|[[Fayl:2025 Tenet T7 silver front.jpg|130px]]
|2020 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|''„TENET T4“''
|[[Fayl:2025 Tenet Т4 white front.jpg|130px]]
|2017 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|- align="center"
|''„Xcite X-Cross 8"''
''„TENET T8“''
|[[Fayl:2025 Tenet T8 white front.jpg|130px]]
|2017 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align="center"
|UAZ-3170
|
|2015 – maket.
Ishlarning rivojlanishi to'xtatildi.
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|EMP-4123, 412311
|[[Fayl:Aurus Senat Genf 2019 1Y7A5897.jpg|130px]]
|~ 2016 – shakllanish.
2018
|
|EMP-412314 / 412366
|
|- align="center"
|EMP-4124
|[[Fayl:Aurus Komendant (Moscow, Feb 2023).jpg|130px]]
|~ 2016 – shakllanish.
2022
|
|
|
|- align="center"
|XTAGAB
|[[Fayl:2021 Lada XRAY Cross BLACK edition white rear.jpg|130x130px]]
|2015
|
|
|
|- align="center"
|X7LJA1
|[[Fayl:2024 Moskvich 3 white rear.jpg|130x130px]]
|2018 – kelib chiqqan mamlakatda.
2022
|
|
|
|- align="center"
|"''Ambertruck Work''"
|[[Fayl:JMC Boarding XLT 2.4 TDCi Crew Cab 2012 (9481622178).jpg|130px]]
|2012 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align="center"
|"''Evolute i-Sky''"
|[[Fayl:Evolute i-Sky.jpg|130px]]
|2021 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|
|- align="center"
|X7LDD1
|[[Fayl:Moskvich 6 red.jpg|130x130px]]
|2019 – kelib chiqqan mamlakatda.
2023
|
|
|
|- align="center"
|„''Evolute i-Space''“
|[[Fayl:DFSK E5 PHEV Automesse Ludwigsburg 2024 IMG 1369.jpg|130px]]
|2021 – kelib chiqqan mamlakatda.
2024
|
|
|
|- align="center"
|''„Sollers SP7“''
|[[Fayl:JAC Refine RF8 001.jpg|130px]]
|2024 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|- align="center"
|„''Eonyx City''“
|[[Fayl:20260202 Zelenopark (46528).jpg|frameless|130x130px]]
|(?) – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|motorli aravachasi
|
|
|- align="center"
|''„Eonyx Profi“'' (''„Eonyx Cargo“'')
|[[Fayl:20260202 Zelenopark (28514).jpg|frameless|130x130px]]
|(?) – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|motorli aravachasi
|
|
|}
{| class="wikitable"
|- style="background:#AFEEEE;color:black;font-weight:bold" align="center"
| width="3%" |Asosiy kuzov
| width="5%" |Rasm
| width="15%" |Chiqarilish boshlangan yili
| width="15%" |Sinf
| width="18%" |Kuzov turlari
| width="10%" |Sport
|- align="center"
|''„Moskvich 8"''
|[[Fayl:JAC X8 Plus 001.jpg|130px]]
|2020 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
| rowspan="1" |
|
|
|- align="center"
|''„Evolute i-Joy"''
|[[Fayl:Nammi 06 001.jpg|130px]]
|2025 – kelib chiqqan mamlakatda.
2025
|
|
|
|}
== Yana qarang ==
* [[Rossiya mikroavtobuslari (21 asr)]]
* [[Sovet va Rossiya yengil avtomobillari]]
[[Turkum:Avtomobillar]]
[[Turkum:Avtomobilsozlik]]
[[Turkum:Rossiya avtomobillari]]
im6z111gs72zqeac3n3vy0vhfmch6p4
Rossiya — Buyuk Britaniya munosabatlari
0
821197
5995549
5986009
2026-04-13T18:13:33Z
Shaxriyor Abdujalilov
217341
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995549
wikitext
text/x-wiki
{{Xalqaro munosabatlar|Nomi= Rossiya — Buyuk Britaniya munosabatlari|Mamlakat1=Rossiya|Mamlakat2=Buyuk Britaniya|Tasvir=United_Kingdom_Russia_Locator.png|Rang1=orange|Rang2=green|vakolatxona1=[[Rossiya]] elchixonasi [[London]]da. |vakolatxona2=[[Buyuk Britaniya]] elchixonasi [[Moskva]]da.|elchisarlavha1=Buyuk Britaniyaning Rossiyadagi elchisi Deborah Bronnert|elchi1=|elchisarlavha2=Rossiyaning Buyuk Britaniyadagi elchisi Andrey Kelin
}}
[[Fayl:Vladimir_Putin_and_Boris_Johnson_at_Libya_Conference.jpg|250px|thumb|Buyuk Britaniya Bosh vazir Boris Jonson Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan Liviya konferensiyasida. 2020-yil yanvar.]]
'''[[Rossiya]] — [[Buyuk Britaniya]] munosabatlari –''' tarixan ''Angliya-Rossiya munosabatlari'' davlatlararo darajada, taxminan Angliya va Rossiya davlati oʻrtasida XVI asrning oʻrtalarida oʻrnatilgan. XIX asrda Rossiya va Buyuk Britaniya imperiyalari buyuk davlatlar sifatida Yevropa siyosiy hayotida faol ishtirok etganlar. XIX asrning ikkinchi yarmida Oʻrta Osiyo, Uzoq va Oʻrta Sharqda keskin holatda rus-ingliz raqobati avj oldi. [[Qrim urushi|Qrim urushida]] (1853—1856) [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] Rossiyaga qarshi Usmonlilar imperiyasi, Fransiya va Sardiniya qirolligi bilan ittifoq tuzdi. Keyingi yillarda u Bolqonda Rossiya taʼsirini kuchaytirishga faol qarshi chiqdi. XX asrning boshlarida Buyuk Britaniya, Fransiya va Rossiya [[Antanta|Antantani]] — uchlar ittifoqiga qarshi boʻlgan harbiy blokni tashkil qilishdi. Birinchi jahon urushining boshlanishida Antanta va Uchlar ittifoq mamlakatlari oʻrtasidagi keskin qarama-qarshiliklar asosiy rol oʻynagan. [[Oktabr inqilobi|Oktyabr inqilobidan]] keyin Buyuk Britaniya Sovet Rossiyasiga qarshi xorijiy harbiy intervensiyada faol ishtirok etgan.
1924-yilda Buyuk Britaniya SSSR davlatini tan oldi. Ikkinchi jahon urushi yillarida SSSR va Buyuk Britaniya Gitlerga qarshi koalitsiyaning bir qismi boʻlgan va urush tugagandan soʻng mamlakatlar BMTning hammuassislaridan biriga aylanishgan.
Buyuk Britaniya Yevropa Ittifoqining boshqa davlatlari qatori 2014-yilda Ukrainada sodir boʻlgan Qrim voqealar tufayli Rossiyaga qarshi sanksiyalar qoʻllanilishini qoʻllab-quvvatlaganidan soʻng, ikki tomonlama Rossiya — Buyuk Britaniya siyosiy muloqotining aksariyat sohalari muzlatib qoʻyildi.
== Mamlakatlarning umumiy xususiyatlari ==
{| class="wikitable"
|+
!
!{{Flagcountry|Россия}}
!{{Flagcountry|UK}}
|-
|'''Maydoni km²'''
|17 098 246
|243 809
|-
|'''Aholisi'''
|146 748 590
|67 886 004
|-
|'''Davlat tuzilishi'''
|Aralash respublika
|Konstitutsiyaviy monarxiya
|-
|'''YaIM (PPP), [[AQSh dollari|$]] mlrd'''
|4213,4
|2914
|-
|'''Aholi jon boshiga YaIM (PPP), $'''
|29 175
|44 118
|-
|'''Harbiy xarajatlar, $ mlrd'''
|65,1
|48,7
|-
|'''Qurolli kuchlar soni'''
|1 903 000
|188 000
|-
|'''Neft qazib olish, mln tonna'''
|568,1
|51,8
|-
|'''Koʻmir qazib olish, mln tonna'''
|385,4
|yoʻq
|-
|'''Alyuminiy ishlab chiqarish, ming tonna'''
|3580
|yoʻq
|-
|'''Sement ishlab chiqarish, mln tonna'''
|57
|11,4
|-
|'''Energiya ishlab chiqarish, mlrd kilovatt/s'''
|1118,1
|330,743
|-
|'''Bugʻdoy hosili, mln tonna'''
|85,9
|14,8
|}
== Rossiya imperiyasi va [[Angliya]] oʻrtasidagi munosabatlar ==
[[Fayl:Russian_ambassadors_1662.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Russian_ambassadors_1662.jpg/220px-Russian_ambassadors_1662.jpg|left|thumb| Londondagi rus elchilari, 1662-yil]]
1553-yilda qirol Edvard VI ning vakili kapitan Richard Chancellor ingliz ekspeditsiyasining omon qolgan yagona kemasida Xitoy va Hindistonga „shimoli-sharqiy oʻtish yoʻli“ ni topishga harakat qilishgan. Natijada [[Rus qirolligi|Rossiya imperiyasi]] va Angliya oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan. Bonaventure "Oq dengizning yozgi qirgʻogʻi hududida, Shimoliy Dvina daryosining boʻyida, Yagri orolida joylashgan (hozirgi Yagri shahrining turar-joy maydoni Yagri orolida joylashgan; Severodvinsk, [[Arxangelsk viloyati]]). Mahalliy aholi bilan birinchi aloqani oʻrnatgandan soʻng, Chancellor Xolmogoriyga (oʻsha paytdagi Rossiyaning shimoliy poytaxti) va u yerdan Moskvaga joʻnadi. Moskvada Chancellorni podsho Ivan Grozniy bilan tanishtirishdi, Grozniy keyinchalik Angliyaga shunday chuqur ishonchni his qildiki, zamondoshlarining fikriga koʻra, podsho oʻziga boʻysunadigan davlatda chidab boʻlmas notinchlik yuzaga kelgan taqdirda tumanli Albion qirgʻoqlariga vaqtincha koʻchib oʻtish imkoniyatini istisno qilmadi.
SSSR parchalanib ketganidan keyin Buyuk Britaniya va Rossiya Federatsiyasi oʻrtasidagi munosabatlar sezilarli darajada yaxshilangan.
1697—1698-yillarda [[Pyotr I]] oʻz elchilari bilan [[Angliya|Angliyada]] uch oy boʻldi. Pyotr I davrida ingliz savdogarlari Rossiyada bojxona imtiyozlari va bir qator savdo afzalliklariga ega boʻldilar. Bu yengilliklar ikki tomonlama munosabatlarning qulay rivojlanishini taʼminladi. Britaniya tuzumining bir qismi [[Shimoliy urush|Shimoliy urushda]] [[Shvetsiya|Shvetsiyaning]] qoʻllab-quvvatlab Britaniya flotini [[Boltiq dengizi|Boltiq dengiziga]] bir necha bor olib kirgan boʻlsa-da, ammo Rossiya diplomatiyasi koʻmagida Rossiya bilan munosabatlardan manfaatdor doiralar oxir-oqibat gʻalaba qozongan.
Moskva kompaniyasi 1698-yilgacha Rossiya va Angliya oʻrtasidagi savdoda monopoliyaga ega edi.
[[Oktabr inqilobi|Oktyabr inqilobidan]] keyin Buyuk Britaniya ittifoqchilarning Rossiyaga aralashuvida bevosita ishtirok etgan, inglizlar Oq harakatni qoʻllab-quvvatladilar, ammo ular magʻlub boʻlishdi.
1734-yilda Doʻstlik va savdo shartnomasi, 1741-yilda Peterburg ittifoq shartnomasi, 1742-yilda Moskva ittifoq shartnomasi tuzilgan<ref name="автоссылка1">''Grebenщikova G. A.'' Rossiya i Angliya v konse XVIII — nachale XIX veka: ot soyuza k voyne. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2020. — № 9. — S.27—39.</ref>.
== Rossiya imperiyasi va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi munosabatlar ==
Mamlakatlar 1740—1748-yillarda [[Avstriya]] vorisligi urushi davrida bir tomonda boʻlgan va [[Yetti yillik urush|yetti yillik]] urushda bir-biriga qarshi dushman lagerlarida boʻlgan (lekin bu urushda rus va ingliz qoʻshinlari bir-biriga qarshi bevosita jang qilmagan). Biroq, urush tugaganidan soʻng, ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda iliqlik davri boshlandi, lekin muhim qarama-qarshiliklar, birinchi navbatda, [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]] va [[Rech Pospolita|Polsha]] bilan munosabatlarda saqlanib qolgan. 1766-yil 20-iyunda (1-iyul) Rossiya va Angliya oʻrtasida 20 yil muddatga savdo shartnomasi imzolandi, bu odatda Rossiyada ingliz savdosi uchun eng qulay davlat rejimini tasdiqladi. Rossiya flotining birinchi arxipelag ekspeditsiyasi paytida Angliya rus kemalarini taʼmirlash uchun oʻz bazalarini taqdim etdi va oʻz kemalarini rus eskadronlarini oziq-ovqat bilan taʼminlash uchun ajratdi. Aloqalarning yomonlashuvi [[Shimoliy Amerika|Shimoliy Amerikadagi]] Britaniya mustamlakalarining mustaqilligi uchun urush boshlanishi bilan boshlandi. [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] Georg III ning qoʻzgʻolonni bostirish uchun rus qoʻshinlarini yuborish haqidagi shaxsiy iltimosini rad etdi. Yevropa davlatlarining savdo manfaatlariga putur yetkazadigan Amerika bilan dengiz savdosiga qarshi xususiylashtirishni ragʻbatlantirgan Britaniyaga Rossiya „qurolli betaraflik“ni joriy qilish bilan javob berdi. Betaraflik Angliyaga zarar keltirdi. Endi munosabatlar shu qadar yomonlashdiki, 1788—1790-yillardagi rus-shved urushida Angliyaning [[Shvetsiya]] tomonida urushga kirishi va Finlandiya [[Fin qoʻltigʻi|koʻrfaziga]] ingliz frontini yuborish imkoniyati jiddiy koʻrib chiqildi. Bu rejalarning amalga oshmasligida rus diplomati S.R.Vorontsovning xizmati katta<ref>''Grebenщikova G. A.'' Voorujyonniy neytralitet Yekaterini II: prichini i sledstviya. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2007. — № 4. — S.26-29. </ref>.
[[Fayl:Russia-India_1865.png|250px|thumb|1865-yildan boshlab Rossiya imperiyasi va Britaniya Hindistoni oʻrtasidagi tor chegara.]]
1790-yillardagi Fransiya inqilobiy urushlarining boshlanishi bilan umumiy dushmanga qarshi kurashish zarurati tufayli ikki kuch oʻrtasidagi munosabatlar yana eriy boshladi. [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]], [[Louis XVI|Lyudovik XVI]] qatl etilgandan soʻng 1793-yil 25-mayda inqilobiy Fransiyaga qarshi chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi qoʻshma rus-ingliz konvensiyasi imzolangan. 1794-yilda Rossiya flotining 6 ta jangovar kemasi, 4 ta fregat va 3 ta otryadi vitse-admiral I. A. Povalishina bayrogʻi ostidagi transportlar inglizlar bilan Fransiya qirgʻoqlari yaqinida qoʻshma blokada operatsiyalarida ishtirok etdi.1795-yilda tomonlar 8 yil muddatga ittifoq shartnomasini imzoladilar. Ammo [[Pavel I]] ning hokimiyatga kelishi va 1799-yilda [[Niderlandiya|Gollandiyaga]] muvaffaqiyatsiz bosqinchilik munosabatlardagi yangi sovuqlikning boshlanishini belgiladi<ref name="автоссылка1">''Grebenщikova G. A.'' Rossiya i Angliya v konse XVIII — nachale XIX veka: ot soyuza k voyne. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2020. — № 9. — S.27—39.</ref>.
[[Fayl:Reception_of_the_Emperor_of_Russia_at_Balmoral_by_A.Forestier_(1896,_Royal_coll.).jpg|250px|thumb|Qirolicha Viktoriya va Rossiya podshosi Nikolay II, Shotlandiyadagi Balmoral qal’asi. 1896-yil.]]
1800-yil 5-sentabrda Buyuk Britaniya [[Malta|Maltani]] bosib oldi. Rossiya imperatori [[Pavel I]] Malta ordenining Buyuk himoyachisi, yaʼni Malta davlati boshligʻi edi. Bunga javoban 1800-yil 22-noyabrda Pavell I barcha rus portlarida ingliz kemalarini sekvestr qilish toʻgʻrisida farmon chiqardi (ularning soni 300 tagacha edi), shuningdek, barcha ingliz savdogarlarini Rossiyadagi qarz majburiyatlarini toʻlagunga qadar toʻlashni toʻxtatib qoʻydi. Imperiyada ingliz tovarlarini sotishni taqiqlash bilan diplomatik aloqalar uzildi.
Rus-Britaniya munosabatlarining yomonlashishi Rossiyaning [[Napoleon]] [[Fransiya|Fransiyasi]] bilan munosabatlarining yaxshilanishi bilan bir vaqtga toʻgʻri keldi. Xususan, 1801-yilda Hindiston bilan Buyuk Britaniyaning [[Hindiston|hind]] mulklariga rus- [[Fransiya|fransuz]] qoʻshma ekspeditsiyasining yashirin rejalariga kelishishgan edi. Bu rejalar Rossiya imperatori — [[Pavel I]] ning oʻldirilishi tufayli amalga oshirilmadi.
Rossiya va Britaniya manbalariga koʻra, Angliya elchisi Witvort Rossiyada saroy toʻntarishini tayyorlashda faol ishtirok etgan, Witvortning xotinisi Olga Zherebsova (Zubova) Pavel I ning oʻldirilishida bevosita ishtirok etgan aka-uka Zubovlarning singlisi boʻlgan.
1801-yil 2- mart — saroy toʻntarishi va Pavel I oʻldirilishining ertasiga yangi imperator [[Aleksandr I]] Angliyaga qarshi koʻrilgan choralarni va inglizlarning Rossiyadagi mulkiga nisbatan mulkiy daʼvolarni bekor qiladi. Diplomatik aloqalar tiklanadi. Uchinchi va toʻrtinchi koalitsiya urushida ikkala kuch ham ittifoqchi sifatida harakat qildi, ammo Tilzit shartnomasi Rossiyaning kontinental blokadaga qoʻshilishi bilan ularni dushmanga aylantirdi<ref name="автоссылка1">''Grebenщikova G. A.'' Rossiya i Angliya v konse XVIII — nachale XIX veka: ot soyuza k voyne. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2020. — № 9. — S.27—39.</ref>.
Ikkala davlat ham 1807-yildan 1812-yilgacha rus-ingliz urushi paytida bir-biriga qarshi kurashgan, ammo [[Fransiya-Rossiya urushi|Napoleonning Rossiyaga bostirib kirishi]] bu janjalni tugatgan. 1812-yilda Rossiya va Buyuk Britaniya [[Napoleon urushlari|Napoleon urushlarida Napoleonga]] [[Napoleon|qarshi]] ittifoq tuzdilar. 1812-yil noyabrdan 1814-yil aprelgacha rus admirallari eskadronlari R.V.Kroun va D.Teta ingliz floti bilan birgalikda [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizning]] tubida fransuz va golland flotlarini toʻsib, dengizga chiqishiga toʻsqinlik qildi<ref>''Grebenщikova G. A.'' Rossiya i Angliya v nachale XIX veka: ot voyni k soyuzu. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2020. — № 10. — S.4—14.</ref>.
Yunonistonning mustaqillik urushi (1821—1829) davrida mamlakatlar bir tomonda kurashgan.
Ikkala davlat ham 1827-yilda [[Fransiya]] tomonidan imzolangan London konvensiyasini qabul qilganlar. Konvensiya [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasi]] va [[Gretsiya|Gretsiyani]] bir-biriga qarshi urushlarni toʻxtatishni soʻradi va Gretsiya mustaqilligini tan oldi.
1853—1856-yillardagi [[Qrim urushi]] paytida Angliya va Rossiya bir-biriga qarshi kurashgan.
XIX asr oxirida [[Markaziy Osiyo|Oʻrta Osiyoda]] [[Katta oʻyin (siyosat)|Katta Oʻyin]] paytida Rossiya va Angliya raqib boʻlgan.
Anglofobiya XIX asrda Rossiyada keng tarqalgan edi.
[[1899|1899—1901-yillarda]] [[1901|Ixeetuan]] [[Ixetuan qoʻzgʻoloni|qoʻzgʻoloni]] paytida mamlakatlar bir tomonda kurashgan.
Gull voqeasiga qaramay, 1907-yilda [[1907-yilda Angliya-Rossiya kelishuvi|Angliya-Rossiya shartnomasi]] tuzilgan, bu esa [[Antanta]] deb nomlanuvchi harbiy-siyosiy blokka asos soldi. Ushbu shartnomaga koʻra, ikkala davlat ham [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushida]] [[Markaziy kuchlar|markaziy kuchlarga]] qarshi ittifoqchi sifatida kurashgan.
1913-yilda [[Britaniya imperiyasi]] Rossiyaning ikkinchi (Germaniyadan keyin) savdo sherigi edi: Britaniya Rossiya eksportining 17,6 foizini va importining 12,6 foizini tashkil qilgan. Buyuk Britaniya Rossiyaning asosiy sarmoyadori edi, lekin u sarmoya hajmi boʻyicha ham Germaniyadan sezilarli darajada past edi. Sovet diplomati G.V. Chicherin 1922-yil 2-martdagi notasida Britaniyaning Rossiyadagi inqilobdan oldingi ustav kapitali hajmini 226 million rublga baholagan (nemis investitsiyalari, oʻz hisob-kitoblariga koʻra, 378 million rublni tashkil etgan).
=== Birinchi jahon urushi ===
Buyuk Britaniya oʻzining ittifoqchisini qanday atashni bilmasdi, bir tomondan, Rossiya Britaniya jamoatchiligida „avtoritar, reaksion va despotik monarxiya“ sifatida koʻrsatildi, boshqa tomondan, koʻpchilikning ongida Rossiya Sharqiy frontda nemislarni shunchaki son jihatdan ustunligi tufayli tor-mor etishi kerak boʻlgan juda koʻp ishchi kuchiga ega mamlakat sifatida namoyon boʻldi. Shuningdek, ziyolilarning bir qismi ittifoqni oqlashni Rossiya keyinchalik demokratiya yoʻliga oʻtadi degan vaj bilan oqladi.
Rossiya Birinchi jahon urushi davridagi Gʻarbiy Yevropa va Bolqon hududlariga ekspeditsiya kuchlarini yuborgan, ular toʻgʻridan-toʻgʻri inglizlar bilan birga jang qilganlar. Oʻz navbatida, Buyuk Britaniya Sharqiy frontda Rossiyaga yordam berish uchun zirhli avtomashinalar boʻlinmasini yuborgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.mke.su/doc/RUSSKIY%20BRONEAVTOMOBILNYI%20DIVIZION.html|sarlavha=РУССКИЙ БРОНЕАВТОМОБИЛЬНЫЙ ДИВИЗИОН КОРОЛЕВСКОЙ МОРСКОЙ АВИАЦИОННОЙ СЛУЖБЫ|ish=www.mke.su|qaralgan sana=23-may 2022-yil}}</ref>. Rossiya Fransiya va Yaponiya bilan birgalikda [[Singapur isyoni|Britaniya Singapuridagi qoʻzgʻolonlarni bostirgan]].
== SSSR va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi munosabatlar ==
[[Fayl:Соглашение_о_совместных_действиях_в_войне_против_Германии.png|250px|thumb|1941-yil SSSR-Buyuk Britaniya Germaniyaga qarshi kelishuv.]]
1927-yilda diplomatik munosabatlar yana uzildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://vif2ne.ru/nvk/forum/archive/769/769068.htm|sarlavha=ВИФ2 NE|qaralgan sana=8-mart 2013-yil|arxivurl=https://www.webcitation.org/6F0WyqEm7?url=http://vif2ne.ru/nvk/forum/archive/769/769068.htm|arxivsana=2013-03-10}}</ref>. 1920-yillarning ikkinchi yarmida Buyuk Britaniya Sovet harbiy razvedkasi tomonidan SSSRning asosiy harbiy dushmani sifatida qaralgan. Ammo Britaniya iqtisodiy va siyosiy sabablarga koʻra SSSRga qarshi urushga faqat eng oxirida kirishi mumkin edi<ref>''Arsibashev V. A.'' Osenka sovetskoy voennoy razvedkoy mejdunarodnoy obstanovki vo vtoroy polovine 1920-x godov. // [[Военно-исторический журнал]]. — 2011. — № 6. — S.36-46. </ref>.
1921-yil 16-mart — [[Sovet-ingliz savdo shartnomasi (1921)|Sovet-Britaniya savdo shartnomasi]] tuzildi. 1923-yil munosabatlarning keskinlashishi fonida Kerzonning ultimatumi vaziyati yuzaga keldi.
Buyuk Britaniya [[1924]]-[[1-fevral|yil 1-fevralda]] SSSRni davlat sifatida rasman tan oldi. [[Ikkinchi jahon urushi]] boshlanishidan oldin munosabatlar keyinchalik soxta boʻlib chiqqan „Zinoyev maktubi“ tufayli keskinlashgan.
1938-yilda bir qancha Gʻarb davlatlari, shu jumladan Buyuk Britaniya, [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] bilan Myunxen bitimini imzoladilar. [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] bu paktga rozi boʻlmagan va Sudetning fashistlar Germaniyasiga qoʻshilishini tan olmagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://hronos.km.ru/dokum/myunh1938.html#|sarlavha=Соглашение между Германией, Великобританией, Францией и Италией|qaralgan sana=11-noyabr 2002-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20021111181053/http://hronos.km.ru/dokum/myunh1938.html#|arxivsana=2002-11-11}}</ref>.
Sovet Ittifoqining fikri inobatga olinmasligi va Angliya-Fransiya-Sovet muzokaralari muvaffaqiyatsiz yakunlanganidan keyin SSSR [[Ribbentrop va Molotov pakti|fashistlar Germaniyasi va Sovet Ittifoqi oʻrtasida hujum qilmaslik toʻgʻrisidagi paktni]] imzolagan. Buyuk Britaniya 1939—1940-yillardagi [[Sovet-fin urushi|Sovet-Fin urushi]] davrida [[Finlandiya|Finlandiyaga]] harbiy yordam bera boshladi.
[[Fayl:INF3-327_Unity_of_Strength_British_and_Russian_servicemen_over_body_of_swastikaed_dragon.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/INF3-327_Unity_of_Strength_British_and_Russian_servicemen_over_body_of_swastikaed_dragon.jpg/200px-INF3-327_Unity_of_Strength_British_and_Russian_servicemen_over_body_of_swastikaed_dragon.jpg|thumb|286x286px| 1941-yilgi Britaniya plakati (bir qancha til xatolari mavjud).]]
1941-yilda [[Barbarossa rejasi|Barbarossa operatsiyasi]] paytida fashistlar Germaniyasi ikkinchi frontda SSSRga hujum qildi. SSSR [[Berlin-Rim oʻqi|fashistlar bloki mamlakatlariga]] qarshi kurashish uchun Buyuk Britaniya tarkibiga kirgan [[Birlashgan millatlar|Gitlerga qarshi tuzilgan koalitsiyaga]] qoʻshildi. Angliya-Sovet qoʻshinlarining birgalikda Eronga bostirib kirishi Eronning [[Eron|neft]] zaxiralarini fashistlar qoʻshinlari tomonidan egallab olinishiga toʻsqinlik qildi. Urush paytida SSSR va Buyuk Britaniya oʻrtasida Arktika konvoylari harbiy transport loyihasi amalga oshirilgan.
<blockquote>Stalin davridagi kommunizm barcha Gʻarb davlatlarining olqishlari va hayratiga sazovor boʻldi. Stalin davridagi kommunizm bizga tarixning vatanparvarlik namunasining yaxshisini koʻrsatdi. Stalin davridagi kommunizm dunyoning eng yaxshi generallarini yetishtirdi. Xristianlikni taʼqib qilishmi? Bu unday emas. Diniy taʼqib yoʻq. Cherkovning eshiklari ochiq. Ozchiliklarning irqiy taʼqibi? Mutlaqo yoʻq. Yahudiylar hamma kabi yashaydilar. Siyosiy repressiya? Albatta. Ammo otib oʻldirilganlar Rossiyani nemis dushmanlariga xiyonat qilishlari mumkin edi.</blockquote>
''Lord Biverbruk, 1942-yil.''
[[Fayl:Field_Marshal_Montgomery_Decorates_Russian_Generals_at_the_Brandenburg_Gate_in_Berlin,_Germany,_12_July_1945_TR2908.jpg|250px|thumb|Feldmarshal Montgomeri Sovet generali Georgiy Jukovni Brandenburg darvozasi oldida taqdirlamoqda. Germaniya, 1945-yil 12-iyul.]]
Britaniya harbiy rahbariyati SSSR bilan Yaqin Sharqda hamda [[Yaponiya|Yaponiyaga]] qarshi birgalikdagi harakatlarni rejalashtirgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://novayagazeta.ru/articles/2017/05/04/72369-sekretno-sovershenno-sekretno-i-lichno|sarlavha=«Секретно», «совершенно секретно и лично»|qaralgan sana=14-sentabr 2021-yil|arxivsana=14-sentabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210914181541/https://novayagazeta.ru/articles/2017/05/04/72369-sekretno-sovershenno-sekretno-i-lichno}}</ref>.
[[Sovuq urush]] davrida aloqalar ancha salbiy edi, ikki davlat oʻrtasida aygʻoqchilik keng tarqalgan. Angliya-[[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]] qoʻshma loyihasi „Venona“ ({{lang-en|Venona project}} [[1942|) 1942-yilda]] sovet razvedkasi xabarlarini kriptotahlil qilish uchun tashkil etilgan. 1959-yilda yangi Sovet-Britaniya savdo shartnomasi imzolandi.
1949-yil 4-aprelda Buyuk Britaniya [[NATO]] harbiy-siyosiy blokiga qoʻshildi.
1963-yilda Angliyada Kim Filbi Kembrij beshligining josuslik aʼzosi sifatida fosh qilindi.
1971-yilda Britaniya hukumatida ishlagan Edvard Xit bir vaqtning oʻzida 105 sovet diplomatini josuslikda ayblab, Buyuk Britaniyadan chiqarib yubordi.
[[Davlat xavfsizlik organlari|KGB]] [[1978-yil]]da [[London|Londonda]] Georgiy Markovning oʻldirilishida ishtirok etgan. GRU zobiti Vladimir Rezun (Viktor Suvorov) [[1978|1978-yilda]] Buyuk Britaniyaga qochib ketdi. KGB polkovnigi Oleg Gordievskiy [[1985|1985-yilda]] Londonga qochib ketgan.
1985-yil sentyabr oyida Gordiyevskiyning taklifiga binoan Margaret Tetcher hukumati diplomatik niqob ostida ishlagan 31 nafar KGB va GRU agentlarini mamlakatdan chiqarib yubordi, bunga javoban SSSR 25 nafar britaniyalik diplomatni chiqarib yubordi — bu Buyuk Britaniya va SSSRdan 1971-yildan beri eng katta oʻzaro diplomatlarni chiqarib yuborish hodisasi edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.pressmon.com/cgi-bin/press_view.cgi?id=2117072|sarlavha=Шпион Её Величества|qaralgan sana=23-aprel 2013-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141019135422/http://www.pressmon.com/cgi-bin/press_view.cgi?id=2117072|arxivsana=2014-10-19}}</ref>.
[[Margaret Thatcher|Margaret Tetcher]] AQSh prezidenti [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] bilan hamjihatlikda 1980-yillarda sovetlarga qarshi antikommunistik siyosat olib bordi, bu esa 1970-yillardagi xalqaro detente siyosatiga qarama-qarshi edi. [[1985|1985-yilda]] [[Mixail Gorbachyov]] hokimiyatga kelganidan keyin munosabatlar iliqlashdi.
== Polsha chegaralari ==
Stalin Britaniyaning Polsha uchun yangi chegaralarni qoʻllab-quvvatlashi haqida maʼlum qildi va Britaniya bu borada SSSR ni yoqladi. Ittifoqchilar gʻalabadan keyin Polsha chegaralarini gʻarbga koʻchirishga kelishib oldilar, shuning uchun SSSR sharqdagi yerlarni, Polsha esa gʻarbda Germaniya nazorati ostida boʻlgan yerlarni qoʻlga kiritdi.
[[Fayl:Curzon line en.svg|thumb|right|330px|"Ochroq koʻk chiziq"': 1919-yilda taklif qilingan „B“ chiziq chizigʻi. '' Toʻq koʻk chiziq'': Sovet Ittifoqi tomonidan 1940-yilda taklif qilingan „A“ „Kurzon“ chizigʻi. '' Pushti hududlar'': Sobiq Germaniyaning Ikkinchi Jahon urushigacha boʻlgan viloyatlari urushdan keyin Polshaga oʻtkazildi. '' Kulrang maydon'': Ikkinchi Jahon urushidan oldingi Polsha hududi, urushdan keyin Sovet Ittifoqi tomonidan qoʻshilgan Kerzon chizigʻigacha sharqda.]]
== [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] oʻrtasidagi munosabatlar ==
[[Fayl:Official_welcoming_ceremony_hosted_by_Queen_Elizabeth_II_02.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Official_welcoming_ceremony_hosted_by_Queen_Elizabeth_II_02.jpg/220px-Official_welcoming_ceremony_hosted_by_Queen_Elizabeth_II_02.jpg|thumb| [[Vladimir Putin]] va [[Philip Mountbatten|Filipp, Edinburg gersogi]].]]
SSSR parchalanib ketganidan keyin Buyuk Britaniya va Rossiya oʻrtasidagi munosabatlar sezilarli darajada yaxshilandi.
=== Harbiy hamkorlik ===
1995-yildan beri London Moskva, [[Sankt-Peterburg]], [[Nijniy Novgorod]], Novosibirsk, Rostov-na-Donu, Samara, Yekaterinburg, Vladivostok shaharlarida soliq, audit, kichik biznes va telekommunikatsiya mutaxassisliklari boʻyicha armiyadan boʻshatilgan harbiylarni qayta tayyorlash markazlari faoliyatini moliyalashtirib kelmoqda. 2003-yil oʻrtalariga kelib 17,5 mingdan ortiq ofitser qayta tayyorlandi, 1995—2003-yillardagi umumiy xarajatlar 11 million funt sterlingni tashkil etgan.
2005-yil avgust oyida Britaniyaning „Scorpion“ apparati yordamida Rossiya dengiz flotining choʻkib ketgan kemasi koʻtarilib rus ekipaji qutqarildi<ref name="autogenerated1">{{Veb manbasi|url=http://www.ieras.ru/pub/monografii/britash.pdf|sarlavha=Институт Европы РАН<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=4-iyun 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924033011/http://www.ieras.ru/pub/monografii/britash.pdf|arxivsana=2015-09-24}}</ref>.
Buyuk Britaniya Rossiyaning yadro arsenalini yoʻq qilishga katta hissa qoʻshgan: London umumiy qiymati 35 million funt sterlingga yadroviy kallaklarni tashish uchun 250 ta maxsus konteyner va 20 ta transport vositasini sovgʻa qilgan<ref name="autogenerated1"/>. Shuningdek, Rossiya harbiy-dengiz flotining yadro chiqindilari maydoni boʻlgan Andreyeva koʻrfazida ishlatilgan yadro yoqilgʻisini utilizatsiya qilish uchun 2 million funt sterling ajratilgan; Ikki yadroviy suv osti kemasini demontaj qilish uchun 11,5 million funt sterling; foydalanishdan chiqarilgan yadro suv osti kemalarini tashish va joylashtirishda texnik flotatsiya yechimlarini ishlab chiqish uchun (Arktika harbiy atrof-muhit boʻyicha hamkorlik dasturi doirasida AQSh va Norvegiya bilan birgalikda moliyalashtirilgan) 100 000 funt sterling; 10 million funt sterling esa Yevropa Ittifoqining Rossiya shimoli-gʻarbiy qismidagi keyingi ekologik loyihalarni moliyalashtirishga qoʻshadigan hissasi<ref name="autogenerated1" /> sifatida ajratiladi. Bundan tashqari, Buyuk Britaniya hukumati Gʻarb davlatlari xavfsizligi va tartibga solish standartlarini qabul qilishga qaratilgan 26 ta loyihani qamrab olgan Yadroviy xavfsizlik dasturini qoʻllab-quvvatlash uchun 5 million funt sterling ajratdi<ref name="autogenerated1" />. London Shuchyeda kimyoviy qurollarni yoʻq qilish zavodi qurilishini ham moliyalashtirgan<ref name="autogenerated1" />.
2013-yilda Buyuk Britaniya Rossiya Federatsiyasida snayper miltiqlari, patronlar va samolyotlar hamda vertolyotlar uchun ehtiyot qismlar ishlab chiqarish uchun 133 million dollar miqdorida litsenziyalar berdi (ammo, 2014-yil bahorida barcha shartnomalar nomaʼlum muddatga bekor qilingan yoki muzlatilgan).
2022-yil 16-avgust kuni The Guardian nashri Rossiya Mudofaa vazirligi maʼlumotlariga tayanib, bir kun avval MiG-31 qiruvchi samolyoti Barents va Oq dengiz orasidagi Svyatoy burni yaqinida Rossiya chegarasini kesib oʻtgan RC-135 razvedka samolyotini tutib olishga uringanini xabar berdi. Qayd etilishicha, Buyuk Britaniya boʻlajak reys haqida Rossiya tomonni xabardor qilgan. Buyuk Britaniya vakili Rossiya Harbiy-havo kuchlari samolyoti „xavfsiz yondashuvni“ taʼkidladi va oʻz uchuvchilarining professionalligini taʼkidladi<ref>{{Veb manbasi|til=inglizcha|url=https://www.theguardian.com/world/2022/aug/16/russia-warns-britain-against-planned-spy-plane-overflight|sarlavha=Russia warns Britain against planned spy plane overflight|muallif=Associated Press in Moscow|ish=the Guardian|sana=16-avgust 2022-yil|qaralgan sana=18-avgust 2022-yil}}</ref>. „Biz bu harakatni qasddan qilingan provokatsiya deb bilamiz“, dedi Rossiya tomoni. Shuningdek, Rossiya harbiy-havo kuchlariga „Rossiya chegarasining buzilishining oldini olish vazifasi berilgan“.
=== Terrorizmga qarshi kurash ===
2001-yildan beri terrorizmga qarshi kurash Rossiya va Buyuk Britaniya oʻrtasidagi ikki tomonlama hamkorlikning muhim yoʻnalishiga aylandi. 2001-yil dekabr oyida amaliy sohalarda hamkorlikni chuqurlashtirish uchun xalqaro terrorizm boʻyicha Rossiya-Britaniya qoʻshma ishchi guruhi tuzildi. 2005-yil 5-oktyabr Londonda [[Rossiya prezidenti|Rossiya Prezidenti]] V. Putin va Buyuk Britaniya Bosh vaziri T.Bler hukumatning „COBR“ inqirozni boshqarish markaziga tashrif buyurib, ikki tomonlama va xalqaro antiterror hamkorlik masalalarini muhokama qildi.
=== Biznes hamkorligi ===
Rossiya va Buyuk Britaniya oʻrtasida energetika sohasidagi hamkorlik faol rivojlanish bosqichiga qadam qoʻymoqda.
=== Madaniy aloqalar ===
=== Taʼlim dasturlari ===
[[Fayl:Vladimir_Putin_with_Queen_Elizabeth_II-2.jpg|250px|thumb|Prezident Vladimir Putin va qirolicha Yelizaveta II. 2003-yil.]]
[[2014-yil]]ning bahoridan beri Britaniya xususiy taʼlimi Moskva va London oʻrtasidagi munosabatlarning yomonlashuvi fonida [[ruslar]] uchun oʻz jozibasini yoʻqota boshladi. [[Deyli telegraf|The Daily Telegraph gazetasining]] Mustaqil maktablar kengashi manbalariga tayanib yozishicha, Britaniya xususiy maktablarida rossiyalik oʻquvchilar soni ikki yil ichida 2795 kishidan (2014/2015-oʻquv yilida) 1699 kishiga (2017/2018-oʻquv yilida) kamaydi.n Bu 40 % ga pasayishni anglatadi. Kengashning oʻzi bu fakt uchun izoh bermaydi. Shu bilan birga, [[The Guardian|The Guardian gazetasi maʼlumotiga]] koʻra, 2018-yilda Buyuk Britaniyadagi elita taʼlim muassasalarida taʼlimning oʻrtacha narxi birinchi marta yiliga 17 000 funt sterlingga (taxminan 24 000 dollar) koʻtarilgan. Maktab-internat taʼlimi narxi 33 ming funt sterlingga yetdi (taxminan 46 ming dollar). Rossiyadan kelgan bolalar koʻpincha oʻzlarini „nodoʻstona muhitda“ deb biladilar. Bundan tashqari, Buyuk Britaniya, bir qator boshqa Yevropa davlatlaridan farqli oʻlaroq, Rossiya Federatsiyasi bilan oʻrta va oliy taʼlim toʻgʻrisidagi hujjatlarni oʻzaro tan olish toʻgʻrisida bitim tuzishga toʻsqinlik qilgan.
=== Rasmiy munosabatlar inqirozi ===
Taxminan 2000-yillarning oʻrtalaridan boshlab qator shov-shuvli mojarolar munosabati bilan ikki davlat oʻrtasida rasmiy munosabatlar sovuqlashgan. Bundan tashqari, 2003-yilda Rossiya, Fransiya va Germaniya kimyoviy qurolga qarshi kurash bahonasida AQSh va Buyuk Britaniyaning Iroqqa bostirib kirishiga faol qarshilik koʻrsatishdi.
2020-yil 19-yanvarda Berlinda Liviya boʻyicha konferensiyada [[Vladimir Putin]] bilan uchrashgan Britaniya bosh vaziri [[Boris Johnson|Boris Jonson]] Rossiya prezidentiga „Rossiya Buyuk Britaniya va uning ittifoqchilariga tahdid soluvchi beqarorlashtiruvchi faoliyatini toʻxtatmaguncha, ikki tomonlama munosabatlar normallashtirilmaydi“, dedi.
Boris Jonson bosh vazirlikdan isteʼfoga chiqqani eʼlon qilingan kuni Vladimir Putinning matbuot kotibi [[Dmitriy Peskov]] „u bizni unchalik yoqtirmaydi, biz ham uni yoqtirmaymiz“<ref>{{Veb manbasi|til=ruscha|url=https://www.rbc.ru/politics/07/07/2022/62c6a6049a79473c9dbc6ee9|sarlavha=Песков на сообщения об уходе Джонсона заявил, что «мы его тоже не любим»|ish=РБК|qaralgan sana=8-iyul 2022-yil|arxivsana=7-iyul 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220707233523/https://www.rbc.ru/politics/07/07/2022/62c6a6049a79473c9dbc6ee9}}</ref>, degan edi.
Bosh vazir [[Liz Truss]]<nowiki/>ning eng qisqa muddatda isteʼfoga chiqishi Tashqi ishlar vazirligi, uning rasmiy vakili Mariya Zaxarova tomonidan mamnuniyat bilan kutib olindi va Britaniya hali bunday sharmandalikka uchramaganligini aytdi. „Men tankdagi dubulgʻani, halokatli savodsizlikni va qirolichaning dafn marosimini Liz Truss bilan tomoshabinlardan keyin darhol eslayman“, dedi Zaxarova. [[Reuters]] agentligining taʼkidlashicha, Zaxarova savodsizlik deganda Truss [[Sergey Lavrov]] bilan uchrashuvda Rossiya hududlarini Ukraina hududlari bilan aralashtirib yuborgan vaziyatni nazarda tutgan, bu holat Lizz Trussning davlat televideniesidagi tok-shouda masxara qilinishiga sabab boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Reuters |date=20-oktabr 2022-yil |title=Russia says outgoing PM Truss was a 'catastrophically illiterate' disgrace |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/russia-says-outgoing-pm-truss-was-catastrophically-illiterate-disgrace-2022-10-20/ |access-date=21-oktabr 2022-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|til=ruscha|url=https://www.vedomosti.ru/politics/news/2022/10/20/946560-trass-zapomnitsya-katastroficheskoi|sarlavha=Захарова: Трасс запомнится катастрофической безграмотностью|ish=Ведомости|qaralgan sana=21-oktabr 2022-yil}}</ref>.
==== Berezovskiy ishi ====
[[Fayl:Vladimir_Putin_and_Theresa_May_(2016-09-04)_02.jpg|250px|thumb|Buyuk Britaniya bosh vaziri Tereza Mey va Rossiya prezidenti Vladimir Putin 2016-yil 4-sentabr kuni Xitoyning Xanchjou shahrida boʻlib oʻtgan G20 sammiti doirasidagi uchrashuvda.]]
[[2003|2003-yilda]] Rossiya [[Boris Berezovskiy]] va Rossiya hukumati terrorizmga aloqadorlikda ayblagan oʻzini Ichkeriya (Checheniston) deb eʼlon qilgan bir qancha shaxslarni ekstraditsiya qilishni soʻragan. Buyuk Britaniya bu talabni rad etgan.
2006-yil mart oyida Rossiya Bosh prokuraturasi vakili Buyuk Britaniyada yashovchi [[Boris Berezovskiy|Boris Berezovskiyga]] qarshi jinoiy ish qoʻzgʻatilganligini eʼlon qildi. Jinoyat kodeksining 278-moddasi yaʼni „Konstitutsiyani buzgan holda hokimiyatni zoʻrlik bilan egallab olishga yoki hokimiyatni majburan ushlab turishga qaratilgan harakatlar <...>, shuningdek konstitutsiyaviy tuzumni majburan oʻzgartirishga qaratilgan harakatlar“ bilan ayb qoʻyilgan. Ayblovga koʻra Berezovskiyga 12 yildan 20 yilgacha qamoq jazosi bilan tahdid qilingan. Keyinroq sud ayblanuvchini sirtdan hibsga olishga sanksiya berdi va Berezovskiy xalqaro qidiruvga berildi.
==== Zakayev ishi ====
2003-yilning noyabrida London sudi terrorizmda ayblanib, Zakayevni Rossiyaga [[ekstraditsiya]] qilishdan bosh tortdi va keyinchalik Zakayevga Buyuk Britaniyadan siyosiy boshpana berildi. 2006-yil iyul oyida Rossiya Federatsiyasi Bosh prokuraturasi Londonda yashiringan Ichkeriya vakili Axmed Zakayevga nisbatan milliy adovat va terrorizmni qoʻzgʻatishda ayblangan yangi jinoiy ish qoʻzgʻatdi. Britaniya rasmiylari esa ekstraditsiya masalasi faqat sud tomonidan hal qilinishi kerakligini aytgan.
==== Diplomatik janjal ====
2006-yil 21-yanvar kuni „Rossiya“ telekanali Buyuk Britaniyaning Moskvadagi elchixonasida diplomatik niqob ostida ishlagan Britaniya [[MI6|Maxfiy razvedka xizmatining]] toʻrt nafar xodimining faoliyatini fosh qiluvchi [[Rossiya Federatsiyasining Federal xavfsizlik xizmati|FSB]] operativ kadrlari asosida tayyorlangan „Aygʻoqchilar“ hujjatli filmini namoyish etdi. Ertasi kuni Rossiyaning asosiy telekanallarining barcha axborot dasturlari film atrofidagi janjal haqidagi voqeani asosiy yangiliklardan biriga aylantirdi. Boʻlib oʻtgan voqea anʼanaviy amaliyotni buzdi — Rossiya telekanallari efirida xorijlik diplomatlar hech qachon aygʻoqchi deb atalmagan. Odatda, xorijiy razvedka agentlari fosh qilingan taqdirda, ular diplomatik kanallar orqali mamlakatni tark etishga taklif qilinadi. Shu bilan birga, Buyuk Britaniya Britaniya razvedkachilarining Rossiyadan chiqarib yuborilishiga bir xil miqdordagi rus razvedkachilarini chiqarib yuborish bilan javob berishi kerakligi mutlaqo aniq edi. Britaniya anʼanaviy tarzda josuslik haqidagi barcha ayblovlarni rad etib keladi, biroq qoʻlga olingan aygʻoqchilar bir necha oydan soʻng Buyuk Britaniyaga chaqirib olingan.
==== Aleksandr Litvinenkoning oʻlimi ====
Koʻpgina gʻarblik kuzatuvchilarning taʼkidlashicha, josuslik-diplomatik mojaro nafaqat tashqi, balki ichki siyosiy maqsadlarga ham ega — bu Rossiya notijorat jamoat tashkilotlarini (NPO) obroʻsizlantirishga qaratilgan boʻlib, ularning aksariyati Gʻarb davlatlarining maxfiy xizmatlari tomonidan moliyalashtirilgan.
Britaniya diplomatlariga qoʻyilgan ayblovlardan biri ularning Rossiyadagi nohukumat hisoblangan tashkilotlarining faoliyatini moliyalashtirda ishtirok etganliklari boʻlgan. Buyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi „Rossiya nodavlat tashkilotlari bilan bogʻliq noqonuniy faoliyatga oid barcha shubhalarni“ tezda bilan rad etgan va nohukumat tashkilotlar orqali Rossiyada inson huquqlari hamda [[Fuqarolik jamiyati|fuqarolik jamiyatini]] qoʻllab-quvvatlash sohasidagi loyihalarni amalga oshirishga yordam berishini aytdi, ammo buni ochiqchasiga amalga oshirmoqda.
Prezident Vladimir Putin birinchi marta [[2004-yil]] 26-mayda Federal Majlisga yoʻllagan murojaatida nodavlat notijorat tashkilotlaridan siyosiy maqsadlarda foydalanish haqida gapirib, ularning koʻplari odamlarga yordam berish oʻrniga faqat chet eldan moliyalashtirish va xizmat koʻrsatish bilan shugʻullanayotganini aytdi.
[[2005|2005-yil]] oxirida bunday munosabat Rossiya Davlat Dumasi tomonidan notijorat tashkilotlari toʻgʻrisidagi qonun qabul qilinishiga olib keldi, bu darhol Gʻarbda tanqid toʻlqinini keltirib chiqardi.
==== Britaniya kengashi ====
[[2004-yil]] iyun oyiga kelib Rossiya Ichki ishlar vazirligining Iqtisodiy va soliq jinoyatlari boʻyicha Federal xizmati '''Britaniya Kengashi''' faoliyatiga qarshi daʼvo arizasi bilan chiqdi. Rossiya prezidenti [[Vladimir Putin]] va Buyuk Britaniya bosh vaziri [[Tony Blair|Toni Bler]] oʻrtasidagi shaxsiy uchrashuv natijasida hamda Britaniya Kengashining Rossiyadagi koʻplab dasturlari toʻxtatilishi ortidan daʼvolarning barchasi bekor qilindi. Biroq, 2006-yilning boshiga kelib ayblovlar yana qayta tiklandi — Sankt-Peterburg prokuraturasi Britaniya Kengashining mahalliy boʻlimining noqonuniy biznesi (pullik [[ingliz tili]] kurslari) boʻyicha ilgari toʻxtatilgan jinoiy ish boʻyicha tergovni qayta boshladi.
2006-yil dekabr oyida Britaniya Kengashining Rossiyadagi faoliyati bir necha haftaga toʻxtatildi. Oradan koʻp oʻtmay, Rossiyaning yuqori martabali amaldorlariga London Iqtisodiy Forumiga borishdan tiyilish shoshilinch „tavsiya“ qilindi. 2007-yil mart oyi oxirida Rossiya Tashqi ishlar vazirligining tashqi siyosat sharhida Buyuk Britaniya nafaqat „Yevropaning yetakchi davlatlari“ qatoriga kirdi, balki „nomunosib sherik“ sifatida ham taʼriflangan. Bu, Rossiya Tashqi ishlar vazirligining fikricha, Buyuk Britaniyaning „yangi siyosiy muhojirlar“ masalasidagi pozitsiyasiga bogʻliq boʻladi.
==== Skripal ishi ====
2004-yil 15-dekabrda [[Rossiya Federatsiyasining Federal xavfsizlik xizmati|Rossiya FSB]] Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari Bosh razvedka boshqarmasi polkovnigi Sergey Skripalni [[Birlashgan Qirollik|Britaniya]] razvedkasi bilan hamkorlik qilganlikda ayblab hibsga oldi. Rossiya Federatsiyasi Jinoyat kodeksining 275-moddasi ("vatanga xiyonat „) boʻyicha jinoyat ishi qoʻzgʻatilgan, Skripal [[1995|1995-yilda]] [[Ispaniya|Ispaniyaga]] xizmat safari chogʻida [[MI6]] tomonidan yollangani maʼlum boʻldi, u yerda Skripal Rossiya elchixonasida harbiy diplomat boʻlib ishlagan. Moskvaga qaytganidan soʻng, Skripal GRUning kadrlar boʻlimiga rahbarlik qilgan va shu holat tufayli u turli mamlakatlarda yashirin ishlagan rossiyalik harbiy razvedka zobitlarining shaxsini yaxshi bilgan. Britaniya razvedka xizmatlariga ular haqida maʼlumot bergani uchun Sergey Skripal chet el valyutasida pul mukofoti olgan (9 yillik hamkorlik uchun uning hisob raqamiga 100 ming dollardan ortiq mablagʻ oʻtkazilganini ayon boʻldi).
[[2006]]-[[9-avgust|yil 9-avgust]] kuni Moskva okrugi harbiy sudi sobiq polkovnik Skripalni 13 yilga qattiq rejimdagi koloniyaga hukm qildi. 2010-yil iyul oyidan beri Rossiya va AQSh oʻrtasida aygʻoqchilarning avf etilishi va almashuvidan soʻng Skripal rafiqasi va bolalari bilan Buyuk Britaniyaning Solsberi shahrida yashashni boshlagan.
==== Aleksandr Litvinenkoning oʻlimi ====
Gordon Braun Buyuk Britaniya bosh vaziri lavozimini egallagach oradan koʻp oʻtmay (2007-yilda), Rossiya — Buyuk Britaniya diplomatik munosabatlarida keskin salbiy vaziyat yuzaga keldi — Britaniya hukumati toʻrt nafar rossiyalik diplomatni chiqarib yubordi va Rossiya rasmiylari uchun viza cheklovlarini kiritdi. Rossiya ham xuddi shunday choralar bilan javob berdi. 2007-yil oxirida Rossiya hukumati Britaniya Kengashining Sankt-Peterburg va Yekaterinburgdagi vakolatxonalarini Rossiyada xalqaro huquqni buzganlikda ayblab yopish toʻgʻrisida farmon chiqardi.
Voqealarning bunday burilish yoʻlidagi ilk qadamlar G.Braunning oʻtmishdoshi Toni Bler davrida qoʻyilgan. 2007-yil may oyida Buyuk Britaniya FSB sobiq xodimi Aleksandr Litvinenkoning oʻldirilishida gumon qilingan rossiyalik tadbirkor Andrey Lugovoyni ekstraditsiya qilishni talab qilgan, Rossiya ekstraditsiya qilishdan bosh tortgan.
==== Yangi xavfsizlik tahdidlari ====
2007-yildan beri Rossiya yana Tu-95 bombardimonchi samolyotlari yordamida uzoq masofali patrullarni boshladi. Patrul marshrutlari bir necha bor Britaniya havo hududi yaqinidan oʻtib, u yerda ingliz qiruvchilari tomonidan kuzatib borilgan<ref>[http://www.bbc.co.uk/mediaselector/check/player/nol/newsid_6950000/newsid_6957800?redirect=6957863.stm&news=1&nbram=1&nbwm=1&bbwm=1&bbram=1&asb=1 BBC Media Player]{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2019|bot=InternetArchiveBot}}{{ref-en}}</ref>.
[[2008|2008-yil iyul oyida]] Britaniya razvedka xizmatlari Rossiyani [[Al-Qoida]] va [[Eron]] terrorchilik tashkilotidan keyin mamlakat uchun uchinchi eng xavfli tahdid deb tan oldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.mail.ru/politics/1858967/|sarlavha=Политика РФ|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110520075416/http://news.mail.ru/politics/1858967/|arxivsana=2011-05-20}}</ref>.
Britaniya Tashqi ishlar vazirligining 2009—2012-yillardagi inson huquqlari boʻyicha yillik hisobotlarida Rossiyaga bagʻishlangan boʻlimlar. bir necha bor Rossiya Federatsiyasi Tashqi ishlar vazirligi<ref>[http://www.mid.ru/bdomp/ns-dgpch.nsf/03c344d01162d351442579510044415b/84408db0f84b2535442579fb0036be21!OpenDocument Kommentariy Upolnomochennogo MID Rossii po voprosam prav cheloveka, demokratii i verxovenstva prava K. K. Dolgova v svyazi s obnarodovaniem MID Velikobritanii „Doklada o sostoyanii demokratii i prav cheloveka v 2011 godu“] (2012)</ref> tanqidiga sabab boʻldi.
[[2015|2015-yil]]da tasdiqlanib, eʼlon qilingan Buyuk Britaniya xavfsizlik strategiyasining yangi tahririda Rossiya ustuvor tahdidlar roʻyxatiga kiritilgan. [[Tayms|Times]] gazetasining yozishicha, Rossiyaning ''birinchi darajali tahdidlar'' roʻyxatiga kiritilishi Kaliningrad viloyatida kontingentning koʻpayishiga, shuningdek, NATO davlatlari chegaralari boʻylab strategik bombardimonchi samolyotlarning parvoziga va boshqa koʻplab qadamlarga nisbatan munosabatdir.
==== Sergey Skripalga suiqasd ====
[[2018|2018-yilning bahoriga kelib]] ikki davlat oʻrtasidagi allaqachon yomon boʻlgan munosabatlar [[2018-yil]]ning 4-martida [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] GRU sobiq zobiti Sergey Skripalni zaharlashga urinishdan keyin chuqur inqirozga uchradi. Mart oyi oʻrtalarida Buyuk Britaniya „Skripal ishi boʻyicha“ Rossiyaga qarshi qator sanksiyalarni qabul qildi. Rossiyaning Londondagi elchixonasining 23 nafar xodimini josuslik tashkilotini yaratishda ayblab, mamlakatdan chiqarib yubordi. Bunga javoban Rossiya ham Buyuk Britaniyaning Moskvadagi elchixonasining 23 nafar diplomatik xodimini mamlakatdan chiqarib yubordi. Rossiyadagi Britaniya Kengashi“ faoliyatining tartibga solinmaganligi sababli" yopilganini eʼlon qildi. Sankt-Peterburgda Britaniya Bosh konsulligini ochishga roziligini qaytarib oldi. Britaniya tashqi ishlar vaziri [[Boris Johnson|Boris Jonson]] oʻz nutqida Putinning hukmron rejimini Adolf Gitler davridagi Germaniyaga qiyosladi va shu yozda Rossiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha jahon chempionatini [[Boykot|boykot qilishga]] chaqirdi.
==== Sergey Magnitskiyning ishi ====
2020-yil 6-iyulda Buyuk Britaniya Magnitskiy qonun<ref>{{Veb manbasi|til=ruscha|url=https://www.kommersant.ru/doc/4406536|sarlavha=Великобритания ввела санкции против 25 россиян|ish=www.kommersant.ru|sana=6-iyul 2020-yil|qaralgan sana=6-iyul 2020-yil|arxivsana=6-iyul 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200706151140/https://www.kommersant.ru/doc/4406536}}</ref> deb ataladigan hujjatning Britaniya versiyasining bir qismi sifatida 25 nafar rossiyalikga qarshi sanksiyalar kiritdi.
Sanksiyalar ostida qolgan rossiyaliklar roʻyxatida<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.gov.uk/government/publications/the-uk-sanctions-list|sarlavha=The UK sanctions list|qaralgan sana=7-iyul 2020-yil|arxivsana=7-iyul 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200707035835/https://www.gov.uk/government/publications/the-uk-sanctions-list}}</ref>:
* Aleksandr Bastrikin — Rossiya Tergov qoʻmitasi raisi;
* Viktor Grin — Rossiya Federatsiyasi Bosh prokurorining oʻrinbosari;
* Aleksey Anichin — Rossiya Federatsiyasi Ichki ishlar vazirligi boshligʻining oʻrinbosari;
* Aleksey Krivoruchko — Sergey Magnitskiyni hibsga olish muddatini uzaytirgan sudya;
* Dmitriy Kratov — „Butirka“ tergov izolyatori boshligʻining sobiq oʻrinbosari;
* Aleksey Anichin — Ichki ishlar vazirligi huzuridagi tergov qoʻmitasining sobiq rahbari;
* Oleg Silchenko — Magnitskiy ishi boʻyicha tergov guruhini boshqargan;
* Gennadiy Karlov — Ichki ishlar vazirligi TFR boʻlimining sobiq boshligʻi;
* Natalya Vinogradova — boʻlim boshligʻi oʻrinbosari;
* Fikret Tagiev — „Matrosskaya Tishina“ rahbari;
* Ivan Prokopenko — SIZO-1ning sobiq boshligʻi va Federal Jazoni ijro etish xizmati tezkor boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari.
*
=== Manbalar ===
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
; xorijiy adabiyotlar
* Meyendorff, A. F. Anglo-Russian trade in the 16th century. // The Slavonic and East European Review. — November 1946. — Vol. 25 — No. 64.
; ruscha adabiyotlar
* ''Gusterin P.'' ''DA.'' Jahon urushlari oʻrtasidagi Sovet-Britaniya munosabatlari. — Saarbrücken: LAP LAMBERT Akademik nashriyoti. — 2014-yil. — ISBN 978-3-659-55735-4.
== Havolalar ==
* [http://ukinrussia.fco.gov.uk/en/ Buyuk Britaniyaning Rossiyadagi elchixonasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081112194910/http://ukinrussia.fco.gov.uk/en |date=2008-11-12 }}
* [http://www.rusemb.org.uk/ Rossiyaning Buyuk Britaniyadagi elchixonasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100618150435/http://www.rusemb.org.uk/ |date=2010-06-18 }}
* [http://www.grani.ru/dossier/m.125068.html SSSR (Rossiya) va Angliyaning 1917-yildan keyingi diplomatik mojarolari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160404021200/http://grani.ru/dossier/m.125068.html |date=2016-04-04 }}
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bbc_parliament/6904938.stm BBC, yaqinda Angliya-Rossiya munosabatlari xronologiyasi]{{Ref-en}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small>
* [http://www.economist.com/world/britain/displaystory.cfm?story_id=9526968 Iqtisodchi, Rossiya-Britaniya munosabatlari, keskin muzlaydi]{{Ref-en}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)</small>
* [http://www.rus.rusemb.org.uk/rusplaces/ Londondagi rus tarixi bilan bogʻliq unutilmas joylar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221102082435/http://www.rus.rusemb.org.uk/rusplaces/ |date=2022-11-02 }}
* [https://ru.wikisource.org/wiki/Anglo-russkaya%20rasprya%20(Yujakov) Sergey Nikolaevich Yujakov.] [https://ru.wikisource.org/wiki/Anglo-russkaya%20rasprya%20(Yujakov) „Angliya-Rossiya nizosi“]
[[Turkum:Rossiyaning ikki tomonlama aloqalari]]
[[Turkum:Buyuk Britaniyaning ikki tomonlama aloqalari]]
[[Turkum:Xalqaro munosabatlar]]
oqqo7miyamppkf14i2ml4621fo1054h
Sinagogalar arxitekturasi
0
821402
5995914
5239580
2026-04-14T09:24:19Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995914
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Princes_Road_Synagogue_Nave.jpg|thumb| 19-asr oxiri Princes Road sinagogasi, Liverpul, Buyuk Britaniya]]
[[Fayl:Scola_spagnola_(Venice).jpg|thumb| 16-asrda Ispaniyaning [[Venesiya|Venetsiyadagi]] ibodatxonasi, Italiyaning „yashirin“ sinagogasi, oʻz funksiyasining tashqi belgisini bermaydi.]]
[[Fayl:Belz_World_Center_Outside.jpg|thumb| Sharq uslubi — Belz Buyuk ibodatxonasi (2000), Quddus.]]
'''Sinagoga meʼmorchiligi''' koʻpincha qurilish joyi va vaqtida moda boʻlgan uslublarga amal qiladi. [[Sinagoga|Sinagogalar]] uchun aniq reja yoʻq va ibodatxonalarning meʼmoriy shakllari va ichki dizaynlari juda xilma-xildir. Anʼanaga koʻra, Ilohiy hozirlikni (Shexina) oʻn kishidan iborat ''minyan,'' kvorum boʻlgan joyda topish mumkin. Ibodatxonada har doim [[Ashkenazilar|Ashkenazim]] tomonidan ''aron ha-'' ''[[Sulaymon ibodatxonasi|kodesh]]'' va Sefardim tomonidan gekhal deb atalgan, Tavrot varaqalari saqlanadigan jovon boʻladi.
== Sinagoglar uchun loyiha ==
[[Fayl:Lille_synagogue.jpg|thumb| Lil sinagogasi, Fransiya. Moorish, Romanesk va Barokko elementlari bilan eklektik gibrid.]]
[[Fayl:Exterior_of_kaifeng_synagogue.JPG|alt=|thumb| Xitoydagi Kaifeng yahudiy jamoasining ibodatxonasi]]
Yirik jovonlar koʻproq yoki kamroq ishlab chiqilgan boʻlishi mumkin, hatto binoning tarkibiy qismi boʻlmagan jovon yoki vaqtincha ibodat qilish uchun ishlatiladigan joyga Tavrot olib kelinadigan koʻchma qurilma. Bundan tashqari, koʻpincha koʻtarilgan platformada stol boʻlishi kerak, undan Tavrot oʻqiladi. Sharqiy Ashkenaziylar tomonidan ''bimah'', markaziy va gʻarbiy Ashkenaziylar tomonidan ''almemmar'' (yoki ''balemmer'') va Sefardim tomonidan tebah deb nomlangan, Tavrot oʻqiladigan (va Sefarad ibodatxonalarida xizmatlar oʻtkaziladigan joy) stol/platforma ishlab chiqilgan platforma ajralmas ''qismidan farq'' qilishi mumkin. binoga (Markaziy Yevropaning koʻplab ilk zamonaviy ibodatxonalarida shiftni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻtarilgan ustunlari boʻlgan bimahlar mavjud edi), mustaqil baland platformalarni ishlab chiqish uchun, oddiy stollar uchun. Bir ''ner tamid'', Quddusdagi Maʼbadning doimiy yonib turgan ''menorahini'' eslatish sifatida doimo yonib turadigan yorugʻlik. Koʻpgina ibodatxonalar, asosan, Ashkenazi jamoalarida, yigʻilganlarga murojaat qilish uchun jamoatga qaragan minbar mavjud. Barcha ibodatxonalar ''amud'' ([[Ivrit tili|ibroniycha]] „post“ yoki „ustun“ degan maʼnoni anglatadi), ''Hazzan'' (oʻquvchi yoki namoz rahbari) namoz oʻqiydigan, kemaga qaragan stolni talab qiladi.
Sinagogada sanʼat asari boʻlishi mumkin yoki boʻlmasligi mumkin; ibodatxonalar oddiy, bezaksiz ibodat xonalaridan tortib, har qanday meʼmoriy uslubda bezatilgan binolargacha.
Ibodatxona yoki u koʻp maqsadli bino boʻlsa, ibodatxona ichidagi ibodatxonalar, odatda, ularning jamoati [[Quddus]] tomon qaragan boʻlishi uchun moʻljallangan. Shunday qilib, Gʻarb dunyosidagi maʼbadlar odatda jamoati sharqqa, Isroilning sharqiy qismi esa gʻarbga qaragan. Isroildagi maʼbadlar jamoatlari Quddus tomon qarab turishadi. Ammo bu yoʻnalish aniq boʻlishi shart emas va vaqti-vaqti bilan sinagogalar tizimli sabablarga koʻra boshqa yoʻnalishlarga duch kelishadi, bu holda jamoat ibodat uchun turganda Quddus bilan yuzma-yuz kelishi mumkin.
Tarixiy jihatdan, ibodatxonalar oʻz davri va joyining ustun meʼmoriy uslubida qurilgan. Shunday qilib, [[Kayfin|Xitoyning Kayfeng shahridagi]] sinagoga tashqi devori va bir nechta binolar joylashgan ochiq bogʻi bilan oʻsha mintaqa va davrdagi Xitoy ibodatxonalariga juda oʻxshardi.
Qadimgi sinagogalarning uslublari sharqiy Rim imperiyasining boshqa mazhablarining ibodatxonalariga oʻxshardi. Marokash ibodatxonalari Marokash meʼmorchiligiga xos boʻlgan rangli koshinlar bilan bezatilgan. [[Budapesht]], [[Praga]] va nemis erlarida saqlanib qolgan oʻrta asrlardagi ibodatxonalar odatiy [[Arxitekturada gotika uslubi|gotika]] inshootlari hisoblanadi.
Tarixning koʻp qismida [[Antisemitizm|antisemitizmning]] cheklovlari va qabul qiluvchi mamlakatlarning qonunlari koʻchadan koʻrinadigan ibodatxonalar qurishni cheklash yoki ularni qurishni butunlay taqiqlash, ibodatxonalar koʻpincha mavjud binolar ichida qurilgan yoki ichki hovlilardan ochilgan. Yevropada ham, musulmon dunyosida ham bejirim binolar ichida yashirin ichki arxitekturaga ega eski sinagogalarni topish mumkin.
Ibodatxonalar qurishga ruxsat berilgan joylarda ular oʻsha vaqt va makonning meʼmoriy uslubida qurilgan. Koʻpgina Yevropa shaharlarida [[Uygʻonish davri]] sinagogalari mavjud boʻlib, ulardan bir nechtasi saqlanib qolgan. Italiyada italyan Uygʻonish davri uslubidagi sinagogalar koʻp boʻlgan (qarang: Leghorn, Padua va Venetsiya). Barokko davrining kelishi bilan butun Yevropada [[barokko]] sinagogalari paydo boʻldi.
Yevropa mamlakatlaridagi yahudiylarning va [[Yevropa]] davlatlari tomonidan mustamlaka qilingan musulmon mamlakatlaridagi yahudiylarning ozod qilinishi yahudiylarga jamoat koʻchasidan koʻrinib turadigan katta, puxta sinagogalar qurish huquqini berdi. Sinagoga arxitekturasi gullab-yashnadi. Yirik yahudiy jamoalari ajoyib ibodatxonalar qurish orqali nafaqat boyliklarini, balki yangi fuqarolik maqomlarini ham koʻrsatishni xohladilar. Chiroyli oʻn toʻqqizinchi sinagogalar yahudiy jamoalari mavjud boʻlgan deyarli har bir mamlakatda yahudiy tasavvurlari davrini tashkil qiladi. Koʻpchilik [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]], Neo-Vizantiya, Romanesk uygʻonishi, Mavrining uygʻonishi, Gotika uygʻonishi va Yunon uygʻonishi kabi oʻsha paytda modada uygʻonish uslublarida qurilgan. Misr Uygʻonish ibodatxonalari va hatto bitta Mayya Uygʻonish sinagogalari mavjud. Oʻn toʻqqizinchi va 20-asrning boshlarida tarixshunoslik meʼmorchiligi gullab-yashnagan davrlarida, tarixchi ibodatxonalarning aksariyati, hatto eng ajoyiblari ham sof uslubga yoki hatto biron bir uslubga harakat qilmagan va ular eng yaxshi eklektik deb taʼriflangan.
Chabad Lubavich oʻzining baʼzi Chabad uylari va markazlarini 770 Sharqiy Parkway meʼmorchiligining nusxasi yoki hurmati sifatida loyihalash amaliyotini oʻtkazdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|sarlavha=770's around the world - Photos: Andrea Robbins and Max Becher|ish=www.shmais.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20070303062718/http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|arxivsana=3 March 2007}}</ref>
=== Markaziy Yevropa: Polsha-Litva Hamdoʻstligi ===
Sinagogalarning oʻz davri va joyining ustun uslubida qurilganligi qoidasidan katta istisnolar — bu sobiq Polsha-Litva Hamdoʻstligining yogʻoch ibodatxonalari va toshli sinagogalarning ikki shakli: bimah-qoʻllab-quvvatlanadigan sinagogalar va toʻqqiz dala sinagogalari (ikkinchisi). butunlay sinagogalar bilan chegaralanmagan).
==== Yogʻoch sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoge_Kurkliai.JPG|thumb| Kurkliai shahridagi 1936-yildagi Kurkliai ibodatxonasi]]
[[Fayl:Wolpa_Synagogue_Poland_1920.jpg|thumb| Zamonaviy [[Belarus|Belorussiyadagi]] Voŭpa shahridagi Wolpa ibodatxonasi]]
Yogʻoch sinagogalar yahudiylarning oʻziga xos badiiy va meʼmoriy shakli edi.<ref name="Zimiles et al p 5">Murray Zimiles, [[Stacy C. Hollander]], Vivian B. Mann, and Gerard C. Wertkin, ''Gilded Lions and Jeweled Horses: The Synagogue to the Carousel'', University Press of New England, 2007, p. 5</ref> Xarakterli xususiyatlar chuqur tomning ichki gumbazli shiftini loyihalashdan mustaqilligini oʻz ichiga oladi. Ularning interyerlari puxta oʻymakorlik bilan oʻyilgan, boʻyalgan, gumbazli, balkonli va tonozli interyerlarga ega edi. Tashqi koʻrinishning meʼmoriy qiziqishi binolarning keng koʻlamida, qatlamli tomlarning koʻp gorizontal chiziqlarida va ularni qoʻllab-quvvatlovchi oʻyilgan [[Konsol|korbellarda]] edi. Yogʻochdan yasalgan sinagogalar bitta, katta zaldan iborat edi. Zamonaviy cherkovlardan farqli oʻlaroq, apsis yoʻq edi. Bundan tashqari, zamonaviy cherkovlarda koʻrkam vestibyullar mavjud boʻlsa-da, yogʻoch ibodatxonalarning kirish ayvonlari pastroq qoʻshimcha boʻlib, odatda oddiy tomga ega edi. Bu ibodatxonalarda asosiy eʼtibor yagona, katta, baland gumbazli ibodatxona qurishga qaratildi.<ref>Maria and Kazimierz Piechotka, ''Heavenʼs Gate: Wooden Synagogues in the Territory of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth'', Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Wydawnnictwo Krupski I S-ka, Warsaw, 2004</ref><ref name="Zimiles et al p 5" /><ref>Rachel Wischnitzer, ''The Architecture of the European Synagogue'', JPS, Philadelphia, 1964, pp. 125-147</ref><ref>Carol Herselle Krinsky, ''Synagogues of Europe: Architecture, History, Meaning'', Massachusetts Institute of Technology, 1985, Dover Publications, 1996, pp. 53-58 and in individual town sections</ref>
Sanʼatshunos Stiven S. Kayserning fikriga koʻra, Polshaning yogʻochdan yasalgan ibodatxonalari boʻyalgan va oʻyilgan interyerlari bilan „badiiy ifodaning chinakam oʻziga xos va organik koʻrinishi — tarixdagi yagona haqiqiy yahudiy xalq sanʼati“ edi.<ref>Alfred Werner, [http://www.commentarymagazine.com/viewarticle.cfm/wooden-synagogues--by-maria-and-kazimierz-piechotka-3260 Wooden Synagogues]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Commentary (jurnal)|Commentary]], July 1960''</ref>
1947-yilda yozgan Lui Lozovikning soʻzlariga koʻra, yogʻoch sinagogalar oʻziga xos boʻlgan, chunki avvalgi barcha ibodatxonalardan farqli oʻlaroq, ular oʻz mintaqasi va davrining meʼmoriy uslubida emas, balki yangi rivojlangan va oʻziga xos yahudiy uslubida qurilgan boʻlib, ularni "haqiqiy ibodatxonaga aylantirgan. „Oʻziga xosligi tashqi arxitekturada yolgʻiz emas, balki ichki makonning goʻzal va murakkab yogʻoch oʻymakorligida ham yotadi“.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Bundan tashqari, dunyoning koʻp joylarida yahudiylarga qurilish hunarmandchiligiga kirish va hatto rasm va yogʻoch oʻymakorligining dekorativ sanʼati bilan shugʻullanish taqiqlangan boʻlsa-da, yogʻochdan yasalgan ibodatxonalar aslida yahudiy hunarmandlar tomonidan qurilgan.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Sanʼatshunos Ori Z. Soltesning taʼkidlashicha, oʻsha davr uchun gʻayrioddiy boʻlgan yogʻoch ibodatxonalar hovlilarda yoki devorlar orqasida yashirilmagan, yahudiylarning katta binolari boʻlib, ular nafaqat yahudiylarning „intellektual oltin davri“da, balki maʼlum bir vaqt va makonda qurilgan. Bu yerda "mahalliy yahudiy aholi nasroniylar soniga teng yoki undan koʻp edi.<ref>Ori Z. Soltes, ''Our Sacred Signs: How Jewish, Christian, and Muslim Art Draw from the Same Source'', Westview Press, 2005, p. 180</ref>
==== Bimahning qoʻllab-quvvatlashi bilan sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoga_w_Łańcucie_1.jpg|thumb| Łańcut ibodatxonasi, bimah minorasi]]
16-asrning ikkinchi yarmida Polsha-Litva Hamdoʻstligida ichki koʻrinishlari oʻziga xos tuzilmaviy yechimga ega boʻlgan, boshqa hech qanday binolarda topilmagan toshli ibodatxonalar qurilgan. Bular sinagoga zallari boʻlib, bimalari toʻrtta ustun bilan oʻralgan edi. Podium ustiga, tepada [[Arkada|arka]] bilan bogʻlangan, bitta kuchli iskala ustiga oʻrnatilgan ustunlar burchaklarida kesishgan lunettalari boʻlgan toʻrt barreldan iborat boʻlgan tonozni ''qoʻllab-quvvatlovchi bimah-tayanch'' (yoki ''bimah-minora'') ni tashkil qilgan. Tonozlarning asoslari podiumda joylashgan yoki qattiq yoki teshilgan balustrade orqali uzatilgan. Bimaning ustidagi dalani kichkina gumbaz qoplagan. Bu gumbazlar qolgan gumbaz maydonlariga nisbatan vaqti-vaqti bilan sezilarli darajada pasaygan. Shunday qilib, bimah-minora ichida qurilgan ichki ibodatxonaning bir turi yaratilgan.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 73. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
Bimah qoʻllab-quvvatlangan birinchi ibodatxonalardan biri Ikkinchi Jahon urushi paytida vayron qilingan Eski Sinagoga (Przemyśl) edi. Bimah-minorali sinagogalar 19-asrgacha qurilgan va kontseptsiya Markaziy Yevropaning turli mamlakatlarida qabul qilingan.<ref>https://publikationsserver.tu-braunschweig.de/servlets/MCRFileNodeServlet/dbbs_derivate_00009149/Doktorarbeit.pdf Bimah-support. Retrieved July 29, 2019.</ref>
=== = "Toʻqqiz dala" sinagogalari ===
Taxminan 1630-yillarning boshlarida toʻqqizta dala tonozli birinchi sinagogalar qurilgan. Ular shu paytgacha boʻlganidan koʻra koʻproq zallarga ruxsat bergan va ularni ''toʻqqiz qoʻltiqli ibodatxonalar'' deb ham atashgan. [[Lvov|Lvovdagi]] Buyuk shahar atrofi ibodatxonasi va Ostrohdagi sinagoga deyarli bir vaqtning oʻzida (1625 va 1627) qurilgan. Ushbu zallarda tonoz toʻrtta baland ustunga va tegishli devor pilasterlariga tayangan. Ustunlar va pilastrlar bir xil masofada joylashgan va tomning maydonini toʻqqizta teng maydonga boʻlgan. Bu ibodatxonalarda bimah ustunlar orasidagi markaziy maydon ichida joylashgan mustaqil podium yoki kamon edi.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 75. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
=== Misrdagi uygʻonish ===
[[Fayl:Hobart_Synagogue.jpg|thumb| Misr eshigi, Xobart ibodatxonasi]]
Misr uygʻonishi uslubidagi ibodatxonalar XIX asrning boshlarida mashhur boʻlgan. Reychel Vishnitserning taʼkidlashicha, ular Napoleonning Yevropaga bostirib kirishidan ilhomlangan Misr uslubi uchun modaning bir qismi boʻlgan.<ref>Rachel Wischnitzer, ''Architecture of the European Synagogue'', Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1964</ref> Kerol Xersel Krinskiyning soʻzlariga koʻra, ular Sulaymon ibodatxonasiga taqlid qilish uchun moʻljallangan va arxitektorlar va hukumatlar tomonidan yahudiylikni ibtidoiy eʼtiqod sifatida tasvirlash orqali yahudiylarni haqorat qilish uchun moʻljallangan edi.<ref>Carole Krinsky, ''Synagogues of Europe; Architecture, History, Meaning'', MIT Press, 1985; new edition 1996</ref> Diana Muir Appelbaumga koʻra, ular qadimgi Isroilda yahudiy kelib chiqishini reklama qilish uchun moʻljallangan yahudiy kimligining ifodalari edi.<ref>Diana Muir Appelbaum, „Jewish Identity and Egyptian Revival Architecture“, ''Journal of Jewish Identities'', July 2012.</ref>
=== Mavriya taʼsiri ===
[[Fayl:Santa_María_La_Blanca_^_sinagoga_en_TOLEDO_-_panoramio_edited.jpg|thumb| Santa Mariya la Blankaning ichki qismi]]
[[Fayl:Plzen_114.JPG|thumb| [[Chexiya|Chexiya Respublikasi]], [[Plzeň|Plzen]] shahridagi Buyuk Plzen ibodatxonasi]]
Oʻrta asrlarda [[Ispaniya|Ispaniyada]] (Al-Andalus va nasroniy qirolliklarida) koʻplab ibodatxonalar qurilgan va ularni Moorish va keyinchalik Mudéjar meʼmorlari tomonidan buyurtma qilish odatiy hol edi. Moorish texnikasi va uslubi bilan qurilgan bu oʻrta asrlardagi ibodatxonalarning juda oz qismi saqlanib qolgan. Eng mashhur ikkita ispan ibodatxonasi [[Toledo|Toledoda]] joylashgan boʻlib, biri El Transito, ikkinchisi Santa Maria la Blanca nomi bilan tanilgan va hozirda milliy yodgorlik sifatida saqlanib qolgan. Birinchisi juda boy bezaklarni oʻz ichiga olgan kichik bino; ikkinchisi ayniqsa diqqatga sazovordir. U Almohad uslubiga asoslangan boʻlib, tomni qoʻllab-quvvatlovchi buloq Mavri arklari boʻlgan qiziq oʻyilgan bosh harflari boʻlgan uzun qator sakkiz burchakli ustunlarni oʻz ichiga oladi.
Yana bir muhim [[Kordova (shahar)|Mudéjar]] ibodatxonasi 1315-yilda qurilgan Kordovadagi ibodatxonadir. El Tránsitoda boʻlgani kabi, oʻsimlik va geometrik shlyapa bezaklari sof mavriydir, ammo avvalgisidan farqli oʻlaroq, [[Epigrafika|epigrafik]] matnlar ibroniy tilida.
Ispaniyadan chiqarib yuborilgandan soʻng, boy Sefardimlar orasida Mavriya meʼmorchiligi ibodatxonalarda oʻrinli degan fikr paydo boʻldi. 19-asrning oʻrtalariga kelib, bu uslub [[Markaziy Yevropa|Markaziy]] va [[Sharqiy Yevropa]]ning [[Ashkenazilar|Ashkenazimlari]] tomonidan qabul qilindi, ular Moorish va Mudéjar meʼmoriy shakllarini Al-Andalusdagi yahudiylarning oltin davri bilan bogʻladilar. Natijada, Mavriyanlarning uygʻonishi butun dunyo boʻylab sinagoga arxitekturasining afzal koʻriladigan uslubi sifatida tarqaldi, garchi Mavriya meʼmorchiligi na aslida, na tuygʻuda yahudiy emas. [[Al-humro saroyi|Algambra]] son-sanoqsiz ibodatxonalar uchun ilhom bergan, ammo kamdan-kam hollarda uning nafis nisbatlari yoki nozik modellari va nozik bezaklari muvaffaqiyatli nusxalangan.
Ashkenaziylar tomonidan moslashtirilgan Mavriy uslubi ispan yahudiylarining Oltin Asriga ishora boʻlgan deb hisoblangan<ref>Kalmar, I. D. (2001). „Moorish style: Orientalism, the Jews, and synagogue architecture“. ''Jewish Social Studies'', 7 (3), 68-100. 69.</ref> bu yahudiylar va meʼmorlarning asosiy maqsadi emas edi.<ref name="Davidson p70">Davidson, ''Moorish Style''. p. 70</ref> Aksincha, Moorish uslubidan foydalanishni tanlash ularning semit yoki sharq merosi bilan faxrlanishni aks ettirdi.<ref name="Davidson p70" /> Ularning merosi va yahudiylarni „semit“ yoki „sharqiy“ deb tushunishdagi gʻururligi Gotfrid Semper (Drezden Semper ibodatxonasi, [[Germaniya]]) va Lyudvig Förster (Tempelgasse yoki Leopoldstädter Tempel, Vena, [[Avstriya]] va Dohani koʻchasi, Budagaest, Budagaest) kabi meʼmorlarga olib keldi. sinagogalarini mavriy uslubda qurish.<ref>Davidson, ''Moorish Style''. p. 84</ref> Moorish uslubi 19-asr va 20-asrning boshlarida sinagogalar uchun mashhur tanlov boʻlib qoldi.
=== Zamonaviy sinagoga arxitekturasi ===
[[Fayl:Synagoge_muenchen(softeis)_ShiftN_cropped.jpg|thumb| Germaniyaning Myunxen shahridagi Ohel Yakob ibodatxonasi]]
Zamonaviy davrda ibodatxonalar har bir mashhur meʼmoriy uslubda, jumladan [[Modern|Art Nouveau]], Art Deco, Xalqaro uslub va barcha zamonaviy uslublarda qurilishni davom ettirdi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda „urushdan keyingi modernizm davri“ birinchi oʻringa chiqdi, „amaliy sanʼat asarlari yoki yahudiy ikonografiyasisiz yolgʻiz qolish uchun kuch va yaxlitlikka ega boʻlgan ishonchli meʼmoriy imo-ishoralar bilan tavsiflanadi“.<ref>Henry and Daniel Stoltzman, ''Synagogue Architecture in America; Path, Spirit, and Identity,'' Images Publishing, 2004, p. 193</ref> [[Modern|Art Nouveau]] ning eʼtiborga molik asari, [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushidan]] oldingi [[Vengriya]] ibodatxonasi meʼmorchiligi [[Budapesht|Budapeshtning]] Kazinczy koʻchasidagi sinagogadir.<ref>{{Veb manbasi|nashriyot=Jewish heritage Walking tours in Budapest|sarlavha=Synagogues|url=http://jewish.hu/synagouges/|qaralgan sana=2022-11-02|arxivsana=2022-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221102135002/http://jewish.hu/synagouges/}}</ref> Buyuk Britaniyada 1960-yillarning boshlarida qurilgan ibodatxonalar, masalan, Buyuk Britaniyadagi Karmel kolleji (Oksfordshir) ingliz arxitektori Tomas Xankok<ref name="historicengland.org.uk">[http://www.historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1379943 „Jewish Synagogue at Carmel College“ Historic England List Entry, retrieved November 4, 2018]</ref> tomonidan ishlab chiqilgan, isroillik rassom Nehemia Azazning vitraj oynalari bilan bezatilgan. Vitrajlar sanʼat va arxitektura olimi Nikolaus Pevsner tomonidan „kristallarga oʻxshash rangli shishaning qoʻpol boʻlaklari bilan gʻayrioddiy texnika“<ref>{{Kitob manbasi|last=Sherwood|first=Jennifer|title=Buildings of England - Oxfordshire - Pevsner Architectural Guides|date=1974|publisher=Penguin|pages=712|isbn=9780140710458|url=https://books.google.com/books?id=2yUNAQAAIAAJ&q=azaz}}</ref> va tarixiy Angliya tomonidan „yorqin va innovatsion badiiy oyna“ sifatida maqtovga sazovor boʻlgan.<ref name="historicengland.org.uk" />
== Ichki koʻrinish ==
Ibodatxonaning ichki qismining eng keng tarqalgan umumiy rejasi kiraverishning roʻparasidagi sharqiy uchida, almemar yoki minbarga ega kemadir. Alohida oʻrindiqlarga ega eski yoki pravoslav ibodatxonalarida har ikki tomonda erkaklar uchun skameykalar va tashqi vestibyuldan zinapoyalar orqali erishiladigan ayollar galereyasi boʻlishi mumkin. Ushbu oddiy rejaning xilma-xilligi juda koʻp: vestibyul kattalashdi va ayollar galereyasiga olib boradigan zinapoyalar vestibyuldan ajralib, koʻproq ahamiyatga ega boʻldi. Binolar kattalashgani sayin, tomni qoʻllab-quvvatlash uchun ustunlar qatorlari kerak edi, lekin har bir holatda bazilika shakli saqlanib qoldi. Ilgari devorda oddiy joy boʻlishiga ruxsat berilgan Ark ichki makonning asosiy meʼmoriy xususiyatiga aylandi va uning yon tomoni ustunlar bilan oʻralgan, soyabon bilan qoplangan va boy bezatilgan. Almemar koʻp hollarda Ark oldidagi platformaga birlashtirilib, zinapoyalarning batafsil tartiblari taʼminlangan.<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:Neveh_Shalom_Synagogue.jpg|bosh barmogʻi| [[Suriname|Surinamning]] [[Paramaribo]] shahridagi [[Neveh Shalom Synagogue|Neve Shalom ibodatxonasi]] (1842).
Fayl:Toledo_-_Sinagoga_El_Transito_int_01.jpg|thumb|XIV asrning [[Toledo, Spain|Toledo]] shahridagi El-Transitodagi [[Sephardi Jews|Sefardik]] [[Synagogue of El Tránsito|sinagogasi]], Ispaniya
</gallery>
=== Ark ===
Tavrot sandigʻi (odatda ''Aron Xakodesh'' yoki ''Hekhal'' deb ataladi) ichki makonning eng muhim xususiyati boʻlib, odatda toʻgʻri bezatilgan va mos platformada koʻtarilgan, kamida uch, lekin koʻpincha undan koʻp qadamlar bilan koʻtarilgan. Odatda oʻn amr va Tavrot bilan toj kiydiriladi. Minbarning joylashishi har xil; u Arkning har ikki tomoniga joylashtirilishi mumkin va vaqti-vaqti bilan zinapoyalar markazida joylashgan.
=== Boshqa ichki jihozlar ===
Zamonaviy sinagoga vazirning kabinetidan tashqari, vasiylar xonalari, xor xonalari va organ lofti maktab maqsadlariga koʻp joy ajratadi; odatda, butun pastki qavat sinflar uchun ishlatiladi. Ibodatxonaning ichki muolajasi dizayndagi katta kengliklarga imkon beradi.
Hindistonning oʻttiz uchta ibodatxonasi uchun amerikalik arxitektor va arxitektura professori Jey A. Varonker bu binolar tevah (yoki bimah, xizmat olib boriladigan va Tavrot oʻqiladigan baland platforma) ning Sefardik anʼanalariga amal qilishini bilib oldi. Mustaqil va taxminan maʼbadning oʻrtasida va Quddusga eng yaqin devor boʻylab joylashgan kema (Sefardim tomonidan gekhal va Ashkenazim tomonidan aron ha-kodesh deb ataladi). Hexallar, asosan, sefer Tavrotlarini saqlaydigan shkaflar yoki omborxonalardir. Uzun yogʻoch skameykalar koʻrinishidagi oʻtirgichlar atrofida guruhlangan va tevaga qaragan. Erkaklar maʼbadning asosiy sathida birga oʻtirishadi, ayollar esa kichikroq ibodatxonalarda yoki ayollar galereyasining yuqori qavatida bir xil darajadagi maxsus zonada oʻtirishadi.
Ushbu keng tarqalgan Sefarad formulasidan qiziqarli arxitektura va rejalashtirish istisnolari Hindistonning janubi-gʻarbiy qismidagi Keraladagi Kochin ibodatxonalaridir. Bu yerda, galereya darajasida va ayollar uchun ajratilgan maydonga ulashgan va pastdagi maʼbadga qaraydigan ikkinchi tevah. Ushbu teva bayramlar va noyob holatlar uchun ishlatilgan. Shunisi qiziqki, koʻproq maxsus tadbirlarda ayollar diniy xizmat olib boriladigan nuqtaga eng yaqin boʻlishadi.
Hindistonning Bagʻdodiy ibodatxonalarida gekhallar tashqaridan (maʼbadga qaragan tomoni) standart oʻlchamdagi kabinetlar kabi koʻrinadi, ammo ochilganda juda katta boʻshliq paydo boʻladi. Ular mohiyatan yuzta Sefer Tavrotni ushlab turadigan perimetrli tokchaga ega boʻlgan kirish xonalari.
=== Ichki bezatish ===
Yahudiyga xos boʻlgan bir nechta timsollardan foydalanish mumkin; Odatda pravoslav ibodatxonalarida Dovud yulduzi, Yahudoning sherlari va faqat gul va meva shakllariga ruxsat beriladi. Ner tamid Ark oldida osilgan; Qonun jadvallari undan ustun turadi. Etti novdali shamdon yoki menorah yon tomonlarga joylashtirilishi mumkin. Baʼzan dizaynda shofar va hatto lulav ham ishlatilishi mumkin. Ibroniycha yozuvlar kam yoki kamdan-kam ishlatiladi; Bir vaqtlar cherkovning maxsus mulki hisoblangan vitrajlar hozirda qoʻllanadi, ammo figurali narsalar ishlatilmaydi.
== Galereya ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:20110222 Israel 0133 Capernaum (5540431942).jpg|Isroilning [[Capernaum|Kafarnahum]] shahridagi 4-asrdagi sinagoga
Fayl:Synagogue Aleppo.jpg|[[Central Synagogue of Aleppo|Aleppo markaziy sinagogasi]] . Bu yerda saqlanib qolgan eng qadimgi yozuv milodiy 834 yilga toʻgʻri keladi.
Fayl:Erfurt, Waagegasse 8-003.jpg|Germaniyaning [[Erfurt]] shahridagi [[Old Synagogue (Erfurt)|Eski ibodatxonaning]] eng qadimgi qismlari 11-asr oxiriga toʻgʻri keladi
Fayl:Inside old synagogue Krakow.JPG|Polshaning Krakov shahridagi XV asr [[The Old Synagogue|eski ibodatxonasi]]
Fayl:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|Hindistonning [[Kochi|Kochi shahridagi]] [[Cochin Jews|Kochin]] [[Paradesi Synagogue|Paradesi ibodatxonasi]] (1568).
Fayl:Gusyatin Sinagoga.jpg|XVII asr [[Husiatyn Synagogue|Husiatyn ibodatxonasi]], Ukraina, [[Husiatyn]]
Fayl:Touro Synagogue National Historic Site TOSY1085.jpg|Rod-Aylendning [[Newport, Rhode Island|Nyuport]] shahridagi [[Touro Synagogue|Touro sinagogasi]] (1759) Qoʻshma Shtatlardagi eng qadimgi ibodatxonadir.
Fayl:Rumbach Street Synagogue.jpg|[[Budapest|Budapeshtdagi]] 1869 [[Rumbach Street Synagogue|Rumbach koʻchasidagi sinagoga]], Vengriya
Fayl:02 Pecs, Hungary — Great Synagogue.jpg|1869-yil [[Pécs|Pechda]], Vengriyadagi romantik uslubdagi buyuk ibodatxona
Fayl:Central Synagogue 1.JPG|Manxetten, Nyu-Yorkdagi [[Henry Fernbach|Genri Fernbax]] tomonidan [[Moorish Revival architecture|Moorish Revival]] [[Central Synagogue (Manhattan)|markaziy sinagogasining]] ichki qismi (1872)
Fayl:Aškenaška sinagoga (14143483781).jpg|1902-yil [[Sarajevo|Sarayevodagi]] [[Sarajevo Synagogue|Sarayevo ibodatxonasi]], Bosniya va Gertsegovina
Fayl:17 Synagogue Or Torah -La salle de prière.JPG|[[Buenos Aires|Buenos-Ayresdagi]] [[Sinagoga Or Torah|Sinagoga yoki Tora]] (1927), Argentina
Fayl:Frank Lloyd Wright — Beth Sholom Synagogue — Elkins Park, PA (7175161021).jpg|[[Beth Sholom Congregation (Elkins Park, Pennsylvania)|Bet Sholom ibodatxonasi]] (1954) [[Frank Lloyd Wright|Frank Lloyd Rayt]] tomonidan [[Elkins Park, Pennsylvania|Elkins Park, Pensilvaniya]]
Fayl:Cymbalista2 Synagogue.jpg|[[Mario Botta]] tomonidan Tel-Aviv, Isroildagi [[Cymbalista Synagogue and Jewish Heritage Center|Cymbalista ibodatxonasi]] (1997).
Fayl:Synagogue Mainz Exterior2.jpg|[[Mainz|Maynsdagi]] [[Manuel Herz|Manuel Gerts]] tomonidan [[Deconstructivist architecture|dekonstruktivist]] [[New Synagogue (Mainz)|Yangi Sinagog]] (1999).
</gallery>
== Yana qarang ==
* Yahudiy meʼmorchiligi
* Yahudiy meʼmorlari roʻyxati
* Dunyodagi eng qadimgi sinagogalar
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Qoʻshimcha manbalar ==
* de Breffny, Brayan, ''Sinagog'', Makmillan, 1-Amerika nashri, 1978-yil,{{ISBN|0-02-530310-4}} .
* Goldman, Bernard, ''Muqaddas portal: qadimgi yahudiy sanʼatining asosiy ramzi'', Detroyt: Ueyn shtat universiteti matbuoti, 1966-yil
* Kerol Xersel Krinskiy '', Yevropaning sinagogalari; Arxitektura, tarix, maʼno'', MIT Press, 1985; qayta koʻrib chiqilgan nashr, MIT Press, 1986; Dover qayta nashri, 1996-yil
* Stolzman, Genri va Daniel Stolzman (2004). Tami Xausman, Ed. ''[https://books.google.com/books/about/Synagogue_Architecture_in_America.html?id=tfJNHoiMDSoC Amerikadagi sinagoga arxitekturasi: imon, ruh va oʻziga xoslik]'' . Tasvirlarni nashr qilish.{{ISBN|1864700742}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1864700742|1864700742]] .
* Reychel Vishnitser, ''Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Sinagog arxitekturasi, Amerika'' Yahudiy nashriyoti jamiyati, 1955-yil
* Reychel Vishnitser, ''Yevropa ibodatxonasi arxitekturasi'', Yahudiy nashriyoti, 1964-yil
== Havolalar ==
* [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1213&letter=S Sinagog arxitekturasi], Yahudiy insiklopediyasi
* [https://web.archive.org/web/20051120083135/http://www.myjewishlearning.com/daily_life/Prayer/TO_Synagogue/Synagogue_Architecture.htm Ilk sinagoga arxitekturasi], mening yahudiy bilimim
* [https://web.archive.org/web/20030117135934/http://www.sacredplaces.org/PSP-InfoClearingHouse/articles/AMERICAN%20SYNAGOGUE%20ARCHITECTURE.htm Amerika ibodatxonasi arxitekturasi]
* [http://www.ascalonstudios.com/synagogueartdesign.html Zamonaviy Amerika Sinagogasi Sanctuary arxitektura elementlari slayd-shousi]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
2m0qx2cqnjqd5y3mfncdhzoj7kpleom
5995915
5995914
2026-04-14T09:24:29Z
KWiki78
246724
5995915
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Princes_Road_Synagogue_Nave.jpg|thumb| 19-asr oxiri Princes Road sinagogasi, Liverpul, Buyuk Britaniya]]
[[Fayl:Scola_spagnola_(Venice).jpg|thumb| 16-asrda Ispaniyaning [[Venesiya|Venetsiyadagi]] ibodatxonasi, Italiyaning „yashirin“ sinagogasi, oʻz funksiyasining tashqi belgisini bermaydi.]]
[[Fayl:Belz_World_Center_Outside.jpg|thumb| Sharq uslubi — Belz Buyuk ibodatxonasi (2000), Quddus.]]
'''Sinagoga meʼmorchiligi''' koʻpincha, qurilish joyi va vaqtida moda boʻlgan uslublarga amal qiladi. [[Sinagoga|Sinagogalar]] uchun aniq reja yoʻq va ibodatxonalarning meʼmoriy shakllari va ichki dizaynlari juda xilma-xildir. Anʼanaga koʻra, Ilohiy hozirlikni (Shexina) oʻn kishidan iborat ''minyan,'' kvorum boʻlgan joyda topish mumkin. Ibodatxonada har doim [[Ashkenazilar|Ashkenazim]] tomonidan ''aron ha-'' ''[[Sulaymon ibodatxonasi|kodesh]]'' va Sefardim tomonidan gekhal deb atalgan, Tavrot varaqalari saqlanadigan jovon boʻladi.
== Sinagoglar uchun loyiha ==
[[Fayl:Lille_synagogue.jpg|thumb| Lil sinagogasi, Fransiya. Moorish, Romanesk va Barokko elementlari bilan eklektik gibrid.]]
[[Fayl:Exterior_of_kaifeng_synagogue.JPG|alt=|thumb| Xitoydagi Kaifeng yahudiy jamoasining ibodatxonasi]]
Yirik jovonlar koʻproq yoki kamroq ishlab chiqilgan boʻlishi mumkin, hatto binoning tarkibiy qismi boʻlmagan jovon yoki vaqtincha ibodat qilish uchun ishlatiladigan joyga Tavrot olib kelinadigan koʻchma qurilma. Bundan tashqari, koʻpincha koʻtarilgan platformada stol boʻlishi kerak, undan Tavrot oʻqiladi. Sharqiy Ashkenaziylar tomonidan ''bimah'', markaziy va gʻarbiy Ashkenaziylar tomonidan ''almemmar'' (yoki ''balemmer'') va Sefardim tomonidan tebah deb nomlangan, Tavrot oʻqiladigan (va Sefarad ibodatxonalarida xizmatlar oʻtkaziladigan joy) stol/platforma ishlab chiqilgan platforma ajralmas ''qismidan farq'' qilishi mumkin. binoga (Markaziy Yevropaning koʻplab ilk zamonaviy ibodatxonalarida shiftni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻtarilgan ustunlari boʻlgan bimahlar mavjud edi), mustaqil baland platformalarni ishlab chiqish uchun, oddiy stollar uchun. Bir ''ner tamid'', Quddusdagi Maʼbadning doimiy yonib turgan ''menorahini'' eslatish sifatida doimo yonib turadigan yorugʻlik. Koʻpgina ibodatxonalar, asosan, Ashkenazi jamoalarida, yigʻilganlarga murojaat qilish uchun jamoatga qaragan minbar mavjud. Barcha ibodatxonalar ''amud'' ([[Ivrit tili|ibroniycha]] „post“ yoki „ustun“ degan maʼnoni anglatadi), ''Hazzan'' (oʻquvchi yoki namoz rahbari) namoz oʻqiydigan, kemaga qaragan stolni talab qiladi.
Sinagogada sanʼat asari boʻlishi mumkin yoki boʻlmasligi mumkin; ibodatxonalar oddiy, bezaksiz ibodat xonalaridan tortib, har qanday meʼmoriy uslubda bezatilgan binolargacha.
Ibodatxona yoki u koʻp maqsadli bino boʻlsa, ibodatxona ichidagi ibodatxonalar, odatda, ularning jamoati [[Quddus]] tomon qaragan boʻlishi uchun moʻljallangan. Shunday qilib, Gʻarb dunyosidagi maʼbadlar odatda jamoati sharqqa, Isroilning sharqiy qismi esa gʻarbga qaragan. Isroildagi maʼbadlar jamoatlari Quddus tomon qarab turishadi. Ammo bu yoʻnalish aniq boʻlishi shart emas va vaqti-vaqti bilan sinagogalar tizimli sabablarga koʻra boshqa yoʻnalishlarga duch kelishadi, bu holda jamoat ibodat uchun turganda Quddus bilan yuzma-yuz kelishi mumkin.
Tarixiy jihatdan, ibodatxonalar oʻz davri va joyining ustun meʼmoriy uslubida qurilgan. Shunday qilib, [[Kayfin|Xitoyning Kayfeng shahridagi]] sinagoga tashqi devori va bir nechta binolar joylashgan ochiq bogʻi bilan oʻsha mintaqa va davrdagi Xitoy ibodatxonalariga juda oʻxshardi.
Qadimgi sinagogalarning uslublari sharqiy Rim imperiyasining boshqa mazhablarining ibodatxonalariga oʻxshardi. Marokash ibodatxonalari Marokash meʼmorchiligiga xos boʻlgan rangli koshinlar bilan bezatilgan. [[Budapesht]], [[Praga]] va nemis erlarida saqlanib qolgan oʻrta asrlardagi ibodatxonalar odatiy [[Arxitekturada gotika uslubi|gotika]] inshootlari hisoblanadi.
Tarixning koʻp qismida [[Antisemitizm|antisemitizmning]] cheklovlari va qabul qiluvchi mamlakatlarning qonunlari koʻchadan koʻrinadigan ibodatxonalar qurishni cheklash yoki ularni qurishni butunlay taqiqlash, ibodatxonalar koʻpincha mavjud binolar ichida qurilgan yoki ichki hovlilardan ochilgan. Yevropada ham, musulmon dunyosida ham bejirim binolar ichida yashirin ichki arxitekturaga ega eski sinagogalarni topish mumkin.
Ibodatxonalar qurishga ruxsat berilgan joylarda ular oʻsha vaqt va makonning meʼmoriy uslubida qurilgan. Koʻpgina Yevropa shaharlarida [[Uygʻonish davri]] sinagogalari mavjud boʻlib, ulardan bir nechtasi saqlanib qolgan. Italiyada italyan Uygʻonish davri uslubidagi sinagogalar koʻp boʻlgan (qarang: Leghorn, Padua va Venetsiya). Barokko davrining kelishi bilan butun Yevropada [[barokko]] sinagogalari paydo boʻldi.
Yevropa mamlakatlaridagi yahudiylarning va [[Yevropa]] davlatlari tomonidan mustamlaka qilingan musulmon mamlakatlaridagi yahudiylarning ozod qilinishi yahudiylarga jamoat koʻchasidan koʻrinib turadigan katta, puxta sinagogalar qurish huquqini berdi. Sinagoga arxitekturasi gullab-yashnadi. Yirik yahudiy jamoalari ajoyib ibodatxonalar qurish orqali nafaqat boyliklarini, balki yangi fuqarolik maqomlarini ham koʻrsatishni xohladilar. Chiroyli oʻn toʻqqizinchi sinagogalar yahudiy jamoalari mavjud boʻlgan deyarli har bir mamlakatda yahudiy tasavvurlari davrini tashkil qiladi. Koʻpchilik [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]], Neo-Vizantiya, Romanesk uygʻonishi, Mavrining uygʻonishi, Gotika uygʻonishi va Yunon uygʻonishi kabi oʻsha paytda modada uygʻonish uslublarida qurilgan. Misr Uygʻonish ibodatxonalari va hatto bitta Mayya Uygʻonish sinagogalari mavjud. Oʻn toʻqqizinchi va 20-asrning boshlarida tarixshunoslik meʼmorchiligi gullab-yashnagan davrlarida, tarixchi ibodatxonalarning aksariyati, hatto eng ajoyiblari ham sof uslubga yoki hatto biron bir uslubga harakat qilmagan va ular eng yaxshi eklektik deb taʼriflangan.
Chabad Lubavich oʻzining baʼzi Chabad uylari va markazlarini 770 Sharqiy Parkway meʼmorchiligining nusxasi yoki hurmati sifatida loyihalash amaliyotini oʻtkazdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|sarlavha=770's around the world - Photos: Andrea Robbins and Max Becher|ish=www.shmais.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20070303062718/http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|arxivsana=3 March 2007}}</ref>
=== Markaziy Yevropa: Polsha-Litva Hamdoʻstligi ===
Sinagogalarning oʻz davri va joyining ustun uslubida qurilganligi qoidasidan katta istisnolar — bu sobiq Polsha-Litva Hamdoʻstligining yogʻoch ibodatxonalari va toshli sinagogalarning ikki shakli: bimah-qoʻllab-quvvatlanadigan sinagogalar va toʻqqiz dala sinagogalari (ikkinchisi). butunlay sinagogalar bilan chegaralanmagan).
==== Yogʻoch sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoge_Kurkliai.JPG|thumb| Kurkliai shahridagi 1936-yildagi Kurkliai ibodatxonasi]]
[[Fayl:Wolpa_Synagogue_Poland_1920.jpg|thumb| Zamonaviy [[Belarus|Belorussiyadagi]] Voŭpa shahridagi Wolpa ibodatxonasi]]
Yogʻoch sinagogalar yahudiylarning oʻziga xos badiiy va meʼmoriy shakli edi.<ref name="Zimiles et al p 5">Murray Zimiles, [[Stacy C. Hollander]], Vivian B. Mann, and Gerard C. Wertkin, ''Gilded Lions and Jeweled Horses: The Synagogue to the Carousel'', University Press of New England, 2007, p. 5</ref> Xarakterli xususiyatlar chuqur tomning ichki gumbazli shiftini loyihalashdan mustaqilligini oʻz ichiga oladi. Ularning interyerlari puxta oʻymakorlik bilan oʻyilgan, boʻyalgan, gumbazli, balkonli va tonozli interyerlarga ega edi. Tashqi koʻrinishning meʼmoriy qiziqishi binolarning keng koʻlamida, qatlamli tomlarning koʻp gorizontal chiziqlarida va ularni qoʻllab-quvvatlovchi oʻyilgan [[Konsol|korbellarda]] edi. Yogʻochdan yasalgan sinagogalar bitta, katta zaldan iborat edi. Zamonaviy cherkovlardan farqli oʻlaroq, apsis yoʻq edi. Bundan tashqari, zamonaviy cherkovlarda koʻrkam vestibyullar mavjud boʻlsa-da, yogʻoch ibodatxonalarning kirish ayvonlari pastroq qoʻshimcha boʻlib, odatda oddiy tomga ega edi. Bu ibodatxonalarda asosiy eʼtibor yagona, katta, baland gumbazli ibodatxona qurishga qaratildi.<ref>Maria and Kazimierz Piechotka, ''Heavenʼs Gate: Wooden Synagogues in the Territory of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth'', Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Wydawnnictwo Krupski I S-ka, Warsaw, 2004</ref><ref name="Zimiles et al p 5" /><ref>Rachel Wischnitzer, ''The Architecture of the European Synagogue'', JPS, Philadelphia, 1964, pp. 125-147</ref><ref>Carol Herselle Krinsky, ''Synagogues of Europe: Architecture, History, Meaning'', Massachusetts Institute of Technology, 1985, Dover Publications, 1996, pp. 53-58 and in individual town sections</ref>
Sanʼatshunos Stiven S. Kayserning fikriga koʻra, Polshaning yogʻochdan yasalgan ibodatxonalari boʻyalgan va oʻyilgan interyerlari bilan „badiiy ifodaning chinakam oʻziga xos va organik koʻrinishi — tarixdagi yagona haqiqiy yahudiy xalq sanʼati“ edi.<ref>Alfred Werner, [http://www.commentarymagazine.com/viewarticle.cfm/wooden-synagogues--by-maria-and-kazimierz-piechotka-3260 Wooden Synagogues]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Commentary (jurnal)|Commentary]], July 1960''</ref>
1947-yilda yozgan Lui Lozovikning soʻzlariga koʻra, yogʻoch sinagogalar oʻziga xos boʻlgan, chunki avvalgi barcha ibodatxonalardan farqli oʻlaroq, ular oʻz mintaqasi va davrining meʼmoriy uslubida emas, balki yangi rivojlangan va oʻziga xos yahudiy uslubida qurilgan boʻlib, ularni "haqiqiy ibodatxonaga aylantirgan. „Oʻziga xosligi tashqi arxitekturada yolgʻiz emas, balki ichki makonning goʻzal va murakkab yogʻoch oʻymakorligida ham yotadi“.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Bundan tashqari, dunyoning koʻp joylarida yahudiylarga qurilish hunarmandchiligiga kirish va hatto rasm va yogʻoch oʻymakorligining dekorativ sanʼati bilan shugʻullanish taqiqlangan boʻlsa-da, yogʻochdan yasalgan ibodatxonalar aslida yahudiy hunarmandlar tomonidan qurilgan.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Sanʼatshunos Ori Z. Soltesning taʼkidlashicha, oʻsha davr uchun gʻayrioddiy boʻlgan yogʻoch ibodatxonalar hovlilarda yoki devorlar orqasida yashirilmagan, yahudiylarning katta binolari boʻlib, ular nafaqat yahudiylarning „intellektual oltin davri“da, balki maʼlum bir vaqt va makonda qurilgan. Bu yerda "mahalliy yahudiy aholi nasroniylar soniga teng yoki undan koʻp edi.<ref>Ori Z. Soltes, ''Our Sacred Signs: How Jewish, Christian, and Muslim Art Draw from the Same Source'', Westview Press, 2005, p. 180</ref>
==== Bimahning qoʻllab-quvvatlashi bilan sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoga_w_Łańcucie_1.jpg|thumb| Łańcut ibodatxonasi, bimah minorasi]]
16-asrning ikkinchi yarmida Polsha-Litva Hamdoʻstligida ichki koʻrinishlari oʻziga xos tuzilmaviy yechimga ega boʻlgan, boshqa hech qanday binolarda topilmagan toshli ibodatxonalar qurilgan. Bular sinagoga zallari boʻlib, bimalari toʻrtta ustun bilan oʻralgan edi. Podium ustiga, tepada [[Arkada|arka]] bilan bogʻlangan, bitta kuchli iskala ustiga oʻrnatilgan ustunlar burchaklarida kesishgan lunettalari boʻlgan toʻrt barreldan iborat boʻlgan tonozni ''qoʻllab-quvvatlovchi bimah-tayanch'' (yoki ''bimah-minora'') ni tashkil qilgan. Tonozlarning asoslari podiumda joylashgan yoki qattiq yoki teshilgan balustrade orqali uzatilgan. Bimaning ustidagi dalani kichkina gumbaz qoplagan. Bu gumbazlar qolgan gumbaz maydonlariga nisbatan vaqti-vaqti bilan sezilarli darajada pasaygan. Shunday qilib, bimah-minora ichida qurilgan ichki ibodatxonaning bir turi yaratilgan.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 73. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
Bimah qoʻllab-quvvatlangan birinchi ibodatxonalardan biri Ikkinchi Jahon urushi paytida vayron qilingan Eski Sinagoga (Przemyśl) edi. Bimah-minorali sinagogalar 19-asrgacha qurilgan va kontseptsiya Markaziy Yevropaning turli mamlakatlarida qabul qilingan.<ref>https://publikationsserver.tu-braunschweig.de/servlets/MCRFileNodeServlet/dbbs_derivate_00009149/Doktorarbeit.pdf Bimah-support. Retrieved July 29, 2019.</ref>
=== = "Toʻqqiz dala" sinagogalari ===
Taxminan 1630-yillarning boshlarida toʻqqizta dala tonozli birinchi sinagogalar qurilgan. Ular shu paytgacha boʻlganidan koʻra koʻproq zallarga ruxsat bergan va ularni ''toʻqqiz qoʻltiqli ibodatxonalar'' deb ham atashgan. [[Lvov|Lvovdagi]] Buyuk shahar atrofi ibodatxonasi va Ostrohdagi sinagoga deyarli bir vaqtning oʻzida (1625 va 1627) qurilgan. Ushbu zallarda tonoz toʻrtta baland ustunga va tegishli devor pilasterlariga tayangan. Ustunlar va pilastrlar bir xil masofada joylashgan va tomning maydonini toʻqqizta teng maydonga boʻlgan. Bu ibodatxonalarda bimah ustunlar orasidagi markaziy maydon ichida joylashgan mustaqil podium yoki kamon edi.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 75. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
=== Misrdagi uygʻonish ===
[[Fayl:Hobart_Synagogue.jpg|thumb| Misr eshigi, Xobart ibodatxonasi]]
Misr uygʻonishi uslubidagi ibodatxonalar XIX asrning boshlarida mashhur boʻlgan. Reychel Vishnitserning taʼkidlashicha, ular Napoleonning Yevropaga bostirib kirishidan ilhomlangan Misr uslubi uchun modaning bir qismi boʻlgan.<ref>Rachel Wischnitzer, ''Architecture of the European Synagogue'', Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1964</ref> Kerol Xersel Krinskiyning soʻzlariga koʻra, ular Sulaymon ibodatxonasiga taqlid qilish uchun moʻljallangan va arxitektorlar va hukumatlar tomonidan yahudiylikni ibtidoiy eʼtiqod sifatida tasvirlash orqali yahudiylarni haqorat qilish uchun moʻljallangan edi.<ref>Carole Krinsky, ''Synagogues of Europe; Architecture, History, Meaning'', MIT Press, 1985; new edition 1996</ref> Diana Muir Appelbaumga koʻra, ular qadimgi Isroilda yahudiy kelib chiqishini reklama qilish uchun moʻljallangan yahudiy kimligining ifodalari edi.<ref>Diana Muir Appelbaum, „Jewish Identity and Egyptian Revival Architecture“, ''Journal of Jewish Identities'', July 2012.</ref>
=== Mavriya taʼsiri ===
[[Fayl:Santa_María_La_Blanca_^_sinagoga_en_TOLEDO_-_panoramio_edited.jpg|thumb| Santa Mariya la Blankaning ichki qismi]]
[[Fayl:Plzen_114.JPG|thumb| [[Chexiya|Chexiya Respublikasi]], [[Plzeň|Plzen]] shahridagi Buyuk Plzen ibodatxonasi]]
Oʻrta asrlarda [[Ispaniya|Ispaniyada]] (Al-Andalus va nasroniy qirolliklarida) koʻplab ibodatxonalar qurilgan va ularni Moorish va keyinchalik Mudéjar meʼmorlari tomonidan buyurtma qilish odatiy hol edi. Moorish texnikasi va uslubi bilan qurilgan bu oʻrta asrlardagi ibodatxonalarning juda oz qismi saqlanib qolgan. Eng mashhur ikkita ispan ibodatxonasi [[Toledo|Toledoda]] joylashgan boʻlib, biri El Transito, ikkinchisi Santa Maria la Blanca nomi bilan tanilgan va hozirda milliy yodgorlik sifatida saqlanib qolgan. Birinchisi juda boy bezaklarni oʻz ichiga olgan kichik bino; ikkinchisi ayniqsa diqqatga sazovordir. U Almohad uslubiga asoslangan boʻlib, tomni qoʻllab-quvvatlovchi buloq Mavri arklari boʻlgan qiziq oʻyilgan bosh harflari boʻlgan uzun qator sakkiz burchakli ustunlarni oʻz ichiga oladi.
Yana bir muhim [[Kordova (shahar)|Mudéjar]] ibodatxonasi 1315-yilda qurilgan Kordovadagi ibodatxonadir. El Tránsitoda boʻlgani kabi, oʻsimlik va geometrik shlyapa bezaklari sof mavriydir, ammo avvalgisidan farqli oʻlaroq, [[Epigrafika|epigrafik]] matnlar ibroniy tilida.
Ispaniyadan chiqarib yuborilgandan soʻng, boy Sefardimlar orasida Mavriya meʼmorchiligi ibodatxonalarda oʻrinli degan fikr paydo boʻldi. 19-asrning oʻrtalariga kelib, bu uslub [[Markaziy Yevropa|Markaziy]] va [[Sharqiy Yevropa]]ning [[Ashkenazilar|Ashkenazimlari]] tomonidan qabul qilindi, ular Moorish va Mudéjar meʼmoriy shakllarini Al-Andalusdagi yahudiylarning oltin davri bilan bogʻladilar. Natijada, Mavriyanlarning uygʻonishi butun dunyo boʻylab sinagoga arxitekturasining afzal koʻriladigan uslubi sifatida tarqaldi, garchi Mavriya meʼmorchiligi na aslida, na tuygʻuda yahudiy emas. [[Al-humro saroyi|Algambra]] son-sanoqsiz ibodatxonalar uchun ilhom bergan, ammo kamdan-kam hollarda uning nafis nisbatlari yoki nozik modellari va nozik bezaklari muvaffaqiyatli nusxalangan.
Ashkenaziylar tomonidan moslashtirilgan Mavriy uslubi ispan yahudiylarining Oltin Asriga ishora boʻlgan deb hisoblangan<ref>Kalmar, I. D. (2001). „Moorish style: Orientalism, the Jews, and synagogue architecture“. ''Jewish Social Studies'', 7 (3), 68-100. 69.</ref> bu yahudiylar va meʼmorlarning asosiy maqsadi emas edi.<ref name="Davidson p70">Davidson, ''Moorish Style''. p. 70</ref> Aksincha, Moorish uslubidan foydalanishni tanlash ularning semit yoki sharq merosi bilan faxrlanishni aks ettirdi.<ref name="Davidson p70" /> Ularning merosi va yahudiylarni „semit“ yoki „sharqiy“ deb tushunishdagi gʻururligi Gotfrid Semper (Drezden Semper ibodatxonasi, [[Germaniya]]) va Lyudvig Förster (Tempelgasse yoki Leopoldstädter Tempel, Vena, [[Avstriya]] va Dohani koʻchasi, Budagaest, Budagaest) kabi meʼmorlarga olib keldi. sinagogalarini mavriy uslubda qurish.<ref>Davidson, ''Moorish Style''. p. 84</ref> Moorish uslubi 19-asr va 20-asrning boshlarida sinagogalar uchun mashhur tanlov boʻlib qoldi.
=== Zamonaviy sinagoga arxitekturasi ===
[[Fayl:Synagoge_muenchen(softeis)_ShiftN_cropped.jpg|thumb| Germaniyaning Myunxen shahridagi Ohel Yakob ibodatxonasi]]
Zamonaviy davrda ibodatxonalar har bir mashhur meʼmoriy uslubda, jumladan [[Modern|Art Nouveau]], Art Deco, Xalqaro uslub va barcha zamonaviy uslublarda qurilishni davom ettirdi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda „urushdan keyingi modernizm davri“ birinchi oʻringa chiqdi, „amaliy sanʼat asarlari yoki yahudiy ikonografiyasisiz yolgʻiz qolish uchun kuch va yaxlitlikka ega boʻlgan ishonchli meʼmoriy imo-ishoralar bilan tavsiflanadi“.<ref>Henry and Daniel Stoltzman, ''Synagogue Architecture in America; Path, Spirit, and Identity,'' Images Publishing, 2004, p. 193</ref> [[Modern|Art Nouveau]] ning eʼtiborga molik asari, [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushidan]] oldingi [[Vengriya]] ibodatxonasi meʼmorchiligi [[Budapesht|Budapeshtning]] Kazinczy koʻchasidagi sinagogadir.<ref>{{Veb manbasi|nashriyot=Jewish heritage Walking tours in Budapest|sarlavha=Synagogues|url=http://jewish.hu/synagouges/|qaralgan sana=2022-11-02|arxivsana=2022-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221102135002/http://jewish.hu/synagouges/}}</ref> Buyuk Britaniyada 1960-yillarning boshlarida qurilgan ibodatxonalar, masalan, Buyuk Britaniyadagi Karmel kolleji (Oksfordshir) ingliz arxitektori Tomas Xankok<ref name="historicengland.org.uk">[http://www.historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1379943 „Jewish Synagogue at Carmel College“ Historic England List Entry, retrieved November 4, 2018]</ref> tomonidan ishlab chiqilgan, isroillik rassom Nehemia Azazning vitraj oynalari bilan bezatilgan. Vitrajlar sanʼat va arxitektura olimi Nikolaus Pevsner tomonidan „kristallarga oʻxshash rangli shishaning qoʻpol boʻlaklari bilan gʻayrioddiy texnika“<ref>{{Kitob manbasi|last=Sherwood|first=Jennifer|title=Buildings of England - Oxfordshire - Pevsner Architectural Guides|date=1974|publisher=Penguin|pages=712|isbn=9780140710458|url=https://books.google.com/books?id=2yUNAQAAIAAJ&q=azaz}}</ref> va tarixiy Angliya tomonidan „yorqin va innovatsion badiiy oyna“ sifatida maqtovga sazovor boʻlgan.<ref name="historicengland.org.uk" />
== Ichki koʻrinish ==
Ibodatxonaning ichki qismining eng keng tarqalgan umumiy rejasi kiraverishning roʻparasidagi sharqiy uchida, almemar yoki minbarga ega kemadir. Alohida oʻrindiqlarga ega eski yoki pravoslav ibodatxonalarida har ikki tomonda erkaklar uchun skameykalar va tashqi vestibyuldan zinapoyalar orqali erishiladigan ayollar galereyasi boʻlishi mumkin. Ushbu oddiy rejaning xilma-xilligi juda koʻp: vestibyul kattalashdi va ayollar galereyasiga olib boradigan zinapoyalar vestibyuldan ajralib, koʻproq ahamiyatga ega boʻldi. Binolar kattalashgani sayin, tomni qoʻllab-quvvatlash uchun ustunlar qatorlari kerak edi, lekin har bir holatda bazilika shakli saqlanib qoldi. Ilgari devorda oddiy joy boʻlishiga ruxsat berilgan Ark ichki makonning asosiy meʼmoriy xususiyatiga aylandi va uning yon tomoni ustunlar bilan oʻralgan, soyabon bilan qoplangan va boy bezatilgan. Almemar koʻp hollarda Ark oldidagi platformaga birlashtirilib, zinapoyalarning batafsil tartiblari taʼminlangan.<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:Neveh_Shalom_Synagogue.jpg|bosh barmogʻi| [[Suriname|Surinamning]] [[Paramaribo]] shahridagi [[Neveh Shalom Synagogue|Neve Shalom ibodatxonasi]] (1842).
Fayl:Toledo_-_Sinagoga_El_Transito_int_01.jpg|thumb|XIV asrning [[Toledo, Spain|Toledo]] shahridagi El-Transitodagi [[Sephardi Jews|Sefardik]] [[Synagogue of El Tránsito|sinagogasi]], Ispaniya
</gallery>
=== Ark ===
Tavrot sandigʻi (odatda ''Aron Xakodesh'' yoki ''Hekhal'' deb ataladi) ichki makonning eng muhim xususiyati boʻlib, odatda toʻgʻri bezatilgan va mos platformada koʻtarilgan, kamida uch, lekin koʻpincha undan koʻp qadamlar bilan koʻtarilgan. Odatda oʻn amr va Tavrot bilan toj kiydiriladi. Minbarning joylashishi har xil; u Arkning har ikki tomoniga joylashtirilishi mumkin va vaqti-vaqti bilan zinapoyalar markazida joylashgan.
=== Boshqa ichki jihozlar ===
Zamonaviy sinagoga vazirning kabinetidan tashqari, vasiylar xonalari, xor xonalari va organ lofti maktab maqsadlariga koʻp joy ajratadi; odatda, butun pastki qavat sinflar uchun ishlatiladi. Ibodatxonaning ichki muolajasi dizayndagi katta kengliklarga imkon beradi.
Hindistonning oʻttiz uchta ibodatxonasi uchun amerikalik arxitektor va arxitektura professori Jey A. Varonker bu binolar tevah (yoki bimah, xizmat olib boriladigan va Tavrot oʻqiladigan baland platforma) ning Sefardik anʼanalariga amal qilishini bilib oldi. Mustaqil va taxminan maʼbadning oʻrtasida va Quddusga eng yaqin devor boʻylab joylashgan kema (Sefardim tomonidan gekhal va Ashkenazim tomonidan aron ha-kodesh deb ataladi). Hexallar, asosan, sefer Tavrotlarini saqlaydigan shkaflar yoki omborxonalardir. Uzun yogʻoch skameykalar koʻrinishidagi oʻtirgichlar atrofida guruhlangan va tevaga qaragan. Erkaklar maʼbadning asosiy sathida birga oʻtirishadi, ayollar esa kichikroq ibodatxonalarda yoki ayollar galereyasining yuqori qavatida bir xil darajadagi maxsus zonada oʻtirishadi.
Ushbu keng tarqalgan Sefarad formulasidan qiziqarli arxitektura va rejalashtirish istisnolari Hindistonning janubi-gʻarbiy qismidagi Keraladagi Kochin ibodatxonalaridir. Bu yerda, galereya darajasida va ayollar uchun ajratilgan maydonga ulashgan va pastdagi maʼbadga qaraydigan ikkinchi tevah. Ushbu teva bayramlar va noyob holatlar uchun ishlatilgan. Shunisi qiziqki, koʻproq maxsus tadbirlarda ayollar diniy xizmat olib boriladigan nuqtaga eng yaqin boʻlishadi.
Hindistonning Bagʻdodiy ibodatxonalarida gekhallar tashqaridan (maʼbadga qaragan tomoni) standart oʻlchamdagi kabinetlar kabi koʻrinadi, ammo ochilganda juda katta boʻshliq paydo boʻladi. Ular mohiyatan yuzta Sefer Tavrotni ushlab turadigan perimetrli tokchaga ega boʻlgan kirish xonalari.
=== Ichki bezatish ===
Yahudiyga xos boʻlgan bir nechta timsollardan foydalanish mumkin; Odatda pravoslav ibodatxonalarida Dovud yulduzi, Yahudoning sherlari va faqat gul va meva shakllariga ruxsat beriladi. Ner tamid Ark oldida osilgan; Qonun jadvallari undan ustun turadi. Etti novdali shamdon yoki menorah yon tomonlarga joylashtirilishi mumkin. Baʼzan dizaynda shofar va hatto lulav ham ishlatilishi mumkin. Ibroniycha yozuvlar kam yoki kamdan-kam ishlatiladi; Bir vaqtlar cherkovning maxsus mulki hisoblangan vitrajlar hozirda qoʻllanadi, ammo figurali narsalar ishlatilmaydi.
== Galereya ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:20110222 Israel 0133 Capernaum (5540431942).jpg|Isroilning [[Capernaum|Kafarnahum]] shahridagi 4-asrdagi sinagoga
Fayl:Synagogue Aleppo.jpg|[[Central Synagogue of Aleppo|Aleppo markaziy sinagogasi]] . Bu yerda saqlanib qolgan eng qadimgi yozuv milodiy 834 yilga toʻgʻri keladi.
Fayl:Erfurt, Waagegasse 8-003.jpg|Germaniyaning [[Erfurt]] shahridagi [[Old Synagogue (Erfurt)|Eski ibodatxonaning]] eng qadimgi qismlari 11-asr oxiriga toʻgʻri keladi
Fayl:Inside old synagogue Krakow.JPG|Polshaning Krakov shahridagi XV asr [[The Old Synagogue|eski ibodatxonasi]]
Fayl:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|Hindistonning [[Kochi|Kochi shahridagi]] [[Cochin Jews|Kochin]] [[Paradesi Synagogue|Paradesi ibodatxonasi]] (1568).
Fayl:Gusyatin Sinagoga.jpg|XVII asr [[Husiatyn Synagogue|Husiatyn ibodatxonasi]], Ukraina, [[Husiatyn]]
Fayl:Touro Synagogue National Historic Site TOSY1085.jpg|Rod-Aylendning [[Newport, Rhode Island|Nyuport]] shahridagi [[Touro Synagogue|Touro sinagogasi]] (1759) Qoʻshma Shtatlardagi eng qadimgi ibodatxonadir.
Fayl:Rumbach Street Synagogue.jpg|[[Budapest|Budapeshtdagi]] 1869 [[Rumbach Street Synagogue|Rumbach koʻchasidagi sinagoga]], Vengriya
Fayl:02 Pecs, Hungary — Great Synagogue.jpg|1869-yil [[Pécs|Pechda]], Vengriyadagi romantik uslubdagi buyuk ibodatxona
Fayl:Central Synagogue 1.JPG|Manxetten, Nyu-Yorkdagi [[Henry Fernbach|Genri Fernbax]] tomonidan [[Moorish Revival architecture|Moorish Revival]] [[Central Synagogue (Manhattan)|markaziy sinagogasining]] ichki qismi (1872)
Fayl:Aškenaška sinagoga (14143483781).jpg|1902-yil [[Sarajevo|Sarayevodagi]] [[Sarajevo Synagogue|Sarayevo ibodatxonasi]], Bosniya va Gertsegovina
Fayl:17 Synagogue Or Torah -La salle de prière.JPG|[[Buenos Aires|Buenos-Ayresdagi]] [[Sinagoga Or Torah|Sinagoga yoki Tora]] (1927), Argentina
Fayl:Frank Lloyd Wright — Beth Sholom Synagogue — Elkins Park, PA (7175161021).jpg|[[Beth Sholom Congregation (Elkins Park, Pennsylvania)|Bet Sholom ibodatxonasi]] (1954) [[Frank Lloyd Wright|Frank Lloyd Rayt]] tomonidan [[Elkins Park, Pennsylvania|Elkins Park, Pensilvaniya]]
Fayl:Cymbalista2 Synagogue.jpg|[[Mario Botta]] tomonidan Tel-Aviv, Isroildagi [[Cymbalista Synagogue and Jewish Heritage Center|Cymbalista ibodatxonasi]] (1997).
Fayl:Synagogue Mainz Exterior2.jpg|[[Mainz|Maynsdagi]] [[Manuel Herz|Manuel Gerts]] tomonidan [[Deconstructivist architecture|dekonstruktivist]] [[New Synagogue (Mainz)|Yangi Sinagog]] (1999).
</gallery>
== Yana qarang ==
* Yahudiy meʼmorchiligi
* Yahudiy meʼmorlari roʻyxati
* Dunyodagi eng qadimgi sinagogalar
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Qoʻshimcha manbalar ==
* de Breffny, Brayan, ''Sinagog'', Makmillan, 1-Amerika nashri, 1978-yil,{{ISBN|0-02-530310-4}} .
* Goldman, Bernard, ''Muqaddas portal: qadimgi yahudiy sanʼatining asosiy ramzi'', Detroyt: Ueyn shtat universiteti matbuoti, 1966-yil
* Kerol Xersel Krinskiy '', Yevropaning sinagogalari; Arxitektura, tarix, maʼno'', MIT Press, 1985; qayta koʻrib chiqilgan nashr, MIT Press, 1986; Dover qayta nashri, 1996-yil
* Stolzman, Genri va Daniel Stolzman (2004). Tami Xausman, Ed. ''[https://books.google.com/books/about/Synagogue_Architecture_in_America.html?id=tfJNHoiMDSoC Amerikadagi sinagoga arxitekturasi: imon, ruh va oʻziga xoslik]'' . Tasvirlarni nashr qilish.{{ISBN|1864700742}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1864700742|1864700742]] .
* Reychel Vishnitser, ''Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Sinagog arxitekturasi, Amerika'' Yahudiy nashriyoti jamiyati, 1955-yil
* Reychel Vishnitser, ''Yevropa ibodatxonasi arxitekturasi'', Yahudiy nashriyoti, 1964-yil
== Havolalar ==
* [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1213&letter=S Sinagog arxitekturasi], Yahudiy insiklopediyasi
* [https://web.archive.org/web/20051120083135/http://www.myjewishlearning.com/daily_life/Prayer/TO_Synagogue/Synagogue_Architecture.htm Ilk sinagoga arxitekturasi], mening yahudiy bilimim
* [https://web.archive.org/web/20030117135934/http://www.sacredplaces.org/PSP-InfoClearingHouse/articles/AMERICAN%20SYNAGOGUE%20ARCHITECTURE.htm Amerika ibodatxonasi arxitekturasi]
* [http://www.ascalonstudios.com/synagogueartdesign.html Zamonaviy Amerika Sinagogasi Sanctuary arxitektura elementlari slayd-shousi]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
h8ms7m2i0hcnfaot5uv3o2cgcehxn4m
5995916
5995915
2026-04-14T09:24:36Z
KWiki78
246724
5995916
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Princes_Road_Synagogue_Nave.jpg|thumb| 19-asr oxiri Princes Road sinagogasi, Liverpul, Buyuk Britaniya]]
[[Fayl:Scola_spagnola_(Venice).jpg|thumb| 16-asrda Ispaniyaning [[Venesiya|Venetsiyadagi]] ibodatxonasi, Italiyaning „yashirin“ sinagogasi, oʻz funksiyasining tashqi belgisini bermaydi.]]
[[Fayl:Belz_World_Center_Outside.jpg|thumb| Sharq uslubi — Belz Buyuk ibodatxonasi (2000), Quddus.]]
'''Sinagoga meʼmorchiligi''' koʻpincha, qurilish joyi va vaqtida moda boʻlgan uslublarga amal qiladi. [[Sinagoga|Sinagogalar]] uchun aniq reja yoʻq va ibodatxonalarning meʼmoriy shakllari va ichki dizaynlari juda xilma-xildir. Anʼanaga koʻra, Ilohiy hozirlikni (Shexina) oʻn kishidan iborat ''minyan,'' kvorum boʻlgan joyda topish mumkin. Ibodatxonada har doim [[Ashkenazilar|Ashkenazim]] tomonidan ''aron ha-'' ''[[Sulaymon ibodatxonasi|kodesh]]'' va Sefardim tomonidan gekhal deb atalgan, Tavrot varaqalari saqlanadigan jovon boʻladi.
== Sinagoglar uchun loyiha ==
[[Fayl:Lille_synagogue.jpg|thumb| Lil sinagogasi, Fransiya. Moorish, Romanesk va Barokko elementlari bilan eklektik gibrid.]]
[[Fayl:Exterior_of_kaifeng_synagogue.JPG|alt=|thumb| Xitoydagi Kaifeng yahudiy jamoasining ibodatxonasi]]
Yirik jovonlar koʻproq yoki kamroq ishlab chiqilgan boʻlishi mumkin, hatto binoning tarkibiy qismi boʻlmagan jovon yoki vaqtincha ibodat qilish uchun ishlatiladigan joyga Tavrot olib kelinadigan koʻchma qurilma. Bundan tashqari, koʻpincha koʻtarilgan platformada stol boʻlishi kerak, undan Tavrot oʻqiladi. Sharqiy Ashkenaziylar tomonidan ''bimah'', markaziy va gʻarbiy Ashkenaziylar tomonidan ''almemmar'' (yoki ''balemmer'') va Sefardim tomonidan tebah deb nomlangan, Tavrot oʻqiladigan (va Sefarad ibodatxonalarida xizmatlar oʻtkaziladigan joy) stol/platforma ishlab chiqilgan platforma ajralmas ''qismidan farq'' qilishi mumkin. binoga (Markaziy Yevropaning koʻplab ilk zamonaviy ibodatxonalarida shiftni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻtarilgan ustunlari boʻlgan bimahlar mavjud edi), mustaqil baland platformalarni ishlab chiqish uchun, oddiy stollar uchun. Bir ''ner tamid'', Quddusdagi Maʼbadning doimiy yonib turgan ''menorahini'' eslatish sifatida doimo yonib turadigan yorugʻlik. Koʻpgina ibodatxonalar, asosan, Ashkenazi jamoalarida, yigʻilganlarga murojaat qilish uchun jamoatga qaragan minbar mavjud. Barcha ibodatxonalar ''amud'' ([[Ivrit tili|ibroniycha]] „post“ yoki „ustun“ degan maʼnoni anglatadi), ''Hazzan'' (oʻquvchi yoki namoz rahbari) namoz oʻqiydigan, kemaga qaragan stolni talab qiladi.
Sinagogada sanʼat asari boʻlishi mumkin yoki boʻlmasligi mumkin; ibodatxonalar oddiy, bezaksiz ibodat xonalaridan tortib, har qanday meʼmoriy uslubda bezatilgan binolargacha.
Ibodatxona yoki u koʻp maqsadli bino boʻlsa, ibodatxona ichidagi ibodatxonalar, odatda, ularning jamoati [[Quddus]] tomon qaragan boʻlishi uchun moʻljallangan. Shunday qilib, Gʻarb dunyosidagi maʼbadlar odatda jamoati sharqqa, Isroilning sharqiy qismi esa gʻarbga qaragan. Isroildagi maʼbadlar jamoatlari Quddus tomon qarab turishadi. Ammo bu yoʻnalish aniq boʻlishi shart emas va vaqti-vaqti bilan sinagogalar tizimli sabablarga koʻra boshqa yoʻnalishlarga duch kelishadi, bu holda jamoat ibodat uchun turganda Quddus bilan yuzma-yuz kelishi mumkin.
Tarixiy jihatdan, ibodatxonalar oʻz davri va joyining ustun meʼmoriy uslubida qurilgan. Shunday qilib, [[Kayfin|Xitoyning Kayfeng shahridagi]] sinagoga tashqi devori va bir nechta binolar joylashgan ochiq bogʻi bilan oʻsha mintaqa va davrdagi Xitoy ibodatxonalariga juda oʻxshardi.
Qadimgi sinagogalarning uslublari sharqiy Rim imperiyasining boshqa mazhablarining ibodatxonalariga oʻxshardi. Marokash ibodatxonalari Marokash meʼmorchiligiga xos boʻlgan rangli koshinlar bilan bezatilgan. [[Budapesht]], [[Praga]] va nemis erlarida saqlanib qolgan oʻrta asrlardagi ibodatxonalar odatiy [[Arxitekturada gotika uslubi|gotika]] inshootlari hisoblanadi.
Tarixning koʻp qismida [[Antisemitizm|antisemitizmning]] cheklovlari va qabul qiluvchi mamlakatlarning qonunlari koʻchadan koʻrinadigan ibodatxonalar qurishni cheklash yoki ularni qurishni butunlay taqiqlash, ibodatxonalar koʻpincha mavjud binolar ichida qurilgan yoki ichki hovlilardan ochilgan. Yevropada ham, musulmon dunyosida ham bejirim binolar ichida yashirin ichki arxitekturaga ega eski sinagogalarni topish mumkin.
Ibodatxonalar qurishga ruxsat berilgan joylarda ular oʻsha vaqt va makonning meʼmoriy uslubida qurilgan. Koʻpgina Yevropa shaharlarida [[Uygʻonish davri]] sinagogalari mavjud boʻlib, ulardan bir nechtasi saqlanib qolgan. Italiyada italyan Uygʻonish davri uslubidagi sinagogalar koʻp boʻlgan (qarang: Leghorn, Padua va Venetsiya). Barokko davrining kelishi bilan butun Yevropada [[barokko]] sinagogalari paydo boʻldi.
Yevropa mamlakatlaridagi yahudiylarning va [[Yevropa]] davlatlari tomonidan mustamlaka qilingan musulmon mamlakatlaridagi yahudiylarning ozod qilinishi yahudiylarga jamoat koʻchasidan koʻrinib turadigan katta, puxta sinagogalar qurish huquqini berdi. Sinagoga arxitekturasi gullab-yashnadi. Yirik yahudiy jamoalari ajoyib ibodatxonalar qurish orqali nafaqat boyliklarini, balki yangi fuqarolik maqomlarini ham koʻrsatishni xohladilar. Chiroyli oʻn toʻqqizinchi sinagogalar yahudiy jamoalari mavjud boʻlgan deyarli har bir mamlakatda yahudiy tasavvurlari davrini tashkil qiladi. Koʻpchilik [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]], Neo-Vizantiya, Romanesk uygʻonishi, Mavrining uygʻonishi, Gotika uygʻonishi va Yunon uygʻonishi kabi oʻsha paytda modada uygʻonish uslublarida qurilgan. Misr Uygʻonish ibodatxonalari va hatto bitta Mayya Uygʻonish sinagogalari mavjud. Oʻn toʻqqizinchi va 20-asrning boshlarida tarixshunoslik meʼmorchiligi gullab-yashnagan davrlarida, tarixchi ibodatxonalarning aksariyati, hatto eng ajoyiblari ham sof uslubga yoki hatto biron bir uslubga harakat qilmagan va ular eng yaxshi eklektik deb taʼriflangan.
Chabad Lubavich oʻzining baʼzi Chabad uylari va markazlarini 770 Sharqiy Parkway meʼmorchiligining nusxasi yoki hurmati sifatida loyihalash amaliyotini oʻtkazdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|sarlavha=770's around the world - Photos: Andrea Robbins and Max Becher|ish=www.shmais.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20070303062718/http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|arxivsana=3 March 2007}}</ref>
=== Markaziy Yevropa: Polsha-Litva Hamdoʻstligi ===
Sinagogalarning oʻz davri va joyining ustun uslubida qurilganligi qoidasidan katta istisnolar — bu sobiq Polsha-Litva Hamdoʻstligining yogʻoch ibodatxonalari va toshli sinagogalarning ikki shakli: bimah-qoʻllab-quvvatlanadigan sinagogalar va toʻqqiz dala sinagogalari (ikkinchisi). butunlay sinagogalar bilan chegaralanmagan).
==== Yogʻoch sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoge_Kurkliai.JPG|thumb| Kurkliai shahridagi 1936-yildagi Kurkliai ibodatxonasi]]
[[Fayl:Wolpa_Synagogue_Poland_1920.jpg|thumb| Zamonaviy [[Belarus|Belorussiyadagi]] Voŭpa shahridagi Wolpa ibodatxonasi]]
Yogʻoch sinagogalar yahudiylarning oʻziga xos badiiy va meʼmoriy shakli edi.<ref name="Zimiles et al p 5">Murray Zimiles, [[Stacy C. Hollander]], Vivian B. Mann, and Gerard C. Wertkin, ''Gilded Lions and Jeweled Horses: The Synagogue to the Carousel'', University Press of New England, 2007, p. 5</ref> Xarakterli xususiyatlar chuqur tomning ichki gumbazli shiftini loyihalashdan mustaqilligini oʻz ichiga oladi. Ularning interyerlari puxta oʻymakorlik bilan oʻyilgan, boʻyalgan, gumbazli, balkonli va tonozli interyerlarga ega edi. Tashqi koʻrinishning meʼmoriy qiziqishi binolarning keng koʻlamida, qatlamli tomlarning koʻp gorizontal chiziqlarida va ularni qoʻllab-quvvatlovchi oʻyilgan [[Konsol|korbellarda]] edi. Yogʻochdan yasalgan sinagogalar bitta, katta zaldan iborat edi. Zamonaviy cherkovlardan farqli oʻlaroq, apsis yoʻq edi. Bundan tashqari, zamonaviy cherkovlarda koʻrkam vestibyullar mavjud boʻlsa-da, yogʻoch ibodatxonalarning kirish ayvonlari pastroq qoʻshimcha boʻlib, odatda oddiy tomga ega edi. Bu ibodatxonalarda asosiy eʼtibor yagona, katta, baland gumbazli ibodatxona qurishga qaratildi.<ref>Maria and Kazimierz Piechotka, ''Heavenʼs Gate: Wooden Synagogues in the Territory of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth'', Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Wydawnnictwo Krupski I S-ka, Warsaw, 2004</ref><ref name="Zimiles et al p 5" /><ref>Rachel Wischnitzer, ''The Architecture of the European Synagogue'', JPS, Philadelphia, 1964, pp. 125-147</ref><ref>Carol Herselle Krinsky, ''Synagogues of Europe: Architecture, History, Meaning'', Massachusetts Institute of Technology, 1985, Dover Publications, 1996, pp. 53-58 and in individual town sections</ref>
Sanʼatshunos Stiven S. Kayserning fikriga koʻra, Polshaning yogʻochdan yasalgan ibodatxonalari boʻyalgan va oʻyilgan interyerlari bilan „badiiy ifodaning chinakam oʻziga xos va organik koʻrinishi — tarixdagi yagona haqiqiy yahudiy xalq sanʼati“ edi.<ref>Alfred Werner, [http://www.commentarymagazine.com/viewarticle.cfm/wooden-synagogues--by-maria-and-kazimierz-piechotka-3260 Wooden Synagogues]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Commentary (jurnal)|Commentary]], July 1960''</ref>
1947-yilda yozgan Lui Lozovikning soʻzlariga koʻra, yogʻoch sinagogalar oʻziga xos boʻlgan, chunki avvalgi barcha ibodatxonalardan farqli oʻlaroq, ular oʻz mintaqasi va davrining meʼmoriy uslubida emas, balki yangi rivojlangan va oʻziga xos yahudiy uslubida qurilgan boʻlib, ularni "haqiqiy ibodatxonaga aylantirgan. „Oʻziga xosligi tashqi arxitekturada yolgʻiz emas, balki ichki makonning goʻzal va murakkab yogʻoch oʻymakorligida ham yotadi“.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Bundan tashqari, dunyoning koʻp joylarida yahudiylarga qurilish hunarmandchiligiga kirish va hatto rasm va yogʻoch oʻymakorligining dekorativ sanʼati bilan shugʻullanish taqiqlangan boʻlsa-da, yogʻochdan yasalgan ibodatxonalar aslida yahudiy hunarmandlar tomonidan qurilgan.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Sanʼatshunos Ori Z. Soltesning taʼkidlashicha, oʻsha davr uchun gʻayrioddiy boʻlgan yogʻoch ibodatxonalar hovlilarda yoki devorlar orqasida yashirilmagan, yahudiylarning katta binolari boʻlib, ular nafaqat yahudiylarning „intellektual oltin davri“da, balki maʼlum bir vaqt va makonda qurilgan. Bu yerda "mahalliy yahudiy aholi nasroniylar soniga teng yoki undan koʻp edi.<ref>Ori Z. Soltes, ''Our Sacred Signs: How Jewish, Christian, and Muslim Art Draw from the Same Source'', Westview Press, 2005, p. 180</ref>
==== Bimahning qoʻllab-quvvatlashi bilan sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoga_w_Łańcucie_1.jpg|thumb| Łańcut ibodatxonasi, bimah minorasi]]
16-asrning ikkinchi yarmida Polsha-Litva Hamdoʻstligida ichki koʻrinishlari oʻziga xos tuzilmaviy yechimga ega boʻlgan, boshqa hech qanday binolarda topilmagan toshli ibodatxonalar qurilgan. Bular sinagoga zallari boʻlib, bimalari toʻrtta ustun bilan oʻralgan edi. Podium ustiga, tepada [[Arkada|arka]] bilan bogʻlangan, bitta kuchli iskala ustiga oʻrnatilgan ustunlar burchaklarida kesishgan lunettalari boʻlgan toʻrt barreldan iborat boʻlgan tonozni ''qoʻllab-quvvatlovchi bimah-tayanch'' (yoki ''bimah-minora'') ni tashkil qilgan. Tonozlarning asoslari podiumda joylashgan yoki qattiq yoki teshilgan balustrade orqali uzatilgan. Bimaning ustidagi dalani kichkina gumbaz qoplagan. Bu gumbazlar qolgan gumbaz maydonlariga nisbatan vaqti-vaqti bilan sezilarli darajada pasaygan. Shunday qilib, bimah-minora ichida qurilgan ichki ibodatxonaning bir turi yaratilgan.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 73. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
Bimah qoʻllab-quvvatlangan birinchi ibodatxonalardan biri Ikkinchi Jahon urushi paytida vayron qilingan Eski Sinagoga (Przemyśl) edi. Bimah-minorali sinagogalar 19-asrgacha qurilgan va kontseptsiya Markaziy Yevropaning turli mamlakatlarida qabul qilingan.<ref>https://publikationsserver.tu-braunschweig.de/servlets/MCRFileNodeServlet/dbbs_derivate_00009149/Doktorarbeit.pdf Bimah-support. Retrieved July 29, 2019.</ref>
=== = "Toʻqqiz dala" sinagogalari ===
Taxminan 1630-yillarning boshlarida toʻqqizta dala tonozli birinchi sinagogalar qurilgan. Ular shu paytgacha boʻlganidan koʻra koʻproq zallarga ruxsat bergan va ularni ''toʻqqiz qoʻltiqli ibodatxonalar'' deb ham atashgan. [[Lvov|Lvovdagi]] Buyuk shahar atrofi ibodatxonasi va Ostrohdagi sinagoga deyarli bir vaqtning oʻzida (1625 va 1627) qurilgan. Ushbu zallarda tonoz toʻrtta baland ustunga va tegishli devor pilasterlariga tayangan. Ustunlar va pilastrlar bir xil masofada joylashgan va tomning maydonini toʻqqizta teng maydonga boʻlgan. Bu ibodatxonalarda bimah ustunlar orasidagi markaziy maydon ichida joylashgan mustaqil podium yoki kamon edi.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 75. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
=== Misrdagi uygʻonish ===
[[Fayl:Hobart_Synagogue.jpg|thumb| Misr eshigi, Xobart ibodatxonasi]]
Misr uygʻonishi uslubidagi ibodatxonalar XIX asrning boshlarida mashhur boʻlgan. Reychel Vishnitserning taʼkidlashicha, ular Napoleonning Yevropaga bostirib kirishidan ilhomlangan Misr uslubi uchun modaning bir qismi boʻlgan.<ref>Rachel Wischnitzer, ''Architecture of the European Synagogue'', Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1964</ref> Kerol Xersel Krinskiyning soʻzlariga koʻra, ular Sulaymon ibodatxonasiga taqlid qilish uchun moʻljallangan va arxitektorlar va hukumatlar tomonidan yahudiylikni ibtidoiy eʼtiqod sifatida tasvirlash orqali yahudiylarni haqorat qilish uchun moʻljallangan edi.<ref>Carole Krinsky, ''Synagogues of Europe; Architecture, History, Meaning'', MIT Press, 1985; new edition 1996</ref> Diana Muir Appelbaumga koʻra, ular qadimgi Isroilda yahudiy kelib chiqishini reklama qilish uchun moʻljallangan yahudiy kimligining ifodalari edi.<ref>Diana Muir Appelbaum, „Jewish Identity and Egyptian Revival Architecture“, ''Journal of Jewish Identities'', July 2012.</ref>
=== Mavriya taʼsiri ===
[[Fayl:Santa_María_La_Blanca_^_sinagoga_en_TOLEDO_-_panoramio_edited.jpg|thumb| Santa Mariya la Blankaning ichki qismi]]
[[Fayl:Plzen_114.JPG|thumb| [[Chexiya|Chexiya Respublikasi]], [[Plzeň|Plzen]] shahridagi Buyuk Plzen ibodatxonasi]]
Oʻrta asrlarda [[Ispaniya|Ispaniyada]] (Al-Andalus va nasroniy qirolliklarida) koʻplab ibodatxonalar qurilgan va ularni Moorish va keyinchalik Mudéjar meʼmorlari tomonidan buyurtma qilish odatiy hol edi. Moorish texnikasi va uslubi bilan qurilgan bu oʻrta asrlardagi ibodatxonalarning juda oz qismi saqlanib qolgan. Eng mashhur ikkita ispan ibodatxonasi [[Toledo|Toledoda]] joylashgan boʻlib, biri El Transito, ikkinchisi Santa Maria la Blanca nomi bilan tanilgan va hozirda milliy yodgorlik sifatida saqlanib qolgan. Birinchisi juda boy bezaklarni oʻz ichiga olgan kichik bino; ikkinchisi ayniqsa diqqatga sazovordir. U Almohad uslubiga asoslangan boʻlib, tomni qoʻllab-quvvatlovchi buloq Mavri arklari boʻlgan qiziq oʻyilgan bosh harflari boʻlgan uzun qator sakkiz burchakli ustunlarni oʻz ichiga oladi.
Yana bir muhim [[Kordova (shahar)|Mudéjar]] ibodatxonasi 1315-yilda qurilgan Kordovadagi ibodatxonadir. El Tránsitoda boʻlgani kabi, oʻsimlik va geometrik shlyapa bezaklari sof mavriydir, ammo avvalgisidan farqli oʻlaroq, [[Epigrafika|epigrafik]] matnlar ibroniy tilida.
Ispaniyadan chiqarib yuborilgandan soʻng, boy Sefardimlar orasida Mavriya meʼmorchiligi ibodatxonalarda oʻrinli degan fikr paydo boʻldi. 19-asrning oʻrtalariga kelib, bu uslub [[Markaziy Yevropa|Markaziy]] va [[Sharqiy Yevropa]]ning [[Ashkenazilar|Ashkenazimlari]] tomonidan qabul qilindi, ular Moorish va Mudéjar meʼmoriy shakllarini Al-Andalusdagi yahudiylarning oltin davri bilan bogʻladilar. Natijada, Mavriyanlarning uygʻonishi butun dunyo boʻylab sinagoga arxitekturasining afzal koʻriladigan uslubi sifatida tarqaldi, garchi Mavriya meʼmorchiligi na aslida, na tuygʻuda yahudiy emas. [[Al-humro saroyi|Algambra]] son-sanoqsiz ibodatxonalar uchun ilhom bergan, ammo kamdan-kam hollarda uning nafis nisbatlari yoki nozik modellari va nozik bezaklari muvaffaqiyatli nusxalangan.
Ashkenaziylar tomonidan moslashtirilgan Mavriy uslubi ispan yahudiylarining Oltin Asriga ishora boʻlgan deb hisoblangan<ref>Kalmar, I. D. (2001). „Moorish style: Orientalism, the Jews, and synagogue architecture“. ''Jewish Social Studies'', 7 (3), 68-100. 69.</ref> bu yahudiylar va meʼmorlarning asosiy maqsadi emas edi.<ref name="Davidson p70">Davidson, ''Moorish Style''. p. 70</ref> Aksincha, Moorish uslubidan foydalanishni tanlash ularning semit yoki sharq merosi bilan faxrlanishni aks ettirdi.<ref name="Davidson p70" /> Ularning merosi va yahudiylarni „semit“ yoki „sharqiy“ deb tushunishdagi gʻururligi Gotfrid Semper (Drezden Semper ibodatxonasi, [[Germaniya]]) va Lyudvig Förster (Tempelgasse yoki Leopoldstädter Tempel, Vena, [[Avstriya]] va Dohani koʻchasi, Budagaest, Budagaest) kabi meʼmorlarga olib keldi. sinagogalarini mavriy uslubda qurish.<ref>Davidson, ''Moorish Style''. p. 84</ref> Moorish uslubi 19-asr va 20-asrning boshlarida sinagogalar uchun mashhur tanlov boʻlib qoldi.
=== Zamonaviy sinagoga arxitekturasi ===
[[Fayl:Synagoge_muenchen(softeis)_ShiftN_cropped.jpg|thumb| Germaniyaning Myunxen shahridagi Ohel Yakob ibodatxonasi]]
Zamonaviy davrda ibodatxonalar har bir mashhur meʼmoriy uslubda, jumladan [[Modern|Art Nouveau]], Art Deco, Xalqaro uslub va barcha zamonaviy uslublarda qurilishni davom ettirdi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda „urushdan keyingi modernizm davri“ birinchi oʻringa chiqdi, „amaliy sanʼat asarlari yoki yahudiy ikonografiyasisiz yolgʻiz qolish uchun kuch va yaxlitlikka ega boʻlgan ishonchli meʼmoriy imo-ishoralar bilan tavsiflanadi“.<ref>Henry and Daniel Stoltzman, ''Synagogue Architecture in America; Path, Spirit, and Identity,'' Images Publishing, 2004, p. 193</ref> [[Modern|Art Nouveau]] ning eʼtiborga molik asari, [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushidan]] oldingi [[Vengriya]] ibodatxonasi meʼmorchiligi [[Budapesht|Budapeshtning]] Kazinczy koʻchasidagi sinagogadir.<ref>{{Veb manbasi|nashriyot=Jewish heritage Walking tours in Budapest|sarlavha=Synagogues|url=http://jewish.hu/synagouges/|qaralgan sana=2022-11-02|arxivsana=2022-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221102135002/http://jewish.hu/synagouges/}}</ref> Buyuk Britaniyada 1960-yillarning boshlarida qurilgan ibodatxonalar, masalan, Buyuk Britaniyadagi Karmel kolleji (Oksfordshir) ingliz arxitektori Tomas Xankok<ref name="historicengland.org.uk">[http://www.historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1379943 „Jewish Synagogue at Carmel College“ Historic England List Entry, retrieved November 4, 2018]</ref> tomonidan ishlab chiqilgan, isroillik rassom Nehemia Azazning vitraj oynalari bilan bezatilgan. Vitrajlar sanʼat va arxitektura olimi Nikolaus Pevsner tomonidan „kristallarga oʻxshash rangli shishaning qoʻpol boʻlaklari bilan gʻayrioddiy texnika“<ref>{{Kitob manbasi|last=Sherwood|first=Jennifer|title=Buildings of England - Oxfordshire - Pevsner Architectural Guides|date=1974|publisher=Penguin|pages=712|isbn=9780140710458|url=https://books.google.com/books?id=2yUNAQAAIAAJ&q=azaz}}</ref> va tarixiy Angliya tomonidan „yorqin va innovatsion badiiy oyna“ sifatida maqtovga sazovor boʻlgan.<ref name="historicengland.org.uk" />
== Ichki koʻrinish ==
Ibodatxonaning ichki qismining eng keng tarqalgan umumiy rejasi kiraverishning roʻparasidagi sharqiy uchida, almemar yoki minbarga ega kemadir. Alohida oʻrindiqlarga ega eski yoki pravoslav ibodatxonalarida har ikki tomonda erkaklar uchun skameykalar va tashqi vestibyuldan zinapoyalar orqali erishiladigan ayollar galereyasi boʻlishi mumkin. Ushbu oddiy rejaning xilma-xilligi juda koʻp: vestibyul kattalashdi va ayollar galereyasiga olib boradigan zinapoyalar vestibyuldan ajralib, koʻproq ahamiyatga ega boʻldi. Binolar kattalashgani sayin, tomni qoʻllab-quvvatlash uchun ustunlar qatorlari kerak edi, lekin har bir holatda bazilika shakli saqlanib qoldi. Ilgari devorda oddiy joy boʻlishiga ruxsat berilgan Ark ichki makonning asosiy meʼmoriy xususiyatiga aylandi va uning yon tomoni ustunlar bilan oʻralgan, soyabon bilan qoplangan va boy bezatilgan. Almemar koʻp hollarda Ark oldidagi platformaga birlashtirilib, zinapoyalarning batafsil tartiblari taʼminlangan.<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:Neveh_Shalom_Synagogue.jpg|bosh barmogʻi| [[Suriname|Surinamning]] [[Paramaribo]] shahridagi [[Neveh Shalom Synagogue|Neve Shalom ibodatxonasi]] (1842).
Fayl:Toledo_-_Sinagoga_El_Transito_int_01.jpg|thumb|XIV asrning [[Toledo, Spain|Toledo]] shahridagi El-Transitodagi [[Sephardi Jews|Sefardik]] [[Synagogue of El Tránsito|sinagogasi]], Ispaniya
</gallery>
=== Ark ===
Tavrot sandigʻi (odatda ''Aron Xakodesh'' yoki ''Hekhal'' deb ataladi) ichki makonning eng muhim xususiyati boʻlib, odatda toʻgʻri bezatilgan va mos platformada koʻtarilgan, kamida uch, lekin koʻpincha undan koʻp qadamlar bilan koʻtarilgan. Odatda oʻn amr va Tavrot bilan toj kiydiriladi. Minbarning joylashishi har xil; u Arkning har ikki tomoniga joylashtirilishi mumkin va vaqti-vaqti bilan zinapoyalar markazida joylashgan.
=== Boshqa ichki jihozlar ===
Zamonaviy sinagoga vazirning kabinetidan tashqari, vasiylar xonalari, xor xonalari va organ lofti maktab maqsadlariga koʻp joy ajratadi; odatda, butun pastki qavat sinflar uchun ishlatiladi. Ibodatxonaning ichki muolajasi dizayndagi katta kengliklarga imkon beradi.
Hindistonning oʻttiz uchta ibodatxonasi uchun amerikalik arxitektor va arxitektura professori Jey A. Varonker bu binolar tevah (yoki bimah, xizmat olib boriladigan va Tavrot oʻqiladigan baland platforma) ning Sefardik anʼanalariga amal qilishini bilib oldi. Mustaqil va taxminan maʼbadning oʻrtasida va Quddusga eng yaqin devor boʻylab joylashgan kema (Sefardim tomonidan gekhal va Ashkenazim tomonidan aron ha-kodesh deb ataladi). Hexallar, asosan, sefer Tavrotlarini saqlaydigan shkaflar yoki omborxonalardir. Uzun yogʻoch skameykalar koʻrinishidagi oʻtirgichlar atrofida guruhlangan va tevaga qaragan. Erkaklar maʼbadning asosiy sathida birga oʻtirishadi, ayollar esa kichikroq ibodatxonalarda yoki ayollar galereyasining yuqori qavatida bir xil darajadagi maxsus zonada oʻtirishadi.
Ushbu keng tarqalgan Sefarad formulasidan qiziqarli arxitektura va rejalashtirish istisnolari Hindistonning janubi-gʻarbiy qismidagi Keraladagi Kochin ibodatxonalaridir. Bu yerda, galereya darajasida va ayollar uchun ajratilgan maydonga ulashgan va pastdagi maʼbadga qaraydigan ikkinchi tevah. Ushbu teva bayramlar va noyob holatlar uchun ishlatilgan. Shunisi qiziqki, koʻproq maxsus tadbirlarda ayollar diniy xizmat olib boriladigan nuqtaga eng yaqin boʻlishadi.
Hindistonning Bagʻdodiy ibodatxonalarida gekhallar tashqaridan (maʼbadga qaragan tomoni) standart oʻlchamdagi kabinetlar kabi koʻrinadi, ammo ochilganda juda katta boʻshliq paydo boʻladi. Ular mohiyatan yuzta Sefer Tavrotni ushlab turadigan perimetrli tokchaga ega boʻlgan kirish xonalari.
=== Ichki bezatish ===
Yahudiyga xos boʻlgan bir nechta timsollardan foydalanish mumkin; Odatda pravoslav ibodatxonalarida Dovud yulduzi, Yahudoning sherlari va faqat gul va meva shakllariga ruxsat beriladi. Ner tamid Ark oldida osilgan; Qonun jadvallari undan ustun turadi. Etti novdali shamdon yoki menorah yon tomonlarga joylashtirilishi mumkin. Baʼzan dizaynda shofar va hatto lulav ham ishlatilishi mumkin. Ibroniycha yozuvlar kam yoki kamdan-kam ishlatiladi; Bir vaqtlar cherkovning maxsus mulki hisoblangan vitrajlar hozirda qoʻllanadi, ammo figurali narsalar ishlatilmaydi.
== Galereya ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:20110222 Israel 0133 Capernaum (5540431942).jpg|Isroilning [[Capernaum|Kafarnahum]] shahridagi 4-asrdagi sinagoga
Fayl:Synagogue Aleppo.jpg|[[Central Synagogue of Aleppo|Aleppo markaziy sinagogasi]] . Bu yerda saqlanib qolgan eng qadimgi yozuv milodiy 834 yilga toʻgʻri keladi.
Fayl:Erfurt, Waagegasse 8-003.jpg|Germaniyaning [[Erfurt]] shahridagi [[Old Synagogue (Erfurt)|Eski ibodatxonaning]] eng qadimgi qismlari 11-asr oxiriga toʻgʻri keladi
Fayl:Inside old synagogue Krakow.JPG|Polshaning Krakov shahridagi XV asr [[The Old Synagogue|eski ibodatxonasi]]
Fayl:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|Hindistonning [[Kochi|Kochi shahridagi]] [[Cochin Jews|Kochin]] [[Paradesi Synagogue|Paradesi ibodatxonasi]] (1568).
Fayl:Gusyatin Sinagoga.jpg|XVII asr [[Husiatyn Synagogue|Husiatyn ibodatxonasi]], Ukraina, [[Husiatyn]]
Fayl:Touro Synagogue National Historic Site TOSY1085.jpg|Rod-Aylendning [[Newport, Rhode Island|Nyuport]] shahridagi [[Touro Synagogue|Touro sinagogasi]] (1759) Qoʻshma Shtatlardagi eng qadimgi ibodatxonadir.
Fayl:Rumbach Street Synagogue.jpg|[[Budapest|Budapeshtdagi]] 1869 [[Rumbach Street Synagogue|Rumbach koʻchasidagi sinagoga]], Vengriya
Fayl:02 Pecs, Hungary — Great Synagogue.jpg|1869-yil [[Pécs|Pechda]], Vengriyadagi romantik uslubdagi buyuk ibodatxona
Fayl:Central Synagogue 1.JPG|Manxetten, Nyu-Yorkdagi [[Henry Fernbach|Genri Fernbax]] tomonidan [[Moorish Revival architecture|Moorish Revival]] [[Central Synagogue (Manhattan)|markaziy sinagogasining]] ichki qismi (1872)
Fayl:Aškenaška sinagoga (14143483781).jpg|1902-yil [[Sarajevo|Sarayevodagi]] [[Sarajevo Synagogue|Sarayevo ibodatxonasi]], Bosniya va Gertsegovina
Fayl:17 Synagogue Or Torah -La salle de prière.JPG|[[Buenos Aires|Buenos-Ayresdagi]] [[Sinagoga Or Torah|Sinagoga yoki Tora]] (1927), Argentina
Fayl:Frank Lloyd Wright — Beth Sholom Synagogue — Elkins Park, PA (7175161021).jpg|[[Beth Sholom Congregation (Elkins Park, Pennsylvania)|Bet Sholom ibodatxonasi]] (1954) [[Frank Lloyd Wright|Frank Lloyd Rayt]] tomonidan [[Elkins Park, Pennsylvania|Elkins Park, Pensilvaniya]]
Fayl:Cymbalista2 Synagogue.jpg|[[Mario Botta]] tomonidan Tel-Aviv, Isroildagi [[Cymbalista Synagogue and Jewish Heritage Center|Cymbalista ibodatxonasi]] (1997).
Fayl:Synagogue Mainz Exterior2.jpg|[[Mainz|Maynsdagi]] [[Manuel Herz|Manuel Gerts]] tomonidan [[Deconstructivist architecture|dekonstruktivist]] [[New Synagogue (Mainz)|Yangi Sinagog]] (1999).
</gallery>
== Yana qarang ==
* Yahudiy meʼmorchiligi
* Yahudiy meʼmorlari roʻyxati
* Dunyodagi eng qadimgi sinagogalar
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Qoʻshimcha manbalar ==
* de Breffny, Brayan, ''Sinagog'', Makmillan, 1-Amerika nashri, 1978-yil,{{ISBN|0-02-530310-4}} .
* Goldman, Bernard, ''Muqaddas portal: qadimgi yahudiy sanʼatining asosiy ramzi'', Detroyt: Ueyn shtat universiteti matbuoti, 1966-yil
* Kerol Xersel Krinskiy '', Yevropaning sinagogalari; Arxitektura, tarix, maʼno'', MIT Press, 1985; qayta koʻrib chiqilgan nashr, MIT Press, 1986; Dover qayta nashri, 1996-yil
* Stolzman, Genri va Daniel Stolzman (2004). Tami Xausman, Ed. ''[https://books.google.com/books/about/Synagogue_Architecture_in_America.html?id=tfJNHoiMDSoC Amerikadagi sinagoga arxitekturasi: imon, ruh va oʻziga xoslik]'' . Tasvirlarni nashr qilish.{{ISBN|1864700742}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1864700742|1864700742]] .
* Reychel Vishnitser, ''Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Sinagog arxitekturasi, Amerika'' Yahudiy nashriyoti jamiyati, 1955-yil
* Reychel Vishnitser, ''Yevropa ibodatxonasi arxitekturasi'', Yahudiy nashriyoti, 1964-yil
== Havolalar ==
* [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1213&letter=S Sinagog arxitekturasi], Yahudiy insiklopediyasi
* [https://web.archive.org/web/20051120083135/http://www.myjewishlearning.com/daily_life/Prayer/TO_Synagogue/Synagogue_Architecture.htm Ilk sinagoga arxitekturasi], mening yahudiy bilimim
* [https://web.archive.org/web/20030117135934/http://www.sacredplaces.org/PSP-InfoClearingHouse/articles/AMERICAN%20SYNAGOGUE%20ARCHITECTURE.htm Amerika ibodatxonasi arxitekturasi]
* [http://www.ascalonstudios.com/synagogueartdesign.html Zamonaviy Amerika Sinagogasi Sanctuary arxitektura elementlari slayd-shousi]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
e5vjdl6g6ddj7js0v7c4ye4uz5aiize
5995917
5995916
2026-04-14T09:24:44Z
KWiki78
246724
5995917
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Princes_Road_Synagogue_Nave.jpg|thumb| 19-asr oxiri Princes Road sinagogasi, Liverpul, Buyuk Britaniya]]
[[Fayl:Scola_spagnola_(Venice).jpg|thumb| 16-asrda Ispaniyaning [[Venesiya|Venetsiyadagi]] ibodatxonasi, Italiyaning „yashirin“ sinagogasi, oʻz funksiyasining tashqi belgisini bermaydi.]]
[[Fayl:Belz_World_Center_Outside.jpg|thumb| Sharq uslubi — Belz Buyuk ibodatxonasi (2000), Quddus.]]
'''Sinagoga meʼmorchiligi''' – koʻpincha, qurilish joyi va vaqtida moda boʻlgan uslublarga amal qiladi. [[Sinagoga|Sinagogalar]] uchun aniq reja yoʻq va ibodatxonalarning meʼmoriy shakllari va ichki dizaynlari juda xilma-xildir. Anʼanaga koʻra, Ilohiy hozirlikni (Shexina) oʻn kishidan iborat ''minyan,'' kvorum boʻlgan joyda topish mumkin. Ibodatxonada har doim [[Ashkenazilar|Ashkenazim]] tomonidan ''aron ha-'' ''[[Sulaymon ibodatxonasi|kodesh]]'' va Sefardim tomonidan gekhal deb atalgan, Tavrot varaqalari saqlanadigan jovon boʻladi.
== Sinagoglar uchun loyiha ==
[[Fayl:Lille_synagogue.jpg|thumb| Lil sinagogasi, Fransiya. Moorish, Romanesk va Barokko elementlari bilan eklektik gibrid.]]
[[Fayl:Exterior_of_kaifeng_synagogue.JPG|alt=|thumb| Xitoydagi Kaifeng yahudiy jamoasining ibodatxonasi]]
Yirik jovonlar koʻproq yoki kamroq ishlab chiqilgan boʻlishi mumkin, hatto binoning tarkibiy qismi boʻlmagan jovon yoki vaqtincha ibodat qilish uchun ishlatiladigan joyga Tavrot olib kelinadigan koʻchma qurilma. Bundan tashqari, koʻpincha koʻtarilgan platformada stol boʻlishi kerak, undan Tavrot oʻqiladi. Sharqiy Ashkenaziylar tomonidan ''bimah'', markaziy va gʻarbiy Ashkenaziylar tomonidan ''almemmar'' (yoki ''balemmer'') va Sefardim tomonidan tebah deb nomlangan, Tavrot oʻqiladigan (va Sefarad ibodatxonalarida xizmatlar oʻtkaziladigan joy) stol/platforma ishlab chiqilgan platforma ajralmas ''qismidan farq'' qilishi mumkin. binoga (Markaziy Yevropaning koʻplab ilk zamonaviy ibodatxonalarida shiftni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻtarilgan ustunlari boʻlgan bimahlar mavjud edi), mustaqil baland platformalarni ishlab chiqish uchun, oddiy stollar uchun. Bir ''ner tamid'', Quddusdagi Maʼbadning doimiy yonib turgan ''menorahini'' eslatish sifatida doimo yonib turadigan yorugʻlik. Koʻpgina ibodatxonalar, asosan, Ashkenazi jamoalarida, yigʻilganlarga murojaat qilish uchun jamoatga qaragan minbar mavjud. Barcha ibodatxonalar ''amud'' ([[Ivrit tili|ibroniycha]] „post“ yoki „ustun“ degan maʼnoni anglatadi), ''Hazzan'' (oʻquvchi yoki namoz rahbari) namoz oʻqiydigan, kemaga qaragan stolni talab qiladi.
Sinagogada sanʼat asari boʻlishi mumkin yoki boʻlmasligi mumkin; ibodatxonalar oddiy, bezaksiz ibodat xonalaridan tortib, har qanday meʼmoriy uslubda bezatilgan binolargacha.
Ibodatxona yoki u koʻp maqsadli bino boʻlsa, ibodatxona ichidagi ibodatxonalar, odatda, ularning jamoati [[Quddus]] tomon qaragan boʻlishi uchun moʻljallangan. Shunday qilib, Gʻarb dunyosidagi maʼbadlar odatda jamoati sharqqa, Isroilning sharqiy qismi esa gʻarbga qaragan. Isroildagi maʼbadlar jamoatlari Quddus tomon qarab turishadi. Ammo bu yoʻnalish aniq boʻlishi shart emas va vaqti-vaqti bilan sinagogalar tizimli sabablarga koʻra boshqa yoʻnalishlarga duch kelishadi, bu holda jamoat ibodat uchun turganda Quddus bilan yuzma-yuz kelishi mumkin.
Tarixiy jihatdan, ibodatxonalar oʻz davri va joyining ustun meʼmoriy uslubida qurilgan. Shunday qilib, [[Kayfin|Xitoyning Kayfeng shahridagi]] sinagoga tashqi devori va bir nechta binolar joylashgan ochiq bogʻi bilan oʻsha mintaqa va davrdagi Xitoy ibodatxonalariga juda oʻxshardi.
Qadimgi sinagogalarning uslublari sharqiy Rim imperiyasining boshqa mazhablarining ibodatxonalariga oʻxshardi. Marokash ibodatxonalari Marokash meʼmorchiligiga xos boʻlgan rangli koshinlar bilan bezatilgan. [[Budapesht]], [[Praga]] va nemis erlarida saqlanib qolgan oʻrta asrlardagi ibodatxonalar odatiy [[Arxitekturada gotika uslubi|gotika]] inshootlari hisoblanadi.
Tarixning koʻp qismida [[Antisemitizm|antisemitizmning]] cheklovlari va qabul qiluvchi mamlakatlarning qonunlari koʻchadan koʻrinadigan ibodatxonalar qurishni cheklash yoki ularni qurishni butunlay taqiqlash, ibodatxonalar koʻpincha mavjud binolar ichida qurilgan yoki ichki hovlilardan ochilgan. Yevropada ham, musulmon dunyosida ham bejirim binolar ichida yashirin ichki arxitekturaga ega eski sinagogalarni topish mumkin.
Ibodatxonalar qurishga ruxsat berilgan joylarda ular oʻsha vaqt va makonning meʼmoriy uslubida qurilgan. Koʻpgina Yevropa shaharlarida [[Uygʻonish davri]] sinagogalari mavjud boʻlib, ulardan bir nechtasi saqlanib qolgan. Italiyada italyan Uygʻonish davri uslubidagi sinagogalar koʻp boʻlgan (qarang: Leghorn, Padua va Venetsiya). Barokko davrining kelishi bilan butun Yevropada [[barokko]] sinagogalari paydo boʻldi.
Yevropa mamlakatlaridagi yahudiylarning va [[Yevropa]] davlatlari tomonidan mustamlaka qilingan musulmon mamlakatlaridagi yahudiylarning ozod qilinishi yahudiylarga jamoat koʻchasidan koʻrinib turadigan katta, puxta sinagogalar qurish huquqini berdi. Sinagoga arxitekturasi gullab-yashnadi. Yirik yahudiy jamoalari ajoyib ibodatxonalar qurish orqali nafaqat boyliklarini, balki yangi fuqarolik maqomlarini ham koʻrsatishni xohladilar. Chiroyli oʻn toʻqqizinchi sinagogalar yahudiy jamoalari mavjud boʻlgan deyarli har bir mamlakatda yahudiy tasavvurlari davrini tashkil qiladi. Koʻpchilik [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]], Neo-Vizantiya, Romanesk uygʻonishi, Mavrining uygʻonishi, Gotika uygʻonishi va Yunon uygʻonishi kabi oʻsha paytda modada uygʻonish uslublarida qurilgan. Misr Uygʻonish ibodatxonalari va hatto bitta Mayya Uygʻonish sinagogalari mavjud. Oʻn toʻqqizinchi va 20-asrning boshlarida tarixshunoslik meʼmorchiligi gullab-yashnagan davrlarida, tarixchi ibodatxonalarning aksariyati, hatto eng ajoyiblari ham sof uslubga yoki hatto biron bir uslubga harakat qilmagan va ular eng yaxshi eklektik deb taʼriflangan.
Chabad Lubavich oʻzining baʼzi Chabad uylari va markazlarini 770 Sharqiy Parkway meʼmorchiligining nusxasi yoki hurmati sifatida loyihalash amaliyotini oʻtkazdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|sarlavha=770's around the world - Photos: Andrea Robbins and Max Becher|ish=www.shmais.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20070303062718/http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|arxivsana=3 March 2007}}</ref>
=== Markaziy Yevropa: Polsha-Litva Hamdoʻstligi ===
Sinagogalarning oʻz davri va joyining ustun uslubida qurilganligi qoidasidan katta istisnolar — bu sobiq Polsha-Litva Hamdoʻstligining yogʻoch ibodatxonalari va toshli sinagogalarning ikki shakli: bimah-qoʻllab-quvvatlanadigan sinagogalar va toʻqqiz dala sinagogalari (ikkinchisi). butunlay sinagogalar bilan chegaralanmagan).
==== Yogʻoch sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoge_Kurkliai.JPG|thumb| Kurkliai shahridagi 1936-yildagi Kurkliai ibodatxonasi]]
[[Fayl:Wolpa_Synagogue_Poland_1920.jpg|thumb| Zamonaviy [[Belarus|Belorussiyadagi]] Voŭpa shahridagi Wolpa ibodatxonasi]]
Yogʻoch sinagogalar yahudiylarning oʻziga xos badiiy va meʼmoriy shakli edi.<ref name="Zimiles et al p 5">Murray Zimiles, [[Stacy C. Hollander]], Vivian B. Mann, and Gerard C. Wertkin, ''Gilded Lions and Jeweled Horses: The Synagogue to the Carousel'', University Press of New England, 2007, p. 5</ref> Xarakterli xususiyatlar chuqur tomning ichki gumbazli shiftini loyihalashdan mustaqilligini oʻz ichiga oladi. Ularning interyerlari puxta oʻymakorlik bilan oʻyilgan, boʻyalgan, gumbazli, balkonli va tonozli interyerlarga ega edi. Tashqi koʻrinishning meʼmoriy qiziqishi binolarning keng koʻlamida, qatlamli tomlarning koʻp gorizontal chiziqlarida va ularni qoʻllab-quvvatlovchi oʻyilgan [[Konsol|korbellarda]] edi. Yogʻochdan yasalgan sinagogalar bitta, katta zaldan iborat edi. Zamonaviy cherkovlardan farqli oʻlaroq, apsis yoʻq edi. Bundan tashqari, zamonaviy cherkovlarda koʻrkam vestibyullar mavjud boʻlsa-da, yogʻoch ibodatxonalarning kirish ayvonlari pastroq qoʻshimcha boʻlib, odatda oddiy tomga ega edi. Bu ibodatxonalarda asosiy eʼtibor yagona, katta, baland gumbazli ibodatxona qurishga qaratildi.<ref>Maria and Kazimierz Piechotka, ''Heavenʼs Gate: Wooden Synagogues in the Territory of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth'', Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Wydawnnictwo Krupski I S-ka, Warsaw, 2004</ref><ref name="Zimiles et al p 5" /><ref>Rachel Wischnitzer, ''The Architecture of the European Synagogue'', JPS, Philadelphia, 1964, pp. 125-147</ref><ref>Carol Herselle Krinsky, ''Synagogues of Europe: Architecture, History, Meaning'', Massachusetts Institute of Technology, 1985, Dover Publications, 1996, pp. 53-58 and in individual town sections</ref>
Sanʼatshunos Stiven S. Kayserning fikriga koʻra, Polshaning yogʻochdan yasalgan ibodatxonalari boʻyalgan va oʻyilgan interyerlari bilan „badiiy ifodaning chinakam oʻziga xos va organik koʻrinishi — tarixdagi yagona haqiqiy yahudiy xalq sanʼati“ edi.<ref>Alfred Werner, [http://www.commentarymagazine.com/viewarticle.cfm/wooden-synagogues--by-maria-and-kazimierz-piechotka-3260 Wooden Synagogues]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Commentary (jurnal)|Commentary]], July 1960''</ref>
1947-yilda yozgan Lui Lozovikning soʻzlariga koʻra, yogʻoch sinagogalar oʻziga xos boʻlgan, chunki avvalgi barcha ibodatxonalardan farqli oʻlaroq, ular oʻz mintaqasi va davrining meʼmoriy uslubida emas, balki yangi rivojlangan va oʻziga xos yahudiy uslubida qurilgan boʻlib, ularni "haqiqiy ibodatxonaga aylantirgan. „Oʻziga xosligi tashqi arxitekturada yolgʻiz emas, balki ichki makonning goʻzal va murakkab yogʻoch oʻymakorligida ham yotadi“.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Bundan tashqari, dunyoning koʻp joylarida yahudiylarga qurilish hunarmandchiligiga kirish va hatto rasm va yogʻoch oʻymakorligining dekorativ sanʼati bilan shugʻullanish taqiqlangan boʻlsa-da, yogʻochdan yasalgan ibodatxonalar aslida yahudiy hunarmandlar tomonidan qurilgan.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Sanʼatshunos Ori Z. Soltesning taʼkidlashicha, oʻsha davr uchun gʻayrioddiy boʻlgan yogʻoch ibodatxonalar hovlilarda yoki devorlar orqasida yashirilmagan, yahudiylarning katta binolari boʻlib, ular nafaqat yahudiylarning „intellektual oltin davri“da, balki maʼlum bir vaqt va makonda qurilgan. Bu yerda "mahalliy yahudiy aholi nasroniylar soniga teng yoki undan koʻp edi.<ref>Ori Z. Soltes, ''Our Sacred Signs: How Jewish, Christian, and Muslim Art Draw from the Same Source'', Westview Press, 2005, p. 180</ref>
==== Bimahning qoʻllab-quvvatlashi bilan sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoga_w_Łańcucie_1.jpg|thumb| Łańcut ibodatxonasi, bimah minorasi]]
16-asrning ikkinchi yarmida Polsha-Litva Hamdoʻstligida ichki koʻrinishlari oʻziga xos tuzilmaviy yechimga ega boʻlgan, boshqa hech qanday binolarda topilmagan toshli ibodatxonalar qurilgan. Bular sinagoga zallari boʻlib, bimalari toʻrtta ustun bilan oʻralgan edi. Podium ustiga, tepada [[Arkada|arka]] bilan bogʻlangan, bitta kuchli iskala ustiga oʻrnatilgan ustunlar burchaklarida kesishgan lunettalari boʻlgan toʻrt barreldan iborat boʻlgan tonozni ''qoʻllab-quvvatlovchi bimah-tayanch'' (yoki ''bimah-minora'') ni tashkil qilgan. Tonozlarning asoslari podiumda joylashgan yoki qattiq yoki teshilgan balustrade orqali uzatilgan. Bimaning ustidagi dalani kichkina gumbaz qoplagan. Bu gumbazlar qolgan gumbaz maydonlariga nisbatan vaqti-vaqti bilan sezilarli darajada pasaygan. Shunday qilib, bimah-minora ichida qurilgan ichki ibodatxonaning bir turi yaratilgan.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 73. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
Bimah qoʻllab-quvvatlangan birinchi ibodatxonalardan biri Ikkinchi Jahon urushi paytida vayron qilingan Eski Sinagoga (Przemyśl) edi. Bimah-minorali sinagogalar 19-asrgacha qurilgan va kontseptsiya Markaziy Yevropaning turli mamlakatlarida qabul qilingan.<ref>https://publikationsserver.tu-braunschweig.de/servlets/MCRFileNodeServlet/dbbs_derivate_00009149/Doktorarbeit.pdf Bimah-support. Retrieved July 29, 2019.</ref>
=== = "Toʻqqiz dala" sinagogalari ===
Taxminan 1630-yillarning boshlarida toʻqqizta dala tonozli birinchi sinagogalar qurilgan. Ular shu paytgacha boʻlganidan koʻra koʻproq zallarga ruxsat bergan va ularni ''toʻqqiz qoʻltiqli ibodatxonalar'' deb ham atashgan. [[Lvov|Lvovdagi]] Buyuk shahar atrofi ibodatxonasi va Ostrohdagi sinagoga deyarli bir vaqtning oʻzida (1625 va 1627) qurilgan. Ushbu zallarda tonoz toʻrtta baland ustunga va tegishli devor pilasterlariga tayangan. Ustunlar va pilastrlar bir xil masofada joylashgan va tomning maydonini toʻqqizta teng maydonga boʻlgan. Bu ibodatxonalarda bimah ustunlar orasidagi markaziy maydon ichida joylashgan mustaqil podium yoki kamon edi.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 75. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
=== Misrdagi uygʻonish ===
[[Fayl:Hobart_Synagogue.jpg|thumb| Misr eshigi, Xobart ibodatxonasi]]
Misr uygʻonishi uslubidagi ibodatxonalar XIX asrning boshlarida mashhur boʻlgan. Reychel Vishnitserning taʼkidlashicha, ular Napoleonning Yevropaga bostirib kirishidan ilhomlangan Misr uslubi uchun modaning bir qismi boʻlgan.<ref>Rachel Wischnitzer, ''Architecture of the European Synagogue'', Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1964</ref> Kerol Xersel Krinskiyning soʻzlariga koʻra, ular Sulaymon ibodatxonasiga taqlid qilish uchun moʻljallangan va arxitektorlar va hukumatlar tomonidan yahudiylikni ibtidoiy eʼtiqod sifatida tasvirlash orqali yahudiylarni haqorat qilish uchun moʻljallangan edi.<ref>Carole Krinsky, ''Synagogues of Europe; Architecture, History, Meaning'', MIT Press, 1985; new edition 1996</ref> Diana Muir Appelbaumga koʻra, ular qadimgi Isroilda yahudiy kelib chiqishini reklama qilish uchun moʻljallangan yahudiy kimligining ifodalari edi.<ref>Diana Muir Appelbaum, „Jewish Identity and Egyptian Revival Architecture“, ''Journal of Jewish Identities'', July 2012.</ref>
=== Mavriya taʼsiri ===
[[Fayl:Santa_María_La_Blanca_^_sinagoga_en_TOLEDO_-_panoramio_edited.jpg|thumb| Santa Mariya la Blankaning ichki qismi]]
[[Fayl:Plzen_114.JPG|thumb| [[Chexiya|Chexiya Respublikasi]], [[Plzeň|Plzen]] shahridagi Buyuk Plzen ibodatxonasi]]
Oʻrta asrlarda [[Ispaniya|Ispaniyada]] (Al-Andalus va nasroniy qirolliklarida) koʻplab ibodatxonalar qurilgan va ularni Moorish va keyinchalik Mudéjar meʼmorlari tomonidan buyurtma qilish odatiy hol edi. Moorish texnikasi va uslubi bilan qurilgan bu oʻrta asrlardagi ibodatxonalarning juda oz qismi saqlanib qolgan. Eng mashhur ikkita ispan ibodatxonasi [[Toledo|Toledoda]] joylashgan boʻlib, biri El Transito, ikkinchisi Santa Maria la Blanca nomi bilan tanilgan va hozirda milliy yodgorlik sifatida saqlanib qolgan. Birinchisi juda boy bezaklarni oʻz ichiga olgan kichik bino; ikkinchisi ayniqsa diqqatga sazovordir. U Almohad uslubiga asoslangan boʻlib, tomni qoʻllab-quvvatlovchi buloq Mavri arklari boʻlgan qiziq oʻyilgan bosh harflari boʻlgan uzun qator sakkiz burchakli ustunlarni oʻz ichiga oladi.
Yana bir muhim [[Kordova (shahar)|Mudéjar]] ibodatxonasi 1315-yilda qurilgan Kordovadagi ibodatxonadir. El Tránsitoda boʻlgani kabi, oʻsimlik va geometrik shlyapa bezaklari sof mavriydir, ammo avvalgisidan farqli oʻlaroq, [[Epigrafika|epigrafik]] matnlar ibroniy tilida.
Ispaniyadan chiqarib yuborilgandan soʻng, boy Sefardimlar orasida Mavriya meʼmorchiligi ibodatxonalarda oʻrinli degan fikr paydo boʻldi. 19-asrning oʻrtalariga kelib, bu uslub [[Markaziy Yevropa|Markaziy]] va [[Sharqiy Yevropa]]ning [[Ashkenazilar|Ashkenazimlari]] tomonidan qabul qilindi, ular Moorish va Mudéjar meʼmoriy shakllarini Al-Andalusdagi yahudiylarning oltin davri bilan bogʻladilar. Natijada, Mavriyanlarning uygʻonishi butun dunyo boʻylab sinagoga arxitekturasining afzal koʻriladigan uslubi sifatida tarqaldi, garchi Mavriya meʼmorchiligi na aslida, na tuygʻuda yahudiy emas. [[Al-humro saroyi|Algambra]] son-sanoqsiz ibodatxonalar uchun ilhom bergan, ammo kamdan-kam hollarda uning nafis nisbatlari yoki nozik modellari va nozik bezaklari muvaffaqiyatli nusxalangan.
Ashkenaziylar tomonidan moslashtirilgan Mavriy uslubi ispan yahudiylarining Oltin Asriga ishora boʻlgan deb hisoblangan<ref>Kalmar, I. D. (2001). „Moorish style: Orientalism, the Jews, and synagogue architecture“. ''Jewish Social Studies'', 7 (3), 68-100. 69.</ref> bu yahudiylar va meʼmorlarning asosiy maqsadi emas edi.<ref name="Davidson p70">Davidson, ''Moorish Style''. p. 70</ref> Aksincha, Moorish uslubidan foydalanishni tanlash ularning semit yoki sharq merosi bilan faxrlanishni aks ettirdi.<ref name="Davidson p70" /> Ularning merosi va yahudiylarni „semit“ yoki „sharqiy“ deb tushunishdagi gʻururligi Gotfrid Semper (Drezden Semper ibodatxonasi, [[Germaniya]]) va Lyudvig Förster (Tempelgasse yoki Leopoldstädter Tempel, Vena, [[Avstriya]] va Dohani koʻchasi, Budagaest, Budagaest) kabi meʼmorlarga olib keldi. sinagogalarini mavriy uslubda qurish.<ref>Davidson, ''Moorish Style''. p. 84</ref> Moorish uslubi 19-asr va 20-asrning boshlarida sinagogalar uchun mashhur tanlov boʻlib qoldi.
=== Zamonaviy sinagoga arxitekturasi ===
[[Fayl:Synagoge_muenchen(softeis)_ShiftN_cropped.jpg|thumb| Germaniyaning Myunxen shahridagi Ohel Yakob ibodatxonasi]]
Zamonaviy davrda ibodatxonalar har bir mashhur meʼmoriy uslubda, jumladan [[Modern|Art Nouveau]], Art Deco, Xalqaro uslub va barcha zamonaviy uslublarda qurilishni davom ettirdi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda „urushdan keyingi modernizm davri“ birinchi oʻringa chiqdi, „amaliy sanʼat asarlari yoki yahudiy ikonografiyasisiz yolgʻiz qolish uchun kuch va yaxlitlikka ega boʻlgan ishonchli meʼmoriy imo-ishoralar bilan tavsiflanadi“.<ref>Henry and Daniel Stoltzman, ''Synagogue Architecture in America; Path, Spirit, and Identity,'' Images Publishing, 2004, p. 193</ref> [[Modern|Art Nouveau]] ning eʼtiborga molik asari, [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushidan]] oldingi [[Vengriya]] ibodatxonasi meʼmorchiligi [[Budapesht|Budapeshtning]] Kazinczy koʻchasidagi sinagogadir.<ref>{{Veb manbasi|nashriyot=Jewish heritage Walking tours in Budapest|sarlavha=Synagogues|url=http://jewish.hu/synagouges/|qaralgan sana=2022-11-02|arxivsana=2022-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221102135002/http://jewish.hu/synagouges/}}</ref> Buyuk Britaniyada 1960-yillarning boshlarida qurilgan ibodatxonalar, masalan, Buyuk Britaniyadagi Karmel kolleji (Oksfordshir) ingliz arxitektori Tomas Xankok<ref name="historicengland.org.uk">[http://www.historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1379943 „Jewish Synagogue at Carmel College“ Historic England List Entry, retrieved November 4, 2018]</ref> tomonidan ishlab chiqilgan, isroillik rassom Nehemia Azazning vitraj oynalari bilan bezatilgan. Vitrajlar sanʼat va arxitektura olimi Nikolaus Pevsner tomonidan „kristallarga oʻxshash rangli shishaning qoʻpol boʻlaklari bilan gʻayrioddiy texnika“<ref>{{Kitob manbasi|last=Sherwood|first=Jennifer|title=Buildings of England - Oxfordshire - Pevsner Architectural Guides|date=1974|publisher=Penguin|pages=712|isbn=9780140710458|url=https://books.google.com/books?id=2yUNAQAAIAAJ&q=azaz}}</ref> va tarixiy Angliya tomonidan „yorqin va innovatsion badiiy oyna“ sifatida maqtovga sazovor boʻlgan.<ref name="historicengland.org.uk" />
== Ichki koʻrinish ==
Ibodatxonaning ichki qismining eng keng tarqalgan umumiy rejasi kiraverishning roʻparasidagi sharqiy uchida, almemar yoki minbarga ega kemadir. Alohida oʻrindiqlarga ega eski yoki pravoslav ibodatxonalarida har ikki tomonda erkaklar uchun skameykalar va tashqi vestibyuldan zinapoyalar orqali erishiladigan ayollar galereyasi boʻlishi mumkin. Ushbu oddiy rejaning xilma-xilligi juda koʻp: vestibyul kattalashdi va ayollar galereyasiga olib boradigan zinapoyalar vestibyuldan ajralib, koʻproq ahamiyatga ega boʻldi. Binolar kattalashgani sayin, tomni qoʻllab-quvvatlash uchun ustunlar qatorlari kerak edi, lekin har bir holatda bazilika shakli saqlanib qoldi. Ilgari devorda oddiy joy boʻlishiga ruxsat berilgan Ark ichki makonning asosiy meʼmoriy xususiyatiga aylandi va uning yon tomoni ustunlar bilan oʻralgan, soyabon bilan qoplangan va boy bezatilgan. Almemar koʻp hollarda Ark oldidagi platformaga birlashtirilib, zinapoyalarning batafsil tartiblari taʼminlangan.<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:Neveh_Shalom_Synagogue.jpg|bosh barmogʻi| [[Suriname|Surinamning]] [[Paramaribo]] shahridagi [[Neveh Shalom Synagogue|Neve Shalom ibodatxonasi]] (1842).
Fayl:Toledo_-_Sinagoga_El_Transito_int_01.jpg|thumb|XIV asrning [[Toledo, Spain|Toledo]] shahridagi El-Transitodagi [[Sephardi Jews|Sefardik]] [[Synagogue of El Tránsito|sinagogasi]], Ispaniya
</gallery>
=== Ark ===
Tavrot sandigʻi (odatda ''Aron Xakodesh'' yoki ''Hekhal'' deb ataladi) ichki makonning eng muhim xususiyati boʻlib, odatda toʻgʻri bezatilgan va mos platformada koʻtarilgan, kamida uch, lekin koʻpincha undan koʻp qadamlar bilan koʻtarilgan. Odatda oʻn amr va Tavrot bilan toj kiydiriladi. Minbarning joylashishi har xil; u Arkning har ikki tomoniga joylashtirilishi mumkin va vaqti-vaqti bilan zinapoyalar markazida joylashgan.
=== Boshqa ichki jihozlar ===
Zamonaviy sinagoga vazirning kabinetidan tashqari, vasiylar xonalari, xor xonalari va organ lofti maktab maqsadlariga koʻp joy ajratadi; odatda, butun pastki qavat sinflar uchun ishlatiladi. Ibodatxonaning ichki muolajasi dizayndagi katta kengliklarga imkon beradi.
Hindistonning oʻttiz uchta ibodatxonasi uchun amerikalik arxitektor va arxitektura professori Jey A. Varonker bu binolar tevah (yoki bimah, xizmat olib boriladigan va Tavrot oʻqiladigan baland platforma) ning Sefardik anʼanalariga amal qilishini bilib oldi. Mustaqil va taxminan maʼbadning oʻrtasida va Quddusga eng yaqin devor boʻylab joylashgan kema (Sefardim tomonidan gekhal va Ashkenazim tomonidan aron ha-kodesh deb ataladi). Hexallar, asosan, sefer Tavrotlarini saqlaydigan shkaflar yoki omborxonalardir. Uzun yogʻoch skameykalar koʻrinishidagi oʻtirgichlar atrofida guruhlangan va tevaga qaragan. Erkaklar maʼbadning asosiy sathida birga oʻtirishadi, ayollar esa kichikroq ibodatxonalarda yoki ayollar galereyasining yuqori qavatida bir xil darajadagi maxsus zonada oʻtirishadi.
Ushbu keng tarqalgan Sefarad formulasidan qiziqarli arxitektura va rejalashtirish istisnolari Hindistonning janubi-gʻarbiy qismidagi Keraladagi Kochin ibodatxonalaridir. Bu yerda, galereya darajasida va ayollar uchun ajratilgan maydonga ulashgan va pastdagi maʼbadga qaraydigan ikkinchi tevah. Ushbu teva bayramlar va noyob holatlar uchun ishlatilgan. Shunisi qiziqki, koʻproq maxsus tadbirlarda ayollar diniy xizmat olib boriladigan nuqtaga eng yaqin boʻlishadi.
Hindistonning Bagʻdodiy ibodatxonalarida gekhallar tashqaridan (maʼbadga qaragan tomoni) standart oʻlchamdagi kabinetlar kabi koʻrinadi, ammo ochilganda juda katta boʻshliq paydo boʻladi. Ular mohiyatan yuzta Sefer Tavrotni ushlab turadigan perimetrli tokchaga ega boʻlgan kirish xonalari.
=== Ichki bezatish ===
Yahudiyga xos boʻlgan bir nechta timsollardan foydalanish mumkin; Odatda pravoslav ibodatxonalarida Dovud yulduzi, Yahudoning sherlari va faqat gul va meva shakllariga ruxsat beriladi. Ner tamid Ark oldida osilgan; Qonun jadvallari undan ustun turadi. Etti novdali shamdon yoki menorah yon tomonlarga joylashtirilishi mumkin. Baʼzan dizaynda shofar va hatto lulav ham ishlatilishi mumkin. Ibroniycha yozuvlar kam yoki kamdan-kam ishlatiladi; Bir vaqtlar cherkovning maxsus mulki hisoblangan vitrajlar hozirda qoʻllanadi, ammo figurali narsalar ishlatilmaydi.
== Galereya ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:20110222 Israel 0133 Capernaum (5540431942).jpg|Isroilning [[Capernaum|Kafarnahum]] shahridagi 4-asrdagi sinagoga
Fayl:Synagogue Aleppo.jpg|[[Central Synagogue of Aleppo|Aleppo markaziy sinagogasi]] . Bu yerda saqlanib qolgan eng qadimgi yozuv milodiy 834 yilga toʻgʻri keladi.
Fayl:Erfurt, Waagegasse 8-003.jpg|Germaniyaning [[Erfurt]] shahridagi [[Old Synagogue (Erfurt)|Eski ibodatxonaning]] eng qadimgi qismlari 11-asr oxiriga toʻgʻri keladi
Fayl:Inside old synagogue Krakow.JPG|Polshaning Krakov shahridagi XV asr [[The Old Synagogue|eski ibodatxonasi]]
Fayl:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|Hindistonning [[Kochi|Kochi shahridagi]] [[Cochin Jews|Kochin]] [[Paradesi Synagogue|Paradesi ibodatxonasi]] (1568).
Fayl:Gusyatin Sinagoga.jpg|XVII asr [[Husiatyn Synagogue|Husiatyn ibodatxonasi]], Ukraina, [[Husiatyn]]
Fayl:Touro Synagogue National Historic Site TOSY1085.jpg|Rod-Aylendning [[Newport, Rhode Island|Nyuport]] shahridagi [[Touro Synagogue|Touro sinagogasi]] (1759) Qoʻshma Shtatlardagi eng qadimgi ibodatxonadir.
Fayl:Rumbach Street Synagogue.jpg|[[Budapest|Budapeshtdagi]] 1869 [[Rumbach Street Synagogue|Rumbach koʻchasidagi sinagoga]], Vengriya
Fayl:02 Pecs, Hungary — Great Synagogue.jpg|1869-yil [[Pécs|Pechda]], Vengriyadagi romantik uslubdagi buyuk ibodatxona
Fayl:Central Synagogue 1.JPG|Manxetten, Nyu-Yorkdagi [[Henry Fernbach|Genri Fernbax]] tomonidan [[Moorish Revival architecture|Moorish Revival]] [[Central Synagogue (Manhattan)|markaziy sinagogasining]] ichki qismi (1872)
Fayl:Aškenaška sinagoga (14143483781).jpg|1902-yil [[Sarajevo|Sarayevodagi]] [[Sarajevo Synagogue|Sarayevo ibodatxonasi]], Bosniya va Gertsegovina
Fayl:17 Synagogue Or Torah -La salle de prière.JPG|[[Buenos Aires|Buenos-Ayresdagi]] [[Sinagoga Or Torah|Sinagoga yoki Tora]] (1927), Argentina
Fayl:Frank Lloyd Wright — Beth Sholom Synagogue — Elkins Park, PA (7175161021).jpg|[[Beth Sholom Congregation (Elkins Park, Pennsylvania)|Bet Sholom ibodatxonasi]] (1954) [[Frank Lloyd Wright|Frank Lloyd Rayt]] tomonidan [[Elkins Park, Pennsylvania|Elkins Park, Pensilvaniya]]
Fayl:Cymbalista2 Synagogue.jpg|[[Mario Botta]] tomonidan Tel-Aviv, Isroildagi [[Cymbalista Synagogue and Jewish Heritage Center|Cymbalista ibodatxonasi]] (1997).
Fayl:Synagogue Mainz Exterior2.jpg|[[Mainz|Maynsdagi]] [[Manuel Herz|Manuel Gerts]] tomonidan [[Deconstructivist architecture|dekonstruktivist]] [[New Synagogue (Mainz)|Yangi Sinagog]] (1999).
</gallery>
== Yana qarang ==
* Yahudiy meʼmorchiligi
* Yahudiy meʼmorlari roʻyxati
* Dunyodagi eng qadimgi sinagogalar
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Qoʻshimcha manbalar ==
* de Breffny, Brayan, ''Sinagog'', Makmillan, 1-Amerika nashri, 1978-yil,{{ISBN|0-02-530310-4}} .
* Goldman, Bernard, ''Muqaddas portal: qadimgi yahudiy sanʼatining asosiy ramzi'', Detroyt: Ueyn shtat universiteti matbuoti, 1966-yil
* Kerol Xersel Krinskiy '', Yevropaning sinagogalari; Arxitektura, tarix, maʼno'', MIT Press, 1985; qayta koʻrib chiqilgan nashr, MIT Press, 1986; Dover qayta nashri, 1996-yil
* Stolzman, Genri va Daniel Stolzman (2004). Tami Xausman, Ed. ''[https://books.google.com/books/about/Synagogue_Architecture_in_America.html?id=tfJNHoiMDSoC Amerikadagi sinagoga arxitekturasi: imon, ruh va oʻziga xoslik]'' . Tasvirlarni nashr qilish.{{ISBN|1864700742}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1864700742|1864700742]] .
* Reychel Vishnitser, ''Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Sinagog arxitekturasi, Amerika'' Yahudiy nashriyoti jamiyati, 1955-yil
* Reychel Vishnitser, ''Yevropa ibodatxonasi arxitekturasi'', Yahudiy nashriyoti, 1964-yil
== Havolalar ==
* [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1213&letter=S Sinagog arxitekturasi], Yahudiy insiklopediyasi
* [https://web.archive.org/web/20051120083135/http://www.myjewishlearning.com/daily_life/Prayer/TO_Synagogue/Synagogue_Architecture.htm Ilk sinagoga arxitekturasi], mening yahudiy bilimim
* [https://web.archive.org/web/20030117135934/http://www.sacredplaces.org/PSP-InfoClearingHouse/articles/AMERICAN%20SYNAGOGUE%20ARCHITECTURE.htm Amerika ibodatxonasi arxitekturasi]
* [http://www.ascalonstudios.com/synagogueartdesign.html Zamonaviy Amerika Sinagogasi Sanctuary arxitektura elementlari slayd-shousi]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
beldkcgken5xt0fph0caa5zbfpdhtgs
5995918
5995917
2026-04-14T09:24:51Z
KWiki78
246724
5995918
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Princes_Road_Synagogue_Nave.jpg|thumb| 19-asr oxiri Princes Road sinagogasi, Liverpul, Buyuk Britaniya]]
[[Fayl:Scola_spagnola_(Venice).jpg|thumb| 16-asrda Ispaniyaning [[Venesiya|Venetsiyadagi]] ibodatxonasi, Italiyaning „yashirin“ sinagogasi, oʻz funksiyasining tashqi belgisini bermaydi.]]
[[Fayl:Belz_World_Center_Outside.jpg|thumb| Sharq uslubi — Belz Buyuk ibodatxonasi (2000), Quddus.]]
'''Sinagoga meʼmorchiligi''' – koʻpincha, qurilish joyi va vaqtida moda boʻlgan uslublarga amal qiladi. [[Sinagoga|Sinagogalar]] uchun aniq reja yoʻq va ibodatxonalarning meʼmoriy shakllari va ichki dizaynlari juda xilma-xildir. Anʼanaga koʻra, Ilohiy hozirlikni (Shexina) oʻn kishidan iborat ''minyan,'' kvorum boʻlgan joyda topish mumkin. Ibodatxonada har doim [[Ashkenazilar|Ashkenazim]] tomonidan ''aron ha-'' ''[[Sulaymon ibodatxonasi|kodesh]]'' va Sefardim tomonidan gekhal deb atalgan, Tavrot varaqalari saqlanadigan jovon boʻladi.
== Sinagoglar uchun loyiha ==
[[Fayl:Lille_synagogue.jpg|thumb| Lil sinagogasi, Fransiya. Moorish, Romanesk va Barokko elementlari bilan eklektik gibrid.]]
[[Fayl:Exterior_of_kaifeng_synagogue.JPG|alt=|thumb| Xitoydagi Kaifeng yahudiy jamoasining ibodatxonasi]]
Yirik jovonlar koʻproq yoki kamroq ishlab chiqilgan boʻlishi mumkin, hatto binoning tarkibiy qismi boʻlmagan jovon yoki vaqtincha ibodat qilish uchun ishlatiladigan joyga Tavrot olib kelinadigan koʻchma qurilma. Bundan tashqari, koʻpincha koʻtarilgan platformada stol boʻlishi kerak, undan Tavrot oʻqiladi. Sharqiy Ashkenaziylar tomonidan ''bimah'', markaziy va gʻarbiy Ashkenaziylar tomonidan ''almemmar'' (yoki ''balemmer'') va Sefardim tomonidan tebah deb nomlangan, Tavrot oʻqiladigan (va Sefarad ibodatxonalarida xizmatlar oʻtkaziladigan joy) stol/platforma ishlab chiqilgan platforma ajralmas ''qismidan farq'' qilishi mumkin. binoga (Markaziy Yevropaning koʻplab ilk zamonaviy ibodatxonalarida shiftni qoʻllab-quvvatlash uchun koʻtarilgan ustunlari boʻlgan bimahlar mavjud edi), mustaqil baland platformalarni ishlab chiqish uchun, oddiy stollar uchun. Bir ''ner tamid'', Quddusdagi Maʼbadning doimiy yonib turgan ''menorahini'' eslatish sifatida doimo yonib turadigan yorugʻlik. Koʻpgina ibodatxonalar, asosan, Ashkenazi jamoalarida, yigʻilganlarga murojaat qilish uchun jamoatga qaragan minbar mavjud. Barcha ibodatxonalar ''amud'' ([[Ivrit tili|ibroniycha]] „post“ yoki „ustun“ degan maʼnoni anglatadi), ''Hazzan'' (oʻquvchi yoki namoz rahbari) namoz oʻqiydigan, kemaga qaragan stolni talab qiladi.
Sinagogada sanʼat asari boʻlishi mumkin yoki boʻlmasligi mumkin; ibodatxonalar oddiy, bezaksiz ibodat xonalaridan tortib, har qanday meʼmoriy uslubda bezatilgan binolargacha.
Ibodatxona yoki u koʻp maqsadli bino boʻlsa, ibodatxona ichidagi ibodatxonalar, odatda, ularning jamoati [[Quddus]] tomon qaragan boʻlishi uchun moʻljallangan. Shunday qilib, Gʻarb dunyosidagi maʼbadlar odatda jamoati sharqqa, Isroilning sharqiy qismi esa gʻarbga qaragan. Isroildagi maʼbadlar jamoatlari Quddus tomon qarab turishadi. Ammo bu yoʻnalish aniq boʻlishi shart emas va vaqti-vaqti bilan sinagogalar tizimli sabablarga koʻra boshqa yoʻnalishlarga duch kelishadi, bu holda jamoat ibodat uchun turganda Quddus bilan yuzma-yuz kelishi mumkin.
Tarixiy jihatdan, ibodatxonalar oʻz davri va joyining ustun meʼmoriy uslubida qurilgan. Shunday qilib, [[Kayfin|Xitoyning Kayfeng shahridagi]] sinagoga tashqi devori va bir nechta binolar joylashgan ochiq bogʻi bilan oʻsha mintaqa va davrdagi Xitoy ibodatxonalariga juda oʻxshardi.
Qadimgi sinagogalarning uslublari sharqiy Rim imperiyasining boshqa mazhablarining ibodatxonalariga oʻxshardi. Marokash ibodatxonalari Marokash meʼmorchiligiga xos boʻlgan rangli koshinlar bilan bezatilgan. [[Budapesht]], [[Praga]] va nemis erlarida saqlanib qolgan oʻrta asrlardagi ibodatxonalar odatiy [[Arxitekturada gotika uslubi|gotika]] inshootlari hisoblanadi.
Tarixning koʻp qismida [[Antisemitizm|antisemitizmning]] cheklovlari va qabul qiluvchi mamlakatlarning qonunlari koʻchadan koʻrinadigan ibodatxonalar qurishni cheklash yoki ularni qurishni butunlay taqiqlash, ibodatxonalar koʻpincha mavjud binolar ichida qurilgan yoki ichki hovlilardan ochilgan. Yevropada ham, musulmon dunyosida ham bejirim binolar ichida yashirin ichki arxitekturaga ega eski sinagogalarni topish mumkin.
Ibodatxonalar qurishga ruxsat berilgan joylarda ular oʻsha vaqt va makonning meʼmoriy uslubida qurilgan. Koʻpgina Yevropa shaharlarida [[Uygʻonish davri]] sinagogalari mavjud boʻlib, ulardan bir nechtasi saqlanib qolgan. Italiyada italyan Uygʻonish davri uslubidagi sinagogalar koʻp boʻlgan (qarang: Leghorn, Padua va Venetsiya). Barokko davrining kelishi bilan butun Yevropada [[barokko]] sinagogalari paydo boʻldi.
Yevropa mamlakatlaridagi yahudiylarning va [[Yevropa]] davlatlari tomonidan mustamlaka qilingan musulmon mamlakatlaridagi yahudiylarning ozod qilinishi yahudiylarga jamoat koʻchasidan koʻrinib turadigan katta, puxta sinagogalar qurish huquqini berdi. Sinagoga arxitekturasi gullab-yashnadi. Yirik yahudiy jamoalari ajoyib ibodatxonalar qurish orqali nafaqat boyliklarini, balki yangi fuqarolik maqomlarini ham koʻrsatishni xohladilar. Chiroyli oʻn toʻqqizinchi sinagogalar yahudiy jamoalari mavjud boʻlgan deyarli har bir mamlakatda yahudiy tasavvurlari davrini tashkil qiladi. Koʻpchilik [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]], Neo-Vizantiya, Romanesk uygʻonishi, Mavrining uygʻonishi, Gotika uygʻonishi va Yunon uygʻonishi kabi oʻsha paytda modada uygʻonish uslublarida qurilgan. Misr Uygʻonish ibodatxonalari va hatto bitta Mayya Uygʻonish sinagogalari mavjud. Oʻn toʻqqizinchi va 20-asrning boshlarida tarixshunoslik meʼmorchiligi gullab-yashnagan davrlarida, tarixchi ibodatxonalarning aksariyati, hatto eng ajoyiblari ham sof uslubga yoki hatto biron bir uslubga harakat qilmagan va ular eng yaxshi eklektik deb taʼriflangan.
Chabad Lubavich oʻzining baʼzi Chabad uylari va markazlarini 770 Sharqiy Parkway meʼmorchiligining nusxasi yoki hurmati sifatida loyihalash amaliyotini oʻtkazdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|sarlavha=770's around the world - Photos: Andrea Robbins and Max Becher|ish=www.shmais.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20070303062718/http://www.shmais.com/pages.cfm?page=photo_gallery&ID=191|arxivsana=3 March 2007}}</ref>
=== Markaziy Yevropa: Polsha-Litva Hamdoʻstligi ===
Sinagogalarning oʻz davri va joyining ustun uslubida qurilganligi qoidasidan katta istisnolar — bu sobiq Polsha-Litva Hamdoʻstligining yogʻoch ibodatxonalari va toshli sinagogalarning ikki shakli: bimah-qoʻllab-quvvatlanadigan sinagogalar va toʻqqiz dala sinagogalari (ikkinchisi). butunlay sinagogalar bilan chegaralanmagan).
==== Yogʻoch sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoge_Kurkliai.JPG|thumb| Kurkliai shahridagi 1936-yildagi Kurkliai ibodatxonasi]]
[[Fayl:Wolpa_Synagogue_Poland_1920.jpg|thumb| Zamonaviy [[Belarus|Belorussiyadagi]] Voŭpa shahridagi Wolpa ibodatxonasi]]
Yogʻoch sinagogalar yahudiylarning oʻziga xos badiiy va meʼmoriy shakli edi.<ref name="Zimiles et al p 5">Murray Zimiles, [[Stacy C. Hollander]], Vivian B. Mann, and Gerard C. Wertkin, ''Gilded Lions and Jeweled Horses: The Synagogue to the Carousel'', University Press of New England, 2007, p. 5</ref> Xarakterli xususiyatlar chuqur tomning ichki gumbazli shiftini loyihalashdan mustaqilligini oʻz ichiga oladi. Ularning interyerlari puxta oʻymakorlik bilan oʻyilgan, boʻyalgan, gumbazli, balkonli va tonozli interyerlarga ega edi. Tashqi koʻrinishning meʼmoriy qiziqishi binolarning keng koʻlamida, qatlamli tomlarning koʻp gorizontal chiziqlarida va ularni qoʻllab-quvvatlovchi oʻyilgan [[Konsol|korbellarda]] edi. Yogʻochdan yasalgan sinagogalar bitta, katta zaldan iborat edi. Zamonaviy cherkovlardan farqli oʻlaroq, apsis yoʻq edi. Bundan tashqari, zamonaviy cherkovlarda koʻrkam vestibyullar mavjud boʻlsa-da, yogʻoch ibodatxonalarning kirish ayvonlari pastroq qoʻshimcha boʻlib, odatda oddiy tomga ega edi. Bu ibodatxonalarda asosiy eʼtibor yagona, katta, baland gumbazli ibodatxona qurishga qaratildi.<ref>Maria and Kazimierz Piechotka, ''Heavenʼs Gate: Wooden Synagogues in the Territory of the Former Polish-Lithuanian Commonwealth'', Institute of Art, Polish Academy of Sciences, Wydawnnictwo Krupski I S-ka, Warsaw, 2004</ref><ref name="Zimiles et al p 5" /><ref>Rachel Wischnitzer, ''The Architecture of the European Synagogue'', JPS, Philadelphia, 1964, pp. 125-147</ref><ref>Carol Herselle Krinsky, ''Synagogues of Europe: Architecture, History, Meaning'', Massachusetts Institute of Technology, 1985, Dover Publications, 1996, pp. 53-58 and in individual town sections</ref>
Sanʼatshunos Stiven S. Kayserning fikriga koʻra, Polshaning yogʻochdan yasalgan ibodatxonalari boʻyalgan va oʻyilgan interyerlari bilan „badiiy ifodaning chinakam oʻziga xos va organik koʻrinishi — tarixdagi yagona haqiqiy yahudiy xalq sanʼati“ edi.<ref>Alfred Werner, [http://www.commentarymagazine.com/viewarticle.cfm/wooden-synagogues--by-maria-and-kazimierz-piechotka-3260 Wooden Synagogues]{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Commentary (jurnal)|Commentary]], July 1960''</ref>
1947-yilda yozgan Lui Lozovikning soʻzlariga koʻra, yogʻoch sinagogalar oʻziga xos boʻlgan, chunki avvalgi barcha ibodatxonalardan farqli oʻlaroq, ular oʻz mintaqasi va davrining meʼmoriy uslubida emas, balki yangi rivojlangan va oʻziga xos yahudiy uslubida qurilgan boʻlib, ularni "haqiqiy ibodatxonaga aylantirgan. „Oʻziga xosligi tashqi arxitekturada yolgʻiz emas, balki ichki makonning goʻzal va murakkab yogʻoch oʻymakorligida ham yotadi“.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Bundan tashqari, dunyoning koʻp joylarida yahudiylarga qurilish hunarmandchiligiga kirish va hatto rasm va yogʻoch oʻymakorligining dekorativ sanʼati bilan shugʻullanish taqiqlangan boʻlsa-da, yogʻochdan yasalgan ibodatxonalar aslida yahudiy hunarmandlar tomonidan qurilgan.<ref name="Godfrey p. 92">cited in Mark Godfrey, ''Abstraction and the Holocaust'', Yale University Press, 2007, p. 92</ref>
Sanʼatshunos Ori Z. Soltesning taʼkidlashicha, oʻsha davr uchun gʻayrioddiy boʻlgan yogʻoch ibodatxonalar hovlilarda yoki devorlar orqasida yashirilmagan, yahudiylarning katta binolari boʻlib, ular nafaqat yahudiylarning „intellektual oltin davri“da, balki maʼlum bir vaqt va makonda qurilgan. Bu yerda "mahalliy yahudiy aholi nasroniylar soniga teng yoki undan koʻp edi.<ref>Ori Z. Soltes, ''Our Sacred Signs: How Jewish, Christian, and Muslim Art Draw from the Same Source'', Westview Press, 2005, p. 180</ref>
==== Bimahning qoʻllab-quvvatlashi bilan sinagogalar ====
[[Fayl:Synagoga_w_Łańcucie_1.jpg|thumb| Łańcut ibodatxonasi, bimah minorasi]]
16-asrning ikkinchi yarmida Polsha-Litva Hamdoʻstligida ichki koʻrinishlari oʻziga xos tuzilmaviy yechimga ega boʻlgan, boshqa hech qanday binolarda topilmagan toshli ibodatxonalar qurilgan. Bular sinagoga zallari boʻlib, bimalari toʻrtta ustun bilan oʻralgan edi. Podium ustiga, tepada [[Arkada|arka]] bilan bogʻlangan, bitta kuchli iskala ustiga oʻrnatilgan ustunlar burchaklarida kesishgan lunettalari boʻlgan toʻrt barreldan iborat boʻlgan tonozni ''qoʻllab-quvvatlovchi bimah-tayanch'' (yoki ''bimah-minora'') ni tashkil qilgan. Tonozlarning asoslari podiumda joylashgan yoki qattiq yoki teshilgan balustrade orqali uzatilgan. Bimaning ustidagi dalani kichkina gumbaz qoplagan. Bu gumbazlar qolgan gumbaz maydonlariga nisbatan vaqti-vaqti bilan sezilarli darajada pasaygan. Shunday qilib, bimah-minora ichida qurilgan ichki ibodatxonaning bir turi yaratilgan.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 73. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
Bimah qoʻllab-quvvatlangan birinchi ibodatxonalardan biri Ikkinchi Jahon urushi paytida vayron qilingan Eski Sinagoga (Przemyśl) edi. Bimah-minorali sinagogalar 19-asrgacha qurilgan va kontseptsiya Markaziy Yevropaning turli mamlakatlarida qabul qilingan.<ref>https://publikationsserver.tu-braunschweig.de/servlets/MCRFileNodeServlet/dbbs_derivate_00009149/Doktorarbeit.pdf Bimah-support. Retrieved July 29, 2019.</ref>
=== = "Toʻqqiz dala" sinagogalari ===
Taxminan 1630-yillarning boshlarida toʻqqizta dala tonozli birinchi sinagogalar qurilgan. Ular shu paytgacha boʻlganidan koʻra koʻproq zallarga ruxsat bergan va ularni ''toʻqqiz qoʻltiqli ibodatxonalar'' deb ham atashgan. [[Lvov|Lvovdagi]] Buyuk shahar atrofi ibodatxonasi va Ostrohdagi sinagoga deyarli bir vaqtning oʻzida (1625 va 1627) qurilgan. Ushbu zallarda tonoz toʻrtta baland ustunga va tegishli devor pilasterlariga tayangan. Ustunlar va pilastrlar bir xil masofada joylashgan va tomning maydonini toʻqqizta teng maydonga boʻlgan. Bu ibodatxonalarda bimah ustunlar orasidagi markaziy maydon ichida joylashgan mustaqil podium yoki kamon edi.<ref>Maria und Kazimierz Piechotka: ''Landscape With Menorah: Jews in the towns and cities of the former Rzeczpospolita of Poland and Lithuania.'' Salix alba Press, Warsaw 2015. Page 75. {{ISBN|978-83-930937-7-9}}</ref>
=== Misrdagi uygʻonish ===
[[Fayl:Hobart_Synagogue.jpg|thumb| Misr eshigi, Xobart ibodatxonasi]]
Misr uygʻonishi uslubidagi ibodatxonalar XIX asrning boshlarida mashhur boʻlgan. Reychel Vishnitserning taʼkidlashicha, ular Napoleonning Yevropaga bostirib kirishidan ilhomlangan Misr uslubi uchun modaning bir qismi boʻlgan.<ref>Rachel Wischnitzer, ''Architecture of the European Synagogue'', Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1964</ref> Kerol Xersel Krinskiyning soʻzlariga koʻra, ular Sulaymon ibodatxonasiga taqlid qilish uchun moʻljallangan va arxitektorlar va hukumatlar tomonidan yahudiylikni ibtidoiy eʼtiqod sifatida tasvirlash orqali yahudiylarni haqorat qilish uchun moʻljallangan edi.<ref>Carole Krinsky, ''Synagogues of Europe; Architecture, History, Meaning'', MIT Press, 1985; new edition 1996</ref> Diana Muir Appelbaumga koʻra, ular qadimgi Isroilda yahudiy kelib chiqishini reklama qilish uchun moʻljallangan yahudiy kimligining ifodalari edi.<ref>Diana Muir Appelbaum, „Jewish Identity and Egyptian Revival Architecture“, ''Journal of Jewish Identities'', July 2012.</ref>
=== Mavriya taʼsiri ===
[[Fayl:Santa_María_La_Blanca_^_sinagoga_en_TOLEDO_-_panoramio_edited.jpg|thumb| Santa Mariya la Blankaning ichki qismi]]
[[Fayl:Plzen_114.JPG|thumb| [[Chexiya|Chexiya Respublikasi]], [[Plzeň|Plzen]] shahridagi Buyuk Plzen ibodatxonasi]]
Oʻrta asrlarda [[Ispaniya|Ispaniyada]] (Al-Andalus va nasroniy qirolliklarida) koʻplab ibodatxonalar qurilgan va ularni Moorish va keyinchalik Mudéjar meʼmorlari tomonidan buyurtma qilish odatiy hol edi. Moorish texnikasi va uslubi bilan qurilgan bu oʻrta asrlardagi ibodatxonalarning juda oz qismi saqlanib qolgan. Eng mashhur ikkita ispan ibodatxonasi [[Toledo|Toledoda]] joylashgan boʻlib, biri El Transito, ikkinchisi Santa Maria la Blanca nomi bilan tanilgan va hozirda milliy yodgorlik sifatida saqlanib qolgan. Birinchisi juda boy bezaklarni oʻz ichiga olgan kichik bino; ikkinchisi ayniqsa diqqatga sazovordir. U Almohad uslubiga asoslangan boʻlib, tomni qoʻllab-quvvatlovchi buloq Mavri arklari boʻlgan qiziq oʻyilgan bosh harflari boʻlgan uzun qator sakkiz burchakli ustunlarni oʻz ichiga oladi.
Yana bir muhim [[Kordova (shahar)|Mudéjar]] ibodatxonasi 1315-yilda qurilgan Kordovadagi ibodatxonadir. El Tránsitoda boʻlgani kabi, oʻsimlik va geometrik shlyapa bezaklari sof mavriydir, ammo avvalgisidan farqli oʻlaroq, [[Epigrafika|epigrafik]] matnlar ibroniy tilida.
Ispaniyadan chiqarib yuborilgandan soʻng, boy Sefardimlar orasida Mavriya meʼmorchiligi ibodatxonalarda oʻrinli degan fikr paydo boʻldi. 19-asrning oʻrtalariga kelib, bu uslub [[Markaziy Yevropa|Markaziy]] va [[Sharqiy Yevropa]]ning [[Ashkenazilar|Ashkenazimlari]] tomonidan qabul qilindi, ular Moorish va Mudéjar meʼmoriy shakllarini Al-Andalusdagi yahudiylarning oltin davri bilan bogʻladilar. Natijada, Mavriyanlarning uygʻonishi butun dunyo boʻylab sinagoga arxitekturasining afzal koʻriladigan uslubi sifatida tarqaldi, garchi Mavriya meʼmorchiligi na aslida, na tuygʻuda yahudiy emas. [[Al-humro saroyi|Algambra]] son-sanoqsiz ibodatxonalar uchun ilhom bergan, ammo kamdan-kam hollarda uning nafis nisbatlari yoki nozik modellari va nozik bezaklari muvaffaqiyatli nusxalangan.
Ashkenaziylar tomonidan moslashtirilgan Mavriy uslubi ispan yahudiylarining Oltin Asriga ishora boʻlgan deb hisoblangan<ref>Kalmar, I. D. (2001). „Moorish style: Orientalism, the Jews, and synagogue architecture“. ''Jewish Social Studies'', 7 (3), 68-100. 69.</ref> bu yahudiylar va meʼmorlarning asosiy maqsadi emas edi.<ref name="Davidson p70">Davidson, ''Moorish Style''. p. 70</ref> Aksincha, Moorish uslubidan foydalanishni tanlash ularning semit yoki sharq merosi bilan faxrlanishni aks ettirdi.<ref name="Davidson p70" /> Ularning merosi va yahudiylarni „semit“ yoki „sharqiy“ deb tushunishdagi gʻururligi Gotfrid Semper (Drezden Semper ibodatxonasi, [[Germaniya]]) va Lyudvig Förster (Tempelgasse yoki Leopoldstädter Tempel, Vena, [[Avstriya]] va Dohani koʻchasi, Budagaest, Budagaest) kabi meʼmorlarga olib keldi. sinagogalarini mavriy uslubda qurish.<ref>Davidson, ''Moorish Style''. p. 84</ref> Moorish uslubi 19-asr va 20-asrning boshlarida sinagogalar uchun mashhur tanlov boʻlib qoldi.
=== Zamonaviy sinagoga arxitekturasi ===
[[Fayl:Synagoge_muenchen(softeis)_ShiftN_cropped.jpg|thumb| Germaniyaning Myunxen shahridagi Ohel Yakob ibodatxonasi]]
Zamonaviy davrda ibodatxonalar har bir mashhur meʼmoriy uslubda, jumladan [[Modern|Art Nouveau]], Art Deco, Xalqaro uslub va barcha zamonaviy uslublarda qurilishni davom ettirdi. Ikkinchi jahon urushidan keyingi davrda „urushdan keyingi modernizm davri“ birinchi oʻringa chiqdi, „amaliy sanʼat asarlari yoki yahudiy ikonografiyasisiz yolgʻiz qolish uchun kuch va yaxlitlikka ega boʻlgan ishonchli meʼmoriy imo-ishoralar bilan tavsiflanadi“.<ref>Henry and Daniel Stoltzman, ''Synagogue Architecture in America; Path, Spirit, and Identity,'' Images Publishing, 2004, p. 193</ref> [[Modern|Art Nouveau]] ning eʼtiborga molik asari, [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushidan]] oldingi [[Vengriya]] ibodatxonasi meʼmorchiligi [[Budapesht|Budapeshtning]] Kazinczy koʻchasidagi sinagogadir.<ref>{{Veb manbasi|nashriyot=Jewish heritage Walking tours in Budapest|sarlavha=Synagogues|url=http://jewish.hu/synagouges/|qaralgan sana=2022-11-02|arxivsana=2022-11-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221102135002/http://jewish.hu/synagouges/}}</ref> Buyuk Britaniyada 1960-yillarning boshlarida qurilgan ibodatxonalar, masalan, Buyuk Britaniyadagi Karmel kolleji (Oksfordshir) ingliz arxitektori Tomas Xankok<ref name="historicengland.org.uk">[http://www.historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1379943 „Jewish Synagogue at Carmel College“ Historic England List Entry, retrieved November 4, 2018]</ref> tomonidan ishlab chiqilgan, isroillik rassom Nehemia Azazning vitraj oynalari bilan bezatilgan. Vitrajlar sanʼat va arxitektura olimi Nikolaus Pevsner tomonidan „kristallarga oʻxshash rangli shishaning qoʻpol boʻlaklari bilan gʻayrioddiy texnika“<ref>{{Kitob manbasi|last=Sherwood|first=Jennifer|title=Buildings of England - Oxfordshire - Pevsner Architectural Guides|date=1974|publisher=Penguin|pages=712|isbn=9780140710458|url=https://books.google.com/books?id=2yUNAQAAIAAJ&q=azaz}}</ref> va tarixiy Angliya tomonidan „yorqin va innovatsion badiiy oyna“ sifatida maqtovga sazovor boʻlgan.<ref name="historicengland.org.uk" />
== Ichki koʻrinish ==
Ibodatxonaning ichki qismining eng keng tarqalgan umumiy rejasi kiraverishning roʻparasidagi sharqiy uchida, almemar yoki minbarga ega kemadir. Alohida oʻrindiqlarga ega eski yoki pravoslav ibodatxonalarida har ikki tomonda erkaklar uchun skameykalar va tashqi vestibyuldan zinapoyalar orqali erishiladigan ayollar galereyasi boʻlishi mumkin. Ushbu oddiy rejaning xilma-xilligi juda koʻp: vestibyul kattalashdi va ayollar galereyasiga olib boradigan zinapoyalar vestibyuldan ajralib, koʻproq ahamiyatga ega boʻldi. Binolar kattalashgani sayin, tomni qoʻllab-quvvatlash uchun ustunlar qatorlari kerak edi, lekin har bir holatda bazilika shakli saqlanib qoldi. Ilgari devorda oddiy joy boʻlishiga ruxsat berilgan Ark ichki makonning asosiy meʼmoriy xususiyatiga aylandi va uning yon tomoni ustunlar bilan oʻralgan, soyabon bilan qoplangan va boy bezatilgan. Almemar koʻp hollarda Ark oldidagi platformaga birlashtirilib, zinapoyalarning batafsil tartiblari taʼminlangan.<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:Neveh_Shalom_Synagogue.jpg|bosh barmogʻi| [[Suriname|Surinamning]] [[Paramaribo]] shahridagi [[Neveh Shalom Synagogue|Neve Shalom ibodatxonasi]] (1842).
Fayl:Toledo_-_Sinagoga_El_Transito_int_01.jpg|thumb|XIV asrning [[Toledo, Spain|Toledo]] shahridagi El-Transitodagi [[Sephardi Jews|Sefardik]] [[Synagogue of El Tránsito|sinagogasi]], Ispaniya
</gallery>
=== Ark ===
Tavrot sandigʻi (odatda ''Aron Xakodesh'' yoki ''Hekhal'' deb ataladi) ichki makonning eng muhim xususiyati boʻlib, odatda toʻgʻri bezatilgan va mos platformada koʻtarilgan, kamida uch, lekin koʻpincha undan koʻp qadamlar bilan koʻtarilgan. Odatda oʻn amr va Tavrot bilan toj kiydiriladi. Minbarning joylashishi har xil; u Arkning har ikki tomoniga joylashtirilishi mumkin va vaqti-vaqti bilan zinapoyalar markazida joylashgan.
=== Boshqa ichki jihozlar ===
Zamonaviy sinagoga vazirning kabinetidan tashqari, vasiylar xonalari, xor xonalari va organ lofti maktab maqsadlariga koʻp joy ajratadi; odatda, butun pastki qavat sinflar uchun ishlatiladi. Ibodatxonaning ichki muolajasi dizayndagi katta kengliklarga imkon beradi.
Hindistonning oʻttiz uchta ibodatxonasi uchun amerikalik arxitektor va arxitektura professori Jey A. Varonker bu binolar tevah (yoki bimah, xizmat olib boriladigan va Tavrot oʻqiladigan baland platforma) ning Sefardik anʼanalariga amal qilishini bilib oldi. Mustaqil va taxminan maʼbadning oʻrtasida va Quddusga eng yaqin devor boʻylab joylashgan kema (Sefardim tomonidan gekhal va Ashkenazim tomonidan aron ha-kodesh deb ataladi). Hexallar, asosan, sefer Tavrotlarini saqlaydigan shkaflar yoki omborxonalardir. Uzun yogʻoch skameykalar koʻrinishidagi oʻtirgichlar atrofida guruhlangan va tevaga qaragan. Erkaklar maʼbadning asosiy sathida birga oʻtirishadi, ayollar esa kichikroq ibodatxonalarda yoki ayollar galereyasining yuqori qavatida bir xil darajadagi maxsus zonada oʻtirishadi.
Ushbu keng tarqalgan Sefarad formulasidan qiziqarli arxitektura va rejalashtirish istisnolari Hindistonning janubi-gʻarbiy qismidagi Keraladagi Kochin ibodatxonalaridir. Bu yerda, galereya darajasida va ayollar uchun ajratilgan maydonga ulashgan va pastdagi maʼbadga qaraydigan ikkinchi tevah. Ushbu teva bayramlar va noyob holatlar uchun ishlatilgan. Shunisi qiziqki, koʻproq maxsus tadbirlarda ayollar diniy xizmat olib boriladigan nuqtaga eng yaqin boʻlishadi.
Hindistonning Bagʻdodiy ibodatxonalarida gekhallar tashqaridan (maʼbadga qaragan tomoni) standart oʻlchamdagi kabinetlar kabi koʻrinadi, ammo ochilganda juda katta boʻshliq paydo boʻladi. Ular mohiyatan yuzta Sefer Tavrotni ushlab turadigan perimetrli tokchaga ega boʻlgan kirish xonalari.
=== Ichki bezatish ===
Yahudiyga xos boʻlgan bir nechta timsollardan foydalanish mumkin; Odatda pravoslav ibodatxonalarida Dovud yulduzi, Yahudoning sherlari va faqat gul va meva shakllariga ruxsat beriladi. Ner tamid Ark oldida osilgan; Qonun jadvallari undan ustun turadi. Etti novdali shamdon yoki menorah yon tomonlarga joylashtirilishi mumkin. Baʼzan dizaynda shofar va hatto lulav ham ishlatilishi mumkin. Ibroniycha yozuvlar kam yoki kamdan-kam ishlatiladi; Bir vaqtlar cherkovning maxsus mulki hisoblangan vitrajlar hozirda qoʻllanadi, ammo figurali narsalar ishlatilmaydi.
== Galereya ==
<gallery widths="200px" heights="200px">
Fayl:20110222 Israel 0133 Capernaum (5540431942).jpg|Isroilning [[Capernaum|Kafarnahum]] shahridagi 4-asrdagi sinagoga
Fayl:Synagogue Aleppo.jpg|[[Central Synagogue of Aleppo|Aleppo markaziy sinagogasi]] . Bu yerda saqlanib qolgan eng qadimgi yozuv milodiy 834 yilga toʻgʻri keladi.
Fayl:Erfurt, Waagegasse 8-003.jpg|Germaniyaning [[Erfurt]] shahridagi [[Old Synagogue (Erfurt)|Eski ibodatxonaning]] eng qadimgi qismlari 11-asr oxiriga toʻgʻri keladi
Fayl:Inside old synagogue Krakow.JPG|Polshaning Krakov shahridagi XV asr [[The Old Synagogue|eski ibodatxonasi]]
Fayl:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|Hindistonning [[Kochi|Kochi shahridagi]] [[Cochin Jews|Kochin]] [[Paradesi Synagogue|Paradesi ibodatxonasi]] (1568).
Fayl:Gusyatin Sinagoga.jpg|XVII asr [[Husiatyn Synagogue|Husiatyn ibodatxonasi]], Ukraina, [[Husiatyn]]
Fayl:Touro Synagogue National Historic Site TOSY1085.jpg|Rod-Aylendning [[Newport, Rhode Island|Nyuport]] shahridagi [[Touro Synagogue|Touro sinagogasi]] (1759) Qoʻshma Shtatlardagi eng qadimgi ibodatxonadir.
Fayl:Rumbach Street Synagogue.jpg|[[Budapest|Budapeshtdagi]] 1869 [[Rumbach Street Synagogue|Rumbach koʻchasidagi sinagoga]], Vengriya
Fayl:02 Pecs, Hungary — Great Synagogue.jpg|1869-yil [[Pécs|Pechda]], Vengriyadagi romantik uslubdagi buyuk ibodatxona
Fayl:Central Synagogue 1.JPG|Manxetten, Nyu-Yorkdagi [[Henry Fernbach|Genri Fernbax]] tomonidan [[Moorish Revival architecture|Moorish Revival]] [[Central Synagogue (Manhattan)|markaziy sinagogasining]] ichki qismi (1872)
Fayl:Aškenaška sinagoga (14143483781).jpg|1902-yil [[Sarajevo|Sarayevodagi]] [[Sarajevo Synagogue|Sarayevo ibodatxonasi]], Bosniya va Gertsegovina
Fayl:17 Synagogue Or Torah -La salle de prière.JPG|[[Buenos Aires|Buenos-Ayresdagi]] [[Sinagoga Or Torah|Sinagoga yoki Tora]] (1927), Argentina
Fayl:Frank Lloyd Wright — Beth Sholom Synagogue — Elkins Park, PA (7175161021).jpg|[[Beth Sholom Congregation (Elkins Park, Pennsylvania)|Bet Sholom ibodatxonasi]] (1954) [[Frank Lloyd Wright|Frank Lloyd Rayt]] tomonidan [[Elkins Park, Pennsylvania|Elkins Park, Pensilvaniya]]
Fayl:Cymbalista2 Synagogue.jpg|[[Mario Botta]] tomonidan Tel-Aviv, Isroildagi [[Cymbalista Synagogue and Jewish Heritage Center|Cymbalista ibodatxonasi]] (1997).
Fayl:Synagogue Mainz Exterior2.jpg|[[Mainz|Maynsdagi]] [[Manuel Herz|Manuel Gerts]] tomonidan [[Deconstructivist architecture|dekonstruktivist]] [[New Synagogue (Mainz)|Yangi Sinagog]] (1999).
</gallery>
== Yana qarang ==
* Yahudiy meʼmorchiligi
* Yahudiy meʼmorlari roʻyxati
* Dunyodagi eng qadimgi sinagogalar
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Qoʻshimcha manbalar ==
* de Breffny, Brayan, ''Sinagog'', Makmillan, 1-Amerika nashri, 1978-yil,{{ISBN|0-02-530310-4}} .
* Goldman, Bernard, ''Muqaddas portal: qadimgi yahudiy sanʼatining asosiy ramzi'', Detroyt: Ueyn shtat universiteti matbuoti, 1966-yil
* Kerol Xersel Krinskiy '', Yevropaning sinagogalari; Arxitektura, tarix, maʼno'', MIT Press, 1985; qayta koʻrib chiqilgan nashr, MIT Press, 1986; Dover qayta nashri, 1996-yil
* Stolzman, Genri va Daniel Stolzman (2004). Tami Xausman, Ed. ''[https://books.google.com/books/about/Synagogue_Architecture_in_America.html?id=tfJNHoiMDSoC Amerikadagi sinagoga arxitekturasi: imon, ruh va oʻziga xoslik]'' . Tasvirlarni nashr qilish.{{ISBN|1864700742}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1864700742|1864700742]] .
* Reychel Vishnitser, ''Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Sinagog arxitekturasi, Amerika'' Yahudiy nashriyoti jamiyati, 1955-yil
* Reychel Vishnitser, ''Yevropa ibodatxonasi arxitekturasi'', Yahudiy nashriyoti, 1964-yil
== Havolalar ==
* [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=1213&letter=S Sinagog arxitekturasi], Yahudiy insiklopediyasi
* [https://web.archive.org/web/20051120083135/http://www.myjewishlearning.com/daily_life/Prayer/TO_Synagogue/Synagogue_Architecture.htm Ilk sinagoga arxitekturasi], mening yahudiy bilimim
* [https://web.archive.org/web/20030117135934/http://www.sacredplaces.org/PSP-InfoClearingHouse/articles/AMERICAN%20SYNAGOGUE%20ARCHITECTURE.htm Amerika ibodatxonasi arxitekturasi]
* [http://www.ascalonstudios.com/synagogueartdesign.html Zamonaviy Amerika Sinagogasi Sanctuary arxitektura elementlari slayd-shousi]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
e10ai3t4qdrwbtaqndekw8e2mblz2tj
Kanada — Rossiya munosabatlari
0
826506
5995905
5870240
2026-04-14T09:22:42Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995905
wikitext
text/x-wiki
{{Xalqaro munosabatlar|Nomi= Kanada — Rossiya munosabatlari|Mamlakat1=Kanada|Mamlakat2=Rossiya|Tasvir=Canada_Russia_Locator.png|Rang1=green|Rang2=orange|vakolatxona1=[[Kanada]] elchixonasi [[Moskva]]da. |vakolatxona2=[[Rossiya]] elchixonasi [[Ottava]]da.|elchisarlavha1=Kanadaning Rossiyadagi elchisi Alison LeClaire|elchi1=|elchisarlavha2= Rossiyaning Kanadadagi elchisi Alexander Darchiev.
}}'''Kanada — Rossiya munosabatlari ''' - [[Kanada]] va [[Rossiya]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlardir.
== Mamlakatni taqqoslash ==
{| class="wikitable"
|-
!
! '''{{flagicon|Canada}}''' Kanada
! '''{{flagicon|Russia}}''' Rossiya
|-
| '''Bayroq'''
| style="text-align:center" |{{Flagdeco|Canada|size=140px}}
| style="text-align:center" |{{Flagdeco|Russia|size=160px}}
|-
| '''Gerb'''
| style="text-align:center" |[[Fayl:Royal Coat of arms of Canada.svg|157x157px]]
| style="text-align:center" |[[Fayl:Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg|157x157px]]
|-
| '''[[List of countries and dependencies by area|Maydoni]]'''
| 9,984,670 km<sup>2</sup>
| 17,098,246 km<sup>2</sup>
|-
| '''[[List of countries by population|Aholisi]]'''
| 37,894,799
| 146,745,098
|-
| '''[[List of sovereign states and dependent territories by population density|Aholi zichligi]]'''
| 3.9/km<sup>2</sup>
|8.4/km<sup>2</sup>
|-
| '''[[List of national capitals|Poytaxti]]'''
| [[Ottava]]
| [[Moskva]]
|-
| '''Katta shahri'''
| [[Toronto]]
| [[Moskva]]
|-
| '''Boshqaruv shakli'''
| [[Federalizm|Federal]] [[Yarim prezidentlik tizimi|parlament]] [[konstitutsiyaviy monarxiya]]
| [[Federalizm|Federal]] [[Yarim prezidentlik tizimi|yarim prezidentlik]] konstitutsiyaviy respublika
|-
| '''Birinchi davlat rahbari'''
| [[Qirolicha Victoria]]
| [[Boris Yelsin]]
|-
| '''Hozirgi rahbari'''
| [[Charles III| Charles III]] (monarx, davlat rahbari; Meri Saymon vakili, general-gubernator<ref>{{veb manbasi|last=General|first=Office of the Secretary to the Governor|date=6-iyul 2021-yil|title=Biography|url=https://www.gg.ca/en/governor-general/governor-general-mary-simon/biography|access-date=2021-08-26|website=The Governor General of Canada|arxivsana=2021-08-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815132845/https://www.gg.ca/en/governor-general/governor-general-mary-simon/biography}}</ref>])<br />[[Justin Trudeau]] (bosh vazir, hukumat rahbari)
| [[Vladimir Putin]] (prezident, davlat rahbari)
[[Mixail Mishustin]] (bosh vazir, hukumat rahbari)
|-
|'''Rasmiy tili'''
|[[English language|Ingliz tili]] va [[French language|Fransuz tili]]
|[[Russian language|Rus tili]]
|-
| '''YaIM (nominal)'''
| $1.713 trillion ($46,233 aholi jon boshiga)
| [[United States dollar|$]]1.658 trillion ($11,289 aholi jon boshiga)
|-4.322
| '''YaIM (PPP)'''
| $1.797 trillion ($52,144 aholi jon boshiga)
| [[United States dollar|$]]4.176 trillion ($30,820 aholi jon boshiga)
|-
| '''Inson taraqqiyot indeksi'''
| 0.922 (<span style="color:#006000;">juda yuqori</span>)
| 0.824 (<span style="color:#006000;">juda yuqori</span>)
|-
| '''Harbiy xarajatlar'''
| $22.2 mlrd (YaIM ning 1.2 % i)
| [[United States dollar|$]]65.1 mlrd (YaIM ning 3.9 % i)
|}
== Tarixi ==
NEP yillarida Sovet-Kanada-Amerika qoʻshma korxonasi, Rossiya-Kanada-Amerika yoʻlovchilar agentligi bir necha yil ishlagan. 1931-yilda Kanada baʼzi sovet tovarlari importiga embargo qoʻydi; bunga javoban Sovet hukumati Kanada bilan savdo aloqalarini toʻxtatdi: [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va Kanada oʻrtasidagi savdo urushi 1936-yilgacha davom etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/doc/729046|sarlavha=Ъ-Деньги — Оборона от оборота<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=13-noyabr 2011-yil|arxivsana=17-dekabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121217053114/http://www.kommersant.ru/doc/729046}}</ref>.
== Hozirgi davr ==
=== 2000-yillarning boshlari ===
[[Fayl:Olive_M._and_George_W._Grier_Houses,_Montreal_5.jpg|thumb| Rossiyaning Monrealdagi konsulligi]]
Soʻnggi yillarda Rossiya-Kanada hamkorligi yangi shakl va yoʻnalishlar bilan sezilarli muvaffaqiyatlarga erishdi.
Koʻp jihatdan, bu eng yuqori darajadagi intensiv aloqalar tufayli amalga oshdi. 2000-yil dekabr oyida [[Rossiya prezidenti|Rossiya Prezidenti]] Vladimir Putinning Kanadaga rasmiy tashrifi boʻlib oʻtdi. 2001-yil iyul, 2002-yil fevral, 2003-yil may va 2004-yil oktyabr oylarida Kanada Bosh vaziri Rossiyaga tashrif buyurdi. Ikki davlat rahbarlarining turli xalqaro forumlar doirasidagi uchrashuvlarini muntazam oʻtkazish amaliyoti yoʻlga qoʻyilgan. Oxirgisi 2006-yil 15-iyulda Sankt-Peterburgdagi [[Katta sakkizlik|G8]] sammiti davomida boʻlib oʻtgan.
Tashqi ishlar vazirlari doimiy aloqada boʻlib, xalqaro forumlarda — [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] sessiyalarida, G8 tadbirlarida muntazam uchrashib turadilar. 2004-yil sentyabr oyida Kanada tashqi ishlar vaziri Rossiyaga amaliy tashrif bilan keldi. Rossiya tashqi ishlar vaziri [[Sergey Lavrov]] 2006-yilning mart oyida Ottavaga tashrif buyurdi va Kanada tashqi ishlar vaziri P.Makkey va Kanada Bosh vaziri S.Xarper bilan uchrashuvlar oʻtkazdi. TIVlararo maslahatlashuvlar doimiy asosda strategik barqarorlik, terrorizmga qarshi kurash va mintaqaviy masalalar boʻyicha oʻtkazilmoqda. 2004-yil may oyida Ottavada xalqaro xavfsizlik masalalari boʻyicha tashqi ishlar vazirlarining birinchi oʻrinbosarlari darajasidagi maslahatlashuvlarning navbatdagi uchrahuvi boʻlib oʻtdi. 2005-yil 24-noyabrda Moskvada terrorizm, uyushgan jinoyatchilik, noqonuniy migratsiya va giyohvand moddalar savdosiga qarshi kurash boʻyicha va Transmilliy uyushgan jinoyatchilik — Kanada Tashqi ishlar vazirligining jinoyatchilik va xalqaro terrorizm boʻyicha katta koordinatori) ikki davlat manfaatdor idoralari vakillari ishtirokida maslahatlashuvlarning navbatdagi hamkorligi boʻlib oʻtdi. Mazkur formatdagi navbatdagi uchrashuv Rim/Lion guruhining Moskvadagi yigʻilishi doirasida (2005-yilning 13-16-fevral kunlari) oʻtkazildi. 21-fevral Moskvada Rossiya va Kanada tashqi ishlar vazirlari oʻrinbosarlari darajasidagi muloqotlar boʻlib oʻtdi.
[[File:The_Soviet_Union_1988_CPA_5953_stamp_(Soviet–Canadian_1988_Polar_Bridge_Expedition._Flags,_skis_and_globe).jpg|250px|thumb|Sovet-Kanada qutb ekspeditsiyasi xotirasiga bagʻishlangan 1988-yilgi sovet markasi.]]
=== 2014-yildan — hozirgi kungacha ===
Munosabatlarning yomonlashuvi Ukrainada hokimiyat almashganidan va [[Qrim anneksiyasi|Qrimning Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinishidan]] keyin yuz berdi. Kanada rahbariyati Moskvada boʻlib oʻtayotgan Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 70 yilligini nishonlashga bagʻishlangan tantanalarda ishtirok etishdan bosh tortdi. Kanada Rossiya, uning tashkilotlari va ayrim fuqarolariga qarshi bir necha bor sanksiyalar kiritgan. Kanadaning sanksiyalar roʻyxatiga 200 dan ortiq Rossiya kompaniyalari va tashkilotlari, shuningdek, jismoniy shaxslar kiradi<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/1055587?page=4|sarlavha=ТАСС: Международная панорама — Все санкции Запада против России<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=19-mart 2016-yil|arxivsana=11-aprel 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160411224905/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/1055587?page=4}}</ref>.
2022-yilning 27-aprelida Kanada parlamenti parlamentariylar palatasida Rossiyaning Ukrainadagi harakatlarini genotsid deb tan olish uchun ovoz berdi<ref name=nprgeno>{{veb manbasi|url=https://www.npr.org/2022/04/28/1095272683/canada-russia-genocide-ukraine|title=Canada's House backs a motion recognizing Russia's actions in Ukraine as genocide|publisher=NPR|date=28-aprel 2022-yil}}</ref>. Kanada tomonidan kiritilgan sanksiyalarga javoban Rossiya koʻplab kanadalik amaldorlarga, jumladan, Bosh vazir Jastin Tryudo va bir qancha provinsiya bosh vazirlariga mamlakatga kirishni taqiqladi<ref name=ruban>{{veb manbasi|url=https://www.ctvnews.ca/politics/russia-sanctions-61-more-canadians-including-top-trudeau-staffers-premiers-mayors-and-journalists-1.5870530|title=Russia sanctions 61 more Canadians, including top Trudeau staffers, premiers, mayors and journalists |publisher=CTV|date=21-aprel 2022-yil}}</ref><ref name="aa313">{{yangiliklar manbasi |title=Russia sanctions 313 Canadians, including Prime Minister Justin Trudeau |url=https://www.aa.com.tr/en/russia-ukraine-war/russia-sanctions-313-canadians-including-prime-minister-justin-trudeau/2536256 |publisher=Anadolu Agency |date=15-mart 2022-yil}}</ref>.
== Madaniy aloqalar ==
Madaniyat sohasida mamlakatlar keng hamkorlikni yoʻlga qoʻygan. Rossiyada tez rivojlanayotgan bozor Kanada madaniy tovarlari va xizmatlari uchun yangi imkoniyatlarni taqdim etadi. Ixtisoslashtirilgan kinofestivallar, kitob yarmarkalari, madaniy koʻrgazmalar, spektakl va koʻrgazmalar uyushtirilib, ijtimoiy qadriyatlarni oʻtkazuvchi vosita sifatida koʻrilmoqda. Kanadaning Rossiya bilan madaniy aloqalari, ayniqsa, sobiq general-gubernator Adrien Klarksonning 2003-yil kuzida Rossiyaga davlat tashrifi ortidan, madaniy sohadagi taniqli kanadaliklar delegatsiyasi rossiyalik hamkasblari bilan uzoq muddatli aloqalarni oʻrnatganidan soʻng, tobora faollashmoqda.
[[File:Vladimir_Putin_at_APEC_Summit_in_Australia_7-9_September_2007-15.jpg|250px|thumb|Kanada bosh vaziri Stiven Xarper va Rossiya prezidenti Vladimir Putin APECning boshqa nufuzli vakillari bilan. 2007-yil sentyabr.]]
Rus romantik bastakorlarining musiqasi, xususan, Chaykovskiy, Mussorgskiy, Raxmaninov va Glinka, Borodin, Rimskiy-Korsakov, Skryabin hamda Glazunov — XX asrda Kanada tomoshabinlari orasida juda mashhur edi. Stravinskiy 1900-yildan keyin rus musiqasi dunyoga tanitdi, biroq bir qancha sovet bastakorlari — xususan Prokofyev, Shostakovich va kamdan-kam hollarda Kabalevskiy — Kanada dasturlarida doimiy ravishda namoyish etildi. Kabalevskiy Kanadaga 1978-yilda (va bundan oldin bir necha marta) tashrif buyurgan, ammo oʻsha yilga kelib Kanada bastakorlarining na erta, na yaqindagi asarlari Sovet repertuariga kiritilmagan, lekin kanadalik sanʼatkorlar SSSRga tashrif buyurganlarida bunday asarlarni vaqti-vaqti bilan ijro etishgan. 1977-yilning kuzida bastakor Garri Somers va Kanada musiqa markazi xodimi Jon Piter Li Roberts SSSRda ikki hafta davomida Sovet kompozitorlari uyushmasi aʼzolari, ijrochilar va tanqidchilar bilan uchrashib, ular uchun Kanada asarlarining yozuvlarini ijro etishdi. 1978-yilda sovet bastakori va pianinochi Andrey Eshpai CMCCentrega tashrif buyurgan.
[[File:2017_C1C_-_RUS_v_CAN_-_08.jpg|250px|thumb|Kanada va rossiyalik xokkeychilar o‘yindan so‘ng qo‘l siqishdi. 2017-yil.]]
2004-yilda Sankt-Peterburgdagi Davlat Ermitaj muzeyida Tom Tomsonning asarlari koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi. 2006-yilning yozida Ermitajda Jan-Pol Riopelning koʻrgazmasi ham juda muvaffaqiyatli boʻldi. 2007-yilda rassom Jeff Wol fevral oyida Moskva sanʼat biennalesida namoyish etildi; va Rossiyada 40 kechadan ortiq Kanada teatr tomoshalari Chexov teatr festivalida Robert Lepage, Kompagni Mari Chouinard, Cirque Eloize va Teatr Smit-Gilmour tomonidan sahnalashtirilib namoyish etilgan. 2007-yil Glenn Gouldning 1957-yilda Sovet Ittifoqi boʻylab gastrol safariga 50 yil toʻldi.
Kanada va rossiyalik xokkeychilar Birinchi kanal kubogi 2017 uchun oʻyindan soʻng qoʻl siqishdi. Mamlakatlarning milliy xokkey jamoalari oʻrtasida bir qator tadbirlar oʻtkazilgan; jumladan 1972-yilgi va 1974-yilgi CHL Canada/Rossia super seriyalar. Kanada xokkey ligasi oʻyinchilari va Rossiyaning jamoasining oʻsmirlar oʻrtasidagi xokkey turniri 2003-yildan beri har yili oʻtkazib kelinadi.
== Xalqaro tashkilotlarda hamkorlik ==
Kanada — Rossiya bir qator xalqaro tashkilotlarga aʼzodir, jumladan:
{|
|width == "50%" valign == top|
{| border="1" width = "95%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
|-
!width = "20%"|Tashkilot bayrogʻi
!width = "30%"|Tashkilot nomi
!width = "20%"|Kanadaning qoʻshilish sanasi
!width = "20%"|Rossiyaning qoʻshilish sanasi
|-
| [[Fayl:World Trade Organization (logo and wordmark).svg|border|center|60px]]||Jahon Savdo Tashkiloti |||1948-yil 1-yanvar|||2012-yil 22-avgust
|-
| [[Fayl:Logo-World-Bank-IBRD-IDA.svg|border|center|60px]]||Xalqaro taraqqiyot fondi|||1960-yil 24-sentyabr|||1992-yil 16-iyun
|-
| [[Fayl:International_Finance_Corporation_logo.svg|border|center|60px]]||Xalqaro moliya korporatsiyasi|||1956-yil 20-iyul |||1993-yil 12-aprel
|-
| [[Fayl:Flag of the United Nations.svg|border|center|60px]]||Birlashgan Millatlar Tashkiloti|||1945-yil 9-noyabr|||1945-yil 24-oktabr
|-
| [[Fayl:International_Telecommunication_Union_logo.svg|border|center|60px]]||Xalqaro elektraloqa ittifoqi|||1908-yil 1-iyul|||1866-yil
|-
| [[Fayl:Logo-World-Bank-IBRD-IDA.svg|border|center|60px]]|| Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki|||1945-yil 27-dekabr|||1992-yil 16-iyun
|-
| [[Fayl:Multilateral_Investment_Guarantee_Agency_logo.svg|border|center|60px]]||Koʻp tomonlama investitsiyalarni kafolatlash agentligi|||1988-yil 12-aprel|||1992-yil 29-dekabr
|-
| [[Fayl:MTCR.png|border|center|60px]]||Raketa texnologiyasini boshqarish tizimi|||1987-yil|||1995-yil
|-
| [[Fayl:Flag of UNESCO.svg|border|center|60px]]||YUNESKO||| 1946-yil 4-noyabr|||1954-yil 21-aprel
|-
| [[Fayl:OSCE_logo.svg|border|center|60px]]||Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti||| 1973-yil 25-iyun|||1992-yil
|-
| [[Fayl:Interpol (Logo).png|border|center|60px]]||Interpol (Xalqaro jinoiy politsiya tashkiloti)|||1949-yil|||1990-yil 27-sentyabr
|-
| [[Fayl:Asia-Pacific_Economic_Cooperation_nations.svg|border|center|60px]]||Osiyo Tinch okeani iqtisodiy hamkorlik forumi||| 1989-yil 6-noyabr|||1998-yil 1-noyabr
|-
| [[Fayl:CWC_Participation.svg|border|center|60px]]||Kimyoviy qurolni taqiqlash tashkiloti||| 1993-yil 13-yanvar|||1993-yil 13-yanvar
|-
| [[Fayl:Universal_Postal_Union_logo.svg|border|center|60px]]||Umumjahon pochta ittifoqi||| 1878-yil 1-iyul|||1875-yil 1-iyul
|-
|}
|}
== Xalqaro tashkilotlarga aʼzolik ==
Ikkala davlat ham Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti va Xalqaro Xokkey Federatsiyasiga oʻz aʼzoligiga ega, chunki ikkala mamlakat xokkey boʻyicha kuchli raqobatga ega.
== Shimoliy hamkorlik ==
Kanada va Rossiya Arktikadagi ikkita yirik davlatdir. Bu sohadagi faol ikki tomonlama hamkorlik bundan 35 yil oldin boshlangan. Kanada — Rossiya Mustaqil Saylov Komissiyasi Arktika Ishchi Guruhi orqali ikkala mamlakat shimoliy hamkorlik uchun istiqbolli kun tartibini yaratish uchun hamkorlikda va birgalikda ishlamoqda.
== Diplomatik munosabatlar ==
2007-yil 12-iyunda Kanada va Rossiya ikki davlat oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilganining 65 yilligini nishonladi. Kanada Rossiyada rasmiy ravishda Kanadaning Rossiyadagi elchixonasi va Vladivostokdagi faxriy konsullik tomonidan idora etiladi. Rossiya Federatsiyasining Kanadada elchixonasi, ikkita bosh konsulligi (Toronto va Monrealda) va Vankuverda faxriy konsullik mavjud. Ayni paytda Aleksandr Darchevni Rossiyaning Kanadadagi elchisi vakillik qilmoqda.
<gallery>
Canadian Embassy Moscow.jpg|Kanadaning [[Moskva]]dagi elchixonasi.
Russian Federation Consulate General in Montreal.JPG|[[Monreal]]dagi Rossiya konsulligi.
</gallery>
== Diplomatik munosabatlarning xronologiyasi ==
* 1924-yil 24-mart — Kanada SSSRni tan oldi, ammo diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan.
* 1942-yil 12-iyun — Missiya darajasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
* 1943-yil 13-noyabr — Missiyalar elchixonalarga aylantirildi.
* 1991-yil 25-dekabr — Kanada va Rossiya Federatsiyasi oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
* 2005-yil oktyabr — Rossiya-Kanada ishbilarmonlar kengashi tuzilib, oʻz faoliyatini boshladi.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* http://www.russianmontreal.ca/meetingplace/archive/0175/007.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190120123758/http://www.russianmontreal.ca/meetingplace/archive/0175/007.html |date=2019-01-20 }}
* https://web.archive.org/web/20140305044542/http://news.mail.ru/politics/17241841/
[[Turkum:Kanadaning ikki tomonlama aloqalari]]
[[Turkum:Rossiyaning ikki tomonlama aloqalari]]
[[Turkum:Xalqaro munosabatlar]]
727lj09lsdo2se4mtc8xvzecy56xd1z
5995906
5995905
2026-04-14T09:22:54Z
KWiki78
246724
5995906
wikitext
text/x-wiki
{{Xalqaro munosabatlar|Nomi= Kanada — Rossiya munosabatlari|Mamlakat1=Kanada|Mamlakat2=Rossiya|Tasvir=Canada_Russia_Locator.png|Rang1=green|Rang2=orange|vakolatxona1=[[Kanada]] elchixonasi [[Moskva]]da. |vakolatxona2=[[Rossiya]] elchixonasi [[Ottava]]da.|elchisarlavha1=Kanadaning Rossiyadagi elchisi Alison LeClaire|elchi1=|elchisarlavha2= Rossiyaning Kanadadagi elchisi Alexander Darchiev.
}}
'''Kanada — Rossiya munosabatlari ''' - [[Kanada]] va [[Rossiya]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlardir.
== Mamlakatni taqqoslash ==
{| class="wikitable"
|-
!
! '''{{flagicon|Canada}}''' Kanada
! '''{{flagicon|Russia}}''' Rossiya
|-
| '''Bayroq'''
| style="text-align:center" |{{Flagdeco|Canada|size=140px}}
| style="text-align:center" |{{Flagdeco|Russia|size=160px}}
|-
| '''Gerb'''
| style="text-align:center" |[[Fayl:Royal Coat of arms of Canada.svg|157x157px]]
| style="text-align:center" |[[Fayl:Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg|157x157px]]
|-
| '''[[List of countries and dependencies by area|Maydoni]]'''
| 9,984,670 km<sup>2</sup>
| 17,098,246 km<sup>2</sup>
|-
| '''[[List of countries by population|Aholisi]]'''
| 37,894,799
| 146,745,098
|-
| '''[[List of sovereign states and dependent territories by population density|Aholi zichligi]]'''
| 3.9/km<sup>2</sup>
|8.4/km<sup>2</sup>
|-
| '''[[List of national capitals|Poytaxti]]'''
| [[Ottava]]
| [[Moskva]]
|-
| '''Katta shahri'''
| [[Toronto]]
| [[Moskva]]
|-
| '''Boshqaruv shakli'''
| [[Federalizm|Federal]] [[Yarim prezidentlik tizimi|parlament]] [[konstitutsiyaviy monarxiya]]
| [[Federalizm|Federal]] [[Yarim prezidentlik tizimi|yarim prezidentlik]] konstitutsiyaviy respublika
|-
| '''Birinchi davlat rahbari'''
| [[Qirolicha Victoria]]
| [[Boris Yelsin]]
|-
| '''Hozirgi rahbari'''
| [[Charles III| Charles III]] (monarx, davlat rahbari; Meri Saymon vakili, general-gubernator<ref>{{veb manbasi|last=General|first=Office of the Secretary to the Governor|date=6-iyul 2021-yil|title=Biography|url=https://www.gg.ca/en/governor-general/governor-general-mary-simon/biography|access-date=2021-08-26|website=The Governor General of Canada|arxivsana=2021-08-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815132845/https://www.gg.ca/en/governor-general/governor-general-mary-simon/biography}}</ref>])<br />[[Justin Trudeau]] (bosh vazir, hukumat rahbari)
| [[Vladimir Putin]] (prezident, davlat rahbari)
[[Mixail Mishustin]] (bosh vazir, hukumat rahbari)
|-
|'''Rasmiy tili'''
|[[English language|Ingliz tili]] va [[French language|Fransuz tili]]
|[[Russian language|Rus tili]]
|-
| '''YaIM (nominal)'''
| $1.713 trillion ($46,233 aholi jon boshiga)
| [[United States dollar|$]]1.658 trillion ($11,289 aholi jon boshiga)
|-4.322
| '''YaIM (PPP)'''
| $1.797 trillion ($52,144 aholi jon boshiga)
| [[United States dollar|$]]4.176 trillion ($30,820 aholi jon boshiga)
|-
| '''Inson taraqqiyot indeksi'''
| 0.922 (<span style="color:#006000;">juda yuqori</span>)
| 0.824 (<span style="color:#006000;">juda yuqori</span>)
|-
| '''Harbiy xarajatlar'''
| $22.2 mlrd (YaIM ning 1.2 % i)
| [[United States dollar|$]]65.1 mlrd (YaIM ning 3.9 % i)
|}
== Tarixi ==
NEP yillarida Sovet-Kanada-Amerika qoʻshma korxonasi, Rossiya-Kanada-Amerika yoʻlovchilar agentligi bir necha yil ishlagan. 1931-yilda Kanada baʼzi sovet tovarlari importiga embargo qoʻydi; bunga javoban Sovet hukumati Kanada bilan savdo aloqalarini toʻxtatdi: [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va Kanada oʻrtasidagi savdo urushi 1936-yilgacha davom etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/doc/729046|sarlavha=Ъ-Деньги — Оборона от оборота<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=13-noyabr 2011-yil|arxivsana=17-dekabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121217053114/http://www.kommersant.ru/doc/729046}}</ref>.
== Hozirgi davr ==
=== 2000-yillarning boshlari ===
[[Fayl:Olive_M._and_George_W._Grier_Houses,_Montreal_5.jpg|thumb| Rossiyaning Monrealdagi konsulligi]]
Soʻnggi yillarda Rossiya-Kanada hamkorligi yangi shakl va yoʻnalishlar bilan sezilarli muvaffaqiyatlarga erishdi.
Koʻp jihatdan, bu eng yuqori darajadagi intensiv aloqalar tufayli amalga oshdi. 2000-yil dekabr oyida [[Rossiya prezidenti|Rossiya Prezidenti]] Vladimir Putinning Kanadaga rasmiy tashrifi boʻlib oʻtdi. 2001-yil iyul, 2002-yil fevral, 2003-yil may va 2004-yil oktyabr oylarida Kanada Bosh vaziri Rossiyaga tashrif buyurdi. Ikki davlat rahbarlarining turli xalqaro forumlar doirasidagi uchrashuvlarini muntazam oʻtkazish amaliyoti yoʻlga qoʻyilgan. Oxirgisi 2006-yil 15-iyulda Sankt-Peterburgdagi [[Katta sakkizlik|G8]] sammiti davomida boʻlib oʻtgan.
Tashqi ishlar vazirlari doimiy aloqada boʻlib, xalqaro forumlarda — [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] sessiyalarida, G8 tadbirlarida muntazam uchrashib turadilar. 2004-yil sentyabr oyida Kanada tashqi ishlar vaziri Rossiyaga amaliy tashrif bilan keldi. Rossiya tashqi ishlar vaziri [[Sergey Lavrov]] 2006-yilning mart oyida Ottavaga tashrif buyurdi va Kanada tashqi ishlar vaziri P.Makkey va Kanada Bosh vaziri S.Xarper bilan uchrashuvlar oʻtkazdi. TIVlararo maslahatlashuvlar doimiy asosda strategik barqarorlik, terrorizmga qarshi kurash va mintaqaviy masalalar boʻyicha oʻtkazilmoqda. 2004-yil may oyida Ottavada xalqaro xavfsizlik masalalari boʻyicha tashqi ishlar vazirlarining birinchi oʻrinbosarlari darajasidagi maslahatlashuvlarning navbatdagi uchrahuvi boʻlib oʻtdi. 2005-yil 24-noyabrda Moskvada terrorizm, uyushgan jinoyatchilik, noqonuniy migratsiya va giyohvand moddalar savdosiga qarshi kurash boʻyicha va Transmilliy uyushgan jinoyatchilik — Kanada Tashqi ishlar vazirligining jinoyatchilik va xalqaro terrorizm boʻyicha katta koordinatori) ikki davlat manfaatdor idoralari vakillari ishtirokida maslahatlashuvlarning navbatdagi hamkorligi boʻlib oʻtdi. Mazkur formatdagi navbatdagi uchrashuv Rim/Lion guruhining Moskvadagi yigʻilishi doirasida (2005-yilning 13-16-fevral kunlari) oʻtkazildi. 21-fevral Moskvada Rossiya va Kanada tashqi ishlar vazirlari oʻrinbosarlari darajasidagi muloqotlar boʻlib oʻtdi.
[[File:The_Soviet_Union_1988_CPA_5953_stamp_(Soviet–Canadian_1988_Polar_Bridge_Expedition._Flags,_skis_and_globe).jpg|250px|thumb|Sovet-Kanada qutb ekspeditsiyasi xotirasiga bagʻishlangan 1988-yilgi sovet markasi.]]
=== 2014-yildan — hozirgi kungacha ===
Munosabatlarning yomonlashuvi Ukrainada hokimiyat almashganidan va [[Qrim anneksiyasi|Qrimning Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinishidan]] keyin yuz berdi. Kanada rahbariyati Moskvada boʻlib oʻtayotgan Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 70 yilligini nishonlashga bagʻishlangan tantanalarda ishtirok etishdan bosh tortdi. Kanada Rossiya, uning tashkilotlari va ayrim fuqarolariga qarshi bir necha bor sanksiyalar kiritgan. Kanadaning sanksiyalar roʻyxatiga 200 dan ortiq Rossiya kompaniyalari va tashkilotlari, shuningdek, jismoniy shaxslar kiradi<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/1055587?page=4|sarlavha=ТАСС: Международная панорама — Все санкции Запада против России<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=19-mart 2016-yil|arxivsana=11-aprel 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160411224905/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/1055587?page=4}}</ref>.
2022-yilning 27-aprelida Kanada parlamenti parlamentariylar palatasida Rossiyaning Ukrainadagi harakatlarini genotsid deb tan olish uchun ovoz berdi<ref name=nprgeno>{{veb manbasi|url=https://www.npr.org/2022/04/28/1095272683/canada-russia-genocide-ukraine|title=Canada's House backs a motion recognizing Russia's actions in Ukraine as genocide|publisher=NPR|date=28-aprel 2022-yil}}</ref>. Kanada tomonidan kiritilgan sanksiyalarga javoban Rossiya koʻplab kanadalik amaldorlarga, jumladan, Bosh vazir Jastin Tryudo va bir qancha provinsiya bosh vazirlariga mamlakatga kirishni taqiqladi<ref name=ruban>{{veb manbasi|url=https://www.ctvnews.ca/politics/russia-sanctions-61-more-canadians-including-top-trudeau-staffers-premiers-mayors-and-journalists-1.5870530|title=Russia sanctions 61 more Canadians, including top Trudeau staffers, premiers, mayors and journalists |publisher=CTV|date=21-aprel 2022-yil}}</ref><ref name="aa313">{{yangiliklar manbasi |title=Russia sanctions 313 Canadians, including Prime Minister Justin Trudeau |url=https://www.aa.com.tr/en/russia-ukraine-war/russia-sanctions-313-canadians-including-prime-minister-justin-trudeau/2536256 |publisher=Anadolu Agency |date=15-mart 2022-yil}}</ref>.
== Madaniy aloqalar ==
Madaniyat sohasida mamlakatlar keng hamkorlikni yoʻlga qoʻygan. Rossiyada tez rivojlanayotgan bozor Kanada madaniy tovarlari va xizmatlari uchun yangi imkoniyatlarni taqdim etadi. Ixtisoslashtirilgan kinofestivallar, kitob yarmarkalari, madaniy koʻrgazmalar, spektakl va koʻrgazmalar uyushtirilib, ijtimoiy qadriyatlarni oʻtkazuvchi vosita sifatida koʻrilmoqda. Kanadaning Rossiya bilan madaniy aloqalari, ayniqsa, sobiq general-gubernator Adrien Klarksonning 2003-yil kuzida Rossiyaga davlat tashrifi ortidan, madaniy sohadagi taniqli kanadaliklar delegatsiyasi rossiyalik hamkasblari bilan uzoq muddatli aloqalarni oʻrnatganidan soʻng, tobora faollashmoqda.
[[File:Vladimir_Putin_at_APEC_Summit_in_Australia_7-9_September_2007-15.jpg|250px|thumb|Kanada bosh vaziri Stiven Xarper va Rossiya prezidenti Vladimir Putin APECning boshqa nufuzli vakillari bilan. 2007-yil sentyabr.]]
Rus romantik bastakorlarining musiqasi, xususan, Chaykovskiy, Mussorgskiy, Raxmaninov va Glinka, Borodin, Rimskiy-Korsakov, Skryabin hamda Glazunov — XX asrda Kanada tomoshabinlari orasida juda mashhur edi. Stravinskiy 1900-yildan keyin rus musiqasi dunyoga tanitdi, biroq bir qancha sovet bastakorlari — xususan Prokofyev, Shostakovich va kamdan-kam hollarda Kabalevskiy — Kanada dasturlarida doimiy ravishda namoyish etildi. Kabalevskiy Kanadaga 1978-yilda (va bundan oldin bir necha marta) tashrif buyurgan, ammo oʻsha yilga kelib Kanada bastakorlarining na erta, na yaqindagi asarlari Sovet repertuariga kiritilmagan, lekin kanadalik sanʼatkorlar SSSRga tashrif buyurganlarida bunday asarlarni vaqti-vaqti bilan ijro etishgan. 1977-yilning kuzida bastakor Garri Somers va Kanada musiqa markazi xodimi Jon Piter Li Roberts SSSRda ikki hafta davomida Sovet kompozitorlari uyushmasi aʼzolari, ijrochilar va tanqidchilar bilan uchrashib, ular uchun Kanada asarlarining yozuvlarini ijro etishdi. 1978-yilda sovet bastakori va pianinochi Andrey Eshpai CMCCentrega tashrif buyurgan.
[[File:2017_C1C_-_RUS_v_CAN_-_08.jpg|250px|thumb|Kanada va rossiyalik xokkeychilar o‘yindan so‘ng qo‘l siqishdi. 2017-yil.]]
2004-yilda Sankt-Peterburgdagi Davlat Ermitaj muzeyida Tom Tomsonning asarlari koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi. 2006-yilning yozida Ermitajda Jan-Pol Riopelning koʻrgazmasi ham juda muvaffaqiyatli boʻldi. 2007-yilda rassom Jeff Wol fevral oyida Moskva sanʼat biennalesida namoyish etildi; va Rossiyada 40 kechadan ortiq Kanada teatr tomoshalari Chexov teatr festivalida Robert Lepage, Kompagni Mari Chouinard, Cirque Eloize va Teatr Smit-Gilmour tomonidan sahnalashtirilib namoyish etilgan. 2007-yil Glenn Gouldning 1957-yilda Sovet Ittifoqi boʻylab gastrol safariga 50 yil toʻldi.
Kanada va rossiyalik xokkeychilar Birinchi kanal kubogi 2017 uchun oʻyindan soʻng qoʻl siqishdi. Mamlakatlarning milliy xokkey jamoalari oʻrtasida bir qator tadbirlar oʻtkazilgan; jumladan 1972-yilgi va 1974-yilgi CHL Canada/Rossia super seriyalar. Kanada xokkey ligasi oʻyinchilari va Rossiyaning jamoasining oʻsmirlar oʻrtasidagi xokkey turniri 2003-yildan beri har yili oʻtkazib kelinadi.
== Xalqaro tashkilotlarda hamkorlik ==
Kanada — Rossiya bir qator xalqaro tashkilotlarga aʼzodir, jumladan:
{|
|width == "50%" valign == top|
{| border="1" width = "95%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
|-
!width = "20%"|Tashkilot bayrogʻi
!width = "30%"|Tashkilot nomi
!width = "20%"|Kanadaning qoʻshilish sanasi
!width = "20%"|Rossiyaning qoʻshilish sanasi
|-
| [[Fayl:World Trade Organization (logo and wordmark).svg|border|center|60px]]||Jahon Savdo Tashkiloti |||1948-yil 1-yanvar|||2012-yil 22-avgust
|-
| [[Fayl:Logo-World-Bank-IBRD-IDA.svg|border|center|60px]]||Xalqaro taraqqiyot fondi|||1960-yil 24-sentyabr|||1992-yil 16-iyun
|-
| [[Fayl:International_Finance_Corporation_logo.svg|border|center|60px]]||Xalqaro moliya korporatsiyasi|||1956-yil 20-iyul |||1993-yil 12-aprel
|-
| [[Fayl:Flag of the United Nations.svg|border|center|60px]]||Birlashgan Millatlar Tashkiloti|||1945-yil 9-noyabr|||1945-yil 24-oktabr
|-
| [[Fayl:International_Telecommunication_Union_logo.svg|border|center|60px]]||Xalqaro elektraloqa ittifoqi|||1908-yil 1-iyul|||1866-yil
|-
| [[Fayl:Logo-World-Bank-IBRD-IDA.svg|border|center|60px]]|| Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki|||1945-yil 27-dekabr|||1992-yil 16-iyun
|-
| [[Fayl:Multilateral_Investment_Guarantee_Agency_logo.svg|border|center|60px]]||Koʻp tomonlama investitsiyalarni kafolatlash agentligi|||1988-yil 12-aprel|||1992-yil 29-dekabr
|-
| [[Fayl:MTCR.png|border|center|60px]]||Raketa texnologiyasini boshqarish tizimi|||1987-yil|||1995-yil
|-
| [[Fayl:Flag of UNESCO.svg|border|center|60px]]||YUNESKO||| 1946-yil 4-noyabr|||1954-yil 21-aprel
|-
| [[Fayl:OSCE_logo.svg|border|center|60px]]||Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti||| 1973-yil 25-iyun|||1992-yil
|-
| [[Fayl:Interpol (Logo).png|border|center|60px]]||Interpol (Xalqaro jinoiy politsiya tashkiloti)|||1949-yil|||1990-yil 27-sentyabr
|-
| [[Fayl:Asia-Pacific_Economic_Cooperation_nations.svg|border|center|60px]]||Osiyo Tinch okeani iqtisodiy hamkorlik forumi||| 1989-yil 6-noyabr|||1998-yil 1-noyabr
|-
| [[Fayl:CWC_Participation.svg|border|center|60px]]||Kimyoviy qurolni taqiqlash tashkiloti||| 1993-yil 13-yanvar|||1993-yil 13-yanvar
|-
| [[Fayl:Universal_Postal_Union_logo.svg|border|center|60px]]||Umumjahon pochta ittifoqi||| 1878-yil 1-iyul|||1875-yil 1-iyul
|-
|}
|}
== Xalqaro tashkilotlarga aʼzolik ==
Ikkala davlat ham Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti va Xalqaro Xokkey Federatsiyasiga oʻz aʼzoligiga ega, chunki ikkala mamlakat xokkey boʻyicha kuchli raqobatga ega.
== Shimoliy hamkorlik ==
Kanada va Rossiya Arktikadagi ikkita yirik davlatdir. Bu sohadagi faol ikki tomonlama hamkorlik bundan 35 yil oldin boshlangan. Kanada — Rossiya Mustaqil Saylov Komissiyasi Arktika Ishchi Guruhi orqali ikkala mamlakat shimoliy hamkorlik uchun istiqbolli kun tartibini yaratish uchun hamkorlikda va birgalikda ishlamoqda.
== Diplomatik munosabatlar ==
2007-yil 12-iyunda Kanada va Rossiya ikki davlat oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilganining 65 yilligini nishonladi. Kanada Rossiyada rasmiy ravishda Kanadaning Rossiyadagi elchixonasi va Vladivostokdagi faxriy konsullik tomonidan idora etiladi. Rossiya Federatsiyasining Kanadada elchixonasi, ikkita bosh konsulligi (Toronto va Monrealda) va Vankuverda faxriy konsullik mavjud. Ayni paytda Aleksandr Darchevni Rossiyaning Kanadadagi elchisi vakillik qilmoqda.
<gallery>
Canadian Embassy Moscow.jpg|Kanadaning [[Moskva]]dagi elchixonasi.
Russian Federation Consulate General in Montreal.JPG|[[Monreal]]dagi Rossiya konsulligi.
</gallery>
== Diplomatik munosabatlarning xronologiyasi ==
* 1924-yil 24-mart — Kanada SSSRni tan oldi, ammo diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan.
* 1942-yil 12-iyun — Missiya darajasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
* 1943-yil 13-noyabr — Missiyalar elchixonalarga aylantirildi.
* 1991-yil 25-dekabr — Kanada va Rossiya Federatsiyasi oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
* 2005-yil oktyabr — Rossiya-Kanada ishbilarmonlar kengashi tuzilib, oʻz faoliyatini boshladi.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* http://www.russianmontreal.ca/meetingplace/archive/0175/007.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190120123758/http://www.russianmontreal.ca/meetingplace/archive/0175/007.html |date=2019-01-20 }}
* https://web.archive.org/web/20140305044542/http://news.mail.ru/politics/17241841/
[[Turkum:Kanadaning ikki tomonlama aloqalari]]
[[Turkum:Rossiyaning ikki tomonlama aloqalari]]
[[Turkum:Xalqaro munosabatlar]]
4xr1z7l426xwuzcv8f0pq7swhdt82wj
5995907
5995906
2026-04-14T09:23:08Z
KWiki78
246724
5995907
wikitext
text/x-wiki
{{Xalqaro munosabatlar|Nomi= Kanada — Rossiya munosabatlari|Mamlakat1=Kanada|Mamlakat2=Rossiya|Tasvir=Canada_Russia_Locator.png|Rang1=green|Rang2=orange|vakolatxona1=[[Kanada]] elchixonasi [[Moskva]]da. |vakolatxona2=[[Rossiya]] elchixonasi [[Ottava]]da.|elchisarlavha1=Kanadaning Rossiyadagi elchisi Alison LeClaire|elchi1=|elchisarlavha2= Rossiyaning Kanadadagi elchisi Alexander Darchiev.
}}
'''Kanada — Rossiya munosabatlari''' – [[Kanada]] va [[Rossiya]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlardir.
== Mamlakatni taqqoslash ==
{| class="wikitable"
|-
!
! '''{{flagicon|Canada}}''' Kanada
! '''{{flagicon|Russia}}''' Rossiya
|-
| '''Bayroq'''
| style="text-align:center" |{{Flagdeco|Canada|size=140px}}
| style="text-align:center" |{{Flagdeco|Russia|size=160px}}
|-
| '''Gerb'''
| style="text-align:center" |[[Fayl:Royal Coat of arms of Canada.svg|157x157px]]
| style="text-align:center" |[[Fayl:Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg|157x157px]]
|-
| '''[[List of countries and dependencies by area|Maydoni]]'''
| 9,984,670 km<sup>2</sup>
| 17,098,246 km<sup>2</sup>
|-
| '''[[List of countries by population|Aholisi]]'''
| 37,894,799
| 146,745,098
|-
| '''[[List of sovereign states and dependent territories by population density|Aholi zichligi]]'''
| 3.9/km<sup>2</sup>
|8.4/km<sup>2</sup>
|-
| '''[[List of national capitals|Poytaxti]]'''
| [[Ottava]]
| [[Moskva]]
|-
| '''Katta shahri'''
| [[Toronto]]
| [[Moskva]]
|-
| '''Boshqaruv shakli'''
| [[Federalizm|Federal]] [[Yarim prezidentlik tizimi|parlament]] [[konstitutsiyaviy monarxiya]]
| [[Federalizm|Federal]] [[Yarim prezidentlik tizimi|yarim prezidentlik]] konstitutsiyaviy respublika
|-
| '''Birinchi davlat rahbari'''
| [[Qirolicha Victoria]]
| [[Boris Yelsin]]
|-
| '''Hozirgi rahbari'''
| [[Charles III| Charles III]] (monarx, davlat rahbari; Meri Saymon vakili, general-gubernator<ref>{{veb manbasi|last=General|first=Office of the Secretary to the Governor|date=6-iyul 2021-yil|title=Biography|url=https://www.gg.ca/en/governor-general/governor-general-mary-simon/biography|access-date=2021-08-26|website=The Governor General of Canada|arxivsana=2021-08-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210815132845/https://www.gg.ca/en/governor-general/governor-general-mary-simon/biography}}</ref>])<br />[[Justin Trudeau]] (bosh vazir, hukumat rahbari)
| [[Vladimir Putin]] (prezident, davlat rahbari)
[[Mixail Mishustin]] (bosh vazir, hukumat rahbari)
|-
|'''Rasmiy tili'''
|[[English language|Ingliz tili]] va [[French language|Fransuz tili]]
|[[Russian language|Rus tili]]
|-
| '''YaIM (nominal)'''
| $1.713 trillion ($46,233 aholi jon boshiga)
| [[United States dollar|$]]1.658 trillion ($11,289 aholi jon boshiga)
|-4.322
| '''YaIM (PPP)'''
| $1.797 trillion ($52,144 aholi jon boshiga)
| [[United States dollar|$]]4.176 trillion ($30,820 aholi jon boshiga)
|-
| '''Inson taraqqiyot indeksi'''
| 0.922 (<span style="color:#006000;">juda yuqori</span>)
| 0.824 (<span style="color:#006000;">juda yuqori</span>)
|-
| '''Harbiy xarajatlar'''
| $22.2 mlrd (YaIM ning 1.2 % i)
| [[United States dollar|$]]65.1 mlrd (YaIM ning 3.9 % i)
|}
== Tarixi ==
NEP yillarida Sovet-Kanada-Amerika qoʻshma korxonasi, Rossiya-Kanada-Amerika yoʻlovchilar agentligi bir necha yil ishlagan. 1931-yilda Kanada baʼzi sovet tovarlari importiga embargo qoʻydi; bunga javoban Sovet hukumati Kanada bilan savdo aloqalarini toʻxtatdi: [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va Kanada oʻrtasidagi savdo urushi 1936-yilgacha davom etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kommersant.ru/doc/729046|sarlavha=Ъ-Деньги — Оборона от оборота<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=13-noyabr 2011-yil|arxivsana=17-dekabr 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121217053114/http://www.kommersant.ru/doc/729046}}</ref>.
== Hozirgi davr ==
=== 2000-yillarning boshlari ===
[[Fayl:Olive_M._and_George_W._Grier_Houses,_Montreal_5.jpg|thumb| Rossiyaning Monrealdagi konsulligi]]
Soʻnggi yillarda Rossiya-Kanada hamkorligi yangi shakl va yoʻnalishlar bilan sezilarli muvaffaqiyatlarga erishdi.
Koʻp jihatdan, bu eng yuqori darajadagi intensiv aloqalar tufayli amalga oshdi. 2000-yil dekabr oyida [[Rossiya prezidenti|Rossiya Prezidenti]] Vladimir Putinning Kanadaga rasmiy tashrifi boʻlib oʻtdi. 2001-yil iyul, 2002-yil fevral, 2003-yil may va 2004-yil oktyabr oylarida Kanada Bosh vaziri Rossiyaga tashrif buyurdi. Ikki davlat rahbarlarining turli xalqaro forumlar doirasidagi uchrashuvlarini muntazam oʻtkazish amaliyoti yoʻlga qoʻyilgan. Oxirgisi 2006-yil 15-iyulda Sankt-Peterburgdagi [[Katta sakkizlik|G8]] sammiti davomida boʻlib oʻtgan.
Tashqi ishlar vazirlari doimiy aloqada boʻlib, xalqaro forumlarda — [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] sessiyalarida, G8 tadbirlarida muntazam uchrashib turadilar. 2004-yil sentyabr oyida Kanada tashqi ishlar vaziri Rossiyaga amaliy tashrif bilan keldi. Rossiya tashqi ishlar vaziri [[Sergey Lavrov]] 2006-yilning mart oyida Ottavaga tashrif buyurdi va Kanada tashqi ishlar vaziri P.Makkey va Kanada Bosh vaziri S.Xarper bilan uchrashuvlar oʻtkazdi. TIVlararo maslahatlashuvlar doimiy asosda strategik barqarorlik, terrorizmga qarshi kurash va mintaqaviy masalalar boʻyicha oʻtkazilmoqda. 2004-yil may oyida Ottavada xalqaro xavfsizlik masalalari boʻyicha tashqi ishlar vazirlarining birinchi oʻrinbosarlari darajasidagi maslahatlashuvlarning navbatdagi uchrahuvi boʻlib oʻtdi. 2005-yil 24-noyabrda Moskvada terrorizm, uyushgan jinoyatchilik, noqonuniy migratsiya va giyohvand moddalar savdosiga qarshi kurash boʻyicha va Transmilliy uyushgan jinoyatchilik — Kanada Tashqi ishlar vazirligining jinoyatchilik va xalqaro terrorizm boʻyicha katta koordinatori) ikki davlat manfaatdor idoralari vakillari ishtirokida maslahatlashuvlarning navbatdagi hamkorligi boʻlib oʻtdi. Mazkur formatdagi navbatdagi uchrashuv Rim/Lion guruhining Moskvadagi yigʻilishi doirasida (2005-yilning 13-16-fevral kunlari) oʻtkazildi. 21-fevral Moskvada Rossiya va Kanada tashqi ishlar vazirlari oʻrinbosarlari darajasidagi muloqotlar boʻlib oʻtdi.
[[File:The_Soviet_Union_1988_CPA_5953_stamp_(Soviet–Canadian_1988_Polar_Bridge_Expedition._Flags,_skis_and_globe).jpg|250px|thumb|Sovet-Kanada qutb ekspeditsiyasi xotirasiga bagʻishlangan 1988-yilgi sovet markasi.]]
=== 2014-yildan — hozirgi kungacha ===
Munosabatlarning yomonlashuvi Ukrainada hokimiyat almashganidan va [[Qrim anneksiyasi|Qrimning Rossiya Federatsiyasi tomonidan anneksiya qilinishidan]] keyin yuz berdi. Kanada rahbariyati Moskvada boʻlib oʻtayotgan Ulugʻ Vatan urushidagi Gʻalabaning 70 yilligini nishonlashga bagʻishlangan tantanalarda ishtirok etishdan bosh tortdi. Kanada Rossiya, uning tashkilotlari va ayrim fuqarolariga qarshi bir necha bor sanksiyalar kiritgan. Kanadaning sanksiyalar roʻyxatiga 200 dan ortiq Rossiya kompaniyalari va tashkilotlari, shuningdek, jismoniy shaxslar kiradi<ref>{{Veb manbasi|url=http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/1055587?page=4|sarlavha=ТАСС: Международная панорама — Все санкции Запада против России<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=19-mart 2016-yil|arxivsana=11-aprel 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160411224905/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/1055587?page=4}}</ref>.
2022-yilning 27-aprelida Kanada parlamenti parlamentariylar palatasida Rossiyaning Ukrainadagi harakatlarini genotsid deb tan olish uchun ovoz berdi<ref name=nprgeno>{{veb manbasi|url=https://www.npr.org/2022/04/28/1095272683/canada-russia-genocide-ukraine|title=Canada's House backs a motion recognizing Russia's actions in Ukraine as genocide|publisher=NPR|date=28-aprel 2022-yil}}</ref>. Kanada tomonidan kiritilgan sanksiyalarga javoban Rossiya koʻplab kanadalik amaldorlarga, jumladan, Bosh vazir Jastin Tryudo va bir qancha provinsiya bosh vazirlariga mamlakatga kirishni taqiqladi<ref name=ruban>{{veb manbasi|url=https://www.ctvnews.ca/politics/russia-sanctions-61-more-canadians-including-top-trudeau-staffers-premiers-mayors-and-journalists-1.5870530|title=Russia sanctions 61 more Canadians, including top Trudeau staffers, premiers, mayors and journalists |publisher=CTV|date=21-aprel 2022-yil}}</ref><ref name="aa313">{{yangiliklar manbasi |title=Russia sanctions 313 Canadians, including Prime Minister Justin Trudeau |url=https://www.aa.com.tr/en/russia-ukraine-war/russia-sanctions-313-canadians-including-prime-minister-justin-trudeau/2536256 |publisher=Anadolu Agency |date=15-mart 2022-yil}}</ref>.
== Madaniy aloqalar ==
Madaniyat sohasida mamlakatlar keng hamkorlikni yoʻlga qoʻygan. Rossiyada tez rivojlanayotgan bozor Kanada madaniy tovarlari va xizmatlari uchun yangi imkoniyatlarni taqdim etadi. Ixtisoslashtirilgan kinofestivallar, kitob yarmarkalari, madaniy koʻrgazmalar, spektakl va koʻrgazmalar uyushtirilib, ijtimoiy qadriyatlarni oʻtkazuvchi vosita sifatida koʻrilmoqda. Kanadaning Rossiya bilan madaniy aloqalari, ayniqsa, sobiq general-gubernator Adrien Klarksonning 2003-yil kuzida Rossiyaga davlat tashrifi ortidan, madaniy sohadagi taniqli kanadaliklar delegatsiyasi rossiyalik hamkasblari bilan uzoq muddatli aloqalarni oʻrnatganidan soʻng, tobora faollashmoqda.
[[File:Vladimir_Putin_at_APEC_Summit_in_Australia_7-9_September_2007-15.jpg|250px|thumb|Kanada bosh vaziri Stiven Xarper va Rossiya prezidenti Vladimir Putin APECning boshqa nufuzli vakillari bilan. 2007-yil sentyabr.]]
Rus romantik bastakorlarining musiqasi, xususan, Chaykovskiy, Mussorgskiy, Raxmaninov va Glinka, Borodin, Rimskiy-Korsakov, Skryabin hamda Glazunov — XX asrda Kanada tomoshabinlari orasida juda mashhur edi. Stravinskiy 1900-yildan keyin rus musiqasi dunyoga tanitdi, biroq bir qancha sovet bastakorlari — xususan Prokofyev, Shostakovich va kamdan-kam hollarda Kabalevskiy — Kanada dasturlarida doimiy ravishda namoyish etildi. Kabalevskiy Kanadaga 1978-yilda (va bundan oldin bir necha marta) tashrif buyurgan, ammo oʻsha yilga kelib Kanada bastakorlarining na erta, na yaqindagi asarlari Sovet repertuariga kiritilmagan, lekin kanadalik sanʼatkorlar SSSRga tashrif buyurganlarida bunday asarlarni vaqti-vaqti bilan ijro etishgan. 1977-yilning kuzida bastakor Garri Somers va Kanada musiqa markazi xodimi Jon Piter Li Roberts SSSRda ikki hafta davomida Sovet kompozitorlari uyushmasi aʼzolari, ijrochilar va tanqidchilar bilan uchrashib, ular uchun Kanada asarlarining yozuvlarini ijro etishdi. 1978-yilda sovet bastakori va pianinochi Andrey Eshpai CMCCentrega tashrif buyurgan.
[[File:2017_C1C_-_RUS_v_CAN_-_08.jpg|250px|thumb|Kanada va rossiyalik xokkeychilar o‘yindan so‘ng qo‘l siqishdi. 2017-yil.]]
2004-yilda Sankt-Peterburgdagi Davlat Ermitaj muzeyida Tom Tomsonning asarlari koʻrgazmasi boʻlib oʻtdi. 2006-yilning yozida Ermitajda Jan-Pol Riopelning koʻrgazmasi ham juda muvaffaqiyatli boʻldi. 2007-yilda rassom Jeff Wol fevral oyida Moskva sanʼat biennalesida namoyish etildi; va Rossiyada 40 kechadan ortiq Kanada teatr tomoshalari Chexov teatr festivalida Robert Lepage, Kompagni Mari Chouinard, Cirque Eloize va Teatr Smit-Gilmour tomonidan sahnalashtirilib namoyish etilgan. 2007-yil Glenn Gouldning 1957-yilda Sovet Ittifoqi boʻylab gastrol safariga 50 yil toʻldi.
Kanada va rossiyalik xokkeychilar Birinchi kanal kubogi 2017 uchun oʻyindan soʻng qoʻl siqishdi. Mamlakatlarning milliy xokkey jamoalari oʻrtasida bir qator tadbirlar oʻtkazilgan; jumladan 1972-yilgi va 1974-yilgi CHL Canada/Rossia super seriyalar. Kanada xokkey ligasi oʻyinchilari va Rossiyaning jamoasining oʻsmirlar oʻrtasidagi xokkey turniri 2003-yildan beri har yili oʻtkazib kelinadi.
== Xalqaro tashkilotlarda hamkorlik ==
Kanada — Rossiya bir qator xalqaro tashkilotlarga aʼzodir, jumladan:
{|
|width == "50%" valign == top|
{| border="1" width = "95%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;"
|-
!width = "20%"|Tashkilot bayrogʻi
!width = "30%"|Tashkilot nomi
!width = "20%"|Kanadaning qoʻshilish sanasi
!width = "20%"|Rossiyaning qoʻshilish sanasi
|-
| [[Fayl:World Trade Organization (logo and wordmark).svg|border|center|60px]]||Jahon Savdo Tashkiloti |||1948-yil 1-yanvar|||2012-yil 22-avgust
|-
| [[Fayl:Logo-World-Bank-IBRD-IDA.svg|border|center|60px]]||Xalqaro taraqqiyot fondi|||1960-yil 24-sentyabr|||1992-yil 16-iyun
|-
| [[Fayl:International_Finance_Corporation_logo.svg|border|center|60px]]||Xalqaro moliya korporatsiyasi|||1956-yil 20-iyul |||1993-yil 12-aprel
|-
| [[Fayl:Flag of the United Nations.svg|border|center|60px]]||Birlashgan Millatlar Tashkiloti|||1945-yil 9-noyabr|||1945-yil 24-oktabr
|-
| [[Fayl:International_Telecommunication_Union_logo.svg|border|center|60px]]||Xalqaro elektraloqa ittifoqi|||1908-yil 1-iyul|||1866-yil
|-
| [[Fayl:Logo-World-Bank-IBRD-IDA.svg|border|center|60px]]|| Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki|||1945-yil 27-dekabr|||1992-yil 16-iyun
|-
| [[Fayl:Multilateral_Investment_Guarantee_Agency_logo.svg|border|center|60px]]||Koʻp tomonlama investitsiyalarni kafolatlash agentligi|||1988-yil 12-aprel|||1992-yil 29-dekabr
|-
| [[Fayl:MTCR.png|border|center|60px]]||Raketa texnologiyasini boshqarish tizimi|||1987-yil|||1995-yil
|-
| [[Fayl:Flag of UNESCO.svg|border|center|60px]]||YUNESKO||| 1946-yil 4-noyabr|||1954-yil 21-aprel
|-
| [[Fayl:OSCE_logo.svg|border|center|60px]]||Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti||| 1973-yil 25-iyun|||1992-yil
|-
| [[Fayl:Interpol (Logo).png|border|center|60px]]||Interpol (Xalqaro jinoiy politsiya tashkiloti)|||1949-yil|||1990-yil 27-sentyabr
|-
| [[Fayl:Asia-Pacific_Economic_Cooperation_nations.svg|border|center|60px]]||Osiyo Tinch okeani iqtisodiy hamkorlik forumi||| 1989-yil 6-noyabr|||1998-yil 1-noyabr
|-
| [[Fayl:CWC_Participation.svg|border|center|60px]]||Kimyoviy qurolni taqiqlash tashkiloti||| 1993-yil 13-yanvar|||1993-yil 13-yanvar
|-
| [[Fayl:Universal_Postal_Union_logo.svg|border|center|60px]]||Umumjahon pochta ittifoqi||| 1878-yil 1-iyul|||1875-yil 1-iyul
|-
|}
|}
== Xalqaro tashkilotlarga aʼzolik ==
Ikkala davlat ham Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti va Xalqaro Xokkey Federatsiyasiga oʻz aʼzoligiga ega, chunki ikkala mamlakat xokkey boʻyicha kuchli raqobatga ega.
== Shimoliy hamkorlik ==
Kanada va Rossiya Arktikadagi ikkita yirik davlatdir. Bu sohadagi faol ikki tomonlama hamkorlik bundan 35 yil oldin boshlangan. Kanada — Rossiya Mustaqil Saylov Komissiyasi Arktika Ishchi Guruhi orqali ikkala mamlakat shimoliy hamkorlik uchun istiqbolli kun tartibini yaratish uchun hamkorlikda va birgalikda ishlamoqda.
== Diplomatik munosabatlar ==
2007-yil 12-iyunda Kanada va Rossiya ikki davlat oʻrtasida diplomatik munosabatlar oʻrnatilganining 65 yilligini nishonladi. Kanada Rossiyada rasmiy ravishda Kanadaning Rossiyadagi elchixonasi va Vladivostokdagi faxriy konsullik tomonidan idora etiladi. Rossiya Federatsiyasining Kanadada elchixonasi, ikkita bosh konsulligi (Toronto va Monrealda) va Vankuverda faxriy konsullik mavjud. Ayni paytda Aleksandr Darchevni Rossiyaning Kanadadagi elchisi vakillik qilmoqda.
<gallery>
Canadian Embassy Moscow.jpg|Kanadaning [[Moskva]]dagi elchixonasi.
Russian Federation Consulate General in Montreal.JPG|[[Monreal]]dagi Rossiya konsulligi.
</gallery>
== Diplomatik munosabatlarning xronologiyasi ==
* 1924-yil 24-mart — Kanada SSSRni tan oldi, ammo diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan.
* 1942-yil 12-iyun — Missiya darajasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
* 1943-yil 13-noyabr — Missiyalar elchixonalarga aylantirildi.
* 1991-yil 25-dekabr — Kanada va Rossiya Federatsiyasi oʻrtasida diplomatik aloqalar oʻrnatildi.
* 2005-yil oktyabr — Rossiya-Kanada ishbilarmonlar kengashi tuzilib, oʻz faoliyatini boshladi.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* http://www.russianmontreal.ca/meetingplace/archive/0175/007.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190120123758/http://www.russianmontreal.ca/meetingplace/archive/0175/007.html |date=2019-01-20 }}
* https://web.archive.org/web/20140305044542/http://news.mail.ru/politics/17241841/
[[Turkum:Kanadaning ikki tomonlama aloqalari]]
[[Turkum:Rossiyaning ikki tomonlama aloqalari]]
[[Turkum:Xalqaro munosabatlar]]
90kngos9i10g0v38pk9903sp5qtdpzv
Daniel Adshead
0
828943
5995657
5776527
2026-04-14T04:01:04Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995657
wikitext
text/x-wiki
{{Orphan|date=avgust 2024}}
{{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Daniel Adshead|tasvir=Daniel Adshead 2017-10-14 (37674750862) (cropped).jpg|izoh=|toʻliqism=Daniel Adshead<ref>{{veb manbasi |url=https://www.premierleague.com/news/1697050 |title=Premier League clubs publish 2019/20 retained lists |publisher=Premier League |date=26-iyun 2020-yil |accessdate=11-iyul 2020-yil}}</ref>|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|9|2|df=y}}<ref>{{veb manbasi |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/261489/daniel-adshead |title=Daniel Adshead: Overview |publisher=ESPN |accessdate=11-iyul 2020-yil}}</ref>|tavallud_joyi=[[Manchester]], Angliya|boʻyi=1.78 m<ref>{{veb manbasi |url=https://www.worldfootball.net/player_summary/dan-adshead/ |title=Daniel Adshead: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |accessdate=11-iyul 2020-yil}}</ref>|pozitsiya=Yarim himoyachi|joriyklub=[[Cheltenham Town F.C.|Cheltenham Town]]|klubraqami=16|yoshlikyillari1={{0|0000}}–2017|yoshlikklublari1=[[Rochdale A.F.C.|Rochdale]]|yillar1=2017—2019|klublar1=[[Rochdale A.F.C.|Rochdale]]|isht1=11|gollar1=0|yillar2=2019—2022|klublar2=[[Norwich City F.C.|Norwich City]]|isht2=0|gollar2=0|yillar3=2020—2021|klublar3=→ [[SC Telstar|Telstar]] (ijara)|isht3=28|gollar3=0|yillar4=2021|klublar4=→ [[Gillingham F.C.|Gillingham]] (ijara)|isht4=15|gollar4=0|yillar5=2022–|klublar5=[[Cheltenham Town F.C.|Cheltenham Town]]|isht5=0|gollar5=0|milliyyillar1=2018—2019|milliyjamoa1=[[England national under-18 football team|Angliya U18]]|milliyisht1=3|milliygollar1=1|milliyyillar2=2019|milliyjamoa2=[[England national under-19 football team|Angliya U19]]|milliyisht2=1|milliygollar2=1|club-update=23:06, 27 November 2021 (UTC)}}
'''Daniel Adshead''' (talaffuzi: ''Daniyel Adshid'' 2001-yil 2-sentyabrda tugʻilgan) — ingliz professional [[Futbol|futbolchisi]], EFL Birinchi Liga klubi " Cheltenham Town "da [[yarim himoyachi]] sifatida oʻynaydi.
== Klubdagi faoliyati ==
=== Rochdale ===
Adshead Manchesterda tugʻilgan va Rochdale akademiyasida tarbiya topgan. U 14 yoshida asosiy jamoa bilan shugʻullana boshlagan. Adshead „Manchester City“, „<nowiki/>[[Manchester United F.C.|Manchester United]]<nowiki/>“, „Chelsea“, „Arsenal“, „Liverpool“, „[[Tottenham]]“, „Barselona“ va „<nowiki/>[[Bavariya]]<nowiki/>“ kabi klublardan skautlarni jalb qilgan<ref name=":0">{{Yangiliklar manbasi |last=Moxley |first=Neil |date=23-sentabr 2017-yil |title=Exclusive: Rochdale player not allowed to get changed with his team-mates |work=Daily Mirror |url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/daniel-adshead-makes-rochdales-history-11226403 |access-date=15-oktabr 2017-yil}}</ref>.
2016-yilda u 15 yoshida, 18 yoshgacha boʻlgan Rochdale uchun debyut qildi. Adshead 2017-yil iyul oyida Tenerifega mavsumoldi lagerida asosiy jamoa bilan mashgʻulot oʻtadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rochdaleafc.co.uk/teams/first-team/midfielder/daniel-adshead2/|sarlavha=Daniel Adshead|nashriyot=Rochdale A.F.C.|qaralgan sana=15-oktabr 2017-yil|arxivsana=2018-11-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181128164604/https://www.rochdaleafc.co.uk/teams/first-team/midfielder/daniel-adshead2/}}</ref>.
2017-yil sentyabr oyida u 16 yoshu 17 kunligida EFL Trophy musobaqasida ishtirok etgan klubning eng yosh futbolchisiga aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rochdaleafc.co.uk/news/2017/september/adshead_debut/|sarlavha=History Made As Daniel Adshead Becomes Dale's Youngest Ever Debutant|nashriyot=Rochdale A.F.C.|sana=20-sentabr 2017-yil|qaralgan sana=15-oktabr 2017-yil|arxivsana=2022-11-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221115184118/https://www.rochdaleafc.co.uk/news/2017/september/adshead_debut/}}</ref>. Bolalarni himoya qilish qoidalari tufayli Adshead jamoadoshlaridan uzoqlashishga majbur boʻldi<ref name=":0"/>.
=== Norwich City ===
2019-yil 18-iyunda Adshead [[Angliya Premyer-ligasi|Premer-liganing]] yangi koʻtarilgan klubi Norwich City bilan nomaʼlum toʻlov evaziga shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rochdaleafc.co.uk/news/2019/june/danadsheadjoinsnorwich/|sarlavha=Dan Adshead Joins Premier League Club Norwich City|nashriyot=Rochdale A.F.C.|sana=18-iyun 2019-yil|qaralgan sana=19-iyun 2019-yil|arxivsana=2022-11-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221115184110/https://www.rochdaleafc.co.uk/news/2019/june/danadsheadjoinsnorwich/}}</ref>.
==== Telstar (kredit) ====
2020-yil 26-avgustda Adshead Gollandiyaning ikkinchi toifali klubi SC Telstarga 2020–21-yilgi mavsum uchun ijaraga kelib qoʻshildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.canaries.co.uk/News/2020/august/daniel-adshead-joins-sc-telstar-on-loan/|sarlavha=Daniel Adshead joins SC Telstar on loan|nashriyot=Norwich City F.C.|sana=26-avgust 2020-yil|qaralgan sana=26-avgust 2020-yil}}</ref>.
==== Gillingham (ijara) ====
2021-yil 19-avgustda Adshead [[Liga 1]] klubi “ Gillingham ”ga ijara asosida qoʻshildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58269644|sarlavha=Daniel Adshead: Gillingham sign Norwich midfielder on loan|nashriyot=BBC|sana=19-avgust 2021-yil|qaralgan sana=19-avgust 2021-yil}}</ref>. Jarohatlari tufayli u 2022-yil 11-fevralda ota-ona klubiga (Rochdale) qaytganligi tasdiqlandi<ref>{{Veb manbasi|sana=11-fevral 2022-yil|sarlavha=Loan player returns to Norwich, confirms Gills boss|url=https://www.kentonline.co.uk/medway/sport/loan-player-returns-to-norwich-confirms-gills-boss-262256/|qaralgan sana=12-fevral 2022-yil|ish=Kent Online|til=inglizcha}}</ref>.
=== Cheltenham Town ===
2022-yil 21-iyunda Adshead nomaʼlum toʻlov evaziga " Cheltenham Town " Birinchi Liga klubiga qoʻshildi va ikki yillik shartnoma imzoladi<ref> {{Veb manbasi|url=https://www.ctfc.com/news/2022/june/dan-adshead/|sarlavha=Midfielder Dan Adshead becomes first new signing|ish=www.ctfc.com|sana=21-iyun 2022-yil|qaralgan sana=21-iyun 2022-yil}}</ref>.
== Xalqaro martaba ==
2018-yil 9-noyabr kuni Adshead Ispaniyadagi turnir uchun birinchi marta Angliya U18 terma jamoasiga chaqirildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.thefa.com/news/2018/nov/09/england-u18s-squad-named-091118|sarlavha=England U18S Squad Set to Face Netherlands, Republic of Ireland and Belgium in Spain|nashriyot=The Football Association|sana=9-noyabr 2018-yil|qaralgan sana=9-noyabr 2018-yil}}</ref>. U Gollandiyaga qarshi debyutida gol urdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rochdaleafc.co.uk/news/2018/november/adshead-england-debut/|sarlavha=Daniel Adshead Scores On England Debut|nashriyot=Rochdale A.F.C.|sana=16-noyabr 2018-yil|qaralgan sana=28-noyabr 2018-yil|arxivsana=2022-11-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221115184052/https://www.rochdaleafc.co.uk/news/2018/november/adshead-england-debut/}}</ref>.
2019-yil 5-sentyabrda Adshead Angliya U19 terma jamoasidagi debyutida Gretsiya ustidan 3:1 hisobida gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.thefa.com/news/2019/sep/05/england-u19s-greece-report-050919|sarlavha=England U19s Greece Report|sana=5-sentabr 2019-yil|nashriyot=The Football Association|qaralgan sana=5-sentabr 2019-yil}}</ref>.
== Faoliyat statistikasi ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha oʻyin va goʻllar statistikasi
! rowspan="2" | Klub
! rowspan="2" | Mavsum
! rowspan="2" | Boʻlim
! colspan="2" | Liga
! colspan="2" | [[Angliya kubogi]]
! colspan="2" | Liga kubogi
! colspan="2" | Boshqa
! colspan="2" | Jami
|-
!Boʻlim
!Oʻyinlar
!Goʻllar
!Oʻyinlar
!Goʻllar
!Oʻyinlar
!Goʻllar
!Oʻyinlar
!Goʻllar
!Oʻyinlar
!Goʻllar
|-
| rowspan="3" | Rochdale
| 2017–18<ref>{{Soccerbase season|id=106173|season=2017|access-date=27-fevral 2020-yil}}</ref>
| Birinchi liga
| 1
| 0
| 3
| 0
| 0
| 0
| 5
| 0
| 9
| 0
|-
| 2018–19<ref>{{Soccerbase season|id=106173|season=2018|access-date=27-fevral 2020-yil}}</ref>
| Birinchi liga
| 10
| 0
| 1
| 0
| 0
| 0
| 5
| 1
| 16
| 1
|-
! colspan="2" | Jami
! 11
! 0
! 4
! 0
! 0
! 0
! 10
! 1
! 25
! 1
|-
| rowspan="2" | Norwich City
| 2019–20<ref name="2019-20">{{Soccerbase season|id=106173|season=2019|access-date=27-fevral 2020-yil}}</ref>
| [[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liga]]
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
|-
! colspan="2" | Jami
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
! 0
|-
| Norwich City U21
| 2019–20
| colspan="3" | —
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 2
| 0
| 2
| 0
|-
| Telstar (qarz)
| 2020–21
| Erste divizioni
| 28
| 0
| 1
| 0
| colspan="2" | —
| colspan="2" | —
| 29
| 0
|-
| Gillingham (ijara)
| 2021–22<ref name="2021-22">{{Soccerbase season|id=106173|season=2021|access-date=27-fevral 2020-yil}}</ref>
| Birinchi liga
| 15
| 0
| 2
| 0
| 1
| 0
| 1
| 0
| 19
| 0
|-
! colspan="3" | Umumiy faoliyat
! 54
! 0
! 7
! 0
! 1
! 0
! 13
! 1
! 76
! 1
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{DEFAULTSORT:Adshead, Daniel}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyalik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
2rxlpaniflxudmoap3wegg1vj3vfh38
Vladimir Bayramov
0
839895
5995712
5764216
2026-04-14T05:45:41Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Wladimir Baýramow]] sahifasini [[Vladimir Bayramov]]ga koʻchirdi
5764216
wikitext
text/x-wiki
{{Futbolchi bilgiqutisi
| ism = Wladimir Baýramow
| tasvir = Wladimir Baýramow 2008.JPG
| izoh =
| tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|1980|8|2}}
| tavallud_joyi = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston SSR]], [[SSSR]]
| boʻyi = {{boʻy|m=1.81}}
| pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
| joriyklub = [[Arkadagʻ F.C.|Arkadagʻ]] (murabbiy)
| klubraqami =
| yillar1 = 1998
| klublar1 = [[FK Köpetdag Aşgabat]]
| isht1 =
| gollar1 =
| yillar2 = 1999
| klublar2 = [[FC Astana-1964|Jenis Astana]]
| isht2 = 21
| gollar2 = 6
| yillar3 = 2000
| klublar3 = [[FC Kyzylzhar|Access Petropavlovsk]]
| isht3 = 24
| gollar3 = 7
| yillar4 = 2001
| klublar4 = [[FC Kristall Smolensk|Kristall Smolensk]]
| isht4 = 15
| gollar4 = 1
| yillar5 = 2002
| klublar5 = [[FC Yenisey Krasnoyarsk|Metallurg Krasnoyarsk]]
| isht5 = 20
| gollar5 = 1
| yillar6 = 2003—2007
| klublar6 = [[FC Rubin Kazan|Rubin Kazan]]
| isht6 = 83
| gollar6 = 15
| yillar7 = 2003
| klublar7 = → [[FC Akhmat Grozny|Terek Grozniy]] (Ijara)
| isht7 = 20
| gollar7 = 8
| yillar8 = 2008
| klublar8 = [[FC Khimki|Ximki]]
| isht8 = 15
| gollar8 = 0
| yillar9 = 2009
| klublar9 = → [[Tobol (futbol klubi)|Tobol]] (Ijara)
| isht9 = 22
| gollar9 = 20
| yillar10 = 2011
| klublar10 = [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]]
| isht10 = 12
| gollar10 = 1
| yillar11 = 2012
| klublar11 = [[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
| isht11 =
| gollar11 =
| yillar12 = 2013
| klublar12 = [[Nebitchi (futbol klubi)|Nebitçi FT]]
| isht12 =
| gollar12 =
| milliyyillar1 = 2000—2013
| milliyjamoa1 = [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston]]
| milliyisht1 = 35
| milliygollar1 = 16
| boshliqyillar1 = 2023—{{H.v.}}
| boshliqklublar1 = [[Arkadagʻ F.C.|Arkadagʻ]]
}}
'''Wladimir Karajayevich Baýramow''' ({{Talaffuz|Vladimir Bayramov}})(1980-yil 2-avgustda tugʻilgan) – sobiq [[Futbol|futbolchi]], oxirgi marta [[Nebitchi (futbol klubi)|Nebitchi FT]] va [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston]] terma jamoasida markaziy [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynagan. Wladimir Rossiya fuqaroligiga ham ega.
== Biografiyasi ==
Vladimir [[Ashxobod|Ashxobodda]] tugʻilgan. U 8 yoshida Kazankov Sergey Viktorovich qoʻl ostida futbol oʻynay boshlagan. Ashxobod shahridagi 39-sonli oʻrta maktab bitiruvchisi hisoblanadi.
Turkmaniston sport va turizm institutida murabbiylik fakultetida tahsil olgan. 2001-yilda u bankir rafiqasi Jemma bilan turmush qurgan. Ukasi [[Nazar Baýramow]] ham professional futbolchi.
== Faoliyati ==
Professional futbolchilik faoliyati 17 yoshida boshlangan, 1997—1999 yillarda Ashxobodning Köpetdag jamoasida oʻynagan.
Keyin u [[Qozogʻiston|Qozogʻistonga]] koʻchib oʻtgan. 1999—2000-yilgi mavsumda „Jenis Astana“ va „Access Petropavlovsk“ jamoalarida oʻynagan.
2001-yilgi mavsumning ikkinchi yarmi [[Rossiya|Rossiyaning]] Kristall Smolensk klubida oʻtkazgan. 2002-yilda Krasnoyarskning „Metallurg“ klubi bilan bir yillik ijara shartnomasi imzolagan.
Yangi mavsumni Qozonning „Rubin“ klubida boshlagan. Ammo u Qozonning „Rubin“ jamoasining asosiy tarkibida oʻz oʻrnini topa olmagan. Qozon klubidagi birinchi mavsumida asosan ligada past oʻrindagi jamoalar bilan oʻyinlarda maydonga tushgan bir nechta gollar urgan. Premyer-ligadagi debyut mavsumida jami 1 oʻyin oʻtkazgan.
2003-yilning yozida u 2003-yilgi mavsum oxirigacha ijara asosida Terek jamoasiga qoʻshilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.turkmenistan.ru/?page_id=3&lang_id=ru&elem_id=2385&type=event&sort=date_desc|sarlavha=ТУРКМЕНСКИЙ ФУТБОЛИСТ ВЛАДИМИР БАЙРАМОВ ПЕРЕШЕЛ ИЗ КАЗАНСКОГО "РУБИНА" В ГРОЗНЕНСКИЙ "ТЕРЕК"|ish=turkmenistan.ru|qaralgan sana=19 January 2017}}</ref>. Terekning "[[FC Baltika Kaliningrad|Baltika Kaliningrad]]" bilan oʻyinida Bayramow ikkinchi boʻlimda zaxiradan maydonga tushgan holda Tereklilar safida debyut qilgan. Bayramow klub uchun Rossiya chempionatida 20 ta rasmiy oʻyin oʻtkazib, 8 ta gol urgan. „Terek“ tarkibida 2003/2004-yillarda Rossiya kubogini qoʻlga kiritgan.
2007-yil dekabr oyida Bayramow Moskva viloyatining "Ximki " klubi bilan uzoq muddatli (3 yillik) shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://soccernews.ru/news/19604/|sarlavha=Байрамов: контракт с "Химками" рассчитан на три года|ish=soccernews.ru|qaralgan sana=19 January 2017}}</ref>. Bayramow klub safida Rossiya chempionatida 15 ta rasmiy oʻyin oʻtkazgan va birorta ham gol ura olmagan.
2009-yilning qishida „Tobol“<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2010/clubs/club=79969/squad/index.html|sarlavha=UEFA Europa League 2009/10 - History - Tobol – UEFA.com|muallif=uefa.com|ish=uefa.com|qaralgan sana=19 January 2017}}</ref> Vladimir Bayramowning ijara asosida klubga oʻtganini rasman eʼlon qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://sport.gazeta.kz/art/?aid=36102|sarlavha=Спорт - Караван|ish=gazeta.kz|qaralgan sana=19 January 2017|arxivsana=2015-07-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150709081945/http://sport.gazeta.kz/art/?aid=36102}}</ref>. 2009-yilda Bayramow bir mavsumda 20 ta gol urib, Qozogʻistonning eng yaxshi toʻpurari boʻlgan. 2009 yil dekabr oyida u erkin agentga aylangan va „Ximki“ni tark etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.championat.com/football/news-190816-salugin-i-bajramov-pokinuli-khimki.html|sarlavha=Салугин и Байрамов покинули "Химки"|ish=championat.com|qaralgan sana=19 January 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.championat.com/football/news-336489-bajramov-s-novym-klubom-poka-opredeljonnosti-net.html|sarlavha=Байрамов: с новым клубом пока определённости нет|ish=championat.com|qaralgan sana=19 January 2017}}</ref>.
2011-yilda [[Qayrat (futbol klubi)|"Qayrat"]]<nowiki/>ga oʻtgan. 2011-yil iyul oyida u ijara asosida „Ximki“ safiga qoʻshilgan.
2012-yildan Turkmanistonning [[Ahal (futbol klubi)|"Ahal]]" klubi bilan shartnoma imzolagan.
2013-yildan beri „Bolkan“ klubida oʻynamoqda<ref name="the-afc.com">[http://www.the-afc.com/en/presidents-cup-2013-schedule-results.html?stageid=308&tMode=C&fixtureid=7715&teamid=146&view=ajax&show=finalregistration Squad List]</ref>. 2013-yilda „Bolkan“ klubi bilan Malayziyada 2013-yilda boʻlib oʻtgan [[OFK prezidenti kubogi|OFK Prezidenti kubogida]] gʻolib chiqgan<ref>[http://www.the-afc.com/en/presidents-cup-2013-schedule-results.html?fixtureid=7724&stageid=308&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Final]</ref>.
== Faoliyat statistikasi ==
=== Klub ===
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
! rowspan="2" |Klub
! rowspan="2" |Mavsum
! colspan="3" |Liga
! colspan="2" |Mamlakat Kubogi
! colspan="2" |Qitʼa
! colspan="2" |Boshqa
! colspan="2" |Jami
|-
!Divizion
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
!Oʻyin
!Gol
|-
| rowspan="1" valign="center" |Köpetdag Aşgabat
|1998—1999
| rowspan="1" valign="center" |Ýokary Liga
|
|
|
|
| colspan="4" | -
|
|
|-
| rowspan="1" valign="center" |Zhenis Astana
|1999
| rowspan="1" valign="center" |[[Qozog'iston Premer-ligasi|Qozogʻiston Premyer Ligasi]]
|21
|6
|
|
| colspan="4" | -
|21
|6
|-
| rowspan="1" valign="center" |Access-Golden Grain
|2000
| rowspan="1" valign="center" |[[Qozog'iston Premer-ligasi|Qozogʻiston Premyer Ligasi]]
|24
|7
|
|
| colspan="4" | -
|24
|7
|-
| rowspan="1" valign="center" |Nisa Aşgabat
|2001
| rowspan="1" valign="center" |Ýokary Liga
|
|
|
|
| colspan="4" | -
|
|
|-
| rowspan="1" valign="center" |Kristall Smolensk
|2001
| rowspan="1" valign="center" |Rossiya Birinchi Divizoni
|15
|1
|
|
| colspan="4" | -
|15
|1
|-
| rowspan="1" valign="center" |Metallurg Krasnoyarsk
|2002
| rowspan="1" valign="center" |Rossiya Birinchi Divizioni
|20
|1
|
|
| colspan="4" | -
|20
|1
|-
| rowspan="6" valign="center" |Rubin Kazan
|2003
| rowspan="5" valign="center" |Rossiya Premyer-ligasi
|1
|0
|0
|0
| colspan="4" | -
|1
|0
|-
|2004
|13
|3
|2
|0
|1
|0
| colspan="2" | -
|16
|3
|-
|2005
|21
|6
|2
|1
| colspan="4" | -
|23
|7
|-
|2006
|25
|2
|6
|0
| colspan="4" | -
|31
|2
|-
|2007
|23
|4
|1
|0
| colspan="4" | -
|24
|4
|-
! colspan="2" |Jami
!83
!15
!11
!1
!1
!0
!-
!-
!95
!16
|-
| rowspan="1" valign="center" |Terek Grozny (Ijara)
|2003
| rowspan="1" valign="center" |Rossiya Birinchi Divizioni
|20
|8
|1
|0
| colspan="4" | -
|21
|8
|-
| rowspan="3" valign="center" |Khimki
|2008
| rowspan="2" valign="center" |Rossiya Premyer-ligasi
|15
|0
|1
|0
| colspan="4" | -
|16
|0
|-
|2009
|0
|0
|0
|0
| colspan="4" | -
|0
|0
|-
! colspan="2" |Jami
!15
!0
!1
!0
!-
!-
!-
!-
!16
!0
|-
| rowspan="1" valign="center" |Tobol (Ijara)
|2009
| rowspan="1" valign="center" |[[Qozogʻiston Premyer-ligasi]]
|22
|20
|
|
| colspan="4" | -
|22
|20
|-
| rowspan="1" valign="center" |[[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]]
|2011
| rowspan="1" valign="center" |Qozogʻiston Premyer-ligasi
|12
|1
|2
|1
| colspan="4" | -
|14
|2
|-
| rowspan="1" valign="center" |[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|2012
| rowspan="1" valign="center" |Ýokary Liga
|
|
|
|
| colspan="4" | -
|
|
|-
| rowspan="1" valign="center" |[[Nebitchi (futbol klubi)|Nebitçi]]
|2013
| rowspan="1" valign="center" |Ýokary Liga
|
|
|
|
| colspan="4" | -
|
|
|-
! colspan="3" |Karyerada jami
!232
!59
!15
!2
!1
!0
!-
!-
!248
!61
|}
=== Xalqaro ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="3" |[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston terma jamoasi]]
|-
! Yil
!Oʻyin
! Gol
|-
| 2000
| 3
| 5
|-
| 2001
| 6
| 2
|-
| 2002
| 0
| 0
|-
| 2003
| 6
| 1
|-
| 2004
| 9
| 4
|-
| 2005
| 0
| 0
|-
| 2006
| 0
| 0
|-
| 2007
| 3
| 1
|-
| 2008
| 5
| 0
|-
| 2009
| 0
| 0
|-
| 2010
| 0
| 0
|-
| 2011
| 0
| 0
|-
| 2012
| 1
| 1
|-
| 2013
| 2
| 2
|-
! Jami
! 35
! 16
|}
== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}
== Havolalar ==
* {{NFT player}}
* {{FIFA player}}
* {{GSA player|wladimir-bayramow/137378}}
* [http://kaz-football.kz/11/alm11.shtml Wladimir Baýramow] Kaz futbol saytida
{{Qozogʻiston Premyer-ligasi toʻpurarlari}}
{{Turkmaniston tarkibi 2004-yilgi Osiyo Kubogi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2002-yilgi Osiyo oʻyinlari}}
{{DEFAULTSORT:Bayramow, Wladimir}}
[[Turkum:1980-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Ashxobodda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ashxobodlik futbolchilar]]
[[Turkum:Turkmanistonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:Kopetdag futbol klubi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Rubin Qozon futbolchilari]]
[[Turkum:FC Jenis klubi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Kiziljar futbolchilari]]
[[Turkum:Turkmaniston milliy terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo Kubogi 2004 futbolchilari]]
[[Turkum:FC Ahmat Grozniy futbolchilari]]
[[Turkum:FC Ahal futbolchilari]]
[[Turkum:FC Khimki futbolchilari]]
[[Turkum:FC Tobol jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Qayrat klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Qozogʻistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Rossiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Rossiya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Qozogʻiston Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo oʻyinlari 2002 futbolchilari]]
[[Turkum:FC Kristall Smolensk futbolchilari]]
[[Turkum:FC Yenisey Krasnoyarsk futbolchilari]]
[[Turkum:Turkmaniston futbol murabbiylari]]
[[Turkum:FK Talib Sports futbolchilari]]
[[Turkum:FK Nebitchi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Dagdan futbolchilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
8ags3imcdy8bobcvr2r296d7e8qib3w
Shahar lirikasi
0
864406
5995548
4217673
2026-04-13T18:12:57Z
Shaxriyor Abdujalilov
217341
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995548
wikitext
text/x-wiki
Sipo va iffatli [[badaviy]] lirikasidan farqli o‘laroq, Xijoz shaharlarining she’riyati ehtirosli, epikurlik xususiyatiga ega bo‘lgan. [[Paygʻambar|Payg‘ambarning]] siyosiy rahbarlikdan chetlashtirilgan avlodlari va safdoshlari xalifalikning siyosiy va diniy hayotiga qiziqmaganlar. Ular sobiq xudojo‘ylik va diyonatni yo‘qotdilar. Xijozga ziyoratchilar bilan oqib kelayotgan ulkan boyliklar Makka va Madina zodagonlariga hamda savdogarlariga turli-tuman nozik ermaklarga to‘la behuda hayot kechirishi imkonini berardi. I. Yu. Klochkovskiyning fikricha, ildizlari johiliyat davri qasidasining lirik kurtaklariga qaraganda ko‘proq Xijozga Janubiy Arabiston orqali kirib kelgan fors she’riyatiga borib taqaladigan muhabbat she’riyati ana shu muhitda gullab-yashnadi.
Shahar liriklarining eng mashhur vakili, o‘rta asr arablarining fikricha, muhabbat she’riyatining eng katta ustasi [[Umar ibn Abu Rabi'a|Umar ibn Abu Rabi’a]] (644–712) bo‘lgan. U [[Madina (shahar)|Madina]]<nowiki/>da boy qurayshiy savdogar oilasida tug‘ilgan, [[Arabiston yarim oroli|Arabiston]], [[Suriya]] va Ikki daryo oralig‘i bo‘ylab ko‘plab sayohatlar qilgan, ammo hayotining katta qismini [[Makka]]da o‘tkazgan. Rivoyatlarga ko‘ra, Umar quvnoq, mehribon va xushfe’l inson, o‘ziga xos makkalik [[Don juan|Don Juan]] bo‘lgan va hajga kelgan ayollarga xushomad qilish imkoniyatini qo‘ldan bermagan.
Uning ijodida birorta ham [[madhiya]] ko‘rmaymiz. Halifa Sulaymonning o‘ziga madhiya bag‘ishlash haqidagi iltimosiga shoir she’rlarida faqat ayollarni kuylashini aytib, rad javobini bergan. Umar ibn Abu Rabi’a janglarni ham, sayohatlarni ham tavsiflamagan, sharobga ham madhiya to‘qimagan. Uning barcha she’rlari faqat muhabbat haqidagi kechinmalardir. Albatta, ularda shoir hayotining haqiqiy voqealari har doim ham ko‘rinmaydi, ammo Ibn Abu Rabi’a she’rlarining ichki hayotiy haqiqatligi shubhasiz. Umarning she’riy asarlari shaklan mahbubasiga nomalarni eslatadi. Odatda bular qisqa, 6–8 baytli she’rlar bo‘lib, javobsiz muhabbat haqidagi hikoyatlar va muhabbat izhorlaridir. [[Arab she’riyati]] tarixida birinchi marta muhabbatga oid she’rlarda dialog katta o‘rin egallagan. To‘g‘ri, dialogni o‘z she’rlariga islomgacha bo‘lgan davr shoirlari ham kiritganlar (masalan, Umarga ta’siri shubha tug‘dirmaydigan Imru’ul-Kays), ammo ibn Abu Rabi’a dialogni o‘z she’riy uslubining asosiga aylantirgan.
Ibn Abu Rabi’a she’riyatida badaviylikdan asar ham yo‘q. Shoirning uncha ko‘p bo‘lmagan katta she’rlari orasida bittasi tuzilishiga ko‘ra qasidani eslatadi. Umuman olganda esa, u an’anaviy she’riyatga juda kam o‘xshaydi. SHe’r shoirning mahbubasi huzuriga qilgan sayohati haqidagi hikoyadan boshlanadi. Bu qismda, qadimgi badaviy shoirlardan farqli o‘laroq, Ibn Abu Rabi’a nafaqat jasorati va sabr-matonati bilan maqtanmagan, balki, aksincha, sahrodagi sayohatning qiyinchiliklaridan qattiq shikoyat qilgan. SHundan so‘ng shoir mahbubasi bilan uchrashuvi haqida hikoya qiladi, uni rosa maqtaydi. SHunday qilib, ushbu katta she’r kengaytirilgan nasibni eslatadi; unda, shoirning qisqa she’rlarida bo‘lgani kabi, muhabbat mavzui asosiy o‘rin egallaydi.
Umarning barcha lirik she’rlari ayolga bag‘ishlangan. Shoir o‘ziga zamondosh ayollarning tashqi ko‘rinishi, xatti-harakati va nutqiga xos jihatlarni jonli tasvirlaydi. Umar ibn Abu Rabi’a she’riyatida, ba’zi uzriy liriklarning ijodida bo‘lgani kabi, o‘z qahramonlarining xarakteri va hissiyotlariga qiziqish ilk bor seziladi.
Biroq Umar ibn Abu Rabi’aning psixologik tasvirlari ancha sxematik bo‘lib, ularga individuallik yetishmaydi. Tashqaridan qaraganda uning qahramonlari ham bir-biridan juda kam farq qiladi, chunki ayol go‘zalligini tasvirlashda shoir an’anaviy qiyoslashlardan foydalanadi. Ibn Abu Rabi’a she’riyatining kuchi tafakkurining chuqurligida ham, yorqin yangi obrazlarda ham emas, balki uslubning g‘aroyib nazokatida, she’rlarining oddiyligi va ifodaliligidadir. Umar ibn Abu Rabi’a islomgacha bo‘lgan davrda keng tarqalgan she’riy vaznlari (basit va tavil)dan voz kechgan hamda musiqa ostida ijro etish uchun moslashuvchan va yengilroqlari (xafif, ramal, mutakarib va hokazo)lardan foydalangan.
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}
jf094iltdt7m0jqjsuqi6rnuzklvp6y
Anqara tarixi
0
867067
5995550
5974752
2026-04-13T18:13:56Z
Shaxriyor Abdujalilov
217341
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995550
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:Hitit_aslanına_ters_binmiş_nasrettin_hoca.jpg|thumb|295x295px| Metin Yurdanurning "Meros" nomli asari [[Afandi|Nasreddin Xo'jani]] Anqara vokzalining oldida eshakda emas, Xet sherida ko'rsatadi. Haykal bilan Anadolu madaniyatining ko'p qatlamli to'planishi ko'rib chiqilishiga harakat qilindi.]]
'''[[Anqara]]da''' [[Jez davri|bronza davri]] – Hatti sivilizatsiyasiga borib taqaladi. Buning ortidan miloddan avvalgi II ming yillikda [[Xettlar|Xet]] sivilizatsiyasi, miloddan avvalgi X asrda [[Frigiya]] sivilizatsiyasi davri, keyin esa [[Lidiya]], [[Forslar|Fors]], Makedoniya, [[Galatiya]]liklar, [[Rim imperiyasi]], [[Vizantiya imperiyasi]], [[Saljuqiylar|Saljuqiylar sulolasi]] va [[Usmonlilar imperiyasi]] davrlari keladi.
== Tarixdan oldingi Anqara ==
[[Fayl:Museum_of_Anatolian_Civilizations123_kopie1.jpg|thumb|Anadolu sivilizatsiyalari muzeyi - Filning pastki jag' suyagi]]
[[Fayl:Museum_of_Anatolian_Civilizations123_kopie2.jpg|thumb|Anadolu sivilizatsiyalari muzeyi - Karkidonga tegishli suyak]]
[[Onadoʻli|Anadoluda]] inson xarakteriga ega birinchi fotoalbom [[Primatlar|primat]] qoldiqlaridir. Anqarada Fikret Ozansoy tomonidan topilgan va ularga Ankarapithecus meteai nomi berilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA5E6B09EEC9C772194F9F9E|sarlavha=Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Kazan Sinap Kazısı'nı yapmakta ve bulguları sergilemektedir.|qaralgan sana=15 Kasım 2008|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140822161521/http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA5E6B09EEC9C772194F9F9E|arxivsana=22 Ağustos 2014}}</ref>
Anqaraning ma'lum tarixi [[Paleolit|paleolit davriga]] borib taqaladi <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA5E6B0950AE810C424EC20D|sarlavha=Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Paleolitik Çağ|qaralgan sana=15 Kasım 2008|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140821215443/http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA5E6B0950AE810C424EC20D|arxivsana=21 Ağustos 2014}}</ref>. Bu davrga oid turli manbalar Gavurkale, Ergazi, Lodumlu va Maltepeda topilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA5E6B098D40DBAF123EC275|sarlavha=Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Çağlar Boyu Ankara|qaralgan sana=15 Kasım 2008|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140821210731/http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA5E6B098D40DBAF123EC275|arxivsana=21 Ağustos 2014}}</ref>
1937-yilda Eti Yokushida Turk Tarix Jamiyati tomonidan qurilgan va Prof. Dr. Shevket Aziz Kansu boshchiligidagi qazishmalar hisoboti 1937-yilda Etiyokuşu qazish hisoboti nomi bilan nashr etilgan. Ushbu hisobotda, bu joy kamida miloddan avvalgi 3000-yillarda yashaganligi ta'kidlangan. Ma’ruzaning birinchi qismida gravitatsiya sohasida qo‘lga kiritilgan paleolit qurollari, ikkinchi qismida esa Kalklit manzilgohida to‘plangan kulolchilik buyumlari va boshqa turli madaniyat buyumlari atroflicha o‘rganilib, ularning inventarlari e’lon qilindi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ttk.org.tr/index.php?Page=Sayfa&No=167|sarlavha=Türk Tarih Kurumu - Ord. Prof. Dr. Şevket Aziz KANSU'nun Yürüttüğü Kazı, İstikşaf ve Sondajlar|qaralgan sana=15 Kasım 2008|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101210181013/http://www.ttk.org.tr/index.php?Page=Sayfa&No=167|arxivsana=10 Aralık 2010}}</ref>
Anqaraning qadimiyligiga oid topilmalar Anadolu sivilizatsiyalari muzeyining Anqara galereyasida uzoq yillardan buyon namoyish etilmoqda. Anqara tarixi kitobi II. Topilmalar ushbu boʻlimda koʻrsatilgan
== Xet davri ==
[[Xettlar]] ittifoqi miloddan avvalgi 2000-yilda Anadoludagi birinchi siyosiy ittifoqdir. Anqara shahar markazi va atrofidagi eng qadimgi xarobalar bronza davrida hukmronlik qilgan Hatti sivilizatsiyasiga tegishli. Ellinistik davrgacha yozma hujjatlarda Anqara haqida maʼlumot boʻlmagani uchun, Xett davridagi Anqara haqidagi maʼlumotlarga Oʻrta Anadoludagi markazlar <ref>Asarcık, Bitik, Gavurkale Kaya Anıtı, Gordion, Karalar, Karaoğlan, Külhöyük, Taşpınar - Ankara, Başkentin Tarihi, Arkeolojisi ve Mimarisi - Ankara Enstitüsü Vakfı Yayınları - Sayfa 22 - ISBN 975-95848-3-2</ref> hamda Anqara atrofidagi sher va sfenks tasvirlari orqali erishish mumkin.. Anqara hozirgi shahar chegaralarida vujudga kelganligi haqida hech qanday dalil yoʻq.
Xetlar shahri boʻlgan Ankava bugungi Anqara emas, degan fikrlar mavjud .<gallery class="center">
Fayl:Museum of Anatolian Civilizations080.jpg|Hitit Aslan rölyefi
Fayl:Museum of Anatolian Civilizations078 kopie1.jpg||
Fayl:Museum of Anatolian Civilizations076.jpg|[[Alacahöyük]]
</gallery>
== Frigiya davri ==
[[Fayl:Frigya.JPG|thumb|200x200px| Frigiyaning joylashuvi - an'anaviy mintaqa (sariq) - kengaytirilgan qirollik (to'q sariq)]]
Miloddan avvalgi 12-asr boshlarida [[Onadoʻli|Anadoluga]] Boʻg'oz orqali kirgan dengiz qabilalarining(frigiyaliklarning) bostirib kirishi bilan [[Xettlar|Xet imperiyasi]] tugatildi.<ref name="anamed">{{Veb manbasi|url=http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA5E6B09BCE6CB6771470A25|sarlavha=Anadolu Medeniyetleri Müzesi - Frig Krallığı|qaralgan sana=15 Kasım 2008|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090505011443/http://www.anadolumedeniyetlerimuzesi.gov.tr/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFA80988BFAA5E6B09BCE6CB6771470A25|arxivsana=5 Mayıs 2009}}</ref> Anqara va uning atrofida frigiyaliklar hukmronlik qilgan. Frigiyaliklarning birinchi shohi Gordiya boʻlib, u oʻz nomini mamlakat poytaxti [[Gordion]]ga qoʻydi. Tarixchi Arianosning soʻzlariga koʻra, Gordias Thelmessos (Fethiye)lik bir ayolga uylangan va oʻg'il koʻrgan. Unga Midas deb ism qoʻygan. Midas frigiyaliklarning eng mashhur shohi boʻlgan. U haqida yetarlicha ma'lumot saqlanib qolinmagan. Biroq, ba'zi tadqiqotlarga koʻra, frigiyaliklar oʻzlarining barcha shohlarini Midas deb atashgani ham aytiladi.
Gordion shahri bugungi Anqaradan 76 km uzoqlikdagi Poʻlatli tumani chegaralari ichida joylashgan.
Anqaraning tashkil topishi haqidagi hikoyalar orasida qirol Midas Anqara tashkil etilishining rahbari sifatida qabul qilinadi.
2-asr oʻrtalarida yashagan [[Lidiya]]lik sayohatchi Pausanias ham [[Galatlar|Galatiyaliklarning]] [[Onadoʻli|Anadoluga]] joylashishi haqida maʼlumot berar ekan, Anqarani tilga oladi. U Anqara shahriga Gordiosning o‘g‘li Midas tomonidan asos solinganligini va bu shahar Frigiyaliklar shahri ekanligini aytadi. [[Yunon tili|Yunon]] va [[Lotin tili|lotin]] tillarida kema langari degan ma'noni anglatuvchi shahar nomini tushuntirish zarurligini his qilgan Pausanias, Midas tomonidan topilgan kema langari Yupiter ibodatxonasida saqlanganligini aytib, shahar nomi ortidagi ma'noni berishga harakat qiladi. ( [[Zevs]] ) oʻz davriga qadar. Yuqorida tilga olingan matnda Gen Pausanias, Midas bulogʻi nomi bilan mashhur boʻlgan va hikoyalar yozilgan suv manbai Ankira shahrida ekanligini ta'kidlaydi va " ''Mana, Galatiyaliklar Ankira shahrini egallab oldilar'' " deb aytadi.<ref>Tarih İçinde Ankara ISBN 9944-473-07-3</ref>
Anqaradagi frigiyaliklarning mavjudligi oʻzini Avgust ibodatxonasi va Chanqirikapidagi Turk Tarix Jamiyati binosi poydevoridan topilgan qoldiqlar bilan koʻrsatadi, shahar hokimiyati yaqinida, Anqara stantsiyasi atrofida, hozirgi shahar chegaralari.
[[Anıtkabir|Anitkabir]] va Otaturk Oʻrman Çiftliği oʻrtasida joylashgan 20 ga yaqin tumuli Frigiya nekropollaridandir.<ref name="anamed"/>
== Lidiya davri ==
[[Fayl:Map_of_Lydia_ancient_times.jpg|thumb|Krezning Lidiya xaritasi, miloddan avvalgi 6-asr]]
Anqara [[Mil. av. VII asr|miloddan avvalgi 7-asrda]] Gʻarbiy Anadoludagi Gediz va Küçük Menderes vodiylarini qamrab olgan hududda hukmronlik qilgan qabila sifatida tanilgan [[Lidiya]]lar qoʻliga oʻtdi va tarixda birinchi boʻlib [[pul]] chop etdi.
== Fors imperiyasi davri ==
[[Ahamoniylar davlati|Fors imperiyasining]] hukmronligi ular [[Makedoniya (qadimgi davlat)|Makedoniya]] qiroli [[Aleksandr|Aleksandr Makedonskiy]] tomonidan magʻlub boʻlgunga qadar davom etdi.
== Ellinistik jarayon ==
[[Mil. av. 333|Miloddan avvalgi 333]]-yilda Anqara [[Aleksandr|Makedonskiy]] tomonidan bosib olingan, Iskandar [[Gordion]] shahridan kelib, u yerda qisqa muddat yashagan. [[Bobil (davlat)|Bobilda]] vafot etganidan soʻng ([[Mil. av. 323|miloddan avvalgi 323-yil]]) imperiya uning sarkardalari oʻrtasida boʻlindi va Anqara Antigonusga tegishli boʻldi. Shahar antik davrda eng katta kengayishni boshdan kechirgan. Shimolda [[Qora dengiz]] portlari va Qrim; janubda Ossuriya, Kipr va Livan bilan; va Gruziya, Armaniston va [[Pontus (mifologiya)|Pontiya]] yunonlari, uni [[Ahamoniylar davlati|Fors imperiyasi]] va sharq oʻrtasidagi tovar savdosi markaziga aylantirgan. Shu vaqtgacha shahar ( ''[[Anqara]]'' sifatida ishlatilgan, turklar tomonidan biroz oʻzgartirilgan) '''Ankyra''' ( yunoncha Anchor degan ma'noni anglatadi) nomini olgan edi.{{manba kerak}}
== Galatiyaliklar davri ==
[[Fayl:Galatia_Map.png|thumb|250x250px| [[Rim imperiyasi]] davridagi [[Galatlar|Galatiyaliklarning]] poytaxti Ankira]]
Miloddan avvalgi 278-yilda Markaziy Anadoluning qolgan qismi bilan birga kelt galatiyaliklari tomonidan bosib olingan. Ular Anqarani oʻzlarining yetakchi qabilalaridan biri — tektozajning markaziga aylantirdilar. Boshqa qabila markazlari Trokmi markazi Pessinos (Balhisar) va Anqaraning sharqidagi Tolstibogii markazi Tavium edi. Oʻshanda shahar Anqara deb atalgan. Keltlar elementi, ehtimol, oz sonli frigiy tilida soʻzlashuvchi dehqonlar ustidan jangchi aristokratiya edi. Keltlar tili Galatiyada asrlar davomida soʻzlashishda davom etdi. MS IV. Asrning oxirida Galatiyadan boʻlgan Aziz Jeromning yozishicha, Anqara atrofida soʻzlashuvchi til Rim imperiyasining shimoli-gʻarbiy qismida (Trier yaqinida) gapiriladigan tilga juda oʻxshaydi. Bu shuni koʻrsatadiki, ehtimol keksa frigiya tilida soʻzlashuvchi aholi kelt bosqinchilari tilini qabul qilgan.{{manba kerak}}
== Rim davri ==
[[Fayl:Augustus_Tapınağı_Minyatürü.jpg|thumb|Anadolu tsivilizatsiyalari muzeyidagi Anqara yodgorligi miniatyurasi]]
[[Fayl:Res_Gestae.jpg|thumb|''Res gestae Divi Augusti'' qismlari.]]
[[Mil. av. 25|Miloddan avvalgi 25]] yilda [[Avgust (imperator)|Avgust]] tomonidan bosib olingan shahar [[Rim imperiyasi]] tomonidan boshqarila boshlagan. Galatiyaning poytaxti Anqara katta tijorat ahamiyatiga ega markaz boʻlishni davom ettirdi. Anqara shuningdek, ''Anqara yodgorligi'' ( ''Avgust va Rim ibodatxonasi'' ) bilan mashhur boʻlib, uning devorlariga marmar ustiga ''Res Gestae Divi Augusti'' deb nomlanuvchi yozuv oʻyilgan va ''Avgust faoliyatining'' rasmiy yozuvlarini oʻz ichiga oladi. Anqara xarobalari haligacha qimmatbaho barelyeflar, yozuvlar va boshqa me'moriy buyumlar bilan qoplangan.
Avgust Anqarani Markaziy Anadoluning uchta ma'muriy markazidan biriga aylantirishga qaror qildi. Keyinchalik shaharga uels va kelt tillariga yaqin tilda gaplashadigan frigiyaliklar va ''galatiyaliklar'' joylashdilar. Anqara ''tektozaj'' deb nomlanuvchi qabilaning markazi boʻlgan va Avgust ularni oʻz imperiyasining asosiy markaziga aylantirgan. Yana ikkita Galatiya qabila markazi; Gʻarbda Yozgat yaqinidagi Tavium va Sivrihisar yaqinidagi Pessinus (Balhisar) Rim davrining juda muhim aholi punktlari boʻlishda davom etdi, ammo Anqara yirik metropolga aylandi.
Anqarada Rim imperiyasining qulashi va XII asr boshlarigacha boʻlgan davrdan ancha koʻp Rim imperiyasining yaxshi davrlarida 200 000 kishi yashaganligi taxmin qilinmoqda. Anqara oqimi, kichik [[daryo]], Rim shaharlaridan oqib oʻtadi. Hozir daryo oʻralgan, ammo u Rim, Vizantiya va Usmonlilar davridagi eski shaharlarning shimoliy chegaralarini belgilab qoʻygan. Chankaya Rim shaharlaridan tashqarida, hozirgi shahar markazining janubidagi ulugʻvor tepaliklar chekkasida joylashgan boʻlib, ehtimol yozgi dam olish joylari sifatida ishlatilgan. 19-asrda kamida bitta Rim villasi yoki saroyining qoldiqlari hozirgi Chankaya saroyidan unchalik uzoq boʻlmagan joyda joylashgan edi. Rim shahri gʻarbda Vokzal va Yoshlar bogʻi joylashgan hududgacha va tepaliklarning janubida, hozirda [[Hacettepe universiteti]] egallab turgan hududdan pastda choʻzilgan. Anqara har qanday oʻlchov bilan oʻsishi mumkin boʻlgan va Galliya yoki Britaniyaning boshqa Rim shaharlaridan kattaroq shahar edi.
== Gotlar va arablarning yurishlari ==
Anqaraning ahamiyati, Shimoliy Anadoludagi yoʻllarning shimoldan janubga va sharqdan gʻarbga oʻtib, birlashma nuqtasini tashkil qilishiga asoslanadi. Buyuk imperator yoʻllari Anqara orqali sharqqa choʻzilgan va imperatorlar va ularning qoʻshinlarining muvaffaqiyatlari shu yoʻl orqali oʻtgan. Bu yo‘llar Rimning yirik shaharlarini bog‘labgina qolmay, bosqinchilar uchun foydali yo‘l bo‘lib ham xizmat qilgan. 3-asrning ikkinchi yarmida Anqara gʻarbdan [[Gotlar]] (ular [[Kappadokiya|Kapadokiyaning]] yuragiga kirib, asirlarni olib, shaharni talon-toroj qilishdi), soʻngra [[arablar]]ning cheksiz muvaffaqiyatlari bilan bosib olindi. 10 yil ichida shahar qadimgi dunyoning eng ajoyib malikalaridan birining gʻarbiy postlaridan biriga aylandi. Suriya choʻllaridan kelgan [[Palmira]] Arabistoni imperatori Zenobiya Rim imperiyasidagi zaiflik va notinchlikdan foydalanib, bu yerda qisqa muddatli davlat tuzadi.
== Rim ==
Shahar 272-yilda imperator [[Avrelian]] nazorati ostida Rim imperiyasi bilan qayta bogʻlandi. Koʻp (toʻrttagacha) hukmdorlar tizimi boʻlgan tetraxiya [[Diokletian]] (284-305) tomonidan joriy etilgan va Anqara gʻarbida Germe va Dorlion (hozirgi [[Eskishehir]] )gacha boʻlgan muhim rekonstruksiya va yoʻl qurilishi dasturi amalga oshirilgan.
Rim Anqara oʻzining oltin davrida nafaqat yirik bozor va savdo markazi, balki shaharning rasmiy muhim qoidalari oʻrnatilgan yirik ma'muriy saroylar va idoralar, pretoriumlarga ega yirik ma'muriy markaz boʻlib xizmat qilgan. 3-asrda Anqara hayoti, boshqa Anadolu shaharlari kabi, harbiy bosqinchilik urinishlariga qarshi turish va shaharning obroʻsini taʼminlashga qaratilgan edi. '''[[Anqara]] tarixini''' [[Jez davri|bronza davridagi]] [[Xettlar|Xet]] tsivilizatsiyasiga borib taqalsa boʻladi, keyin miloddan avvalgi 2-ming yillikda [[Xettlar|xetlar]], miloddan avvalgi 10-asrda [[frigiya]]liklar, soʻngra [[Lidiya]], [[Qadimgi Misr|forslar]], [[Makedoniya (qadimgi davlat)|Makedoniya]], [[Galatiya]] hukmronlik qilgan. [[Rim imperiyasi|Rimliklar]], [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiyaliklar]], Saljuqiylar va [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonlilar]] .
== Xristian Anqara ==
[[Anqara]] yaqinidagi noma'lum Kallipi qishlogʻining tub aholisi imperator [[Trayan]] (98-117), oʻsha davr ''shahidlari'', jumladan Proklos va Hilarios tomonidan katta bosimga duchor boʻlgan. Milodiy 280-yilda Anqarada janubiy Anadoludan kelgan makkajoʻxori savdogar Filumenos va Eustatius qoʻlga olinib oʻldirilganini bilamiz.
Boshqa Rim shaharlarida boʻlgani kabi, [[Diokletian]] davri xristianlarga nisbatan zulm avjiga chiqqan davrni koʻrsatadi. 303-yilda Anqara imperator oʻrinbosari [[Diokletian]] va uning oʻrinbosari Galerius xristianlarga qarshi ta'qiblar bilan shugʻullangan shaharlardan biri edi. Ularning Anqaradagi birinchi nishoni Klement ismli 38 yoshli shahar episkopi edi. Uning hayotida Klement Rimga olib kelindi va keyin qaytarib yuborildi, u yerda u, akasi va uning koʻplab izdoshlari oʻlimga joʻnatilishdan oldin koʻplab soʻroq va ta'qiblarga dosh berishlari kerak edi. st. Klement cherkovi bugungi kunda Ulus maydonidagi Ishiklar koʻchasida joylashgan. Bu yerda Klement dafn etilgan deb taxmin qilinadi. Toʻrt yil oʻtgach, Platon ismli shahar shifokori va uning ukasi Antiox Galerius tomonidan oʻldirilgan. Keyinchalik Teodot avliyo sifatida hurmatga sazovor boʻldi.
Ammo ta'qiblar muvaffaqiyatsizlikka uchradi va 314-yilda Anqara cherkovning muhim markaziga aylandi, bu yerda ta'qiblardan soʻng xristian cherkovini qayta qurishda diniy qoidalar belgilab qoʻyildi va bu yerda asosan "lapsi'&mdash" deb nomlangan zulm davrida taslim boʻlgan va butparastlikni qabul qilgan xristianlar joylashdilar.. IV asr davomida Osiyodagi Galatiyaning rasmiy poytaxtida uchta kengash chaqirildi. Birinchisi 314-yilda chaqirilgan pravoslav umumiy sinod edi. Ularning 25 ta intizomiy qonunlari tavba qilish marosimlarini boshqarish uchun oʻsha davrning eng muhim hujjatlaridan birini tashkil etdi. Ulardan toʻqqiztasi lapis tinchligi bilan bogʻliq vaziyat bilan bogʻliq, qolganlari esa nikoh, cherkov xususiyatlaridan begonalashish va boshqalar bilan bogʻliq. mavzularni oʻz ichiga oladi.
Klement davrida Anqarada butparastlik dini zaiflashgan boʻlsa-da, u hali ham eng keng tarqalgan e'tiqod boʻlib qoldi. Yigirma yil oʻtgach, xristianlik va [[monoteizm]] oʻz oʻrnini egalladi. Anqara toʻsatdan kundalik hayoti rohiblar, ruhoniylar va diniy janjallarga boy boʻlgan xristian shahriga aylandi. Shahar kengashi va senat episkoplarga mahalliy vakillik vazifasini berdi. 4-asrning oʻrtalarida Anqara nasroniylik tabiatidagi murakkab diniy mojarolar va uning turi – ariyizmning paydo boʻlishi bilan bogʻliq munozaralar bilan oʻralgan edi.
358-yilda cherkov kengashi Anqara qiroli boshchiligidagi yarimoriylar kengashi edi. Bu assambleya oriylarning kufrlarini qoraladi, chunki ularning bid'atchi ta'limotlari Isoning tushunchasi ilohiylik bilan bogʻliqdek tuyuldi, lekin aslida ular butunlay boshqacha edi.
362-363- yillarda imperator Julian Murtad forslar va nasroniylarga qarshi yurishidan baxtsiz qaytganida Anqaradan oʻtib, turli muqaddas kishilarni ta'qib qildi. U Anqara qal'asi devorlarining ichki tomonining sharqiy tomonida hali ham koʻrish mumkin boʻlgan tosh haykalni oʻrnatgan boʻlib, unda Julianga bagʻishlangan " '''Britaniya okeanidan vahshiy qabilalarga qadar butun dunyo hukmdori"''' degan yozuv bor edi. '''"''' . 362-yilda imperatorning shaharga tashrifi sharafiga o'rnatilgan Julian yodgorligi bugungi kungacha saqlanib qolgan. 375-yilda Anqarada oriy rohiblari to'planishdi va St. Ular ko'plab rohiblarni, shu jumladan Grigoriyni ham ishdan bo'shatishdi. Zamonaviy [[Anqara]] g'arbda '''Angora''' nomi bilan tanilgan, Laodikiya unvoni, Osiyo mintaqasidagi Galatiya viloyatining Rim-katolik yordamchi episkopi .
== Vizantiya ==
4-asr oʻrtalarida Anqara imperiyaning dam olish maskaniga aylandi. [[Konstantinopol]] [[Vizantiya imperiyasi|Sharqiy Rimning]] markaziga aylangandan so'ng, imperatorlar [[Bosfor|Bosfor bo'g'ozining]] nam havosi o'rniga 4-5-asrlarda dam olish uchun Anqaraning quruqroq tog'li atmosferasini afzal ko'rdilar. II. Teodosiy (408-450) yozda saroyini Anqaraga ko'chiradi. Anqarada qabul qilingan qonunlar uning u yerda o‘tkazgan vaqtini isbotlaydi.
Shaharning harbiy, ayniqsa logistika ahamiyati uzoq [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya davrida]] davom etdi. Anqara 6-asrdan keyin turli arab qoʻshinlari qoʻliga oʻtgan boʻlsa-da, 11-asr oxirigacha Vizantiya imperiyasining muhim aylanma yoʻli boʻlib qoldi.
== Saljuqiylar va Usmonlilar davri ==
1071-yilda [[Saljuqiylar|Saljuqiy]] sultoni [[Alp Arslon|Alparslon]] Malazgirt g'alabasi bilan [[Onadoʻli|Anadolu]] darvozalarini turklar uchun ochdi. Keyinchalik, 1073-yilda muhim harbiy tranzit yo'li bo'lgan va tabiiy resurslarga ega Anqarani o'z mamlakatiga qo'shib oldi. [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli imperiyasining]] ikkinchi sultoni [[Oʻrxon I|O'rxon Bey]] shaharni 1356-yilda bosib oldi. 1402-yilda [[Anqara jangi]]da turkiy bo'lgan yana bir qo'mondon [[Amir Temur|Temur]] Usmonlilarni mag'lub etib, shaharning hukmronligini qo'lga kiritdi, ammo 1403-yilda Anqara yana Usmonlilar imperiyasi nazoratiga o'tdi.
[[Birinchi jahon urushi]]da Usmonlilar imperiyasining magʻlubiyatga uchrashi bilan Usmonlilar poytaxti Istanbul va Anadoluning katta qismi Antanta davlatlari tomonidan bosib olindi va [[Oʻrta Osiyo]] mintaqasidagi turklarga juda kichik bir hudud, [[Angliya]], [[Fransiya]], [[Italiya]] . va [[Gretsiya|Yunoniston]] ularni o'zaro bo'lishmoqchi edi. Bunga javoban Turk milliy kurashining yetakchisi [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafo Kamol Otaturk]] 1920-yilda Anqarada qarshilik harakati boshlanganini rasman e'lon qildi. (Qarang. Sevr shartnomasi va Turkiyaning mustaqillik urushi ). Mustaqillik urushi gʻolib boʻlgach, Turk xalqi 1923-yil 29-oktabrda respublikani eʼlon qildi va Usmonlilar davlati oʻrniga [[Turkiya]]ni tuzdi. Bir necha kun oldin, 1923-yil 13-oktabrda Anqara Istanbul o‘rniga Turkiyaning yangi poytaxti deb e’lon qilindi.
=== Vaqt jadvali ===
==== 14-19. Asr ====
* 1356
** Shahar [[Oʻrxon I]] davrida Usmonli qoʻshini tomonidan bosib olingan.
* 1402
** 20 iyul: [[Anqara jangi]] Chubuk tekisligida bo'lib o'tdi, shahar [[Amir Temur|Temur]] tomonidan bosib olindi.<ref>{{Kitob manbasi|title=Encyclopedia of the Ottoman Empire|year=2009|publisher=[[Facts on File]]|isbn=978-1-4381-1025-7|chapterurl=https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC&pg=PA43}}</ref>
* 1403
** [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonlilar]] shaharda oʻz hukmronligini tikladilar.
* 1471
** Mahmut Posho Bedesten qurilgan.
* 1523
** Changelxon qurildi.
* 1566
** Jenabi Ahmad posho masjidi qurilgan.<ref name="archnet">{{Veb manbasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121023222302/http://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=1467|url=http://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=1467|sarlavha=Ankara|nashriyot=MIT School of Architecture and Planning|arxivsana=23 Ekim 2012|qaralgan sana=2 Mart 2018}}</ref>
* 1688
** Zilzila sodir bo'ldi.
* 1832
** [[Anqara Qal’asi|Anqara qal'asi]] yangilandi.
* 1864 yil
** Shahar Anqara viloyatining poytaxti deb e'lon qilindi.
* 1890
** Shahar aholisi 27 825 kishi ekanligi aniqlandi.
[[Fayl:Lörcher_Planı.jpg|thumb|1924-yilda tuzilgan rayonlashtirish rejasi]]
[[Fayl:Jansen_Planı.jpg|thumb|Rivojlanish rejasi. 1932-yilda tayyorlangan Yansen rejasi sifatida ham tanilgan]]
[[Fayl:Ankara_city_map_1924.pdf|thumb|1924-yil Anqara shahri xaritasi]]
Anqara yangi tashkil etilgan [[Turkiya]]ning poytaxti bo'lganidan so'ng, yangi o'zgarishlar shaharni eski qismlari bilan '''Ulus''' va yangi qismi bilan '''Yenishehirga''' bo'ldi. Qadimgi binolar va Rim, Vizantiya va Usmonli tarixini eslatuvchi tor ko'chalar eski qismni ifodalagan. Hozirgi '''Qizilay''' atrofida joylashgan yangi qism keng ko'chalari, mehmonxonalari, teatrlari, savdo markazlari va ko'p qavatli binolari bilan yanada zamonaviy shahar tuzilishiga ega edi. Hukumat binolari va xorijiy elchixonalar ham ushbu yangi bo'limda joylashgan edi.
Anqara dunyodagi eng qadimiy poytaxtlardan biri bo'lib, poytaxt [[London]], [[Parij]] yoki [[Madrid]] kabi yirik shahar markaziga ega. Hatto [[Istanbul]]dan ham qadimiy tarixga ega. Hozirgi Istanbul o'sha paytda [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiyaning]] Rim provinsiya shaharlaridan biri bo'lgan bo'lsa-da, 324-yilda u [[Rim imperiyasi]]ning yangi poytaxtiga aylandi, Anqara esa Turkiyaning shimoliy yarmining ko'p qismida hukmronlik qiluvchi muhim ma'muriy markaz holatida edi. .
=== Vaqt jadvali ===
==== 20-Asr ====
* 1920
** 23 aprel: [[Turkiya buyuk millat majlisi|Turkiya Buyuk Millat Majlisi]] ochildi.
** Hakimiyat-i Milliye gazetasi chiqa boshladi.<ref name="worldcat">{{Veb manbasi|url=http://www.worldcat.org/search?q=su%3AAnkara+%28Turkey%29+Newspapers.&qt=hot_subject|sarlavha=Ankara (Turkey) Newspapers|ish=WorldCat|nashriyot=[[Online Computer Library Center]]|qaralgan sana=21 Mart 2013}}</ref>
* 1923 yil
** 13 oktyabr: Shahar [[Turkiya|Turkiya Respublikasining]] poytaxti deb e'lon qilindi. {{Sfn|Bosworth|2007}}
** [[Genchlerbirligi|“Genclerbirligi” sport klubi]] futbol tashkil etildi.
* 1924 yil
** Shahar aholisi 35 mingga yaqin ekanligi aniqlandi.
** Musiqa oʻqituvchilari maktabi ochildi.
** Prezident simfonik orkestri tashkil etildi.
* 1925 yil
** Otaturk o'rmon xo'jaligi ochildi.
** Pushti saroy prezidentning rasmiy qarorgohi sifatida foydalanila boshlandi.
* 1927 yil
** Anqara saroyi ochildi.<ref name="cinar2012">{{Citation|publisher=Routledge|publication-place=New York|title=Routledge Handbook of Modern Turkey|publication-date=2012|chapter=Cities}}</ref>
** Shahar aholisi 44 553 kishiga ko'tarildi.
** G‘alaba monumenti o‘rnatildi.
* 1930 yil
** Shahar rasman Anqara nomini oldi.
** Anqara [[Etnografiya]] muzeyi tashrif buyuruvchilarga ochildi.
** Anqara davlat rasm va haykaltaroshlik muzeyi qurildi.
* 1932 yil
** Chankaya saroyi qurilgan.
* 1933 yil
** Otaturk o'rmon xo'jaligi hayvonot bog'i ochildi.
* 1935 yil
** Anqara 19 May stadioni qurildi.
* 1937 yil
** Anqara stantsiyasida ekspeditsiyalar boshlandi.
* 1940 yil
** Davlat konservatoriyasi tashkil etildi.
* 1943 yil
** Yoshlik parki va Anadolu sivilizatsiyalari muzeyi ochildi.
* 1945 yil
** Shahar aholisi 226 712 kishi ekanligi aniqlandi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1950_round.htm|ish=Demographic Yearbook 1955|yil=|nashriyot=[[Statistical Office of the United Nations]]|sarlavha=Population of capital city and cities of 100,000 or more inhabitants|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170728172517/https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1950_round.htm|arxivsana=28 Temmuz 2017|qaralgan sana=2 Mart 2018}}</ref>
* 1946 yil
** Anqara universiteti tashkil etildi. {{Sfn|Stanley|2008}}
* 1948 yil
** Opera sahnasi ochildi.
* 1950
** Shahar aholisi 286 781 kishiga ko'tarildi.
* 1953 yil
** [[Mustafa Kemal Atatürk|Mustafo Kamol Otaturkning]] jasadi qurilishi tugallangan [[Anıtkabir|Anitkabirga]] ko'chirildi.
* 1955 yil
** Parvozlar Esenboğa aeroportida boshlandi.
* 1956 yil
** [[Middle east technical universiteti|Yaqin Sharq texnika universiteti]] tashkil etildi.
* 1961 yil
** Mustaqillik urushi muzeyi tashrif buyuruvchilar uchun ochildi.
* 1967 yil
** [[Hacettepe universiteti]] tashkil etildi.
* 1971 yil
** “Baris” gazetasi o'z faoliyatini boshladi.<ref name="worldcat" />
* 1973 yil
** Shahar aholisi 1 461 345 kishi ekanligi aniqlandi.<ref>{{Kitob manbasi|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1970_round.htm|title=Demographic Yearbook 1975|year=1976|location=New York|pages=253-279|accessdate=2 Mart 2018}}</ref>
* 1974 yil
** Yenikent Asash stadioni qurildi.
* 1978 yil
** 9 oktyabr: Bahçelievler qirg'ini sodir bo'ldi.
* 1982 yil
** 7 avgust: Esenbog'a aeroportida terakt uyushtirildi.
* 1983 yil
** 16-yanvar: [[Turkish Airlines|Turk Havo Yoʻllariga]] tegishli samolyot halokatga uchradi.
* 1984 yil
** Ma'muriy boshqaruv qayta tashkil etildi.<ref>{{Citation|publisher=Kluwer Law International|publication-place=Alphen aan den Rijn|edition=6th|title=Introduction to Turkish Law|publication-date=2011}}</ref>
** Mehmet Oltinsoy shahar hokimi etib saylandi.
** Bilkent universiteti tashkil etildi.
** TAI ochildi.
** Shahar aholisi 2 019 000 deb e'lon qilindi.<ref>{{Kitob manbasi|url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1980_round.htm|title=1985 Demographic Yearbook|year=1987|location=New York|pages=247-289|accessdate=2 Mart 2018}}</ref>
* 1987 yil
** Kojatepe masjidi qurilgan.
* 1989 yil
** Parlament masjidi ochildi.<ref name="ircica">{{Veb manbasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130516092953/http://www.islamicarchitecturedatabase.org/ircica/index2.php?page=Country&id=52|arxivsana=16 Mayıs 2013|url=http://www.islamicarchitecturedatabase.org|sarlavha=Islamic Cultural Heritage Database|nashriyot=Organisation of Islamic Cooperation, Research Centre for Islamic History, Art and Culture|qaralgan sana=2 Mart 2018}}</ref>
** Atakule qurilishi yakunlandi.
** Murat Karayalchin shahar hokimi etib saylandi.
* 1991 yil
** Anqara Sheraton mehmonxonasi mehmonlarni qabul qila boshladi.
* 1993 yil
** Bilkent simfonik orkestri tashkil etildi.
** Vedat Aydin shahar hokimi etib saylandi.
* 1994 yil
** Melih Gokchek shahar hokimi etib saylandi.
* 1997 yil
** [[Ankara metropoliteni|Anqara metrosi]] foydalanishga topshirildi.
==== 21- Asr ====
* 2003-yil
** Göksu bog'i ochildi.
* 2004-yil
** Wonderland ochildi.
* 2005-yil
** Chengelhan Rahmi M. Koch muzeyi tashrif buyuruvchilarga ochildi.
* 2006-yil
** Davlat kengashiga qarshi qurolli hujum uyushtirildi.
* 2007-yil
** 22-may: Ulusda xudkush bombali hujum uyushtirildi.<ref name="bbc-timeline">{{Veb manbasi|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17994865|sarlavha=Turkey Profile: Timeline|ish=BBC News|qaralgan sana=30 Ağustos 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171003100914/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17994865|arxivsana=3 Ekim 2017}}</ref>
** Shahar aholisi 3 953 344 kishi deb e'lon qilindi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2011.htm|ish=Demographic Yearbook 2011|yil=2012|nashriyot=[[United Nations Statistics Division]]|sarlavha=Population of capital cities and cities of 100,000 or more inhabitants|iqtibos=Covering Altindag, Cankaya, Etimesgut, Golbasi, Kecioren, Mamak, Sincan, and Yenimahalle districts in Ankara|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170905055842/https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2011.htm|arxivsana=5 Eylül 2017|qaralgan sana=2 Mart 2018}}</ref>
* 2009-yil
** Anqara-Eskishehir tezyurar temir yo'lida ekspeditsiyalar boshlandi.
* 2010-yil
** Cer Modern zamonaviy san'at muzeyi ochildi.
** Anqara Arena foydalanishga topshirildi.
* 2012-yil
** Shahar aholisi 4 417 522 kishi deb e'lon qilindi.<ref name="brinkhoff">{{Veb manbasi|url=http://www.citypopulation.de/Turkey-RBC20.html|sarlavha=Turkey|ish=www.citypopulation.de|nashriyot=Thomas Brinkhoff|qaralgan sana=21 Mart 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171010081128/http://www.citypopulation.de/Turkey-RBC20.html|arxivsana=10 Ekim 2017}}</ref>
* 2013-yil
** 1-fevral: Amerika konsulligi bombardimon qilindi.
** 19-aprel: Ahmet Hamdi Akseki masjidi ochildi.
** May-iyun: [[Gezi bogʻini eʼtirozlari (2013)|Gezi parki noroziliklari]] .<ref name="BBC1">{{Yangiliklar manbasi |date=1 Haziran 2013 |title=Turkey protests: Unrest rages in Istanbul and Ankara |publisher=BBC |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-22739423 |access-date=2 Mart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922011835/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-22739423 |archive-date=22 Eylül 2019}}</ref>
** 5-dekabr: TCDD Ochiq havodagi parovoz muzeyi ochildi.
* 2014-yil
** 12-fevral: [[Ankara metropoliteni|Anqara metrosining]] M3 liniyasida ekspeditsiyalar boshlandi.
** 7-mart: Ankapark ochildi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://konuttimes.com/kenthaberleri/ankara-ankapark-halka-acildi/35093|sarlavha=Ankara Ankapark halka açıldı!|ish=Konuttimes.com|sana=7 Mart 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170805104346/http://konuttimes.com/kenthaberleri/ankara-ankapark-halka-acildi/35093|arxivsana=5 Ağustos 2017|qaralgan sana=2 Mart 2018}}</ref>
** 13-mart: [[Ankara metropoliteni|Anqara metrosining]] M2 liniyasida ekspeditsiyalar boshlandi.
** 5-avgust: Anqara-Istanbul tezyurar temir yo'lida ekspeditsiyalar boshlandi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 Ağustos 2014 |title=Ankara-İstanbul Yüksek Hızlı Tren Hattı Hizmete Açıldı |language=Türkçe |publisher=TCDD |url=http://www.tcdd.gov.tr/home/detail/?id=2765 |access-date=2 Mart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141111221945/http://www.tcdd.gov.tr/home/detail/?id=2765 |archive-date=11 Kasım 2014}}</ref>
** 17-oktyabr: Usmonli stadioni foydalanishga topshirildi.
** 20-oktyabr: [[Prezidentlik saroyi (Turkiya)|Aksaray]] yangi prezident qarorgohiga aylandi.
* 2015-yil
** 1-yanvar: Sakarya tarixiy milliy bog'i tashrif buyuruvchilar uchun ochildi.
** 10 oktyabr: bombali hujumda 86 kishi halok bo'ldi va 186 kishi yaralandi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=10 Ekim 2015 |title=Turkish PM blames suicide bombers in attack that kills 86 |work=[[Asheville Citizen-Times]] |publisher=[[USA Today]] |url=http://www.citizen-times.com/story/news/world/2015/10/10/turkey-ankara-bombing/73722610/}}</ref>
** 31-oktyabr: Cebeci İnönü stadioni foydalanish uchun yopildi.
* 2016-yil
** 17-fevral: 2016-yil fevrali Anqara hujumi Merasim ko'chasida sodir bo'ldi.
** 13-mart: 2016 yil martida Anqaradagi Guven bog'iga hujum uyushtirildi.
** 19-dekabr: Andrey Karlov o'ldirildi .
* 2017-yil
** 5-yanvar: Anqara va Adana o'rtasidagi transportni osonlashtiradigan 21-magistral loyihasi tayyorlandi.
== Havolalar ==
* [http://www.newadvent.org/cathen/01465a.htm Katolik entsiklopediyasi: Anqara kengashlari] 11 Ekim 2007 tarihinde.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
aoyzxiejumotj7cqcyvh57s9npzzr86
Munozara:Vladimir Bayramov
1
878725
5995714
4279600
2026-04-14T05:45:42Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Wladimir Baýramow]] sahifasini [[Munozara:Vladimir Bayramov]]ga koʻchirdi
4279600
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{WikiStipendiya marafoni}}
rpq7lzu4opfxdqb3evpj2lfpgdc2ubc
Interventsion radiologiya
0
949782
5995875
5975434
2026-04-14T09:15:35Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995875
wikitext
text/x-wiki
'''Interventsion radiologiya''' ('''IR''') — [[Flyuroskopiya|rentgen-ftoroskopiya]], [[kompyuter tomografiyasi]], [[MRT|magnit-rezonans tomografiya]] yoki [[ultratovush]] kabi tibbiy koʻrish koʻrsatmalaridan foydalangan holda turli xil minimal invaziv muolajalarni amalga oshiradigan tibbiy mutaxassislik. Diagnostik IR protseduralari [[Diagnoz|tashxis]] qoʻyish yoki keyingi tibbiy davolanishga yordam berishga moʻljallangan va oʻsimtaning tasvirga asoslangan biopsiyasi yoki [[Qon tomirlari|qon tomir]] yoki kanal kabi ichi boʻsh tuzilishga kontrastli kontrast moddani kiritishni oʻz ichiga oladi. Aksincha, [[Terapiya|terapevtik]] IR muolajalari toʻgʻridan-toʻgʻri davolashni taʼminlaydi — ular kateterga asoslangan dori-darmonlarni yuborish, tibbiy asboblarni joylashtirish va toraygan tuzilmalarning angioplastikasini oʻz ichiga oladi.
{| class="infobox"
! colspan="2" class="infobox-above" style="background-color: lightblue" |Interventsion radiologiya
|- class="mw-file-element" data-file-height="1536" data-file-type="bitmap" data-file-width="2048" decoding="async" height="210" resource="./File:IMRI_suite.jpg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/280px-IMRI_suite.jpg" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/420px-IMRI_suite.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/560px-IMRI_suite.jpg 2x" width="280"
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:IMRI_suite.jpg|frameless]]</img><div class="infobox-caption">Interventsion radiologiya toʻplami, bu yerda biopsiya, diagnostika yoki terapiya real vaqt rejimida floroskopiya bilan aniq boshqariladi.</div>
|- class="infobox-label" scope="row"
! class="infobox-label" scope="row" | [[Specialty (medicine)|Mutaxassislik]]
| class="infobox-data" | Interventsion rentgenolog
|- class="noprint"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="text-align: right;"> [ [[wikidata:Q426449|Vikimaʼlumotlarda tahrirlash]] ]</div>
|}
[[Category:Pages using infobox medical intervention with unknown parameters|nameInterventional radiology]]
Interventsion radiologiya usullarining asosiy afzalliklari shundaki, ular tananing chuqur tuzilmalariga tana teshigi yoki kichik igna va simlar yordamida kichik kesik orqali etib borishi mumkin. Bu [[Jarrohlik|ochiq protseduralarga]] qaraganda xavflarni, ogʻriqni va tiklanishni kamaytiradi. Haqiqiy vaqtda vizualizatsiya, shuningdek, anormallikni aniq koʻrsatib, protsedura yoki tashxisni aniqroq qilish imkonini beradi. Ushbu imtiyozlar ichki tuzilmalarga zudlik bilan kirishning yoʻqligi va katarakt va saraton kabi [[Radiobiologiya|radiatsiya taʼsirining]] qoʻshimcha xavflari bilan solishtiriladi.
== Interventsion radiologiya turlari ==
=== Umumiy elementlar ===
Interventsion radiologiya — bu tananing ichki tuzilmalariga tana teshiklari yoki juda kichik kesiklar orqali kirish va tibbiy koʻrish bilan yoʻl-yoʻriq koʻrsatish imkonini beruvchi texnikalar majmuasidir. Aralashuvning sababidan qatʼi nazar, protsedura teshilish ignasi (teridan oʻtish uchun), yoʻriqnoma simlari (qon tomirlari, oʻt yoki siydik tizimi kabi tuzilmalarni oʻtkazish uchun), niqob (ular) kabi umumiy elementlardan foydalanishi mumkin. yoʻl-yoʻriq simi ustida siljiydi va yoʻlni shikastlamasdan ochiq ushlab turadi) va [[Kateter|kateterlar]].<ref name="Taslakian">{{jurnal manbasi|last=Taslakian|first1=Bedros|last2=Ingber|first2=Ross|last3=Aaltonen|first3=Eric|last4=Horn|first4=Jeremy|last5=Hickey|first5=Ryan|date=30-avgust 2019-yil|title=Interventional Radiology Suite: A Primer for Trainees|journal=Journal of Clinical Medicine|volume=8|issue=9|pages=1347|doi=10.3390/jcm8091347|issn=2077-0383|pmc=6780384|pmid=31480308}}</ref>
=== Diagnostik interventsion radiologiya ===
* [[Angiografiya]] : Yodlangan kontrast, gadoliniy asosidagi vositalar va CO gazini oʻz ichiga olgan turli xil kontrastli vositalardan foydalanish bilan anormalliklarni izlash uchun qon tomirlarini koʻrish.<ref name="Uberoi 2009 chpt4">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=4 Imaging|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n98 49]–77}}</ref>
* Xolangiografiya : [[Jigar]] ichidagi oʻt yoʻllarini tiqilib qolgan joylarni izlash uchun tasvirlash.
* [[Biopsiya]] : patologik tekshirish uchun teri orqali yoki transvenoz usulda qiziqtiriladigan hududdan toʻqima namunasini olish.<ref name="Uberoi 2009 chpt19">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=19 Biopsy and drainage|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n436 387]–402}}</ref>
=== Terapevtik interventsion radiologiya ===
''Qon tomir''
* Balon angioplastikasi/stent : Tomirning patentini saqlashga yordam berish uchun metall stentlarni oʻrnatgan yoki oʻrnatmasdan, tor yoki bloklangan qon tomirlarini balon yordamida ochish.<ref name="Uberoi 2009 chpt7">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=7 Angioplasty and stenting|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n172 123]–147}}</ref>
* Endovaskulyar anevrizmani tuzatish : nuqsonli tomirning kengayishini yoki rivojlanishini oldini olish uchun [[anevrizma]] boʻylab endovaskulyar stent-greftni joylashtirish.<ref name="Uberoi 2009 chpt9">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=9 Stentgrafting|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n220 171]–186}}</ref>
* [[Embolizatsiya]] : qon ketishini toʻxtatish yoki maqsadli aʼzo yoki toʻqimalarga qon oqimini kamaytirish uchun qonni qon tomiriga toʻsib qoʻyish uchun metall spiral yoki embolik moddani (jel-koʻpik, polivinil spirt) joylashtirish.<ref name="Uberoi 2009 chpt17">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=17 Embolization techniques|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n390 341]–360}}</ref>
** Bachadon arteriyasi embolizatsiyasi (BAA) yoki bachadon miomasining embolizatsiyasi (UFE)
** [[Wikipedia:Prostatic artery embolization|Prostata arteriyasi embolizatsiyasi]] (PAE)
** [[Arteriovenoz malformatsiya (AVM)|Oʻpka arteriovenoz malformatsiyasi]] (PAVM) embolizatsiyasi<ref>{{jurnal manbasi|title=Treatment of Recurrent Pulmonary Arteriovenous Malformations: Comparison of Proximal Versus Distal Embolization Technique|journal=CardioVascular and Interventional Radiology|volume=43|issue=1|pages=29–36|pmid=31471718|doi=10.1007/s00270-019-02328-0|year=2020}}</ref>
* Tromboliz : oʻpka emboliyasi va chuqur venoz tromboz kabi qon quyqalarini farmatsevtik (TPA) yoki mexanik vositalar yordamida eritish uchun kateterga yoʻnaltirilgan texnika.
* IVC filtrlari : chuqur venoz trombning tarqalishini oldini olish uchun vena kava ichiga joylashtirilgan metall filtrlar.
* [[Dializ]] bilan bogʻliq boʻlgan aralashuvlar: tunnelli gemodializ kateterlarini, peritoneal dializ kateterlarini joylashtirish va yomon ishlaydigan jarrohlik yoʻli bilan joylashtirilgan AV oqma va greftlarni qayta koʻrib chiqish/tromboliz qilish.<ref name="Uberoi 2009 chpt12">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=12 Haemodialysis fistula|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n302 253]–268}}</ref>
* [[Fayl:Tips_schematic.JPG|thumb| TIPS protsedura sxemasi]] MASLAHATLAR : Jigarning oxirgi bosqichi va portal gipertenziyasi boʻlgan bemorlarda tanlangan koʻrsatmalar uchun Transjugular intrahepatik porto-tizimli shuntni (TIPS) joylashtirish.<ref name="Keller Farsad Rösch 2016 pp. 2–9">{{jurnal manbasi|title=The Transjugular Intrahepatic Portosystemic Shunt: Technique and Instruments|journal=Techniques in Vascular and Interventional Radiology|volume=19|issue=1|pages=2–9|date=2016-yil mart|pmid=26997084|doi=10.1053/j.tvir.2016.01.001|publisher=Elsevier BV}}</ref>
* Varikoz tomirlarini endovenoz lazer bilan davolash : venoz etishmovchilikni jarrohliksiz davolash uchun ingichka lazer tolasini varikoz tomirlariga joylashtirish.
[[Fayl:Biliary_stenosis.tif|thumb| Biliar stenoz]]
* Biliar obstruktsiyalarni chetlab oʻtish va oʻt yoʻllarining dekompressiyasi uchun kateterlarni safro tizimiga joylashtirish.
* Doimiy turgʻun biliar stentlarni joylashtirish.
* Xoletsistostomiya : Oʻt pufagining yalligʻlanishi, oʻt pufagining yalligʻlanishi boʻlgan, operatsiya qilish uchun juda zaif yoki kasal boʻlgan bemorlarda infeksiyalangan safroni olib tashlash uchun oʻt pufagiga trubka qoʻyish.
''Kateterni joylashtirish''
* Markaziy venoz kateterni joylashtirish: tomir ichiga kirish va tomir ichiga yuboriladigan asboblarni (IV) boshqarish, shu jumladan tunnelli va tunnelsiz kateterlar (masalan, PIC, Hikman, port kateterlari, gemodializ kateterlari, translumbar va transhepatik venoz liniyalar).
* Drenaj kateterini oʻrnatish : Patologik suyuqlik toʻplanishini (masalan, xoʻppoz, plevral efüzyon) drenajlash uchun naychalarni joylashtirish. Bunga perkutan, trans-rektal yoki trans-vaginal yondashuv orqali erishish mumkin. Doimiy kateterlarni almashish yoki oʻzgartirish rasm koʻrsatmalari ostida yoʻnaltiruvchi sim orqali amalga oshiriladi.
* Radiologik kiritilgan gastrostomiya yoki jejunostomiya : Oshqozon va/yoki jejunumga teri orqali oziqlantirish naychasini joylashtirish.<ref>{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=14 Gastro-intestinal intervention|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n339 290]–295}}</ref>
== Muayyan buzilishlar uchun texnikalar ==
=== Oshqozon-ichak aralashuvi ===
==== Oshqozon-ichak traktidan qon ketishi ====
Oshqozon-ichak traktidan qon ketishini davolash asemptomatik qon ketishini kuzatishdan bemorning gemodinamik funksiyasini qoʻllab-quvvatlash va saqlashgacha boʻlgan har qanday joyda boʻlishi mumkin. Interventsion rentgenologning roli bemorlarga hayot uchun xavfli boʻlishi mumkin boʻlgan holatni engillashtirish uchun tasvirga asoslangan.<ref name=":1">{{jurnal manbasi|last=Ray|first1=David M.|last2=Srinivasan|first2=Indu|last3=Tang|first3=Shou-Jiang|last4=Vilmann|first4=Andreas S.|last5=Vilmann|first5=Peter|last6=McCowan|first6=Timothy C.|last7=Patel|first7=Akash M.|date=28-mart 2017-yil|title=Complementary roles of interventional radiology and therapeutic endoscopy in gastroenterology|journal=World Journal of Radiology|volume=9|issue=3|pages=97–111|doi=10.4329/wjr.v9.i3.97|issn=1949-8470|pmc=5368632|pmid=28396724}}</ref>
=== Gepatobiliar aralashuv ===
==== Transjugulyar intrahepatik portosistemik shunt ====
Transjugular interaktik portosistemik shunt (TIPS) intervension rentgenolog tomonidan jigar pastki vena kava va portal vena oʻrtasida qon oqimini taʼminlaydigan yangi oʻtkazgichni yaratish uchun amalga oshiradigan protseduradir. Portal vena — bu gipertenziya butun jigar va ingichka yoki yoʻgʻon ichakda koʻplab zararli taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan joy.<ref name=":2">{{jurnal manbasi|last=Núñez|first1=O.|last2=de la Cruz|first2=G.|last3=Molina|first3=J.|last4=Borrego|first4=G. M.|last5=Marín|first5=I.|last6=Ponferrada|first6=A.|last7=Catalina|first7=V.|last8=Echenagusia|first8=A.|last9=Bañares|first9=R.|date=2003-yil oktabr|title=[Interventional radiology, angioplasty and TIPS in Budd-Chiari syndrome]|journal=Gastroenterologia y Hepatologia|volume=26|issue=8|pages=461–464|doi=10.1016/s0210-5705(03)70394-x|issn=0210-5705|pmid=14534016}}</ref>
=== Genitouriya aralashuvi ===
==== Benign prostata giperplaziyasi ====
[[Prostata bezi adenomasi|Benign prostata giperplaziyasi]] yoki BPH, odatda 50 yoshdan oshgan erkaklarga taʼsir qiladigan saratonsiz kasallikdir. [[Prostata bezi]] kattalashib, qoʻshni siydik yoʻlini siqib chiqaradi, bu erkaklar uchun siyishning chastotasi va/yoki shoshilinchligini nazorat qilishni qiyinlashtiradi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/prostate-problems/prostate-enlargement-benign-prostatic-hyperplasia|sarlavha=Prostate Enlargement (Benign Prostatic Hyperplasia) {{!}} NIDDK|ish=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|qaralgan sana=22-noyabr 2019-yil}}</ref> Birinchi darajali terapiya dori-darmonlarni oʻz ichiga oladi, ammo tibbiy optimallashtirishga qaramay doimiy boʻlgan simptomlarni uzoq muddatli davolash odatda parvarishning „oltin standarti“ sifatida prostata bezining transuretral rezektsiyasini (TURP) oʻz ichiga oladi. Biroq, TURP siydik oʻgʻirlab ketish yoki doimiy erkaklar bepushtligiga olib kelishi mumkin va bemorlarning maʼlum bir qismi uchun ideal protsedura boʻlmasligi mumkin.<ref name=":4">{{jurnal manbasi|last=McWilliams|first1=Justin P.|last2=Kuo|first2=Michael D.|last3=Rose|first3=Steven C.|last4=Bagla|first4=Sandeep|last5=Caplin|first5=Drew M.|last6=Cohen|first6=Emil I.|last7=Faintuch|first7=Salomao|last8=Spies|first8=James B.|last9=Saad|first9=Wael E.|date=1-sentabr 2014-yil|title=Society of Interventional Radiology Position Statement: Prostate Artery Embolization for Treatment of Benign Disease of the Prostate|url=https://www.jvir.org/article/S1051-0443(14)00496-5/abstract|journal=Journal of Vascular and Interventional Radiology|language=inglizcha|volume=25|issue=9|pages=1349–1351|doi=10.1016/j.jvir.2014.05.005|issn=1051-0443|pmid=24993818}}</ref>
=== Nevrologik aralashuv ===
==== Oʻtkir ishemik insult ====
Barcha qon tomirlarining taxminan 87% [[Insult|ishemik insult]] boʻlib, ularda miyaga qon oqimi bloklanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Types of Stroke|nashriyot=Center of Disease Control and Prevention|url=https://www.cdc.gov/stroke/types_of_stroke.htm|qaralgan sana=18-sentabr 2020-yil}}</ref> Toʻqimalarning plazminogen faollashtiruvchisi (t-PA) kabi qon quyqalarini yoʻq qiladigan dori trombni eritib yuborish va miyaning shikastlangan hududiga qon oqimini tiklashga yordam berish uchun nazorat ostida shifoxona sharoitida ishlatilishi mumkin. Endovaskulyar terapiya — trombni (trombni) olib tashlash yoki eritish va miya qismlariga qon oqimini tiklash uchun neyrointerventionalistlar tomonidan amalga oshiriladigan protsedura. Qoʻl yoki oyoqdagi qon tomirlari orqali miyagacha yoʻnaltirilgan kateterdan foydalanib, aralashuvchi trombni olib tashlashi yoki trombni eritish uchun dori-darmonlarni yuborishi mumkin.<ref name="ist">{{Veb manbasi|sarlavha=Ischemic Stroke Treatment|muallif=<!--not stated-->|ish=www.stroke.org|nashriyot=American Stroke Association (a division of the American Heart Association)|sana=5-dekabr 2018-yil|url=https://www.stroke.org/en/about-stroke/types-of-stroke/ischemic-stroke-clots/ischemic-stroke-treatment}}</ref> Ushbu protseduralar mexanik trombektomiya yoki tromboliz deb ataladi va protsedura tugashidan oldin bir nechta omillar hisobga olinadi.
=== Ogʻriqni boshqarish ===
==== Qoʻshma va mahalliy inʼektsiya ====
Tasvir yoʻl-yoʻriqlaridan foydalangan holda, mahalliy ogʻriqsizlantiruvchi vositalar va uzoq muddatli steroid preparatlari toʻgʻridan-toʻgʻri ogʻriqning lokalizatsiya qilingan joylariga etkazilishi mumkin. Rasm koʻrsatmalaridan foydalanish ignaning toʻgʻri joylashishini tasdiqlashga yordam beradi.<ref name="radiographics">{{jurnal manbasi|title=Imaging-guided injection techniques with fluoroscopy and CT for spinal pain management|journal=Radiographics|volume=21|issue=4|pages=927–39; discussion 940–2|date=2001|pmid=11452067|doi=10.1148/radiographics.21.4.g01jl15927}}</ref> Bunga qoʻshma inʼektsiyalarda ishlatiladigan usullari kiradi: [[ultratovush]], [[Flyuroskopiya|floroskopiya]] va [[kompyuter tomografiyasi]] (KT).
===== Faset boʻgʻinlari =====
* Faset boʻgʻinlari, shuningdek, zigapofiz boʻgʻinlari sifatida ham tanilgan, umurtqa pogʻonasi barqarorligini taʼminlovchi umurtqa pogʻonasi oʻrtasida joylashgan kichik suyak tuzilmalariga ishora qiladi.
* Faset boʻgʻimlarining degeneratsiyasi yoki shikastlanishi koʻpincha ''faset qoʻshma sindromiga'' olib kelishi mumkin, bu ham tashxis qoʻyish, ham tasvirga asoslangan anestezikani inʼektsiya qilish orqali davolash mumkin.<ref name="joint-interactions">{{Veb manbasi|url=https://paindoctor.com/treatments/superior-hypogastric-plexus-block/|sarlavha=Superior Hypogastric Plexus Block|ish=Pain Doctor|qaralgan sana=2023-05-27|arxivsana=2023-05-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230527100824/https://paindoctor.com/treatments/superior-hypogastric-plexus-block/}}</ref>
* Faset qoʻshma blokirovkasi minimal invaziv protsedura boʻlib, unda shifokor ogʻriqni engillashtirish uchun faset boʻgʻimiga dori inʼektsiyasini joylashtirish uchun [[Flyuroskopiya|floroskopiya]] yoki [[Kompyuter tomografiyasi|kompyuter tomografiyasidan]] foydalanadi.<ref name="nerveblock">{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=nerveblock|sarlavha=Nerve Blocks|sana=14-fevral 2018-yil|ish=RadiologyInfo|nashriyot=Radiological Society of North America, Inc. (RSNA)}}</ref>
===== Epidural boʻshliq =====
* Orqa miyada epidural boʻshliq orqa miya kanalining eng tashqi qismi boʻlgan anatomik boʻshliqdir. Bu kanal ichidagi boʻshliq (atrofdagi [[Umurtqa|umurtqalar]] tomonidan hosil boʻlgan) [[Miya qattiq pardasi|dura materdan]] tashqarida joylashgan (araxnoid materni, subaraknoid boʻshliqni, [[Likvor|miya omurilik suyuqligini]] va [[Orqa miya|orqa miyani]] oʻrab oladi).
* Mahalliy ogʻriqni yoki radikulopatiyani, ayniqsa disk churrasi yoki markaziy/foraminal stenozni davolash uchun mahalliy ogʻriqsizlantiruvchi vositalarni yuborish koʻpincha amalga oshiriladi.<ref name="radiographics"/>
* Odatda floroskopik rahbarlik ostida amalga oshiriladi.
===== Nerv ildizining selektiv inʼektsiyasi =====
* Orqa miya nerv ildizi — markaziy asab tizimini orqa miyadan chiqib ketadigan oʻttiz bir juft orqa miya nervlaridan birining boshlangʻich yoki proksimal segmenti.
* Nerv ildizlarining shikastlanishi taʼsirlangan orqa miya nervi tomonidan innervatsiya qilingan mushakning parezi va [[Falaj|falajiga]] olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, tegishli dermatomda ogʻriq va hissizlik paydo boʻlishi mumkin. Nerv ildizlariga zarar etkazishning keng tarqalgan sababi umurtqa pogʻonasidagi shikastlanishlar, masalan, yadro pulpozining prolapsasi, oʻmurtqa [[Sil|sil kasalligi]], [[Saraton (kasallik)|saraton]], [[Yalligʻlanish|yalligʻlanish]] va oʻmurtqa yorliqlar. Soʻzda [[radikulit]] (yaʼni, [[Ishias|siyatik]]) deb nomlanuvchi ildiz ogʻrigʻi sindromi nerv ildizining shikastlanishidan kelib chiqadigan eng keng tarqalgan alomatlardan biridir.
* Servikal, torakal, lomber yoki sakral mintaqada radikulyar simptomlari boʻlgan bemorlarni davolash uchun ishlatiladi.<ref name="radiographics"/>
* Nerv ildizining yalligʻlanishi bilan kurashish orqali ogʻriqni engillashtirishga yordam beradi.
[[Fayl:9cmFibroidUS.png|thumb| Bachadonning juda katta (9 sm) miomasi AQShda tos boʻshligʻining tiqilishiga olib keladi.]]
==== Surunkali tos ogʻrigʻi ====
* [[Venalar|Tomirlarda]] qonning yurakka oqishiga yordam beradigan bir tomonlama klapanlar mavjud. Agar klapanlar zaif yoki shikastlangan boʻlsa, qon tomirlarda toʻplanib, shishib ketishi mumkin. Bu tos suyagi yaqinida sodir boʻlganda, bu tos aʼzolarining tiqilishi sindromi deb ataladi, bu qorin tugmasi darajasida surunkali ogʻriqlarga olib kelishi mumkin.
* Tos aʼzolarining tiqilishi sindromi odatda ilgari homilador boʻlgan ayollarga taʼsir qiladi, chunki homiladorlik paytida [[Bachadon|bachadondan]] qon oqimining koʻpayishiga moslashish uchun tuxumdonlar va [[Pelvic veins|tos tomirlari]] kengaygan. Homiladorlikdan soʻng, bu tomirlarning baʼzilari kattalashgan boʻlib qoladi va oldingi hajmiga qaytmaydi, bu ularning zaiflashishiga va qonning toʻplanishiga olib keladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sirweb.org/patients/pelvic-congestion-syndrome--chronic-pelvic-pain/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180728001640/https://www.sirweb.org/patients/pelvic-congestion-syndrome--chronic-pelvic-pain/|arxivsana=28 July 2018|sarlavha=Pelvis Congestion Syndrome|ish=SIRWeb|nashriyot=The Society of Interventional Radiology}}</ref>
* Interventsion rentgenolog tos aʼzolarining tiqilishi sindromi uchun minimal invaziv davolash usulini taklif qilishi mumkin: '''tuxumdon venalarining embolizatsiyasi'''
* '''Tuxumdon venalarining embolizatsiyasi''' bir kunlik davolanish boʻlib, u interventsion radiologiya toʻplamida amalga oshiriladi. Interventsion rentgenolog spagetti ipi kabi egiluvchan naycha boʻlgan kichik [[kateter]] yordamida son tomirlari deb ataladigan katta vena orqali kirishga erishadi. Kateter tomir orqali kengaygan tos tomirlariga oʻtkaziladi, bu [[Embolic agents|embolik vositalarni]] kiritishga imkon beradi, bu tomirni yopish va ogʻriqli bosimni engillashtiradigan [[Dori|dorilar]] .<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=ovariveinembol|sarlavha=Ovarian Vein Embolization|sana=23-yanvar 2017-yil|ish=RadiologyInfo|nashriyot=Radiological Society of North America, Inc. (RSNA)}}</ref>
** Ushbu davolash jarrohlikdan koʻra arzonroq va kamroq invaziv boʻlishi mumkin.
* Bemorning surunkali tos ogʻrigʻi [[Pelvic varicose veins|tos boʻshligʻining varikoz kengayishi]] natijasi ekanligini aniqlash uchun minimal invaziv usullar orqali bir qator diagnostik testlarni oʻtkazish mumkin. Ushbu testlarga quyidagilar kiradi:
** Tos va transvaginal ultratovush
** Tos aʼzolarining venogrammasi
** Kompyuter tomografiyasi (KT)
** Magnit-rezonans tomografiya (MRI)
=== Interventsion onkologiya ===
==== Amalga oshirilgan protseduralar ====
* Tasvirga asoslangan ablasyon: oʻsimta hujayralarining nobud boʻlishiga olib keladigan qattiq oʻsmalarni yoqish (radiochastota ablasyonu (RFA) va mikrotoʻlqinli ablasyon (MWA)), elektr maydonlari / elektroporat (qaytib boʻlmaydigan elektroporatsiya (IRE)) yoki muzlatish (krioablation) uchun turli energiya turlaridan foydalanadi. Ablatsiya usullari oʻpka,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nhs.uk/news/cancer/radiofrequency-ablation-for-lung-cancer/|sarlavha=Radiofrequency ablation for lung cancer|sana=21-avgust 2017-yil|ish=nhs.uk|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil|arxivsana=2020-09-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200927190213/https://www.nhs.uk/news/cancer/radiofrequency-ablation-for-lung-cancer/}}</ref> jigar,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=rfaliver|sarlavha=Radiofrequency Ablation (RFA) {{!}} Microwave Ablation (MWA) — Liver Tumors|muallif=Radiology (ACR)|ism=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of|ish=www.radiologyinfo.org|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT00617981|title=Phase 3 Study of ThermoDox With Radiofrequency Ablation (RFA) in Treatment of Hepatocellular Carcinoma (HCC) - Full Text View - ClinicalTrials.gov|date=24-mart 2017-yil|access-date=3-noyabr 2019-yil}}</ref> buyrak,<ref>{{jurnal manbasi|last=El Dib|first1=Regina|last2=Touma|first2=Naji J.|last3=Kapoor|first3=Anil|date=2012-yil avgust|title=Cryoablation vs radiofrequency ablation for the treatment of renal cell carcinoma: a meta-analysis of case series studies|journal=BJU International|volume=110|issue=4|pages=510–516|doi=10.1111/j.1464-410X.2011.10885.x|issn=1464-410X|pmid=22304329}}</ref> prostata,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cancer.org/cancer/prostate-cancer/treating/cryosurgery.html|sarlavha=Cryotherapy for Prostate Cancer|ish=www.cancer.org|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref> koʻkrak,<ref>{{jurnal manbasi|last=Sabel|first1=Michael S.|date=2014-yil iyul|title=Nonsurgical ablation of breast cancer: future options for small breast tumors|journal=Surgical Oncology Clinics of North America|volume=23|issue=3|pages=593–608|doi=10.1016/j.soc.2014.03.009|issn=1558-5042|pmid=24882353}}</ref> suyak,<ref>{{jurnal manbasi|last=Santiago|first1=Fernando Ruiz|last2=del Mar Castellano García|first2=María|last3=Montes|first3=Jose Luis Martínez|last4=García|first4=Manuel Ruiz|last5=Fernández|first5=Juan Miguel Tristán|date=7-yanvar 2009-yil|title=Treatment of bone tumours by radiofrequency thermal ablation|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=2|issue=1|pages=43–50|doi=10.1007/s12178-008-9042-3|issn=1935-973X|pmc=2684952|pmid=19468917}}</ref> va boshqa organlarda tasvir yordamida amalga oshirilishi mumkin. igna/zondni teri orqali maqsadli toʻqimalarga joylashtirish boʻyicha koʻrsatma.
** Radiochastota ablasyon video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=8Xu0mxkLSzE Jigar shishining radiochastota ablasyonu]
** Mikrotoʻlqinli ablasyon video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=uPcU7HFumIk Stenfordda saratonni tezda davolash uchun mikrotoʻlqinli ablasyon]
** Qaytarib boʻlmaydigan elektroporatsiya videosi namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=NL-IIq-c3Ic Stony Brook jarrohligi NanoKnife texnologiyasidan foydalanadi]
** Cryoablation video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=goLRh3UX0vM Cryoablation namoyishi]
* Yuqori intensivlikdagi fokuslangan ultratovush: saraton hujayralarini oʻldirish va suyakdagi kabi oʻsma bilan bogʻliq ogʻriqlarni engillashtirish uchun yuqori chastotali tovush toʻlqinlarini chiqaradigan mashinadan foydalanadi.
* Transarterial embolizatsiya (TAE)/ Bland embolization : embolik materialni (mikrozarrachalar, spirt, elim) [[kateter]] orqali oʻsimta qon taʼminotini toʻliq toʻsib qoʻyish va hujayra oʻlimiga olib kelishi uchun oʻsimtani oziqlantiruvchi arteriyalarga yuborish. Eng koʻp uchraydigan koʻrsatma rezektsiya qilinmaydigan jigar saratonini (gepatotsellyulyar karsinoma) davolashdir.<ref>{{jurnal manbasi|last=Shah|first1=Rajesh P.|last2=Brown|first2=Karen T.|last3=Sofocleous|first3=Constantinos T.|date=2011-yil oktabr|title=Arterially directed therapies for hepatocellular carcinoma|journal=AJR. American Journal of Roentgenology|volume=197|issue=4|pages=W590–602|doi=10.2214/AJR.11.7554|issn=1546-3141|pmid=21940531}}</ref>
* Transarterial kimyoembolizatsiya (TACE): Koʻpincha [[kateter]] orqali mikrozarrachalar bilan kimyoterapiya agentini oʻsimtani oziqlantiradigan arteriyalarga yuborish, bu kimyoterapiya beradi va hujayra oʻlimiga olib keladigan oʻsimtaga qon taʼminotini bloklaydi<ref>{{jurnal manbasi|last=Salem|first1=Riad|last2=Lewandowski|first2=Robert J.|date=2013-yil iyun|title=Chemoembolization and radioembolization for hepatocellular carcinoma|journal=Clinical Gastroenterology and Hepatology|volume=11|issue=6|pages=604–611; quiz e43–44|doi=10.1016/j.cgh.2012.12.039|issn=1542-7714|pmc=3800021|pmid=23357493}}</ref>[[Fayl:TACE.png|thumb| TACE]]
* Turli yoʻllar bilan amalga oshirilishi mumkin:
** Anʼanaviy transarterial kimyoembolizatsiya (cTACE): lipiodolni yuqori dozali kimyoterapiya bilan mikrozarrachalar bilan yoki mikropartikullarsiz toʻgʻridan-toʻgʻri oʻsimtani oziqlantiruvchi arteriyalarga yuborish.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cancercenter.com/treatment-options/chemotherapy/regional-therapies|sarlavha=Chemotherapy Delivery Options: Benefits of Regional Therapies|sana=17-oktabr 2018-yil|ish=Cancer Treatment Centers of America|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref>
** Dori-darmonli transarterial kimyoembolizatsiya (DEB-TACE): oʻzlari kimyoterapiya agenti bilan yuklangan mikrozarrachalarni etkazib berish — odatda doksorubitsin yoki irinotekan.
* Tanlangan ichki nurlanish terapiyasi (shuningdek, SIRT yoki Y-90 radioembolizatsiyasi sifatida ham tanilgan): Yittrium-90 (Y-90) radioaktiv izotopi bilan yuklangan kichik boncuklar oʻsimtani oziqlantiruvchi qon tomirlariga oʻlimga olib keladigan nurlanish dozasini yuborish uchun yuboriladi. hujayra oʻlimi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Al-Adra|first1=D. P.|last2=Gill|first2=R. S.|last3=Axford|first3=S. J.|last4=Shi|first4=X.|last5=Kneteman|first5=N.|last6=Liau|first6=S.-S.|date=2015-yil yanvar|title=Treatment of unresectable intrahepatic cholangiocarcinoma with yttrium-90 radioembolization: a systematic review and pooled analysis|journal=European Journal of Surgical Oncology: The Journal of the European Society of Surgical Oncology and the British Association of Surgical Oncology|volume=41|issue=1|pages=120–127|doi=10.1016/j.ejso.2014.09.007|issn=1532-2157|pmc=4316196|pmid=25449754}}</ref> Segmental (radiatsion segmentektomiya) yoki lobar (radiatsion lobektomiya) usulda bajarilishi mumkin. Radiatsion lobektomiya odatda jarrohlik rezektsiya qilish uchun zarur boʻlgan jigar funksiyasini etarli darajada ushlab turish uchun kasal boʻlmagan lobning oʻsishini ragʻbatlantirish maqsadida amalga oshiriladi.
** Y-90 video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=YndyQkSZl5I SIR-Spheres Y-90 qatron mikrosferalari Harakat tartibi Video]
* Portal vena embolizatsiyasi (PVE): oʻsimta (lar) ni oʻz ichiga olgan jigar boʻlagini oziqlantiradigan portal venaga embolik materialni yuborish, oʻz ichiga olgan lobni jarrohlik yoʻli bilan rezeksiya qilish uchun zarur boʻlgan jigar funksiyasini saqlab turish uchun kasal boʻlmagan lobning oʻsishini ragʻbatlantirish. oʻsimta (lar).<ref>{{jurnal manbasi|last=May|first1=Benjamin J.|last2=Madoff|first2=David C.|date=2012-yil iyun|title=Portal vein embolization: rationale, technique, and current application|journal=Seminars in Interventional Radiology|volume=29|issue=2|pages=81–89|doi=10.1055/s-0032-1312568|issn=0739-9529|pmc=3444878|pmid=23729977}}</ref>
[[Fayl:Takayasu_Arteritis.jpg|thumb| Takayasu arterit angiografiyasi]]
[[Fayl:Venous_Access_Port_Catheter.png|thumb| Venoz kirish porti kateteri]]
== Adabiyotlar ==
{{Refbegin|32em}}
* {{kitob manbasi|veditors=Abrams HL, Baum S, Pentecost MJ|editor-link1=Herbert L. Abrams|title=Abrams' Angiography: Vascular and Interventional Radiology|url=https://archive.org/details/abramsangiograph0000unse|publisher=Little Brown and Co.|date=2005|isbn=978-0-7817-4089-0}}
* {{kitob manbasi|last1=Apfel|first1=Patrick A.|last2=Tortorici|first2=Marianne Rita|name-list-style=vanc|title=Advanced Radiographic and Angiographic Procedures: With an Introduction to Specialized Imaging.|publisher=F A Davis Co.|date=2010|isbn=978-0-8036-1255-6}}
* {{kitob manbasi|last1=Geddes|first1=Leslie A.|last2=Geddes|first2=LaNelle E.|name-list-style=vanc|title=The Catheter Introducers|publisher=Cook Group Incorporated, Mobium Press|location=Chicago|date=1993|isbn=978-0-916371-13-5}}
* {{kitob manbasi|veditors=Kandarpa K, Aruny JE|title=Handbook of Interventional Radiologic Procedures|url=https://archive.org/details/isbn_9780781768160|publisher=Lippincott Williams and Wilkins Publishers|date=2010|isbn=978-0-7817-6816-0}}
* {{kitob manbasi|last=Rodengen|first=Jeffrey L.|name-list-style=vanc|title=The Ship in the Balloon: The Story of Boston Scientific and the Development of Less-Invasive Medicine|publisher=Write Stuff Enterprises, Inc.|location=Fort Lauderdale|date=2001|isbn=978-0-945903-50-5|url-access=registration|url=https://archive.org/details/shipinballoonsto0000rode}}
* {{veb manbasi|last=Rösch|first=Josef|name-list-style=vanc|title=Historic Highlights of Interventional Radiology|work=Dotter Interventional Radiology|url=http://www.miit.com/PDF/MIIT%202002/Historic%20Highlights%20of%20Interventional%20Radiology.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425093314/http://www.miit.com/PDF/MIIT%202002/Historic%20Highlights%20of%20Interventional%20Radiology.pdf|archive-date=2012-04-25}}
* {{jurnal manbasi|vauthors=Rösch J, Keller FS, Kaufman JA|title=The birth, early years, and future of interventional radiology|journal=Journal of Vascular and Interventional Radiology|volume=14|issue=7|pages=841–53|date=2003-yil iyul|pmid=12847192|doi=10.1097/01.rvi.0000083840.97061.5b|url=http://www.sirweb.org/about-us/IR-Milestones.pdf|qaralgan sana=2023-05-27|arxiv-sana=2016-04-21|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160421025126/http://www.sirweb.org/about-us/IR-Milestones.pdf|url-status=dead}}
{{Refend}}
== Manbalar ==
[[Turkum:Interventional radiology]]
a2xddolyipcsueyoa9jork4sdii7mp4
5995876
5995875
2026-04-14T09:15:52Z
KWiki78
246724
5995876
wikitext
text/x-wiki
'''Interventsion radiologiya''' ('''IR''') — [[Flyuroskopiya|rentgen-ftoroskopiya]], [[kompyuter tomografiyasi]], [[MRT|magnit-rezonans tomografiya]] yoki [[ultratovush]] kabi tibbiy koʻrish koʻrsatmalaridan foydalangan holda turli xil minimal invaziv muolajalarni amalga oshiradigan tibbiy mutaxassislik. Diagnostik IR protseduralari [[Diagnoz|tashxis]] qoʻyish yoki keyingi tibbiy davolanishga yordam berishga moʻljallangan va oʻsimtaning tasvirga asoslangan biopsiyasi yoki [[Qon tomirlari|qon tomir]] yoki kanal kabi ichi boʻsh tuzilishga kontrastli kontrast moddani kiritishni oʻz ichiga oladi. Aksincha, [[Terapiya|terapevtik]] IR muolajalari toʻgʻridan-toʻgʻri davolashni taʼminlaydi — ular kateterga asoslangan dori-darmonlarni yuborish, tibbiy asboblarni joylashtirish va toraygan tuzilmalarning angioplastikasini oʻz ichiga oladi.
{| class="infobox"
! colspan="2" class="infobox-above" style="background-color: lightblue" |Interventsion radiologiya
|- class="mw-file-element" data-file-height="1536" data-file-type="bitmap" data-file-width="2048" decoding="async" height="210" resource="./File:IMRI_suite.jpg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/280px-IMRI_suite.jpg" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/420px-IMRI_suite.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/560px-IMRI_suite.jpg 2x" width="280"
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:IMRI_suite.jpg|frameless]]</img><div class="infobox-caption">Interventsion radiologiya toʻplami, bu yerda biopsiya, diagnostika yoki terapiya real vaqt rejimida floroskopiya bilan aniq boshqariladi.</div>
|- class="infobox-label" scope="row"
! class="infobox-label" scope="row" | [[Specialty (medicine)|Mutaxassislik]]
| class="infobox-data" | Interventsion rentgenolog
|- class="noprint"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="text-align: right;"> [ [[wikidata:Q426449|Vikimaʼlumotlarda tahrirlash]] ]</div>
|}
[[Category:Pages using infobox medical intervention with unknown parameters|nameInterventional radiology]]
Interventsion radiologiya usullarining asosiy afzalliklari shundaki, ular tananing chuqur tuzilmalariga tana teshigi yoki kichik igna va simlar yordamida kichik kesik orqali etib borishi mumkin. Bu [[Jarrohlik|ochiq protseduralarga]] qaraganda xavflarni, ogʻriqni va tiklanishni kamaytiradi. Haqiqiy vaqtda vizualizatsiya, shuningdek, anormallikni aniq koʻrsatib, protsedura yoki tashxisni aniqroq qilish imkonini beradi. Ushbu imtiyozlar ichki tuzilmalarga zudlik bilan kirishning yoʻqligi va katarakt va saraton kabi [[Radiobiologiya|radiatsiya taʼsirining]] qoʻshimcha xavflari bilan solishtiriladi.
== Interventsion radiologiya turlari ==
=== Umumiy elementlar ===
Interventsion radiologiya — bu tananing ichki tuzilmalariga tana teshiklari yoki juda kichik kesiklar orqali kirish va tibbiy koʻrish bilan yoʻl-yoʻriq koʻrsatish imkonini beruvchi texnikalar majmuasidir. Aralashuvning sababidan qatʼi nazar, protsedura teshilish ignasi (teridan oʻtish uchun), yoʻriqnoma simlari (qon tomirlari, oʻt yoki siydik tizimi kabi tuzilmalarni oʻtkazish uchun), niqob (ular) kabi umumiy elementlardan foydalanishi mumkin. yoʻl-yoʻriq simi ustida siljiydi va yoʻlni shikastlamasdan ochiq ushlab turadi) va [[Kateter|kateterlar]].<ref name="Taslakian">{{jurnal manbasi|last=Taslakian|first1=Bedros|last2=Ingber|first2=Ross|last3=Aaltonen|first3=Eric|last4=Horn|first4=Jeremy|last5=Hickey|first5=Ryan|date=30-avgust 2019-yil|title=Interventional Radiology Suite: A Primer for Trainees|journal=Journal of Clinical Medicine|volume=8|issue=9|pages=1347|doi=10.3390/jcm8091347|issn=2077-0383|pmc=6780384|pmid=31480308}}</ref>
=== Diagnostik interventsion radiologiya ===
* [[Angiografiya]] : Yodlangan kontrast, gadoliniy asosidagi vositalar va CO gazini oʻz ichiga olgan turli xil kontrastli vositalardan foydalanish bilan anormalliklarni izlash uchun qon tomirlarini koʻrish.<ref name="Uberoi 2009 chpt4">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=4 Imaging|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n98 49]–77}}</ref>
* Xolangiografiya : [[Jigar]] ichidagi oʻt yoʻllarini tiqilib qolgan joylarni izlash uchun tasvirlash.
* [[Biopsiya]] : patologik tekshirish uchun teri orqali yoki transvenoz usulda qiziqtiriladigan hududdan toʻqima namunasini olish.<ref name="Uberoi 2009 chpt19">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=19 Biopsy and drainage|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n436 387]–402}}</ref>
=== Terapevtik interventsion radiologiya ===
''Qon tomir''
* Balon angioplastikasi/stent : Tomirning patentini saqlashga yordam berish uchun metall stentlarni oʻrnatgan yoki oʻrnatmasdan, tor yoki bloklangan qon tomirlarini balon yordamida ochish.<ref name="Uberoi 2009 chpt7">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=7 Angioplasty and stenting|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n172 123]–147}}</ref>
* Endovaskulyar anevrizmani tuzatish : nuqsonli tomirning kengayishini yoki rivojlanishini oldini olish uchun [[anevrizma]] boʻylab endovaskulyar stent-greftni joylashtirish.<ref name="Uberoi 2009 chpt9">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=9 Stentgrafting|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n220 171]–186}}</ref>
* [[Embolizatsiya]] : qon ketishini toʻxtatish yoki maqsadli aʼzo yoki toʻqimalarga qon oqimini kamaytirish uchun qonni qon tomiriga toʻsib qoʻyish uchun metall spiral yoki embolik moddani (jel-koʻpik, polivinil spirt) joylashtirish.<ref name="Uberoi 2009 chpt17">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=17 Embolization techniques|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n390 341]–360}}</ref>
** Bachadon arteriyasi embolizatsiyasi (BAA) yoki bachadon miomasining embolizatsiyasi (UFE)
** [[Wikipedia:Prostatic artery embolization|Prostata arteriyasi embolizatsiyasi]] (PAE)
** [[Arteriovenoz malformatsiya (AVM)|Oʻpka arteriovenoz malformatsiyasi]] (PAVM) embolizatsiyasi<ref>{{jurnal manbasi|title=Treatment of Recurrent Pulmonary Arteriovenous Malformations: Comparison of Proximal Versus Distal Embolization Technique|journal=CardioVascular and Interventional Radiology|volume=43|issue=1|pages=29–36|pmid=31471718|doi=10.1007/s00270-019-02328-0|year=2020}}</ref>
* Tromboliz : oʻpka emboliyasi va chuqur venoz tromboz kabi qon quyqalarini farmatsevtik (TPA) yoki mexanik vositalar yordamida eritish uchun kateterga yoʻnaltirilgan texnika.
* IVC filtrlari : chuqur venoz trombning tarqalishini oldini olish uchun vena kava ichiga joylashtirilgan metall filtrlar.
* [[Dializ]] bilan bogʻliq boʻlgan aralashuvlar: tunnelli gemodializ kateterlarini, peritoneal dializ kateterlarini joylashtirish va yomon ishlaydigan jarrohlik yoʻli bilan joylashtirilgan AV oqma va greftlarni qayta koʻrib chiqish/tromboliz qilish.<ref name="Uberoi 2009 chpt12">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=12 Haemodialysis fistula|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n302 253]–268}}</ref>
* [[Fayl:Tips_schematic.JPG|thumb| TIPS protsedura sxemasi]] MASLAHATLAR : Jigarning oxirgi bosqichi va portal gipertenziyasi boʻlgan bemorlarda tanlangan koʻrsatmalar uchun Transjugular intrahepatik porto-tizimli shuntni (TIPS) joylashtirish.<ref name="Keller Farsad Rösch 2016 pp. 2–9">{{jurnal manbasi|title=The Transjugular Intrahepatic Portosystemic Shunt: Technique and Instruments|journal=Techniques in Vascular and Interventional Radiology|volume=19|issue=1|pages=2–9|date=2016-yil mart|pmid=26997084|doi=10.1053/j.tvir.2016.01.001|publisher=Elsevier BV}}</ref>
* Varikoz tomirlarini endovenoz lazer bilan davolash : venoz etishmovchilikni jarrohliksiz davolash uchun ingichka lazer tolasini varikoz tomirlariga joylashtirish.
[[Fayl:Biliary_stenosis.tif|thumb| Biliar stenoz]]
* Biliar obstruktsiyalarni chetlab oʻtish va oʻt yoʻllarining dekompressiyasi uchun kateterlarni safro tizimiga joylashtirish.
* Doimiy turgʻun biliar stentlarni joylashtirish.
* Xoletsistostomiya : Oʻt pufagining yalligʻlanishi, oʻt pufagining yalligʻlanishi boʻlgan, operatsiya qilish uchun juda zaif yoki kasal boʻlgan bemorlarda infeksiyalangan safroni olib tashlash uchun oʻt pufagiga trubka qoʻyish.
''Kateterni joylashtirish''
* Markaziy venoz kateterni joylashtirish: tomir ichiga kirish va tomir ichiga yuboriladigan asboblarni (IV) boshqarish, shu jumladan tunnelli va tunnelsiz kateterlar (masalan, PIC, Hikman, port kateterlari, gemodializ kateterlari, translumbar va transhepatik venoz liniyalar).
* Drenaj kateterini oʻrnatish : Patologik suyuqlik toʻplanishini (masalan, xoʻppoz, plevral efüzyon) drenajlash uchun naychalarni joylashtirish. Bunga perkutan, trans-rektal yoki trans-vaginal yondashuv orqali erishish mumkin. Doimiy kateterlarni almashish yoki oʻzgartirish rasm koʻrsatmalari ostida yoʻnaltiruvchi sim orqali amalga oshiriladi.
* Radiologik kiritilgan gastrostomiya yoki jejunostomiya : Oshqozon va/yoki jejunumga teri orqali oziqlantirish naychasini joylashtirish.<ref>{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=14 Gastro-intestinal intervention|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n339 290]–295}}</ref>
== Muayyan buzilishlar uchun texnikalar ==
=== Oshqozon-ichak aralashuvi ===
==== Oshqozon-ichak traktidan qon ketishi ====
Oshqozon-ichak traktidan qon ketishini davolash asemptomatik qon ketishini kuzatishdan bemorning gemodinamik funksiyasini qoʻllab-quvvatlash va saqlashgacha boʻlgan har qanday joyda boʻlishi mumkin. Interventsion rentgenologning roli bemorlarga hayot uchun xavfli boʻlishi mumkin boʻlgan holatni engillashtirish uchun tasvirga asoslangan.<ref name=":1">{{jurnal manbasi|last=Ray|first1=David M.|last2=Srinivasan|first2=Indu|last3=Tang|first3=Shou-Jiang|last4=Vilmann|first4=Andreas S.|last5=Vilmann|first5=Peter|last6=McCowan|first6=Timothy C.|last7=Patel|first7=Akash M.|date=28-mart 2017-yil|title=Complementary roles of interventional radiology and therapeutic endoscopy in gastroenterology|journal=World Journal of Radiology|volume=9|issue=3|pages=97–111|doi=10.4329/wjr.v9.i3.97|issn=1949-8470|pmc=5368632|pmid=28396724}}</ref>
=== Gepatobiliar aralashuv ===
==== Transjugulyar intrahepatik portosistemik shunt ====
Transjugular interaktik portosistemik shunt (TIPS) intervension rentgenolog tomonidan jigar pastki vena kava va portal vena oʻrtasida qon oqimini taʼminlaydigan yangi oʻtkazgichni yaratish uchun amalga oshiradigan protseduradir. Portal vena — bu gipertenziya butun jigar va ingichka yoki yoʻgʻon ichakda koʻplab zararli taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan joy.<ref name=":2">{{jurnal manbasi|last=Núñez|first1=O.|last2=de la Cruz|first2=G.|last3=Molina|first3=J.|last4=Borrego|first4=G. M.|last5=Marín|first5=I.|last6=Ponferrada|first6=A.|last7=Catalina|first7=V.|last8=Echenagusia|first8=A.|last9=Bañares|first9=R.|date=2003-yil oktabr|title=[Interventional radiology, angioplasty and TIPS in Budd-Chiari syndrome]|journal=Gastroenterologia y Hepatologia|volume=26|issue=8|pages=461–464|doi=10.1016/s0210-5705(03)70394-x|issn=0210-5705|pmid=14534016}}</ref>
=== Genitouriya aralashuvi ===
==== Benign prostata giperplaziyasi ====
[[Prostata bezi adenomasi|Benign prostata giperplaziyasi]] yoki BPH, odatda 50 yoshdan oshgan erkaklarga taʼsir qiladigan saratonsiz kasallikdir. [[Prostata bezi]] kattalashib, qoʻshni siydik yoʻlini siqib chiqaradi, bu erkaklar uchun siyishning chastotasi va/yoki shoshilinchligini nazorat qilishni qiyinlashtiradi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/prostate-problems/prostate-enlargement-benign-prostatic-hyperplasia|sarlavha=Prostate Enlargement (Benign Prostatic Hyperplasia) {{!}} NIDDK|ish=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|qaralgan sana=22-noyabr 2019-yil}}</ref> Birinchi darajali terapiya dori-darmonlarni oʻz ichiga oladi, ammo tibbiy optimallashtirishga qaramay doimiy boʻlgan simptomlarni uzoq muddatli davolash odatda parvarishning „oltin standarti“ sifatida prostata bezining transuretral rezektsiyasini (TURP) oʻz ichiga oladi. Biroq, TURP siydik oʻgʻirlab ketish yoki doimiy erkaklar bepushtligiga olib kelishi mumkin va bemorlarning maʼlum bir qismi uchun ideal protsedura boʻlmasligi mumkin.<ref name=":4">{{jurnal manbasi|last=McWilliams|first1=Justin P.|last2=Kuo|first2=Michael D.|last3=Rose|first3=Steven C.|last4=Bagla|first4=Sandeep|last5=Caplin|first5=Drew M.|last6=Cohen|first6=Emil I.|last7=Faintuch|first7=Salomao|last8=Spies|first8=James B.|last9=Saad|first9=Wael E.|date=1-sentabr 2014-yil|title=Society of Interventional Radiology Position Statement: Prostate Artery Embolization for Treatment of Benign Disease of the Prostate|url=https://www.jvir.org/article/S1051-0443(14)00496-5/abstract|journal=Journal of Vascular and Interventional Radiology|language=inglizcha|volume=25|issue=9|pages=1349–1351|doi=10.1016/j.jvir.2014.05.005|issn=1051-0443|pmid=24993818}}</ref>
=== Nevrologik aralashuv ===
==== Oʻtkir ishemik insult ====
Barcha qon tomirlarining taxminan 87% [[Insult|ishemik insult]] boʻlib, ularda miyaga qon oqimi bloklanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Types of Stroke|nashriyot=Center of Disease Control and Prevention|url=https://www.cdc.gov/stroke/types_of_stroke.htm|qaralgan sana=18-sentabr 2020-yil}}</ref> Toʻqimalarning plazminogen faollashtiruvchisi (t-PA) kabi qon quyqalarini yoʻq qiladigan dori trombni eritib yuborish va miyaning shikastlangan hududiga qon oqimini tiklashga yordam berish uchun nazorat ostida shifoxona sharoitida ishlatilishi mumkin. Endovaskulyar terapiya — trombni (trombni) olib tashlash yoki eritish va miya qismlariga qon oqimini tiklash uchun neyrointerventionalistlar tomonidan amalga oshiriladigan protsedura. Qoʻl yoki oyoqdagi qon tomirlari orqali miyagacha yoʻnaltirilgan kateterdan foydalanib, aralashuvchi trombni olib tashlashi yoki trombni eritish uchun dori-darmonlarni yuborishi mumkin.<ref name="ist">{{Veb manbasi|sarlavha=Ischemic Stroke Treatment|muallif=<!--not stated-->|ish=www.stroke.org|nashriyot=American Stroke Association (a division of the American Heart Association)|sana=5-dekabr 2018-yil|url=https://www.stroke.org/en/about-stroke/types-of-stroke/ischemic-stroke-clots/ischemic-stroke-treatment}}</ref> Ushbu protseduralar mexanik trombektomiya yoki tromboliz deb ataladi va protsedura tugashidan oldin bir nechta omillar hisobga olinadi.
=== Ogʻriqni boshqarish ===
==== Qoʻshma va mahalliy inʼektsiya ====
Tasvir yoʻl-yoʻriqlaridan foydalangan holda, mahalliy ogʻriqsizlantiruvchi vositalar va uzoq muddatli steroid preparatlari toʻgʻridan-toʻgʻri ogʻriqning lokalizatsiya qilingan joylariga etkazilishi mumkin. Rasm koʻrsatmalaridan foydalanish ignaning toʻgʻri joylashishini tasdiqlashga yordam beradi.<ref name="radiographics">{{jurnal manbasi|title=Imaging-guided injection techniques with fluoroscopy and CT for spinal pain management|journal=Radiographics|volume=21|issue=4|pages=927–39; discussion 940–2|date=2001|pmid=11452067|doi=10.1148/radiographics.21.4.g01jl15927}}</ref> Bunga qoʻshma inʼektsiyalarda ishlatiladigan usullari kiradi: [[ultratovush]], [[Flyuroskopiya|floroskopiya]] va [[kompyuter tomografiyasi]] (KT).
===== Faset boʻgʻinlari =====
* Faset boʻgʻinlari, shuningdek, zigapofiz boʻgʻinlari sifatida ham tanilgan, umurtqa pogʻonasi barqarorligini taʼminlovchi umurtqa pogʻonasi oʻrtasida joylashgan kichik suyak tuzilmalariga ishora qiladi.
* Faset boʻgʻimlarining degeneratsiyasi yoki shikastlanishi koʻpincha ''faset qoʻshma sindromiga'' olib kelishi mumkin, bu ham tashxis qoʻyish, ham tasvirga asoslangan anestezikani inʼektsiya qilish orqali davolash mumkin.<ref name="joint-interactions">{{Veb manbasi|url=https://paindoctor.com/treatments/superior-hypogastric-plexus-block/|sarlavha=Superior Hypogastric Plexus Block|ish=Pain Doctor|qaralgan sana=2023-05-27|arxivsana=2023-05-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230527100824/https://paindoctor.com/treatments/superior-hypogastric-plexus-block/}}</ref>
* Faset qoʻshma blokirovkasi minimal invaziv protsedura boʻlib, unda shifokor ogʻriqni engillashtirish uchun faset boʻgʻimiga dori inʼektsiyasini joylashtirish uchun [[Flyuroskopiya|floroskopiya]] yoki [[Kompyuter tomografiyasi|kompyuter tomografiyasidan]] foydalanadi.<ref name="nerveblock">{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=nerveblock|sarlavha=Nerve Blocks|sana=14-fevral 2018-yil|ish=RadiologyInfo|nashriyot=Radiological Society of North America, Inc. (RSNA)}}</ref>
===== Epidural boʻshliq =====
* Orqa miyada epidural boʻshliq orqa miya kanalining eng tashqi qismi boʻlgan anatomik boʻshliqdir. Bu kanal ichidagi boʻshliq (atrofdagi [[Umurtqa|umurtqalar]] tomonidan hosil boʻlgan) [[Miya qattiq pardasi|dura materdan]] tashqarida joylashgan (araxnoid materni, subaraknoid boʻshliqni, [[Likvor|miya omurilik suyuqligini]] va [[Orqa miya|orqa miyani]] oʻrab oladi).
* Mahalliy ogʻriqni yoki radikulopatiyani, ayniqsa disk churrasi yoki markaziy/foraminal stenozni davolash uchun mahalliy ogʻriqsizlantiruvchi vositalarni yuborish koʻpincha amalga oshiriladi.<ref name="radiographics"/>
* Odatda floroskopik rahbarlik ostida amalga oshiriladi.
===== Nerv ildizining selektiv inʼektsiyasi =====
* Orqa miya nerv ildizi — markaziy asab tizimini orqa miyadan chiqib ketadigan oʻttiz bir juft orqa miya nervlaridan birining boshlangʻich yoki proksimal segmenti.
* Nerv ildizlarining shikastlanishi taʼsirlangan orqa miya nervi tomonidan innervatsiya qilingan mushakning parezi va [[Falaj|falajiga]] olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, tegishli dermatomda ogʻriq va hissizlik paydo boʻlishi mumkin. Nerv ildizlariga zarar etkazishning keng tarqalgan sababi umurtqa pogʻonasidagi shikastlanishlar, masalan, yadro pulpozining prolapsasi, oʻmurtqa [[Sil|sil kasalligi]], [[Saraton (kasallik)|saraton]], [[Yalligʻlanish|yalligʻlanish]] va oʻmurtqa yorliqlar. Soʻzda [[radikulit]] (yaʼni, [[Ishias|siyatik]]) deb nomlanuvchi ildiz ogʻrigʻi sindromi nerv ildizining shikastlanishidan kelib chiqadigan eng keng tarqalgan alomatlardan biridir.
* Servikal, torakal, lomber yoki sakral mintaqada radikulyar simptomlari boʻlgan bemorlarni davolash uchun ishlatiladi.<ref name="radiographics"/>
* Nerv ildizining yalligʻlanishi bilan kurashish orqali ogʻriqni engillashtirishga yordam beradi.
[[Fayl:9cmFibroidUS.png|thumb| Bachadonning juda katta (9 sm) miomasi AQShda tos boʻshligʻining tiqilishiga olib keladi.]]
==== Surunkali tos ogʻrigʻi ====
* [[Venalar|Tomirlarda]] qonning yurakka oqishiga yordam beradigan bir tomonlama klapanlar mavjud. Agar klapanlar zaif yoki shikastlangan boʻlsa, qon tomirlarda toʻplanib, shishib ketishi mumkin. Bu tos suyagi yaqinida sodir boʻlganda, bu tos aʼzolarining tiqilishi sindromi deb ataladi, bu qorin tugmasi darajasida surunkali ogʻriqlarga olib kelishi mumkin.
* Tos aʼzolarining tiqilishi sindromi odatda ilgari homilador boʻlgan ayollarga taʼsir qiladi, chunki homiladorlik paytida [[Bachadon|bachadondan]] qon oqimining koʻpayishiga moslashish uchun tuxumdonlar va [[Pelvic veins|tos tomirlari]] kengaygan. Homiladorlikdan soʻng, bu tomirlarning baʼzilari kattalashgan boʻlib qoladi va oldingi hajmiga qaytmaydi, bu ularning zaiflashishiga va qonning toʻplanishiga olib keladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sirweb.org/patients/pelvic-congestion-syndrome--chronic-pelvic-pain/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180728001640/https://www.sirweb.org/patients/pelvic-congestion-syndrome--chronic-pelvic-pain/|arxivsana=28 July 2018|sarlavha=Pelvis Congestion Syndrome|ish=SIRWeb|nashriyot=The Society of Interventional Radiology}}</ref>
* Interventsion rentgenolog tos aʼzolarining tiqilishi sindromi uchun minimal invaziv davolash usulini taklif qilishi mumkin: '''tuxumdon venalarining embolizatsiyasi'''
* '''Tuxumdon venalarining embolizatsiyasi''' bir kunlik davolanish boʻlib, u interventsion radiologiya toʻplamida amalga oshiriladi. Interventsion rentgenolog spagetti ipi kabi egiluvchan naycha boʻlgan kichik [[kateter]] yordamida son tomirlari deb ataladigan katta vena orqali kirishga erishadi. Kateter tomir orqali kengaygan tos tomirlariga oʻtkaziladi, bu [[Embolic agents|embolik vositalarni]] kiritishga imkon beradi, bu tomirni yopish va ogʻriqli bosimni engillashtiradigan [[Dori|dorilar]] .<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=ovariveinembol|sarlavha=Ovarian Vein Embolization|sana=23-yanvar 2017-yil|ish=RadiologyInfo|nashriyot=Radiological Society of North America, Inc. (RSNA)}}</ref>
** Ushbu davolash jarrohlikdan koʻra arzonroq va kamroq invaziv boʻlishi mumkin.
* Bemorning surunkali tos ogʻrigʻi [[Pelvic varicose veins|tos boʻshligʻining varikoz kengayishi]] natijasi ekanligini aniqlash uchun minimal invaziv usullar orqali bir qator diagnostik testlarni oʻtkazish mumkin. Ushbu testlarga quyidagilar kiradi:
** Tos va transvaginal ultratovush
** Tos aʼzolarining venogrammasi
** Kompyuter tomografiyasi (KT)
** Magnit-rezonans tomografiya (MRI)
=== Interventsion onkologiya ===
==== Amalga oshirilgan protseduralar ====
* Tasvirga asoslangan ablasyon: oʻsimta hujayralarining nobud boʻlishiga olib keladigan qattiq oʻsmalarni yoqish (radiochastota ablasyonu (RFA) va mikrotoʻlqinli ablasyon (MWA)), elektr maydonlari / elektroporat (qaytib boʻlmaydigan elektroporatsiya (IRE)) yoki muzlatish (krioablation) uchun turli energiya turlaridan foydalanadi. Ablatsiya usullari oʻpka,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nhs.uk/news/cancer/radiofrequency-ablation-for-lung-cancer/|sarlavha=Radiofrequency ablation for lung cancer|sana=21-avgust 2017-yil|ish=nhs.uk|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil|arxivsana=2020-09-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200927190213/https://www.nhs.uk/news/cancer/radiofrequency-ablation-for-lung-cancer/}}</ref> jigar,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=rfaliver|sarlavha=Radiofrequency Ablation (RFA) {{!}} Microwave Ablation (MWA) — Liver Tumors|muallif=Radiology (ACR)|ism=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of|ish=www.radiologyinfo.org|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT00617981|title=Phase 3 Study of ThermoDox With Radiofrequency Ablation (RFA) in Treatment of Hepatocellular Carcinoma (HCC) - Full Text View - ClinicalTrials.gov|date=24-mart 2017-yil|access-date=3-noyabr 2019-yil}}</ref> buyrak,<ref>{{jurnal manbasi|last=El Dib|first1=Regina|last2=Touma|first2=Naji J.|last3=Kapoor|first3=Anil|date=2012-yil avgust|title=Cryoablation vs radiofrequency ablation for the treatment of renal cell carcinoma: a meta-analysis of case series studies|journal=BJU International|volume=110|issue=4|pages=510–516|doi=10.1111/j.1464-410X.2011.10885.x|issn=1464-410X|pmid=22304329}}</ref> prostata,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cancer.org/cancer/prostate-cancer/treating/cryosurgery.html|sarlavha=Cryotherapy for Prostate Cancer|ish=www.cancer.org|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref> koʻkrak,<ref>{{jurnal manbasi|last=Sabel|first1=Michael S.|date=2014-yil iyul|title=Nonsurgical ablation of breast cancer: future options for small breast tumors|journal=Surgical Oncology Clinics of North America|volume=23|issue=3|pages=593–608|doi=10.1016/j.soc.2014.03.009|issn=1558-5042|pmid=24882353}}</ref> suyak,<ref>{{jurnal manbasi|last=Santiago|first1=Fernando Ruiz|last2=del Mar Castellano García|first2=María|last3=Montes|first3=Jose Luis Martínez|last4=García|first4=Manuel Ruiz|last5=Fernández|first5=Juan Miguel Tristán|date=7-yanvar 2009-yil|title=Treatment of bone tumours by radiofrequency thermal ablation|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=2|issue=1|pages=43–50|doi=10.1007/s12178-008-9042-3|issn=1935-973X|pmc=2684952|pmid=19468917}}</ref> va boshqa organlarda tasvir yordamida amalga oshirilishi mumkin. igna/zondni teri orqali maqsadli toʻqimalarga joylashtirish boʻyicha koʻrsatma.
** Radiochastota ablasyon video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=8Xu0mxkLSzE Jigar shishining radiochastota ablasyonu]
** Mikrotoʻlqinli ablasyon video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=uPcU7HFumIk Stenfordda saratonni tezda davolash uchun mikrotoʻlqinli ablasyon]
** Qaytarib boʻlmaydigan elektroporatsiya videosi namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=NL-IIq-c3Ic Stony Brook jarrohligi NanoKnife texnologiyasidan foydalanadi]
** Cryoablation video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=goLRh3UX0vM Cryoablation namoyishi]
* Yuqori intensivlikdagi fokuslangan ultratovush: saraton hujayralarini oʻldirish va suyakdagi kabi oʻsma bilan bogʻliq ogʻriqlarni engillashtirish uchun yuqori chastotali tovush toʻlqinlarini chiqaradigan mashinadan foydalanadi.
* Transarterial embolizatsiya (TAE)/ Bland embolization : embolik materialni (mikrozarrachalar, spirt, elim) [[kateter]] orqali oʻsimta qon taʼminotini toʻliq toʻsib qoʻyish va hujayra oʻlimiga olib kelishi uchun oʻsimtani oziqlantiruvchi arteriyalarga yuborish. Eng koʻp uchraydigan koʻrsatma rezektsiya qilinmaydigan jigar saratonini (gepatotsellyulyar karsinoma) davolashdir.<ref>{{jurnal manbasi|last=Shah|first1=Rajesh P.|last2=Brown|first2=Karen T.|last3=Sofocleous|first3=Constantinos T.|date=2011-yil oktabr|title=Arterially directed therapies for hepatocellular carcinoma|journal=AJR. American Journal of Roentgenology|volume=197|issue=4|pages=W590–602|doi=10.2214/AJR.11.7554|issn=1546-3141|pmid=21940531}}</ref>
* Transarterial kimyoembolizatsiya (TACE): Koʻpincha [[kateter]] orqali mikrozarrachalar bilan kimyoterapiya agentini oʻsimtani oziqlantiradigan arteriyalarga yuborish, bu kimyoterapiya beradi va hujayra oʻlimiga olib keladigan oʻsimtaga qon taʼminotini bloklaydi<ref>{{jurnal manbasi|last=Salem|first1=Riad|last2=Lewandowski|first2=Robert J.|date=2013-yil iyun|title=Chemoembolization and radioembolization for hepatocellular carcinoma|journal=Clinical Gastroenterology and Hepatology|volume=11|issue=6|pages=604–611; quiz e43–44|doi=10.1016/j.cgh.2012.12.039|issn=1542-7714|pmc=3800021|pmid=23357493}}</ref>[[Fayl:TACE.png|thumb| TACE]]
* Turli yoʻllar bilan amalga oshirilishi mumkin:
** Anʼanaviy transarterial kimyoembolizatsiya (cTACE): lipiodolni yuqori dozali kimyoterapiya bilan mikrozarrachalar bilan yoki mikropartikullarsiz toʻgʻridan-toʻgʻri oʻsimtani oziqlantiruvchi arteriyalarga yuborish.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cancercenter.com/treatment-options/chemotherapy/regional-therapies|sarlavha=Chemotherapy Delivery Options: Benefits of Regional Therapies|sana=17-oktabr 2018-yil|ish=Cancer Treatment Centers of America|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref>
** Dori-darmonli transarterial kimyoembolizatsiya (DEB-TACE): oʻzlari kimyoterapiya agenti bilan yuklangan mikrozarrachalarni etkazib berish — odatda doksorubitsin yoki irinotekan.
* Tanlangan ichki nurlanish terapiyasi (shuningdek, SIRT yoki Y-90 radioembolizatsiyasi sifatida ham tanilgan): Yittrium-90 (Y-90) radioaktiv izotopi bilan yuklangan kichik boncuklar oʻsimtani oziqlantiruvchi qon tomirlariga oʻlimga olib keladigan nurlanish dozasini yuborish uchun yuboriladi. hujayra oʻlimi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Al-Adra|first1=D. P.|last2=Gill|first2=R. S.|last3=Axford|first3=S. J.|last4=Shi|first4=X.|last5=Kneteman|first5=N.|last6=Liau|first6=S.-S.|date=2015-yil yanvar|title=Treatment of unresectable intrahepatic cholangiocarcinoma with yttrium-90 radioembolization: a systematic review and pooled analysis|journal=European Journal of Surgical Oncology: The Journal of the European Society of Surgical Oncology and the British Association of Surgical Oncology|volume=41|issue=1|pages=120–127|doi=10.1016/j.ejso.2014.09.007|issn=1532-2157|pmc=4316196|pmid=25449754}}</ref> Segmental (radiatsion segmentektomiya) yoki lobar (radiatsion lobektomiya) usulda bajarilishi mumkin. Radiatsion lobektomiya odatda jarrohlik rezektsiya qilish uchun zarur boʻlgan jigar funksiyasini etarli darajada ushlab turish uchun kasal boʻlmagan lobning oʻsishini ragʻbatlantirish maqsadida amalga oshiriladi.
** Y-90 video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=YndyQkSZl5I SIR-Spheres Y-90 qatron mikrosferalari Harakat tartibi Video]
* Portal vena embolizatsiyasi (PVE): oʻsimta (lar) ni oʻz ichiga olgan jigar boʻlagini oziqlantiradigan portal venaga embolik materialni yuborish, oʻz ichiga olgan lobni jarrohlik yoʻli bilan rezeksiya qilish uchun zarur boʻlgan jigar funksiyasini saqlab turish uchun kasal boʻlmagan lobning oʻsishini ragʻbatlantirish. oʻsimta (lar).<ref>{{jurnal manbasi|last=May|first1=Benjamin J.|last2=Madoff|first2=David C.|date=2012-yil iyun|title=Portal vein embolization: rationale, technique, and current application|journal=Seminars in Interventional Radiology|volume=29|issue=2|pages=81–89|doi=10.1055/s-0032-1312568|issn=0739-9529|pmc=3444878|pmid=23729977}}</ref>
[[Fayl:Takayasu_Arteritis.jpg|thumb| Takayasu arterit angiografiyasi]]
[[Fayl:Venous_Access_Port_Catheter.png|thumb| Venoz kirish porti kateteri]]
== Adabiyotlar ==
{{Refbegin|32em}}
* {{kitob manbasi|veditors=Abrams HL, Baum S, Pentecost MJ|editor-link1=Herbert L. Abrams|title=Abrams' Angiography: Vascular and Interventional Radiology|url=https://archive.org/details/abramsangiograph0000unse|publisher=Little Brown and Co.|date=2005|isbn=978-0-7817-4089-0}}
* {{kitob manbasi|last1=Apfel|first1=Patrick A.|last2=Tortorici|first2=Marianne Rita|name-list-style=vanc|title=Advanced Radiographic and Angiographic Procedures: With an Introduction to Specialized Imaging.|publisher=F A Davis Co.|date=2010|isbn=978-0-8036-1255-6}}
* {{kitob manbasi|last1=Geddes|first1=Leslie A.|last2=Geddes|first2=LaNelle E.|name-list-style=vanc|title=The Catheter Introducers|publisher=Cook Group Incorporated, Mobium Press|location=Chicago|date=1993|isbn=978-0-916371-13-5}}
* {{kitob manbasi|veditors=Kandarpa K, Aruny JE|title=Handbook of Interventional Radiologic Procedures|url=https://archive.org/details/isbn_9780781768160|publisher=Lippincott Williams and Wilkins Publishers|date=2010|isbn=978-0-7817-6816-0}}
* {{kitob manbasi|last=Rodengen|first=Jeffrey L.|name-list-style=vanc|title=The Ship in the Balloon: The Story of Boston Scientific and the Development of Less-Invasive Medicine|publisher=Write Stuff Enterprises, Inc.|location=Fort Lauderdale|date=2001|isbn=978-0-945903-50-5|url-access=registration|url=https://archive.org/details/shipinballoonsto0000rode}}
* {{veb manbasi|last=Rösch|first=Josef|name-list-style=vanc|title=Historic Highlights of Interventional Radiology|work=Dotter Interventional Radiology|url=http://www.miit.com/PDF/MIIT%202002/Historic%20Highlights%20of%20Interventional%20Radiology.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425093314/http://www.miit.com/PDF/MIIT%202002/Historic%20Highlights%20of%20Interventional%20Radiology.pdf|archive-date=2012-04-25}}
* {{jurnal manbasi|vauthors=Rösch J, Keller FS, Kaufman JA|title=The birth, early years, and future of interventional radiology|journal=Journal of Vascular and Interventional Radiology|volume=14|issue=7|pages=841–53|date=2003-yil iyul|pmid=12847192|doi=10.1097/01.rvi.0000083840.97061.5b|url=http://www.sirweb.org/about-us/IR-Milestones.pdf|qaralgan sana=2023-05-27|arxiv-sana=2016-04-21|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160421025126/http://www.sirweb.org/about-us/IR-Milestones.pdf|url-status=dead}}
{{Refend}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Interventional radiology]]
drzcyas6bhbidswo79vvsuom2zcbajv
5995877
5995876
2026-04-14T09:15:59Z
KWiki78
246724
5995877
wikitext
text/x-wiki
'''Interventsion radiologiya''' ('''IR''') — [[Flyuroskopiya|rentgen-ftoroskopiya]], [[kompyuter tomografiyasi]], [[MRT|magnit-rezonans tomografiya]] yoki [[ultratovush]] kabi tibbiy koʻrish koʻrsatmalaridan foydalangan holda turli xil minimal invaziv muolajalarni amalga oshiradigan tibbiy mutaxassislik. Diagnostik IR protseduralari [[Diagnoz|tashxis]] qoʻyish yoki keyingi tibbiy davolanishga yordam berishga moʻljallangan va oʻsimtaning tasvirga asoslangan biopsiyasi yoki [[Qon tomirlari|qon tomir]] yoki kanal kabi ichi boʻsh tuzilishga kontrastli kontrast moddani kiritishni oʻz ichiga oladi. Aksincha, [[Terapiya|terapevtik]] IR muolajalari toʻgʻridan-toʻgʻri davolashni taʼminlaydi — ular kateterga asoslangan dori-darmonlarni yuborish, tibbiy asboblarni joylashtirish va toraygan tuzilmalarning angioplastikasini oʻz ichiga oladi.
{| class="infobox"
! colspan="2" class="infobox-above" style="background-color: lightblue" |Interventsion radiologiya
|- class="mw-file-element" data-file-height="1536" data-file-type="bitmap" data-file-width="2048" decoding="async" height="210" resource="./File:IMRI_suite.jpg" src="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/280px-IMRI_suite.jpg" srcset="//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/420px-IMRI_suite.jpg 1.5x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/IMRI_suite.jpg/560px-IMRI_suite.jpg 2x" width="280"
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:IMRI_suite.jpg|frameless]]</img><div class="infobox-caption">Interventsion radiologiya toʻplami, bu yerda biopsiya, diagnostika yoki terapiya real vaqt rejimida floroskopiya bilan aniq boshqariladi.</div>
|- class="infobox-label" scope="row"
! class="infobox-label" scope="row" | [[Specialty (medicine)|Mutaxassislik]]
| class="infobox-data" | Interventsion rentgenolog
|- class="noprint"
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="text-align: right;"> [ [[wikidata:Q426449|Vikimaʼlumotlarda tahrirlash]] ]</div>
|}
[[Category:Pages using infobox medical intervention with unknown parameters|nameInterventional radiology]]
Interventsion radiologiya usullarining asosiy afzalliklari shundaki, ular tananing chuqur tuzilmalariga tana teshigi yoki kichik igna va simlar yordamida kichik kesik orqali etib borishi mumkin. Bu [[Jarrohlik|ochiq protseduralarga]] qaraganda xavflarni, ogʻriqni va tiklanishni kamaytiradi. Haqiqiy vaqtda vizualizatsiya, shuningdek, anormallikni aniq koʻrsatib, protsedura yoki tashxisni aniqroq qilish imkonini beradi. Ushbu imtiyozlar ichki tuzilmalarga zudlik bilan kirishning yoʻqligi va katarakt va saraton kabi [[Radiobiologiya|radiatsiya taʼsirining]] qoʻshimcha xavflari bilan solishtiriladi.
== Interventsion radiologiya turlari ==
=== Umumiy elementlar ===
Interventsion radiologiya — bu tananing ichki tuzilmalariga tana teshiklari yoki juda kichik kesiklar orqali kirish va tibbiy koʻrish bilan yoʻl-yoʻriq koʻrsatish imkonini beruvchi texnikalar majmuasidir. Aralashuvning sababidan qatʼi nazar, protsedura teshilish ignasi (teridan oʻtish uchun), yoʻriqnoma simlari (qon tomirlari, oʻt yoki siydik tizimi kabi tuzilmalarni oʻtkazish uchun), niqob (ular) kabi umumiy elementlardan foydalanishi mumkin. yoʻl-yoʻriq simi ustida siljiydi va yoʻlni shikastlamasdan ochiq ushlab turadi) va [[Kateter|kateterlar]].<ref name="Taslakian">{{jurnal manbasi|last=Taslakian|first1=Bedros|last2=Ingber|first2=Ross|last3=Aaltonen|first3=Eric|last4=Horn|first4=Jeremy|last5=Hickey|first5=Ryan|date=30-avgust 2019-yil|title=Interventional Radiology Suite: A Primer for Trainees|journal=Journal of Clinical Medicine|volume=8|issue=9|pages=1347|doi=10.3390/jcm8091347|issn=2077-0383|pmc=6780384|pmid=31480308}}</ref>
=== Diagnostik interventsion radiologiya ===
* [[Angiografiya]] : Yodlangan kontrast, gadoliniy asosidagi vositalar va CO gazini oʻz ichiga olgan turli xil kontrastli vositalardan foydalanish bilan anormalliklarni izlash uchun qon tomirlarini koʻrish.<ref name="Uberoi 2009 chpt4">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=4 Imaging|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n98 49]–77}}</ref>
* Xolangiografiya : [[Jigar]] ichidagi oʻt yoʻllarini tiqilib qolgan joylarni izlash uchun tasvirlash.
* [[Biopsiya]] : patologik tekshirish uchun teri orqali yoki transvenoz usulda qiziqtiriladigan hududdan toʻqima namunasini olish.<ref name="Uberoi 2009 chpt19">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=19 Biopsy and drainage|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n436 387]–402}}</ref>
=== Terapevtik interventsion radiologiya ===
''Qon tomir''
* Balon angioplastikasi/stent : Tomirning patentini saqlashga yordam berish uchun metall stentlarni oʻrnatgan yoki oʻrnatmasdan, tor yoki bloklangan qon tomirlarini balon yordamida ochish.<ref name="Uberoi 2009 chpt7">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=7 Angioplasty and stenting|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n172 123]–147}}</ref>
* Endovaskulyar anevrizmani tuzatish : nuqsonli tomirning kengayishini yoki rivojlanishini oldini olish uchun [[anevrizma]] boʻylab endovaskulyar stent-greftni joylashtirish.<ref name="Uberoi 2009 chpt9">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=9 Stentgrafting|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n220 171]–186}}</ref>
* [[Embolizatsiya]] : qon ketishini toʻxtatish yoki maqsadli aʼzo yoki toʻqimalarga qon oqimini kamaytirish uchun qonni qon tomiriga toʻsib qoʻyish uchun metall spiral yoki embolik moddani (jel-koʻpik, polivinil spirt) joylashtirish.<ref name="Uberoi 2009 chpt17">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=17 Embolization techniques|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n390 341]–360}}</ref>
** Bachadon arteriyasi embolizatsiyasi (BAA) yoki bachadon miomasining embolizatsiyasi (UFE)
** [[Wikipedia:Prostatic artery embolization|Prostata arteriyasi embolizatsiyasi]] (PAE)
** [[Arteriovenoz malformatsiya (AVM)|Oʻpka arteriovenoz malformatsiyasi]] (PAVM) embolizatsiyasi<ref>{{jurnal manbasi|title=Treatment of Recurrent Pulmonary Arteriovenous Malformations: Comparison of Proximal Versus Distal Embolization Technique|journal=CardioVascular and Interventional Radiology|volume=43|issue=1|pages=29–36|pmid=31471718|doi=10.1007/s00270-019-02328-0|year=2020}}</ref>
* Tromboliz : oʻpka emboliyasi va chuqur venoz tromboz kabi qon quyqalarini farmatsevtik (TPA) yoki mexanik vositalar yordamida eritish uchun kateterga yoʻnaltirilgan texnika.
* IVC filtrlari : chuqur venoz trombning tarqalishini oldini olish uchun vena kava ichiga joylashtirilgan metall filtrlar.
* [[Dializ]] bilan bogʻliq boʻlgan aralashuvlar: tunnelli gemodializ kateterlarini, peritoneal dializ kateterlarini joylashtirish va yomon ishlaydigan jarrohlik yoʻli bilan joylashtirilgan AV oqma va greftlarni qayta koʻrib chiqish/tromboliz qilish.<ref name="Uberoi 2009 chpt12">{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=12 Haemodialysis fistula|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n302 253]–268}}</ref>
* [[Fayl:Tips_schematic.JPG|thumb| TIPS protsedura sxemasi]] MASLAHATLAR : Jigarning oxirgi bosqichi va portal gipertenziyasi boʻlgan bemorlarda tanlangan koʻrsatmalar uchun Transjugular intrahepatik porto-tizimli shuntni (TIPS) joylashtirish.<ref name="Keller Farsad Rösch 2016 pp. 2–9">{{jurnal manbasi|title=The Transjugular Intrahepatic Portosystemic Shunt: Technique and Instruments|journal=Techniques in Vascular and Interventional Radiology|volume=19|issue=1|pages=2–9|date=2016-yil mart|pmid=26997084|doi=10.1053/j.tvir.2016.01.001|publisher=Elsevier BV}}</ref>
* Varikoz tomirlarini endovenoz lazer bilan davolash : venoz etishmovchilikni jarrohliksiz davolash uchun ingichka lazer tolasini varikoz tomirlariga joylashtirish.
[[Fayl:Biliary_stenosis.tif|thumb| Biliar stenoz]]
* Biliar obstruktsiyalarni chetlab oʻtish va oʻt yoʻllarining dekompressiyasi uchun kateterlarni safro tizimiga joylashtirish.
* Doimiy turgʻun biliar stentlarni joylashtirish.
* Xoletsistostomiya : Oʻt pufagining yalligʻlanishi, oʻt pufagining yalligʻlanishi boʻlgan, operatsiya qilish uchun juda zaif yoki kasal boʻlgan bemorlarda infeksiyalangan safroni olib tashlash uchun oʻt pufagiga trubka qoʻyish.
''Kateterni joylashtirish''
* Markaziy venoz kateterni joylashtirish: tomir ichiga kirish va tomir ichiga yuboriladigan asboblarni (IV) boshqarish, shu jumladan tunnelli va tunnelsiz kateterlar (masalan, PIC, Hikman, port kateterlari, gemodializ kateterlari, translumbar va transhepatik venoz liniyalar).
* Drenaj kateterini oʻrnatish : Patologik suyuqlik toʻplanishini (masalan, xoʻppoz, plevral efüzyon) drenajlash uchun naychalarni joylashtirish. Bunga perkutan, trans-rektal yoki trans-vaginal yondashuv orqali erishish mumkin. Doimiy kateterlarni almashish yoki oʻzgartirish rasm koʻrsatmalari ostida yoʻnaltiruvchi sim orqali amalga oshiriladi.
* Radiologik kiritilgan gastrostomiya yoki jejunostomiya : Oshqozon va/yoki jejunumga teri orqali oziqlantirish naychasini joylashtirish.<ref>{{Kitob manbasi|last=Uberoi|first=Raman|title=Interventional radiology|url=https://archive.org/details/interventionalra0000rama|publisher=Oxford University Press|location=Oxford New York|year=2009|isbn=978-0-19-157556-3|chapter=14 Gastro-intestinal intervention|pages=[https://archive.org/details/interventionalra0000rama/page/n339 290]–295}}</ref>
== Muayyan buzilishlar uchun texnikalar ==
=== Oshqozon-ichak aralashuvi ===
==== Oshqozon-ichak traktidan qon ketishi ====
Oshqozon-ichak traktidan qon ketishini davolash asemptomatik qon ketishini kuzatishdan bemorning gemodinamik funksiyasini qoʻllab-quvvatlash va saqlashgacha boʻlgan har qanday joyda boʻlishi mumkin. Interventsion rentgenologning roli bemorlarga hayot uchun xavfli boʻlishi mumkin boʻlgan holatni engillashtirish uchun tasvirga asoslangan.<ref name=":1">{{jurnal manbasi|last=Ray|first1=David M.|last2=Srinivasan|first2=Indu|last3=Tang|first3=Shou-Jiang|last4=Vilmann|first4=Andreas S.|last5=Vilmann|first5=Peter|last6=McCowan|first6=Timothy C.|last7=Patel|first7=Akash M.|date=28-mart 2017-yil|title=Complementary roles of interventional radiology and therapeutic endoscopy in gastroenterology|journal=World Journal of Radiology|volume=9|issue=3|pages=97–111|doi=10.4329/wjr.v9.i3.97|issn=1949-8470|pmc=5368632|pmid=28396724}}</ref>
=== Gepatobiliar aralashuv ===
==== Transjugulyar intrahepatik portosistemik shunt ====
Transjugular interaktik portosistemik shunt (TIPS) intervension rentgenolog tomonidan jigar pastki vena kava va portal vena oʻrtasida qon oqimini taʼminlaydigan yangi oʻtkazgichni yaratish uchun amalga oshiradigan protseduradir. Portal vena — bu gipertenziya butun jigar va ingichka yoki yoʻgʻon ichakda koʻplab zararli taʼsirlarni keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan joy.<ref name=":2">{{jurnal manbasi|last=Núñez|first1=O.|last2=de la Cruz|first2=G.|last3=Molina|first3=J.|last4=Borrego|first4=G. M.|last5=Marín|first5=I.|last6=Ponferrada|first6=A.|last7=Catalina|first7=V.|last8=Echenagusia|first8=A.|last9=Bañares|first9=R.|date=2003-yil oktabr|title=[Interventional radiology, angioplasty and TIPS in Budd-Chiari syndrome]|journal=Gastroenterologia y Hepatologia|volume=26|issue=8|pages=461–464|doi=10.1016/s0210-5705(03)70394-x|issn=0210-5705|pmid=14534016}}</ref>
=== Genitouriya aralashuvi ===
==== Benign prostata giperplaziyasi ====
[[Prostata bezi adenomasi|Benign prostata giperplaziyasi]] yoki BPH, odatda 50 yoshdan oshgan erkaklarga taʼsir qiladigan saratonsiz kasallikdir. [[Prostata bezi]] kattalashib, qoʻshni siydik yoʻlini siqib chiqaradi, bu erkaklar uchun siyishning chastotasi va/yoki shoshilinchligini nazorat qilishni qiyinlashtiradi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/prostate-problems/prostate-enlargement-benign-prostatic-hyperplasia|sarlavha=Prostate Enlargement (Benign Prostatic Hyperplasia) {{!}} NIDDK|ish=National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases|qaralgan sana=22-noyabr 2019-yil}}</ref> Birinchi darajali terapiya dori-darmonlarni oʻz ichiga oladi, ammo tibbiy optimallashtirishga qaramay doimiy boʻlgan simptomlarni uzoq muddatli davolash odatda parvarishning „oltin standarti“ sifatida prostata bezining transuretral rezektsiyasini (TURP) oʻz ichiga oladi. Biroq, TURP siydik oʻgʻirlab ketish yoki doimiy erkaklar bepushtligiga olib kelishi mumkin va bemorlarning maʼlum bir qismi uchun ideal protsedura boʻlmasligi mumkin.<ref name=":4">{{jurnal manbasi|last=McWilliams|first1=Justin P.|last2=Kuo|first2=Michael D.|last3=Rose|first3=Steven C.|last4=Bagla|first4=Sandeep|last5=Caplin|first5=Drew M.|last6=Cohen|first6=Emil I.|last7=Faintuch|first7=Salomao|last8=Spies|first8=James B.|last9=Saad|first9=Wael E.|date=1-sentabr 2014-yil|title=Society of Interventional Radiology Position Statement: Prostate Artery Embolization for Treatment of Benign Disease of the Prostate|url=https://www.jvir.org/article/S1051-0443(14)00496-5/abstract|journal=Journal of Vascular and Interventional Radiology|language=inglizcha|volume=25|issue=9|pages=1349–1351|doi=10.1016/j.jvir.2014.05.005|issn=1051-0443|pmid=24993818}}</ref>
=== Nevrologik aralashuv ===
==== Oʻtkir ishemik insult ====
Barcha qon tomirlarining taxminan 87% [[Insult|ishemik insult]] boʻlib, ularda miyaga qon oqimi bloklanadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Types of Stroke|nashriyot=Center of Disease Control and Prevention|url=https://www.cdc.gov/stroke/types_of_stroke.htm|qaralgan sana=18-sentabr 2020-yil}}</ref> Toʻqimalarning plazminogen faollashtiruvchisi (t-PA) kabi qon quyqalarini yoʻq qiladigan dori trombni eritib yuborish va miyaning shikastlangan hududiga qon oqimini tiklashga yordam berish uchun nazorat ostida shifoxona sharoitida ishlatilishi mumkin. Endovaskulyar terapiya — trombni (trombni) olib tashlash yoki eritish va miya qismlariga qon oqimini tiklash uchun neyrointerventionalistlar tomonidan amalga oshiriladigan protsedura. Qoʻl yoki oyoqdagi qon tomirlari orqali miyagacha yoʻnaltirilgan kateterdan foydalanib, aralashuvchi trombni olib tashlashi yoki trombni eritish uchun dori-darmonlarni yuborishi mumkin.<ref name="ist">{{Veb manbasi|sarlavha=Ischemic Stroke Treatment|muallif=<!--not stated-->|ish=www.stroke.org|nashriyot=American Stroke Association (a division of the American Heart Association)|sana=5-dekabr 2018-yil|url=https://www.stroke.org/en/about-stroke/types-of-stroke/ischemic-stroke-clots/ischemic-stroke-treatment}}</ref> Ushbu protseduralar mexanik trombektomiya yoki tromboliz deb ataladi va protsedura tugashidan oldin bir nechta omillar hisobga olinadi.
=== Ogʻriqni boshqarish ===
==== Qoʻshma va mahalliy inʼektsiya ====
Tasvir yoʻl-yoʻriqlaridan foydalangan holda, mahalliy ogʻriqsizlantiruvchi vositalar va uzoq muddatli steroid preparatlari toʻgʻridan-toʻgʻri ogʻriqning lokalizatsiya qilingan joylariga etkazilishi mumkin. Rasm koʻrsatmalaridan foydalanish ignaning toʻgʻri joylashishini tasdiqlashga yordam beradi.<ref name="radiographics">{{jurnal manbasi|title=Imaging-guided injection techniques with fluoroscopy and CT for spinal pain management|journal=Radiographics|volume=21|issue=4|pages=927–39; discussion 940–2|date=2001|pmid=11452067|doi=10.1148/radiographics.21.4.g01jl15927}}</ref> Bunga qoʻshma inʼektsiyalarda ishlatiladigan usullari kiradi: [[ultratovush]], [[Flyuroskopiya|floroskopiya]] va [[kompyuter tomografiyasi]] (KT).
===== Faset boʻgʻinlari =====
* Faset boʻgʻinlari, shuningdek, zigapofiz boʻgʻinlari sifatida ham tanilgan, umurtqa pogʻonasi barqarorligini taʼminlovchi umurtqa pogʻonasi oʻrtasida joylashgan kichik suyak tuzilmalariga ishora qiladi.
* Faset boʻgʻimlarining degeneratsiyasi yoki shikastlanishi koʻpincha ''faset qoʻshma sindromiga'' olib kelishi mumkin, bu ham tashxis qoʻyish, ham tasvirga asoslangan anestezikani inʼektsiya qilish orqali davolash mumkin.<ref name="joint-interactions">{{Veb manbasi|url=https://paindoctor.com/treatments/superior-hypogastric-plexus-block/|sarlavha=Superior Hypogastric Plexus Block|ish=Pain Doctor|qaralgan sana=2023-05-27|arxivsana=2023-05-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230527100824/https://paindoctor.com/treatments/superior-hypogastric-plexus-block/}}</ref>
* Faset qoʻshma blokirovkasi minimal invaziv protsedura boʻlib, unda shifokor ogʻriqni engillashtirish uchun faset boʻgʻimiga dori inʼektsiyasini joylashtirish uchun [[Flyuroskopiya|floroskopiya]] yoki [[Kompyuter tomografiyasi|kompyuter tomografiyasidan]] foydalanadi.<ref name="nerveblock">{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=nerveblock|sarlavha=Nerve Blocks|sana=14-fevral 2018-yil|ish=RadiologyInfo|nashriyot=Radiological Society of North America, Inc. (RSNA)}}</ref>
===== Epidural boʻshliq =====
* Orqa miyada epidural boʻshliq orqa miya kanalining eng tashqi qismi boʻlgan anatomik boʻshliqdir. Bu kanal ichidagi boʻshliq (atrofdagi [[Umurtqa|umurtqalar]] tomonidan hosil boʻlgan) [[Miya qattiq pardasi|dura materdan]] tashqarida joylashgan (araxnoid materni, subaraknoid boʻshliqni, [[Likvor|miya omurilik suyuqligini]] va [[Orqa miya|orqa miyani]] oʻrab oladi).
* Mahalliy ogʻriqni yoki radikulopatiyani, ayniqsa disk churrasi yoki markaziy/foraminal stenozni davolash uchun mahalliy ogʻriqsizlantiruvchi vositalarni yuborish koʻpincha amalga oshiriladi.<ref name="radiographics"/>
* Odatda floroskopik rahbarlik ostida amalga oshiriladi.
===== Nerv ildizining selektiv inʼektsiyasi =====
* Orqa miya nerv ildizi — markaziy asab tizimini orqa miyadan chiqib ketadigan oʻttiz bir juft orqa miya nervlaridan birining boshlangʻich yoki proksimal segmenti.
* Nerv ildizlarining shikastlanishi taʼsirlangan orqa miya nervi tomonidan innervatsiya qilingan mushakning parezi va [[Falaj|falajiga]] olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, tegishli dermatomda ogʻriq va hissizlik paydo boʻlishi mumkin. Nerv ildizlariga zarar etkazishning keng tarqalgan sababi umurtqa pogʻonasidagi shikastlanishlar, masalan, yadro pulpozining prolapsasi, oʻmurtqa [[Sil|sil kasalligi]], [[Saraton (kasallik)|saraton]], [[Yalligʻlanish|yalligʻlanish]] va oʻmurtqa yorliqlar. Soʻzda [[radikulit]] (yaʼni, [[Ishias|siyatik]]) deb nomlanuvchi ildiz ogʻrigʻi sindromi nerv ildizining shikastlanishidan kelib chiqadigan eng keng tarqalgan alomatlardan biridir.
* Servikal, torakal, lomber yoki sakral mintaqada radikulyar simptomlari boʻlgan bemorlarni davolash uchun ishlatiladi.<ref name="radiographics"/>
* Nerv ildizining yalligʻlanishi bilan kurashish orqali ogʻriqni engillashtirishga yordam beradi.
[[Fayl:9cmFibroidUS.png|thumb| Bachadonning juda katta (9 sm) miomasi AQShda tos boʻshligʻining tiqilishiga olib keladi.]]
==== Surunkali tos ogʻrigʻi ====
* [[Venalar|Tomirlarda]] qonning yurakka oqishiga yordam beradigan bir tomonlama klapanlar mavjud. Agar klapanlar zaif yoki shikastlangan boʻlsa, qon tomirlarda toʻplanib, shishib ketishi mumkin. Bu tos suyagi yaqinida sodir boʻlganda, bu tos aʼzolarining tiqilishi sindromi deb ataladi, bu qorin tugmasi darajasida surunkali ogʻriqlarga olib kelishi mumkin.
* Tos aʼzolarining tiqilishi sindromi odatda ilgari homilador boʻlgan ayollarga taʼsir qiladi, chunki homiladorlik paytida [[Bachadon|bachadondan]] qon oqimining koʻpayishiga moslashish uchun tuxumdonlar va [[Pelvic veins|tos tomirlari]] kengaygan. Homiladorlikdan soʻng, bu tomirlarning baʼzilari kattalashgan boʻlib qoladi va oldingi hajmiga qaytmaydi, bu ularning zaiflashishiga va qonning toʻplanishiga olib keladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sirweb.org/patients/pelvic-congestion-syndrome--chronic-pelvic-pain/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180728001640/https://www.sirweb.org/patients/pelvic-congestion-syndrome--chronic-pelvic-pain/|arxivsana=28 July 2018|sarlavha=Pelvis Congestion Syndrome|ish=SIRWeb|nashriyot=The Society of Interventional Radiology}}</ref>
* Interventsion rentgenolog tos aʼzolarining tiqilishi sindromi uchun minimal invaziv davolash usulini taklif qilishi mumkin: '''tuxumdon venalarining embolizatsiyasi'''
* '''Tuxumdon venalarining embolizatsiyasi''' bir kunlik davolanish boʻlib, u interventsion radiologiya toʻplamida amalga oshiriladi. Interventsion rentgenolog spagetti ipi kabi egiluvchan naycha boʻlgan kichik [[kateter]] yordamida son tomirlari deb ataladigan katta vena orqali kirishga erishadi. Kateter tomir orqali kengaygan tos tomirlariga oʻtkaziladi, bu [[Embolic agents|embolik vositalarni]] kiritishga imkon beradi, bu tomirni yopish va ogʻriqli bosimni engillashtiradigan [[Dori|dorilar]] .<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=ovariveinembol|sarlavha=Ovarian Vein Embolization|sana=23-yanvar 2017-yil|ish=RadiologyInfo|nashriyot=Radiological Society of North America, Inc. (RSNA)}}</ref>
** Ushbu davolash jarrohlikdan koʻra arzonroq va kamroq invaziv boʻlishi mumkin.
* Bemorning surunkali tos ogʻrigʻi [[Pelvic varicose veins|tos boʻshligʻining varikoz kengayishi]] natijasi ekanligini aniqlash uchun minimal invaziv usullar orqali bir qator diagnostik testlarni oʻtkazish mumkin. Ushbu testlarga quyidagilar kiradi:
** Tos va transvaginal ultratovush
** Tos aʼzolarining venogrammasi
** Kompyuter tomografiyasi (KT)
** Magnit-rezonans tomografiya (MRI)
=== Interventsion onkologiya ===
==== Amalga oshirilgan protseduralar ====
* Tasvirga asoslangan ablasyon: oʻsimta hujayralarining nobud boʻlishiga olib keladigan qattiq oʻsmalarni yoqish (radiochastota ablasyonu (RFA) va mikrotoʻlqinli ablasyon (MWA)), elektr maydonlari / elektroporat (qaytib boʻlmaydigan elektroporatsiya (IRE)) yoki muzlatish (krioablation) uchun turli energiya turlaridan foydalanadi. Ablatsiya usullari oʻpka,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nhs.uk/news/cancer/radiofrequency-ablation-for-lung-cancer/|sarlavha=Radiofrequency ablation for lung cancer|sana=21-avgust 2017-yil|ish=nhs.uk|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil|arxivsana=2020-09-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200927190213/https://www.nhs.uk/news/cancer/radiofrequency-ablation-for-lung-cancer/}}</ref> jigar,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=rfaliver|sarlavha=Radiofrequency Ablation (RFA) {{!}} Microwave Ablation (MWA) — Liver Tumors|muallif=Radiology (ACR)|ism=Radiological Society of North America (RSNA) and American College of|ish=www.radiologyinfo.org|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT00617981|title=Phase 3 Study of ThermoDox With Radiofrequency Ablation (RFA) in Treatment of Hepatocellular Carcinoma (HCC) - Full Text View - ClinicalTrials.gov|date=24-mart 2017-yil|access-date=3-noyabr 2019-yil}}</ref> buyrak,<ref>{{jurnal manbasi|last=El Dib|first1=Regina|last2=Touma|first2=Naji J.|last3=Kapoor|first3=Anil|date=2012-yil avgust|title=Cryoablation vs radiofrequency ablation for the treatment of renal cell carcinoma: a meta-analysis of case series studies|journal=BJU International|volume=110|issue=4|pages=510–516|doi=10.1111/j.1464-410X.2011.10885.x|issn=1464-410X|pmid=22304329}}</ref> prostata,<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cancer.org/cancer/prostate-cancer/treating/cryosurgery.html|sarlavha=Cryotherapy for Prostate Cancer|ish=www.cancer.org|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref> koʻkrak,<ref>{{jurnal manbasi|last=Sabel|first1=Michael S.|date=2014-yil iyul|title=Nonsurgical ablation of breast cancer: future options for small breast tumors|journal=Surgical Oncology Clinics of North America|volume=23|issue=3|pages=593–608|doi=10.1016/j.soc.2014.03.009|issn=1558-5042|pmid=24882353}}</ref> suyak,<ref>{{jurnal manbasi|last=Santiago|first1=Fernando Ruiz|last2=del Mar Castellano García|first2=María|last3=Montes|first3=Jose Luis Martínez|last4=García|first4=Manuel Ruiz|last5=Fernández|first5=Juan Miguel Tristán|date=7-yanvar 2009-yil|title=Treatment of bone tumours by radiofrequency thermal ablation|journal=Current Reviews in Musculoskeletal Medicine|volume=2|issue=1|pages=43–50|doi=10.1007/s12178-008-9042-3|issn=1935-973X|pmc=2684952|pmid=19468917}}</ref> va boshqa organlarda tasvir yordamida amalga oshirilishi mumkin. igna/zondni teri orqali maqsadli toʻqimalarga joylashtirish boʻyicha koʻrsatma.
** Radiochastota ablasyon video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=8Xu0mxkLSzE Jigar shishining radiochastota ablasyonu]
** Mikrotoʻlqinli ablasyon video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=uPcU7HFumIk Stenfordda saratonni tezda davolash uchun mikrotoʻlqinli ablasyon]
** Qaytarib boʻlmaydigan elektroporatsiya videosi namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=NL-IIq-c3Ic Stony Brook jarrohligi NanoKnife texnologiyasidan foydalanadi]
** Cryoablation video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=goLRh3UX0vM Cryoablation namoyishi]
* Yuqori intensivlikdagi fokuslangan ultratovush: saraton hujayralarini oʻldirish va suyakdagi kabi oʻsma bilan bogʻliq ogʻriqlarni engillashtirish uchun yuqori chastotali tovush toʻlqinlarini chiqaradigan mashinadan foydalanadi.
* Transarterial embolizatsiya (TAE)/ Bland embolization : embolik materialni (mikrozarrachalar, spirt, elim) [[kateter]] orqali oʻsimta qon taʼminotini toʻliq toʻsib qoʻyish va hujayra oʻlimiga olib kelishi uchun oʻsimtani oziqlantiruvchi arteriyalarga yuborish. Eng koʻp uchraydigan koʻrsatma rezektsiya qilinmaydigan jigar saratonini (gepatotsellyulyar karsinoma) davolashdir.<ref>{{jurnal manbasi|last=Shah|first1=Rajesh P.|last2=Brown|first2=Karen T.|last3=Sofocleous|first3=Constantinos T.|date=2011-yil oktabr|title=Arterially directed therapies for hepatocellular carcinoma|journal=AJR. American Journal of Roentgenology|volume=197|issue=4|pages=W590–602|doi=10.2214/AJR.11.7554|issn=1546-3141|pmid=21940531}}</ref>
* Transarterial kimyoembolizatsiya (TACE): Koʻpincha [[kateter]] orqali mikrozarrachalar bilan kimyoterapiya agentini oʻsimtani oziqlantiradigan arteriyalarga yuborish, bu kimyoterapiya beradi va hujayra oʻlimiga olib keladigan oʻsimtaga qon taʼminotini bloklaydi<ref>{{jurnal manbasi|last=Salem|first1=Riad|last2=Lewandowski|first2=Robert J.|date=2013-yil iyun|title=Chemoembolization and radioembolization for hepatocellular carcinoma|journal=Clinical Gastroenterology and Hepatology|volume=11|issue=6|pages=604–611; quiz e43–44|doi=10.1016/j.cgh.2012.12.039|issn=1542-7714|pmc=3800021|pmid=23357493}}</ref>[[Fayl:TACE.png|thumb| TACE]]
* Turli yoʻllar bilan amalga oshirilishi mumkin:
** Anʼanaviy transarterial kimyoembolizatsiya (cTACE): lipiodolni yuqori dozali kimyoterapiya bilan mikrozarrachalar bilan yoki mikropartikullarsiz toʻgʻridan-toʻgʻri oʻsimtani oziqlantiruvchi arteriyalarga yuborish.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cancercenter.com/treatment-options/chemotherapy/regional-therapies|sarlavha=Chemotherapy Delivery Options: Benefits of Regional Therapies|sana=17-oktabr 2018-yil|ish=Cancer Treatment Centers of America|qaralgan sana=3-noyabr 2019-yil}}</ref>
** Dori-darmonli transarterial kimyoembolizatsiya (DEB-TACE): oʻzlari kimyoterapiya agenti bilan yuklangan mikrozarrachalarni etkazib berish — odatda doksorubitsin yoki irinotekan.
* Tanlangan ichki nurlanish terapiyasi (shuningdek, SIRT yoki Y-90 radioembolizatsiyasi sifatida ham tanilgan): Yittrium-90 (Y-90) radioaktiv izotopi bilan yuklangan kichik boncuklar oʻsimtani oziqlantiruvchi qon tomirlariga oʻlimga olib keladigan nurlanish dozasini yuborish uchun yuboriladi. hujayra oʻlimi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Al-Adra|first1=D. P.|last2=Gill|first2=R. S.|last3=Axford|first3=S. J.|last4=Shi|first4=X.|last5=Kneteman|first5=N.|last6=Liau|first6=S.-S.|date=2015-yil yanvar|title=Treatment of unresectable intrahepatic cholangiocarcinoma with yttrium-90 radioembolization: a systematic review and pooled analysis|journal=European Journal of Surgical Oncology: The Journal of the European Society of Surgical Oncology and the British Association of Surgical Oncology|volume=41|issue=1|pages=120–127|doi=10.1016/j.ejso.2014.09.007|issn=1532-2157|pmc=4316196|pmid=25449754}}</ref> Segmental (radiatsion segmentektomiya) yoki lobar (radiatsion lobektomiya) usulda bajarilishi mumkin. Radiatsion lobektomiya odatda jarrohlik rezektsiya qilish uchun zarur boʻlgan jigar funksiyasini etarli darajada ushlab turish uchun kasal boʻlmagan lobning oʻsishini ragʻbatlantirish maqsadida amalga oshiriladi.
** Y-90 video namoyishi: [https://www.youtube.com/watch?v=YndyQkSZl5I SIR-Spheres Y-90 qatron mikrosferalari Harakat tartibi Video]
* Portal vena embolizatsiyasi (PVE): oʻsimta (lar) ni oʻz ichiga olgan jigar boʻlagini oziqlantiradigan portal venaga embolik materialni yuborish, oʻz ichiga olgan lobni jarrohlik yoʻli bilan rezeksiya qilish uchun zarur boʻlgan jigar funksiyasini saqlab turish uchun kasal boʻlmagan lobning oʻsishini ragʻbatlantirish. oʻsimta (lar).<ref>{{jurnal manbasi|last=May|first1=Benjamin J.|last2=Madoff|first2=David C.|date=2012-yil iyun|title=Portal vein embolization: rationale, technique, and current application|journal=Seminars in Interventional Radiology|volume=29|issue=2|pages=81–89|doi=10.1055/s-0032-1312568|issn=0739-9529|pmc=3444878|pmid=23729977}}</ref>
[[Fayl:Takayasu_Arteritis.jpg|thumb| Takayasu arterit angiografiyasi]]
[[Fayl:Venous_Access_Port_Catheter.png|thumb| Venoz kirish porti kateteri]]
== Adabiyotlar ==
{{Refbegin|32em}}
* {{kitob manbasi|veditors=Abrams HL, Baum S, Pentecost MJ|editor-link1=Herbert L. Abrams|title=Abrams' Angiography: Vascular and Interventional Radiology|url=https://archive.org/details/abramsangiograph0000unse|publisher=Little Brown and Co.|date=2005|isbn=978-0-7817-4089-0}}
* {{kitob manbasi|last1=Apfel|first1=Patrick A.|last2=Tortorici|first2=Marianne Rita|name-list-style=vanc|title=Advanced Radiographic and Angiographic Procedures: With an Introduction to Specialized Imaging.|publisher=F A Davis Co.|date=2010|isbn=978-0-8036-1255-6}}
* {{kitob manbasi|last1=Geddes|first1=Leslie A.|last2=Geddes|first2=LaNelle E.|name-list-style=vanc|title=The Catheter Introducers|publisher=Cook Group Incorporated, Mobium Press|location=Chicago|date=1993|isbn=978-0-916371-13-5}}
* {{kitob manbasi|veditors=Kandarpa K, Aruny JE|title=Handbook of Interventional Radiologic Procedures|url=https://archive.org/details/isbn_9780781768160|publisher=Lippincott Williams and Wilkins Publishers|date=2010|isbn=978-0-7817-6816-0}}
* {{kitob manbasi|last=Rodengen|first=Jeffrey L.|name-list-style=vanc|title=The Ship in the Balloon: The Story of Boston Scientific and the Development of Less-Invasive Medicine|publisher=Write Stuff Enterprises, Inc.|location=Fort Lauderdale|date=2001|isbn=978-0-945903-50-5|url-access=registration|url=https://archive.org/details/shipinballoonsto0000rode}}
* {{veb manbasi|last=Rösch|first=Josef|name-list-style=vanc|title=Historic Highlights of Interventional Radiology|work=Dotter Interventional Radiology|url=http://www.miit.com/PDF/MIIT%202002/Historic%20Highlights%20of%20Interventional%20Radiology.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425093314/http://www.miit.com/PDF/MIIT%202002/Historic%20Highlights%20of%20Interventional%20Radiology.pdf|archive-date=2012-04-25}}
* {{jurnal manbasi|vauthors=Rösch J, Keller FS, Kaufman JA|title=The birth, early years, and future of interventional radiology|journal=Journal of Vascular and Interventional Radiology|volume=14|issue=7|pages=841–53|date=2003-yil iyul|pmid=12847192|doi=10.1097/01.rvi.0000083840.97061.5b|url=http://www.sirweb.org/about-us/IR-Milestones.pdf|qaralgan sana=2023-05-27|arxiv-sana=2016-04-21|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160421025126/http://www.sirweb.org/about-us/IR-Milestones.pdf|url-status=dead}}
{{Refend}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Interventional radiology]]
b7yx07e67vxhnspovjx8j1qntq9y0tu
Farg‘onadagi etnik nizolar
0
951262
5995663
5345149
2026-04-14T04:03:51Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995663
wikitext
text/x-wiki
{{Terroristik hujum bilgiqutisi|nomi=Farg‘onadagi etnik nizolar|joylashgan=[[Fargʻona vodiysi]], [[Oʻzbekiston]]|koordinatlar=|sana=1989-yil 3-12-iyun|nishon=Mesxeti turklar|halok boʻlganlar=103 (minumum 97<ref>{{veb manbasi |last1=Payin Emil |title=POPULATION TRANSFER: The Tragedy of the Meskhetian Turks |url=https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/population-transfer-tragedy-meskhetian-turks#:~:text=This%20was%20the%20case%20up,were%20burned%20to%20the%20ground. |website=culturalsurvival.org |publisher=Cultural Survival |accessdate=4-iyun 2023-yil |date=05.03.2010}}</ref>)|jarohat olganlar=1011|jinoyatchilar=[[KGB]] tomonidan boshqariladigan [[mafiya]]}}
'''Fargʻona pogromlari''' – 1989-yil may-iyun oylarida [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]] [[Fargʻona viloyati|Fargʻona viloyatida]] [[Oʻzbeklar|oʻzbeklar]] va [[Mesxetin turklari|mesxeti turklari]] oʻrtasidagi millatlararo mojaro bilan bogʻliq voqealar.
== Sababi ==
Qonli voqealarni sharhlar ekan, SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi raisi (Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komitetining sobiq birinchi kotibi) [[Rafiq Nishonov]] Xalq deputatlari syezdi majlisida: [[Bozor|Bozorda]] „bir tovoq qulupnay“ uchun janjal bilan boshlangan (turk xaridor oʻzbek sotuvchisiga qoʻpollik qilib, qulupnayni urib yuborgan, oʻrnidan turib, janjal boshlangan va hokazo) degan edi.
Xuddi shunday fikrlarni Oʻzbekiston SSR Vazirlar Soveti Raisi [[Gʻayrat Qodirov|Gʻ]] . [[Gʻayrat Qodirov|H.]] [[Gʻayrat Qodirov|Qodirov]]<ref>{{Veb manbasi |url=http://nativeahiska.ucoz.org/publ/novosti_akhyska/novosti_akhyska/k_23_letiju_krovavykh_sobytij_v_fergane/7-1-0-43 |sarlavha=К 23-летию кровавых событий в Фергане — АХЫСКА — ПОСЛЕДНИЕ НОВОСТИ — ALL ARTICLES — NATIONAL NATIVE AHISKA-TV |nashriyot=nativeahiska.ucoz.org |qaralgan sana=2020-03-26 |arxivsana=2020-03-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200326203354/http://nativeahiska.ucoz.org/publ/novosti_akhyska/novosti_akhyska/k_23_letiju_krovavykh_sobytij_v_fergane/7-1-0-43}}</ref> ham bildirgan.
== Voqealarning borishi ==
1989-yil 16-18-may kunlari Quvasoy shahrida (Fargʻona viloyatining sharqida) turk va oʻzbek yoshlari oʻrtasida mushtlashuv boʻlib oʻtdi. 23-may kuni Quvasoyda janglar qayta boshlanib, ikki kun davom etgan yirik toʻqnashuvlarga aylanib ketdi. Mojarolarda bir necha yuz kishi qatnashdi. Olomon oʻzbeklar mesxeti turklari va boshqa ozchiliklar yashaydigan mahallaga bostirib kirishdi va mada pogrom uyushtirishga harakat qilishdi. Rasmiylar navbatma-navbat olomonni ishontirishga, keyin kuch bilan tarqatishga harakat qilishdi. Boshqa tuman va viloyatlardan qoʻshimcha politsiya kuchlari (300 ga yaqin kishi) kelganidan soʻng tartibsizliklar toʻxtadi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 58 kishi, jumladan, ikki politsiyachi yaralangan, ulardan 32 nafari kasalxonaga yotqizilgan. Ertasi kuni mushtlashuvda kaltaklanganlardan biri, 26 yoshli etnik kelib chiqishi tojiklardan boʻlgan Ikrom Abdurahmonov vafot etdi.
3-iyun kuni ertalab [[Toshloq|Toshloqda]] olomon oʻzbek yoshlari mesxeti turklari yashaydigan koʻchalarga otildi. Ularning uylariga oʻt qoʻyib, egalarini kaltaklashdi. Keyin olomon [[Yangi margʻilon|Komsomolskiy]] qishlogʻiga koʻchib oʻtdi. Qishloqda ichki qoʻshinlar boʻlinmasi ularga qarshilik koʻrsatishga urinib koʻrdi. Komsomolskiydagi mesxeti turklarining uylari ham vayron qilingan va yoqib yuborilgan. Qoʻzgʻolonchilarning bir qismi Toshloqqa qaytib, u yerda turklarga qarshi hujumlarini davom ettirdilar; birinchi qotilliklar sodir boʻldi. Pogromchilardan qochgan mesxeti turklari [[Oʻzbekiston Kommunistik partiyasi|Oʻzbekiston Kompartiyasi]] [[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|okrug qoʻmitasida]] politsiya qoʻriqlashi ostida toʻplandilar. Kechga yaqin 300-400 kishilik olomon [[Margʻilon|Margʻilondagi]] mesxeti turklarining uylarini oʻt qoʻyib, qirgʻin qilishdi. [[Fargʻona|Fargʻonada]] mesxeti turklariga ham hujumlar boʻlgan.
4-iyun kuni ertalabdan Toshloqdagi avtobuslar tushgacha yigʻilib, mesxeti turklarini Oʻzbekiston Kompartiyasi okrug qoʻmitasi binosiga olib kelishdi. Oʻsha paytga kelib bu yerda 500 dan ortiq odam toʻplangan edi. 3-iyundan 4-iyunga oʻtar kechasi ichki qoʻshinlar boʻlinmalari Fargʻonaga kela boshladi. 4-iyun kuni ertalab Fargʻona, Margʻilon va Toshloqda mesxeti turklariga hujumlar va oʻt qoʻyishlar qayta boshlandi. Mesxeti turklari yashagan boshqa aholi punktlarida pogromlar boshlandi. Olomon oʻzbeklar bir kun avval politsiya tomonidan hibsga olinganlarni ozod qilishni, mesxeti turklarini ularga jazo tariqasida topshirishni talab qilishdi. Hujum natijasida Oʻzbekiston Kompartiyasi Toshloq tuman qoʻmitasi va Toshloq tuman ichki ishlar boʻlimi binolari qisman vayron boʻlgan. Politsiya politsiya boʻlimi binolarini tartibsizliklardan tozalashga muvaffaq boʻldi, ammo olomon toʻrt soat davomida binoni qamalda ushlab turishdi. 15 nafar politsiyachi yaralangan, ulardan biri halok boʻlgan.
Bu vaqtda Margʻilonda gʻalayonlar davom etdi. 4-iyun kuni ertalab kinoteatr yonida yigʻilgan mitingda olomon talabiga koʻra Oʻzbekiston Kompartiyasi shahar qoʻmitasi birinchi kotibi X. Y. Muhitdinov soʻzga chiqdi. Uning xotirjamlikka chaqiruvlari olomon tomonidan eshitilmadi. Miting [[Aktivizm|faollari]] [[ultimatum]] qoʻyishdi: shahar qoʻmitasi binosidan mesxeti turklarini ekstraditsiya qilish, bir kun avval hibsga olinganlarni ozod qilish va mesxeti turklari ustidan oʻzbeklarning qirgʻin qilinishiga aralashmaslik. 4-iyun kuni tushdan keyin olomon Margʻilon shahar qoʻmitasiga bostirib kirdi, biroq mesxeti turklari u yerdan allaqachon evakuatsiya qilingan edi. Fargʻonada ertalabdan shahar markazida tayoq va armatura bilan qurollangan yoshlar hayajonli olomon yigʻilib, mashina va kiosklarni urgan. Olomon Oʻzbekiston Kompartiyasi viloyat qoʻmitasi binosini oʻrab oldi, kordonni yorib oʻtishga urindi, tosh otdi. Kichik guruh binoga kirishga muvaffaq boʻldi. 200-300 kishilik olomon aeroport yaqinidagi mesxeti turklarining uylariga oʻt qoʻydi. Kechga yaqin shaharda va yaqin atrofdagi qishloqlarda mesxeti turklarining pogromlari boshlandi. 4-iyun kuni Oxunboboyev tumanidagi Frunze nomidagi kolxozning Surxtepa qishlogʻida mahalliy yoshlar mesxeti turklariga hujum qilib, ularni quvib chiqargan va uylariga oʻt qoʻygan<ref name="multiple"/>.
Fargʻona viloyatining bir qator tumanlarida 4-iyundan komendantlik soati joriy etish toʻgʻrisida Oʻzbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Farmoni qabul qilindi.
5-iyun kuni Fargʻona markazida Lenin maydonida va Fargʻona viloyat komiteti yonida stixiyali mitinglar davom etdi. Olomon Oʻzbekiston Kompartiyasi viloyat qoʻmitasi binosiga bostirib kirishga muvaffaq boʻldi, biroq mesxeti turklari u yerdan allaqachon evakuatsiya qilingan edi. Shahar va uning atrofida mesxeti turklariga tegishli boʻlgan pogromlar va uylarni oʻt qoʻyish davom etdi. 5-iyun kuni Quvasoyda ham yoshlardan iborat guruhlar toʻplangan, biroq ularning toʻqnashuv boshlashga urinishlari politsiya tomonidan toʻxtatilgan. 5-iyun kuni Fargʻonadagi talon-tarojlar davom etdi, ammo kun oxiriga kelib ichki qoʻshinlar va militsiya ularni toʻxtatishga muvaffaq boʻldi<ref name="multiple"/>.
=== Qoʻqon ===
7-iyun kuni yaqin atrofdagi viloyatlardan (Rishton, Oʻzbekiston, Frunze, shuningdek [[Namangan viloyati|, Namangan viloyatining]] Toshloq, Fargʻona va Pop tumanlaridan) 5 mingdan ortiq oʻzbek qishloq aholisi yuk mashinalari, avtobuslar va traktor tirkamalarida [[Qoʻqon|Qoʻqonga]] joʻnab ketdi. U yerda 1,5 mingga yaqin mesxeti turklari yashagan, ularning koʻpchiligi oldingi kunlarda shaharni tark etishga uringan, biroq ular chekkada oʻrnatilgan politsiya postlari tomonidan hibsga olingan va qaytarib yuborilgan. Qoʻqonda olomon gʻisht zavodi va GOVD binosini egallab oldi, tez orada politsiya uni qaytarib oldi. 68 mahkum tergov izolyatoridan majburan ozod qilingan (boshqa maʼlumotlarga koʻra, ular olomon talabiga binoan rasmiylar tomonidan ozod qilingan). Mahalliy hokimiyat shaharda qolgan barcha mesxeti turklarini avtobaza va sanatoriyda toʻplashga muvaffaq boʻldi, shuning uchun ular orasida qurbonlar yoʻq (rasmiy maʼlumotlarga koʻra). Toʻpolonchilar ularning uylarini, shuningdek, mahalliy oʻzbeklarning uylarini buzib, yoqib yuborgan. [[Beshariq tumani|Kirovskiy tumanining]] bir qancha aholi punktlarida politsiya boʻlimlari tortib olindi, xizmatchilardan [[Xizmat quroli|xizmat qurollari]] tortib olindi<ref name="multiple">{{Veb manbasi |url=http://igpi.ru/info/people/osipov/1172304934.html |sarlavha=А. Осипов. Ферганские события: конструирование этнического конфликта |qaralgan sana=2017-10-03 |arxivsana=2020-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200622154910/http://www.igpi.ru/info/people/osipov/1172304934.html}}</ref>.
8-iyun kuni ertalab Qoʻqon va uning atrofidagi aholi punktlarida yana tartibsizliklar boshlandi. Olomon Qoʻqon temir yoʻl vokzalini, yoʻl boʻyida esa yonilgʻi solingan poyezdni bosib olishga muvaffaq boʻldi. Bitta tankdan yoqilgʻi tushirildi. Agar mahbuslar qoʻyib yuborilmasa, mesxeti turklari va olomonga qarata oʻq uzgan politsiyachilar ekstraditsiya qilinmasa, unga oʻt qoʻyib, tanklarni portlatib yuborish bilan tahdid qilishdi. Novokokand kimyo kombinati, yogʻ-moy kombinati va boshqa korxonalar ham (jami 12 ta obyekt) ishgʻol qilindi. Qisqa vaqtdan soʻng ularning barchasi, shu jumladan poyezdlari boʻlgan temir yoʻl stantsiyasi ham ichki qoʻshin [[Askar|askarlari tomonidan]] qaytarildi. Shahar chekkasida mesxeti turklariga tegishli uylarni [[Talonchilik|talon-taroj qilish]] va oʻt qoʻyish davom etgan. Mahalliy politsiya xodimlarining bir necha uylari ham yoqib yuborilgan. Mesxeti turklarining aksariyati bir kun avval shahar tashqarisiga olib chiqildi, hududda qolgan 60 kishi [[Tikuchar|vertolyotda]] evakuatsiya qilindi<ref name="multiple"/>.
Fargʻona viloyatining turli aholi punktlarida tartibsizliklar 11-iyungacha davom etdi.
18-iyunga qadar 16282 mesxeti turklari Fargʻona viloyatidan [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSRning]] 6 viloyatiga aviatsiya orqali evakuatsiya qilindi. Retrospektiv nuqtai nazardan, mesxeti turklarini evakuatsiya qilish SSSR Vazirlar Kengashining 1989-yil 26-iyundagi 503-sonli qarori bilan rasmiylashtirildi. Mesxeti turklarini olib chiqish SSSR Vazirlar Kengashi Raisi N. I. Rijkovaning shaxsiy buyrugʻi bilan ruxsat etilgan. U keyinchalik oʻz xotiralarida tan olgan<ref name="автоссылка1">''Jiroxov M. A.'' Semena raspada: voyni i konflikti na territorii bivshego SSSR. – SPb: BXV-Peterburg, 2012. – 688 s. – 2000 ekz. – ISBN 978-5-9775-0817-9</ref> .
1989-yilning oxirigacha Fargʻona viloyatida komendantlik soati saqlanib qoldi.
== Tergov harakatlari ==
Fargʻona viloyatida ham voqealar paytida Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi va [[Davlat xavfsizlik organlari|SSSR KGB]] qoʻshma tezkor-tergov guruhi ish boshladi, unga IIV tergov boʻlimi boshligʻining oʻrinbosari boshchilik qildi. SSSR Bosh prokuraturasi [[А. В. Фролов|A. V. Frolov]] . Brigada 16 ta tergov-tezkor guruhidan iborat boʻlib, ular tarkibiga 400 dan ortiq huquq-tartibot idoralari xodimlari, jumladan, Ichki ishlar vazirligi va prokuraturasining 230 ga yaqin tergovchisi kiritilgan.
Oʻzbekiston SSR Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi komissiyasining maʼlumotlariga koʻra, iyun voqealarida 103 kishi halok boʻlgan, ulardan 52 nafari mesxeti turklari, 36 nafari oʻzbeklar, 1011 nafari yaralangan va mayib boʻlgan, 137 nafar ichki [[qoʻshin]] va 110 nafar militsiya xodimi yaralangan, ulardan biri (T .Suvanqulov) vafot etgan; 757 ta turar-joy binosi, 27 ta davlat obyekti, 275 ta avtomashina yoqib yuborildi va talon-taroj qilindi.
1990-yil oxiriga kelib 364 kishi jinoiy javobgarlikka tortildi, 408 kishi maʼmuriy qamoqqa olindi. 1991-yilga kelib ommaviy tartibsizliklarda ishtirok etganlik uchun 100 ga yaqin kishi sud tomonidan hukm qilingan, ikki nafari (T.Parpiyev va G.Huriyev) [[Oʻlim jazosi|oʻlim]] jazosiga hukm qilindi. Voqealardan boʻlib oʻtganidan soʻng keyingi 5 yil davomida jami 250 ta jinoyat ishi sudlarga yuborilgan. 420 nafar shaxsning aybi isbotlangan. 124 nafar shaxsga partiyaviy taʼsir koʻrsatishning qatʼiy choralari koʻrildi. Xususan, Oʻzbekiston ichki ishlar vaziri [[У. С. Рахимов|U.]] C<nowiki/>[[У. С. Рахимов|.]] [[У. С. Рахимов|Rahimov]] , Fargʻona viloyati KGB boshligʻi N. G. Leskov, shuningdek, Fargʻona viloyati IIB boshligʻi S. Y. Burxonovga nisbatan choralar koʻrildi<ref name="автоссылка1">''Jiroxov M. A.'' Semena raspada: voyni i konflikti na territorii bivshego SSSR. – SPb: BXV-Peterburg, 2012. – 688 s. – 2000 ekz. – ISBN 978-5-9775-0817-9</ref>.
== Natija ==
[[Moskva]] va Toshkent rasmiylari tezda tartibsizliklarni mafiya, Gorbachyovning siyosiy dushmanlari yoki oʻzbek millatchilari rejalashtirgan, deb daʼvo qilishdi.
Bu voqealardan keyin mesxeti turklarining asosiy qismi, yaʼni 70 mingga yaqini Ozarbayjonga, qolgan qismi esa Rossiyaning turli mintaqalariga (ayniqsa , Krasnodar oʻlkasi), [[Qozogʻiston|Qozogʻiston]], [[Qirgʻiziston|Qirgʻiziston]] va [[Ukraina|Ukrainaga]] yoʻl oldi. Koʻpchilik buxorolik [[yahudiylar]] ham [[Isroil|Isroilga]] qochib ketishdi<ref name=bukhara>{{cite book|title=Economic Inequality, Neoliberalism, and the American Community College|author=Patrick Sullivan|year=2017|page=79}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Oʻsh voqeasi|1990-yil Oʻsh voqealari]]
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Amelin V. V. Mejnatsionalnie konflikti v Sredney Azii na rubeje 1980-90-x godov. – M., 1993.
* Jiroxov M. A. Semena raspada: voyni i konflikti na territorii bivshego SSSR / Pod red. Ye. Kondukovoy. – SPb.: BXV-Peterburg, 2012. – 688 s. – 2000 ekz. – <nowiki>ISBN 978-5-9775-0817-9</nowiki>.
* Lure M., Studenikin P. Zapax gari i gorya. Fergana, trevojniy iyul 1989 g.. – M., 1990.
* Umarova-Gozalishvili X. Tragediya mesxov. – Tbilisi, 2004.
== Havolalar ==
* [http://igpi.ru/info/people/osipov/1172304934.html A.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200622154910/http://www.igpi.ru/info/people/osipov/1172304934.html |date=2020-06-22 }} [http://igpi.ru/info/people/osipov/1172304934.html Osipov.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200622154910/http://www.igpi.ru/info/people/osipov/1172304934.html |date=2020-06-22 }} [http://igpi.ru/info/people/osipov/1172304934.html Fargʻona voqealari: etnik nizolarning barpo etilishi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200622154910/http://www.igpi.ru/info/people/osipov/1172304934.html |date=2020-06-22 }}
* [http://trueinform.ru/modules.php?name=News&file=article&sid=12930 Fargʻona qirgʻini 1989 yil] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200618215632/http://trueinform.ru/modules.php?name=News&file=article&sid=12930 |date=2020-06-18 }}
* [http://www.conflictologist.org/main/besporyadki-v-fergane.htm Fargʻona vodiysidagi tartibsizliklar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200219235734/http://www.conflictologist.org/main/besporyadki-v-fergane.htm |date=2020-02-19 }}
* [http://soldatru.ru/read.php?id=734 Fargʻona qirgʻini] // soldatru.ru
* [http://rusplt.ru/society/nikolay-ryijkov-i-ferganskie-pogromyi-1989-goda-12256.html Nikolay Rijkov va 1989 yildagi Fargʻona qirgʻinlari]
* [https://ria.ru/tvsociety/20090603/173146847.html 1989 yil iyun oyida Fargʻonada sodir boʻlgan fojiali voqealar: qanday kechgan]
* [http://www.fergananews.com/articles/6197 Yigirma yil oʻtib „Fargʻona voqealari“.] [http://www.fergananews.com/articles/6197 Darssiz tarixmi?]
* [http://1991.lenta.ru/1991/09/01/ Fargʻona vodiysida besh kun. Oleg Klimov 1989 yilda oʻzbeklar va mesxeti turklari oʻrtasidagi toʻqnashuvlar haqida] // [[Lenta.ru|Lenta. Ru]], 1991 yil sentyabr
* [http://beta-press.ru/article/12 Mehmondoʻst oʻzbekiston]
* [https://www.youtube.com/watch?v=u72boI8QaUA oʻzingizga oʻt qoʻying] Qayta qurish davridagi millatlararo mojarolar haqida hujjatli film.
[[Turkum:Fargʻona viloyati]]
[[Turkum:Millatlararo mojarolar]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi qirgʻinlar]]
[[Turkum:Buxoro yahudiylari]]
[[Turkum:1989-yilda Oʻzbekiston]]
tlz2a4q2pagsooi3be478eicir68cdg
Arslanmurod Amanov
0
951455
5995760
5709569
2026-04-14T06:29:18Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Arslonmurat Amanov]] sahifasini [[Arslanmurod Amanov]]ga koʻchirdi
5709569
wikitext
text/x-wiki
{{Futbolchi bilgiqutisi
| tasvir = Amanow Arsalnmyrat.jpg
| izoh = Amanov with [[:en:Turkmenistan national football team|Turkmenistan]] in 2015
| ism = Arslonmurat Amanov
| toʻliqism = Arslanmyrat Amanmyradowiç Amanow
| tavallud_sana = {{Birth date and age|1990|3|28}}
| tavallud_joyi = {{nowrap|[[Baýramaly]], [[Turkmaniston SSR]], [[Soviet Union]]<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/arslanmyrat-amanow/66986/|title=Arslanmyrat Amanow - Soccer player profile & career statistics - Global Sports Archive|website=globalsportsarchive.com}}</ref>}}
| boʻyi = {{height|m=1.75}}
| pozitsiya = [[Yarim himoyachi]]
| joriyklub = [[:en:FC Ahal|Ahal]]
| klubraqami = 77
| yillar1 = 2007–2009
| klublar1 = [[:en:FC Ashgabat|Ashgabat]]
| isht1 = 0
| gollar1 = 0
| yillar2 = 2010–2012
| klublar2 = [[:en:Ýedigen|Ýedigen]]
| isht2 = 11
| gollar2 = 1
| yillar3 = 2012
| klublar3 = [[:en:FC Okzhetpes|Okzhetpes]]
| isht3 = 11
| gollar3 = 1
| yillar4 = 2013
| klublar4 = [[:en:Ýedigen|Ýedigen]]
| isht4 = 1
| gollar4 = 0
| yillar5 = 2014
| klublar5 = [[:en:FC Irtysh Pavlodar|Irtysh]]
| isht5 = 24
| gollar5 = 1
| yillar6 = 2015–2016
| klublar6 = [[AGMK|Olmaliq]]
| isht6 = 54
| gollar6 = 8
| yillar7 = 2017
| klublar7 = [[:en:Altyn Asyr FK|Altyn Asyr]]
| isht7 = 10
| gollar7 = 1
| yillar8 = 2018
| klublar8 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
| isht8 = 29
| gollar8 = 5
| yillar9 = 2019
| klublar9 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv Toshkent]]
| isht9 = 23
| gollar9 = 4
| yillar10 = 2020
| klublar10 = [[AGMK|AGMK]]
| isht10 = 23
| gollar10 = 2
| milliyyillar1 = 2009–
| milliyjamoa1 = [[:en:Turkmenistan national football team|Turkmaniston]]
| milliyisht1 = 53
| milliygollar1 = 13
| pcupdate = 07:05, 26 July 2021 (UTC)
| ntupdate = 9 June 2021
}}
'''Arslanmyrat Amanmyradowich Amanow''' (1990-yil 28-martda tugʻilgan) — [[Turkmaniston|turkmanistonlik]] professional futbolchi, [[Ahal (futbol klubi)|"Ahal"]] safida [[Yarim himoyachi|qanot himoyachisi]]<ref name="auto1">{{Veb manbasi |url=https://turkmenportal.com/blog/24595/arslanmurad-amanov-vernulsya-v-uzbekskii-agmk |sarlavha=Арсланмурад Аманов вернулся в узбекский АГМК | Спорт |ish=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане}}</ref> va [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston milliy futbol jamoasi]] sardori.<ref name="fifa.com">{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/news/origin1904-p.cxm.fifa.comturkmenistan-skipper-amanow-hails-fans-role-in-success |sarlavha=Turkmenistan skipper Amanow hails fans' role in success |ish=www.fifa.com }}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Osiyo kubogi|2019-yilgi Osiyo Kubogida]] mamlakat sharafini himoya qilgan.
== Shaxsiy hayoti ==
Arslonmirat Amanov [[Mari viloyati|Mari viloyatining]] [[Bayramali]] shahrida tugʻilgan. U [[Ashxobod|Ashxoboddagi]] sport maktabi akademiyasida futbol bilan shugʻullana boshlagan.
== Karyerasi ==
U oʻzining professional faoliyatini 2007-yilda „Ashxobod“ klubida boshlagan va u yerda dastlabki ikki mavsumini oʻtkazgan. 2010-yildan 2012-yilgacha u FC HTTUda oʻynagan. Shuningdek, 2012-yil davomida u Qozogʻistonning „Oqjetpes“ klubida 11 ta oʻyin oʻtkazib, bitta gol urgan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://vesti.kz/kazfutbol/okjetpes-pereigral-jetyisu-v-bitve-autsayderov-163762/ |sarlavha="Окжетпес" переиграл "Жетысу" в битве аутсайдеров |ish=Vesti.kz}}</ref>
2013-yil davomida u FK HTTU jamoasiga qaytdi.
2014-yil mart oyida Amanov [[Qozogʻiston Premyer-ligasi|Qozogʻiston Premyer-ligasi]] vakili [[Irtish (futbol klubi)|"Irtish Pavlodar"]] bilan shartnoma imzoladi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Коробов, Аманов и Байжанов — новички Иртыша |url=http://sports.kz/news/korobov-amanov-i-bayjanov-novichki-irtyisha |ish=sports.kz |nashriyot=sports.kz |qaralgan sana=16-dekabr 2014-yil |til=ruscha |sana=8-mart 2014-yil}}</ref> „Irtish“ bilan bir mavsumdan soʻng Amanov 2014-yilning dekabrida klubni tark etdi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Арсланмурада Аманова не будет в Иртыше |url=http://www.fcirtysh.kz/rus/news/388 |ish=fcirtysh.kz |nashriyot=[[FC Irtysh Pavlodar]] |qaralgan sana=16-dekabr 2014-yil |til=ruscha |sana=7-dekabr 2014-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141220031608/http://fcirtysh.kz/rus/news/388 |arxivsana=20-dekabr 2014-yil}}</ref> U ushbu klub tarkibida 24 ta oʻyin oʻtkazib, 1 ta gol urgan.
2015—2016-yillarda Oʻzbekiston Oliy ligasining [[AGMK|"Olmaliq"]] klubida toʻp surgan, 54 ta oʻyin oʻtkazib, 8 ta gol urishga muvaffaq boʻlgan.
2017-yilda „Oltin Asir“ klubida oʻynagan. 2018-yilda u Oʻzbekistonning boshqa bir klubi [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro FK]] bilan shartnoma imzoladi.
2019-yil 31-yanvar kuni u Oʻzbekiston chempioni, ayni davrdagi liganing eng kuchli jamoasi [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Toshkentning „Lokomotiv“ klubi]] bilan shartnoma imzolagani maʼlum boʻldi.<ref>{{Veb manbasi |url=http://lokomotiv.uz/?p=6413&lang=uz |sarlavha=Арслонмурод Амонов – "Локомотив" футболчиси |ish=lokomotiv.uz}}</ref>
2020-yilning qishida Amanov [[AGMK|AGMK FK]] bilan bir yillik shartnoma imzoladi,<ref name="auto1"/> u 2015 va 2016-yillarda oʻynagan edi.
2021-yilning yanvar oyida u [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|"Soʻgʻdiyona Jizzax" klubi]] bilan shartnoma imzoladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://turkmenportal.com/blog/33733/sogdiana-podpisala-kontrakt-s-arslanmuradom-amanovym |sarlavha="Согдиана" подписала контракт с Арсланмурадом Амановым | Спорт |ish=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане}}</ref> Iyul oyida uning „Soʻgʻdiyona“ bilan shartnomasi oʻzaro kelishuvga koʻra bekor qilingandi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://turkmenportal.com/blog/38616/sogdiana-i-poluzashchitnik-amanov-rastorgli-kontrakt-po-oboyudnomu-soglasiyu |sarlavha="Согдиана" и полузащитник Аманов расторгли контракт по обоюдному согласию | Спорт |ish=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане}}</ref><ref name="auto">{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/eshitdik-da-arslanmirat-amanov-sogdiyonani-tark-etdi |sarlavha=Эшитдик-да! Арсланмират Аманов "Сўғдиёна"ни тарк этди |ish=CHAMPIONAT.asia}}</ref> U vatani Turkmanistonga qaytib, „Ahal“ klubiga oʻtdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/ulugbek-baqoev-amanov-oilaviy-sabab-tufayli-jamoamizni-tark-etdi |sarlavha=Улуғбек Бақоев: "Аманов оилавий сабаб туфайли жамоамизни тарк этди" |ish=CHAMPIONAT.asia}}</ref><ref name="auto" />
[[Fayl:JPN-TUR_20190109_Asian_Cup_6.jpg|thumb| Arslonmirat Amanov [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Osiyo kubogi|2019-yilgi Osiyo Kubogida]] yaponiyalik [[Maya Yoshida|Mayya Yoshida]] bilan]]
== Xalqaro martaba ==
2009-yildan buyon Turkmaniston terma jamoasida oʻynab kelmoqda. U [[2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi|2010-yil OFK Chaqiruv kubogi]] yarim finalida [[Tojikiston milliy futbol terma jamoasi|Tojikistonga]] qarshi oʻyinda gol urgan.
Hozirgacha u oʻz jamoasida 53 ta oʻyin oʻtkazib, 10 ta gol urgan, yaʼni turkmanistonlik futbolchilar orasida eng koʻp xalqaro maydonga tushish boʻyicha rekordchi hisoblanadi. Jamoa vitse-sardorlaridan biri.<ref name="fifa.com"/><ref>{{Veb manbasi |url=https://turkmenportal.com/blog/27158/arslanmurad-amanov-pervoe-mesto-v-gruppe-otborochnogo-turnira-chm2022-dlya-sbornoi-turkmenistana-mnogoe-znachit |sarlavha=Арсланмурад Аманов: «Первое место в группе отборочного турнира ЧМ-2022 для сборной Туркменистана многое значит» | Спорт |ish=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане}}</ref>
2018-yilning dekabr oyida u Osiyo Kubogi-2019 uchun arizaga kiritildi. 9-yanvar kuni guruh bosqichining birinchi oʻyinida Yaponiyaga qarshi oʻyinning 27-daqiqasidayoq hisobni ochdi. Turkmaniston terma jamoasi oʻyinda 2:3 hisobida magʻlub boʻldi.
== Faoliyat statistikasi ==
=== Xalqaro ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="3" |[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston terma jamoasi]]
|-
! Yil
! Oʻyin
! Gol
|-
| 2009
| 2
| 0
|-
| 2010
| 4
| 1
|-
| 2011
| 5
| 1
|-
| 2012
| 6
| 2
|-
| 2013
| 2
| 1
|-
| 2014
| 1
| 0
|-
| 2015
| 6
| 2
|-
| 2016
| 3
| 1
|-
| 2017
| 6
| 0
|-
| 2018
| 3
| 1
|-
| 2019
| 7
| 4
|-
| 2021
| 2
| 0
|-
| 2022
| 6
| 0
|-
! Jami
! 53
! 13
|}
''2019-yil 14-noyabrda oʻtkazilgan oʻyindagi aniq statistika.''<ref name="NFT Stats">{{Veb manbasi |url=http://www.national-football-teams.com/player/26995.html |sarlavha=Arslanmyrat Amanow |ish=National-Football-Teams.com |qaralgan sana=25-avgust 2016-yil}}</ref>
=== Terma jamoa statistikasi ===
: ''Gollar va natijalar birinchi boʻlib Turkmanistonning gollar sonini sanab oʻtadi.''<ref name="NFT Stats"/>
{| class="wikitable"
!№
! Sana
! Joy
! Raqib
! Hisob
! Natija
! Musobaqa
|-
| 1.
| 2010-yil 24-fevral
| Sugathadasa stadioni, [[Kolombo]]
|{{Fb|TJK}}
|{{Center|'''1'''–0}}
|{{Center|2–0}}
| [[2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi|2010-yil OFK Chaqiruv kubogi]]
|-
| 2.
| 2011-yil 21 mart
| MBPJ stadioni, Petaling Jaya
|{{Fb|PAK}}
|{{Center|'''2'''–0}}
|{{Center|3–0}}
| [[2012-yilgi OFK Chaqiruv kubogi saralashi]]
|-
| 3.
| 2012-yil 8-mart
| Halchowk stadioni, [[Katmandu]]
|{{Fb|MDV}}
|{{Center|'''3'''–1}}
|{{Center|3–1}}
| rowspan="2" | [[AFC Osiyo chaqiruv kubogi 2012|2012-yilgi OFK Chaqiruv kubogi]]
|-
| 4.
| 2012-yil 16-mart
| Dasarath Rangasala stadioni, Katmandu
|{{Fb|PHI}}
|{{Center|'''1'''–1}}
|{{Center|2–1}}
|-
| 5.
| 2013-yil 22-mart
| Rizal Memorial stadioni, [[Manila]]
|{{Fb|CAM}}
|{{Center|'''1'''–0}}
|{{Center|7–0}}
| [[2014-yilgi OFK Chaqiruv kubogi saralashi]]
|-
| 6.
| 2015-yil 3-sentyabr
| Al-Seeb stadioni, Seeb
|{{Fb|OMA}}
|{{Center|'''1'''–3}}
|{{Center|1–3}}
| rowspan="3" | [[FIFA Jahon chempionati 2018 saralash bosqichi – AFC Ikkinchi round|2018 FIFA Jahon chempionati saralashi]]
|-
| 7.
| 2015-yil 8-oktyabr
| [[Kopetdogʻ stadioni|Köpetdag stadioni]], [[Ashxobod]]
| rowspan="2" |{{Fb|IND}}
|{{Center|'''2'''–1}}
|{{Center|2–1}}
|-
| 8.
| 2016-yil 29-mart
| Javoharlal Neru stadioni, Kochi
|{{Center|'''1'''–1}}
|{{Center|2–1}}
|-
| 9.
| 2018-yil 28-dekabr
| Miracle Resort mehmonxonasi, [[Antaliya]]
|{{Fb|AFG}}
|{{Center|'''2'''–2}}
|{{Center|2–2}}
| [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Doʻstona]]
|-
| 10.
| 2019-yil 9-yanvar
| [[Al-Nahyon stadioni]], [[Abu-Dabi|Abu Dabi]]
|{{Fb|JPN}}
|{{Center|'''1'''–0}}
|{{Center|2–3}}
| 2019-yilgi Osiyo kubogi
|-
| 11.
| 2019-yil 5-sentyabr
| Kolombo poygasi, Kolombo
|{{Fb|SRI}}
| align="center" | '''2''' — 0
| align="center" | 2-0
| 2022 FIFA Jahon chempionati saralashi
|-
| 12.
| 2019-yil 15-oktyabr
| Jabir al-Ahmad xalqaro stadioni, [[Al-Quvayt|Quvayt shahri]]
|{{Fb|KUW}}
| align="center" | '''1''' — 0
| align="center" | 1-1
| Doʻstona
|-
| 13.
| 2019-yil 14-noyabr
| Köpetdag stadioni, Ashxobod
|{{Fb|PRK}}
| align="center" | '''2''' — 0
| align="center" | 3-1
| 2022 FIFA Jahon chempionati saralashi
|-
| 14.
| 2022-yil 11-iyun
| Bukit Jalil milliy stadioni, [[Kuala Lumpur|Kuala-Lumpur]]
|{{Fb|BAN}}
| align="center" | '''2''' — 1
| align="center" | 2-1
| 2023-yilgi Osiyo kubogi saralashi
|}
== Yutuqlar ==
'''Ashxobod'''
* [[Turkmaniston Yokari ligasi|OKari Liga]] : 2007, 2008
'''HTTU'''
* [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari ligasi]] : 2013
* Turkmaniston kubogi : 2011
'''Lokomotiv Toshkent'''
* [[Oʻzbekiston Superkubogi|Oʻzbekiston Superkubogi]] sohibi: [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2019]]
'''Turkmaniston'''
* [[OFK Chaqiruv kubogi]] sohibi: [[2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi|2010]], [[AFC Osiyo chaqiruv kubogi 2012|2012]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{NFT player|26995}}
* {{Soccerway|arslanmyrat-amanov/118708}}
{{2019-yilgi Osiyo kubogida Turkmaniston tarkibi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2012-yilgi OFK Chaqiruv kubogi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2010-yilgi Osiyo oʻyinlari}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1990-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Turkmanistonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Turkmanistonlik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Turkmaniston milliy terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Lokomotiv Toshkent futbol klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari]]
[[Turkum:AGMK futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Qozogʻistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Qozogʻiston Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo oʻyinlari 2010 futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo Kubogi 2019 futbolchilari]]
[[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Oqjetpes klubi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Aşgabat futbolchilari]]
[[Turkum:FC Ahal futbolchilari]]
[[Turkum:Sri Pahang FC futbolchilari]]
[[Turkum:FC Irtish Pavlodar klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
3bvyas1pr53azs7wfu4j07ekrjqkicv
Munozara:Arslanmurod Amanov
1
951456
5995762
5675049
2026-04-14T06:29:19Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Arslonmurat Amanov]] sahifasini [[Munozara:Arslanmurod Amanov]]ga koʻchirdi
5675049
wikitext
text/x-wiki
{{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}}
{{Oʻzbekiston futboli loyihasi}}
{{Shaxsiyatlar loyihasi}}
k3sb2uhy2tj2q3ey2szqe13hnyiaa09
Catch Me If You Can
0
957050
5995890
5960579
2026-04-14T09:19:55Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995890
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| nom = Catch Me If You Can
| tasvir = Catch Me If You Can 2002 movie.jpg
| izoh = Film posteri
| rejissyor = [[Steven Spielberg]]
| prodyuser = {{Plainlist|
* [[Steven Spielberg]]
* Walter F. Parkes
}}
| ssenariy_muallifi = Jeff Nathanson
| asoslangan = Frank Abagnale Jrning "Catch Me If You Can" kitobi
| rollarda = {{Plainlist|<!-- Per poster billing -->
* [[Leonardo DiCaprio]]
* [[Tom Hanks]]
* Christopher Walken
* [[Martin Sheen]]
* Nathalie Baye
}}
| operator = Janusz Kamiński
| montajyor = Michael Kahn
| bastakor = John Williams
| studiya = {{Plainlist|
* Amblin Entertainment
* [[DreamWorks Pictures]]
* Parkes/MacDonald Productions
* Kemp Company
* Splendid Pictures
}}
| distribyutor = [[DreamWorks Pictures]]
| premyera = {{premyera sanasi|2002|12|18|[Vestvud|2002|12|25|AQSh}}
| davomiylik = 141 daqiqa<ref>{{cite web | url=https://bbfc.co.uk/releases/catch-me-if-you-can-2003-3 | title=Catch Me If You Can | website=[[British Board of Film Classification]] | date=December 13, 2002 | access-date=February 13, 2016 | archive-date=September 29, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200929135633/https://www.bbfc.co.uk/releases/catch-me-if-you-can-2003-3 | url-status=live }}</ref>
| mamlakat = AQSh
| til = Ingiliz
| byudjet = $52 million<ref name="BoxOfficeMojo" />
| daromad = $352.1 million<ref name="BoxOfficeMojo" />
}}
'''Catch Me If You Can,''' 2002-yilda [[Steven Spielberg]] rejissyorli va prodyuserlik qilgan, [[Leonardo DiCaprio]] va [[Tom Hanks]] bilan Christopher Walken, [[Martin Sheen]], Nathalie Baye, [[Amy Adams]] va James Brolin ishtirok etgan biografik, jinoiy, komediya-drama janrlaridagi AQSH filmidir<ref>{{Citation |title=Catch Me if You Can |url=https://www.rottentomatoes.com/m/catch_me_if_you_can |access-date=2022-07-12 |language=en}}</ref>. Jeff Natansonning ssenariysi Frank Abagnale Jrning xuddi shu nomdagi yarim avtobiografik kitobiga asoslangan boʻlib, u oʻzining 19 yoshga toʻlishidan oldin oʻzini Pan American World Airways uchuvchisi, Georgia shifokori va Luiziana cherkov prokurori sifatida koʻrsatib, millionlab dollarlik zararlarni yetkazganini tasvirlaydi. Uning hikoyasining tarixiy haqiqati juda bahslidir<ref>{{Veb manbasi |muallif=Lopez |ism=Xavier |sana=April 23, 2021 |sarlavha=Could this famous con man be lying about his story? A new book suggests he is |url=https://whyy.org/segments/the-greatest-hoax-on-earth/ |qaralgan sana=2021-08-18 |ish=WHYY |til=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Veb manbasi |sana=2021-04-27 |sarlavha=New book further debunks myth of scam artist Frank Abagnale Jr. of 'Catch Me if You Can' book and movie |url=https://louisianavoice.com/2021/04/26/new-book-further-debunks-myth-of-scam-artist-frank-abagnale-jr-of-catch-me-if-you-can-book-movie/ |qaralgan sana=2021-08-18 |ish=Louisiana Voice |til=en}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=WHRO Radio & TV Programs, Podcasts, Episodes |url=https://mediaplayer.whro.org/program/watchingamerica/e/watchingamerica-friday-august-13th-2021 |qaralgan sana=2021-08-21 |ish=mediaplayer.whro.org |til=en}}</ref>.
Abagnalening xuddi shu nomdagi kitobining kino versiyasi [[1980-yil]]<nowiki/>da kitob nashr etilganidan keyin koʻp oʻtmay keng muhokama qilindi. Keyinchalik 1997-yilda [[DreamWorks]] Spielberg uchun kino huquqlarini sotib olganidan soʻng qiziqishlar jiddiy boʻla boshlaydi. David Fincher, [[Gore Verbinski]], Lasse Hallström, Miloš Forman va Cameron Crowe Spielbergning oʻzi rejissyorlik qilishga qaror qilishidan oldin uni filmning rejissyori deb hisoblashgan. Suratga olish ishlari 2002-yilning fevralida boshlanib, mayida oʻz nihoyasiga yetdi.
Film 2002-yilning 25-dekabrida premyera qilina boshlaydi. 75-[[Oskar (mukofot)|Oskar mukofot]]<nowiki/>larini topshirish marosimida, Christofer Walken eng yaxshi ikkinchi plandagi [[aktyor]], [[John Williams]] esa eng yaxshi original qoʻshiq uchun nomzod boʻladi<ref name="74th Academy Awards">{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/2003 |sarlavha=74th Academy Awards |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=December 25, 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081225090246/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/2003}}</ref>.
== Syujeti ==
1969-yilda [[Federal tekshirishlar byurosi|FQB]] agenti Carl Hanratty qamoqxona sharoiti tufayli kasal boʻlib qolgan Frank Abagnale Jr ismli mahbusni olib ketish uchun [[Fransiya|Fransiyaning]] [[Marsel]] shahriga keladi.
6 yil oldin, Frank Abagnale Jr [[Nyu-York (shtat)|Nyu-Yorkning]] New Rochelle shahrida otasi Frank Abagnale Sr va fransuz onasi Paula bilan yashayotgan boʻladi. Yoshligida u otasining odamlarni aldashda ishlatiladigan koʻplab usullariga guvoh boʻladi. Frank Srning IDH bilan soliq muammolari tufayli oila kichik kvartiraga koʻchib oʻtishga majbur boʻladi.
Kunlarning birida Frank otasining New Rochelledagi Rotary klubidagi doʻsti Jek Barnsni onasi bilan ishqiy munosabatda boʻlganini bilib qoladi. Keyinchalik ota-onasi ajrashganda, Frank uydan qochib ketadi. U pulga muhtoj boʻlgani uchun turli xil firibgarliklar bilan shugʻullanadi. Bu esa uning salbiy jihatlarining oshishiga sabab boʻladi. U Frank Taylor nomi bilan soxta Pan American World Airways uchuvchisiga aylanadi va aviakompaniyaning ish haqi [[chek]]<nowiki/>larini soxtalashtiradi. Koʻp oʻtmay, uning qalbakilashtirishlari millionlab dollarga aynaladi.
Abagnale Jr ning jinoyatlari haqidagi xabar FQBga yetib boradi va agent Carl Hanratty Frankni kuzatishni boshlaydi. Carl uni [[mehmonxona]]<nowiki/>da topadi, lekin Frank Carlni Barry Allen ismli [[USSS|Maxfiy xizmat]] agenti ekanligini aytib, uni laqillatadi. Carl aldanganini anglab yetmasdan u mehmonxonadan qochib ketadi.
Keyinchalik u Frank Conners nomi bilan [[doktor]] sifatida [[kasalxona]]<nowiki/>ga ishga kiradi. Doktor sifatida u sodda va yosh [[hamshira]] Brendani sevib qoladi. Frank Brendaning [[advokat]] otasidan uning qoʻlini va [[Luiziana]] shtatidagi advokatlik imtihonini topshirishida yordam soʻraydi. Carl Frank va Brendaning unashtirish ziyofatida uni qoʻlga tushuradi, ammo Frank yotoqxona derazasidan qochib ketadi va Brendaga uni 2 kundan keyin Mayami xalqaro [[Aeroport|aeroportida]] kutib olishini aytadi.
Aeroportda Frank Brendani koʻradi, ammo uning atrofida fuqarolik kiyimidagi [[agent]]<nowiki/>larni payqab qoladi. U Brendadan umidini uzadi va mashinasi haydab ketib qoladi. U oʻzining eski uchuvchi kasbiga qaytishga qaror qiladi va mahalliy kollejda styuardessalarni yollash boʻyicha yolgʻon [[tanlov]]<nowiki/>ni uyushtiradi. U styuardessa sifatida 8 nafar ayol bilan atrofini qurshab olgan holda oʻzini Karl va aeroportdagi boshqa agentlardan yashiradi va [[Madrid|Madridga]] ([[Ispaniya|Ispaniyaga]]) ketadigan reysda qochib ketadi.
1967-yilda Carl Frankning onasining ona shahri [[Montrichard|Montrixarddan]] uni yana qoʻlga tushuradi va uni aldab hibsga olishga muvaffaq boʻladi.
1969-yilda Carl Frankni AQShga qaytarib olib keladigan reysga oʻtirishadi. Ular AQShga yaqin kelishganda, Carl unga otasi vafot etganini aytadi. Qaygʻuga botgan Frank [[Samolyot|samolyotdan]] qochib ketadi va hozirda Barnsdan qizi bor onasining uyiga yetib boradi. Carl Frankning u yerga borishini bilib, uni oʻsha yerda qoʻlga tushuradi. Frank taslim boʻlishga qaror qiladi va sud uni 12 yillik qattiq tartibli [[Turma|qamoqxonaga]] hukm qiladi.
Carl vaqti-vaqti bilan Frankning oldiga tashrif buyuradi. Bir tashrif davomida Carl unga oʻzi ishlayotgan ish boʻyicha firibgarlik ishini koʻrsatadi. Frank darhol bank xodimining firibgarlikka aloqadorligini aniqlaydi. Bu ish Carlda katta taassurot qoldiradi, u FQBdan Frankning jazo muddatining qolgan qismini FQBning moliyaviy jinoyatlarga qarshi kurash boʻlimida oʻtashiga ruxsat berishga koʻndiradi. Frank rozi boʻladi, lekin tez orada u oʻzini ofis ishlaridan zerikkan his qila boshlaydi.
Dam olish kunlarining birida Frank yana soxta uchuvchi nomi bilan firibgarliklarini davom ettirmoqchi boʻladi. Carl uning oldiga yetib boradi va endi hech kim Frankni ushlab turmasligini va u oʻz yoʻlini tanlashi kerakligini, shundan keyin u keta olishini aytadi. Shunday qilib u yana FQBga qaytishga qaror qiladi va Carl bilan yana bir firibgarlik ishlarini yeshishga harakat qilishadi. Shu paytda, Carl undan Luiziana shtatidagi advokatlik imtihonidan qanday muvaffaqiyatli oʻtgani haqida soʻraydi. Frank esa imtihondan oʻzi oʻqib oʻtganini taʼkidlaydi. Carl bunday hayratda qoladi.
Maʼlumotlarga qaraganda, Frank 26 yil davomida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]<nowiki/>ning Oʻrta Gʻarbiy qismida rafiqasi bilan birga yashaydi va ularning jami 3 oʻgʻli bor boʻladi. Frank Carl bilan umrbod doʻst boʻlib qoladi. U keyinchalik bank firibgarligi va qalbakilashtirish boʻyicha dunyodagi yetakchi ekspertlardan biriga aylanadi.
== Rollarda ==
[[File:08catchme.jpg|right|thumb| Leonardo DiCaprio va haqiqiy Frank Abagnale Jr.]]
{| class="wikitable"
|+
!Aktyor/Aktrisa
!Rol
|-
|[[Leonardo DiCaprio]]
|Frank Abagnale Jr rolida, firibgarga aylangan yosh yigit, keyinchalik FQBning moliyaviy jinoyatlar boʻlimida bank firibgarligi boʻyicha maslahatchi
|-
|[[Tom Hanks]]
|Carl Hanratty rolida, [[Federal tekshirishlar byurosi|FQB]] agenti
|-
|Christopher Walken
|Frank Abagnale Sr rolida, Frank Abagnale Jrning otasi
|-
|Nathalie Baye
|Paula Abagnale rolida, Frankning onasi
|-
|[[Martin Sheen]]
|Rojer Strong rolida, advokat
|-
|Amy Adams
|Brenda Strong rolida, yosh kasalxona xodimi va Rojerning qizi
|-
|James Brolin
|Jack Barnes rolida, Paula bilan ishqiy munosabatda boʻlgan Frank Abagnale Srning doʻsti
|-
|Nancy Lenehan
|Brendaning onasi Carol Strong rolida
|-
|Candice Azzara
|Darcy rolida
|-
|Amy Acker
|Miggy Acker rolida, Frank aldagan styuardessalardan biri
|-
|Thomas Kopache
|Evans rolida, Frank oʻqigan maktab direktori
|-
|James Morrison
|uchuvchi rolida
|-
|Jasmine Jessica Anthony
|Paula va Jackning qizi rolida
|}
== Ishlab chiqarish ==
=== Rivojlanish ===
Frank Abagnale 1980-yilda film huquqlarini sotadi <ref name="Frank">{{Yangiliklar manbasi |last=Frank Abagnale |author-link=Frank Abagnale |date=September 3, 2002 |title=Comments |work=Abagnale & Associates |url=http://www.abagnale.com/comments.htm |url-status=dead |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216122738/http://abagnale.com/comments.htm |archive-date=February 16, 2009}}</ref>. Abagnalening soʻzlariga koʻra, prodyuserlar Norman Lear va Bud Yorkin uni ''"The Tonight Show"'' da Jonni Carson bilan koʻrganidan keyin film huquqlarini sotib olishgan. Ikki yildan soʻng, ular huquqlarni [[Columbia Pictures]]<nowiki/>ga sotadilar, u oʻz navbatida prodyuser Hall Bartlettga huquqlarni sotadi. Bartlett va uning biznes hamkori Micheal J. Lasky ssenariy yozish uchun Steven Kunesni ishga oladilar, biroq Bartlett loyiha distribyutor topguncha vafot etadi <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lasky.info/11.html |sarlavha=Partners - Consulting |qaralgan sana=July 30, 2020 |arxivsana=October 27, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201027091228/http://lasky.info/11.html}}</ref>. Keyin huquqlar Hollywood Picturesga sotiladi va loyiha koʻproq yordamga muhtoj boʻlgani sababli huquqlar yana [[TriStar Pictures]] boʻlimi boʻlgan Bungalow 78 Productionsga sotiladi. U yerdan loyiha [[DreamWorks|DreamWorks Pictures]]<nowiki/>da [[Steven Spielberg|Steven Spielbergga]] taqdim etiladi <ref>{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=c-aMDQAAQBAJ&q=norman+lear+and+bud+yorkin+catch+me+if+you+can&pg=PA285 |title=Catch Me if You Can: The Amazing True Story of the Youngest and Most Daring Con Man [most Extraordinary Liar] in the History of Fun and Profit |isbn=9780767905381 |last=Abagnale |first=Frank W |year=2000 |accessdate=November 9, 2020}}</ref>. ''[[Variety|Daily Variety]]'' maʼlumotlariga koʻra, ijrochi prodyuser Micheal Shane film huquqlarini 1990-yilda <ref name="Shane">{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Dana Harris |date=August 21, 2001 |title=D'Works to play 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117851580 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155330/http://www.variety.com/article/VR1117851580 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> [[Paramount Pictures]] uchun sotib olgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Charles Lyons; Dade Hayes |date=January 8, 2002 |title=D'Works sets play date for pricey 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117858155 |url-status=live |access-date=June 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155422/http://www.variety.com/article/VR1117858155 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. 1997-yil dekabriga kelib Barry Kemp Shanedan film huquqlarini sotib oladi va loyihani DreamWorksga olib keladi. Jeff Natanson boʻlsa film ssenariysini yozadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Dan Cox |date=December 15, 1997 |title=TV vet Kemp prepping pix at U, UA, D'Works |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR111775699 |url-status=live |access-date=June 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021154707/http://www.variety.com/article/VR111775699 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. 2000-yil apreliga kelib, David Fincher bir necha oy davomida rejissyorlikka qoʻshiladi, ammo boshqa loyiha tufayli filmdan ketishga majbur boʻladi. 2000-yil iyul oyida [[Leonardo DiCaprio]] bosh rolni oʻynash boʻyicha munozaralarga kirishadi va [[Gore Verbinski]] rejissyorlik qilishi kelishilib olinadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=April 4, 2000 |title='Noon' strikes twice at Spyglass for 3 scribes |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117780175 |url-status=live |access-date=June 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021154731/http://www.variety.com/article/VR1117780175 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Charles Lyons |date=July 31, 2000 |title=DiCaprio plays 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117784383 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021154817/http://www.variety.com/article/VR1117784383 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Spielberg prodyuser sifatida shartnoma imzolaydi va suratga olish ishlarining boshlanishi 2001-yil mart oyiga belgilanadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=August 22, 2000 |title=Fox rocks with Mamas & Papas pic |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117785385 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155044/http://www.variety.com/article/VR1117785385 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> <ref name="Green">{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=July 30, 2001 |title=Dish: Billionaire Reveres films |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117850489 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155205/http://www.variety.com/article/VR1117850489 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>.
=== Kasting ===
Verbinski [[James Gandolfini|James Gandolfinini]] Carl Hanratty, [[Ed Harris|Ed Xarris]]<nowiki/>ni Frank Abagnale Sr va [[Chloë Sevigny]]<nowiki/>ni Brenda Strong rollarini ijro etish uchun tanlaydi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Dana Harris |date=November 6, 2000 |title=Inside Move: DiCaprio misses 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117788759 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155113/http://www.variety.com/article/VR1117788759 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> <ref name="Ed">{{Yangiliklar manbasi |last=Stax |date=July 6, 2001 |title=Another 'Catch' for Leo's Next Flick |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/301/301130p1.html |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208192447/http://movies.ign.com/articles/301/301130p1.html |archive-date=December 8, 2008}}</ref>. Verbinski DiCaprioning ''"Nyu-York toʻdalari"'' filmidagi rolini tugatmagani uchun filmni tark etadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=March 15, 2001 |title=Beresford goes home again; 'Project' pulled |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117793762 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155139/http://www.variety.com/article/VR1117793762 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Lasse Hallstryom 2001-yil may oyiga qadar rejissyorlik qilish uchun muzokaralar olib bordi, ammo 2001-yil iyul oyida u ham filmdan ketadi. Ushbu bosqichda Harris va Sevigny filmni tark etishdi, ammo Gandolfini rolida saqlanib qoldiriladi <ref name="Ed" /> <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Charles Lyons; Dana Harris |date=May 22, 2001 |title=Hallstrom plays 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117799905 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021154841/http://www.variety.com/article/VR1117799905 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. DreamWorks asoschisi Spielberg [[Miloš Forman]]<nowiki/>ga direktorlik ishini taklif qiladi va Cameron Croweni ham ishga olishni oʻylab koʻradi. Ushbu muzokaralar davrida Spielberg filmni oʻzi boshqarish haqida oʻylay boshladi va oxir-oqibat ''"Katta baliq"'' va ''"Geyshaning xotiralari"'' kabi loyihalardan voz kechadi <ref name="Green">{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=July 30, 2001 |title=Dish: Billionaire Reveres films |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117850489 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155205/http://www.variety.com/article/VR1117850489 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Cathy Dunkley |date=August 5, 2001 |title=IEG, DiCaprio 'Gang' up |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117850751 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155228/http://www.variety.com/article/VR1117850751 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Spilberg 2001-yil avgust oyida rasman rejissyorlik qilishni boshlaydi <ref name="Shane">{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Dana Harris |date=August 21, 2001 |title=D'Works to play 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117851580 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155330/http://www.variety.com/article/VR1117851580 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>.Aynan oʻsha oyda [[Tom Hanks]]<nowiki/>ga ''[[The Sopranos|"The Sopranos"]]'' filmi bilan vaqtni rejalashtirishdagi kelishmoqchiliklar tufayli filmdan chiqqan Gandolfinining roli beriladi <ref>[https://www.ign.com/articles/2001/08/30/hanks-to-catch-leo-for-spielberg Hanks to Catch Leo For Spielberg]</ref>.
Sevignyning oʻrniga Brenda Strong roli uchun aktrisa izlash bir necha oy davom etadi. [[Amy Adams]] oxir-oqibatda rolga ega chiqadi. Spielberg Amyning ijrosini ajoyib deb hisoblaydi va prodyuser Walter F. Parkes u haqida iliq fikrlarni bildiradi. Christopher Walken Parkesning taklifiga binoan Frank Abagnale Sr. rolini oladi. [[Martin Sheen]] Rojer Strongni rolini oʻynaydi. Spielberg Paula Abagnale roli uchun haqiqiy fransuz aktrisasini izlaydi chunki u filmdagi fakt haqiqat boʻlishini xohlagan edi. U Parijda yashovchi Brian De Palmadan yordam soʻraydi va Nathalie Baye kabi bir qancha aktrisalarni sinovdan oʻtkizadi. Spielberg [[Jennifer Garner|Jennifer Garnerni]] „''Alias“'' filmida koʻrib qoladi va unga filmdagi kichik rolni taklif qiladi <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Catch Me If You Can : Production Notes |url=http://culture.com/articles/1758/catch-me-if-you-can-production-notes.phtml |nashriyot=Culture.com |qaralgan sana=January 8, 2013 |arxivsana=February 18, 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130218060612/http://culture.com/articles/1758/catch-me-if-you-can-production-notes.phtml}}</ref>.
=== Suratga olish ===
Suratga olish ishlari 2002-yilning yanvar oyida boshlanishi rejalashtirilgan edi <ref name="Shane">{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Dana Harris |date=August 21, 2001 |title=D'Works to play 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117851580 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155330/http://www.variety.com/article/VR1117851580 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>, ammo bu 7-fevral sanasiga koʻchiriladi va [[Los-Anjeles|Los-Anjelesga (Kaliforniya)]] da boshlanadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Army Archerd |author-link=Army Archerd |date=February 11, 2002 |title=Kudos to Opening Ceremonies |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117860556 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155453/http://www.variety.com/article/VR1117860556 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Suratga olish joylariga [[Burbank (California)|Burbank]], [[Downey (California)|Downey]], [[New York (shahar)|New York shahri]], LA/Ontario xalqaro aeroporti, [[Kvebek|Quebec shahri]] va [[Monreal (Kanada)|Montreal]]<nowiki/>lar kirgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Army Archerd |author-link=Army Archerd |date=April 2, 2002 |title='Tonight Show' employees get anni bonus |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117864812 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155746/http://www.variety.com/article/VR1117864812 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Film atigi 52 kun ichida 147ta joyda suratga olinadi. DiCaprio shunday fikr bildirdi: „Biz uch kun davom etadi deb oʻylagan sahnalarni bir kunda tugatdik“ <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=December 12, 2002 |title=Catch Me If You Can |work=[[Extra (U.S. TV program)|Extra]] |url=http://telepixtvcgi.warnerbros.com/dailynews/extra/12_02/12_12b.html |url-status=live |access-date=July 3, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023095622/http://telepixtvcgi.warnerbros.com/dailynews/extra/12_02/12_12b.html |archive-date=October 23, 2007}}</ref>. Suratga olish ishlari 25-30 aprel kunlari Waldorf-Astoria mehmonxonasi tashqarisidagi Park avenyuda davom etdi. Ishlab chiqarish [[Orange (New Jersey)|New Jersey shtatining Orange]] shahriga koʻchib oʻtadi va bank va sud binosi sahnalari uchun [[Bruklin]]<nowiki/>ga qaytadi. Suratga olish ishlari John F.Kennedy xalqaro aeroportidagi TWA parvoz markazida ham boʻlib oʻtadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Army Archerd |author-link=Army Archerd |date=April 30, 2002 |title=Who will fill Frank Sinatra's shoes? |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117866260 |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155520/http://www.variety.com/article/VR1117866260 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. [[Kvebek|Quebec shahri]] oʻzining Yevropacha xarakteri va fransuzcha hisyot berishi tufayli tanlangan edi. Suratga olingan Qadimgi Quebec ichidagi Place Royale [[Montrichard|Montrichardni]] bildirgan. Frank hibsga olingan sahna fonidagi cherkov boʻlsa Notre-Dame-des-Victoires cherkovi boʻlgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brian Linder |date=May 2, 2002 |title=Spielly Update: 'Report', 'Catch Me' |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/358/358398p1.html |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206032357/https://www.ign.com/articles/2002/05/02/spielly-update-report-catch-me |archive-date=February 6, 2021}}</ref>. Oxir-oqibat suratga olish ishlari 12-may kuni Montrealda yakunlanadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Army Archerd |author-link=Army Archerd |date=May 14, 2002 |title='Sierra Madre' inspires 'Spider-Man' helmer |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117866934 |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155630/http://www.variety.com/article/VR1117866934 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>.
== Musiqa ==
Filmning saundtreki 2002-yil 10-dekabrda DreamWorks Records tomonidan chiqariladi. Asl musiqa [[John Williams]] tomonida yozilgan.
{{Treklist
| all_writing = Smth
| title0 = Float
| length0 = 4:56
| title1 = Qo'lingdan kelsa meni tut
| length1 = 2:41
| title2 = Kel men bilan parvoz qil
| length2 = 3:19
| title3 = Xotiralar (otalar mavzusi)
| length3 = 5:16
| title4 = Aeroport sahnasi
| length4 = 2:26
| title5 = Ipanemalik qiz
| length5 = 5:15
| title6 = Ota va o'g'il
| length6 = 3:15
| title7 = Arqonlarni o'rganish
| length7 = 8:44
| title8 = Sizni quchoqlab
| length8 = 2:50
| title9 = O'lik bosh
| length9 = 2:25
| title10 = Flash komikslar haqida ma'lumot
| length10 = 1:47
| title11 = Rojdestvo qo'shig'i
| length11 = 3:10
| title12 = Buzilgan uy
| length12 = 4:25
| title13 = Doktor, huquqshunos, lyuteran
| length13 = 3:12
| title14 = Sevgining ko'rinishi
| length14 = 3:31
| title15 = Qo'lingdan kelsa tutib ol (titrlar)
| length15 = 5:14
| total_length = 62:26
}}
== Tarix boʻgʻliqligi ==
Abagnalening film bilan birozgina ishtiroki boʻlgan, lekin u Spielberg real voqealarga turli xil oʻzgarishlar kiritilganiga qaramay, u „bu filmni adolatli yarata oladigan“ yagona rejissyor ekanligiga ishonadi <ref name="Man">{{Yangiliklar manbasi |last=Stax |date=November 15, 2001 |title=The Man Behind 'Catch Me If You Can' |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/316/316167p1.html |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209002229/http://movies.ign.com/articles/316/316167p1.html |archive-date=December 9, 2008}}</ref>. 2001-yil noyabr oyida Abagnale shunday degan edi:<blockquote>Men film boʻyicha maslahatchi emasman. Men Steven Spielberg bilan hech qachon uchrashmaganman va gaplashmaganman va hatto ssenariyni ham oʻqimaganman. Men bunday qilmaslikni afzal koʻraman. Meni shuni tushundimki, ular mening otamni haqiqatda boʻlgani kabi yaxshiroq tasvirladilar. Steven Spielberg ssenariy muallifiga (Jeff Nathanson) men qilgan munosabatlar va haqiqiy firibgarliklarimni toʻliq aniqlik bilan tasvirlashini aytadi. Umid qilamanki, film oxiri qiziqarli, hayajonli, kulgili boʻladi va har bir uyga oila, bolalik va ajralish haqida muhim maʼlumotlarni olib kiradi<ref name="Man">{{Yangiliklar manbasi |last=Stax |date=November 15, 2001 |title=The Man Behind 'Catch Me If You Can' |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/316/316167p1.html |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209002229/http://movies.ign.com/articles/316/316167p1.html |archive-date=December 9, 2008}}</ref>.</blockquote>Haqiqiy Abagnale otasining uyidan qochib ketganidan keyin boshqa otasini hech qachon koʻrmagan, ammo Spielberg „Frank otasini xursand qilishga harakat qilgan holda munosabatlarni davom ettirishni xohlaydi“ <ref>{{cite news |author=Steve Head |url=http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |title=An Interview with Steven Spielberg |work=[[IGN]] |date=December 17, 2002 |access-date=June 30, 2008 |archive-date=July 15, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715091925/http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |url-status=live }}</ref>. 2017-yilning noyabrida boʻlib oʻtgan „Googledagi suhbatlar“dagi taqdimotda Abagnale ham qatnashadi. Aynan ushbu taqdimotda Abagnale Spielberg ishlab chiqqan filmning haqiqatligi haqida keng fikr bildiradi:<blockquote>Men ushbu filmni atiga ikki marta koʻrganman. Shuning uchun ommaviy axborot vositalari mendan film haqida qanday fikrda ekanligimni hamda nima toʻgʻri va nima notoʻgʻri ekanligini soʻrashganida, men shunday javob beraman: birinchi navbatda mening 2 ukam va 1 singlim bor edi. Filmda esa meni yolgʻiz farzand sifatida koʻrsatishdi. Haqiqiy hayotda onam hech qachon 2-marta turmushga chiqmagan. Filmdagi bir sahnada u yana turmushga chiqqan va kichkina qizi ekanligi tasvirlangan. Bu haqiqatan ham sodir boʻlmagan. Haqiqiy hayotda uydan qochib ketganimdan soʻng otamni koʻrmaganman. Ular esa buning aksini koʻrsatishdi. Bu haqiqatan ham sodir boʻlmagan. . . . Men hayotda samolyotdan oshxona orqali qochib ketganman. Kinoda boʻlsa men hojatxona orqali qochib ketganman. . . . Mening fikrimcha Spielberg filmni haqiqatga juda yaqin qilib ishlagan. U film haqiqatga yaqin boʻlishi haqida juda koʻp qaygʻurgan. Buning bir nechta sabablari mavjud. Birinchidan, u haqiqiy odam haqida birinchi bor film suratga olayotgan edi. Ikkinchidan, FQB haqida filmda koʻrsatilgan maʼlumotlar toʻgʻriligiga ishonch hosil qilish uchun suratga olish maydonchasiga axborot xodimini joylashtirishdi. . . . shuning uchun Spielberg „Men juda koʻp maʼlumotlarni oʻsha 3 nafaqadagi agentdan oldim“ degani bejizga emas. . . . Shunday qilib, men u filmni juda aniq va haqiqatga yaqin qilib suratga oldi deb oʻylayman <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.youtube.com/watch?v=vsMydMDi3rI |sarlavha=Frank Abagnale: "Catch Me If You Can" {{!}} Talks at Google — YouTube |sana=2017-11-27 |ish=YouTube |nashriyot="[[Google]]" which owns „Talks at Google“ |qaralgan sana=2020-07-17 |arxivsana=February 6, 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210206032651/https://www.youtube.com/watch?v=vsMydMDi3rI}}</ref>.</blockquote>Bundan tashqari, Abagnaleni kuzatgan va keyinchalik u bilan birga ishlagan FQB agentining haqiqiy ismi Joseph Shea edi. Abagnalening aytishicha, Shea oʻz ismining filmda qoʻllanilishini istamaganligi sababli, qahramon Carl deb oʻzgartirilgan va xuddi shu ismli futbolchiga asoslanib, Hanratty familiyasi berilgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser |date=August 28, 2001 |title=D'Works tracking top cop for ''Catch'' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117851972 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103061146/http://www.variety.com/article/VR1117851972 |archive-date=November 3, 2012}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.youtube.com/watch?v=vsMydMDi3rI |sarlavha=Frank Abagnale: "Catch Me If You Can" {{!}} Talks at Google — YouTube |sana=2017-11-27 |ish=YouTube |nashriyot="[[Google]]" which owns „Talks at Google“ |qaralgan sana=2018-10-24}}</ref>.
Abagnale Spielberg "filmni juda aniq va haqiqatga yaqin qilib suratga oldi " degan gapi qaramay, maʼlumotlar Abagnale 17 yoshdan 20 yoshgacha boʻlgan New-Yorkning [[Fort Ann (New York)|Comstock]] shahridagi Great Meadow qamoqxonasida boʻlganini koʻrsatadi (1965-yil 26-iyuldan 1968-yil 24-dekabrgacha, mahkum № 25367), va bundan oldin u Qoʻshma Shtatlar dengiz flotida boʻlgan (1964-yilning dekabridan 1965-yilning fevraligacha) <ref name=":0">{{Kitob manbasi |last=Logan |first=Alan |title=The Greatest Hoax on Earth: Catching the Truth While We Can |date=December 1, 2020 |isbn=9781736197400 |page=210}}</ref>. Great Meadowdan ozod etilganidan olti hafta oʻtgach, 1969-yil 14-fevralda u [[Baton-ruj|Luiziana shtatining Baton Rouge]] shahrida qayta hibsga olinadi va mahalliy qamoqxonaga tashlanadi. 1969-yil iyun oyida u Baton Rougedagi mahalliy oila va kichik [[Biznes|biznesni]] oʻmarganlikda ayblanadi <ref name=":1">{{Veb manbasi |sana=2021-04-27 |sarlavha=New book further debunks myth of scam artist Frank Abagnale Jr. of 'Catch Me if You Can' book and movie |url=https://louisianavoice.com/2021/04/26/new-book-further-debunks-myth-of-scam-artist-frank-abagnale-jr-of-catch-me-if-you-can-book-movie/ |qaralgan sana=2021-08-18 |ish=Louisiana Voice |til=en}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |sana=2020-02-13 |sarlavha=Did LABI pay a five-figure fee to get flim-flammed by self-proclaimed flim-flam artist at its annual luncheon Tuesday? |url=https://louisianavoice.com/2020/02/13/did-labi-pay-a-five-figure-fee-to-get-flim-flammed-by-self-proclaimed-flim-flam-artist-at-its-annual-luncheon-tuesday/ |qaralgan sana=2021-08-21 |ish=Louisiana Voice |til=en}}</ref>. Abagnale 1970-yilning kuzida qisqa vaqt davomida soxta Pan American Airlines uchuvchisi sifatida firibgarliklar qilishni boshlaydi. Keyinchalik u 1970-yil 2-noyabrida [[Jorjiya]] shtatining Cobb okrugida hibsga olinadi. Uning sudlanganligi bilan bogʻliq federal sud maʼlumotlari shuni koʻrsatadiki, u Pan American Airlines logotipi qoʻyilgan atigi 10 ta shaxsiy chekni naqd qilgan, va ushbu cheklarning umumiy qiymati 1500 [[AQSh dollari]]<nowiki/>dan kam boʻlgan. Abagnalening koʻplab boʻrttirilgan daʼvolari ortidagi faktlar va ularning filmga kiritilishi yoki qoʻyilmasligi 2021-yilda yangilangan ommaviy axborot vositalarining asosiy mavzusi boʻldi <ref name="Well, Thomas 2021">{{Veb manbasi |muallif=Well, Thomas |sarlavha=New book further debunks myth of scam artist Frank Abagnale Jr. of 'Catch Me if You Can' book and movie |url=https://louisianavoice.com/2021/04/26/new-book-further-debunks-myth-of-scam-artist-frank-abagnale-jr-of-catch-me-if-you-can-book-movie/ |ish=Louisiana voice |yil=2021}}</ref> <ref name="Lopez, Xavier 2021">{{Yangiliklar manbasi |last=Lopez |first=Zavier |date=23 April 2021 |title=Could this famous con man be lying about his story? A new book suggests he is |publisher=[[WHYY-TV]] |url=https://whyy.org/segments/the-greatest-hoax-on-earth/ |access-date=9 May 2021}}</ref>. Uning [[Luiziana]]<nowiki/>dagi advokatlik imtihonidan oʻtgani va Bosh prokuror Jack P. F. Gremilliond uchun ishlagani haqidagi maʼlumoti 1978-yilda bir qancha [[Jurnalist|jurnalistlar]] tomonidan inkor etilgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hall |first=Stephen |date=6 October 1978 |title=Johnny Is Conned |publisher=[[San Francisco Chronicle]] |issue=114th Year, No. 221}}</ref> <ref name=":2">{{Yangiliklar manbasi |last=Perry |first=Ira |date=14 December 1978 |title=Inquiry Shows 'Reformed' Con Man Hasn't Quit Yet |publisher=[[The Oklahoman|The Daily Oklahoman]]}}</ref>. Jurnalist Ira Perry Abagnale FQB bilan ishlaganligi haqida hech qanday dalil topa olmaydi. FQBning nafaqadagi maxsus agentga koʻra, Abagnale 1978-yilda FQB bilan ishlay boshlaganidan bir necha yil oʻtib, shaxsiy cheklardan foydalanmoqchi boʻlganida qoʻlga olingan <ref name=":2" />.
== Mavzular ==
"Catch Me If You Can" filmi muammoli bolalik mavzusini oʻz ichiga oladi. Spielbergning ota-onasi uning oʻsmirlik chogʻida ajrashishgan, xuddi Frank Abagnalening holatiga oʻxshab. Filmda Carl Hanratty ham [[Chikago|Chikagoda]] qizi bilan yashaydigan xotini bilan ajrashgan. Spielberg shunday degan edi: „Mening baʼzi filmlarim qaygʻuli oʻtmishlaridan qochgan odamlar bilan bogʻliq“.
Spielberg firibgarga haqida film yaratmoqchi edi. U bu haqida shunday degan edi:<blockquote>Frank 21-asr dahosi boʻgan. U 60-yillarning oʻrtalari dodamlar hozirgidanda koʻproq ishonuvchanligida unumli foydalangan<ref name="Sold">{{Yangiliklar manbasi |last=Steve Head |date=December 17, 2002 |title=An Interview with Steven Spielberg |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715091925/http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |archive-date=July 15, 2012}}</ref>.</blockquote>{{Quote box|I know that Hollywood has made a number of changes to the story, but I am honored that Steven Spielberg, Leonardo DiCaprio and Tom Hanks participated in the making of the movie inspired by my life. It is important to understand that it is just a movie, not a biographical documentary.|3=—[[Frank Abagnale]]'s reaction to the film<ref name="Frank" />|width=40%|align=right}}
DreamWorks filmni " ''[[Tafakkur oʻyinlari|Tafakkur oʻyinlari]]'' „ (2001) va ''“Boʻron''" (1999) atrofidagi tortishuvlarga oʻxshab ketmaslik uchun „haqiqiy voqeadan ilhomlangan“ deb eʼtibor bilan bozorga chiqaradi <ref>{{cite news |author=Steve Head |url=http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |title=An Interview with Steven Spielberg |work=[[IGN]] |date=December 17, 2002 |access-date=June 30, 2008 |archive-date=July 15, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715091925/http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |url-status=live }}</ref>. Premyera 2002-yilnig 18-dekabrida Los Anjelas, Kaliforniya, Vestvudda boʻlib oʻtadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=December 18, 2002 |title=H'w'd plays 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/vstory/VR1117877691.html?categoryid=38&cs=1 |url-status=dead |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902013809/http://www.variety.com/vstory/VR1117877691.html?categoryid=38&cs=1 |archive-date=September 2, 2009}}</ref>.
''"Qoʻlingdan kelsa, tutib ol"'' 2003-yil 6-mayda [[DVD]] va VHS formatida chiqariladi<ref name="Hive" />. Unda rejissyor Steven Spielbergning hech qachon koʻrilmagan maxsus kadrlari va intervyular mavjud boʻlgan <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Catch Me If You Can — Box Office Data, DVD Sales, Movie News, Cast Information |url=https://www.the-numbers.com/movies/2002/CATCH.php |ish=The Numbers |qaralgan sana=January 8, 2013 |arxivsana=December 7, 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131207020550/http://www.the-numbers.com/movies/2002/CATCH.php}}</ref> <ref name="Hive">{{Veb manbasi |ism=Joan |muallif=Villa |url=http://www.hive4media.com/news/html/breaking_article.cfm?article_id=4500 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20030322153210/http://www.hive4media.com/news/html/breaking_article.cfm?article_id=4500 |sarlavha=Video Catches Up to Catch Me If You Can May 6 |ish=[[hive4media.com]] |arxivsana=March 22, 2003 |sana=February 26, 2003 |qaralgan sana=September 29, 2019}}</ref>. Blu-ray versiyasi boʻlsa 2012-yil 4-dekabrda chiqarilgan <ref>{{Veb manbasi |muallif=Perkis |ism=Ed |sarlavha=Catch Me If You Can [Blu-ray] DVD Review |url=https://www.cinemablend.com/dvds/Catch-Me-If-You-Can-Blu-ray-6196.html |nashriyot=CinemaBlend.com |qaralgan sana=January 8, 2013 |sana=December 4, 2012 |arxivsana=May 23, 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190523152834/https://www.cinemablend.com/dvds/Catch-Me-If-You-Can-Blu-ray-6196.html}}</ref>.
== Teatr Kassasi ==
''"Qoʻlingdan kelsa, tutib ol" filmi'' 2002-yil 25-dekabrda chiqarilgan boʻlib, uning dam olish kunlaridagi ochilishida jami 3225 ta kinoteatrda 30 million dollardan bir oz koʻproq daromad olib, ''[[Uzuklar hukmdori: Ikki qalʼa|"Uzuklar hukmdori: Ikki qal’a"]]'' dan keyingi ikkinchi oʻrinni egallaydi. Film Shimoliy Amerikada 164,6 million dollar, xorijiy mamlakatlarda esa 187,5 million dollar, dunyo boʻylab jami 352,1 million dollar yigʻadi. Film moliyaviy muvaffaqiyatga erishadi va 52 million dollarlik byudjetni yetti marta qoplaydi <ref name="BoxOfficeMojo">{{Veb manbasi |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=catchmeifyoucan.htm |sarlavha=Catch Me If You Can (2002) |ish=[[Box Office Mojo]] |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=June 29, 2008 |arxivsana=July 18, 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190718161018/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=catchmeifyoucan.htm}}</ref>. 2002-yilning eng koʻp daromad keltirgan oʻn birinchi filmi boʻladi''. S''huningdek, Spielbergning yana bir filmi ''"Muhim qaror"'' boʻlsa eng yuqori oʻninchi oʻrinni egallaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&yr=2002&p=.htm |sarlavha=2002 Yearly Box Office Results |ish=[[Box Office Mojo]] |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=June 29, 2008 |arxivsana=November 24, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201124145559/https://www.boxofficemojo.com/year/2002/}}</ref>.
== Tanqidiy fikrlar ==
Film [[Rotten Tomatoes|Rotten Tomatoesda]] „certified fresh“ maqomiga, 203 ta sharhga asoslangan holda 96% reytingga hamda oʻrtacha 7.90/10 ballga ega chiqadi. Saytning tanqidiy konsensusida shunday deyiladi: „Leonardo DiCaprioning haqiqiy hayotdagi daho firibgar Frank Abagnale sifatidagi kuchli chiqishi yordamida Steven Spielberg zamonaviy, qiziqarli va hayratlanarli darajadagi film suratga olibdi“ <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.rottentomatoes.com/m/catch_me_if_you_can |sarlavha=Catch Me If You Can |ish=[[Rotten Tomatoes]] |nashriyot=[[Fandango Media]] |qaralgan sana=September 17, 2021 |arxivsana=November 12, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201112025629/https://www.rottentomatoes.com/m/catch_me_if_you_can}}</ref>. [[Metacritic]]<nowiki/>da film 39 ta kino tanqidchiga asoslangan holda 100 balldan 75 ballga ega boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.metacritic.com/movie/catch-me-if-you-can |sarlavha=Catch Me if You Can |ish=[[Metacritic]] |qaralgan sana=October 30, 2020 |arxivsana=November 11, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201111214232/https://www.metacritic.com/movie/catch-me-if-you-can}}</ref>. CinemaScore tomonidan soʻralgan tomoshabinlar filmga A+ dan F gacha boʻlgan shkala boʻyicha oʻrtacha „A-“ bahosini berishgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Home |url=https://www.cinemascore.com/ |qaralgan sana=2022-02-28 |ish=[[CinemaScore]] |til=en-US}}</ref>.
[[Roger Ebert]] DiCaprioning ijrosini yuqori darajada baholaydi va „Bu Spielbergning asosiy filmi boʻlmasa ham uni osongina tomosha qilish mumkin“ degan xulosaga keladi<ref>{{Veb manbasi |ish=[[Chicago Sun-Times]] |muallif=Ebert, Roger |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20021225/REVIEWS/212250301/1023 |sarlavha=Catch Me If You Can |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=October 11, 2012 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20121011180217/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20021225%2FREVIEWS%2F212250301%2F1023}}</ref>. Mick LaSalle bu „Spilbergning eng yaxshi filmi emas, ammo uning eng yaxshi va eng doʻstona filmlaridan biri. Rangli kinematografiya, aqlli ijrolar hamda shiddatli temp rejissyorga har qanday boshqa impulslarni zavq bilan yaratishiga sabab boʻladi“ <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mick LaSalle |author-link=Mick LaSalle |date=December 25, 2002 |title=Holiday Movies |work=[[San Francisco Chronicle]] |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2002/12/25/DD157158.DTL |url-status=live |access-date=July 3, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922164334/https://www.sfgate.com/movies/article/Holiday-Movies-Sit-back-and-enjoy-his-flight-2743359.php |archive-date=September 22, 2020}}</ref>. Steven Hunterning fikricha, DiCaprio [[Martin Scorsese]]<nowiki/>ning „''Nyu-York toʻdalari“'' filmida unchalik kam qoʻllangan diapazon, qulaylik va zukkoliklarni koʻrsatgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Stephen Hunter |author-link=Stephen Hunter |date=December 25, 2002 |title=A Merry Chase |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&node=&contentId=A35249-2002Dec24 |url-status=live |access-date=July 3, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050719233013/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article |archive-date=July 19, 2005}}</ref>.
== Mukofotlar ==
75-Oskar mukofotini topshirish marosimida Christofer Walken va John Williams eng yaxshi ikkinchi plandagi erkak roli va eng yaxshi original musiqa nominatsiyasiga nomzod boʻlishadi <ref name="74th Academy Awards">{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/2003 |sarlavha=74th Academy Awards |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=December 25, 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081225090246/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/2003}}</ref>. Wallken 56-Britaniya Akademiyasi Film mukofotlari marosimida xuddi shu toifada gʻolib boʻladi. Williams, liboslar dizayneri Mary Zophres va ssenariy muallifi Jeff Natansonlar nomzodlar boʻlishadi <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/BAFTA_Awards/2003 |sarlavha=56th BAFTA Awards |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=November 29, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201129025454/https://www.imdb.com/Sections/Awards/BAFTA_Awards/2003}}</ref>. DiCaprio „<nowiki/>[[Oltin globus]]<nowiki/>“ mukofotiga „Kinofilmdagi eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida nomzod boʻladi <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/Golden_Globes_USA/2003 |sarlavha=Golden Globes: 2003 |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=January 4, 2009 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090104030931/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Golden_Globes_USA/2003}}</ref>. Williams shuningdek, [[Grammy|Grammy mukofotiga]] nomzod boʻladi <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/Grammy_Awards/2004 |sarlavha=Grammy Awards: 2003 |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=January 6, 2007 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070106205947/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Grammy_Awards/2004}}</ref>. Filmning elementlari keyinchalik ''[[The Simpsons|Simpsonlar]]'' multserialining epizodida parodiya qilinadi<ref>{{Qism manbasi |title=Catch 'Em if You Can |episode-link=Catch 'Em If You Can |series=The Simpsons |series-link=The Simpsons |station=[[Fox Broadcasting Company]] |date=2004-04-25 |season=15 |number=331}}</ref>.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDbda film|0264464}}
* {{AllMovieda film|249845}}
* {{Mojoda film|catchmeifyoucan|Catch Me If You Can}}
* {{Rotten Tomatoes|catch_me_if_you_can|Catch Me If You Can}}
* [http://movies.ign.com/articles/380/380907p1.html An Interview with Leonardo DiCaprio — Movies Feature at IGN]
[[Turkum:Steven Spielberg filmlari]]
[[Turkum:DreamWorks Pictures filmlari]]
[[Turkum:2002-yil filmlari]]
[[Turkum:IMDb identifikatori Vikimaʼlumotlardagisi bilan ayni boʻlgan sahifalar]]
i0fwbtlaj7waks9ujm1sjrbf7hmcufu
5995892
5995890
2026-04-14T09:20:19Z
KWiki78
246724
5995892
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| nom = Catch Me If You Can
| tasvir = Catch Me If You Can 2002 movie.jpg
| izoh = Film posteri
| rejissyor = [[Steven Spielberg]]
| prodyuser = {{Plainlist|
* [[Steven Spielberg]]
* Walter F. Parkes
}}
| ssenariy_muallifi = Jeff Nathanson
| asoslangan = Frank Abagnale Jrning "Catch Me If You Can" kitobi
| rollarda = {{Plainlist|<!-- Per poster billing -->
* [[Leonardo DiCaprio]]
* [[Tom Hanks]]
* Christopher Walken
* [[Martin Sheen]]
* Nathalie Baye
}}
| operator = Janusz Kamiński
| montajyor = Michael Kahn
| bastakor = John Williams
| studiya = {{Plainlist|
* Amblin Entertainment
* [[DreamWorks Pictures]]
* Parkes/MacDonald Productions
* Kemp Company
* Splendid Pictures
}}
| distribyutor = [[DreamWorks Pictures]]
| premyera = {{premyera sanasi|2002|12|18|[Vestvud|2002|12|25|AQSh}}
| davomiylik = 141 daqiqa<ref>{{cite web | url=https://bbfc.co.uk/releases/catch-me-if-you-can-2003-3 | title=Catch Me If You Can | website=[[British Board of Film Classification]] | date=December 13, 2002 | access-date=February 13, 2016 | archive-date=September 29, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200929135633/https://www.bbfc.co.uk/releases/catch-me-if-you-can-2003-3 | url-status=live }}</ref>
| mamlakat = AQSh
| til = Ingiliz
| byudjet = $52 million<ref name="BoxOfficeMojo" />
| daromad = $352.1 million<ref name="BoxOfficeMojo" />
}}
'''Catch Me If You Can,''' 2002-yilda [[Steven Spielberg]] rejissyorli va prodyuserlik qilgan, [[Leonardo DiCaprio]] va [[Tom Hanks]] bilan Christopher Walken, [[Martin Sheen]], Nathalie Baye, [[Amy Adams]] va James Brolin ishtirok etgan biografik, jinoiy, komediya-drama janrlaridagi AQSH filmidir<ref>{{Citation |title=Catch Me if You Can |url=https://www.rottentomatoes.com/m/catch_me_if_you_can |access-date=2022-07-12 |language=en}}</ref>. Jeff Natansonning ssenariysi Frank Abagnale Jrning xuddi shu nomdagi yarim avtobiografik kitobiga asoslangan boʻlib, u oʻzining 19 yoshga toʻlishidan oldin oʻzini Pan American World Airways uchuvchisi, Georgia shifokori va Luiziana cherkov prokurori sifatida koʻrsatib, millionlab dollarlik zararlarni yetkazganini tasvirlaydi. Uning hikoyasining tarixiy haqiqati juda bahslidir<ref>{{Veb manbasi |muallif=Lopez |ism=Xavier |sana=April 23, 2021 |sarlavha=Could this famous con man be lying about his story? A new book suggests he is |url=https://whyy.org/segments/the-greatest-hoax-on-earth/ |qaralgan sana=2021-08-18 |ish=WHYY |til=en-US}}</ref> <ref name=":1">{{Veb manbasi |sana=2021-04-27 |sarlavha=New book further debunks myth of scam artist Frank Abagnale Jr. of 'Catch Me if You Can' book and movie |url=https://louisianavoice.com/2021/04/26/new-book-further-debunks-myth-of-scam-artist-frank-abagnale-jr-of-catch-me-if-you-can-book-movie/ |qaralgan sana=2021-08-18 |ish=Louisiana Voice |til=en}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=WHRO Radio & TV Programs, Podcasts, Episodes |url=https://mediaplayer.whro.org/program/watchingamerica/e/watchingamerica-friday-august-13th-2021 |qaralgan sana=2021-08-21 |ish=mediaplayer.whro.org |til=en}}</ref>.
Abagnalening xuddi shu nomdagi kitobining kino versiyasi [[1980-yil]]<nowiki/>da kitob nashr etilganidan keyin koʻp oʻtmay keng muhokama qilindi. Keyinchalik 1997-yilda [[DreamWorks]] Spielberg uchun kino huquqlarini sotib olganidan soʻng qiziqishlar jiddiy boʻla boshlaydi. David Fincher, [[Gore Verbinski]], Lasse Hallström, Miloš Forman va Cameron Crowe Spielbergning oʻzi rejissyorlik qilishga qaror qilishidan oldin uni filmning rejissyori deb hisoblashgan. Suratga olish ishlari 2002-yilning fevralida boshlanib, mayida oʻz nihoyasiga yetdi.
Film 2002-yilning 25-dekabrida premyera qilina boshlaydi. 75-[[Oskar (mukofot)|Oskar mukofot]]<nowiki/>larini topshirish marosimida, Christofer Walken eng yaxshi ikkinchi plandagi [[aktyor]], [[John Williams]] esa eng yaxshi original qoʻshiq uchun nomzod boʻladi<ref name="74th Academy Awards">{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/2003 |sarlavha=74th Academy Awards |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=December 25, 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081225090246/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/2003}}</ref>.
== Syujeti ==
1969-yilda [[Federal tekshirishlar byurosi|FQB]] agenti Carl Hanratty qamoqxona sharoiti tufayli kasal boʻlib qolgan Frank Abagnale Jr ismli mahbusni olib ketish uchun [[Fransiya|Fransiyaning]] [[Marsel]] shahriga keladi.
6 yil oldin, Frank Abagnale Jr [[Nyu-York (shtat)|Nyu-Yorkning]] New Rochelle shahrida otasi Frank Abagnale Sr va fransuz onasi Paula bilan yashayotgan boʻladi. Yoshligida u otasining odamlarni aldashda ishlatiladigan koʻplab usullariga guvoh boʻladi. Frank Srning IDH bilan soliq muammolari tufayli oila kichik kvartiraga koʻchib oʻtishga majbur boʻladi.
Kunlarning birida Frank otasining New Rochelledagi Rotary klubidagi doʻsti Jek Barnsni onasi bilan ishqiy munosabatda boʻlganini bilib qoladi. Keyinchalik ota-onasi ajrashganda, Frank uydan qochib ketadi. U pulga muhtoj boʻlgani uchun turli xil firibgarliklar bilan shugʻullanadi. Bu esa uning salbiy jihatlarining oshishiga sabab boʻladi. U Frank Taylor nomi bilan soxta Pan American World Airways uchuvchisiga aylanadi va aviakompaniyaning ish haqi [[chek]]<nowiki/>larini soxtalashtiradi. Koʻp oʻtmay, uning qalbakilashtirishlari millionlab dollarga aynaladi.
Abagnale Jr ning jinoyatlari haqidagi xabar FQBga yetib boradi va agent Carl Hanratty Frankni kuzatishni boshlaydi. Carl uni [[mehmonxona]]<nowiki/>da topadi, lekin Frank Carlni Barry Allen ismli [[USSS|Maxfiy xizmat]] agenti ekanligini aytib, uni laqillatadi. Carl aldanganini anglab yetmasdan u mehmonxonadan qochib ketadi.
Keyinchalik u Frank Conners nomi bilan [[doktor]] sifatida [[kasalxona]]<nowiki/>ga ishga kiradi. Doktor sifatida u sodda va yosh [[hamshira]] Brendani sevib qoladi. Frank Brendaning [[advokat]] otasidan uning qoʻlini va [[Luiziana]] shtatidagi advokatlik imtihonini topshirishida yordam soʻraydi. Carl Frank va Brendaning unashtirish ziyofatida uni qoʻlga tushuradi, ammo Frank yotoqxona derazasidan qochib ketadi va Brendaga uni 2 kundan keyin Mayami xalqaro [[Aeroport|aeroportida]] kutib olishini aytadi.
Aeroportda Frank Brendani koʻradi, ammo uning atrofida fuqarolik kiyimidagi [[agent]]<nowiki/>larni payqab qoladi. U Brendadan umidini uzadi va mashinasi haydab ketib qoladi. U oʻzining eski uchuvchi kasbiga qaytishga qaror qiladi va mahalliy kollejda styuardessalarni yollash boʻyicha yolgʻon [[tanlov]]<nowiki/>ni uyushtiradi. U styuardessa sifatida 8 nafar ayol bilan atrofini qurshab olgan holda oʻzini Karl va aeroportdagi boshqa agentlardan yashiradi va [[Madrid|Madridga]] ([[Ispaniya|Ispaniyaga]]) ketadigan reysda qochib ketadi.
1967-yilda Carl Frankning onasining ona shahri [[Montrichard|Montrixarddan]] uni yana qoʻlga tushuradi va uni aldab hibsga olishga muvaffaq boʻladi.
1969-yilda Carl Frankni AQShga qaytarib olib keladigan reysga oʻtirishadi. Ular AQShga yaqin kelishganda, Carl unga otasi vafot etganini aytadi. Qaygʻuga botgan Frank [[Samolyot|samolyotdan]] qochib ketadi va hozirda Barnsdan qizi bor onasining uyiga yetib boradi. Carl Frankning u yerga borishini bilib, uni oʻsha yerda qoʻlga tushuradi. Frank taslim boʻlishga qaror qiladi va sud uni 12 yillik qattiq tartibli [[Turma|qamoqxonaga]] hukm qiladi.
Carl vaqti-vaqti bilan Frankning oldiga tashrif buyuradi. Bir tashrif davomida Carl unga oʻzi ishlayotgan ish boʻyicha firibgarlik ishini koʻrsatadi. Frank darhol bank xodimining firibgarlikka aloqadorligini aniqlaydi. Bu ish Carlda katta taassurot qoldiradi, u FQBdan Frankning jazo muddatining qolgan qismini FQBning moliyaviy jinoyatlarga qarshi kurash boʻlimida oʻtashiga ruxsat berishga koʻndiradi. Frank rozi boʻladi, lekin tez orada u oʻzini ofis ishlaridan zerikkan his qila boshlaydi.
Dam olish kunlarining birida Frank yana soxta uchuvchi nomi bilan firibgarliklarini davom ettirmoqchi boʻladi. Carl uning oldiga yetib boradi va endi hech kim Frankni ushlab turmasligini va u oʻz yoʻlini tanlashi kerakligini, shundan keyin u keta olishini aytadi. Shunday qilib u yana FQBga qaytishga qaror qiladi va Carl bilan yana bir firibgarlik ishlarini yeshishga harakat qilishadi. Shu paytda, Carl undan Luiziana shtatidagi advokatlik imtihonidan qanday muvaffaqiyatli oʻtgani haqida soʻraydi. Frank esa imtihondan oʻzi oʻqib oʻtganini taʼkidlaydi. Carl bunday hayratda qoladi.
Maʼlumotlarga qaraganda, Frank 26 yil davomida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]<nowiki/>ning Oʻrta Gʻarbiy qismida rafiqasi bilan birga yashaydi va ularning jami 3 oʻgʻli bor boʻladi. Frank Carl bilan umrbod doʻst boʻlib qoladi. U keyinchalik bank firibgarligi va qalbakilashtirish boʻyicha dunyodagi yetakchi ekspertlardan biriga aylanadi.
== Rollarda ==
[[File:08catchme.jpg|right|thumb| Leonardo DiCaprio va haqiqiy Frank Abagnale Jr.]]
{| class="wikitable"
|+
!Aktyor/Aktrisa
!Rol
|-
|[[Leonardo DiCaprio]]
|Frank Abagnale Jr rolida, firibgarga aylangan yosh yigit, keyinchalik FQBning moliyaviy jinoyatlar boʻlimida bank firibgarligi boʻyicha maslahatchi
|-
|[[Tom Hanks]]
|Carl Hanratty rolida, [[Federal tekshirishlar byurosi|FQB]] agenti
|-
|Christopher Walken
|Frank Abagnale Sr rolida, Frank Abagnale Jrning otasi
|-
|Nathalie Baye
|Paula Abagnale rolida, Frankning onasi
|-
|[[Martin Sheen]]
|Rojer Strong rolida, advokat
|-
|Amy Adams
|Brenda Strong rolida, yosh kasalxona xodimi va Rojerning qizi
|-
|James Brolin
|Jack Barnes rolida, Paula bilan ishqiy munosabatda boʻlgan Frank Abagnale Srning doʻsti
|-
|Nancy Lenehan
|Brendaning onasi Carol Strong rolida
|-
|Candice Azzara
|Darcy rolida
|-
|Amy Acker
|Miggy Acker rolida, Frank aldagan styuardessalardan biri
|-
|Thomas Kopache
|Evans rolida, Frank oʻqigan maktab direktori
|-
|James Morrison
|uchuvchi rolida
|-
|Jasmine Jessica Anthony
|Paula va Jackning qizi rolida
|}
== Ishlab chiqarish ==
=== Rivojlanish ===
Frank Abagnale 1980-yilda film huquqlarini sotadi <ref name="Frank">{{Yangiliklar manbasi |last=Frank Abagnale |author-link=Frank Abagnale |date=September 3, 2002 |title=Comments |work=Abagnale & Associates |url=http://www.abagnale.com/comments.htm |url-status=dead |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216122738/http://abagnale.com/comments.htm |archive-date=February 16, 2009}}</ref>. Abagnalening soʻzlariga koʻra, prodyuserlar Norman Lear va Bud Yorkin uni ''"The Tonight Show"'' da Jonni Carson bilan koʻrganidan keyin film huquqlarini sotib olishgan. Ikki yildan soʻng, ular huquqlarni [[Columbia Pictures]]<nowiki/>ga sotadilar, u oʻz navbatida prodyuser Hall Bartlettga huquqlarni sotadi. Bartlett va uning biznes hamkori Micheal J. Lasky ssenariy yozish uchun Steven Kunesni ishga oladilar, biroq Bartlett loyiha distribyutor topguncha vafot etadi <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lasky.info/11.html |sarlavha=Partners - Consulting |qaralgan sana=July 30, 2020 |arxivsana=October 27, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201027091228/http://lasky.info/11.html}}</ref>. Keyin huquqlar Hollywood Picturesga sotiladi va loyiha koʻproq yordamga muhtoj boʻlgani sababli huquqlar yana [[TriStar Pictures]] boʻlimi boʻlgan Bungalow 78 Productionsga sotiladi. U yerdan loyiha [[DreamWorks|DreamWorks Pictures]]<nowiki/>da [[Steven Spielberg|Steven Spielbergga]] taqdim etiladi <ref>{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=c-aMDQAAQBAJ&q=norman+lear+and+bud+yorkin+catch+me+if+you+can&pg=PA285 |title=Catch Me if You Can: The Amazing True Story of the Youngest and Most Daring Con Man [most Extraordinary Liar] in the History of Fun and Profit |isbn=9780767905381 |last=Abagnale |first=Frank W |year=2000 |accessdate=November 9, 2020}}</ref>. ''[[Variety|Daily Variety]]'' maʼlumotlariga koʻra, ijrochi prodyuser Micheal Shane film huquqlarini 1990-yilda <ref name="Shane">{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Dana Harris |date=August 21, 2001 |title=D'Works to play 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117851580 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155330/http://www.variety.com/article/VR1117851580 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> [[Paramount Pictures]] uchun sotib olgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Charles Lyons; Dade Hayes |date=January 8, 2002 |title=D'Works sets play date for pricey 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117858155 |url-status=live |access-date=June 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155422/http://www.variety.com/article/VR1117858155 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. 1997-yil dekabriga kelib Barry Kemp Shanedan film huquqlarini sotib oladi va loyihani DreamWorksga olib keladi. Jeff Natanson boʻlsa film ssenariysini yozadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Dan Cox |date=December 15, 1997 |title=TV vet Kemp prepping pix at U, UA, D'Works |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR111775699 |url-status=live |access-date=June 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021154707/http://www.variety.com/article/VR111775699 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. 2000-yil apreliga kelib, David Fincher bir necha oy davomida rejissyorlikka qoʻshiladi, ammo boshqa loyiha tufayli filmdan ketishga majbur boʻladi. 2000-yil iyul oyida [[Leonardo DiCaprio]] bosh rolni oʻynash boʻyicha munozaralarga kirishadi va [[Gore Verbinski]] rejissyorlik qilishi kelishilib olinadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=April 4, 2000 |title='Noon' strikes twice at Spyglass for 3 scribes |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117780175 |url-status=live |access-date=June 29, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021154731/http://www.variety.com/article/VR1117780175 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Charles Lyons |date=July 31, 2000 |title=DiCaprio plays 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117784383 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021154817/http://www.variety.com/article/VR1117784383 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Spielberg prodyuser sifatida shartnoma imzolaydi va suratga olish ishlarining boshlanishi 2001-yil mart oyiga belgilanadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=August 22, 2000 |title=Fox rocks with Mamas & Papas pic |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117785385 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155044/http://www.variety.com/article/VR1117785385 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> <ref name="Green">{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=July 30, 2001 |title=Dish: Billionaire Reveres films |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117850489 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155205/http://www.variety.com/article/VR1117850489 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>.
=== Kasting ===
Verbinski [[James Gandolfini|James Gandolfinini]] Carl Hanratty, [[Ed Harris|Ed Xarris]]<nowiki/>ni Frank Abagnale Sr va [[Chloë Sevigny]]<nowiki/>ni Brenda Strong rollarini ijro etish uchun tanlaydi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Dana Harris |date=November 6, 2000 |title=Inside Move: DiCaprio misses 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117788759 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155113/http://www.variety.com/article/VR1117788759 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> <ref name="Ed">{{Yangiliklar manbasi |last=Stax |date=July 6, 2001 |title=Another 'Catch' for Leo's Next Flick |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/301/301130p1.html |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208192447/http://movies.ign.com/articles/301/301130p1.html |archive-date=December 8, 2008}}</ref>. Verbinski DiCaprioning ''"Nyu-York toʻdalari"'' filmidagi rolini tugatmagani uchun filmni tark etadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=March 15, 2001 |title=Beresford goes home again; 'Project' pulled |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117793762 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155139/http://www.variety.com/article/VR1117793762 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Lasse Hallstryom 2001-yil may oyiga qadar rejissyorlik qilish uchun muzokaralar olib bordi, ammo 2001-yil iyul oyida u ham filmdan ketadi. Ushbu bosqichda Harris va Sevigny filmni tark etishdi, ammo Gandolfini rolida saqlanib qoldiriladi <ref name="Ed" /> <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Charles Lyons; Dana Harris |date=May 22, 2001 |title=Hallstrom plays 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117799905 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021154841/http://www.variety.com/article/VR1117799905 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. DreamWorks asoschisi Spielberg [[Miloš Forman]]<nowiki/>ga direktorlik ishini taklif qiladi va Cameron Croweni ham ishga olishni oʻylab koʻradi. Ushbu muzokaralar davrida Spielberg filmni oʻzi boshqarish haqida oʻylay boshladi va oxir-oqibat ''"Katta baliq"'' va ''"Geyshaning xotiralari"'' kabi loyihalardan voz kechadi <ref name="Green">{{Yangiliklar manbasi |last=Michael Fleming |date=July 30, 2001 |title=Dish: Billionaire Reveres films |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117850489 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155205/http://www.variety.com/article/VR1117850489 |archive-date=October 21, 2012}}</ref> <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Cathy Dunkley |date=August 5, 2001 |title=IEG, DiCaprio 'Gang' up |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117850751 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155228/http://www.variety.com/article/VR1117850751 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Spilberg 2001-yil avgust oyida rasman rejissyorlik qilishni boshlaydi <ref name="Shane">{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Dana Harris |date=August 21, 2001 |title=D'Works to play 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117851580 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155330/http://www.variety.com/article/VR1117851580 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>.Aynan oʻsha oyda [[Tom Hanks]]<nowiki/>ga ''[[The Sopranos|"The Sopranos"]]'' filmi bilan vaqtni rejalashtirishdagi kelishmoqchiliklar tufayli filmdan chiqqan Gandolfinining roli beriladi <ref>[https://www.ign.com/articles/2001/08/30/hanks-to-catch-leo-for-spielberg Hanks to Catch Leo For Spielberg]</ref>.
Sevignyning oʻrniga Brenda Strong roli uchun aktrisa izlash bir necha oy davom etadi. [[Amy Adams]] oxir-oqibatda rolga ega chiqadi. Spielberg Amyning ijrosini ajoyib deb hisoblaydi va prodyuser Walter F. Parkes u haqida iliq fikrlarni bildiradi. Christopher Walken Parkesning taklifiga binoan Frank Abagnale Sr. rolini oladi. [[Martin Sheen]] Rojer Strongni rolini oʻynaydi. Spielberg Paula Abagnale roli uchun haqiqiy fransuz aktrisasini izlaydi chunki u filmdagi fakt haqiqat boʻlishini xohlagan edi. U Parijda yashovchi Brian De Palmadan yordam soʻraydi va Nathalie Baye kabi bir qancha aktrisalarni sinovdan oʻtkizadi. Spielberg [[Jennifer Garner|Jennifer Garnerni]] „''Alias“'' filmida koʻrib qoladi va unga filmdagi kichik rolni taklif qiladi <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Catch Me If You Can : Production Notes |url=http://culture.com/articles/1758/catch-me-if-you-can-production-notes.phtml |nashriyot=Culture.com |qaralgan sana=January 8, 2013 |arxivsana=February 18, 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130218060612/http://culture.com/articles/1758/catch-me-if-you-can-production-notes.phtml}}</ref>.
=== Suratga olish ===
Suratga olish ishlari 2002-yilning yanvar oyida boshlanishi rejalashtirilgan edi <ref name="Shane">{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser; Dana Harris |date=August 21, 2001 |title=D'Works to play 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117851580 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155330/http://www.variety.com/article/VR1117851580 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>, ammo bu 7-fevral sanasiga koʻchiriladi va [[Los-Anjeles|Los-Anjelesga (Kaliforniya)]] da boshlanadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Army Archerd |author-link=Army Archerd |date=February 11, 2002 |title=Kudos to Opening Ceremonies |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117860556 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155453/http://www.variety.com/article/VR1117860556 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Suratga olish joylariga [[Burbank (California)|Burbank]], [[Downey (California)|Downey]], [[New York (shahar)|New York shahri]], LA/Ontario xalqaro aeroporti, [[Kvebek|Quebec shahri]] va [[Monreal (Kanada)|Montreal]]<nowiki/>lar kirgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Army Archerd |author-link=Army Archerd |date=April 2, 2002 |title='Tonight Show' employees get anni bonus |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117864812 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155746/http://www.variety.com/article/VR1117864812 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. Film atigi 52 kun ichida 147ta joyda suratga olinadi. DiCaprio shunday fikr bildirdi: „Biz uch kun davom etadi deb oʻylagan sahnalarni bir kunda tugatdik“ <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=December 12, 2002 |title=Catch Me If You Can |work=[[Extra (U.S. TV program)|Extra]] |url=http://telepixtvcgi.warnerbros.com/dailynews/extra/12_02/12_12b.html |url-status=live |access-date=July 3, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023095622/http://telepixtvcgi.warnerbros.com/dailynews/extra/12_02/12_12b.html |archive-date=October 23, 2007}}</ref>. Suratga olish ishlari 25-30 aprel kunlari Waldorf-Astoria mehmonxonasi tashqarisidagi Park avenyuda davom etdi. Ishlab chiqarish [[Orange (New Jersey)|New Jersey shtatining Orange]] shahriga koʻchib oʻtadi va bank va sud binosi sahnalari uchun [[Bruklin]]<nowiki/>ga qaytadi. Suratga olish ishlari John F.Kennedy xalqaro aeroportidagi TWA parvoz markazida ham boʻlib oʻtadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Army Archerd |author-link=Army Archerd |date=April 30, 2002 |title=Who will fill Frank Sinatra's shoes? |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117866260 |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155520/http://www.variety.com/article/VR1117866260 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>. [[Kvebek|Quebec shahri]] oʻzining Yevropacha xarakteri va fransuzcha hisyot berishi tufayli tanlangan edi. Suratga olingan Qadimgi Quebec ichidagi Place Royale [[Montrichard|Montrichardni]] bildirgan. Frank hibsga olingan sahna fonidagi cherkov boʻlsa Notre-Dame-des-Victoires cherkovi boʻlgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Brian Linder |date=May 2, 2002 |title=Spielly Update: 'Report', 'Catch Me' |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/358/358398p1.html |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206032357/https://www.ign.com/articles/2002/05/02/spielly-update-report-catch-me |archive-date=February 6, 2021}}</ref>. Oxir-oqibat suratga olish ishlari 12-may kuni Montrealda yakunlanadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Army Archerd |author-link=Army Archerd |date=May 14, 2002 |title='Sierra Madre' inspires 'Spider-Man' helmer |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117866934 |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021155630/http://www.variety.com/article/VR1117866934 |archive-date=October 21, 2012}}</ref>.
== Musiqa ==
Filmning saundtreki 2002-yil 10-dekabrda DreamWorks Records tomonidan chiqariladi. Asl musiqa [[John Williams]] tomonida yozilgan.
{{Treklist
| all_writing = Smth
| title0 = Float
| length0 = 4:56
| title1 = Qo'lingdan kelsa meni tut
| length1 = 2:41
| title2 = Kel men bilan parvoz qil
| length2 = 3:19
| title3 = Xotiralar (otalar mavzusi)
| length3 = 5:16
| title4 = Aeroport sahnasi
| length4 = 2:26
| title5 = Ipanemalik qiz
| length5 = 5:15
| title6 = Ota va o'g'il
| length6 = 3:15
| title7 = Arqonlarni o'rganish
| length7 = 8:44
| title8 = Sizni quchoqlab
| length8 = 2:50
| title9 = O'lik bosh
| length9 = 2:25
| title10 = Flash komikslar haqida ma'lumot
| length10 = 1:47
| title11 = Rojdestvo qo'shig'i
| length11 = 3:10
| title12 = Buzilgan uy
| length12 = 4:25
| title13 = Doktor, huquqshunos, lyuteran
| length13 = 3:12
| title14 = Sevgining ko'rinishi
| length14 = 3:31
| title15 = Qo'lingdan kelsa tutib ol (titrlar)
| length15 = 5:14
| total_length = 62:26
}}
== Tarix boʻgʻliqligi ==
Abagnalening film bilan birozgina ishtiroki boʻlgan, lekin u Spielberg real voqealarga turli xil oʻzgarishlar kiritilganiga qaramay, u „bu filmni adolatli yarata oladigan“ yagona rejissyor ekanligiga ishonadi <ref name="Man">{{Yangiliklar manbasi |last=Stax |date=November 15, 2001 |title=The Man Behind 'Catch Me If You Can' |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/316/316167p1.html |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209002229/http://movies.ign.com/articles/316/316167p1.html |archive-date=December 9, 2008}}</ref>. 2001-yil noyabr oyida Abagnale shunday degan edi:<blockquote>Men film boʻyicha maslahatchi emasman. Men Steven Spielberg bilan hech qachon uchrashmaganman va gaplashmaganman va hatto ssenariyni ham oʻqimaganman. Men bunday qilmaslikni afzal koʻraman. Meni shuni tushundimki, ular mening otamni haqiqatda boʻlgani kabi yaxshiroq tasvirladilar. Steven Spielberg ssenariy muallifiga (Jeff Nathanson) men qilgan munosabatlar va haqiqiy firibgarliklarimni toʻliq aniqlik bilan tasvirlashini aytadi. Umid qilamanki, film oxiri qiziqarli, hayajonli, kulgili boʻladi va har bir uyga oila, bolalik va ajralish haqida muhim maʼlumotlarni olib kiradi<ref name="Man">{{Yangiliklar manbasi |last=Stax |date=November 15, 2001 |title=The Man Behind 'Catch Me If You Can' |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/316/316167p1.html |url-status=live |access-date=July 1, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209002229/http://movies.ign.com/articles/316/316167p1.html |archive-date=December 9, 2008}}</ref>.</blockquote>Haqiqiy Abagnale otasining uyidan qochib ketganidan keyin boshqa otasini hech qachon koʻrmagan, ammo Spielberg „Frank otasini xursand qilishga harakat qilgan holda munosabatlarni davom ettirishni xohlaydi“ <ref>{{cite news |author=Steve Head |url=http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |title=An Interview with Steven Spielberg |work=[[IGN]] |date=December 17, 2002 |access-date=June 30, 2008 |archive-date=July 15, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715091925/http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |url-status=live }}</ref>. 2017-yilning noyabrida boʻlib oʻtgan „Googledagi suhbatlar“dagi taqdimotda Abagnale ham qatnashadi. Aynan ushbu taqdimotda Abagnale Spielberg ishlab chiqqan filmning haqiqatligi haqida keng fikr bildiradi:<blockquote>Men ushbu filmni atiga ikki marta koʻrganman. Shuning uchun ommaviy axborot vositalari mendan film haqida qanday fikrda ekanligimni hamda nima toʻgʻri va nima notoʻgʻri ekanligini soʻrashganida, men shunday javob beraman: birinchi navbatda mening 2 ukam va 1 singlim bor edi. Filmda esa meni yolgʻiz farzand sifatida koʻrsatishdi. Haqiqiy hayotda onam hech qachon 2-marta turmushga chiqmagan. Filmdagi bir sahnada u yana turmushga chiqqan va kichkina qizi ekanligi tasvirlangan. Bu haqiqatan ham sodir boʻlmagan. Haqiqiy hayotda uydan qochib ketganimdan soʻng otamni koʻrmaganman. Ular esa buning aksini koʻrsatishdi. Bu haqiqatan ham sodir boʻlmagan. . . . Men hayotda samolyotdan oshxona orqali qochib ketganman. Kinoda boʻlsa men hojatxona orqali qochib ketganman. . . . Mening fikrimcha Spielberg filmni haqiqatga juda yaqin qilib ishlagan. U film haqiqatga yaqin boʻlishi haqida juda koʻp qaygʻurgan. Buning bir nechta sabablari mavjud. Birinchidan, u haqiqiy odam haqida birinchi bor film suratga olayotgan edi. Ikkinchidan, FQB haqida filmda koʻrsatilgan maʼlumotlar toʻgʻriligiga ishonch hosil qilish uchun suratga olish maydonchasiga axborot xodimini joylashtirishdi. . . . shuning uchun Spielberg „Men juda koʻp maʼlumotlarni oʻsha 3 nafaqadagi agentdan oldim“ degani bejizga emas. . . . Shunday qilib, men u filmni juda aniq va haqiqatga yaqin qilib suratga oldi deb oʻylayman <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.youtube.com/watch?v=vsMydMDi3rI |sarlavha=Frank Abagnale: "Catch Me If You Can" {{!}} Talks at Google — YouTube |sana=2017-11-27 |ish=YouTube |nashriyot="[[Google]]" which owns „Talks at Google“ |qaralgan sana=2020-07-17 |arxivsana=February 6, 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210206032651/https://www.youtube.com/watch?v=vsMydMDi3rI}}</ref>.</blockquote>Bundan tashqari, Abagnaleni kuzatgan va keyinchalik u bilan birga ishlagan FQB agentining haqiqiy ismi Joseph Shea edi. Abagnalening aytishicha, Shea oʻz ismining filmda qoʻllanilishini istamaganligi sababli, qahramon Carl deb oʻzgartirilgan va xuddi shu ismli futbolchiga asoslanib, Hanratty familiyasi berilgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Claude Brodesser |date=August 28, 2001 |title=D'Works tracking top cop for ''Catch'' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/article/VR1117851972 |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103061146/http://www.variety.com/article/VR1117851972 |archive-date=November 3, 2012}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.youtube.com/watch?v=vsMydMDi3rI |sarlavha=Frank Abagnale: "Catch Me If You Can" {{!}} Talks at Google — YouTube |sana=2017-11-27 |ish=YouTube |nashriyot="[[Google]]" which owns „Talks at Google“ |qaralgan sana=2018-10-24}}</ref>.
Abagnale Spielberg "filmni juda aniq va haqiqatga yaqin qilib suratga oldi " degan gapi qaramay, maʼlumotlar Abagnale 17 yoshdan 20 yoshgacha boʻlgan New-Yorkning [[Fort Ann (New York)|Comstock]] shahridagi Great Meadow qamoqxonasida boʻlganini koʻrsatadi (1965-yil 26-iyuldan 1968-yil 24-dekabrgacha, mahkum № 25367), va bundan oldin u Qoʻshma Shtatlar dengiz flotida boʻlgan (1964-yilning dekabridan 1965-yilning fevraligacha) <ref name=":0">{{Kitob manbasi |last=Logan |first=Alan |title=The Greatest Hoax on Earth: Catching the Truth While We Can |date=December 1, 2020 |isbn=9781736197400 |page=210}}</ref>. Great Meadowdan ozod etilganidan olti hafta oʻtgach, 1969-yil 14-fevralda u [[Baton-ruj|Luiziana shtatining Baton Rouge]] shahrida qayta hibsga olinadi va mahalliy qamoqxonaga tashlanadi. 1969-yil iyun oyida u Baton Rougedagi mahalliy oila va kichik [[Biznes|biznesni]] oʻmarganlikda ayblanadi <ref name=":1">{{Veb manbasi |sana=2021-04-27 |sarlavha=New book further debunks myth of scam artist Frank Abagnale Jr. of 'Catch Me if You Can' book and movie |url=https://louisianavoice.com/2021/04/26/new-book-further-debunks-myth-of-scam-artist-frank-abagnale-jr-of-catch-me-if-you-can-book-movie/ |qaralgan sana=2021-08-18 |ish=Louisiana Voice |til=en}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |sana=2020-02-13 |sarlavha=Did LABI pay a five-figure fee to get flim-flammed by self-proclaimed flim-flam artist at its annual luncheon Tuesday? |url=https://louisianavoice.com/2020/02/13/did-labi-pay-a-five-figure-fee-to-get-flim-flammed-by-self-proclaimed-flim-flam-artist-at-its-annual-luncheon-tuesday/ |qaralgan sana=2021-08-21 |ish=Louisiana Voice |til=en}}</ref>. Abagnale 1970-yilning kuzida qisqa vaqt davomida soxta Pan American Airlines uchuvchisi sifatida firibgarliklar qilishni boshlaydi. Keyinchalik u 1970-yil 2-noyabrida [[Jorjiya]] shtatining Cobb okrugida hibsga olinadi. Uning sudlanganligi bilan bogʻliq federal sud maʼlumotlari shuni koʻrsatadiki, u Pan American Airlines logotipi qoʻyilgan atigi 10 ta shaxsiy chekni naqd qilgan, va ushbu cheklarning umumiy qiymati 1500 [[AQSh dollari]]<nowiki/>dan kam boʻlgan. Abagnalening koʻplab boʻrttirilgan daʼvolari ortidagi faktlar va ularning filmga kiritilishi yoki qoʻyilmasligi 2021-yilda yangilangan ommaviy axborot vositalarining asosiy mavzusi boʻldi <ref name="Well, Thomas 2021">{{Veb manbasi |muallif=Well, Thomas |sarlavha=New book further debunks myth of scam artist Frank Abagnale Jr. of 'Catch Me if You Can' book and movie |url=https://louisianavoice.com/2021/04/26/new-book-further-debunks-myth-of-scam-artist-frank-abagnale-jr-of-catch-me-if-you-can-book-movie/ |ish=Louisiana voice |yil=2021}}</ref> <ref name="Lopez, Xavier 2021">{{Yangiliklar manbasi |last=Lopez |first=Zavier |date=23 April 2021 |title=Could this famous con man be lying about his story? A new book suggests he is |publisher=[[WHYY-TV]] |url=https://whyy.org/segments/the-greatest-hoax-on-earth/ |access-date=9 May 2021}}</ref>. Uning [[Luiziana]]<nowiki/>dagi advokatlik imtihonidan oʻtgani va Bosh prokuror Jack P. F. Gremilliond uchun ishlagani haqidagi maʼlumoti 1978-yilda bir qancha [[Jurnalist|jurnalistlar]] tomonidan inkor etilgan <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hall |first=Stephen |date=6 October 1978 |title=Johnny Is Conned |publisher=[[San Francisco Chronicle]] |issue=114th Year, No. 221}}</ref> <ref name=":2">{{Yangiliklar manbasi |last=Perry |first=Ira |date=14 December 1978 |title=Inquiry Shows 'Reformed' Con Man Hasn't Quit Yet |publisher=[[The Oklahoman|The Daily Oklahoman]]}}</ref>. Jurnalist Ira Perry Abagnale FQB bilan ishlaganligi haqida hech qanday dalil topa olmaydi. FQBning nafaqadagi maxsus agentga koʻra, Abagnale 1978-yilda FQB bilan ishlay boshlaganidan bir necha yil oʻtib, shaxsiy cheklardan foydalanmoqchi boʻlganida qoʻlga olingan <ref name=":2" />.
== Mavzular ==
"Catch Me If You Can" filmi muammoli bolalik mavzusini oʻz ichiga oladi. Spielbergning ota-onasi uning oʻsmirlik chogʻida ajrashishgan, xuddi Frank Abagnalening holatiga oʻxshab. Filmda Carl Hanratty ham [[Chikago|Chikagoda]] qizi bilan yashaydigan xotini bilan ajrashgan. Spielberg shunday degan edi: „Mening baʼzi filmlarim qaygʻuli oʻtmishlaridan qochgan odamlar bilan bogʻliq“.
Spielberg firibgarga haqida film yaratmoqchi edi. U bu haqida shunday degan edi:<blockquote>Frank 21-asr dahosi boʻgan. U 60-yillarning oʻrtalari dodamlar hozirgidanda koʻproq ishonuvchanligida unumli foydalangan<ref name="Sold">{{Yangiliklar manbasi |last=Steve Head |date=December 17, 2002 |title=An Interview with Steven Spielberg |work=[[IGN]] |url=http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |url-status=live |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715091925/http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |archive-date=July 15, 2012}}</ref>.</blockquote>{{Quote box|I know that Hollywood has made a number of changes to the story, but I am honored that Steven Spielberg, Leonardo DiCaprio and Tom Hanks participated in the making of the movie inspired by my life. It is important to understand that it is just a movie, not a biographical documentary.|3=—[[Frank Abagnale]]'s reaction to the film<ref name="Frank" />|width=40%|align=right}}
DreamWorks filmni " ''[[Tafakkur oʻyinlari|Tafakkur oʻyinlari]]'' „ (2001) va ''“Boʻron''" (1999) atrofidagi tortishuvlarga oʻxshab ketmaslik uchun „haqiqiy voqeadan ilhomlangan“ deb eʼtibor bilan bozorga chiqaradi <ref>{{cite news |author=Steve Head |url=http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |title=An Interview with Steven Spielberg |work=[[IGN]] |date=December 17, 2002 |access-date=June 30, 2008 |archive-date=July 15, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120715091925/http://movies.ign.com/articles/380/380514p1.html |url-status=live }}</ref>. Premyera 2002-yilnig 18-dekabrida Los Anjelas, Kaliforniya, Vestvudda boʻlib oʻtadi <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=December 18, 2002 |title=H'w'd plays 'Catch' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |url=https://www.variety.com/vstory/VR1117877691.html?categoryid=38&cs=1 |url-status=dead |access-date=June 30, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902013809/http://www.variety.com/vstory/VR1117877691.html?categoryid=38&cs=1 |archive-date=September 2, 2009}}</ref>.
''"Qoʻlingdan kelsa, tutib ol"'' 2003-yil 6-mayda [[DVD]] va VHS formatida chiqariladi<ref name="Hive" />. Unda rejissyor Steven Spielbergning hech qachon koʻrilmagan maxsus kadrlari va intervyular mavjud boʻlgan <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Catch Me If You Can — Box Office Data, DVD Sales, Movie News, Cast Information |url=https://www.the-numbers.com/movies/2002/CATCH.php |ish=The Numbers |qaralgan sana=January 8, 2013 |arxivsana=December 7, 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131207020550/http://www.the-numbers.com/movies/2002/CATCH.php}}</ref> <ref name="Hive">{{Veb manbasi |ism=Joan |muallif=Villa |url=http://www.hive4media.com/news/html/breaking_article.cfm?article_id=4500 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20030322153210/http://www.hive4media.com/news/html/breaking_article.cfm?article_id=4500 |sarlavha=Video Catches Up to Catch Me If You Can May 6 |ish=[[hive4media.com]] |arxivsana=March 22, 2003 |sana=February 26, 2003 |qaralgan sana=September 29, 2019}}</ref>. Blu-ray versiyasi boʻlsa 2012-yil 4-dekabrda chiqarilgan <ref>{{Veb manbasi |muallif=Perkis |ism=Ed |sarlavha=Catch Me If You Can [Blu-ray] DVD Review |url=https://www.cinemablend.com/dvds/Catch-Me-If-You-Can-Blu-ray-6196.html |nashriyot=CinemaBlend.com |qaralgan sana=January 8, 2013 |sana=December 4, 2012 |arxivsana=May 23, 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190523152834/https://www.cinemablend.com/dvds/Catch-Me-If-You-Can-Blu-ray-6196.html}}</ref>.
== Teatr Kassasi ==
''"Qoʻlingdan kelsa, tutib ol" filmi'' 2002-yil 25-dekabrda chiqarilgan boʻlib, uning dam olish kunlaridagi ochilishida jami 3225 ta kinoteatrda 30 million dollardan bir oz koʻproq daromad olib, ''[[Uzuklar hukmdori: Ikki qalʼa|"Uzuklar hukmdori: Ikki qal’a"]]'' dan keyingi ikkinchi oʻrinni egallaydi. Film Shimoliy Amerikada 164,6 million dollar, xorijiy mamlakatlarda esa 187,5 million dollar, dunyo boʻylab jami 352,1 million dollar yigʻadi. Film moliyaviy muvaffaqiyatga erishadi va 52 million dollarlik byudjetni yetti marta qoplaydi <ref name="BoxOfficeMojo">{{Veb manbasi |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=catchmeifyoucan.htm |sarlavha=Catch Me If You Can (2002) |ish=[[Box Office Mojo]] |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=June 29, 2008 |arxivsana=July 18, 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190718161018/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=catchmeifyoucan.htm}}</ref>. 2002-yilning eng koʻp daromad keltirgan oʻn birinchi filmi boʻladi''. S''huningdek, Spielbergning yana bir filmi ''"Muhim qaror"'' boʻlsa eng yuqori oʻninchi oʻrinni egallaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.boxofficemojo.com/yearly/chart/?view2=worldwide&yr=2002&p=.htm |sarlavha=2002 Yearly Box Office Results |ish=[[Box Office Mojo]] |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=June 29, 2008 |arxivsana=November 24, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201124145559/https://www.boxofficemojo.com/year/2002/}}</ref>.
== Tanqidiy fikrlar ==
Film [[Rotten Tomatoes|Rotten Tomatoesda]] „certified fresh“ maqomiga, 203 ta sharhga asoslangan holda 96% reytingga hamda oʻrtacha 7.90/10 ballga ega chiqadi. Saytning tanqidiy konsensusida shunday deyiladi: „Leonardo DiCaprioning haqiqiy hayotdagi daho firibgar Frank Abagnale sifatidagi kuchli chiqishi yordamida Steven Spielberg zamonaviy, qiziqarli va hayratlanarli darajadagi film suratga olibdi“ <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.rottentomatoes.com/m/catch_me_if_you_can |sarlavha=Catch Me If You Can |ish=[[Rotten Tomatoes]] |nashriyot=[[Fandango Media]] |qaralgan sana=September 17, 2021 |arxivsana=November 12, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201112025629/https://www.rottentomatoes.com/m/catch_me_if_you_can}}</ref>. [[Metacritic]]<nowiki/>da film 39 ta kino tanqidchiga asoslangan holda 100 balldan 75 ballga ega boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.metacritic.com/movie/catch-me-if-you-can |sarlavha=Catch Me if You Can |ish=[[Metacritic]] |qaralgan sana=October 30, 2020 |arxivsana=November 11, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201111214232/https://www.metacritic.com/movie/catch-me-if-you-can}}</ref>. CinemaScore tomonidan soʻralgan tomoshabinlar filmga A+ dan F gacha boʻlgan shkala boʻyicha oʻrtacha „A-“ bahosini berishgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Home |url=https://www.cinemascore.com/ |qaralgan sana=2022-02-28 |ish=[[CinemaScore]] |til=en-US}}</ref>.
[[Roger Ebert]] DiCaprioning ijrosini yuqori darajada baholaydi va „Bu Spielbergning asosiy filmi boʻlmasa ham uni osongina tomosha qilish mumkin“ degan xulosaga keladi<ref>{{Veb manbasi |ish=[[Chicago Sun-Times]] |muallif=Ebert, Roger |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20021225/REVIEWS/212250301/1023 |sarlavha=Catch Me If You Can |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=October 11, 2012 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20121011180217/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20021225%2FREVIEWS%2F212250301%2F1023}}</ref>. Mick LaSalle bu „Spilbergning eng yaxshi filmi emas, ammo uning eng yaxshi va eng doʻstona filmlaridan biri. Rangli kinematografiya, aqlli ijrolar hamda shiddatli temp rejissyorga har qanday boshqa impulslarni zavq bilan yaratishiga sabab boʻladi“ <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mick LaSalle |author-link=Mick LaSalle |date=December 25, 2002 |title=Holiday Movies |work=[[San Francisco Chronicle]] |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2002/12/25/DD157158.DTL |url-status=live |access-date=July 3, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922164334/https://www.sfgate.com/movies/article/Holiday-Movies-Sit-back-and-enjoy-his-flight-2743359.php |archive-date=September 22, 2020}}</ref>. Steven Hunterning fikricha, DiCaprio [[Martin Scorsese]]<nowiki/>ning „''Nyu-York toʻdalari“'' filmida unchalik kam qoʻllangan diapazon, qulaylik va zukkoliklarni koʻrsatgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Stephen Hunter |author-link=Stephen Hunter |date=December 25, 2002 |title=A Merry Chase |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article&node=&contentId=A35249-2002Dec24 |url-status=live |access-date=July 3, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050719233013/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn?pagename=article |archive-date=July 19, 2005}}</ref>.
== Mukofotlar ==
75-Oskar mukofotini topshirish marosimida Christofer Walken va John Williams eng yaxshi ikkinchi plandagi erkak roli va eng yaxshi original musiqa nominatsiyasiga nomzod boʻlishadi <ref name="74th Academy Awards">{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/2003 |sarlavha=74th Academy Awards |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=December 25, 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081225090246/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/2003}}</ref>. Wallken 56-Britaniya Akademiyasi Film mukofotlari marosimida xuddi shu toifada gʻolib boʻladi. Williams, liboslar dizayneri Mary Zophres va ssenariy muallifi Jeff Natansonlar nomzodlar boʻlishadi <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/BAFTA_Awards/2003 |sarlavha=56th BAFTA Awards |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=November 29, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201129025454/https://www.imdb.com/Sections/Awards/BAFTA_Awards/2003}}</ref>. DiCaprio „<nowiki/>[[Oltin globus]]<nowiki/>“ mukofotiga „Kinofilmdagi eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida nomzod boʻladi <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/Golden_Globes_USA/2003 |sarlavha=Golden Globes: 2003 |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=January 4, 2009 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090104030931/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Golden_Globes_USA/2003}}</ref>. Williams shuningdek, [[Grammy|Grammy mukofotiga]] nomzod boʻladi <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.imdb.com/Sections/Awards/Grammy_Awards/2004 |sarlavha=Grammy Awards: 2003 |nashriyot=[[Internet Movie Database]] |qaralgan sana=July 3, 2008 |arxivsana=January 6, 2007 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070106205947/http://www.imdb.com/Sections/Awards/Grammy_Awards/2004}}</ref>. Filmning elementlari keyinchalik ''[[The Simpsons|Simpsonlar]]'' multserialining epizodida parodiya qilinadi<ref>{{Qism manbasi |title=Catch 'Em if You Can |episode-link=Catch 'Em If You Can |series=The Simpsons |series-link=The Simpsons |station=[[Fox Broadcasting Company]] |date=2004-04-25 |season=15 |number=331}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDbda film|0264464}}
* {{AllMovieda film|249845}}
* {{Mojoda film|catchmeifyoucan|Catch Me If You Can}}
* {{Rotten Tomatoes|catch_me_if_you_can|Catch Me If You Can}}
* [http://movies.ign.com/articles/380/380907p1.html An Interview with Leonardo DiCaprio — Movies Feature at IGN]
[[Turkum:Steven Spielberg filmlari]]
[[Turkum:DreamWorks Pictures filmlari]]
[[Turkum:2002-yil filmlari]]
[[Turkum:IMDb identifikatori Vikimaʼlumotlardagisi bilan ayni boʻlgan sahifalar]]
04jcmc3ddy06jmnljewedkuupzxfbjt
Iosif II
0
962731
5995546
5746180
2026-04-13T18:12:21Z
Shaxriyor Abdujalilov
217341
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995546
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi =
| asl ismi = Iosif II
| asl_ismi_til = Nemischa
| tasvir = [[File:Portrait of Emperor Joseph II in military uniform.jpg|Iosif II|300px]]
| lavozim = Avstriya archduki,
[[Muqaddas Rim imperiyasi]] imperatori,
[[Vengriya]] qiroli,
[[Bogemiya]] qiroli,
[[Xorvatiya]] va Slavoniya qiroli,
Galitsiya va Lodomeriya qiroli.
| bayroq =
| izoh = Iosif II,Muqaddas Rim imperiyasining imperatori
| bayroq2 = Holy Roman Empire Arms-double head.svg
| boshlanish davri = 1765-yil 18-avgust
| tugash davri = 1790-yil 20-fevral
| oʻtmishdoshi = Mariya Tereza
| vorisi = Leopold II
| lavozim_2 = Rim qiroli
| boshlanish davri_2 = 1764-yil
| tugash davri_2 = 1765-yil
| oʻtmishdoshi_2 = Iosif I
| vorisi_2 = Napoleon II
| tugʻilgan sanasi = 1741-yil 13-mart
| tugʻilgan joyi = Xitzing, Vena, Avstriya
| vafot sanasi = 1790-yil 20-fevral (48 yosh)
| vafot joyi = Vena, Avstriya
| turmush_oʻrtogʻi = Parma Izabella, Mariya Yozefa
| bolalari = Mariya Tereza, Mariya Kristina
| otasi = Frans I
| onasi = Mariya Tereza
| dini = Katolik
| dafn etilgan joyi = Imperial Crypt
| imzosi = Joseph II signature.jpg
| mansubligi = Habsburg-Lotaringiya sulolasi
| harbiy_blanka1 = Middle Coat of Arms of Joseph II, Holy Roman Emperor.svg
| mukofotlari =
}}
'''Iosif II''' (nemischa.''Joseph II'' ; 1741-yil 13-mart,[[Vena]]) — 1764-yil 27- martdan [[Germaniya]] qiroli, 1765-yil 18- avgustda [[Muqaddas Rim imperiyasi|Muqaddas Rim imperiyasining]] [[Imperator|imperatori]] etib saylandi, [[Mariya Tereza]]<nowiki/>ning toʻngʻich oʻgʻli, [[1780|1780-yil]] noyabr oyining oxirigacha uning hamhukumati edi; onasi vafotidan soʻng, 1780- yil 29-noyabrda u undan [[Gabsburglar]] mulkini — [[Avstriya]] archdukini, [[Bogemiya]] va [[Vengriya]] qirolliklarini meros qilib oldi. Atoqli davlat arbobi, islohotchi, ma`rifiy absolyutizm davrining koʻzga koʻringan vakili<ref>Derek Bil, Djozef 21: protiv mira, 1780—1790, Cambridge University Press, 2009</ref>.
== Hamkumat ona ==
[[File:Mariya Tereza.jpg|thumb|Mariya Tereza]] Otasi, qirol etib saylangan Lotariyalik Frans I vafotidan soʻng, onasi uni Avstriyaning Gabsburg mulklarini boshqarish bilan tanishtirdi. Ularning qoʻshma boshqaruvi davri keng koʻlamli transformatsion faoliyat bilan ajralib turdi, chunki Avstriyani oʻlim yoqasida qoʻygan [[yetti yillik urush]] davrida islohotlar zarurati aniq namoyon boʻldi va 18-asrdan boshlab fransuz falsafasining maʼrifiy gʻoyalari chet eldan kirib kela boshladi<ref>Saul K. Padover, Revolyutsionniy imperator, Iosif Vtoroy 1741—1790. (1934) s. 313</ref><ref>Saul K. 9/*Padover, ''The Revolutionary Emperor, Joseph the -\Second 1741—1790.'' (1934) p. 313</ref>.
„Maʼrifat“ partiyasi imperatorning konservativ moyilligiga qaramay, adabiyotda va hatto Avstriyaning hukumat doiralarida tobora koʻproq ustunlikka ega boʻldi va nihoyat, Iosif hukumat ishtirokida yangilik tarafdorlari boshiga chiqdi. Mariya Tereza dehqonlarning ahvolini yengillashtirdi, davlat hokimiyatini mustahkamladi, ruhoniy va feodal elementlarga zarar etkazdi, iezuit tartibini va qiynoqlarni bekor qildi. Biroq, Mariya Terezaning murosaga toʻla siyosati oʻgʻlini qoniqtira olmadi. Iosif onasiga boʻlgan qizgʻin mehriga qaramay, hayotining eng yaxshi yillarini u bilan zerikarli kurashda oʻtkazdi, baʼzan juda ogʻirlashdi (masalan, diniy bagʻrikenglik masalasida).
== Mustaqil boshqaruv. Iosifning maʼrifiy absolyutizmi ==
[[File:Europe 1783-1792 en.png|thumb|1790-yilda Iosif vafot etgan paytda Yevropa davlatlar chegarasi. Qizil chiziq [[Muqaddas Rim imperiyasi|Muqaddas Rim imperiyasining]] chegarasini belgilaydi. ]]
Faqat onasi vafotidan keyin, 1780-yilda,Iosif keng islohot rejalarini amalga oshirish uchun qoʻllarini butunlay boʻshatdi. Iosif II dasturi maʼrifiy absolyutizm tizimining izchil ifodasi edi. [[Fridrix II|Prussiyalik Fridrix II]] <ref>Mitford, Nensi „Fridrix Velikiy“ 1970 str.274.</ref> va [[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II]] tojdor faylasuflarning zamondoshi boʻlgan Iosif oʻz davrining eng faol kishilaridan biri boʻlib, na oʻzini, na oʻzgani ayamay, mehnat bilan oʻzini toʻliq holdan toygan edi. Uning son-sanoqsiz sayohatlari zafarli yurishlar emas, balki vijdonli auditorning mashaqqatli mehnati edi. Har bir narsaga shaxsan kirib, u yuqoridan kelayotgan islohotlar orqali Avstriyani qoloq holatdan olib chiqish chaqirigʻiga chin dildan ishondi. Buning uchun, uning fikricha, birinchi navbatda, davlat hokimiyatini mustahkamlash zarur edi va Iosif davlatning tashqi va ichki qudratini mustahkamlash, byurokratik markazlashtirish, monarxiyaning xilma-xil tarkibini birlashtirish, feodal kelib chiqishi va cherkovni davlatga bo`ysundirish kabi eski Avstriya anʼanalariga amal qildi. Biroq, oʻzboshimchalikni tuzatish shaklida u matbuotda dolzarb masalalarni ommaviy muhokama qilish va monarxning xatti-harakatlarini ochiq tanqid qilishga ruxsat berdi ([[1781]]- [[11-iyun|yil 11- iyundagi]] matbuot toʻgʻrisidagi qonun).
Uning insonparvarlik faoliyati barcha kambagʻallarga, zulm qilingan dehqonlardan boshlab, yetim, kasal, kar va soqov, noqonuniy tugʻilganlarga qadar davom etdi. Shunga qaramay, Iosif 18-asrning nozik sentimental va maʼlum darajada mavhum xotirjamligiga mutlaqo begona edi. Eng kichik qarshilikda u juda shafqatsiz edi; tashqi siyosatda u faqat oʻz davlatining manfaatlari va ehtiyojlarini hisobga olgan. Shu maʼnoda u Mariya Tereza diplomatiyasiga taʼsir koʻrsatdi va Avstriyaning [[Polsha|Polshaning]] birinchi bo`limidagi roli uchun javobgardir. U mashhur yozuvchilardan maqtov izlamadi; koʻp shov-shuvga sabab boʻlgan Fransiyaga safari ([[1777-yil]]) paytida uning [[Voltaire|Volter]] bilan uchrashuvi oʻz ixtiyori bilan boʻlmagan.
[[Avstriya|Avstriyadagi]] oʻn yillik hukmronligi davrida (1780-1790-yillar) u bir qator islohotlarni amalga oshirdi, ularning asosiysi dehqonlarni krepostnoylikdan ozod qilish, ularga yer berish edi<ref>Makkey, Xill, Bakler, Ebrey, Bek, Istoriya mirovix obщestv str.551</ref>. Iosif II ning eng chuqur va izchil islohotlari sud tizimiga taʼsir koʻrsatdi (" ''Jozefning huquqshunosi'' "). Shu bilan birga, u Gabsburg imperiyasining erlari va viloyatlarining avtonomiyasini ham yoʻq qildi, [[Vengriya]], [[Transilvaniya]], [[Galitsiya|Galitsiyani]] nemis mustamlakasi qilishni ragʻbatlantirdi.
Shuningdek, uning hukmronligi davrida [[nemis tili]] [[Muqaddas Rim imperiyasi]] hududida tarqaldi, bu avtonom [[Vengriya qirolligi|Vengriya]] manfaatlariga taʼsir qildi<ref>Votruba, Martin. „Imperator Iosif II, Zakon o nemeskom yazike v administratsii. 18 maya 1784 goda“ (PDF) . Slovatskaya programma issledovaniy . Universitet Pittsburga.</ref>.
== Diniy siyosat ==
1781-yilning [[13-oktyabr|13- oktyabrda]] u [[diniy bag’rikenglik]] toʻgʻrisida mashhur farmon chiqardi va xalq taʼlimi yoki kasallarga xayriya ishlariga hissa qoʻshmaydigan [[monastirlar]] va diniy ordenlarni bekor qildi ([[20-dekabr|20- dekabr]]). Faqat Bogemiya va Moraviya hududida [[1785|1782-1785- yillarda Iosif II ning diniy islohoti natijasida]] 100 dan ortiq monastirlar yopildi .
Cherkov davlatga chambarchas bogʻliq edi va uning Rim kuriyasi bilan aloqasi sezilarli darajada cheklangan edi. Xalq taʼlimi davlat nazoratiga olindi, boshlangʻich taʼlim alohida eʼtiborga olindi. [[Katolik cherkovi]] hukmron boʻlib qoldi, ammo [[pravaslovlar]], [[Lyuterchilik|lyuteranlar]] va [[Kalvinizm|kalvinistlar]] fuqarolik huquqlariga ega boʻlishdi, [[Yahudiylik|yahudiylar]] esa turli xil yengilliklarga ega boʻlishdi. 1782- yildan boshlab hukmron eʼtiqoddan ogʻish jinoyat deb hisoblanmadi, ammo hukumat mutaassib mamlakatda vijdon erkinligini joriy etishga jur’at eta olmadi: din tanlash huquqi muddatlar va boshqa toʻsiqlar bilan cheklangan va Iosif baʼzan hatto mazhabchilarga nisbatan shafqatsiz munosabatda boʻlgan.
Imperatorning katolik cherkovining bagʻridan tashqarida boʻlgan diniy oqimlarga boʻlgan munosabatiga misol sifatida uning davrida katoliklikni majburan qabul qilish toʻxtatilgan abramitlarning hikoyasini keltirish mumkin.
== Dehqon islohoti ==
[[Fayl:Joseph_II_is_plowing.jpg|left|thumb| Iosif II Slavikovitseda omoch bilan shudgor qilmoqda (1769-yil)]]
Oʻrta asrlarning yana bir merosi — feodalizm bilan ham xuddi shunday qattiq kurash avj oldi. Magnatlarning imtiyozlarini yoʻq qilib, barcha fuqarolarning qonun oldida tengligini oʻrnatgan Iosif zodagonlarni faqat xizmat koʻrsatish sinfi deb tan oldi va byurokratiya safiga raznochinlarningning kirib kelishiga yoʻl qoʻydi. Iosif Bogemiyada ([[1781|1781- yil]] [[1-noyabr]]), keyin esa boshqa viloyatlarda krepostnoylikni bekor qildi va dehqonlar ulushini sotib olishni ragʻbatlantirdi. Qishloq aholisining farovonligini oshirish haqida qaygʻurib, u [[1786|1786- yil]] [[20-aprel|20- aprelda]] patent bilan eʼlon qilingan yagona er soligʻini oʻrnatmoqchi edi, lekin u bu niyatini amalga oshirish niyatida emas edi. Uning siyosati umumiy norozilik uygʻotdi va unga duch kelgan qarshilik tufayli parchalanib ketdi. Feodallar va din arboblari islohotlarga har tomonlama toʻsqinlik qildilar, garchi Rim papasi Piy VI imperatorning yangicha ishtiyoqini sovitish umidida Venaga behuda safar qilgan boʻlsa-da, ruhoniylarning har kungi qarshiliklari natijasiz qolmadi. Jamiyatning barcha jabhalari qatʼiy, qattiq va baʼzan bemaʼni tartibga solish, ibodat va dafn marosimlaridan tortib, korset kiyishgacha boʻlgan hayotning barcha koʻrinishlariga byurokratik aralashuv maniyasi bilan ogʻirlashdi. Ayniqsa, u reaktsiyaga qarshi kurashgan ijtimoiy elementlarning sabrsizligi aniqlanganda, masalan, [[Transilvaniya|Transilvaniyaning]] valash dehqonlari ([[1784]]-yil) gʻazablanganida, Iosifningning pozitsiyasi ayniqsa qiyin edi. Iosifningning muvaffaqiyatsizligi sabablarini markazlashtirish, [[Nemis tili|nemis tilini]] joriy etish, viloyat erkinliklarini yoʻq qilish va vayronalarni almashtirishdan iborat boʻlgan Gabsburglarning anʼanaviy siyosatini keskin va qaytarib boʻlmaydigan tarzda yakunlashga urinishda izlash kerak.
== Tashqi siyosat ==
[[Fayl:Uničov,_Josef_II_statue.jpg|thumb| Pejovdagi yodgorlik ([[Chexiya]])]]
Iosif butun eʼtiborini ichki ishlarga qarata olmadi, chunki u doimo xalqaro muammolarga aralashib turardi. Er sotib olish rejalari bilan band boʻlib, u qoʻshnilarini, asosan, Avstriyaning eski raqibi, Prussiya qirolini taʼqib qildi. Germaniya imperiyasida uning ustunligini taʼminlaydigan [[Bavariya|Bavariyaning]] qoʻshilishi Avstriya uchun ayniqsa foydali boʻldi. Mariya Tereza davrida bu maʼnoda muvaffaqiyatsiz urinishdan soʻng (qarang:Bavariya vorisligi urushi), Iosif 1780-yillarning 2-yarmida Avstriya Niderlandiyasidan voz kechib, oʻz maqsadiga erishishga umid qildi; lekin uning xurujlari va mayda mulkdorlarga nisbatan tantanali ravishda muomalasi unga qarshi Germaniya knyazlari ittifoqi toʻpladi, uning boshida [[Fridrix II]] boʻldi, shuning uchun rejalashtirilgan korxonani tark etishga toʻgʻri keldi. [[Shelda|Sheldt]] daryosida navigatsiya tufayli Jozefning [[Gollandiya (tarixiy davlat)|Gollandiya]] bilan toʻqnashuvi ham xuddi shunday baxtsiz edi.
Prussiya va Turkiyaga qarshi boʻlgan Avstriya [[Fransiya]] bilan mudofaa ittifoqini saqlab qoldi va Dunay knyazliklarini Rossiya taʼsiridan chiqarishga harakat qilgan boʻlsa-da, Rossiyaga doʻstona munosabatda boʻldi.
== Muvaffaqiyatsiz urush va oʻlim ==
[[Fayl:Ducat_d'or_à_l'effigie_de_Joseph_II,_1787.jpg|thumb| Iosif II dukati, 1787-yil]]
[[Yekaterina II Alekseyevna|Yekaterina II ning]] shaxsiy doʻsti va gʻayratli ittifoqchisi boʻlgan Iosif Turkiyaning boʻlinishiga umid qilib, Rossiya bilan ittifoq tuzishdan koʻp narsa kutgan edi. [[Rus-turk urushlari|Rus-turk urushlari (1787-1792-yillar)]] boshlanganda, Iosif gʻalabalar shon-sharafi bilan parchalangan hokimiyatini tiklashga umid qilib, oʻzini Rossiyaning ittifoqchisining yordamchi roli bilan cheklab qoʻymadi, balki [[Avstriya-Turkiya urushlari]] boshlab, barcha kuchlarini turklarga qarshi harakatga keltirdi va oʻzi qoʻshin boshligʻi boʻldi. Uning uchun bu halokatli qaror harbiy ishlarga boʻlgan muhabbat mevasi boʻlib, tashqi siyosatga boʻlgan ishtiyoq bilan birga tinimsiz islohotchi shaxsidagi asosiy ziddiyat edi. Dastlab, Avstriya qoʻshinlari gʻalaba qozonishdi: feldmarshal Ernst Gideon fon Laudon turklarni Banatdan haydab, [[Belgrad|Belgradni]] egallashga muvaffaq boʻldi, Koburg shahzodazi Valaxiyani egallab, [[Buxarest|Buxarestga]] kirdi. Biroq, tez orada harbiy muvaffaqiyatsizliklar va sil kasalligini kuchaytiradigan oʻlik isitma uni Venaga qaytishga majbur qildi.
Graf Falkenshteyn nomi bilan Rossiyaga ikkinchi safari paytida, [[Belgiya|Belgiyada]] [[Buyuk fransuz inqilobi|paydo boʻlgan fransuz inqilobi]] voqealariga parallel ravishda boshlangan tartibsizliklar haqidagi xabar Iosif IIni hayratda qoldirdi. Keyinchalik Brabant inqilobiga aylangan bu tartibsizliklar Iosif II ning xalqning diniy eʼtiqodlariga zid boʻlgan va tarixiy erkinliklarni (jumladan, Baxtli kirish xartiyasini) bekor qilishga va mintaqadagi institutlarni butunlay yoʻq qilishga qaratilgan islohotlari tufayli yuzaga keldi., bu yaqin vaqtgacha, xuddi narsa kabi, boshqa mamlakatga almashtirilishi kerak edi. Feodallar va din arboblari demokratik elementlardan yordam topdilar va na harbiy kuch, na papaning itoatkorona vaʼz qilishi, na hukumatning tantanali yondoshuvlari Belgiyaning toʻliq agʻdarilishiga toʻsqinlik qildi. [[1789|1789- yil]] [[26-oktyabr|26- oktyabrda]] Avstriya armiyasi isyonkor [[Brussel (shahar)|Bryusseldan]] chiqib ketdi. Belgiya Qo`shma Shtatlari mustaqil davlati tashkil topdi, uni Fransiya qoʻllab-quvvatladi.
Xuddi shu sabablarga koʻra va shu bilan birga, [[Vengriya|Vengriyada]] ishlar dahshatli tus oldi, u yerda Iosifning birlashish siyosati tarixiy erkinliklarni oyoq osti qildi, [[Nemis tili|nemis tilini]] keskin va zoʻrlik bilan kiritdi va magnatlar erni [[Fiziokratizm|fiziokratiya asosida]] joriy etishga shoshilinch tayyorgarlikdan qoʻrqib ketishdi.
Imperator oʻz mavqeining umidsizligini koʻrib, dehqon islohoti va diniy bagʻrikenglik toʻgʻrisidagi qonundan tashqari barcha buyruqlarni bekor qildi. Oʻlim toʻshagida, ogʻir azoblarga qaramay, imperator Iosif oxirgi kungacha davlat ishlari bilan shugʻullanishda davom etdi va [[1790|1790- yil]] [[20-fevral|20- fevralda]] katta hurmat va qatʼiyat bilan vafot etdi.
Iosif II vafot etganida toʻgʻridan-toʻgʻri merosxoʻrlari yoʻq edi, shuning uchun uning ukasi Leopold II uning vorisi boʻldi va ikkinchisining qisqa hukmronligidan keyin jiyani [[Frans I|Frans II]] egalladi.
== Mukofotlar ==
* [[Oltin moʻyna ordeni|"Oltin jun" ordeni]] (1780-yildan grossmeyster)
* Mariya Tereza harbiy ordeni (1780-yildan grossmeyster)
* Avliyo Stiven Qirollik Vengriya ordeni (1764-yildan Buyuk Ritsar, 1780-yildan Buyuk Usta) .
== Kinodagi tasvir ==
* " Amadeus " (1984-yil), imperator rolini amerikalik aktyor [[Jeffrey Jones|Jefri Jons]] ijro etgan.
== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
== Adabiyot ==
{{Refbegin|2}}
* Biles, Derek. Iosif II, tom 1: V teni Marii Terezii, 1741—1780, (1987)
* Biles, Derek. Iosif II tom 2: protiv mira, 1780—1790 (2009)
* Biles, Derek. „Lojniy Iosif II“, Istoricheskiy jurnal, 18 (1975), 467-95 v JSTOR
* Biles, Derek. Prosveщenie i reforma v Yevrope vosemnadsatogo veka. (2005), 326 s.
* Biles, Derek. Prosveщenie i reforma v Yevrope vosemnadsatogo veka (2005), viderjka iz 256pp i tekstoviy poisk
* Bernard, Pol P. Predeli Prosveщeniya: Iosif II i Zakon (1979)
* Blanning, TCW Iosif II (1994), 228 pp; korotkaya nauchnaya biografiya
* Blanning, TCW Iosif II i Prosveщyonniy despotizm (1984)
* Yarkiy, Djeyms Frank. Iosif II (1897), 222 pp
* Dikson, PGM „Izmenenie Iosifa II v avstriyskoy serkvi“, The Historical Journal , Vol. 36, № 1. (Mart, 1993), str. 89-114.
* Xenderson, Nikolas. „Iosif II“, „ Istoriya segodnya“ , 1991 god 41 (mart): str. 21-27. ISSN 0018-2753
* Matsek, Bernxard A. Die Kroenung Josephs II. v Frankfurte-na-Mayne Logistisches Meisterwerk, zeremonielle Glanzleistung und Kulturgueter fuer die Ewigkeit (2010) ISBN 978-3-631-60849-4.
* Makxyu, Djeyms T. „Posledniy iz prosveщyonnix despotov: sravnenie prezidenta Mixaila Gorbachyova i imperatora Iosifa II“. Jurnal sotsialnix nauk, 1995 g. 32 (1): str. 69-85. ISSN 0362-3319
* ''[[Митрофанов, Павел Павлович|Mitrofanov P. P.]]'' Politicheskaya deyatelnost Iosifa II, eyo storonniki i eyo vragi (1780—1790). — SPb., 1907. — [2], VI, [2], 784 s.
* Paduver, Saul K. Revolyutsionniy imperator, Iosif Vtoroy, 1741—1790 (1934), 414 s.
* Szabo, Franz AJ „Izmenenie perspektiv na“ Revolyutsionnom imperatore ": Iosif II Biografii s 1790 goda, " Jurnal sovremennoy istorii " Mart 2011 Tom. 83, № 1, str. 111—138
* Vovk, Djastin K. (2010). V rukax sudbi: pyat tragicheskix praviteley, deti Marii Terezii . iUniverse: Bloomington, Ind. ISBN 978-1-4502-0081-3.
* Uilson, Piter N. Absolyutizm v Tsentralnoy Yevrope (2000).
* Hock. Der Oesterreichische Staatsrath. Vena: 1879;
* Sbornik Onkena. Berlin. Vip. 57, 63, 83;
* Wendrinsky. Joseph II. Vena, 1880;
* Ranke. Die Deutschen Mächte und der Fürstenbund;
* Grosshoffinger. Joseph II. Leypsig: 1865;
* prof. Trachevskiy. Soyuz knyazey;
* ''Sokolov P. S.'' Tserkovnaya reforma imperatora Iosifa II — Saratov, 1892. — [2], VI, XXXVIII, 393 s.
* ''Petrova M. A.'' Yekaterina II i Iosif II: Formirovanie rossiysko-avstriyskogo soyuza: 1780—1790. — M.: Nauka, 2011. — 419 s. — 1000 ekz. — ISBN 978-5-02-036720-3
{{Refend}}
== Havolalar ==
* [http://www.krugosvet.ru/articles/48/1004832/1004832a1.htm Iosif II] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081211013817/http://www.krugosvet.ru/articles/48/1004832/1004832a1.htm |date=2008-12-11 }} dunyo boʻylab
* ''Nassau-Siegen C.'' ''-G.'' [http://memoirs.ru/texts/Nassau_RS93T80N11.htm Qrimdagi imperator Ketrin II. 1787. Kundalik va yozishmalardan parchalar] / Tarjima va nashr. V. V. T. // Rus antik davri, 1893. — T. 80. — No 11. — S. 283-299.
* ''Nassau-Siegen C.'' ''-G.'' [http://www.memoirs.ru/rarhtml/Nassau_IV93_9.htm Ketrin II ning Qrimga qilgan sayohati guvohi. Ekstrakt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130221013849/http://www.memoirs.ru/rarhtml/Nassau_IV93_9.htm |date=2013-02-21 }} . // Tarixiy xabarnoma, 1893. — T. 53. — No 9. — S. 819-821.
* ''Nolken Yu. F. fon'' . [http://memoirs.ru/texts/Nolken_RS83_11.htm Joʻnatmalar] Arxivnaya kopiya . / Pub. va sharh. Ya. K. Grota // Rus antik, 1883. — T. 40. — No 11. — S. 309-328. — Sarlavha ostida: Rossiya imperatori Iosif II. Shvetsiya elchisi Nolkenning joʻnatmalari.
* ''Passek P. B.'' [http://memoirs.ru/texts/PassekRS1882.htm P. A. Rumyantsevga 1780 yil 14 maydagi maktub.] / Communication Arxivnaya kopiya . I. M. Sudienko // Rus antik, 1882. — T. 33. — No 1. — B. 189-190; (Ilova: Roʻyxatdan oʻting, oldin graf Falkenshteyn uchun tunash uchun tayinlangan stantsiyalarda qancha taʼminot saqlangan).
* A. O. Iosif II, Germaniya-Rim imperatori / / Brokxaus va Efronning entsiklopedik lugʻati : 86 tonnada (82 tonna va 4 ta qoʻshimcha). — Sankt-Peterburg., 1890-1907.
[[Turkum:Oltin moʻyna ordeni sohiblari]]
[[Turkum:1790-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:20-fevralda vafot etganlar]]
[[Turkum:Venada tugʻilganlar]]
[[Turkum:1741-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:13-martda tugʻilganlar]]
shptmq90yl9ak12lghyuu43etwhj3h5
Lesli Odom Jr.
0
970294
5995850
5917288
2026-04-14T09:09:43Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995850
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi}}
| ismi = Leslie Odom Jr.
| tasvir = Leslie Odom Jr. Philanthropy Summit 2016 02.30 (cropped).jpg
| izoh = Odom Jr. in 2016
| tavallud_paytidagi_ismi = Leslie Lloyd Odom Jr.
| tavallud_sanasi = {{birth date and age|1981|8|6}}
| tavallud_joyi = [[New York City]], [[U.S.]]
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| taʼlimi = [[Carnegie Mellon University]] ([[Bachelor of Fine Arts|BFA]])
| kasbi = Aktyor, qo'shiqchi
| faoliyat_yillari = 1998-yildan hozirgacha
| turmush_oʻrtogʻi = {{|[[Nicolette Robinson]]|2012}}
| bolalari = 2 nafar
[[Category:Articles with hCards]]
'''Lesli Lloyd Odom Jr''' 1981-yil 6-avgustda tug'ilgan bo'lib, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[aktyor]] va [[qo'shiqchi]]. U 1998 yilda Brodveyda aktyorlik debyutini qildi va birinchi marta ''Gamilton'' musiqiy filmidagi Aaron Burr obrazi uchun e'tirofga sazovor bo'ldi, bu unga musiqiy filmdagi eng yaxshi aktyor uchun Toni mukofotini va o'sha yili eng yaxshi musiqali teatr albomi uchun [[Grammy]] mukofotini qo'lga kiritdi.
Odom hozirda Apple TV+ animatsion musiqiy-komediya seriali ''Central Parkda Ouen Tillerman obrazini ijro etadi,'' buning uchun u 2020-yilda Primetime [[Emmy]] mukofotiga nomzod bo'lgan. Odom 4 ta albom chiqardi:
1. ''Leslie Odom Jr.'' (2014-yilda)
2. ''Simply Christmas'' (2016-yilda)
''3. Mr'' (2019-yilda)
4. ''The Rojdestvo albomi'' (2020-yilda)
Bundan tashqari, u oʻzining ''“Failing Up”'' avtobiografiyasini 2018-yilda chiqardi Odom 2023 yilda ''Purlie Victoriousda'' Broadwayga qaytishni rejalashtirmoqda<ref>[https://deadline.com/2023/06/purlie-victorious-broadway-leslie-odom-jr-preview-date-cast-1235417759/ '"Deadline'' Odom Leads Purlie'']accessed 06/18/2023</ref>.
== Karyera ==
Odom Freedom teatrida ishtirok etdi, u yerda teatrni o'rgandi, shu bilan birga musiqiy filmlarda ijro etdi. Keyin kollejda musiqali teatr bo‘yicha o‘qishni davom ettirdi. 17 yoshida u o'zining Brodveydagi debyutini ''Ijaradagi'' Pol sifatida qildi. 2001-yilda u ''Dreamgirlsning'' bir kechalik Broadway konsert versiyasi ansamblida paydo bo'ldi.
U ko'p vaqtini Los-Anjelesda teatrda o'tkazdi, shuningdek, 2012-yilda Brodveyga ko'chib o'tdi, u bilan Isayah Sturdevant rolini ijro etdi. Ko'p o'tmay shou yopilgach, u Nyu-York shahriga ko'chib o'tdi.
''Venetsiyadagi'' "Off-Broadway" va ''"Witness Uganda"'' filmlarida (bir qancha vaqt o'tib esa ''"Invisible Thread'' " deb nomlangan) A.R.T va ustaxonalarda rol o'ynaganidan keyin, Odom Encores filmida [[Lin-Manuel Miranda]] bilan birgalikda ishlagan . ''Shomil, Shomilni markazdan tashqari ishlab chiqarish.'' ''.'' ''.'' ''Bom!'' , Maykl rolini o'ynaydi. Odom shu bilan birga, 2015-yilda Amerika Aktyorlar Jamg'armasining ''"Bombshell"'' ning bir kechalik xayriya konsertida Nat King Koul rolini namoyish qiladi.
[[Fayl:Leslie_Odom,_Jr.,_in_Hamilton_costume,_July_2015.jpg|thumb| 2015 yilda ''Gamiltondagi'' Odom]]
== Shaxsiy hayoti ==
Odom 2012-yil 1-dekabrdan buyon aktrisa Nikolette Kloe Robinson bilan turmush qurgan. Ularning 2017-yil aprel oyida tug‘ilgan qizi va 2021-yilning mart oyida tug‘ilgan o‘g‘il farzandi bor.
Odom va uning turmush o'rtog'i 2008-yilda tanishgan va Los-Anjelesdagi tanlovda qatnashgan, u paytda Robinson talaba edi . U kutilmaganda ketgan aktyorning o‘rnini egallaganidan so'ng ishqiy munosabatlar yuzaga kelgan.
== Yana qarang ==
* [[Akademiya mukofotiga nomzod bo'lgan aktyorlar ro'yxati]]
* [[Qora tanlilar Akademiyasi mukofoti g'oliblari va nomzodlari ro'yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar|refs=<ref name=ActorsFund>{{cite web |title=Bombshell Benefit Concert Raises More Than $800,000 for The Actors Fund |url=http://www.actorsfund.org/about-us/news/bombshell-benefit-concert-raises-more-800000-actors-fund |website=Actors Fund |date=February 16, 2016 |access-date=October 28, 2016 }}{{Oʻlikhavola|date=mart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
<ref name=CBS2016>{{cite news |title=Leslie Odom Jr. to leave ''Hamilton'' in July |date=June 20, 2016 |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.cbsnews.com:80/news/leslie-odom-jr-to-leave-hamilton-in-july/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822184212/http://www.cbsnews.com/news/leslie-odom-jr-to-leave-hamilton-in-july/ |archive-date=August 22, 2016 |access-date=February 26, 2020 }}</ref>
<ref name=Elle2016>{{cite journal |title=Listen to the Stars of ''Hamilton'' Cover Selena Gomez's 'Good for You' |first=Alyssa |last=Bailey |journal=[[Elle (magazine)|Elle]] |date=February 12, 2016 |url=http://www.elle.com/culture/music/news/a34033/stars-of-hamilton-cover-selena-gomez-good-for-you/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102153646/http://www.elle.com/culture/music/news/a34033/stars-of-hamilton-cover-selena-gomez-good-for-you/ |archive-date=January 2, 2018 }}</ref>
<ref name=Fleming2016>{{cite web |last=Fleming |first=Mike Jr. |title=Johnny Depp To Star in ''Murder on the Orient Express'' At Fox |url=https://deadline.com/2016/09/johnny-depp-murder-on-the-orient-express-at-fox-1201828368/ |website=[[Deadline Hollywood]]|date=September 29, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171116074441/http://deadline.com/2016/09/johnny-depp-murder-on-the-orient-express-at-fox-1201828368/ |archive-date=November 16, 2017 }}</ref>
<ref name=Gans2018>{{cite web |title=''Hamilton'' Tony Winner Leslie Odom Jr. Will Sing at the Super Bowl |first=Andrew |last=Gans |date=January 13, 2018 |website=[[Playbill (magazine)|Playbill]] |url=http://www.playbill.com/article/hamilton-tony-winner-leslie-odom-jr-will-sing-at-the-super-bowl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114090406/http://www.playbill.com/article/hamilton-tony-winner-leslie-odom-jr-will-sing-at-the-super-bowl |archive-date=January 14, 2018 }}</ref>
<ref name=Gray2013>{{cite news |first=Ellen |last=Gray |date=March 19, 2013 |title=Local actor gets his ''Smash'' close-up |newspaper=[[Philadelphia Daily News]] |url=http://www.philly.com/philly/columnists/ellen_gray/20130319_Local_actor_gets_his__Smash__close-up.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822180650/http://www.philly.com/philly/columnists/ellen_gray/20130319_Local_actor_gets_his__Smash__close-up.html |archive-date=August 22, 2017 }}</ref>
<!--<ref name=Hart2018>{{cite magazine |last=Hart |first=Sarah Grace |title=Broadway's ''Waitress'' Casts Nicolette Robinson in the Lead Role of Jenna |date=July 26, 2018 |journal=[[Teen Vogue]] |url=https://www.teenvogue.com/story/broadways-waitress-casts-nicolette-robinson-in-the-lead-role-of-jenna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210203510/https://www.teenvogue.com/story/broadways-waitress-casts-nicolette-robinson-in-the-lead-role-of-jenna |archive-date=February 10, 2020 }}</ref> -->
<ref name=Lee2016>{{cite web |title=''Hamilton''{{'}}s Leslie Odom Jr. Talks Jazz Album, Residency Dreams and Potentially Playing Aaron Burr Again (Q&A) |date=June 30, 2016 |first=Ashley |last=Lee |work=[[The Hollywood Reporter]] |url=https://www.hollywoodreporter.com:80/news/leslie-odom-jr-jazz-album-907407 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170214164224/http://www.hollywoodreporter.com/news/leslie-odom-jr-jazz-album-907407 |archive-date=February 14, 2017 |access-date=February 26, 2020 }}</ref>
<ref name=Paulson2016>{{cite news |title=Leslie Odom Jr. to Leave ''Hamilton'' on July 9 |last=Paulson |first=Michael |date=June 19, 2016 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2016/06/20/theater/leslie-odom-jr-leaving-hamilton.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171226170704/https://www.nytimes.com/2016/06/20/theater/leslie-odom-jr-leaving-hamilton.html?pagewanted=all |archive-date=December 26, 2017 }}</ref>
<ref name=Playbill-bio>{{cite web |title=Vault: Leslie Odom Jr. |website=[[Playbill (magazine)|Playbill]] |url=http://www.playbill.com/person/leslie-odom-jr-vault-0000122240 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171031172101/http://www.playbill.com/person/leslie-odom-jr-vault-0000122240 |archive-date=October 31, 2017 }}</ref>
<ref name=Playbill2015>{{cite web |title=How ''Hamilton''{{'}}s Leslie Odom Jr. Took His Shot With Nicolette Robinson |first=Whitney |last=Spaner |website=[[Playbill (magazine)|Playbill]] |date=December 15, 2015 |url=http://www.playbill.com/article/a-fine-showmance-how-hamilton-star-leslie-odom-jr-took-his-shot-with-invisible-threads-nicolette-robinson-com-375436 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170617080405/http://www.playbill.com/article/a-fine-showmance-how-hamilton-star-leslie-odom-jr-took-his-shot-with-invisible-threads-nicolette-robinson-com-375436 |archive-date=June 17, 2017 |access-date=May 23, 2016 }}</ref>
<ref name=Playbill2017>{{cite web |first=Ruthie |last=Fierberg |date=April 25, 2017 |title=''Hamilton''{{'}}s Leslie Odom Jr. and Wife Nicolette Robinson Welcome a Baby Girl |website=[[Playbill (magazine)|Playbill]] |url=http://www.playbill.com/article/hamiltons-leslie-odom-jr-and-wife-nicolette-robinson-welcome-a-baby-girl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621124512/http://www.playbill.com/article/hamiltons-leslie-odom-jr-and-wife-nicolette-robinson-welcome-a-baby-girl |archive-date=June 21, 2017 }}</ref>
<ref name=Roa2017>{{cite news |first=Ray |last=Roa |title=Interview: Song and dance man — ''Hamilton'' star Leslie Odom Jr. breaks out with an album and tour |date=June 20, 2017 |newspaper=[[Creative Loafing]] |url=http://www.cltampa.com/music/interviews/article/20865285/interview-song-and-dance-man-hamilton-star-leslie-odom-jr-breaks-out-with-an-album-and-tour |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920204754/http://www.cltampa.com/music/interviews/article/20865285/interview-song-and-dance-man-hamilton-star-leslie-odom-jr-breaks-out-with-an-album-and-tour |archive-date=September 20, 2017 }}</ref>
<ref name=Snyder2017>{{cite magazine |title=Leslie Odom Jr. Talks His New Christmas Album, Life After ''Hamilton'' & More |date=October 27, 2017 |first=Diane |last=Snyder |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |url=https://www.billboard.com/articles/news/broadway/8014851/leslie-odom-jr-interview-new-christmas-album-hamilton |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228162803/https://www.billboard.com/articles/news/broadway/8014851/leslie-odom-jr-interview-new-christmas-album-hamilton |archive-date=December 28, 2017 }}</ref>
<ref name=Whelan2015>{{cite news|first=Aubrey|last=Whelan|date=December 28, 2015|title=Leslie Odom Jr.: Being Burr in ''Hamilton'' like falling in love|newspaper=[[Philadelphia Inquirer]]|url=http://articles.philly.com/2015-12-28/news/69337081_1_east-oak-lane-alvin-ailey-audition|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117193535/http://articles.philly.com/2015-12-28/news/69337081_1_east-oak-lane-alvin-ailey-audition|archive-date=January 17, 2016}}</ref>
<ref name=ibdbcite>{{IBDB name|491741}}.</ref>
<!-- not used <ref name=imdb>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm1502434/awards |title=Leslie Odom Jr. |website=IMDb |access-date=April 1, 2017}}</ref>-->
<ref name=nationwide>{{cite web|title=About Nationwide Insurance TV Commercial, 'Songs for All Your Sides' ft. Leslie Odom Jr.|website=iSpot.tv Real-time TV Ad Analytics|author=iSpot.tv|year=2016|url=https://www.ispot.tv/ad/AuKi/nationwide-insurance-songs-for-all-your-sides-ft-leslie-odom-jr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212164409/https://www.ispot.tv/ad/AuKi/nationwide-insurance-songs-for-all-your-sides-ft-leslie-odom-jr|archive-date=February 12, 2017}}</ref>
<ref name=nationwide2>{{cite web|url=https://www.nationwide.com/about-us/songs-odom-ad.jsp|title=Leslie Odom Jr., Song For All Your Sides|author=Nationwide Mutual Insurance Company|year=2016|website=Nationwide {{!}} Newsroom {{!}} Ads|access-date=February 12, 2017}}</ref>
<ref name=USNews>{{cite journal|title=Former ''Hamilton'' Star Leslie Odom Jr. Has a Book Deal|date=June 9, 2017|journal=U.S. News & World Report|url=https://www.usnews.com/news/entertainment/articles/2017-06-09/former-hamilton-star-leslie-odom-jr-has-a-book-deal|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209193223/https://www.usnews.com/news/entertainment/articles/2017-06-09/former-hamilton-star-leslie-odom-jr-has-a-book-deal|archive-date=February 9, 2018|via=Associated Press}}</ref>
<ref name=GansBook>{{cite web|title=''Hamilton'' Tony Winner Leslie Odom Jr. Penning Inspirational Book|first=Andrew|last=Gans|date=June 9, 2017|website=[[Playbill (magazine)|Playbill]]|url=http://www.playbill.com/article/hamilton-tony-winner-leslie-odom-jr-penning-inspirational-book|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915213759/http://www.playbill.com/article/hamilton-tony-winner-leslie-odom-jr-penning-inspirational-book|archive-date=September 15, 2017}}</ref>}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://www.leslieodomjr.com/}}
* {{Twitter|leslieodomjr|Leslie Odom Jr.}}
* {{YouTube|Leslie Odom Jr.|channel=UCIiBME0nYQCeoxi7TbYlCbA}}
* {{Instagram|leslieodomjr|Leslie Odom Jr.}}
* {{Facebook|TheLeslieOdomJr|Leslie Odom Jr.}}
* {{IMDbda kishi|1502434}}
* Leslie Odom Jr. at the Internet Broadway Database
* Leslie Odom Jr. at the Internet Off-Broadway Database
* {{Discogsda artist|Leslie Odom}}
[[Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari]]
[[Turkum:Amerikalik erkak ovoz aktyorlari]]
[[Turkum:Amerikalik erkak televideniye aktyorlari]]
[[Turkum:Amerikalik erkak qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:Afroamerikalik erkak qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:Afroamerikalik erkak aktyorlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1981-yilda tugʻilganlar]]
7jukrrgzp1buomxgq0gb2tdt9uitffl
5995851
5995850
2026-04-14T09:09:55Z
KWiki78
246724
5995851
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi}}
| ismi = Leslie Odom Jr.
| tasvir = Leslie Odom Jr. Philanthropy Summit 2016 02.30 (cropped).jpg
| izoh = Odom Jr. in 2016
| tavallud_paytidagi_ismi = Leslie Lloyd Odom Jr.
| tavallud_sanasi = {{birth date and age|1981|8|6}}
| tavallud_joyi = [[New York City]], [[U.S.]]
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| taʼlimi = [[Carnegie Mellon University]] ([[Bachelor of Fine Arts|BFA]])
| kasbi = Aktyor, qo'shiqchi
| faoliyat_yillari = 1998-yildan hozirgacha
| turmush_oʻrtogʻi = {{|[[Nicolette Robinson]]|2012}}
| bolalari = 2 nafar
[[Category:Articles with hCards]]
'''Lesli Lloyd Odom Jr''' – 1981-yil 6-avgustda tug'ilgan bo'lib, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[aktyor]] va [[qo'shiqchi]]. U 1998 yilda Brodveyda aktyorlik debyutini qildi va birinchi marta ''Gamilton'' musiqiy filmidagi Aaron Burr obrazi uchun e'tirofga sazovor bo'ldi, bu unga musiqiy filmdagi eng yaxshi aktyor uchun Toni mukofotini va o'sha yili eng yaxshi musiqali teatr albomi uchun [[Grammy]] mukofotini qo'lga kiritdi.
Odom hozirda Apple TV+ animatsion musiqiy-komediya seriali ''Central Parkda Ouen Tillerman obrazini ijro etadi,'' buning uchun u 2020-yilda Primetime [[Emmy]] mukofotiga nomzod bo'lgan. Odom 4 ta albom chiqardi:
1. ''Leslie Odom Jr.'' (2014-yilda)
2. ''Simply Christmas'' (2016-yilda)
''3. Mr'' (2019-yilda)
4. ''The Rojdestvo albomi'' (2020-yilda)
Bundan tashqari, u oʻzining ''“Failing Up”'' avtobiografiyasini 2018-yilda chiqardi Odom 2023 yilda ''Purlie Victoriousda'' Broadwayga qaytishni rejalashtirmoqda<ref>[https://deadline.com/2023/06/purlie-victorious-broadway-leslie-odom-jr-preview-date-cast-1235417759/ '"Deadline'' Odom Leads Purlie'']accessed 06/18/2023</ref>.
== Karyera ==
Odom Freedom teatrida ishtirok etdi, u yerda teatrni o'rgandi, shu bilan birga musiqiy filmlarda ijro etdi. Keyin kollejda musiqali teatr bo‘yicha o‘qishni davom ettirdi. 17 yoshida u o'zining Brodveydagi debyutini ''Ijaradagi'' Pol sifatida qildi. 2001-yilda u ''Dreamgirlsning'' bir kechalik Broadway konsert versiyasi ansamblida paydo bo'ldi.
U ko'p vaqtini Los-Anjelesda teatrda o'tkazdi, shuningdek, 2012-yilda Brodveyga ko'chib o'tdi, u bilan Isayah Sturdevant rolini ijro etdi. Ko'p o'tmay shou yopilgach, u Nyu-York shahriga ko'chib o'tdi.
''Venetsiyadagi'' "Off-Broadway" va ''"Witness Uganda"'' filmlarida (bir qancha vaqt o'tib esa ''"Invisible Thread'' " deb nomlangan) A.R.T va ustaxonalarda rol o'ynaganidan keyin, Odom Encores filmida [[Lin-Manuel Miranda]] bilan birgalikda ishlagan . ''Shomil, Shomilni markazdan tashqari ishlab chiqarish.'' ''.'' ''.'' ''Bom!'' , Maykl rolini o'ynaydi. Odom shu bilan birga, 2015-yilda Amerika Aktyorlar Jamg'armasining ''"Bombshell"'' ning bir kechalik xayriya konsertida Nat King Koul rolini namoyish qiladi.
[[Fayl:Leslie_Odom,_Jr.,_in_Hamilton_costume,_July_2015.jpg|thumb| 2015 yilda ''Gamiltondagi'' Odom]]
== Shaxsiy hayoti ==
Odom 2012-yil 1-dekabrdan buyon aktrisa Nikolette Kloe Robinson bilan turmush qurgan. Ularning 2017-yil aprel oyida tug‘ilgan qizi va 2021-yilning mart oyida tug‘ilgan o‘g‘il farzandi bor.
Odom va uning turmush o'rtog'i 2008-yilda tanishgan va Los-Anjelesdagi tanlovda qatnashgan, u paytda Robinson talaba edi . U kutilmaganda ketgan aktyorning o‘rnini egallaganidan so'ng ishqiy munosabatlar yuzaga kelgan.
== Yana qarang ==
* [[Akademiya mukofotiga nomzod bo'lgan aktyorlar ro'yxati]]
* [[Qora tanlilar Akademiyasi mukofoti g'oliblari va nomzodlari ro'yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar|refs=<ref name=ActorsFund>{{cite web |title=Bombshell Benefit Concert Raises More Than $800,000 for The Actors Fund |url=http://www.actorsfund.org/about-us/news/bombshell-benefit-concert-raises-more-800000-actors-fund |website=Actors Fund |date=February 16, 2016 |access-date=October 28, 2016 }}{{Oʻlikhavola|date=mart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
<ref name=CBS2016>{{cite news |title=Leslie Odom Jr. to leave ''Hamilton'' in July |date=June 20, 2016 |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.cbsnews.com:80/news/leslie-odom-jr-to-leave-hamilton-in-july/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160822184212/http://www.cbsnews.com/news/leslie-odom-jr-to-leave-hamilton-in-july/ |archive-date=August 22, 2016 |access-date=February 26, 2020 }}</ref>
<ref name=Elle2016>{{cite journal |title=Listen to the Stars of ''Hamilton'' Cover Selena Gomez's 'Good for You' |first=Alyssa |last=Bailey |journal=[[Elle (magazine)|Elle]] |date=February 12, 2016 |url=http://www.elle.com/culture/music/news/a34033/stars-of-hamilton-cover-selena-gomez-good-for-you/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180102153646/http://www.elle.com/culture/music/news/a34033/stars-of-hamilton-cover-selena-gomez-good-for-you/ |archive-date=January 2, 2018 }}</ref>
<ref name=Fleming2016>{{cite web |last=Fleming |first=Mike Jr. |title=Johnny Depp To Star in ''Murder on the Orient Express'' At Fox |url=https://deadline.com/2016/09/johnny-depp-murder-on-the-orient-express-at-fox-1201828368/ |website=[[Deadline Hollywood]]|date=September 29, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171116074441/http://deadline.com/2016/09/johnny-depp-murder-on-the-orient-express-at-fox-1201828368/ |archive-date=November 16, 2017 }}</ref>
<ref name=Gans2018>{{cite web |title=''Hamilton'' Tony Winner Leslie Odom Jr. Will Sing at the Super Bowl |first=Andrew |last=Gans |date=January 13, 2018 |website=[[Playbill (magazine)|Playbill]] |url=http://www.playbill.com/article/hamilton-tony-winner-leslie-odom-jr-will-sing-at-the-super-bowl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114090406/http://www.playbill.com/article/hamilton-tony-winner-leslie-odom-jr-will-sing-at-the-super-bowl |archive-date=January 14, 2018 }}</ref>
<ref name=Gray2013>{{cite news |first=Ellen |last=Gray |date=March 19, 2013 |title=Local actor gets his ''Smash'' close-up |newspaper=[[Philadelphia Daily News]] |url=http://www.philly.com/philly/columnists/ellen_gray/20130319_Local_actor_gets_his__Smash__close-up.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822180650/http://www.philly.com/philly/columnists/ellen_gray/20130319_Local_actor_gets_his__Smash__close-up.html |archive-date=August 22, 2017 }}</ref>
<!--<ref name=Hart2018>{{cite magazine |last=Hart |first=Sarah Grace |title=Broadway's ''Waitress'' Casts Nicolette Robinson in the Lead Role of Jenna |date=July 26, 2018 |journal=[[Teen Vogue]] |url=https://www.teenvogue.com/story/broadways-waitress-casts-nicolette-robinson-in-the-lead-role-of-jenna |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210203510/https://www.teenvogue.com/story/broadways-waitress-casts-nicolette-robinson-in-the-lead-role-of-jenna |archive-date=February 10, 2020 }}</ref> -->
<ref name=Lee2016>{{cite web |title=''Hamilton''{{'}}s Leslie Odom Jr. Talks Jazz Album, Residency Dreams and Potentially Playing Aaron Burr Again (Q&A) |date=June 30, 2016 |first=Ashley |last=Lee |work=[[The Hollywood Reporter]] |url=https://www.hollywoodreporter.com:80/news/leslie-odom-jr-jazz-album-907407 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170214164224/http://www.hollywoodreporter.com/news/leslie-odom-jr-jazz-album-907407 |archive-date=February 14, 2017 |access-date=February 26, 2020 }}</ref>
<ref name=Paulson2016>{{cite news |title=Leslie Odom Jr. to Leave ''Hamilton'' on July 9 |last=Paulson |first=Michael |date=June 19, 2016 |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2016/06/20/theater/leslie-odom-jr-leaving-hamilton.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171226170704/https://www.nytimes.com/2016/06/20/theater/leslie-odom-jr-leaving-hamilton.html?pagewanted=all |archive-date=December 26, 2017 }}</ref>
<ref name=Playbill-bio>{{cite web |title=Vault: Leslie Odom Jr. |website=[[Playbill (magazine)|Playbill]] |url=http://www.playbill.com/person/leslie-odom-jr-vault-0000122240 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171031172101/http://www.playbill.com/person/leslie-odom-jr-vault-0000122240 |archive-date=October 31, 2017 }}</ref>
<ref name=Playbill2015>{{cite web |title=How ''Hamilton''{{'}}s Leslie Odom Jr. Took His Shot With Nicolette Robinson |first=Whitney |last=Spaner |website=[[Playbill (magazine)|Playbill]] |date=December 15, 2015 |url=http://www.playbill.com/article/a-fine-showmance-how-hamilton-star-leslie-odom-jr-took-his-shot-with-invisible-threads-nicolette-robinson-com-375436 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170617080405/http://www.playbill.com/article/a-fine-showmance-how-hamilton-star-leslie-odom-jr-took-his-shot-with-invisible-threads-nicolette-robinson-com-375436 |archive-date=June 17, 2017 |access-date=May 23, 2016 }}</ref>
<ref name=Playbill2017>{{cite web |first=Ruthie |last=Fierberg |date=April 25, 2017 |title=''Hamilton''{{'}}s Leslie Odom Jr. and Wife Nicolette Robinson Welcome a Baby Girl |website=[[Playbill (magazine)|Playbill]] |url=http://www.playbill.com/article/hamiltons-leslie-odom-jr-and-wife-nicolette-robinson-welcome-a-baby-girl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621124512/http://www.playbill.com/article/hamiltons-leslie-odom-jr-and-wife-nicolette-robinson-welcome-a-baby-girl |archive-date=June 21, 2017 }}</ref>
<ref name=Roa2017>{{cite news |first=Ray |last=Roa |title=Interview: Song and dance man — ''Hamilton'' star Leslie Odom Jr. breaks out with an album and tour |date=June 20, 2017 |newspaper=[[Creative Loafing]] |url=http://www.cltampa.com/music/interviews/article/20865285/interview-song-and-dance-man-hamilton-star-leslie-odom-jr-breaks-out-with-an-album-and-tour |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920204754/http://www.cltampa.com/music/interviews/article/20865285/interview-song-and-dance-man-hamilton-star-leslie-odom-jr-breaks-out-with-an-album-and-tour |archive-date=September 20, 2017 }}</ref>
<ref name=Snyder2017>{{cite magazine |title=Leslie Odom Jr. Talks His New Christmas Album, Life After ''Hamilton'' & More |date=October 27, 2017 |first=Diane |last=Snyder |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |url=https://www.billboard.com/articles/news/broadway/8014851/leslie-odom-jr-interview-new-christmas-album-hamilton |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228162803/https://www.billboard.com/articles/news/broadway/8014851/leslie-odom-jr-interview-new-christmas-album-hamilton |archive-date=December 28, 2017 }}</ref>
<ref name=Whelan2015>{{cite news|first=Aubrey|last=Whelan|date=December 28, 2015|title=Leslie Odom Jr.: Being Burr in ''Hamilton'' like falling in love|newspaper=[[Philadelphia Inquirer]]|url=http://articles.philly.com/2015-12-28/news/69337081_1_east-oak-lane-alvin-ailey-audition|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117193535/http://articles.philly.com/2015-12-28/news/69337081_1_east-oak-lane-alvin-ailey-audition|archive-date=January 17, 2016}}</ref>
<ref name=ibdbcite>{{IBDB name|491741}}.</ref>
<!-- not used <ref name=imdb>{{cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm1502434/awards |title=Leslie Odom Jr. |website=IMDb |access-date=April 1, 2017}}</ref>-->
<ref name=nationwide>{{cite web|title=About Nationwide Insurance TV Commercial, 'Songs for All Your Sides' ft. Leslie Odom Jr.|website=iSpot.tv Real-time TV Ad Analytics|author=iSpot.tv|year=2016|url=https://www.ispot.tv/ad/AuKi/nationwide-insurance-songs-for-all-your-sides-ft-leslie-odom-jr|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170212164409/https://www.ispot.tv/ad/AuKi/nationwide-insurance-songs-for-all-your-sides-ft-leslie-odom-jr|archive-date=February 12, 2017}}</ref>
<ref name=nationwide2>{{cite web|url=https://www.nationwide.com/about-us/songs-odom-ad.jsp|title=Leslie Odom Jr., Song For All Your Sides|author=Nationwide Mutual Insurance Company|year=2016|website=Nationwide {{!}} Newsroom {{!}} Ads|access-date=February 12, 2017}}</ref>
<ref name=USNews>{{cite journal|title=Former ''Hamilton'' Star Leslie Odom Jr. Has a Book Deal|date=June 9, 2017|journal=U.S. News & World Report|url=https://www.usnews.com/news/entertainment/articles/2017-06-09/former-hamilton-star-leslie-odom-jr-has-a-book-deal|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209193223/https://www.usnews.com/news/entertainment/articles/2017-06-09/former-hamilton-star-leslie-odom-jr-has-a-book-deal|archive-date=February 9, 2018|via=Associated Press}}</ref>
<ref name=GansBook>{{cite web|title=''Hamilton'' Tony Winner Leslie Odom Jr. Penning Inspirational Book|first=Andrew|last=Gans|date=June 9, 2017|website=[[Playbill (magazine)|Playbill]]|url=http://www.playbill.com/article/hamilton-tony-winner-leslie-odom-jr-penning-inspirational-book|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915213759/http://www.playbill.com/article/hamilton-tony-winner-leslie-odom-jr-penning-inspirational-book|archive-date=September 15, 2017}}</ref>}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://www.leslieodomjr.com/}}
* {{Twitter|leslieodomjr|Leslie Odom Jr.}}
* {{YouTube|Leslie Odom Jr.|channel=UCIiBME0nYQCeoxi7TbYlCbA}}
* {{Instagram|leslieodomjr|Leslie Odom Jr.}}
* {{Facebook|TheLeslieOdomJr|Leslie Odom Jr.}}
* {{IMDbda kishi|1502434}}
* Leslie Odom Jr. at the Internet Broadway Database
* Leslie Odom Jr. at the Internet Off-Broadway Database
* {{Discogsda artist|Leslie Odom}}
[[Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari]]
[[Turkum:Amerikalik erkak ovoz aktyorlari]]
[[Turkum:Amerikalik erkak televideniye aktyorlari]]
[[Turkum:Amerikalik erkak qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:Afroamerikalik erkak qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:Afroamerikalik erkak aktyorlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1981-yilda tugʻilganlar]]
4j3zs3evz2guqox85l3pu0koqphgm9p
Qordagi ovchilar
0
974427
5995658
5346868
2026-04-14T04:01:26Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995658
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vevent" style="width: 22em; line-height: 1.4em; text-align: left;"
! colspan="2" class="infobox-above summary" style="font-size: 125%; font-weight: bold; font-style: italic" |Qordagi ovchilar
|- class="mw-file-description" href="./File:Pieter_Bruegel_the_Elder_-_Hunters_in_the_Snow_(Winter)_-_Google_Art_Project.jpg"
| colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Pieter_Bruegel_the_Elder_-_Hunters_in_the_Snow_(Winter)_-_Google_Art_Project.jpg|350x350px]]
|- class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.65em;"
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.65em;" | Rassom
| class="infobox-data attendee" | Katta Piter Bruegel
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.65em;" | Yil
| class="infobox-data" | 1565-yil
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.65em;" |
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.65em;" | Oʻlchamlari
| class="infobox-data" | 117 sm × 162 sm (46 ichida ×
|}
'''''Qordagi ovchilar''''' ({{Lang-nl|Jagers in de Sneeuw}}), '''''Ovchilarning qaytishi''''' nomi bilan ham mashhur. 1565-yilda Katta Pieter Bruegelning yogʻochga chizgan rasmidir. Shimoliy [[Uygʻonish davri]] rasmlari qatoridagi yilning turli vaqtlarini tasvirlaydigan beshtasi hanuzgacha saqlanib qolgan asarlardan biridir. Rasm [[Avstriya]]ning [[Vena (shahar)|Vena]] shahridagi Sanʼat tarixi muzeyi kollektsiyasidan joy olgan.
== Kompozitsiya ==
Kartinada uch ovchi itlari bilan ovdan qaytayotgan qish manzarasi tasvirlangan. Bir qaraganda, ov muvaffaqiyatli oʻtmagan; ovchilar horgʻinlik bilan zoʻrgʻa qadam bosishmoqda, itlar ham charchagan koʻrinadi. Ulardan biri oʻljaning kamligini koʻrsatadigan arzimas ovlangan tulkini koʻtarib turibdi. Qorda ovchilarning oldida quyonning izlari bor, balki, ular qochib ketgan yoki ovchilar tomonidan oʻtkazib yuborilgan. Umumiy vizual taassurot tinch, sovuq, bulutli kunlardan biridir; ranglar xira oq va kulrang. Daraxtlarning barglari toʻkilgan, oʻtinlarning tutuni havoda suzib yuribdi. Tashqaridagi oʻchoqda bir necha kattalar va bola ovqat tayyorlashmoqda. Belgiya yoki Gollandiyada mavjud boʻlmagan qirrali [[Togʻ choʻqqisi|togʻ choʻqqilari]] qiziqish uygʻotadi.
Qargʻalarning qurigan daraxtlarida oʻtirgani va zagʻizgʻonning yuqorida uchib yurgani rasmda yaqqol koʻzga tashlanadi. Bruegel baʼzan qushlarning bu ikki turini yomon alomatni koʻrsatish uchun chizadi, chunki Gollandiya madaniyatida zagʻizgʻonlar Iblis bilan bogʻliq<ref>{{Kitob manbasi |year=2018 |editor=Kaschek |title=Pieter Bruegel the Elder and Religion |url=https://books.google.com/books?id=R-t5DwAAQBAJ&pg=PA265 |location=Leiden and Boston |publisher=Brill |page=265 |isbn=9789004367579 |accessdate=2 February 2021}}</ref>.
Kartinada, shuningdek, orasidan daryo oʻtgan vodiy, narigi tomonida qirrali choʻqqilar tasvirlangan. Charxpalagi qotib qolgan suv tegirmoni koʻrinadi. Uzoqda odamlar muzlagan koʻlda konkida uchayotgani, [[koptokli xokkey]] va muzli oʻyinlar <ref>{{Veb manbasi |muallif=Wolf |ism=Manfred |sana=2018-10-20 |sarlavha=Pieter Bruegel - Meister der Beobachtung |url=https://www.nachrichten.at/nachrichten/spezial/art194059,3038119 |qaralgan sana=2022-10-24 |ish=Ober Österreich Nachrichten |til=de}}</ref> oʻynayotgani tasvirlangan.
== Sharh ==
1560-yillar Niderlandiyada diniy inqilob davri boʻlgan va Bruegel mamlakat hayoti qanday vaziyatda boʻlgani yoki ular qanday boʻlishini xohlayotgani haqidagi gʻoyani tasvirlashga urinayotgan boʻlishi mumkin.
„ ''Nature''“ jurnalida sanʼatshunos Martin Kempning yozishicha, "Eski ustalar " Rojdestvo otkritkalari uchun mashhur mavzular ekanligi va "ehtimol, „dunyoviy“ mavzu ''Qordagi ovchilar'' dan koʻra mashhurroq emas . . " ligini taʼkidlaydi<ref name="kemp 2008">{{Jurnal manbasi|doi=10.1038/456876a|last=Kemp|first1=Martin|title=Looking at the face of the Earth|journal=Nature|date=December 2008|volume=456|issue=18|page=876|bibcode=2008Natur.456..876K}}</ref>.
Kartina modernist shoir Uilyam Karlos Uilyamsning „Qordagi ovchi“ [[Ekfrasis|ekfrastik]] sheʼrining mavzusidir<ref>{{Veb manbasi |muallif=Williams |ism=William Carlos |sarlavha=The Hunter in the Snow |url=http://english.emory.edu/classes/paintings%26poems/hunters.html |nashriyot=Emory University |qaralgan sana=13 December 2018 |arxivsana=2023-04-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230406004517/http://english.emory.edu/classes/paintings%26poems/hunters.html }}</ref>. ''"Qordagi ovchilar"'' kartinasidan rossiyalik rejissyor [[Andrey Tarkovski]]yning ''"Solaris"'' (1972) va ''[[Koʻzgu (film)|"Koʻzgu"]]'' (1974) filmlarida hamda Lars fon Trierning 2011-yilda suratga olingan ''"Melanxoliya"'' film epizodlarida ham foydalanilgan. U Alen Tannerning „ ''Dans la vil blanche“'' (1983) filmida ham uchraydi. 1980-yilda ''"100 buyuk kartinalar"'' teleserialining mavzusi boʻlgan.
''Yilning oylari seriyasidagi kartinalari'':
<gallery>
File:Pieter Bruegel the Elder - Hunters in the Snow (Winter) - Google Art Project.jpg|''Qordagi ovchilar'', Dekabr-Yanvar
File:Pieter Bruegel de Oude - De sombere dag (vroege voorjaar).jpg|''Bulutli kun'', Fevral–Mart
File:Pieter Bruegel the Elder - Spring, 1565 - Google Art Project.jpg|left|''Bahor'', 1565
File:Die Heuernte.jpg|''Pichan o'rimi'', Iyun–Iyul
File:Pieter Bruegel the Elder- The Harvesters - Google Art Project.jpg|''Terimchilar'', Aug–Sept
File:Pieter Bruegel (I) - The Return of the Herd (1565).jpg|''Podaning qaytishi'', Oktabr–Noyabr
</gallery>
== Manbalar ==
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}
tkxsxb7836f3kqufgbumx0u7sxwr8pl
Safura Abdullayeva
0
974911
5995662
4084541
2026-04-14T04:03:28Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995662
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Safura Abdullayeva
| tasvir =
| tasvir_eni =
| izoh =
| asl_ismi =
| tavallud_paytidagi_ismi = [[Ozarbayjon]]
| tavallud_sanasi = 1936-yil
| tavallud_joyi =
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| fuqaroligi =
| taʼlimi =
| kasbi =
| dini =
| faoliyat_yillari =
| asarlari =
| boʻyi =
| unvoni = {{Sotsialistik Mehnat Qahramoni}}
| turmush_oʻrtogʻi =
| bolalari =
| otasi =
| onasi =
| qarindoshlari =
| mukofotlari = {{Lenin ordeni}}
| veb-sayt =
| imzosi =
}}
'''Safura Seyfulla qizi Abdullayeva''' ({{Lang-az|Səfurə Seyfulla qızı Abdullayeva}}; 1936-yil Masalli tumanida tavallud topgan) – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon]] chorvachisi, [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]] (1966)<ref>{{Veb manbasi |url=https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=26400 |sarlavha=Safura Abdullayeva biografiyasi}}</ref>. SSSR Oliy Kengashi VII chaqiriq, Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi VI chaqiriq deputati.
== Hayoti va faoliyati ==
1936-yilda Ozarbayjon SSR (hozirgi [[Ozarbayjon|Ozarbayjon Respublikasi]]) Masalli viloyatida tugʻilgan. Millati ozarbayjon. 1956-yildan – kolxozchi, kolxozda sogʻinchi boʻlib ishlagan. 1964-yildan M. I. nomidagi sovxozda ishlagan (Ozarbayjon Respublikasi). 1964-yilda u [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] aʼzoligiga qabul qilindi.
1965-yilda Safura Abdullayeva faoliyat yuritgan kolxozda har bir sigirdan 3980 kilogramm sut olindi. Oʻshanda Ozarbayjonda hech kim bunday sut mahsuldorligiga erishmagan edi. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1966-yil 22-martdagi Farmoni bilan Abdullaeva Safura Seyfulla qizi chorvachilikni rivojlantirish, mahsulot yetishtirish va sut tayyorlashni koʻpaytirishda erishgan yutuqlari uchun Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni<ref>Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR „O prisvoenii zvaniya Geroya Sotsialisticheskogo Truda peredovikam jivotnovodstva Azerbaydjanskoy SSR“ ot 22 marta 1966 g. // Vedomosti Verxovnogo Soveta SSSR. – 06.04.1966. – № 14. – S. 251.</ref>, Lenin ordeni va [[„Oʻroq va Bolgʻa“ medali|Oʻroq va Bolgʻa oltin medali]] bilan mukofotlangan.
Sakkizinchi besh yillikda (1966—1970) rejani 50 tonnaga oshirib, 10 bosh sigirdan 210 tonna sut olishdi. Har yili har bir sigirdan 3000 kilogrammga yaqin sut olindi. Safura Abdullayevaning tajribasi butun sovxozda qoʻllandi. Mamlakatda Safura Abdullayeva respublikaning eng yaxshi sogʻuvchisi sifatida tilga olingan. Yangi kasb sirlarini tinimsiz egallashi unga yuqori sut mahsuldorligini oshirishda va taniqli ustasi boʻlishiga yordam beradi.
VII chaqiriq SSSR Oliy Kengashi (1966—1970)<ref>Deputati Verxovnogo Soveta SSSR. 7 soziv. Izdanie Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR. – <abbr>M.</abbr>, 1967.</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://ctcmetar.ru/stati/18807-spisok-deputatov-verhovnogo-soveta-sssr-7-go-sozyva.html |sarlavha=Список депутатов Верховного Совета СССР 7-го созыва}}</ref> va VI chaqiriq Ozarbayjon SSR Oliy Kengashi (1963—1967) deputati. XV komsomol qurultoyi delegati (1966). Safura Abdullayeva Masalli viloyatida (Ozarbayjon) yashagan.
== Mukofotlari ==
[[Lenin ordeni]] (22.03.1966)
== Manbalar ==
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
[[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Sotsialistik Mehnat Qahramonlari]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1936-yilda tugʻilganlar]]
svj5zjo0p25c6b21nvxo3s6hi6f5und
Viktor Volchak
0
983793
5995526
5811191
2026-04-13T16:46:30Z
CommonsDelinker
204
"Minsk2-18.jpg" yoʻqotildi, uni VikiOmbordan [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Minsk2-18.jpg|]] tufayli oʻchirgan edi.
5995526
wikitext
text/x-wiki
{{Olim bilgiqutisi
| ismi = Viktor Matsveyevich Volchak
| tasvir =
| tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1910|06|22}}
| tavallud_joyi = [[Krasnoyarsk oʻlkasi]], [[Rossiya imperiyasi]]
| vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1985|04|26|1910|06|22}}
| vafot_joyi =
| fuqaroligi = {{SSSR}} → {{BLR}}
| sohalari =
| ish_joylari =
| mukofotlari =
| mashhur_ishlari =
| kasbi = [[Meʼmor|arxitektor]]
| taʼlimi = [[Ilya Repin nomidagi Sankt-Peterburg rassomchilik akademiyasi]]
}}
'''Viktor Matsveyevich Volchak''' ([[1910|1910-yil]] [[22-iyun]], Tina, Nijne-Ingash tumani, [[Krasnoyarsk]] oʻlkasi – [[1985|1985-yil]] [[26-aprel]]<ref>{{veb manbasi |title=Волчак Віктар Мацвеевіч |url=https://bis.nlb.by/by/documents/129103 |website=www.bis.nlb.by |accessdate=2-noyabr 2023-yil}}</ref>) – [[belarus]]lik [[meʼmor]] va [[oʻqituvchi]]. BSSRda xizmat koʻrsatgan meʼmor (1978). Uning oʻgʻli rejissyor Igor Viktorovich Volchak .
== Hayoti ==
[[File:Мінск. Кастрычніцкая плошча. Будынак Мінскага аблвыканкама.jpg|thumb|right|Minsk viloyat ijroiya qo'mitasi binosi]]
Viktor Volchak katta oilada tugʻilgan. [[1928|1928-yilda]] maktabni tugatib, oʻqituvchi boʻlib ishlay boshladi. Bir yil oʻtgach, u [[Moskva|Moskvadagi]] Oliy Sanʼat va Texnika Institutiga (VMATEIN) oʻqishga yuborildi. VMATEIN qayta tashkil etilgandan soʻng, talabalarning bir qismi Butunrossiya Badiiy akademiyasiga oʻtkazildi. Sovet meʼmorchiligining mashhur ustalari I.A.Famin, U.A.Shchuka, V.I.Muxina, L.U.Rudnevlar uning ustozlari boʻldi. Talabaning diplom loyihasi rahbari professor Iosif Langbard boʻlgan<ref name="tramvaiiskusstv">[https://tramvaiiskusstv.ru/grafika/spisok-khudozhnikov/item/3483-volchek-viktor-matveevich-1910-1985.html Волчек Виктор Матвеевич (1910—1985)]</ref>.
[[1936|1936-yilda]] [[Oʻzbekiston SSR]]ning [[Toshkent]] shahriga yuboriladi. Toshkent shahri markaziy qismining bosh rejasiga hammualliflik qilgan, Oʻzbekiston Kompartiyasining Toshkent shahar boshqarmasi binosi loyihasini yaratgan, Kataqoʻrgʻon suv ombori gidrotexnika inshootlarini meʼmoriy loyihalashda ishtirok etgan. [[1937|1937-yildan]] [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] arxitektorlar uyushmasi aʼzosi.
[[Ulugʻ Vatan urushi]] qatnashchisi<ref>{{veb manbasi |title=Волчек Виктор Матвеевич :: Память народа |url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero92450725/?static_hash=8e27f5e696d4e4e4c22a94c28c46ec11v1 |website=www.pamyat-naroda.ru |accessdate=2-noyabr 2023-yil}}</ref>. 1943-yilda Viktor Volchak armiyaga chaqirildi va V.Kuybishev nomidagi Harbiy muhandislik akademiyasi va Bolshoy harbiy muhandislik maktabida olti oylik kurslarni tugatgandan soʻng Stalingradga yuborildi. Stalingraddan keyin Kurskda jang qildi. Belarus, Ukraina, Polsha, Sharqiy [[Germaniya]] va Chexoslovakiyani ozod qilishda ishtirok etdi. Viktor Volchak uchun urush [[Praga]]da tugadi.
Urushdan keyin, 1953-yil aprel oyidan boshlab V. M. Volchak Minskda „Belgorzproyekt“ instituti loyihalari bosh meʼmori boʻlib ishladi. Uning Belarusdagi birinchi ishi Mogilev viloyati, Lenin qishlogʻidagi Tadeush Koschushko nomidagi Polsha diviziyasi askarlarining ommaviy qabriga yodgorlik loyihasi boʻldi. Keyinchalik [[Minsk]]ning Markaziy maydonidagi viloyat ijroiya qoʻmitasi binolari va Y.Kupala nomidagi adabiy muzey, Y.Kupala va K.Marks koʻchalari burchagidagi KPSS Markaziy Komiteti turar-joy binosi loyihasini yaratdi.
1954—1975-yillarda oʻqituvchi boʻlib ishlay boshladi, [[1956-yil]]dan BPI dotsenti. 1965-yildan [[KPSS]] aʼzosi.
V.M.Volchak „Brest Qahramon qal’asi“ loyihasining bosh meʼmori boʻldi va keyin [[1971-yil]] [[25-sentyabr]]da ochilgan yodgorlik qurilishiga rahbarlik qildi.
U [[1985|1985-yil]] [[26-aprel]]da vafot etdi.
== Loyihalari ==
Toshkent shahridagi bir qator jamoat va sport binolari, istirohat bogʻlari loyihalariga rahbarlik qilgan.
* Partiyaning Toshkent shahar hokimiyati binosi (1939),
* Alisher Navoiy haykali (1950, haykaltarosh L.Ditrix bilan hammualliflikda)<ref>{{veb manbasi |title=Гарадскія сілуэты |url=https://zviazda.by/ru/node/274331 |website=www.zviazda.by |accessdate=2-noyabr 2023-yil |arxivsana=2023-11-02 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231102090643/https://zviazda.by/ru/node/274331 }}</ref>,
* Minsk viloyati ijroiya qoʻmitasi binosi (1958),
* Y.Kupala adabiy muzeyi.
== Galereya ==
=== L.Ditrix bilan hammualliflikda loyihalashtirilgan Alisher Navoiy haykali ===
<gallery>
File:Alisher Navoiy haykali. Toshkent.jpg
File:Alisher Navoiy haykali. Orqa fonda muzey.jpg
</gallery>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Toshkent meʼmorlarlari]]
6q9tp96whvl1qboj5jkwjlmf2g4yktq
Ruslan Mingazov
0
994146
5995746
5709589
2026-04-14T06:26:03Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Ruslan Mingazow]] sahifasini [[Ruslan Mingazov]]ga koʻchirdi
5709589
wikitext
text/x-wiki
{{Futbolchi bilgiqutisi
| ism = Ruslan Mingazow
| tasvir = RuslanMingazov.jpg
| izoh = Mingazow with [[Kitchee]] in 2023
| toʻliqism = Ruslan Kamilýewiç Mingazow
| tavallud_sana = {{birth date and age|1991|11|23|df=y}}
| tavallud_joyi = [[Ashxobod]], Turkmeniston
| boʻyi = {{Height|cm=1.75}}
| pozitsiya = [[Yarim himoyachi]]
| joriyklub = [[:en:Kitchee SC|Kitchee]]
| klubraqami = 7
| yillar1 = 2007–2009
| yillar2 = 2009–2014
| yillar3 = 2014–2016
| yillar4 = 2016–2019
| yillar5 = 2017
| yillar6 = 2018–2019
| yillar7 = 2019–2020
| yillar8 = 2020
| yillar9 = 2021–2022
| yillar10 = 2022–
| klublar1 = [[:en:FC Aşgabat|Aşgabat]]
| klublar2 = [[:en:Skonto FC|Skonto Rīga]]
| klublar3 = [[:en:FK Jablonec|Jablonec]]
| klublar4 = [[:en:SK Slavia Prague|Slavia Prague]]
| klublar5 = → [[:en:FK Mladá Boleslav|Mladá Boleslav]] (loan)
| klublar6 = → [[:en:1. FK Příbram|Příbram]] (loan)
| klublar7 = [[Irtish (futbol klubi)|Irtysh Pavlodar]]
| klublar8 = [[:en:FC Shakhter Karagandy|Shakhter Karagandy]]
| klublar9 = [[:en:FC Caspiy|Caspiy]]
| klublar10 = [[:en:Kitchee SC|Kitchee]]
| isht1 = 61
| isht2 = 112
| isht3 = 40
| isht4 = 19
| isht5 = 7
| isht6 = 20
| isht7 = 11
| isht8 = 13
| isht9 = 20
| isht10 = 18
| gollar1 = 19
| gollar2 = 34
| gollar3 = 10
| gollar4 = 3
| gollar5 = 2
| gollar6 = 4
| gollar7 = 2
| gollar8 = 3
| gollar9 = 5
| gollar10 = 17
| milliyyillar1 = 2009–
| milliyjamoa1 = [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmeniston]]
| milliyisht1 = 26
| milliygollar1 = 4
| club-update = 13 May 2023
| ntupdate = 23 March 2023
}}
'''Ruslan Kamilýewich Mingazow''' ({{Lang-tt|Руслан Камил улы Минһаҗев}}; 1991-yil 23-noyabr) – turkmanistonlik professional futbolchi, hozirda Gonkong Premer-ligasining Kitchi klubida [[Yarim himoyachi|oʻng yoki chap yarim himoyachi]] sifatida oʻynaydi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.marcadorint.com/europa-league/talento-turcomano/ |sarlavha=Talento turkmeno |nashriyot=marcadorint.com |sana=2013-07-18 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2021-10-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211018014430/https://www.marcadorint.com/europa-league/talento-turcomano/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://turkmenportal.com/blog/29254/ruslan-mingazov-prodolzhit-kareru-v-karagandinskom-shahtere |sarlavha=Руслан Мингазов продолжит карьеру в карагандинском «Шахтёре» | Спорт |qaralgan sana=2020-08-06 |arxivsana=2022-10-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027022942/https://turkmenportal.com/blog/29254/ruslan-mingazov-prodolzhit-kareru-v-karagandinskom-shahtere}}</ref>.
== Klub faoliyati ==
=== Erta martaba ===
Ruslan Mingazov 6 yoshida futbol oʻynashni boshlagan, uni birinchi mashgʻulotlarga otasi Komil, ayni paytda turkmanistonlik sobiq futbolchi olib kelgan. Boshida u yoshi kattaroq oʻyinchilar bilan shugʻullanishi kerak edi, chunki uning yoshiga mos oʻyinchilar yoʻq edi. Mingazov „Ashxobod“ yoshlar jamoasida oʻynagan va 2007-yilda 16 yoshida asosiy jamoaga olingan. Oʻsha yili u oʻz klubiga Turkmaniston Superkubogini qoʻlga kiritishiga yordam berdi. Bir yil oʻtib, Mingazov Turkmaniston chempioni boʻldi va 2008-yilgi Yokari Liga gʻolibi boʻldi. 2009-yilda Mingazov Turkmaniston Prezidenti Kubogida ishtirok etdi va oʻz klubiga 3 ta oʻyinda ikkita gol urib, yarim finalga chiqishga yordam berdi<ref name="Skonto interview">{{Veb manbasi |url=http://skontofc.com/?zina=191 |sarlavha=Ruslans Mingazovs: "Svētki ir jārada mums pašiem". |nashriyot=skontofc.com |sana=2012-10-18 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2021-10-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211023083259/http://skontofc.com/?zina=191}}</ref>.
=== Skonto Riga ===
[[Fayl:Ruslans_Mingazovs.jpg|left|thumb| Skonto shahridagi Mingazov]]
[[Turkmaniston Prezidenti kubogi|Turkmaniston Prezidenti Kubogi]]<nowiki/>dagi ajoyib oʻyindan soʻng, Mingazovni turnir finalchisi Latviya Oliy ligasi „Skonto Riga“ klubi menejeri Pol Ashvort muzorkarlarga taklif qildi. Armaniston Premyer-ligasidan yana bir taklif olgan Mingazov 2009-yilning iyun oyida Latviya tomoni bilan shartnoma imzoladi<ref name="Skonto interview"/>. U Latviya Oliy Ligasidagi ilk golini 2009-yilning 8-iyulida Daugava Riga jamoasi ustidan 5:0 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda kiritgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://int.women.soccerway.com/matches/2009/07/08/latvia/virsliga/fk-jurmala/skonto-fc/758408/ |sarlavha=Daugava Rīga vs. Skonto 0 – 5 |nashriyot=soccerway.com |sana=2009-07-08 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2022-10-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026112241/https://int.women.soccerway.com/matches/2009/07/08/latvia/virsliga/fk-jurmala/skonto-fc/758408/}}</ref>. Mingazov klubidagi birinchi mavsumida liganing 20 ta oʻyinida qatnashib, ikki bor gol urgan. 2010-yilda Mingazow yangi murabbiyi Aleksandr Starkovs qoʻl ostida 2004-yildan beri birinchi marta Skontoga Latviya chempioni boʻlishiga yordam berdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.delfi.lv/sports/news/football/news/cempioni-skonto-ar-parliecinosu-uzvaru-nosledz-lmt-virsligas-sezonu.d?id=35036479 |sarlavha=Čempioni 'Skonto' ar pārliecinošu uzvaru noslēdz 'LMT Virslīgas' sezonu |nashriyot=delfi.lv |sana=2010-11-07 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2015-09-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150923225240/http://www.delfi.lv/sports/news/football/news/cempioni-skonto-ar-parliecinosu-uzvaru-nosledz-lmt-virsligas-sezonu.d?id=35036479}}</ref>. 2011-yilda Skonto finalda penaltilar seriyasida Latviyaning boshqa jamoasi FK Ventspilsni magʻlub etib, Boltiqboʻyi ligasida gʻolib chiqdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://sportacentrs.com/futbols/citi_latvijas_turniri/18062011-skonto_negaiditi_uzvar_ventspili_un_trium |sarlavha="Skonto" pendeļu trillerī uzvar "Ventspili" un triumfē Baltijas līgā |nashriyot=sportacentrs.com |sana=2011-06-18 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2014-11-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141113034634/http://sportacentrs.com/futbols/citi_latvijas_turniri/18062011-skonto_negaiditi_uzvar_ventspili_un_trium}}</ref>. 2012-yilda Mingazov Latviya kubogini qoʻlga kiritdi, chunki Skonto finalda Liepayas Metallurgsni penaltilar seriyasida magʻlub etdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://sportacentrs.com/futbols/citi_latvijas_turniri/12052012-latvijas_kausu_ar_pendelem_iegust_skonto |sarlavha=Latvijas kausu ar pendelēm iegūst "Skonto" |nashriyot=sportacentrs.com |sana=2012-05-12 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2022-10-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027054434/https://sportacentrs.com/futbols/citi_latvijas_turniri/12052012-latvijas_kausu_ar_pendelem_iegust_skonto}}</ref>. 2013-yil 4-iyul kuni Mingazov FC Tiraspol ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozongan yagona golni urdi va bu Skontoga UEFA Yevropa ligasining 2013-14-yilgi mavsumining ikkinchi bosqichiga chiqishga yordam berdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://sportacentrs.com/futbols/eirokausi_fut/04072013-skonto_notur_uzvaru_tiraspole |sarlavha="Skonto" notur uzvaru Tiraspolē |nashriyot=sportacentrs.com |sana=2013-07-04 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2022-10-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026125420/https://sportacentrs.com/futbols/eirokausi_fut/04072013-skonto_notur_uzvaru_tiraspole}}</ref>. Ikkinchi turda Mingazov jamoadoshi Arturs Karashausksga ajoyib assistentlik qildi, chunki Skonto oʻz uyida Sinot liga vakili Slovan Liberecni 2:1 hisobida magʻlub etdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://sportacentrs.com/futbols/eirokausi_fut/18072013-skonto_spele_teicami_gust_skaistus_vartus |sarlavha=''Skonto'' spēlē teicami, gūst skaistus vārtus un pieveic ''Slovan'' |nashriyot=sportacentrs.com |sana=2013-07-18 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2022-10-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027052931/https://sportacentrs.com/futbols/eirokausi_fut/18072013-skonto_spele_teicami_gust_skaistus_vartus}}</ref>. Mingazov 2013-yil avgust oyida Latviya Oliy Ligasining eng yaxshi futbolchisi deb topilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://sportacentrs.com/futbols/virsliga/04092013-virsligas_menesa_labakais_speletaju_minga |sarlavha=Virslīgas mēneša labākais spēlētājs – Mingazovs, treneris – Pučinsks |nashriyot=sportacentrs.com |sana=2013-09-04 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2022-10-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026130925/https://sportacentrs.com/futbols/virsliga/04092013-virsligas_menesa_labakais_speletaju_minga}}</ref>.
=== Baumit Yablonec ===
2014-yil 27-avgustda Mingazov Chexiya birinchi ligasi klubi Baumit Yablonetsga qoʻshildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.eurofotbal.cz/clanky/jablonec-posilil-reprezentant-turkmenistanu-mingazov-266205/ |sarlavha=Jablonec posílil reprezentant Turkmenistánu Mingazov |nashriyot=eurofotbal.cz |sana=2014-08-27 |qaralgan sana=2014-09-14 |arxivsana=2018-09-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180901080425/http://www.eurofotbal.cz/clanky/jablonec-posilil-reprezentant-turkmenistanu-mingazov-266205/}}</ref>.
=== Slaviya Praga ===
Mingazov 2016-yil iyun oyida Chexiya birinchi ligasining boshqa jamoasi „Slaviya Praga“ jamoasi tarkibiga qoʻshildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://fotbal.idnes.cz/slavia-ziskala-zaloznika-mingazova-d6w-/fotbal.aspx?c=A160614_141847_fotbal_ald |sarlavha=Slavia dál posiluje. Získala Mingazova a potvrdila příchod Van Burena |sana=2016-06-14 |ish=iDNES.cz |qaralgan sana=2017-04-17 |arxivsana=2018-06-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180618230302/https://fotbal.idnes.cz/slavia-ziskala-zaloznika-mingazova-d6w-/fotbal.aspx?c=A160614_141847_fotbal_ald}}</ref>. 2017-yilning 2-aprelida u [[AC Sparta Prague|"Sparta]]" – „Slaviya“ derbisida bahsli [[Penalti|penalti tepib]], „Slaviya“ jamoasiga jarohat olgan vaqtida ham hisobni tenglashtirish imkonini berganidan keyin Chexiya matbuotida shuhrat qozondi<ref>{{Veb manbasi |url=http://fotbal.idnes.cz/fotbalovy-rozhodci-pavel-franek-po-derby-slavia-sparta-pgt-/fotbal.aspx?c=A170403_164648_fotbal_pes |sarlavha=Nazval bych to bodyčekem, popsal Franěk, proč v derby nařídil penaltu |sana=2017-04-04 |ish=iDNES.cz |qaralgan sana=2017-04-17 |arxivsana=2018-06-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180619012659/https://fotbal.idnes.cz/fotbalovy-rozhodci-pavel-franek-po-derby-slavia-sparta-pgt-/fotbal.aspx?c=A170403_164648_fotbal_pes}}</ref>. Keyinroq hakamlar intizomiy kengashi buni Mingazov tomonidan shoʻngʻigan deb qaror qildi, ammo hech qanday jazo berilmadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://fotbal.idnes.cz/derby-slavia-sparta-mingazov-disciplinarni-komise-fw9-/fotbal.aspx?c=A170403_151711_fotbal_min |sarlavha=Mingazov v derby simuloval, ale disciplinárka ho nepotrestá. Nemůže |sana=2017-04-06 |ish=iDNES.cz |qaralgan sana=2017-04-17 |arxivsana=2018-06-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180619012653/https://fotbal.idnes.cz/derby-slavia-sparta-mingazov-disciplinarni-komise-fw9-/fotbal.aspx?c=A170403_151711_fotbal_min}}</ref>. U 2017-yilning 17-aprelida „Slaviya“ safida oʻzining birinchi ligadagi golini „Hradec Králove“ ga qarshi oʻyinda (4:0) kiritdi. 2018-yilning 15-iyunida „Slaviya“ Mingazov oʻzini yangi jamoada sinash vaqti kelganini va endi „Slaviya“da oʻynamasligini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |nashriyot=[[SK Slavia Prague]] |url=https://www.slavia.cz/clanek.asp?id=Danny-Necid-Sobol-a-Mingazov-nebudou-ve-Slavii-pokracovat-15670 |sarlavha=Danny, Necid, Sobol a Mingazov nebudou ve Slavii pokračovat |til=cs |sana=15 June 2018 |qaralgan sana=18 June 2018 |arxivsana=15 June 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180615191522/https://www.slavia.cz/clanek.asp?id=Danny-Necid-Sobol-a-Mingazov-nebudou-ve-Slavii-pokracovat-15670}}</ref>. 2018-yil 7-sentyabrda Slaviya Mingazov 1-ga qoʻshilganini eʼlon qildi. FK Pribram mavsumning birinchi yarmi uchun ijaraga olingan<ref name="Two Out on Loan">{{Veb manbasi |sarlavha=Mingazov a Auer odcházejí na půlroční hostování |url=https://www.slavia.cz/clanek.asp?id=Mingazov-a-Auer-odchazeji-na-pulrocni-hostovani-15897 |ish=slavia.cz |nashriyot=SK Slavia Prague |qaralgan sana=17 September 2018 |til=cs |sana=7 September 2018 |arxivsana=17 September 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180917143509/https://www.slavia.cz/clanek.asp?id=Mingazov-a-Auer-odchazeji-na-pulrocni-hostovani-15897}}</ref>.
=== Irtish Pavlodar ===
2019-yil 23-iyul kuni Ruslan Mingazov erkin agent sifatida Qozogʻistonning [[Irtish (futbol klubi)|"Irtish Pavlodar" klubi]] bilan shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://turkmenportal.com/blog/20625/turkmenskii-poluzashchitnik-ruslan-mingazov-pereshel-v-kazahstanskii-irtysh |sarlavha=Туркменский полузащитник Руслан Мингазов перешёл в казахстанский «Иртыш» | Спорт |qaralgan sana=2019-07-24 |arxivsana=2019-07-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190724164257/https://turkmenportal.com/blog/20625/turkmenskii-poluzashchitnik-ruslan-mingazov-pereshel-v-kazahstanskii-irtysh}}</ref>. 2019-yil dekabr oyida u shartnomani 2020-yil oxirigacha uzaytirdi. 2020-yilning bahorida moliyaviy muammolar tufayli [[Irtish (futbol klubi)|"Irtish Pavlodar" klubi]] Qozogʻiston chempionatini tark etdi. Futbolchi Qozogʻiston Premyer-ligasida „[[Irtish (futbol klubi)|Irtish Pavlodar]]“ safida 13 ta oʻyin oʻtkazib, 2 ta gol urdi va 3 ta golli uzatmani amalga oshirdi.
=== Shaxtyor Qaragandi ===
2020-yil 6-avgust kuni Mingazov Qozogʻistonning „Shaxtyor Qaragandi“ klubi bilan shartnoma imzoladi,<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ОФИЦИАЛЬНО: РУСЛАН МИНГАЗОВ — ИГРОК ФК ШАХТЕР |url=https://shakhter.kz/ru/news/view/oficialyno-ruslan-mingazov--igrok-fk-shahter |ish=shakhter.kz/ |nashriyot=FC Shakhter Karagandy |qaralgan sana=19 August 2020 |til=ru |sana=6 August 2020 |arxivsana=26 October 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026132533/https://shakhter.kz/ru/news/view/oficialyno-ruslan-mingazov--igrok-fk-shahter}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://turkmenportal.com/blog/29255/ruslan-mingazov-moi-otec-v-2001-godu-zashchishchal-cveta-karagandinskogo-shahtera |sarlavha=Руслан Мингазов: «Мой отец в 2001 году защищал цвета карагандинского "Шахтёра"» | Спорт |qaralgan sana=2020-08-20 |arxivsana=2022-10-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026132531/https://turkmenportal.com/blog/29255/ruslan-mingazov-moi-otec-v-2001-godu-zashchishchal-cveta-karagandinskogo-shahtera}}</ref>. 19-avgust kuni „Kaisar“ jamoasiga qarshi oʻyinda (1:0) debyut qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://turkmenportal.com/blog/29626/ruslan-mingazov-debyutiroval-za-karagandinskii-shahter |sarlavha=Руслан Мингазов дебютировал за карагандинский «Шахтёр» | Спорт |qaralgan sana=2020-08-20 |arxivsana=2020-09-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200919092709/https://turkmenportal.com/blog/29626/ruslan-mingazov-debyutiroval-za-karagandinskii-shahter}}</ref>.
=== Kaspiy ===
2021-yil 26-fevralda Qozogʻistonning boshqa bir jamosi Kaspiy FK Mingazov bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Официально: Каспий подписал игроков. |url=https://vk.com/wall-177783950_2745 |ish=vk.com/ |nashriyot=FC Caspiy VK |qaralgan sana=7 April 2021 |til=Russian |sana=26 February 2021 |arxivsana=7 September 2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230907170652/https://vk.com/wall-177783950_2745}}</ref>.
=== Kitchee ===
2022-yil 3-martda [[Gongkong]]<nowiki/>ning Kitchee jamoasi Mingazow bilan shartnoma imzolaganini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=疫情嚴峻香港足球不停步 傑志泰國集訓備戰亞冠力爭佳績 |til=Chinese |url=https://www.kitchee.com/index.php?page=news&filter=detail&news_type=ClubNews&id=997 |ish=kitchee.com |qaralgan sana=3 March 2022 |sana=3 March 2022 |arxivsana=27 October 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027155045/https://www.kitchee.com/index.php?page=news&filter=detail&news_type=ClubNews&id=997}}</ref>. 2023-yil 23-may kuni Mingazou Gongkong Top Footballer Awards tanlovida mavsumning eng yaxshi futbolchisi deb topildi<ref>{{Veb manbasi |ism=Mike |muallif=Chan |sarlavha=Kitchee’s Ruslan Mingazov scoops Hong Kong player of the year at Top Footballer Awards |url=https://www.scmp.com/sport/football/article/3221584/kitchees-ruslan-mingazov-scoops-hong-kong-player-year-top-footballer-awards |ish=scmp.com |qaralgan sana=23 May 2023 |sana=23 May 2023 |arxivsana=23 May 2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230523133618/http://www.scmp.com/sport/football/article/3221584/kitchees-ruslan-mingazov-scoops-hong-kong-player-year-top-footballer-awards}}</ref>.
== Terma jamoa ==
[[Fayl:JPN-TUR_20190109_Asian_Cup_3.jpg|thumb| Turkmaniston terma jamoasi bilan [[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Osiyo kubogi|2019-yilgi Osiyo Kubogida]] 8-raqamli Mingazov]]
Mingazov 2009-yil 14-aprelda 2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi saralash bosqichi doirasida Maldiv orollariga qarshi oʻyinda milliy terma jamoadagi debyutini oʻtkazgan. U milliy terma jamoadagi ilk golini 2009-yilning 16-aprelida [[Butan milliy futbol terma jamoasi|Butan terma jamoasiga]] qarshi oʻyinda, [[OFK Chaqiruv kubogi]] saralashi turnirida kiritgan.
== Faoliyat statistikasi ==
=== Klub ===
{{Updated|match played 13 May 2023}}<ref>{{soccerway|ruslan-mingazov/83596}}.</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha koʻrinish va gollar
! rowspan="2" |Klub
! rowspan="2" |Mavsum
! colspan="3" |Liga
! colspan="2" |Milliy kubojk
! colspan="2" |Xalqaro
! colspan="2" |Boshqa
! colspan="2" |Umumiy
|-
!Division
!Isht
!Gol
!Isht
!Gol
!Isht
!Gol
!Isht
!Gol
!Isht
!Gol
|-
| rowspan="7" |Skonto
|2009
| rowspan="6" |Latviya oliy ligasi
|20
|2
|0
|0
|1{{Efn|Appearances in the [[UEFA Europa League]]|name=UEL}}
|0
| colspan="2" |—
|21
|2
|-
|2010
|16
|8
|2
|0
|0{{Efn|name=UEL}}
|0
| colspan="2" |—
|18
|8
|-
|2011
|13
|1
|2
|0
|2{{Efn|Appearances in the [[UEFA Champions League]]|name=UCL}}
|0
| colspan="2" |—
|17
|1
|-
|2012
|29
|6
|2
|0
|1{{Efn|name=UEL}}
|0
| colspan="2" |—
|32
|6
|-
|2013
|18
|8
|4
|2
|4{{Efn|name=UEL}}
|1
| colspan="2" |—
|26
|11
|-
|2014
|16
|9
|1
|1
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|17
|10
|-
! colspan="2" |Total
!112
!34
!11
!3
!8
!1
!—
!—
!131
!38
|-
| rowspan="3" |Jablonec
|2014–15
| rowspan="2" |Chexiya birinchi ligasi
|24
|5
|8
|2
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
|2015–16
|16
|5
|4
|1
|3{{Efn|Appearances in the [[UEFA Europa League]]|name=UEL}}
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!40
!10
!12
!3
!3
!0
!—
!—
!55
!13
|-
| rowspan="4" |Slavia Prague
|2016–17
| rowspan="3" |Chexiya birinchi ligasi
|16
|3
|3
|2
|2{{Efn|name=UEL}}
|0
| colspan="2" |—
|21
|5
|-
|2017–18
|3
|0
|0
|0
|1{{Efn|1 Appearance in the [[UEFA Champions League]], and 0 Appearances in the [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|4
|0
|-
|2017–18
|0
|0
|0
|0
|0{{Efn|0 Appearances in the [[UEFA Champions League]], and 0 Appearances in the [[UEFA Europa League]]}}
|0
| colspan="2" |—
|0
|0
|-
! colspan="2" |Total
!19
!3
!3
!2
!3
!0
!—
!—
!25
!5
|-
|Mladá Boleslav (loan)
|2017–18
|Chexiya birinchi ligasi
|7
|2
|1
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|8
|2
|-
|1. FK Příbram (loan)
|2018–19
|Chexiya birinchi ligasi
|20
|4
|1
|0
| colspan="2" |—
|0{{Efn|Appearances in the [[Czech First League]] Relegation play-offs|name=CRPO}}
|0
|20
|4
|-
| rowspan="3" |[[Irtish (futbol klubi)|Irtysh Pavlodar]]
|2019
| rowspan="2" |[[Qozogʻiston Premyer-ligasi]]
|11
|2
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|11
|2
|-
|2020
|2
|0
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|2
|0
|-
! colspan="2" |Total
!13
!2
!0
!0
!—
!—
!—
!—
!13
!2
|-
|Shakhter Karagandy
|2020
|Kazakhstan Premier League
|13
|3
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|13
|3
|-
|Caspiy
|2021
|Qozogʻiston Premyer-ligasi
|20
|5
|0
|0
| colspan="2" |—
| colspan="2" |—
|20
|5
|-
|Kitchee
|2022–23
|Gonkong Premyer-ligasi
|18
|17
|0
|0
|9
|6
|5
|1
|32
|24
|-
! colspan="3" |Umumiy faoliyat
!262
!80
!28
!8
!23
!7
!5
!1
!318
!96
|}
{{Notelist}}
=== Xalqaro ===
{{Updated|match played 23 March 2023}}<ref name="NFT">{{NFT|30954}}</ref>
[[Fayl:TUR-UZB_20190113_Asian_Cup_6.jpg|thumb| 2019-yilgi Osiyo Kubogi „F“ guruhi Turkmaniston – Oʻzbekiston uchrashuvi]]
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Terma jamoa va yil boʻyicha koʻrinish va gollar
! Milliy terma jamoa
! Yil
! Isht
! Gol
|-
| rowspan="15" | [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston]]
|2009
| 2
| 1
|-
|2010
| 3
| 0
|-
|2011
| 2
| 0
|-
|2012
| 5
| 1
|-
|2013
| 0
| 0
|-
|2014
| 1
| 0
|-
|2015
| 3
| 1
|-
|2016
| 0
| 0
|-
|2017
| 3
| 1
|-
| 2018
| 2
| 0
|-
| 2019
| 4
| 1
|-
| 2020
| 0
| 0
|-
|2021
| 0
| 0
|-
| 2022
| 0
| 0
|-
|2023
| 1
| 0
|-
! colspan="2" | Jami
! 26
! 4
|}
: ''Ballar va natijalar birinchi boʻlib Turkmanistonning gollari roʻyxatini koʻrsatadi, ballar ustuni Mingazovning har bir golidan keyin ochkoni koʻrsatadi'' .
{| class="wikitable sortable"
|+Ruslan Mingazov tomonidan kiritilgan xalqaro gollar roʻyxati
! scope="col" | №
! scope="col" | Sana
! scope="col" | Joy
! scope="col" | Raqib
! scope="col" | Hisob
! scope="col" | Natija
! scope="col" | Musobaqa
! class="unsortable" scope="col" | {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| align="center" | 1
| {{Dts|16 April 2009}}
| Rasmee Dhandu stadioni, [[Male (Maldiv Respublikasi)|Male]], [[Maldiv Respublikasi|Maldiv orollari]]
|{{Fb|BHU}}
| align="center" | 4–0
| align="center" | 7–0
| 2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi saralashi
|
|-
| align="center" | 2
| {{Dts|8 March 2012}}
| Halchowk stadioni, [[Katmandu]], [[Nepal]]
|{{Fb|MDV}}
| align="center" | 1–1
| align="center" | 3–1
| [[AFC Osiyo chaqiruv kubogi 2012|2012-yilgi OFK Chaqiruv kubogi]]
|
|-
| align="center" | 3
| {{Dts|16 June 2015}}
| [[Dashoguz stadioni|Sport toplumy]], [[Toshoʻgʻuz|Dashoguz]], [[Turkmaniston]]
|{{Fb|IRN}}
| align="center" | 1–1
| align="center" | 1–1
| [[FIFA Jahon chempionati 2018 saralash bosqichi – AFC Ikkinchi round|2018 FIFA Jahon chempionati saralashi]]
|
|-
| align="center" | 4
| {{Dts|28 March 2017}}
| Taipei Municipal Stadium, [[Taypey]], [[Xitoy Respublikasi|Tayvan]]
|{{Fb|TPE}}
| align="center" | 2–0
| align="center" | 3–1
| 2019-yilgi Osiyo kubogi saralashi
|
|}
== Yutuqlar ==
'''Ashxobod'''
* [[Turkmaniston Yokari ligasi]] : 2008
* Turkmaniston Superkubogi : 2007
'''Skonto'''
'''Slaviya Praga'''
* Chexiya Birinchi ligasi : 2016–17
'''Kitchee'''
'''Individual'''
* Gonkong Premer-ligasining eng yaxshi toʻpurari : 2022–23<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=中國香港足球總會 |url=https://www.hkfa.com//en/recent-result?result=top-scorer&leagueid=88&year=2022-2023 |qaralgan sana=2023-05-18 |ish=中國香港足球總會 |til=en-US |arxivsana=2023-05-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230518164548/https://www.hkfa.com//en/recent-result?result=top-scorer&leagueid=88&year=2022-2023}}</ref>
== Shaxsiy hayot ==
Mingazov etnik [[Tatarlar|tatar]] oilasidan<ref>{{Veb manbasi |url=http://tatarstansports.ru/news/27.html |sarlavha=Известные футболисты-татары |qaralgan sana=2014-10-03 |arxivsana=2014-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006134253/http://tatarstansports.ru/news/27.html}}</ref>. Ruslan Mingazovning otasi Komil ham turkmanistonlik sobiq futbolchi boʻlib, milliy terma jamoasi tarkibida oʻynagan. Uning ikkita opa-singlisi bor, ulardan biri 3 yosh katta, ikkinchisi 14 yosh kichik. Riga jamoasida oʻynagan vaqtida Mingazov Boltiqboʻyi xalqaro akademiyasida biznesni boshqarish boʻyicha tahsil olgan<ref name="Skonto interview"/>.
== Eslatmalar ==
{{notelist}}
{{manbalar|group=izoh}}
{{manbalar|group=lower-alpha}}
{{manbalar|group=upper-alpha}}
{{manbalar|group=note}}
{{manbalar|group=†}}
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Facebook|Mingazov.Cz}}
* [http://www.fkjablonec.cz/hrac.asp?id=Ruslan-Mingazov-1406&sezona=2015&kategorie=MUZ Jablonets profile] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211205233713/http://www.fkjablonec.cz/hrac.asp?id=Ruslan-Mingazov-1406&sezona=2015&kategorie=MUZ |date=2021-12-05 }}
* {{Soccerway|ruslan-mingazov/83596}}
* {{FootballDatabase.eu|67085}}
* {{NFT player|30954}}
{{Kitchee SC tarkibi}}
{{Turkmanistonda yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{2019-yilgi Osiyo kubogida Turkmaniston tarkibi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2014-yilgi OFK Chaqiruv kubogi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2012-yilgi OFK Chaqiruv kubogi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2010-yilgi Osiyo oʻyinlari}}
{{DEFAULTSORT:Mingazov}}
[[Turkum:1991-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Turkmanistonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:FC Aşgabat futbolchilari]]
[[Turkum:Skonto FC futbolchilari]]
[[Turkum:Skonto-2 FC futbolchilari]]
[[Turkum:FK Jablonec futbolchilari]]
[[Turkum:SK Slavia Prague futbolchilari]]
[[Turkum:FK Mladá Boleslav futbolchilari]]
[[Turkum:FK Příbram futbolchilari]]
[[Turkum:FC Irtish Pavlodar klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Shaxtyor Qaragʻandi klubi futbolchilari]]
[[Turkum:FC Kaspiy futbolchilari]]
[[Turkum:Kitchee SC futbolchilari]]
[[Turkum:Latviya Oliy ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Qozogʻiston Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Chexiya birinchi ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Hong Kong Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Turkmanistonlik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Qozogʻistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Latviyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Chexiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Hong Kongdagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Osiyo Kubogi 2019 futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo oʻyinlari 2010 futbolchilari]]
a0ja369npd2o8wi7l7cyy95ys9ink4c
Munozara:Ruslan Mingazov
1
994147
5995748
5673804
2026-04-14T06:26:03Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Ruslan Mingazow]] sahifasini [[Munozara:Ruslan Mingazov]]ga koʻchirdi
5673804
wikitext
text/x-wiki
{{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}}
{{Futbol loyihasi}}
{{Shaxsiyatlar loyihasi}}
{{Turkmaniston loyihasi}}
9fag0uontjbvthnq19fkrauqr8uois9
Altimurod Annadurdiyev
0
994242
5995756
5519321
2026-04-14T06:27:54Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Altymyrat Annadurdyýew]] sahifasini [[Altimurod Annadurdiyev]]ga koʻchirdi
5519321
wikitext
text/x-wiki
{{Futbolchi bilgiqutisi
| ism = Altymyrat Annadurdyýew
| toʻliqism = Altymyrat Myratowiç Annadurdyýew
| tasvir =
| tavallud_sana = {{birth date and age|1993|4|13}}
| tavallud_joyi = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
| boʻyi = 181 cm
| pozitsiya = [[Hujumchi]]
| joriyklub = [[Arkadag (futbol klubi)|Arkadag]]
| klubraqami =
| yillar1 = 2015
| klublar1 = [[Ahal (futbol klubi)|FC Ahal]]
| isht1 = 20
| gollar1 = 3
| yillar2 = 2016–2023
| klublar2 = [[Oltin Asir FK|Altyn Asyr]]
| isht2 = 186
| gollar2 = 66
| yillar3 = 2024
| klublar3 = [[Arkadag (futbol klubi)|Arkadag]]
| isht3 = 42
| gollar3 = 36
| milliyyillar1 = 2015–
| milliyjamoa1 = [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston]]
| milliyisht1 = 37
| milliygollar1 = 9
| pcupdate = 5 August 2025
| ntupdate = 5 August 2025
}}
'''Altymyrat Myratowich Annadurdyyev''' (1993-yil 13-aprelda tugʻilgan) – [[Turkmanlar|Turkmanistonning]] professional [[Futbol|futbolchisi]][[Oltin Asir FK|, „Altin Asir“ klubida]] oʻynaydi. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston milliy terma jamoasi]] azosi<ref>[https://web.archive.org/web/20150613010013/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=201396097/index.html Altymyrat ANNADURDYÝEW]. ''fifa.com''.</ref>.
== Klub karerasi ==
U [[Turkmaniston|Turkmanistonning]] [[Ashxobod]] shahrida tugʻilgan va faoliyatini Ashxobodning „Galkan“ futzal jamoasida boshlagan. U chempion boʻldi Turkmanistonning 2014-yilgi (10 ta gol) <ref>{{Veb manbasi |url=http://turkmenportal.com/blog/4439 |sarlavha=Туркменский "Ахал" выиграл у восьмикратного чемпиона Омана и пробился в групповой турнир Кубка АФК-Спорт-Turkmenportal.com |ism= |muallif=ihyzmatlary.com |sana= |ish=turkmenportal.com |qaralgan sana=19 January 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://turkmenportal.com/blog/4043 |sarlavha="Галкан" вернул титул чемпиона Туркменистана по футзалу-Спорт-Turkmenportal.com |ism= |muallif=ihyzmatlary.com |sana= |ish=turkmenportal.com |qaralgan sana=19 January 2017}}</ref>.
2015-yilda u [[Ahal (futbol klubi)|"Ahal" klubi]] bilan shartnoma imzolab, professional futbolga oʻtdi. U yangi jamoasi safida 2015-yilgi OFK kubogi doirasida [[Dordoy Bishkek (futbol klubi)|Bishkekning „Dordoy“ klubiga]] qarshi oʻyinda, 9-daqiqada jarima zarbasidan gol urdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=8164 |sarlavha=Туркменистан: золотой век |ism= |muallif=V@DIM |sana= |ish=turkmenistan.gov.tm |qaralgan sana=19 January 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.the-afc.com/afc-cup-2015/afc-cup-preliminary-rd1-west-ahal-fc-1-0-dordoi |sarlavha=AFC Cup Preliminary RD1 (West): Ahal FC 1-0 Dordoi - AFC |muallif= |sana= |ish=the-afc.com |qaralgan sana=19 January 2017}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=8214 |sarlavha=Туркменистан: золотой век |ism= |muallif=V@DIM |sana= |ish=turkmenistan.gov.tm |qaralgan sana=19 January 2017}}</ref>. 2015-yilgi Yoqari Liganing birinchi oʻyinida „Energetik Turkmeboshi“ jamoasiga qarshi poker oʻynadi (6:0)<ref>{{Veb manbasi |url=http://turkmenportal.com/blog/4605 |sarlavha=Дебютант Кубка АФК разгромил новичка высшей лиги-Спорт-Turkmenportal.com |ism= |muallif=ihyzmatlary.com |sana= |ish=turkmenportal.com |qaralgan sana=19 January 2017}}</ref>.
2016-yildan beri [[Oltin Asir FK|"Oltin Asir" klubida]] oʻynamoqda<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.turkmenportal.com/blog/7572 |sarlavha="Алтын асыр" заметно усилился в преддверии группового турнира Кубка АФК-Спорт-Turkmenportal.com |ism= |muallif=ihyzmatlary.com |sana= |ish=turkmenportal.com |qaralgan sana=19 January 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180923195042/https://turkmenportal.com/blog/7572 |arxivsana=23 September 2018}}</ref>.
== Xalqaro martaba ==
Annadurdyyev kattalar terma jamoasidagi debyutini 2015-yilning 11-iyunida Guamga qarshi oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/worldcup/matches/round=275171/match=300317435/index.html#nosticky |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150612101626/http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=275171/match=300317435/index.html#nosticky |arxivsana=June 12, 2015 |sarlavha=2018 FIFA World Cup Russia™ - Matches - Guam-Turkmenistan - FIFA.com |ism= |muallif=FIFA.com |sana= |ish=fifa.com |qaralgan sana=19 January 2017}}</ref>.
=== Terma jamoa uchun gollar ===
: ''Gollar va natijalar birinchi boʻlib Turkmanistonning gollar sonini sanab oʻtadi''<ref name="NFT">{{Veb manbasi |url=http://www.national-football-teams.com/player/59459/Altymyrat_Annadurdyyew.html |sarlavha=Annadurdyýew, Altymyrat |nashriyot=National Football Teams |qaralgan sana=29 March 2017}}</ref>.
{| class="wikitable" style="font-size:100%;"
! № !! Sana !! Stadion !! Raqib !! Hisob !! Natija !! Musoboqa
|-
| 1. || 28 March 2017 || [[Taipei Municipal Stadium]], [[Taipei]], Chinese Taipei || {{fb|TPE}} || align=center | '''1'''–0 || align=center | 3–1 || rowspan=3 | [[2019 AFC Asian Cup qualification – third round|2019 AFC Asian Cup qualification]]
|-
| 2. || 5 September 2017 || [[Jalan Besar Stadium]], [[Kallang]], Singapore || {{fb|Singapur}}|| align="center" | '''1'''–1 || align=center | 1–1
|-
| 3. || 14 November 2017 || [[Sport toplumy (Balkanabat)|Sport toplumy]], [[Balkanabat]], Turkmenistan || {{fb|TPE}} || align=center | '''2'''–0 || align=center | 2–1
|-
| 4. || 17 January 2019 || [[Mohammed bin Zayed Stadium]], [[Abu Dhabi]], United Arab Emirates || {{fb|Ummon}}|| align="center" | '''1'''–1 || align=center | 1–3 || [[2019 AFC Asian Cup Group F|2019 AFC Asian Cup]]
|-
| 5. || 10 October 2019 || [[Camille Chamoun Sports City Stadium]], [[Beirut]], Lebanon || {{fb|LIB}} || align=center | '''1'''–1 || align=center | 1–2 || rowspan=3 | [[2022 FIFA World Cup qualification – AFC second round|2022 FIFA World Cup qualification]]
|-
| 6. || 19 November 2019 || [[Köpetdag Stadium]], [[Ashgabat]], Turkmenistan || {{fb|SRI}} || align=center | '''1'''–0 || align=center | 2–0
|-
| 7. || 9 June 2021 || [[Goyang Stadium]], [[Goyang]], South Korea || {{fb|LIB}} || align=center | '''3'''–2 || align=center | 3–2
|-
| 8. || 8 June 2022 || rowspan=2 | [[Bukit Jalil National Stadium]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia || {{fb|MAS}} || align=center | '''1'''–2 || align=center | 1–3 || rowspan=2 | [[2023 AFC Asian Cup qualification – third round|2023 AFC Asian Cup qualification]]
|-
| 9. || 11 June 2022 || {{fb|BAN}} || align=center | '''1'''–0 || align=center | 2–1
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* Altymyrat Annadurdyýew – FIFA competition record (archived)
* {{NFT player|59459<!-- /Altymyrat_Annadurdyyew -->}}
{{Turkmaniston Yokari Ligasi toʻpurarlari}}
{{Turkmanistonda yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{2019-yilgi Osiyo kubogida Turkmaniston tarkibi}}
{{DEFAULTSORT:Annadurdyýew, Altymyrat}}
[[Turkum:1993-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Kishilar]]
[[Turkum:Ashxobodlik futbolchilar]]
[[Turkum:Turkmanistonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:FC Ahal futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo Kubogi 2019 futbolchilari]]
[[Turkum:Turkmaniston milliy terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
reignpz1370s3v237nail05oj0xlef5
Baxtiyor Qudratillayev
0
997554
5995590
5995396
2026-04-13T20:11:53Z
Umarxon III
18267
tuz.
5995590
wikitext
text/x-wiki
{{ism+familiya|Baxtiyor|Qudratillayev}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Baxtiyor Zafarovich Qudratillayev
| tasvir =
| tasvir_eni =
| izoh =
| asl_ismi =
| tavallud_paytidagi_ismi =
| tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|10|14}}
| tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Toshkent}}, [[OʻzSSR]]
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| fuqaroligi =
| taʼlimi =
| kasbi =
| dini =
| faoliyat_yillari =
| asarlari =
| boʻyi =
| unvoni =
| turmush_oʻrtogʻi =
| bolalari = 2 ta
}}
'''Baxtiyor Zafarovich Qudratillayev''' (<nowiki>Бахтиёр Зафарович Қудратиллаев</nowiki>, [[1971-yil]], [[19-oktyabr|14-oktyabr]], [[Toshkent]], [[OʻzSSR]]) – oʻzbekistonlik jinoyat olamining nufuzli shaxslaridan biri, mamlakat mustaqilligi eʼlon qilingandan keyingi davrdagi ilk [[qonundagi oʻgʻri]].
== Biografiyasi ==
[[Toshkent shahri]]ning Yangiobod mahallasida yashagan. Oʻgʻrilik, bosqinchilik va boshqa jinoyatlarni sodir etgani uchun bir necha marta jazo oʻtagan. [[1997-yil]]da Toshkent shahrining „Sangorod“ qamoqxonasida boʻlgan „sxodka“ (oʻgʻrilar majlisi)da unga „qonundagi oʻgʻri“ maqomi berilgan<ref name="mzk" />. Keyinchalik, [[Rossiya]]ga koʻchib borgan. Uning jinoyat olamidagi „choʻqintirgan ota“lari – „Ded Xasan“ nomi bilan tanilgan [[Aslan Usoyan]], „Dato Tashkentskiy“ laqabli [[Datiko Sixelashvili]] va „qoʻngʻiz“ laqabli [[Yoʻldosh Ashurov]] hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Вора в законе Бахти Ташкентского могут приговорить к тюремному сроку|url=https://nova24.uz/uzbekistan/vora-v-zakone-bahti-tashkentskogo-mogut-prigovorit-k-tjuremnomu-sroku/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Биография вора в законе «Бахти Ташкентский», которого многие считают главным преступником Узбекистана|url=https://crimes.cyou/biografiia-vora-v-zakone-bahti-tashkentskii-kotorogo-mnogie-schitaut-glavnym-prestypnikom-yzbekistana/|qaralgan sana=2023-12-03|arxivsana=2023-12-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231203192524/https://crimes.cyou/biografiia-vora-v-zakone-bahti-tashkentskii-kotorogo-mnogie-schitaut-glavnym-prestypnikom-yzbekistana/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Бахти Ташкентский|url=https://www.primecrime.ru/characters/2265/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Тошкентда ўнлаб "жиноят олами" аъзолари ҳибсга олинди|url=https://www.ozodlik.org/a/ozbekiston-jinoyat-olami/28742286.html}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Toshkentdagi klubni militsiya bosdi|url=https://www.ozodlik.org/a/28815427.html}}</ref>.
[[2008-yil]]da [[Moskva]] viloyat ichki ishlar boshqarmasining uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boʻlimi xodimlari tomonidan narkotik moddalarni saqlashda gumonlanib qoʻlga olingan va [[Oʻzbekiston]]ga [[deportatsiya]] qilingan. [[Toshkent]]dagi sud qarori bilan 8 yilga ozodlikdan mahrum qilingan. Belgilangan jazoni katta qismini [[Jasliq qamoqxonasi]]da oʻtagan, keyinroq [[Qarshi]]da joylashgan axloq tuzatish koloniyasiga oʻtkazilgan. 2014-yil 27-dekabrda „salomatligi yomonlashgani sababli“ muddatidan avval ozodlikka chiqarilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=“Вор в законе” Бахти Ташкентский қамоқдан чиқди|url=https://www.ozodlik.org/a/26864659.html}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Главный вор в законе Узбекистана «Бахти Ташкентский»|url=https://politika-v-rashke.ru/glavnyiy-vor-v-zakone-uzbekistana-bahti-tashkentskiy/}}</ref>.
[[Oʻsh shahri]]ning sobiq rahbari, millatchiligi bilan tanilgan [[Melis Myrzakmatov]]ni [[oʻzbeklar]]ni haqoratlagani uchun kaltaklagani bilan mashhur boʻlgan<ref>{{youTube|GKzmvqaubwc|вор в законе Бахти Ташкентский на стрелке|logo=1}}</ref><ref name="mzk">{{Veb manbasi |sarlavha=Дед Хасан решил задачу успешнее, чем Бахти Ташкентский|url=https://www.mzk2.ru/2017/01/ded-xasan-reshil-zadachu-uspeshnee-chem-baxti-tashkentskij/}}</ref>.
Yirik tadbirkor [[Salim Abduvaliyev]], taniqli sportchilar [[Artur Taymazov]] va [[Murod Xontoʻrayev]], artistlar [[Shukrullo Isroilov]] va [[Mirzabek Xolmedov]], [[imom]]lar [[Abror Muxtor Aliy]], [[Rustamjon Hamidov]] bilan bir davradaligi aks etgan suratlar va videolar tarmoqlarda keng tarqalgan<ref name="mzk" />.
[[2018-yil]] [[20-avgust]]da Toshkent shahrida sobiq sovet davlatlari hududidagi yirik „qonundagi oʻgʻri“larning yigʻilishi boʻlib oʻtgan. Unga Baxtiyor Qudratillayev raislik qilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Keyingi 20 yil ichida ilk marta Toshkentda o‘g‘riboshilar “sxodkasi” bo‘lib o‘tdi|url=https://www.ozodlik.org/a/29460173.html}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Узбекские воры в законе решили подчиниться российскому криминалу|url=https://lenta.ru/news/2018/08/30/uz/}}</ref>.
[[2023-yil]] [[25-noyabr]] kuni [[Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi]] „mamlakatda kriminogen vaziyatni barqarorlashtirish maqsadida dolzarb qirq kunlik tezkor profilaktik tadbirlari olib borilishi“ haqida qaror qabul qilgan. [[28-noyabr]]da Baxtiyor Qudratillayev va unga aloqador boshqa shaxslar – [[Saidaziz Saidaliyev]], Dilshod Sharipov va Anvar Mirzoxonovlar qoʻlga olindi<ref>{{cite web|url=https://daryo.uz/2023/12/12/uyida-qurol-saqlagan-salimboy-baxti-tashkentskiy-haqida-koplab-malumotlar-qidiruvga-berilmagan-gofur-rahimov-poytaxtda-otkazilgan-reyd-tadbirlari-haqida|title=Uyida qurol saqlagan Salimboy, “Baxti Tashkentskiy” haqida “ko‘plab maʼlumotlar”, qidiruvga berilmagan G‘ofur Rahimov — poytaxtda o‘tkazilgan reyd tadbirlari haqida |publisher=[[daryo.uz]]}}</ref>. Qoʻlga olish jarayonida qattiq qarshilik koʻrsatgani sababli Baxtiyor Qudratillayev 15 sutka maʼmuriy qamoq jazosiga tortilgan<ref>[https://kun.uz/news/2023/12/06/baxti-tashkenskiy-15-sutkaga-qamaldi „Baxti Tashkentskiy“ 15 sutkaga qamaldi]</ref>. Keyinroq Toshkent shahar ichki ishlar bosh boshqarmasi huzuridagi tergov boshqarmasi tergov izolyatoriga olib kirilgan. U [[Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi|Jinoyat kodeksining]] „juda koʻp miqdorda tovlamachilik“, „[[giyohvandlik]] vositalari, ularning analoglari yoki psixotrop moddalarni oʻtkazish maqsadini koʻzlamay qonunga xilof ravishda tayyorlash, egallash, saqlash va boshqa harakatlar“ moddalarida nazarda tutilgan jinoyatlarni sodir etganlikda ayblangan<ref name="kun">{{Veb manbasi |sarlavha=«Бахти Ташкентский» қўлга олинди|url=https://kun.uz/news/2023/12/03/baxti-tashkenskiy-qolga-olindi}}</ref><ref name="qalampir">{{Veb manbasi |sarlavha=“Baxti Tashkentskiy” va yana bir qancha “ko‘cha bolalari” qo‘lga olindi|url=https://qalampir.uz/uz/news/bakhti-tashkent-skiy-va-yana-bir-k-ancha-kucha-bolalari-k-ulga-olindi-94041}}</ref>. 24-dekabr kuni uning ikki nafar oʻgʻli – Ixtiyor Baxtiyorovich Qudratullayev (1996-yilda tugʻilgan) va Bekzod Baxtiyorovich Zafarov (1994-yilda tugʻilgan) qoʻlga olindi. Ular tovlamachilikda ayblangan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=“Baxti Tashkentskiy” ning o‘g‘illari ham qo‘lga olindi|url=https://qalampir.uz/uz/news/jinoyat-95067}}</ref>. [[2024-yil]] [[22-fevral]] kuni Baxtiyor Qudratillayevning akasi Shuhrat Qudratillayev qoʻlga olindi<ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2024/02/24/kudratullaev/|title=“Baxti Tashkentskiy”ning akasi Shuxrat Qudratullayev qo‘lga olindi|publisher=[[Gazeta.uz]]}}</ref>. 3-iyun kuni jinoyat ishlari boʻyicha [[Toshkent shahar]] [[Yunusobod tumani]] sudida Baxtiyor Qudratullayev, uning akasi, oʻgʻillari, jami 37 kishiga nisbatan ochiq sud jarayoni boshlangan<ref>{{YouTube|KcMfS4ffYKg|"Baxti Tashkentskiy" va boshqalar ustidan sud boshlandi|logo=1}}</ref>. Barchasi [[tovlamachilik]], [[reket]], [[firibgarlik]], qasddan badanga shikast yetkazish, bezorilik jinoyatlarida ayblanishgan. Baxtiyor Qudratillayev 20 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilingan<ref>{{cite web|url=https://kun.uz/news/2024/07/16/yengillik-sorayman-baxtiyor-qudratullayev-va-boshqalar-sudda-songgi-sozini-aytdi|title=“Shu yerda o‘tirgan bolalarga yengillik qilib bersangiz” - Baxtiyor Qudratullayev va boshqalar sudda so‘nggi so‘zini aytdi|publisher=[[kun.uz]]}}</ref>. Sudlanganlardan biri – 60 yoshli [[Shukurali Qurbonov]] sud hukmi oʻqilganidan bir kun oʻtib, vafot etgan<ref>{{cite web|url=https://kun.uz/43255502|title=“Baxti Tashkentskiy” ishida sudlanganlardan biri vafot etdi|publisher=[[kun.uz]]}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
{{vikiiqtibos|Baxtiyor Qudratillayev}}
* {{Instagram|baxtiy_tashkentsky}}
[[Turkum:Qonundagi oʻgʻrilar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston jinoyatchilari]]
{{DEFAULTSORT:Qudratillayev, Baxtiyor}}
t5djzq73l7z0859iyjndp70f5978szn
Izzatillo Poʻlatov
0
997691
5995437
5952941
2026-04-13T13:40:01Z
AnvarxonM
75105
5995437
wikitext
text/x-wiki
{{Futbolchi bilgiqutisi
| ism = Izzatillo Poʻlatov
| tasvir = Izzatillo Pulatov.jpg
| toʻliqism = Izzatillo Poʻlatov
| boʻyi = {{height|m=1.78}}
| tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|2003|6|15}}
| tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Andijon}}, [[Oʻzbekiston]]
| joriyklub = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| klubraqami = TBD
| pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
| yoshlikklublari1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
| yoshlikyillari1 = {{0|0000}}—2022
| yillar1 = 2022
| klublar1 = [[Turon (futbol klubi)|Turon]]
| isht1 = 2
| gollar1 = 0
| yillar2 = 2023
| klublar2 = [[Metallurg Bekobod]]
| isht2 = 1
| gollar2 = 0
| yillar3 = 2023—2025
| klublar3 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
| isht3 = 61
| gollar3 = 3
| yillar4 = 2026—
| klublar4 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| isht4 = 0
| gollar4 = 0
| milliyyillar1 = 2022—2023
| milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Oʻzbekiston U20]]
| milliyisht1 = 8
| milliygollar1 = 0
| milliyyillar2 = 2025—
| milliyjamoa2 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Oʻzbekiston U23]]
| milliyisht2 = 8
| milliygollar2 = 0
| club-update = 2025-yil 27-dekabr
| ntupdate = 2025-yil 27-dekabr
}}
'''Izzatillo Poʻlatov''' (2003-yil 15-iyun, [[Andijon]]) – oʻzbekistonlik [[futbolchi]]. [[2023-yil]] [[23-iyul]]dan „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ klubida va [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Oʻzbekiston U20]] jamoasida oʻng qanot [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]]si sifatida oʻynaydi. Transfer narxi 75 ming yevroga baholangan<ref>{{cite web|url=https://www.footballcritic.com/izzatillo-poclatov/career-stats/7804361#general|title=#66 Izzatillo Pulatov|publisher=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.footballcritic.com/izzatillo-poclatov/career-stats/7804361#general|title=IZZATILLO POʻLATOV Defender - Buxoro|publisher=}}</ref>.
== Yutuqlar ==
=== Terma jamoa ===
;Oʻzbekiston U20
* {{Oltin}} [[AFC U-20 Osiyo Kubogi]] chempion: [[AFC U-20 Osiyo kubogi 2023|2023]]
=== Klub ===
;Buxoro
* Oʻzbekiston Kubogida ikkinchi oʻrin: 2025
'''Neftchi'''
* [[Oʻzbekiston Superkubogi]] sohibi: [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2026]]
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [https://www.transfermarkt.com/izzatillo-pulatov/profil/spieler/989072 Izzatillo Poʻlatov] [[Transfermarkt]] saytida
* [https://pfl.uz/ru/m/players/view/3774 Izzatillo Poʻlatov] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240313105622/https://pfl.uz/ru/m/players/view/3774 |date=2024-03-13 }} [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida
* {{Soccerway|id=819201}}
{{Neftchi futbol klubi tarkibi}}
{{Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha) 2023-yilgi jahon chempionati tarkibi}}
{{DEFAULTSORT:Poʻlatov, Izzatillo}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Andijon viloyati kishilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Turon klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Metallurg Bekobod klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]]
{{uzbekistan-footy-bio-stub}}
1q7ku9yrowjjanmjbn4aa46diluobs5
Shohrat Soyunov
0
1000946
5995751
5709585
2026-04-14T06:27:10Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Şöhrat Söýünow]] sahifasini [[Shohrat Soyunov]]ga koʻchirdi
5709585
wikitext
text/x-wiki
{{Futbolchi bilgiqutisi
| ism = Şöhrat Söýünow
| tasvir = Shohrat Soyunow.jpg
| izoh = Soyunov 2015-yilda <br/> Turkmaniston terma jamoasi tarkibida
| toʻliqism = Şöhrat Agamyradowiç Söýünow<ref name="globalsportsarchive.com">{{veb manbasi | url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/sohrat-soyunow/43839/ | title=Şöhrat Söýünow - Soccer player profile & career statistics - Global Sports Archive }}</ref>
| tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1992|3|8}}
| tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Garashsizliq tumani}}, <br/> {{tavalludJoyi|Lebap viloyati}}, [[Turkmaniston]]<ref name="globalsportsarchive.com"/>
| vafot_sana =
| boʻyi = {{height|meters=1.84}}
| pozitsiya = [[Himoyachi|Markaziy himoyachi]]
| joriyklub = [[Oltin Asir FK|Altyn Asyr]]
| klubraqami = 3
| yillar1 = 2010—2014
| klublar1 = [[Ýedigen FC|HTTU]]
| isht1 =
| gollar1 =
| yillar2 = 2015—2018
| klublar2 = [[Oltin Asir FK|Altyn Asyr]]
| isht2 = ?
| gollar2 = ?
| yillar3 = 2019
| klublar3 = [[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
| isht3 = ?
| gollar3 = ?
| yillar4 = 2020
| klublar4 = [[PDRM FA]]
| isht4 = 11
| gollar4 = 0
| yillar5 = 2021—2024
| klublar5 = [[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
| isht5 = ?
| gollar5 = ?
| milliyyillar1 = 2011—
| milliyjamoa1 = [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston]]
| milliyisht1 = 33
| milliygollar1 = 0
| club-update = April 24, 2021
| ntupdate = 29 March 2017
| yillar6 = 2024
| klublar6 = [[Oltin Asir FK|Altyn Asyr]]
| isht6 = ?
| gollar6 = ?
}}
'''Şöhrat Agamyradovich Söyünow''' ({{Lang-tk|Şöhrat Agamyradowiç Söýünow|}}; {{Lang-uz|Shuhrat Suyunov}}; 1992-yil 8-martda tugʻilgan) – [[Turkmaniston]]lik professional [[futbol|futbolchis]], hozirda [[Altyn Asyr FK|Altyn Asyr]] jamoasi tarkibida, [[Turkmaniston Yokari ligasi]] musoboqasida oʻynaydi. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston terma jamoasi]] azosi. U [[Himoyachi (futbol)|markaziy himoyachi]] pozitsiyasida oʻynaydi.
== Faoliyati ==
=== Klub ===
Futbolchilik faoliyatini HTTU Ashxobod klubida boshlagan. Jamoa bilan 2014-yilgi AFC Prezidenti kubogini qoʻlga kiritgan.
2015-yilda u „[[Altyn Asyr FK|Oltin Asir]]“ klubiga oʻtgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=30.01.2015 |url=http://www.kfshkendija.com/shkendija-fiton-30-testin-me-altyn-asyr/ |qaralgan sana=2024-01-02 |arxivsana=2015-02-02 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150202035945/http://www.kfshkendija.com/shkendija-fiton-30-testin-me-altyn-asyr/ }}</ref> va 2016-yilda Turkmaniston chempionatining eng yaxshi futbolchisi sifatida etirof etilgan.
2019-yilda u „[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]“ klubi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=http://stats.the-afc.com/match_report/14616 |sarlavha=AFCS}}</ref>.
2020-yilda Malayziya chempionatiga oʻtgan<ref>[https://www.thestar.com.my/sport/football/2020/02/14/german-gets-flak-but-police-stick-to-their-guns German gets flak but Police stick to their guns]</ref><ref>[https://turkmenportal.com/blog/25184/serdar-geldyev-i-shohrat-soyunov-prodolzhat-kareru-v-chempionate-malaizii Serdar Geldiev i Shoxrat Soyunov prodoljat kareru v chempionate Malayzii]</ref>. Bu uning faoliyatidagi ilk xorij klubi edi. 2020-yil 1-mart kuni Söyünow Malayziya Superligasida „Sabah FA“ jamoasiga qarshi oʻyinda (0:0) debyut qilgan<ref>[https://turkmenportal.com/blog/25606/serdar-geldyev-i-shohrat-soyunov-debyutirovali-v-superlige-malaizii Serdar Geldiev i Shoxrat Soyunov debyutirovali v Superlige Malayzii]</ref><ref>[https://www.hmetro.com.my/arena/2020/03/550163/pdrm-sabah-gigit-jari PDRM, Sabah gigit jari]</ref>.
2021-yilning 30-martida Söyünow [[Ahal (futbol klubi)|FC Ahal]] bilan shartnoma imzolagani, erkin agent sifatida oʻtgani eʼlon qilingan<ref>[https://turkmenportal.com/blog/35523/zashchitnik-shohrat-soyunov-vernulsya-v-ahal Zaщitnik Shoxrat Soyunov vernulsya v „Axal“]</ref>. 2024-yil 17-yanvarda Altyn Asyr jamoasi bilan shartnoma imzolagan.
=== Xalqaro ===
Söýünow 2011-yilning 23-martida Tayvanga qarshi [[2012-yilgi OFK Chaqiruv kubogi saralashi|2012-yilgi OFK Chaqiruv kubogi saralash]] oʻyinida milliy terma jamoadagi debyut oʻyinini oʻtkazgan.
U 2013-yilgi Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi kubogida Turkmaniston U22 terma jamoasi tarkibida ham oʻynagan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.com-cup.com/index.php/en/turkmenistan-en |sarlavha=Международный турнир по футболу "Кубок Содружества" / International Football Tournament "Commonwealth Cup" - Turkmenistan |sana= |ish=com-cup.com |qaralgan sana=23 January 2017}}</ref>.
== Faoliyat statistikasi ==
=== Xalqaro ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! colspan="3" |[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston terma jamoasi]]
|-
! Yil
!Isht
!Gol
|-
| 2011
| 2
| 0
|-
| 2012
| 7
| 0
|-
| 2013
| 2
| 0
|-
| 2014
| 2
| 0
|-
| 2015
| 8
| 0
|-
| 2016
| 2
| 0
|-
| 2017
| 1
| 0
|-
! Jami
! 24
! 0
|}
''2017-yil 26-mart oʻtkazilgan oʻyindagi aniq statistika''<ref name="NFT Stats">{{NFT player|42747|Şöhrat Söýünow|access-date=29 March 2017}}</ref>
== Yutuqlar ==
; Turkmaniston
* [[OFK Chaqiruv kubogi]]: [[AFC Osiyo chaqiruv kubogi 2012|2012]] ikkinchi oʻrin
; FC HTTU
* [[AFC Prezidenti Kubogi|OFK Prezidenti kubogi]]: 2014
; [[Oltin Asir FK]]
* [[Turkmaniston Yokari ligasi]]: 2015, 2016, 2017, 2018
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar ==
* {{NFT player|42747}}
{{Turkmanistonda yilning eng yaxshi futbolchisi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2014-yilgi OFK Chaqiruv kubogi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2012-yilgi OFK Chaqiruv kubogi}}
{{Turkmaniston tarkibi 2010-yilgi Osiyo oʻyinlari}}
{{DEFAULTSORT:Söýünow, Şöhrat}}
[[Turkum:1992-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Lebap viloyatida tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]
[[Turkum:Turkmanistonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Turkum:FC Ahal futbolchilari]]
[[Turkum:Osiyo oʻyinlari 2010 futbolchilari]]
[[Turkum:Turkmaniston milliy terma jamoasi futbolchilari]]
[[Turkum:Turkmanistonlik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Malayziyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Altyn Asyr FK futbolchilari]]
[[Turkum:FK Yedigen futbolchilari]]
[[Turkum:FC PDRM futbolchilari]]
97nqxa70jjv80n17j90prgs6gfnljlr
Munozara:Shohrat Soyunov
1
1000947
5995753
5672506
2026-04-14T06:27:11Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Şöhrat Söýünow]] sahifasini [[Munozara:Shohrat Soyunov]]ga koʻchirdi
5672506
wikitext
text/x-wiki
{{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}}
{{futbol loyihasi}}
{{Shaxsiyatlar loyihasi}}
fsp419cg0szen2mmt1o80oduae1xunw
Jamiyatur Razo
0
1024962
5995498
4072447
2026-04-13T15:37:19Z
CommonsDelinker
204
"Jamiatur_Raza.jpg" yoʻqotildi, uni VikiOmbordan [[c:User:Túrelio|Túrelio]] [[:c:COM:L|Copyright violation]]: [[:c:COM:CSD#F1|]], Possible copyright violation: No evidence of a free license at the claimed source. tufayli oʻchirgan edi.
5995498
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi|asl_nomi=<small>مرکزالدراسات الاسلامیہ</small> <big>جامعۃ الرضا</big>|xalqaronom='''Jamiatur Raza'''|logotip=|tasvir=Centre of Islamic Studies Jamiatur Raza logo.webp|shior=امت مسلمہ کی نئی نسل ، خاص طور پر سنی مسلم (اہل سنت والجماعت {بریلوی}) کے لیے ایک جگہ پر جدید اور اسلامی تعلیم فراہم کرنا۔|asos_yil=24-safaroyi,hijriy 1421-yil {{start date and age|df=yes|p=y|2000|05|29}}|prezident=[[Asjad Raza Xon |Muftiy Muhammad Asjad Raza Xon Qadri Razvi Nuri]]|rektor=[[Axtar Raza Xon|Tajush Shari'ah Muftiy Muhammad Axtar Raza Xon Qadri Razvi]]|talabalar=2000+|manzil=Jamiyatur Raza, Markaz Nagar, Mathurapur, C B Ganj, [[Bareli]]|vebsayt={{url|www.jamiaturraza.com| Jamiatur Raza}} {{url|www.cisjamiaturraza.ac.in/Default.aspx| CIS Jamiatur Raza}}|Shahar nomi=Uttar-Pradesh|Davlat nomi=Hindiston}}
'''Jamiyatur Raza''' – [[Hindiston|Hindistonning]] [[Bareli]] shahrida joylashgan islom seminariyasi. U 2000-yilda [[Axtar Raza Xon|Axtar Rizo Xon]] tomonidan tashkil etilgan<ref>[https://www.scribd.com/mobile/doc/3487632/Introduction-Jamiatur-Raza-Centre-for-Islamic-Studies-Bareilly-Sharif-India-www-jamiaturraza-com Introduction: Jamiatur Raza Centre for Islamic Studies Bareilly Sharif India] scribd.com</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.jamiaturraza.com/intro |sarlavha=A brief Introduction to Jamiat-ur-Raza, C.I.S., Bareilly Sharif. |ish=www.jamiaturraza.com}}</ref>.
Taʼsischilar uni islom universitetiga aylantirish rejasini ishlab chiqqanlar<ref name="auto">[http://www.milligazette.com/news/9301-plan-to-develop-bareillys-jamiatur-raza-into-an-arabic-persian-university Plan to develop Bareilly’s Jamiatur Raza into an Arabic Persian University] By NA Ansari, The Milli Gazette</ref>. Hozirda uni muftiy Axtar Rizo Xonning oʻgʻli, ayni paytda Hindiston sunniy musulmonlari bosh muftiysi Asjad Rizo Xon boshqarmoqda<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.dailynews.lk/2019/04/08/local/182553/asjad-raza-appointed-leader-barelwi-muslims |sarlavha=Asjad Raza appointed leader of Barelwi Muslims |ish=Daily News}}</ref>.
== Madrasa haqida ==
Madrasa 250 nafar talaba uchun tashkil etilgan boʻlib, hozirda Madrasa Taʼlim Kengashi tomonidan tasdiqlangan Tahtaniya, Favqaniya va Aaliya darajasiga qadar bir ming talabalar tahsil olmoqda. Ochiq maktablar milliy instituti (NIOS) tomonidan tasdiqlangan yoki tan olingan koʻplab kurslar ham oʻqitiladi. Al-Azhar universiteti bilan hamkorlikda magistratura va PhD darajasidagi kurslar tashkil etilgan<ref name="auto">[http://www.milligazette.com/news/9301-plan-to-develop-bareillys-jamiatur-raza-into-an-arabic-persian-university Plan to develop Bareilly’s Jamiatur Raza into an Arabic Persian University] By NA Ansari, The Milli Gazette</ref>.
== Oʻquv dasturi ==
U quyidagi oʻquv dasturiga amal qiladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.jamiaturraza.com/branches |sarlavha=Sections and Branches |ish=www.jamiaturraza.com}}</ref>:
* Ikkilamchi bosqich:
VI sinfdan VIII sinfgacha uch yil
* Yuqori bosqich:
Davomiyligi 7 yil. U uchta kichik bosqichga boʻlingan:
* Molviyah muddati 2 yil (ekvivalent oʻrta maktab)
* Alima – Davomiyligi 2 yil (Ekvivalent Inter Mediate)
* Fadeelah – Davomiyligi 3 yil (Ekvivalent bitiruv)
=== Ixtisoslashtirish boʻlimi ===
Muassasa Fiqh, Tafsir, Hadis, Arab adabiyoti, Jahon Dinlari boʻyicha ixtisoslikni taklif etadi.
=== Qur’on yod olish va uni tilovat qilish boʻlimi ===
Qur’on taʼlimining uch yillik kursi mavjud.
=== Oʻrganish usuli ===
Oʻquv dasturi arab va fors tillariga asoslangan, ammo mazkur oʻquv muassasaning oʻquv dasturi islomiy masalalar arab, fors va zamonaviy taʼlimlarning kombinatsiyasidan iborat.
=== Fatvo berish ===
Jamiyatur Razoda Universitetning Fatvo boʻlimi boʻlgan Markazi Darul Ifto nomli befarq boʻlim ham faoliyat yuritgan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Service |ism=Indo-Asian News |sana=2022-07-07 |sarlavha=Dargah Ala Hazrat issues fatwa against Udaipur killers |url=https://www.siasat.com/dargah-ala-hazrat-issues-fatwa-against-udaipur-killers-2364782/ |qaralgan sana=2023-08-11 |ish=The Siasat Daily |til=en-US}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Islom taʼlim muassasalari roʻyxati]]
* [[Barelvi]]
* [[Ahmad Rizo Xon]]
* [[Manzori Islom]]
* [[Al-Jamiyatul Ashrafiya|Al Jamiyatul Ashrafiya]]
* [[Al-Jameyatul Islomiya|Al-Jome-atul-Islomiya]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Hindistondagi islomiy universitet va kollejlar]]
[[Turkum:Jamiyatur Raza]]
[[Turkum:Uttar Pradeshdagi universitet va kollejlar]]
[[Turkum:Hindistondagi madrasalar]]
[[Turkum:Barelvi islom universitetlari va kollejlari]]
l4qookvz7mb3zpdk1coj20eof7tw4nj
Sunan Kalijaga davlat islom universiteti
0
1027645
5995412
5908661
2026-04-13T12:07:53Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995412
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi|qisqartma=UIN Sunan Kalijaga yoki oddiygina UIN Suka|asl_nomi=''Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga Yogyakarta''|asos_yil=26-sentyabr 1951-yil|turi=Jamoat universiteti|rektor=Prof. Dr. Phil. Al Makin, S.Ag., M.A.|vebsayt={{url|http://www.uin-suka.ac.id/en}}|Shahar nomi=Jokyakarta|Davlat nomi=Indoneziya}}
'''Sunan Kalijaga Davlat Islom Universiteti Yogyakarta''' ({{Lang-id|Universitas Islam Negeri Sunan Kalijaga Yogyakarta}}, '''UIN Sunan Kalijaga''' yoki oddiygina '''UIN Suka''' deb qisqartirilgan) [[Indoneziya davlat universiteti]] boʻlib<ref>{{Veb manbasi |muallif=io.uin-suka.ac.id |sarlavha=UIN Sunan Kalijaga Yogyakarta |url=https://io.uin-suka.ac.id/ |qaralgan sana=2023-01-30 |ish=io.uin-suka.ac.id}}</ref>, islom fanlari sohasida oʻquv dasturlarini taklif qiladi. Hozirda universitetda „Adab“, „Daʼvat“, „<nowiki/>[[Shariat]]<nowiki/>“, „Tarbiya“, „Ushuluddin“, „Fan va texnologiya“, „Ijtimoiy va gumanitar fanlar“, „Islom biznesi va iqtisodiyoti“ yoʻnalishlari boʻyicha oʻqitiladigan dasturlar taklif etilmoqda.
== Tarixi ==
Islom [[Oliy taʼlim|oliy taʼlim]] muassasalarini tashkil etish istagi mustamlaka davridan beri mavjud. Doktor Wirjosandjojo Satiman Gollandiya Sharqiy Hindistonida musulmonlarning oʻz-oʻzini hurmatini oshirish uchun oliy taʼlim islom institutini tashkil etish muhimligini taʼkidlagan. Bunday muassasa 1945-yil 8-iyulda, [[Jakarta|Jakartada]] Islom oliy maktabi qurilganida tashkil etilgan. Inqilob paytida Islom oʻrta maktabi [[Jokyakarta|Jokyakartaga]] koʻchirilgan va 1946-yil 10-aprelda qayta ochilgan. 1947-yil noyabr oyida Oliy maktabni takomillashtirish masalalarini muhokama qilish uchun qoʻmita tuzilgan va 1948-yil 10-martda Indoneziya Islom universitetini tashkil etish toʻgʻrisida kelishuvga erishilgan. Universitetda toʻrtta fakultet mavjud: din, huquq, iqtisod va taʼlim.
Hukumat 1950-yilda Gadja Mada universitetini qurish orqali inqilobda ishtirok etgan millatchi guruhlarni tan olgan. Indoneziya Islom universitetining rivojlanishi tez sur’atlar bilan sodir boʻlgan, Indoneziya fakulteti 22 ta filialdan tashkil topgan.
Prezidentning 50/2004-sonli qarori asosida IAIN Sunan Kalijaga Davlat Islom Universiteti (UIN) Sunan Kalijaga aylantirilgan. Bu UIN Sunan Kalijagani turli sohalarda, shu jumladan menejment va akademik sohalarda rivojlanishga undadi. Hozirda mamlakat ichida va xorijdagi turli tashkilotlar bilan ham aloqalar rivojlanmoqda.
Universitetda 8 ta maktab/fakultet mavjud boʻlib, ular quyidagilar:
# Adab dan Ilmu Budaya maktabi (gumanitar fanlar)
# Ushuluddin maktabi, va Pemikiran Islom ([[Islom falsafasi]] va ilohiyoti)
# Dakva dan Komunikasi maktabi (Islomiy aloqa va ijtimoiy taʼminot)
# Syariah dan Hukum maktabi (qonunlar)
# Ilmu Tarbiya dan Keguruan maktabi (taʼlim)
# Ilmu sosial va gumanitar maktab (ijtimoiy fanlar)
# Iqtisodiyot va Bisnis Islom maktabi (Islom iqtisodiyoti)
# Sain dan Technology maktabi (fan va texnologiya)
== Yana qarang ==
* [[Islom taʼlim muassasalari roʻyxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://www.uin-suka.ac.id}}
* [https://admisi.uin-suka.ac.id/ Admisi UIN Sunan Kalijaga Yogyakarta (uin-suka.ac.id)]
* International Office / CDCIA UIN Sunan Kalijaga Yogyakarta
* [http://uin-community.us/ Student Community of Islamic State in Indonesia]
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:Indoneziyadagi davlat universitetlari]]
[[Turkum:Indoneziyadagi islomiy universitet va kollejlar]]
[[Turkum:Indoneziyadagi universitetlar]]
fzobjex25hdtxgd5i6592guxu8ydbn4
Munozara:Altimurod Annadurdiyev
1
1031585
5995758
5675073
2026-04-14T06:27:55Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Altymyrat Annadurdyýew]] sahifasini [[Munozara:Altimurod Annadurdiyev]]ga koʻchirdi
5675073
wikitext
text/x-wiki
{{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}}
{{Shaxsiyatlar loyihasi}}
dfknc78242cjq2p1voibn7ixuc0umln
Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)
0
1073840
5995820
5479454
2026-04-14T08:39:36Z
AnvarxonM
75105
/* Jamoa tarkibi */
5995820
wikitext
text/x-wiki
{{maʼnolari|Doʻstlik (maʼnolari)}}
{{Adashtirmang|Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|[[Doʻstlik (futbol klubi)]]}}
{{Futbol klubi2
| pattern_la1 =
| pattern_b1 =
| pattern_ra1 =
| leftarm1 = 00CCCC
| body1 = 00CCCC
| rightarm1 = 00CCCC
| shorts1 = 00CCCC
| socks1 = 00CCCC
| pattern_la2 =
| pattern_b2 =
| pattern_ra2 =
| leftarm2 = CC0000
| body2 = CC0000
| rightarm2 = CC0000
| shorts2 = CC0000
| socks2 = CC0000
| clubname = Fk Doʻstlik Toshkent
| fullname = Doʻstlik Toshkent futbol klubi
| image = [[Fayl:Do'stlik Toshkent fc.png|180px]]
| founded = 2020-yil
| current = Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi
| league = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| stadium = [[Paxtakor Markaziy Stadioni]]
| capacity = 35,000
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = [[Aleksey Yevstafeyev]]
| chrtitle = Prezidenti
| chairman = [[Jurabek Nigmatov]]
}}
„'''Doʻstlik Toshkent'''“ – [[Toshkent]] shahridagi futbol klubi.
== Tarix ==
=== Mahalliy tarix ===
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:90%"
! rowspan="2" |Mavsum
! colspan="9" |Liga
! rowspan="2" |[[Oʻzbekiston Kubogi]]
! colspan="2" |Eng yaxshi toʻpurar
! rowspan="2" |Bosh murabbiy
|-
!Div.
!Pos.
!Pl.
!W
!D
!L
!GS
!GA
!P
!Ism
!Liga
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2022]]
| align="center" |[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|OʻBL]]
| align="center" |'''7'''
| align="center" |26
| align="center" |9
| align="center" |6
| align="center" |11
| align="center" |33
| align="center" |39
| align="center" |'''33'''
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Birinchi saralash bosqichi|Dastlabki bosqich]]
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Abdulaziz Rahimov]]
| align="center" |9
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Qurbonov]]
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2023]]
| align="center" |[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|OʻBL]]
| align="center" |'''7'''
| align="center" |14
| align="center" |6
| align="center" |2
| align="center" |6
| align="center" |22
| align="center" |24
| align="center" |'''20'''
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#G guruhi|Guruh bosqichi]]
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Abdulaziz Rahimov]]
| align="center" |6
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Qurbonov]]
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2024]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/uzb/news/detail/16363 |sarlavha=Proliga’da 8 jamoa kurash olib boradi |sana=08.02.2024 |qaralgan sana=2024-03-12 |arxivsana=2024-03-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240310195435/https://pfl.uz/uzb/news/detail/16363 }}</ref>
| align="center" |[[Oʻzbekiston Pro ligasi|OʻPL]]
| align="center" |'''8'''
| align="center" |28
| align="center" |4
| align="center" |5
| align="center" |19
| align="center" |23
| align="center" |47
| align="center" |
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#G guruhi|Guruh bosqichi]]
| align="left" |[[//uz.wikipedia.org/wiki/Fayl:Flag_of_Uzbekistan.svg|link=Oʻzbekiston|alt=Oʻzbekiston|border|23x23px]] [[Sherzod Qodirov]]
| align="center" |9
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Qurbonov]]
|-
|}
== Jamoa tarkibi ==
{{updated|2026-yil 14-aprel}}<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Doʻstlik jamoasi qaydnomasi 2026-yil 14-aprel |url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7b4c59f7-4dde-41ab-9f22-9af129b827e9-c21223cd-c7dc-4fd0-ae74-f207e654e23a.pdf |qaralgan sana=2026-04-14}}</ref>
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Oxunjon Sobirjonov}}}}
{{Fs player|no=2 |pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Abdurahmon Shomansurov}}}}
{{Fs player|no=4 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Muhammadali Oʻroqov}}}}
{{Fs player|no=5 |pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Xolid Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=6 |pos=MF|nat=UZB|name=[[Yashnarbek Rahmonov]]}}
{{Fs player|no=7 |pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Abdulloh Ismoilov}}}}
{{Fs player|no=8 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Azizbek Habibov}}}}
{{Fs player|no=9 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Mirodil Mirahmatov}}}}
{{Fs player|no=10|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Adhamjon Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=11|pos=MF|nat=UZB|name=[[Sardor Asatillayev]]}}
{{Fs player|no=12|pos=GK|nat=UZB|name=[[Gleb Xarin]]}}
{{Fs player|no=14|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Durbek Husanov}}}}
{{Fs player|no=15|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Shohruhxon Abduvaliyev}}}}
{{Fs player|no=16|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Hasan Shamsiyev}}}}
{{Fs player|no=17|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Azamat Sulaymonov}}}}
{{Fs player|no=18|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Umar Shuhratillayev}}}}
{{Fs player|no=19|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Ismoil Abdurahimov}}}}
{{Fs player|no=21|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Usmon Shuhratillayev}}}}
{{Fs player|no=22|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Abubakr Qobiljonov}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=25|pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Akramjon Abdusattorov}}}}
{{Fs player|no=26|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Muhammadamin Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=27|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Husan Shamsiyev}}}}
{{Fs player|no=28|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Saidazimxon Umarov}}}}
{{Fs player|no=29|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Shohjahon Baxshillayev}}}}
{{Fs player|no=30|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Kamoliddin Tursunov}}}}
{{Fs player|no=31|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Boburshoh Razzoqov}}}}
{{Fs player|no=33|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Komilyusuf Mirodilov}}}}
{{Fs player|no=35|pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Vohid Tojiboyev}}}}
{{Fs player|no=40|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Ismoil Mahkamov}}}}
{{Fs player|no=54|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Azizbek Qahramonov}}}}
{{Fs player|no=55|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Abdujabbor Doʻstmuhamedov}}}}
{{Fs player|no=60|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Bilol Naimjonov}}}}
{{Fs player|no=62|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Qilichbek Gʻaniyev}}}}
{{Fs player|no=63|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Hamidulla Isroilov}}}}
{{Fs player|no=64|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Shohjahon Abdullayev}}}}
{{Fs player|no=70|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Fazliddin Sobirjonov}}}}
{{Fs player|no=77|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Nusratilla Oripov}}}}
{{Fs end}}
=== U21 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)}}
=== U19 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (19 yoshgacha)}}
== Klub hodimlari ==
=== Murabbiylar shtabi ===
* Bosh murabbiy – Aleksey Yevstafeyev
* Yordamchi murabbiy – Gennadiy Kochnev
* Darvozabonlar murabbiyi – Vyacheslav Tomilin
== Mashhur futbolchilar ==
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://pfl.uz/uzb/clubs/702 Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida
* [https://www.transfermarkt.com/dustlik-tashkent/startseite/verein/107517 Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)] [[Transfermarkt]] saytida
* [https://int.soccerway.com/teams/uzbekistan/dustlik-2008-jizzax/10663/ Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)] [[Soccerway]] saytida
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Toshkent futbol klublari]]
[[Turkum:2020-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:2020-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
a8obujcvdfy1joog6ho68lhp713fdm9
5995821
5995820
2026-04-14T08:41:44Z
AnvarxonM
75105
5995821
wikitext
text/x-wiki
{{maʼnolari|Doʻstlik (maʼnolari)}}
{{Adashtirmang|Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|[[Doʻstlik (futbol klubi)]]}}
{{Futbol klubi2
| pattern_la1 =
| pattern_b1 =
| pattern_ra1 =
| leftarm1 = 00CCCC
| body1 = 00CCCC
| rightarm1 = 00CCCC
| shorts1 = 00CCCC
| socks1 = 00CCCC
| pattern_la2 =
| pattern_b2 =
| pattern_ra2 =
| leftarm2 = CC0000
| body2 = CC0000
| rightarm2 = CC0000
| shorts2 = CC0000
| socks2 = CC0000
| clubname = Fk Doʻstlik Toshkent
| fullname = Doʻstlik Toshkent futbol klubi
| image = [[Fayl:Do'stlik Toshkent fc.png|180px]]
| founded = 2020-yil
| current = Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi
| league = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| stadium = [[Paxtakor Markaziy Stadioni]]
| capacity = 35,000
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = [[Samug Dadayev]]
| chrtitle = Bosh direktori
| chairman = Joʻrabek Nigʻmatov
}}
'''Doʻstlik Toshkent''' — [[Toshkent]] shahridagi futbol klubi.
== Tarix ==
=== Mahalliy tarix ===
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="border:1px solid #AAAAAA;font-size:90%"
! rowspan="2" |Mavsum
! colspan="9" |Liga
! rowspan="2" |[[Oʻzbekiston Kubogi]]
! colspan="2" |Eng yaxshi toʻpurar
! rowspan="2" |Bosh murabbiy
|-
!Div.
!Pos.
!Pl.
!W
!D
!L
!GS
!GA
!P
!Ism
!Liga
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2022]]
| align="center" |[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|OʻBL]]
| align="center" |'''7'''
| align="center" |26
| align="center" |9
| align="center" |6
| align="center" |11
| align="center" |33
| align="center" |39
| align="center" |'''33'''
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Birinchi saralash bosqichi|Dastlabki bosqich]]
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Abdulaziz Rahimov]]
| align="center" |9
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Qurbonov]]
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2023]]
| align="center" |[[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|OʻBL]]
| align="center" |'''7'''
| align="center" |14
| align="center" |6
| align="center" |2
| align="center" |6
| align="center" |22
| align="center" |24
| align="center" |'''20'''
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#G guruhi|Guruh bosqichi]]
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Abdulaziz Rahimov]]
| align="center" |6
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Qurbonov]]
|-
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2024]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/uzb/news/detail/16363 |sarlavha=Proliga’da 8 jamoa kurash olib boradi |sana=08.02.2024 |qaralgan sana=2024-03-12 |arxivsana=2024-03-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240310195435/https://pfl.uz/uzb/news/detail/16363 }}</ref>
| align="center" |[[Oʻzbekiston Pro ligasi|OʻPL]]
| align="center" |'''8'''
| align="center" |28
| align="center" |4
| align="center" |5
| align="center" |19
| align="center" |23
| align="center" |47
| align="center" |
| align="center" |[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#G guruhi|Guruh bosqichi]]
| align="left" |[[//uz.wikipedia.org/wiki/Fayl:Flag_of_Uzbekistan.svg|link=Oʻzbekiston|alt=Oʻzbekiston|border|23x23px]] [[Sherzod Qodirov]]
| align="center" |9
| align="left" |{{flagicon|UZB}} [[Shuhrat Qurbonov]]
|-
|}
== Jamoa tarkibi ==
{{updated|2026-yil 14-aprel}}<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Doʻstlik jamoasi qaydnomasi 2026-yil 14-aprel |url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7b4c59f7-4dde-41ab-9f22-9af129b827e9-c21223cd-c7dc-4fd0-ae74-f207e654e23a.pdf |qaralgan sana=2026-04-14}}</ref>
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Oxunjon Sobirjonov}}}}
{{Fs player|no=2 |pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Abdurahmon Shomansurov}}}}
{{Fs player|no=4 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Muhammadali Oʻroqov}}}}
{{Fs player|no=5 |pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Xolid Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=6 |pos=MF|nat=UZB|name=[[Yashnarbek Rahmonov]]}}
{{Fs player|no=7 |pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Abdulloh Ismoilov}}}}
{{Fs player|no=8 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Azizbek Habibov}}}}
{{Fs player|no=9 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Mirodil Mirahmatov}}}}
{{Fs player|no=10|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Adhamjon Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=11|pos=MF|nat=UZB|name=[[Sardor Asatillayev]]}}
{{Fs player|no=12|pos=GK|nat=UZB|name=[[Gleb Xarin]]}}
{{Fs player|no=14|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Durbek Husanov}}}}
{{Fs player|no=15|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Shohruhxon Abduvaliyev}}}}
{{Fs player|no=16|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Hasan Shamsiyev}}}}
{{Fs player|no=17|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Azamat Sulaymonov}}}}
{{Fs player|no=18|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Umar Shuhratillayev}}}}
{{Fs player|no=19|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Ismoil Abdurahimov}}}}
{{Fs player|no=21|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Usmon Shuhratillayev}}}}
{{Fs player|no=22|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Abubakr Qobiljonov}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=25|pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Akramjon Abdusattorov}}}}
{{Fs player|no=26|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Muhammadamin Bahodirov}}}}
{{Fs player|no=27|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Husan Shamsiyev}}}}
{{Fs player|no=28|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Saidazimxon Umarov}}}}
{{Fs player|no=29|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Shohjahon Baxshillayev}}}}
{{Fs player|no=30|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Kamoliddin Tursunov}}}}
{{Fs player|no=31|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Boburshoh Razzoqov}}}}
{{Fs player|no=33|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Komilyusuf Mirodilov}}}}
{{Fs player|no=35|pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Vohid Tojiboyev}}}}
{{Fs player|no=40|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Ismoil Mahkamov}}}}
{{Fs player|no=54|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Azizbek Qahramonov}}}}
{{Fs player|no=55|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Abdujabbor Doʻstmuhamedov}}}}
{{Fs player|no=60|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Bilol Naimjonov}}}}
{{Fs player|no=62|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Qilichbek Gʻaniyev}}}}
{{Fs player|no=63|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Hamidulla Isroilov}}}}
{{Fs player|no=64|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Shohjahon Abdullayev}}}}
{{Fs player|no=70|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Fazliddin Sobirjonov}}}}
{{Fs player|no=77|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Nusratilla Oripov}}}}
{{Fs end}}
=== U21 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)}}
=== U19 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (19 yoshgacha)}}
== Klub hodimlari ==
=== Murabbiylar shtabi ===
* Bosh murabbiy — Aleksey Yevstafeyev
* Yordamchi murabbiy — Gennadiy Kochnev
* Darvozabonlar murabbiyi — Vyacheslav Tomilin
== Mashhur futbolchilar ==
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://pfl.uz/uzb/clubs/702 Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida
* [https://www.transfermarkt.com/dustlik-tashkent/startseite/verein/107517 Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)] [[Transfermarkt]] saytida
* [https://int.soccerway.com/teams/uzbekistan/dustlik-2008-jizzax/10663/ Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)] [[Soccerway]] saytida
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Toshkent futbol klublari]]
[[Turkum:2020-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:2020-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
fxn8o7zcvhyythqfjx4p50j7yai9oei
Riga metropoliteni
0
1082834
5995887
5883481
2026-04-14T09:19:16Z
KWiki78
246724
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995887
wikitext
text/x-wiki
{{AT}}
{{Metro|Nomi=Riga metropoliteni|Logotipi=|Mamlakat=Latviya|Shahar=Riga|Ochilgan vaqti=1986-yillar|Uzunligi=8.3 km|Stantsiyalari=8 (1-liniya);
33 (umumiy)|Yo`llari=3 (umumiy)|Yo`lovchilari=|Yo`lovchilariY=|Sxemasi=}}'''Riga metrosi''' ({{Lang-lv|Rīgas metropolitēns}}) [[Riga]]da amalga oshirilmagan [[Metropoliten|metro]] tizimi boʻlib, [[Latviya Sovet Sotsialistik Respublikasi|Latviya SSR]] poytaxtida [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] davri oxirida (1970-1980 yillarda) rejalashtirilgan. Birinchi ishga tushirish maydonchasi qurilishi [[1990]]-yilda boshlanishi kerak edi, ishga tushirilishi [[2000|2000-2002]]-[[2002|yillarda]] kutilgan edi. Qurilish Latviya jamoatchiligining noroziligi va SSSR parchalanishi tufayli bekor qilindi.
== Tarixi ==
Dastlab, bir million aholiga ega boʻlmagan shaharda (va kichik demografik oʻsish tufayli unga yaqin orada erishish istiqbollari) anʼanaviy metroni yaratish uchun [[Gosplan|Davlat rejalashtirish]] standartlari talab qilgan.1960-yillardan boshlab yer osti tezyurar temir yoʻl tizimi rejalashtirilgan. 1966-yil 10-yanvarda “Rigas Balss” gazetasida ommaga taqdim etilgan V. Gritsovskiy boshchiligidagi bir guruh Leningrad shaharsozlari loyihasiga koʻra, aholi punktlari va siyrak tumanlarda tezyurar tramvay liniyalar yer ustida va alohida boʻlishi kerak edi, shahar markazida esa ular yoʻllar ostidagi tunnellarda taxminan 6 metr chuqurlikda harakatlanishi kerak edi. Kelajakda liniya tizimida 82 kilometr yoʻl boʻlishi kerak edi, shundan 20 kilometri yer osti uchastkalarida boʻlishi koʻzda tutilgan edi. Birinchi ishga tushirish qismining oʻzida 5 kilometrlik tunnel qurish rejalashtirilgan edi.
Biroq, Riga ittifoq respublikasining poytaxti sifatida aholi jon boshiga jamoat transportida qatnovlar soni va qoʻshni davlatlardan koʻplab sayyohlar oʻtadigan tranzit punktlari boʻyicha mamlakatda uchinchi oʻrinda turadigan shahar boʻlgan. SSSR rahbariyati [[Yurmala]] ittifoq kurortini istisno qildi va 1970-yillarning oxiridan boshlab sakkiz yuz ming kishilik shaharda metro tizimini rejalashtirish va loyihalash boshlandi.
Metroni yaratish 1981-yildan boshlab yer osti shaharlarini rivojlantirishning batafsil rejasiga va 1986-yilda qabul qilingan 2005-yilgacha shaharni rivojlantirishning bosh rejasiga kompleks transport sxemasiga kiritilgan.
Boshlanishida Riga metrosining qurilishi va dastlabki loyihalari uchun texnik-iqtisodiy asoslash (TIA) ustida Moskva Metrogiprotrans instituti ishladi. Birinchi ishga tushirish joyi - Zasulauksdan VEFgachaligi aniqlangan. 1977-yildagi texnik-iqtisodiy asoslarni 1978-yilda tasdiqlash, batafsil loyihalarini ishlab chiqish,1981-yilda qurilishni boshlash va 1990-yilda foydalanishga topshirish rejalashtirilgan. Kelajakda tizim ikki qatnov liniyasiga ega boʻlishi kerak edi.
[[Fayl:Riga-metro-plan.jpg|thumb|250x250px| 1986-yildan beri metro liniyasi tizimi bilan shahar rejasi]]
Biroz kechiktirishlardan soʻng, 1984-yilda Rigadagi juda murakkab gidrogeologik tuproq sharoitlari [[Sankt-Peterburg|Leningradnikiga]] yaqin boʻlgani sababli, Leningrad institutiga " Lenmetroproekt " ga ishonib topshirilgan batafsil loyihalash boshlandi. 1986-yilga kelib, kelajakdagi uchta qatnov liniyali metro tizimining toʻliq sxemasi amalga oshirish uchun qabul qilindi, birinchi ishga tushirish qismi oʻzgarishsiz qoldi. Qurilishning boshlanish sanasi 1988-yil deb belgilangan, 1996-1997-yillarga yakunlanishi rejalashtirilgan.
[[Fayl:Riga-metro-station-uzvaras.jpg|thumb|250x250px| 1981-yildan boshlab xuddi shu nomdagi xiyobon ostidagi "Uzvaras" stansiyasining oʻtish va tushish [[Aksonometriya|aksonometrik proyeksiyasi]] .]]
Stansiya interyerining [[Meʼmorlik|meʼmoriy]] va badiiy dizaynini [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Rijskaya stantsiyasining ichki qismini loyihalash boʻyicha biroz tajribaga ega boʻlgan mahalliy meʼmorlar ishlab chiqish taklif qilindi. 1983-yilning oʻzidayoq birinchi ishga tushirish stantsiyalarining eng yaxshi ichki dizayni uchun tanlov oʻtkazildi.
1979-1988-yillarda rejalashtirish va loyihalash uchun birinchi ishga tushirish maydonchasi yoʻnalishi boʻylab 200 ga yaqin qidiruv quduqlari qurildi. 1986-yilda qurilishga tayyorgarlik ishlari kompleksi boshlandi, bu kamida ikki yil davomida amalga oshirilishi kerak edi. Buning uchun 7,5 million rubl ajratildi. va “Stroymexanizatsiya” pudrat tashkiloti qurilish ishlariga jalb qilingan. Granita koʻchasida qurilish maydonchasi va "Metrostroy" uchun ikkita ishlab chiqarish bazasi qurildi: birinchisi 200 avtomobilga moʻljallangan karvon uchun - CHES-1 yaqinidagi Chekurkalnsda, ikkinchisi - Bolderadagi qurilish texnikasi uchun. Binolarni buzish, er osti kommunikatsiyalarini koʻchirish, vaqtinchalik binolar va er usti togʻ-kon komplekslarini qurish uchun qurilish maydonchalarini tayyorlash, [[Viborg|Vyborg]] granitini tanlash va sotib olish boʻyicha ishlar boshlandi.
1989-yilga kelib, birinchi ishga tushirish maydonchasi uchun barcha ishchi dizaynlar tayyorlandi va [[Moskva]]da tasdiqlangan. 1990-yilda [[Minsk]] metrosi quruvchilari yordamida qurilish boshlanishi kerak edi. Birinchi ishga tushirish joyi 2000-2002-yillarda tayyor boʻlishi kerak edi. Uning taxminiy qiymati 250 million rublni tashkil etdi va oʻsha bu yillardagi narxlarda boshqa shaharlarga qaraganda sezilarli darajada yuqori boʻlgan, shaharning zich joylashgan hududlarida ogʻir tuproqlarda qurilishning murakkab muhandislik va geologik sharoitlari tufayli xarajatlar ancha yuqori boʻlgan(kilometriga 25 million rubldan ortiq oʻrtacha qiymat 15 million rubl boʻlgan). Moliyalashtirish asosan ittifoq markazidan kelishi kerak edi, respublika 10-12 million rubl depoga, 2,5 million rubl. — muhandislik binosiga, 4-5 million rubl. — stansiyalarda kommunikatsiyalarni uzatish va tayyorlashga ajratish buyurildi.
== Loyiha tavsifi ==
[[Fayl:Rigas_metro_karte-preview.png|thumb|267x267px]]
Loyihaga koʻra, Birinchi liniyaning birinchi ishga tushirish qismi markazni (Eski shahar ostidan oʻtmasdan) va [[Daugava|Gʻarbiy Dvina]] daryosining ikkala tomonidagi shahar qismlarini bogʻlagan, uzunligi 8,3 km va sayohat vaqti 12 daqiqa boʻlgan. Usgbu qatnov liniyasi gavjum soatlarda 40 juft poyezd va loyihalash davrida nomlari oʻzgargan 8 stantsiyaga ega boʻlgan va meʼmorlarning rejalariga koʻra interyer turli mavzularni aks ettirgan:
* "Zasulauks" - dengiz boʻyida dam olish (meʼmorlar A. Purvins va A. Gelzis)
* "Agenskalns", ilgari "Aurora" - inqilob (meʼmor I. Petruxov)
* "Daugava", ilgari "Uzvaras" - Riga respublikaning dengiz darvozasi sifatida (meʼmor A. Purvins)
* "Vokzalnaya", ilgari "Markaziy" - SSSRdagi xalqlar doʻstligi (meʼmorlar A. Purvins va M. Gundars)
* "Do'stlik", ilgari "Kirova" - Latviyada Sovet hokimiyatining oʻrnatilishi (meʼmor A. Kronbergs)
* “Vidzeme bozori”, ilgari “Rainisa”, ilgari “Inqiloblar” – milliy madaniyat va turmush (meʼmor A. Purvins)
* "Oshkalniy" - [[Ulugʻ Vatan urushi]] (meʼmor M. Gelzis)
* "VEF" - ish (meʼmor Valeriy Kadirkov)
<references responsive="1"></references>
<gallery>
Fayl:Riga-metro-station-aurora.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-aurora.jpg|alt=проект интерьера станции «Аврора»|Aurora stantsiyasining ichki dizayni loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-daugava.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-daugava.jpg|alt=проект интерьера станции «Даугава»|Daugava stantsiyasining ichki dizayn loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-rainis.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-rainis.jpg|alt=проект интерьера станции «Райниса»|Rainisa stantsiyasi uchun ichki dizayn loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-vef.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-vef.jpg|alt=проект интерьера станции «ВЭФ»| VEF stantsiyasining ichki loyiha loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks1.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks1.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks2.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks2.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks3.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks3.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-central.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-central.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Центральная»|Tsentralnaya stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-central1.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-central1.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Центральная»|Tsentralnaya stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
</gallery>Birinchi ishga tushirish maydonchasida yopiq usulda qurilgan 4 ta chuqur stansiya (Daugavadan Vidzeme bozorigacha) va ochiq konda qurilgan 4 ta sayoz stansiya mavjud edi.{{NM yoʻq 2|, Shuningdek, kelajakdagi "Lenin muzeyi" stantsiyasi uchun ("Vidzeme bozori" va "Oshkalniy" o'rtasida) zaxira qoldirish kerak edi.|7|03|2023}}
Birinchi qism yetkazib berilgandan soʻng, Birinchi qator sharqdan Yuglagacha va gʻarbdan Imantagacha choʻzilishi kerak edi.
Keyinchalik, Ikkinchi liniyaning sharqiy qismini markazdan Plavnieki, Dreilini va uchinchi liniyaning shimoliy qismini markazdan Sarkandaugavagacha boʻlgan yangi massivlarga qurish rejalashtirilgan edi, ular qurib bitkazilgandan soʻng vaqtincha bitta chiziqni tashkil qilar edi.
Uchinchi liniyaning janubiy qismini Ziepniekkalnsgacha va Ikkinchi liniyaning gʻarbiy qismini Bullju kapagacha qurish natijasida markazdagi uchta almashuv stansiyalarida kesishgan uchta liniyadan iborat metro tizimi paydo boʻlar edi.
2021-yilga kelib Riga metrosi 33 ta bekatdan iborat boʻlishi rejalashtirilgan edi.
== Norozilik va loyihaning bekor qilinishi ==
Olimlar, mutaxassislar, yashil va milliy harakatlar va boshqa jamoatchilikning metro qurilishiga birinchi eʼtirozlari 1987-yilda paydo boʻlgan. 1988-yilda keng tarqalgan norozilik namoyishlari, shu jumladan „METRO — NĒ!“ shiori ostida ommaviy namoyishlar boshlandi, ular 1989-yilda yangi tashkil etilgan mahalliy komissiyaning salbiy texnik-iqtisodiy hisoboti va hokimiyatning metro yaratish boʻyicha barcha rejalarni bekor qilish toʻgʻrisidagi qarori bilan tugatildi. Barcha tayyorgarlik ishlari qisqartirildi.
Katta tarixiy qadriyatga ega boʻlgan shahar markazining meʼmoriy ansambliga xavf tugʻdirishi, oila aʼzolari bilan koʻp sonli migrant metro quruvchilarning kelishi, katta xarajatlar evaziga transport ortiqchaligi tufayli iqtisodiy maqsadga muvofiq emasligi va samarasizligi va nosozliklar, nogironlarning ehtiyojlarini hisobga olmaslik, metro bekatlari atrofidagi jamoat joylarining haddan tashqari gavjum boʻlishi va boshqalar asosiy sabablardan boʻlgan.
Bugungi kungacha tayyorgarlik davrida qazilgan 100 dan ortiq qidiruv quduqlari saqlanib qolgan. Ulardan 20 tasi 2001-yilda, yana 25 tasi 2014-yilda tugatilgan. Diametri 10-20 sm, chuqurligi 4-10 metr boʻlgan oʻnlab boshqalari xususiy hududda joylashgan, ularning texnik holati nazorat qilinmaydi.
== Mustaqil Latviyada ==
[[SSSRning qulashi|SSSR parchalanganidan]] keyin mustaqil Latviya metro qurish gʻoyasiga qaytmadi. Riga shahar kengashining shaharsozlik boʻlimi maslahatchisi, meʼmor Gunars Asarisning soʻzlariga koʻra, Riga har bir kilometr uchun 200 million [[Yevro|evrolik]] metro narxini koʻtara olmaydi. Hali ham tezyurar tramvaylar joriy etilishiga umid bor .
== Havolalar ==
* [http://riga.zurbu.net/tag:Metro/feed Amalga oshirilmagan.]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://riga.zurbu.net/tag:Metro/feed Metro]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://digger37.narod.ru/metro.html Rigada metro qurmoqchi edilar]
* [http://rigatransport.sitecity.ru/stext_1511170821.phtml Amalga oshirilmagan transport loyihalari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080112130038/http://rigatransport.sitecity.ru/stext_1511170821.phtml |date=2008-01-12 }}
* [http://www.delfi.lv/tchk/history/eskizy-shesti-stancij-rizhskogo-metro-ili-ot-zasulauksa-do-vef-za-12-minut.d?id=44878330 Oltita Riga metro stantsiyasining eskizlari yoki Zasulauksadan VEFgacha 12 daqiqada]
* Metrolar. — M., Transport. — 1988-yil
* Kelajakdagi metro yoʻnalishlari // [[Izvestiya]] gazetasi, 02/11/1986
* [https://web.archive.org/web/20060715105132/http://metro.donetsk.ua/other/photo/RIGAmetro.jpg shahar xaritasidagi chiziqlar]
* myriga.info forumidagi [http://forum.myriga.info/?showtopic=13 materiallar va muhokamalar]
* [https://web.archive.org/web/20081007225522/http://forum.metro.donetsk.ua/viewtopic.php?t=47 materiallar va forumdagi muhokamalar]
* „Bizning transportimiz“ forumidagi [http://forum.nashtransport.ru/index.php?showtopic=1606 materiallar va muhokama]
* [https://www.youtube.com/watch?v=aEizd0gDj24 Riga metro loyihasi haqida video]
* Latviyaning TV5 telekanali tomonidan suratga olingan [https://www.youtube.com/watch?v=ZHVL-zKPz7o Riga metro loyihasi haqida video]
== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
[[Turkum:SSSRning yirik qurilishi tugallanmagan loyihalari]]
[[Turkum:Latviya]]
20p0ycjndiwxsylxb5ow7yzm3huci4d
5995888
5995887
2026-04-14T09:19:28Z
KWiki78
246724
5995888
wikitext
text/x-wiki
{{AT}}
{{Metro|Nomi=Riga metropoliteni|Logotipi=|Mamlakat=Latviya|Shahar=Riga|Ochilgan vaqti=1986-yillar|Uzunligi=8.3 km|Stantsiyalari=8 (1-liniya);
33 (umumiy)|Yo`llari=3 (umumiy)|Yo`lovchilari=|Yo`lovchilariY=|Sxemasi=}}
'''Riga metrosi''' ({{Lang-lv|Rīgas metropolitēns}}) [[Riga]]da amalga oshirilmagan [[Metropoliten|metro]] tizimi boʻlib, [[Latviya Sovet Sotsialistik Respublikasi|Latviya SSR]] poytaxtida [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] davri oxirida (1970-1980 yillarda) rejalashtirilgan. Birinchi ishga tushirish maydonchasi qurilishi [[1990]]-yilda boshlanishi kerak edi, ishga tushirilishi [[2000|2000-2002]]-[[2002|yillarda]] kutilgan edi. Qurilish Latviya jamoatchiligining noroziligi va SSSR parchalanishi tufayli bekor qilindi.
== Tarixi ==
Dastlab, bir million aholiga ega boʻlmagan shaharda (va kichik demografik oʻsish tufayli unga yaqin orada erishish istiqbollari) anʼanaviy metroni yaratish uchun [[Gosplan|Davlat rejalashtirish]] standartlari talab qilgan.1960-yillardan boshlab yer osti tezyurar temir yoʻl tizimi rejalashtirilgan. 1966-yil 10-yanvarda “Rigas Balss” gazetasida ommaga taqdim etilgan V. Gritsovskiy boshchiligidagi bir guruh Leningrad shaharsozlari loyihasiga koʻra, aholi punktlari va siyrak tumanlarda tezyurar tramvay liniyalar yer ustida va alohida boʻlishi kerak edi, shahar markazida esa ular yoʻllar ostidagi tunnellarda taxminan 6 metr chuqurlikda harakatlanishi kerak edi. Kelajakda liniya tizimida 82 kilometr yoʻl boʻlishi kerak edi, shundan 20 kilometri yer osti uchastkalarida boʻlishi koʻzda tutilgan edi. Birinchi ishga tushirish qismining oʻzida 5 kilometrlik tunnel qurish rejalashtirilgan edi.
Biroq, Riga ittifoq respublikasining poytaxti sifatida aholi jon boshiga jamoat transportida qatnovlar soni va qoʻshni davlatlardan koʻplab sayyohlar oʻtadigan tranzit punktlari boʻyicha mamlakatda uchinchi oʻrinda turadigan shahar boʻlgan. SSSR rahbariyati [[Yurmala]] ittifoq kurortini istisno qildi va 1970-yillarning oxiridan boshlab sakkiz yuz ming kishilik shaharda metro tizimini rejalashtirish va loyihalash boshlandi.
Metroni yaratish 1981-yildan boshlab yer osti shaharlarini rivojlantirishning batafsil rejasiga va 1986-yilda qabul qilingan 2005-yilgacha shaharni rivojlantirishning bosh rejasiga kompleks transport sxemasiga kiritilgan.
Boshlanishida Riga metrosining qurilishi va dastlabki loyihalari uchun texnik-iqtisodiy asoslash (TIA) ustida Moskva Metrogiprotrans instituti ishladi. Birinchi ishga tushirish joyi - Zasulauksdan VEFgachaligi aniqlangan. 1977-yildagi texnik-iqtisodiy asoslarni 1978-yilda tasdiqlash, batafsil loyihalarini ishlab chiqish,1981-yilda qurilishni boshlash va 1990-yilda foydalanishga topshirish rejalashtirilgan. Kelajakda tizim ikki qatnov liniyasiga ega boʻlishi kerak edi.
[[Fayl:Riga-metro-plan.jpg|thumb|250x250px| 1986-yildan beri metro liniyasi tizimi bilan shahar rejasi]]
Biroz kechiktirishlardan soʻng, 1984-yilda Rigadagi juda murakkab gidrogeologik tuproq sharoitlari [[Sankt-Peterburg|Leningradnikiga]] yaqin boʻlgani sababli, Leningrad institutiga " Lenmetroproekt " ga ishonib topshirilgan batafsil loyihalash boshlandi. 1986-yilga kelib, kelajakdagi uchta qatnov liniyali metro tizimining toʻliq sxemasi amalga oshirish uchun qabul qilindi, birinchi ishga tushirish qismi oʻzgarishsiz qoldi. Qurilishning boshlanish sanasi 1988-yil deb belgilangan, 1996-1997-yillarga yakunlanishi rejalashtirilgan.
[[Fayl:Riga-metro-station-uzvaras.jpg|thumb|250x250px| 1981-yildan boshlab xuddi shu nomdagi xiyobon ostidagi "Uzvaras" stansiyasining oʻtish va tushish [[Aksonometriya|aksonometrik proyeksiyasi]] .]]
Stansiya interyerining [[Meʼmorlik|meʼmoriy]] va badiiy dizaynini [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Rijskaya stantsiyasining ichki qismini loyihalash boʻyicha biroz tajribaga ega boʻlgan mahalliy meʼmorlar ishlab chiqish taklif qilindi. 1983-yilning oʻzidayoq birinchi ishga tushirish stantsiyalarining eng yaxshi ichki dizayni uchun tanlov oʻtkazildi.
1979-1988-yillarda rejalashtirish va loyihalash uchun birinchi ishga tushirish maydonchasi yoʻnalishi boʻylab 200 ga yaqin qidiruv quduqlari qurildi. 1986-yilda qurilishga tayyorgarlik ishlari kompleksi boshlandi, bu kamida ikki yil davomida amalga oshirilishi kerak edi. Buning uchun 7,5 million rubl ajratildi. va “Stroymexanizatsiya” pudrat tashkiloti qurilish ishlariga jalb qilingan. Granita koʻchasida qurilish maydonchasi va "Metrostroy" uchun ikkita ishlab chiqarish bazasi qurildi: birinchisi 200 avtomobilga moʻljallangan karvon uchun - CHES-1 yaqinidagi Chekurkalnsda, ikkinchisi - Bolderadagi qurilish texnikasi uchun. Binolarni buzish, er osti kommunikatsiyalarini koʻchirish, vaqtinchalik binolar va er usti togʻ-kon komplekslarini qurish uchun qurilish maydonchalarini tayyorlash, [[Viborg|Vyborg]] granitini tanlash va sotib olish boʻyicha ishlar boshlandi.
1989-yilga kelib, birinchi ishga tushirish maydonchasi uchun barcha ishchi dizaynlar tayyorlandi va [[Moskva]]da tasdiqlangan. 1990-yilda [[Minsk]] metrosi quruvchilari yordamida qurilish boshlanishi kerak edi. Birinchi ishga tushirish joyi 2000-2002-yillarda tayyor boʻlishi kerak edi. Uning taxminiy qiymati 250 million rublni tashkil etdi va oʻsha bu yillardagi narxlarda boshqa shaharlarga qaraganda sezilarli darajada yuqori boʻlgan, shaharning zich joylashgan hududlarida ogʻir tuproqlarda qurilishning murakkab muhandislik va geologik sharoitlari tufayli xarajatlar ancha yuqori boʻlgan(kilometriga 25 million rubldan ortiq oʻrtacha qiymat 15 million rubl boʻlgan). Moliyalashtirish asosan ittifoq markazidan kelishi kerak edi, respublika 10-12 million rubl depoga, 2,5 million rubl. — muhandislik binosiga, 4-5 million rubl. — stansiyalarda kommunikatsiyalarni uzatish va tayyorlashga ajratish buyurildi.
== Loyiha tavsifi ==
[[Fayl:Rigas_metro_karte-preview.png|thumb|267x267px]]
Loyihaga koʻra, Birinchi liniyaning birinchi ishga tushirish qismi markazni (Eski shahar ostidan oʻtmasdan) va [[Daugava|Gʻarbiy Dvina]] daryosining ikkala tomonidagi shahar qismlarini bogʻlagan, uzunligi 8,3 km va sayohat vaqti 12 daqiqa boʻlgan. Usgbu qatnov liniyasi gavjum soatlarda 40 juft poyezd va loyihalash davrida nomlari oʻzgargan 8 stantsiyaga ega boʻlgan va meʼmorlarning rejalariga koʻra interyer turli mavzularni aks ettirgan:
* "Zasulauks" - dengiz boʻyida dam olish (meʼmorlar A. Purvins va A. Gelzis)
* "Agenskalns", ilgari "Aurora" - inqilob (meʼmor I. Petruxov)
* "Daugava", ilgari "Uzvaras" - Riga respublikaning dengiz darvozasi sifatida (meʼmor A. Purvins)
* "Vokzalnaya", ilgari "Markaziy" - SSSRdagi xalqlar doʻstligi (meʼmorlar A. Purvins va M. Gundars)
* "Do'stlik", ilgari "Kirova" - Latviyada Sovet hokimiyatining oʻrnatilishi (meʼmor A. Kronbergs)
* “Vidzeme bozori”, ilgari “Rainisa”, ilgari “Inqiloblar” – milliy madaniyat va turmush (meʼmor A. Purvins)
* "Oshkalniy" - [[Ulugʻ Vatan urushi]] (meʼmor M. Gelzis)
* "VEF" - ish (meʼmor Valeriy Kadirkov)
<references responsive="1"></references>
<gallery>
Fayl:Riga-metro-station-aurora.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-aurora.jpg|alt=проект интерьера станции «Аврора»|Aurora stantsiyasining ichki dizayni loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-daugava.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-daugava.jpg|alt=проект интерьера станции «Даугава»|Daugava stantsiyasining ichki dizayn loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-rainis.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-rainis.jpg|alt=проект интерьера станции «Райниса»|Rainisa stantsiyasi uchun ichki dizayn loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-vef.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-vef.jpg|alt=проект интерьера станции «ВЭФ»| VEF stantsiyasining ichki loyiha loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks1.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks1.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks2.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks2.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks3.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks3.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-central.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-central.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Центральная»|Tsentralnaya stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-central1.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-central1.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Центральная»|Tsentralnaya stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
</gallery>Birinchi ishga tushirish maydonchasida yopiq usulda qurilgan 4 ta chuqur stansiya (Daugavadan Vidzeme bozorigacha) va ochiq konda qurilgan 4 ta sayoz stansiya mavjud edi.{{NM yoʻq 2|, Shuningdek, kelajakdagi "Lenin muzeyi" stantsiyasi uchun ("Vidzeme bozori" va "Oshkalniy" o'rtasida) zaxira qoldirish kerak edi.|7|03|2023}}
Birinchi qism yetkazib berilgandan soʻng, Birinchi qator sharqdan Yuglagacha va gʻarbdan Imantagacha choʻzilishi kerak edi.
Keyinchalik, Ikkinchi liniyaning sharqiy qismini markazdan Plavnieki, Dreilini va uchinchi liniyaning shimoliy qismini markazdan Sarkandaugavagacha boʻlgan yangi massivlarga qurish rejalashtirilgan edi, ular qurib bitkazilgandan soʻng vaqtincha bitta chiziqni tashkil qilar edi.
Uchinchi liniyaning janubiy qismini Ziepniekkalnsgacha va Ikkinchi liniyaning gʻarbiy qismini Bullju kapagacha qurish natijasida markazdagi uchta almashuv stansiyalarida kesishgan uchta liniyadan iborat metro tizimi paydo boʻlar edi.
2021-yilga kelib Riga metrosi 33 ta bekatdan iborat boʻlishi rejalashtirilgan edi.
== Norozilik va loyihaning bekor qilinishi ==
Olimlar, mutaxassislar, yashil va milliy harakatlar va boshqa jamoatchilikning metro qurilishiga birinchi eʼtirozlari 1987-yilda paydo boʻlgan. 1988-yilda keng tarqalgan norozilik namoyishlari, shu jumladan „METRO — NĒ!“ shiori ostida ommaviy namoyishlar boshlandi, ular 1989-yilda yangi tashkil etilgan mahalliy komissiyaning salbiy texnik-iqtisodiy hisoboti va hokimiyatning metro yaratish boʻyicha barcha rejalarni bekor qilish toʻgʻrisidagi qarori bilan tugatildi. Barcha tayyorgarlik ishlari qisqartirildi.
Katta tarixiy qadriyatga ega boʻlgan shahar markazining meʼmoriy ansambliga xavf tugʻdirishi, oila aʼzolari bilan koʻp sonli migrant metro quruvchilarning kelishi, katta xarajatlar evaziga transport ortiqchaligi tufayli iqtisodiy maqsadga muvofiq emasligi va samarasizligi va nosozliklar, nogironlarning ehtiyojlarini hisobga olmaslik, metro bekatlari atrofidagi jamoat joylarining haddan tashqari gavjum boʻlishi va boshqalar asosiy sabablardan boʻlgan.
Bugungi kungacha tayyorgarlik davrida qazilgan 100 dan ortiq qidiruv quduqlari saqlanib qolgan. Ulardan 20 tasi 2001-yilda, yana 25 tasi 2014-yilda tugatilgan. Diametri 10-20 sm, chuqurligi 4-10 metr boʻlgan oʻnlab boshqalari xususiy hududda joylashgan, ularning texnik holati nazorat qilinmaydi.
== Mustaqil Latviyada ==
[[SSSRning qulashi|SSSR parchalanganidan]] keyin mustaqil Latviya metro qurish gʻoyasiga qaytmadi. Riga shahar kengashining shaharsozlik boʻlimi maslahatchisi, meʼmor Gunars Asarisning soʻzlariga koʻra, Riga har bir kilometr uchun 200 million [[Yevro|evrolik]] metro narxini koʻtara olmaydi. Hali ham tezyurar tramvaylar joriy etilishiga umid bor .
== Havolalar ==
* [http://riga.zurbu.net/tag:Metro/feed Amalga oshirilmagan.]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://riga.zurbu.net/tag:Metro/feed Metro]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://digger37.narod.ru/metro.html Rigada metro qurmoqchi edilar]
* [http://rigatransport.sitecity.ru/stext_1511170821.phtml Amalga oshirilmagan transport loyihalari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080112130038/http://rigatransport.sitecity.ru/stext_1511170821.phtml |date=2008-01-12 }}
* [http://www.delfi.lv/tchk/history/eskizy-shesti-stancij-rizhskogo-metro-ili-ot-zasulauksa-do-vef-za-12-minut.d?id=44878330 Oltita Riga metro stantsiyasining eskizlari yoki Zasulauksadan VEFgacha 12 daqiqada]
* Metrolar. — M., Transport. — 1988-yil
* Kelajakdagi metro yoʻnalishlari // [[Izvestiya]] gazetasi, 02/11/1986
* [https://web.archive.org/web/20060715105132/http://metro.donetsk.ua/other/photo/RIGAmetro.jpg shahar xaritasidagi chiziqlar]
* myriga.info forumidagi [http://forum.myriga.info/?showtopic=13 materiallar va muhokamalar]
* [https://web.archive.org/web/20081007225522/http://forum.metro.donetsk.ua/viewtopic.php?t=47 materiallar va forumdagi muhokamalar]
* „Bizning transportimiz“ forumidagi [http://forum.nashtransport.ru/index.php?showtopic=1606 materiallar va muhokama]
* [https://www.youtube.com/watch?v=aEizd0gDj24 Riga metro loyihasi haqida video]
* Latviyaning TV5 telekanali tomonidan suratga olingan [https://www.youtube.com/watch?v=ZHVL-zKPz7o Riga metro loyihasi haqida video]
== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
[[Turkum:SSSRning yirik qurilishi tugallanmagan loyihalari]]
[[Turkum:Latviya]]
9fj0kwg141tbqaacfe6bsmlhwzhl5i5
5995889
5995888
2026-04-14T09:19:39Z
KWiki78
246724
5995889
wikitext
text/x-wiki
{{AT}}
{{Metro|Nomi=Riga metropoliteni|Logotipi=|Mamlakat=Latviya|Shahar=Riga|Ochilgan vaqti=1986-yillar|Uzunligi=8.3 km|Stantsiyalari=8 (1-liniya);
33 (umumiy)|Yo`llari=3 (umumiy)|Yo`lovchilari=|Yo`lovchilariY=|Sxemasi=}}
'''Riga metrosi''' ({{Lang-lv|Rīgas metropolitēns}}) [[Riga]]da amalga oshirilmagan [[Metropoliten|metro]] tizimi boʻlib, [[Latviya Sovet Sotsialistik Respublikasi|Latviya SSR]] poytaxtida [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] davri oxirida (1970-1980 yillarda) rejalashtirilgan. Birinchi ishga tushirish maydonchasi qurilishi [[1990]]-yilda boshlanishi kerak edi, ishga tushirilishi [[2000|2000-2002]]-[[2002|yillarda]] kutilgan edi. Qurilish Latviya jamoatchiligining noroziligi va SSSR parchalanishi tufayli bekor qilindi.
== Tarixi ==
Dastlab, bir million aholiga ega boʻlmagan shaharda (va kichik demografik oʻsish tufayli unga yaqin orada erishish istiqbollari) anʼanaviy metroni yaratish uchun [[Gosplan|Davlat rejalashtirish]] standartlari talab qilgan.1960-yillardan boshlab yer osti tezyurar temir yoʻl tizimi rejalashtirilgan. 1966-yil 10-yanvarda “Rigas Balss” gazetasida ommaga taqdim etilgan V. Gritsovskiy boshchiligidagi bir guruh Leningrad shaharsozlari loyihasiga koʻra, aholi punktlari va siyrak tumanlarda tezyurar tramvay liniyalar yer ustida va alohida boʻlishi kerak edi, shahar markazida esa ular yoʻllar ostidagi tunnellarda taxminan 6 metr chuqurlikda harakatlanishi kerak edi. Kelajakda liniya tizimida 82 kilometr yoʻl boʻlishi kerak edi, shundan 20 kilometri yer osti uchastkalarida boʻlishi koʻzda tutilgan edi. Birinchi ishga tushirish qismining oʻzida 5 kilometrlik tunnel qurish rejalashtirilgan edi.
Biroq, Riga ittifoq respublikasining poytaxti sifatida aholi jon boshiga jamoat transportida qatnovlar soni va qoʻshni davlatlardan koʻplab sayyohlar oʻtadigan tranzit punktlari boʻyicha mamlakatda uchinchi oʻrinda turadigan shahar boʻlgan. SSSR rahbariyati [[Yurmala]] ittifoq kurortini istisno qildi va 1970-yillarning oxiridan boshlab sakkiz yuz ming kishilik shaharda metro tizimini rejalashtirish va loyihalash boshlandi.
Metroni yaratish 1981-yildan boshlab yer osti shaharlarini rivojlantirishning batafsil rejasiga va 1986-yilda qabul qilingan 2005-yilgacha shaharni rivojlantirishning bosh rejasiga kompleks transport sxemasiga kiritilgan.
Boshlanishida Riga metrosining qurilishi va dastlabki loyihalari uchun texnik-iqtisodiy asoslash (TIA) ustida Moskva Metrogiprotrans instituti ishladi. Birinchi ishga tushirish joyi - Zasulauksdan VEFgachaligi aniqlangan. 1977-yildagi texnik-iqtisodiy asoslarni 1978-yilda tasdiqlash, batafsil loyihalarini ishlab chiqish,1981-yilda qurilishni boshlash va 1990-yilda foydalanishga topshirish rejalashtirilgan. Kelajakda tizim ikki qatnov liniyasiga ega boʻlishi kerak edi.
[[Fayl:Riga-metro-plan.jpg|thumb|250x250px| 1986-yildan beri metro liniyasi tizimi bilan shahar rejasi]]
Biroz kechiktirishlardan soʻng, 1984-yilda Rigadagi juda murakkab gidrogeologik tuproq sharoitlari [[Sankt-Peterburg|Leningradnikiga]] yaqin boʻlgani sababli, Leningrad institutiga " Lenmetroproekt " ga ishonib topshirilgan batafsil loyihalash boshlandi. 1986-yilga kelib, kelajakdagi uchta qatnov liniyali metro tizimining toʻliq sxemasi amalga oshirish uchun qabul qilindi, birinchi ishga tushirish qismi oʻzgarishsiz qoldi. Qurilishning boshlanish sanasi 1988-yil deb belgilangan, 1996-1997-yillarga yakunlanishi rejalashtirilgan.
[[Fayl:Riga-metro-station-uzvaras.jpg|thumb|250x250px| 1981-yildan boshlab xuddi shu nomdagi xiyobon ostidagi "Uzvaras" stansiyasining oʻtish va tushish [[Aksonometriya|aksonometrik proyeksiyasi]] .]]
Stansiya interyerining [[Meʼmorlik|meʼmoriy]] va badiiy dizaynini [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Rijskaya stantsiyasining ichki qismini loyihalash boʻyicha biroz tajribaga ega boʻlgan mahalliy meʼmorlar ishlab chiqish taklif qilindi. 1983-yilning oʻzidayoq birinchi ishga tushirish stantsiyalarining eng yaxshi ichki dizayni uchun tanlov oʻtkazildi.
1979-1988-yillarda rejalashtirish va loyihalash uchun birinchi ishga tushirish maydonchasi yoʻnalishi boʻylab 200 ga yaqin qidiruv quduqlari qurildi. 1986-yilda qurilishga tayyorgarlik ishlari kompleksi boshlandi, bu kamida ikki yil davomida amalga oshirilishi kerak edi. Buning uchun 7,5 million rubl ajratildi. va “Stroymexanizatsiya” pudrat tashkiloti qurilish ishlariga jalb qilingan. Granita koʻchasida qurilish maydonchasi va "Metrostroy" uchun ikkita ishlab chiqarish bazasi qurildi: birinchisi 200 avtomobilga moʻljallangan karvon uchun - CHES-1 yaqinidagi Chekurkalnsda, ikkinchisi - Bolderadagi qurilish texnikasi uchun. Binolarni buzish, er osti kommunikatsiyalarini koʻchirish, vaqtinchalik binolar va er usti togʻ-kon komplekslarini qurish uchun qurilish maydonchalarini tayyorlash, [[Viborg|Vyborg]] granitini tanlash va sotib olish boʻyicha ishlar boshlandi.
1989-yilga kelib, birinchi ishga tushirish maydonchasi uchun barcha ishchi dizaynlar tayyorlandi va [[Moskva]]da tasdiqlangan. 1990-yilda [[Minsk]] metrosi quruvchilari yordamida qurilish boshlanishi kerak edi. Birinchi ishga tushirish joyi 2000-2002-yillarda tayyor boʻlishi kerak edi. Uning taxminiy qiymati 250 million rublni tashkil etdi va oʻsha bu yillardagi narxlarda boshqa shaharlarga qaraganda sezilarli darajada yuqori boʻlgan, shaharning zich joylashgan hududlarida ogʻir tuproqlarda qurilishning murakkab muhandislik va geologik sharoitlari tufayli xarajatlar ancha yuqori boʻlgan(kilometriga 25 million rubldan ortiq oʻrtacha qiymat 15 million rubl boʻlgan). Moliyalashtirish asosan ittifoq markazidan kelishi kerak edi, respublika 10-12 million rubl depoga, 2,5 million rubl. — muhandislik binosiga, 4-5 million rubl. — stansiyalarda kommunikatsiyalarni uzatish va tayyorlashga ajratish buyurildi.
== Loyiha tavsifi ==
[[Fayl:Rigas_metro_karte-preview.png|thumb|267x267px]]
Loyihaga koʻra, Birinchi liniyaning birinchi ishga tushirish qismi markazni (Eski shahar ostidan oʻtmasdan) va [[Daugava|Gʻarbiy Dvina]] daryosining ikkala tomonidagi shahar qismlarini bogʻlagan, uzunligi 8,3 km va sayohat vaqti 12 daqiqa boʻlgan. Usgbu qatnov liniyasi gavjum soatlarda 40 juft poyezd va loyihalash davrida nomlari oʻzgargan 8 stantsiyaga ega boʻlgan va meʼmorlarning rejalariga koʻra interyer turli mavzularni aks ettirgan:
* "Zasulauks" - dengiz boʻyida dam olish (meʼmorlar A. Purvins va A. Gelzis)
* "Agenskalns", ilgari "Aurora" - inqilob (meʼmor I. Petruxov)
* "Daugava", ilgari "Uzvaras" - Riga respublikaning dengiz darvozasi sifatida (meʼmor A. Purvins)
* "Vokzalnaya", ilgari "Markaziy" - SSSRdagi xalqlar doʻstligi (meʼmorlar A. Purvins va M. Gundars)
* "Do'stlik", ilgari "Kirova" - Latviyada Sovet hokimiyatining oʻrnatilishi (meʼmor A. Kronbergs)
* “Vidzeme bozori”, ilgari “Rainisa”, ilgari “Inqiloblar” – milliy madaniyat va turmush (meʼmor A. Purvins)
* "Oshkalniy" - [[Ulugʻ Vatan urushi]] (meʼmor M. Gelzis)
* "VEF" - ish (meʼmor Valeriy Kadirkov)
<references responsive="1"></references>
<gallery>
Fayl:Riga-metro-station-aurora.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-aurora.jpg|alt=проект интерьера станции «Аврора»|Aurora stantsiyasining ichki dizayni loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-daugava.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-daugava.jpg|alt=проект интерьера станции «Даугава»|Daugava stantsiyasining ichki dizayn loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-rainis.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-rainis.jpg|alt=проект интерьера станции «Райниса»|Rainisa stantsiyasi uchun ichki dizayn loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-vef.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-vef.jpg|alt=проект интерьера станции «ВЭФ»| VEF stantsiyasining ichki loyiha loyihasi
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks1.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks1.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks2.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks2.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-zasulauks3.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-zasulauks3.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Засулаукс»|Zasulauks stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-central.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-central.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Центральная»|Tsentralnaya stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
Fayl:Riga-metro-station-central1.jpg|link=Файл:Riga-metro-station-central1.jpg|alt=один из альтернативных проектов интерьера станции «Центральная»|Tsentralnaya stantsiyasi uchun muqobil ichki tomondan biri
</gallery>Birinchi ishga tushirish maydonchasida yopiq usulda qurilgan 4 ta chuqur stansiya (Daugavadan Vidzeme bozorigacha) va ochiq konda qurilgan 4 ta sayoz stansiya mavjud edi.{{NM yoʻq 2|, Shuningdek, kelajakdagi "Lenin muzeyi" stantsiyasi uchun ("Vidzeme bozori" va "Oshkalniy" o'rtasida) zaxira qoldirish kerak edi.|7|03|2023}}
Birinchi qism yetkazib berilgandan soʻng, Birinchi qator sharqdan Yuglagacha va gʻarbdan Imantagacha choʻzilishi kerak edi.
Keyinchalik, Ikkinchi liniyaning sharqiy qismini markazdan Plavnieki, Dreilini va uchinchi liniyaning shimoliy qismini markazdan Sarkandaugavagacha boʻlgan yangi massivlarga qurish rejalashtirilgan edi, ular qurib bitkazilgandan soʻng vaqtincha bitta chiziqni tashkil qilar edi.
Uchinchi liniyaning janubiy qismini Ziepniekkalnsgacha va Ikkinchi liniyaning gʻarbiy qismini Bullju kapagacha qurish natijasida markazdagi uchta almashuv stansiyalarida kesishgan uchta liniyadan iborat metro tizimi paydo boʻlar edi.
2021-yilga kelib Riga metrosi 33 ta bekatdan iborat boʻlishi rejalashtirilgan edi.
== Norozilik va loyihaning bekor qilinishi ==
Olimlar, mutaxassislar, yashil va milliy harakatlar va boshqa jamoatchilikning metro qurilishiga birinchi eʼtirozlari 1987-yilda paydo boʻlgan. 1988-yilda keng tarqalgan norozilik namoyishlari, shu jumladan „METRO — NĒ!“ shiori ostida ommaviy namoyishlar boshlandi, ular 1989-yilda yangi tashkil etilgan mahalliy komissiyaning salbiy texnik-iqtisodiy hisoboti va hokimiyatning metro yaratish boʻyicha barcha rejalarni bekor qilish toʻgʻrisidagi qarori bilan tugatildi. Barcha tayyorgarlik ishlari qisqartirildi.
Katta tarixiy qadriyatga ega boʻlgan shahar markazining meʼmoriy ansambliga xavf tugʻdirishi, oila aʼzolari bilan koʻp sonli migrant metro quruvchilarning kelishi, katta xarajatlar evaziga transport ortiqchaligi tufayli iqtisodiy maqsadga muvofiq emasligi va samarasizligi va nosozliklar, nogironlarning ehtiyojlarini hisobga olmaslik, metro bekatlari atrofidagi jamoat joylarining haddan tashqari gavjum boʻlishi va boshqalar asosiy sabablardan boʻlgan.
Bugungi kungacha tayyorgarlik davrida qazilgan 100 dan ortiq qidiruv quduqlari saqlanib qolgan. Ulardan 20 tasi 2001-yilda, yana 25 tasi 2014-yilda tugatilgan. Diametri 10-20 sm, chuqurligi 4-10 metr boʻlgan oʻnlab boshqalari xususiy hududda joylashgan, ularning texnik holati nazorat qilinmaydi.
== Mustaqil Latviyada ==
[[SSSRning qulashi|SSSR parchalanganidan]] keyin mustaqil Latviya metro qurish gʻoyasiga qaytmadi. Riga shahar kengashining shaharsozlik boʻlimi maslahatchisi, meʼmor Gunars Asarisning soʻzlariga koʻra, Riga har bir kilometr uchun 200 million [[Yevro|evrolik]] metro narxini koʻtara olmaydi. Hali ham tezyurar tramvaylar joriy etilishiga umid bor .
== Havolalar ==
* [http://riga.zurbu.net/tag:Metro/feed Amalga oshirilmagan.]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://riga.zurbu.net/tag:Metro/feed Metro]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://digger37.narod.ru/metro.html Rigada metro qurmoqchi edilar]
* [http://rigatransport.sitecity.ru/stext_1511170821.phtml Amalga oshirilmagan transport loyihalari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080112130038/http://rigatransport.sitecity.ru/stext_1511170821.phtml |date=2008-01-12 }}
* [http://www.delfi.lv/tchk/history/eskizy-shesti-stancij-rizhskogo-metro-ili-ot-zasulauksa-do-vef-za-12-minut.d?id=44878330 Oltita Riga metro stantsiyasining eskizlari yoki Zasulauksadan VEFgacha 12 daqiqada]
* Metrolar. — M., Transport. — 1988-yil
* Kelajakdagi metro yoʻnalishlari // [[Izvestiya]] gazetasi, 02/11/1986
* [https://web.archive.org/web/20060715105132/http://metro.donetsk.ua/other/photo/RIGAmetro.jpg shahar xaritasidagi chiziqlar]
* myriga.info forumidagi [http://forum.myriga.info/?showtopic=13 materiallar va muhokamalar]
* [https://web.archive.org/web/20081007225522/http://forum.metro.donetsk.ua/viewtopic.php?t=47 materiallar va forumdagi muhokamalar]
* „Bizning transportimiz“ forumidagi [http://forum.nashtransport.ru/index.php?showtopic=1606 materiallar va muhokama]
* [https://www.youtube.com/watch?v=aEizd0gDj24 Riga metro loyihasi haqida video]
* Latviyaning TV5 telekanali tomonidan suratga olingan [https://www.youtube.com/watch?v=ZHVL-zKPz7o Riga metro loyihasi haqida video]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references responsive="1"></references>
[[Turkum:SSSRning yirik qurilishi tugallanmagan loyihalari]]
[[Turkum:Latviya]]
p3kp1ovapet1dzwb3jclph45g8j2308
Munozara:Doʻppi
1
1098346
5995729
4284018
2026-04-14T06:06:14Z
Yue
46182
5995729
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
== AI-generated? ==
Apologies as I do not speak Uzbek so I will be writing this comment in English. [https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Do%CA%BBppi&diff=prev&oldid=3165438 This addition] by Nazarova Munira appears to be AI-generated or a translation aided by AI given the random bolding and lack of sources. It could also be an entirely human-made edit lacking in sources and unencyclopedic tone; I'm not sure since I do not speak Uzbek. However, their contributions to the Uzbek Wikipedia in general are unsourced and have odd bolding throughout. [[Foydalanuvchi:Yue|Yue]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Yue|munozara]]) 06:06, 2026-yil 14-aprel (UTC)
73qge02b40xqevigl7jvjra370733xz
Lazarev, Aleksandr Sergeevich
0
1120610
5995664
4956196
2026-04-14T04:04:15Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */
5995664
wikitext
text/x-wiki
{{multiple issues|
{{wikify|sana=2024-06}}
{{avtomat tarjima|sana=2024-06}}
}}
'''Tugʻilgandagi ismi:''' Aleksandr Sergeevich Lazarev
'''Tugʻilgan sanasi''' 1938-yil 3-yanvar
'''Tugʻilgan joyi''' Leningrad, RSFSR, SSSR
'''Oʻlim sanasi''' 2011-yil 2-may (73 yosh)
'''Oʻlim joyi'''
Abramtsevo, Xotkovo, Sergiev Posad tumani, [[Moskva viloyati]], Rossiya
'''Fuqarolik'''
SSSR Rossiya
'''Kasbi''' aktyor
'''Faoliyat yillari''' 1959—2011
V. Mayakovskiy nomidagi teatr teatri
Mukofotlar
IMDb ID 0493724
Wikimedia Commons-dagi media fayllari
'''Aleksandr Sergeevich Lazarev''' ([[1938|1938-yil]] [[3-yanvar|3-yanvar]], [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] – [[2011|2011 yil]] [[2-may|2 may]], Abramtsevo) – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] va rus teatr va kino aktyori; RSFSR xalq artisti (1977), SSSR Davlat mukofoti laureati (1977).
== Biografiya ==
1938-yil 3-yanvarda [[Sankt-Peterburg|Leningradda]] rassom oilasida tugʻilgan. Ota – Sergey Nikolaevich Lazarev (1899-1984), onasi – Olimpiada Kuzminichna Tarasova (1907-1996) <ref name="biograph">{{Veb manbasi |url=http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/7/654-lazarev-as |sarlavha=Лазарев Александр Сергеевич |til=ru |ish=biograph.ru |nashriyot=Международный объединённый биографический центр |sana= |qaralgan sana=2021-11-26 |arxivsana=2021-11-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211126144916/http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/7/654-lazarev-as}}</ref> . Onasining singlisi Raisa Kuzminichna Churinova (ur. Tarasova, 1911—?) Aleksandrinskiy teatrida liboslar doʻkonida ishlagan <ref name="род">[[Моя родословная (телепрограмма)]], vipusk 4 („Aleksandr Lazarev-mladshiy“)</ref> . Blokada qishidan omon oʻtib, oila [[Orenburg|Orenburgga]] evakuatsiya qilindi va 1944-yilda blokada olib tashlanganidan keyin qaytib keldi <ref name="biograph" /> .
1955-yilda maktabni tugatgach, u Leningrad teatr institutiga oʻqishga kirdi, lekin birinchi turdan soʻng u Moskva badiiy teatr maktabining tashrif buyuruvchi komissiyasi tomonidan Moskvada oʻqish uchun tanlandi <ref name="biograph">{{Veb manbasi |url=http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/7/654-lazarev-as |sarlavha=Лазарев Александр Сергеевич |til=ru |ish=biograph.ru |nashriyot=Международный объединённый биографический центр |sana= |qaralgan sana=2021-11-26 |arxivsana=2021-11-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211126144916/http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/7/654-lazarev-as}}</ref> .<nowiki></br></nowiki> U 1959 yilda Moskva badiiy teatr maktabini tugatgan (V. Ya. Stanitsin kursi) <ref>{{Veb manbasi |url=http://mhatschool.theatre.ru/people/alumni/1950/ |sarlavha=Школа-студия МХАТ: 1950—1959 |qaralgan sana=2008-04-10 |arxivsana=2013-04-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130412152809/http://mhatschool.theatre.ru/people/alumni/1950/}}</ref>, Leningradga qaytishga harakat qilgan, Komediya teatrida N. P. Akimovga <ref name="biograph" /> koʻrsatgan, ammo N. P. Oxlopkov tomonidan qabul qilingan. Mayakovskiy nomidagi teatr truppasi, unga butun umri davomida sodiq qolgan .
Uning kino debyuti 1961-yilda " Erkin shamol " <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.itar-tass.com/c112/134495.html |sarlavha=Лазарев Александр Сергеевич |til=ru |ish=ИТАР-ТАСС |sana=2011-05-02 |qaralgan sana=2022-03-05 |arxivsana=2013-01-26 |arxivurl=https://archive.today/20130126155030/www.itar-tass.com/c112/134495.html}}</ref> filmida boʻlib oʻtdi; U filmlarda yuzga yaqin rollarni ijro etgan.
1962 yildan SSSR Teatr arboblari uyushmasi, 1973 yildan [[SSSR Kinematograflar uyushmasi|SSSR Kinematografchilar uyushmasi]] aʼzosi , 1975 yildan [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] aʼzosi {{Sfn|Кино. Энциклопедический словарь Юткевича|1987}} . 2002 yildan Rossiya " Nika " kino sanʼat akademiyasining akademigi <ref name="mayakovsky" /> .
Aleksandr Lazarev 2011 yil 2 mayda 74 yoshida Moskva yaqinidagi Abramtsevodagi dachada vafot etdi. Bundan biroz oldin u kasalxonadan chiqarilgan. Bir versiyaga koʻra, oʻlim sababi ajratilgan qon ivishi edi <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.newsru.com/cinema/03may2011/laz.html |sarlavha=Причиной смерти Александра Лазарева, возможно, является оторвавшийся тромб |qaralgan sana=2011-05-03 |arxivsana=2011-05-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110506052038/http://www.newsru.com/cinema/03may2011/laz.html}}</ref> . U 2011 yil 5 mayda Moskvadagi Troekurovskoye qabristoniga dafn etilgan <ref>{{Veb manbasi |url=http://top.rbc.ru/society/05/05/2011/587080.shtml |sarlavha=В Москве похоронили актёра Александра Лазарева |til=ru |qaralgan sana=2011-05-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110506203318/http://top.rbc.ru/society/05/05/2011/587080.shtml |arxivsana=2011-05-06}}</ref> .
=== Oila ===
* Kichik ukasi – Yuriy Lazarev (1944 yilda tugʻilgan), aktyor;
* Xotini – Svetlana Nemolyaeva (1937 yilda tugʻilgan), aktrisa;
:* Oʻgʻli – Aleksandr Lazarev kichik (1967 yilda tugʻilgan), aktyor;
::* Nabirasi – Polina Aleksandrovna Lazareva (1990 yilda tugʻilgan), Moskva Mayakovskiy teatri aktrisasi;
::* Nabirasi – Sergey Aleksandrovich Lazarev (2000 yilda tugʻilgan) <ref name="biograph">{{Veb manbasi |url=http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/7/654-lazarev-as |sarlavha=Лазарев Александр Сергеевич |til=ru |ish=biograph.ru |nashriyot=Международный объединённый биографический центр |sana= |qaralgan sana=2021-11-26 |arxivsana=2021-11-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211126144916/http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/7/654-lazarev-as}}</ref> .
== Teatr rollari ==
P. Karvashning „Antigona va boshqalar“ – leytenant
„Aristokratlar“ N. Pogodin – Alyosha, Kostya kapitan
M. Bulgakovning „Yugurish“, rejissyor Andrey Goncharov – Xludov
L. de Veganing „Valensiya jinnilari“, rejissyor Tatyana Axramkova – Clive Champion-Chenay
„Venseremos!“ G. Borovik, rejissyor Andrey Goncharov – Karlos Blanko
B. Laskinning „Sevgi vaqti“ – Aleksey Romashin
„Uchrashuv“ – Le Guvin
„Boʻyli“ – Shoir
V. Shekspirning „Gamlet“ – Fortinbras, Marsellus, Bernardo, Horatio, aktyor King, Fortinbras qoʻl ostidagi kapitan
„Moviy rapsodiya“ N. Pogodin – Kaplin
S. Naydenovning „Vanyushin bolalari“, rejissyor Andrey Goncharov – Konstantin
A. Salinskiyning „Uzoq kutilgan“, rejissyor Andrey Goncharov – Mytnikov
N. Gogolning „Nikoh“, rejissyor Sergey Artsibashev – Anuchkin
A. Ostrovskiyning „Soʻnggi qurbon“ pyesasi asosida „Asr qurboni“, rejissyor Andrey Goncharov – Lavr Mironych Pribytkov
M. Gorkiy asosida „Klim Samgin hayoti“, rejissyor Andrey Goncharov – kapitan
„Ertaga urush bor edi“ B. Vasilyev, rejissyor Andrey Goncharov – Lyuberetskiy
J. Rainisning „Oltin ot“ – Qora shahzoda
„…Va kumush arqon uziladi“ A. Kazantseva – yozuvchi Pevshin
A. Arbuzovning „Irkutsk hikoyasi“, rejissyor Nikolay Oxlopkov – Viktor Boytsov
B. Brextning „Kavkaz boʻr doirasi“ – Abashvili, Devid, chol
„Qandaysiz, yigit?“ V. Panova, rejissyor Elena Zotova – Olovli yigit
„Biz qanday janjallashdik …“ N. Gogolning hikoyasi asosida – ulugʻvor Mirgorod shahrining munosib va sharafli aholisi Ivan Ivanovich Pererepenko
A. Salinskiyning „Palmadagi toshlar“ – Dorm
F. Dostoevskiydan keyin „Karamazovlar“ – Fyodor Pavlovich Karamazov
G. Gorinning „Kin IV“, rejissyor Tatyana Axramkova – Edmund Keen
V. Mayakovskiyning „Bedbug“ – Çilingir, oʻt oʻchiruvchi
E. Broshkevichning „Oltinchi kitobning oxiri“ – Ratik
S. Maughamning „Doira“, rejissyor Tatyana Axramkova – Klayv Champion-Chaney
N. Leskov nomidagi „Mtsensk xonimi Makbet“, rejissyor Andrey Goncharov – Boris Timofeevich
„Kichik talaba“ N. Pogodina – Kaplin
A. Salinskiyning „Mariya“ – Bokarev
M. Rozovskiyning „Mayakovskiy boshlanadi“ – Mayakovskiy
Evripidning „Medeya“ – Jeyson
A. Shtaynning „Dushlar orasida“, rejissyor Nikolay Oxlopkov – Qalinligi
N. Gogolga koʻra „Oʻlik jonlar“ – Nozdryov Pavlin Faddeich
Y. Edlisning „Mensiz dunyo“ – Menshikov
A. Arbuzov – Lednevning „Ular bizni bir joyda kutishmoqda“
„Nashr qilinmagan reportaj“ R. Ibragimbekov, rejissyor Andrey Goncharov – Farid Salaev
A. Steinning „Okean“ – Chasovnikov-oʻgʻli
A. Weizler va A. Misharinning „Xavfli sukunat“ – Uralov
Tur aka-ukalarining „Defektori“ – Valter Sherling
L. Tolstoyning „Maʼrifat mevalari“, rejissyor Pyotr Fomenko – Leonid Fedorovich Zvezdintsev
Brothers Tour tomonidan „Tundan qochish“ – Bosh ofitsiant
M. Kundera tomonidan „Kalitning aylanishi“ – ofitser
V. Panovaning „Oq tunlarni koʻrish“ – tergovchi
A. Fadeevning „Yosh ofitser“ romani asosida „Voyrohat“
N. Gogolning „Bosh inspektor“ – Anton Antonovich Skvoznik-Dmuxanovskiy
L. Leonovning „Bogʻbon va soya“ – Sergey
A. Suxovo-Kobilinning „Tarelkinning oʻlimi“, rejissyor Pyotr Fomenko – Varravin
J. Marellaning „Omar kulgisi“, rejissyor Sergey Yashin – Georges Pitu
M. Shatrovaning „Zamonaviy yigitlar“ – Feliks
A. Ostrovskiyning „Isteʼdodlar va muxlislar“ – Meluzov
Sofoklning „Shoh Edip“ – Tiresias
D. Vasserman va D. Darionning „La Mancha odami“, rejissyor Andrey Goncharov – Servantes, Don Kixot
„Ikkala uyingga oʻlat bor!“ G. Gorina, rejissyor Tatyana Axramkova – Signor Montague
A. Averchenko, rejissyor Tatyana Axramkovaning romani asosidagi „Homiy hazili“ – Patron
== Filmografiya ==
* 1961-yil – Erkin shamol – Yango
* 1964-yil – Oʻzimizga oʻt qoʻyish – Fedor, partizan otryadi komandiri
* 1966-yil – Yovvoyi qirgʻoqda – Sakko Nadtochiev
* 1967-yil – Qasos (Askarlar tugʻilmaydi) – nemis harbiy shifokori
* 1968-yil – yana bir bor sevgi haqida – Elektron Evdokimov, fizik
* 1968-yil – Dream Knight – folbin / organ maydalagich
* 1969-yil – Kechiktirilgan gullar – Toporkov
* 1971-yil – Oʻlik dushman – Aleksandr Ignatievich Yashchurov
* 1971-yil – Qora krakerlar (SSSR, GDR)
* 1972-yil – Biz hamma narsa uchun javobgarmiz – Aleksandr Mashkov, fizik
* 1972-yil – Oʻn yettinchi Transatlantik – Luxmanov, Kuzbass transport kapitani
* 1973-yil – Dmitriy Kantemir – [[Pyotr I]]
* 1973-yil – Tong otguncha bir soat – Derjavin
* 1974-yil – Ekran yulduzi – Igor Grekov, film rejissyori
* 1974-yil – Oʻgʻillarining davri – Ivan Gulyaev, fizik
* 1975-yil – aniq olovda – Odeon restoranida aktyor, er osti ishchisi
* 1975-yil – Bunday qisqa uzoq umr – Konstantin Kalugin
* 1975-yil – Qora dengiz toʻlqinlari – Zarya-Zaryanitskiy, general
* 1976-yil – Oʻz fikrim – Konstantinov, partiya qoʻmitasi kotibi
* 1976-yil – Ogʻir kun – dushanba (qisqa) – Zabelin
* 1977-yil – Xavf – ezgu ish – Evgeniy Listov, rassom
* 1977-yil – Qiynoqlarni boshdan kechirish – Jadov, leytenant
* 1978-yil – Velvet mavsumi – Anri Lamere
* 1978-yil – Qayerda eding, Odissey?- Varburg, xavfsizlik xizmatining oberfyureri
* 1979-yil – Foydali shartnoma – Aleksandr Sergeevich Tregubov, KGB generali
* 1980-yil – Kechki labirint – „Glavattraction“ rahbari
* 1980-yil – Tikanlar orqali yulduzlarga – Viktor Klimov, professor
* 1981-yil – Kechasi aytilgan ertak – Piter Munch, qaroqchilar boshligʻi
* 1982-yil – erkaklarga gʻamxoʻrlik qiling!- Georgiy Ilyich Graf, haykaltarosh
* 1982-yil – Vladivostok, 1918 yil – Joliok
* 1982-yil – inspektor Losev – Mixail Aleksandrovich Tsyurix
* 1983-yil – Demidovlar – Pyotr I
* 1984-yil – Oxirgi qadam – Kartsev
* 1984-yil – Chelyuskinitlar – O. Yu
* 1985-yil – Bizga erkaklar bering!- rektor
* 1985-yil – Sakrash – Dmitriy
* 1985-yil – Doktor Jekill va janob Xaydning gʻalati ishi – Lanyon
* 1985-yil – Quyosh bolalari – Dmitriy Vagin, rassom
* 1986-yil – Asosiy koʻcha boʻylab orkestr bilan – Valentin Romanovskiy, boʻlim boshligʻi
* 1986-yil – Sirli mahbus – imperator Aleksandr II
* 1986-yil – Maxfiy elchi – Pyotr I
* 1987-yil – Qrimda har doim ham yoz emas – Nikolay Semashko
* 1988-yil – Kventin Dorvardning sarguzashtlari, qirollik gvardiyasining kamonchisi – qirol Lui XI
* 1989-yil – Qahramonlar rozi boʻlmadi – Roman Ilyich Goroxov
* 1990-yil – Arbat motivi – Pyotr Valentinovich, marksist olim
* 1991-yil – Veniks. Zamin choʻtkalari – Kleber Carlier
* 1991-yil – Soya yoki Balki hammasi yaxshi boʻladi – Doktor
* 1992-yil – Oshiq boʻlish
* 1992-yil – Erkak Zigzag – Batyushkin Sr.
* 1992-yil – Hayotdagi kichik narsalar – Igor Andreevich Shvedov, modelyer
* 1993-yil – viloyat foyda koʻrsatkichi
* 1994-yil – Ov
* 1994-yil – kechirim soʻrash
* 1995-yil – Nima uchun? (Rossiya, Polsha) – Tsaritsin gubernatori
* 2000-yil – Bremen taun musiqachilari va Co – Old Dog
* 2000-yil – uchinchi variant yoʻq
* 2001-yil – „Imperiya“ egasi – Kuznetsovning otasi
* 2001-yil – Yangi baxt bilan! 2. Sovuqda oʻpish – professor Kurapatov, Lenochkaning
bobosi
* 2003-yil – Kerakli – Ilya keksalikda
* 2003-yil – Odamlar va soyalar 2. Optik illyuziya – Pluton
* 2003-yil – Pochta buyurtmasi boʻyicha kelin (AQSh) – № 1 qimorboz
* 2004-yil – Opa-singillar – Nikolay Ivanovich, Mashaning otasi, Alla va Ninaning
oʻgay otasi
* 2004-yil – Kumush nilufar – Mansurov, [[SSSR xalq artisti]]
* 2004-yil – Tairovning oʻlimi – Aleksandr Sergeevich, eski direktor / Chelionati
* 2007-yil – Karnaval kechasi 2 yoki 50 yildan keyin – qoshiq ansambli aʼzosi
* 2007-yil – Siz buni umuman kutmaganingizda (Ukraina) – San Sanych
* 2008-yil – Oʻn uch oy (Ukraina) – Nikolay Nikolaevich
* 2010-yil – sutli viski – uysiz
* 2010-yil – Masha Kolosova gerbariysi (Rossiya, Ukraina) – Mishaning otasi
* 2010-yil – Enigma – Veniamin Karlovich Petrakovich, professor
* 2011-yil – Kabutar – Vitold Sabelnikov, taniqli qoʻshiqchi, Podolskiylarning doʻsti
== Telespektakillar ==
* 1968-yil – Dorian Greyning surati – Basil Xollvard
* 1971-yil – isteʼdodlar va muxlislar – Pyotr Egorovich Meluzov
* 1971-yil – Nima qilish kerak?- muallif
* 1975-yil – qilichli bola – Anatoliy Afanasyevich Artemyev, maktab direktori
* 1978-yil – Oʻyinchilar – Krugel
* 1979-yil – uzoq kunlar oyi – Aleksandr Nikolaevich, bosmaxona direktori
* 1979-yil – Buenos-Ayresdagi intervyu – Karlos Blanko
* 1981-yil – Ovchi – Zubarin
* 1986-yil – Klim Samginning hayoti – Roman Georgievich, kapitan
* 1987-yil – Birodar, inqilobni seving!- muallifdan
* 1989-yil – Stepanchikovo qishlogʻi va uning aholisi – Egor Ilyich Rostanev, polkovnik
* 1990-yil – Ertaga urush boʻldi – Lyubertsi
* 1991-yil – Lobster kulgisi – Jorj Pitu, kotib
* 1997-yil – Kamergerskiydagi „Yulduzli tun“ – Moskva badiiy teatri skiti ishtirokchisi
* 2002-yil – Keene IV – Edmund Kin
* 2002-yil – ikkala uyingizda vabo!- Signor Montegue
== Radiospktakllar ==
* 1965-yil – „Toʻliq burilish“ (rej. Andrey Tarkovskiy) – Bogart, amerikalik uchuvchi
* 1969-yil – Pavel Bajov ertakiga asoslangan „Sinyushkin qudugʻi“ – (rej. Rosa Ioffe) – Dvoerilko
== Ovoz berish ==
; Filmlar
* 1984-1986 – Mixaylo Lomonosov – ''[[Feofan Propokovich|Feofan Prokopovich]]'' <small>(Sos Sarkisyan roli)</small>
* 1988-yil – Don Kixot va Sancho hayoti – ''Don Kixot'' <small>(Kaxa Kavsadze roli)</small>
; Animatsiya
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1970-yil 29-aprel) <ref>Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta RSFSR ot 29 aprelya 1970</ref> ;
* SSSR Davlat mukofoti (1977) – „Venseremos!“ spektaklidagi ''Karlos Blanko'' rolini ijro etgani uchun. G. Borovik <ref name="biograph">{{Veb manbasi |url=http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/7/654-lazarev-as |sarlavha=Лазарев Александр Сергеевич |til=ru |ish=biograph.ru |nashriyot=Международный объединённый биографический центр |sana= |qaralgan sana=2021-11-26 |arxivsana=2021-11-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211126144916/http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/7/654-lazarev-as}}</ref> ;
* RSFSR xalq artisti (1977 yil 7 yanvar) – ''sovet kinosi sohasidagi xizmatlari uchun <ref>{{Veb manbasi |url=https://naukaprava.ru/catalog/1/113/61/42433?view=1 |sarlavha=Указ Президиума Верховного Совета РСФСР от 7 января 1977 года «О присвоении почётного звания народного артиста РСФСР» |qaralgan sana=2018-01-31 |arxivsana=2018-01-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180131201021/https://naukaprava.ru/catalog/1/113/61/42433?view=1}}</ref> ;''
* Xrustalnaya Turandot (1995) – G. Gorin tomonidan „Qin IV“ spektaklidagi ''Edmund Kin'' roli uchun;
* [[„Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni|"Vatanga xizmatlari uchun" ordeni,]] IV darajali (1998 yil 3 fevral) – ''teatr sanʼatini rivojlantirishdagi ulkan xizmatlari uchun <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.kremlin.ru/acts/bank/11974 |sarlavha=Указ Президента Российской Федерации от 3 февраля 1998 года № 122 |qaralgan sana=2018-06-11 |arxivsana=2018-02-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180227214123/http://www.kremlin.ru/acts/bank/11974}}</ref> ;''
* III darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2008 yil 25 yanvar) – ''mahalliy teatr sanʼatini rivojlantirishga qoʻshgan ulkan hissasi va koʻp yillik ijodiy faoliyati uchun'' <ref>[[Указ Президента Российской Федерации|Ukaz Prezidenta RF]] ot 25 yanvarya 2008 g. № 92</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.kremlin.ru/text/news/2008/01/158204.shtml |sarlavha=Владимир Путин наградил артиста Московского академического театра имени Вл. Маяковского Александра Лазарева орденом «За заслуги перед Отечеством» III степени |til=ru |qaralgan sana=2008-01-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20080129151505/http://kremlin.ru/text/news/2008/01/158204.shtml |arxivsana=2008-01-29}}</ref> .
== Xotira ==
Aktyor ijodiga bagʻishlangan telekoʻrsatuvlar
„Lazarev va Nemolyaeva. Yana bir bor sevgi haqida“ (Birinchi kanal, 2008)
„Sevgidan ham koʻproq. Svetlana Nemolyaeva va Aleksandr Lazarev“ („Madaniyat“, 2012 yil)
„Yulduzlar sirlarini ochish“: Aleksandr Lazarev („Moskva 24“, 2018 yil)
„Aleksandr Lazarev va Svetlana Nemolyaeva. Sodiqlik sinovi“ (TV Markazi, 2018)
"Aleksandr Lazarev. „Orollar“ („Madaniyat“, 2018)
„Aleksandr Lazarev“ („Yulduz“, 2020)
„Aleksandr Lazarev“ („Yulduz“, 2022)
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
[[Turkum:SSSR Kinematografiyachilar uyushmasi aʼzolari]]
[[Turkum:SSSR Davlat mukofoti laureatlari]]
[[Turkum:RSFSRda xizmat koʻrsatgan artistlar]]
[[Turkum:Vatan oldidagi xizmatlari uchun 4-darajali ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Vatan oldidagi xizmatlari uchun 3-darajali ordeni sohiblari]]
[[Turkum:XXI asr hind aktyorlari]]
[[Turkum:Sovet aktyorlari]]
[[Turkum:Rossiyalik aktyorlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aktyorlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaxsiyatlar]]
[[Turkum:2011-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:2-mayda vafot etganlar]]
[[Turkum:Sankt-Peterburgda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1938-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:3-yanvarda tugʻilganlar]]
pjx3vvuokb6l2ac7wmwwxbobzc8db5e
Farengeyt boʻyicha 451 daraja (kitob)
0
1215591
5995410
5974858
2026-04-13T12:07:10Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995410
wikitext
text/x-wiki
'''"Fahrenheit 451"''' – amerikalik yozuvchi [[Rey Bredberi]] tomonidan 1953-yilda yozilgan [[Distopiya|distopik]] [[roman]]<ref name="reid_p53_1">{{kitob manbasi|last=Reid|first=Robin Anne |author-link=Robin Anne Reid |title=Ray Bradbury: A Critical Companion|url=https://archive.org/details/raybradburycriti0000reid|series=Critical Companions to Popular Contemporary Writers|year=2000|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=0-313-30901-9|page=[https://archive.org/details/raybradburycriti0000reid/page/53 53]|quote=''Fahrenheit 451'' is considered one of Bradbury's best works.}}</ref>. Roman kelajakdagi Amerika jamiyatini tasvirlaydi, bu yerda kitoblar taqiqlangan va „oʻt oʻchiruvchilar“ topilgan har qanday kitobni yoqib yuboradilar<ref>{{kitob manbasi|last=Seed|first=David |title=A Companion to Science Fiction|series=Blackwell Companions to Literature and Culture|volume=34|publisher=Blackwell Publications|location=Malden, MA|isbn=978-1-4051-1218-5|pages=491–98|date=September 12, 2005 }}</ref>. Asar oʻt oʻchiruvchi [[Gay Montag]]ning hayotidan hikoya qiladi. U adabiyotni senzura qilish va bilimlarni yoʻq qilish vazifasidan hafsalasi pir boʻlib, ishidan voz kechadi va oʻzini adabiy va madaniy kitoblarni saqlashga bagʻishlaydi.
„Fahrenheit 451“ Bredberi tomonidan [[Ikkinchi Qizil Qo‘rquv]] davrida va [[MakKarti davri]]da yozilgan boʻlib, [[Natsistlar Germaniyasida kitoblarni yoqish]] va [[Sovet Ittifoqidagi mafkuraviy repressiya]]lardan ilhomlangan<ref name="bigread_burn" />. Bredberining roman yozishdagi maqsadi koʻp marta oʻzgargan. 1956-yilda radio intervyusida Bredberi ushbu kitobni AQShda kitoblarni yoqish xavotiri sabab yozganini aytgan<ref>{{veb manbasi |others=Narrated by Norman Rose |title=Ticket to the Moon (tribute to SciFi) |date=December 4, 1956 |work=Biography in Sound |publisher=NBC Radio News |url=https://oldradioprograms.us/My%20Old%20Radio%20Shows/B/Biographies%20In%20Sound/Biographies%20In%20Sound%20(NBC)-1956-12-04-Ticket%20To%20The%20Moon%20-%20Tribute%20To%20Scifi.mp3 |format=mp3 |access-date=February 2, 2017 |at=27:10–27:30 |quote=I wrote this book at a time when I was worried about the way things were going in this country four years ago. Too many people were afraid of their shadows; there was a threat of book burning. Many of the books were being taken off the shelves at that time. |archive-date=February 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210209110704/https://oldradioprograms.us/My%20Old%20Radio%20Shows/B/Biographies%20In%20Sound/Biographies%20In%20Sound%20(NBC)-1956-12-04-Ticket%20To%20The%20Moon%20-%20Tribute%20To%20Scifi.mp3 |url-status=live }}</ref>. Keyingi yillarda u kitobni [[ommaviy axborot vositalari]] adabiyotni oʻqishga qiziqishni kamaytirayotganini tanqid qilish deb taʼriflagan<ref name="LAweekly" />. 1994-yilgi intervyusida Bredberi [[Siyosiy to‘g‘rilik|siyosiy toʻgʻrilikni]] kitobdagi senzuraning allegoriyasi sifatida koʻrsatib, uni „hozirgi kunlarning haqiqiy dushmani“ deb atagan va uni „[[fikr nazorati]] va [[soʻz erkinligi]]ni nazorat qilish“ deb taʼriflagan<ref name=":3" />.
''"Fahrenheit 451"'' romanining yozilishi va mavzusi Bredberining oldingi qisqa hikoyalarida ham kuzatilgan. 1947-1948 yillarda Bredberi „Bright Phoenix“ nomli qisqa hikoya yozdi, bu hikoya kutubxonachining kitoblarni yoqib yuboradigan „Chief Censor“ bilan toʻqnashuvi haqida edi. 1949-yilda Bredberining politsiya bilan boʻlgan uchrashuvi uni 1951-yilda „[[The Pedestrian]]“ qisqa hikoyasini yozishga ilhomlantirgan. „[[The Pedestrian]]“da bir kishi kechasi mahallasida sayr qilayotganda politsiya tomonidan zoʻravonlik qilinib, hibsga olinadi. „[[The Pedestrian]]“ jamiyatida fuqarolar televizorni koʻngilochar faoliyat sifatida tomosha qilishlari kutiladi, bu tafsilot „''Fahrenheit 451“''da ham kiritilgan edi. „Bright Phoenix“ va „[[The Pedestrian]]“ning elementlari „''The Fireman''“ deb nomlangan qissaga birlashtirildi, bu qissa 1951-yilda „''[[Galaxy Science Fiction]]''“ jurnalida chop etilgan. „[[Ballantine Books]]“ nashriyotidagi muharrir [[Stenli Kauffmann]] Bredberini „''The Fireman''“ni toʻliq romanga aylantirishga undadi. Bredberi 1953-yilda ''"Fahrenheit 451"'' uchun qoʻlyozmani yakunladi va roman oʻsha yilning oxirida chop etildi.
''"Fahrenheit 451"'' nashr etilganidan soʻng tanqidiy muvaffaqiyatga erishdi, ammo ayrim muhim istisnolar ham boʻldi. Roman mavzusi sababli [[apartid hukm surgan Janubiy Afrika]] va AQShdagi turli maktablarda senzura qilindi. 1954-yilda ''"Fahrenheit 451"'' [[Amerika San'at va Adabiyot Akademiyasi Adabiyot mukofoti]] va [[Kaliforniya Hamdo‘stlik Klubi|Kaliforniya Hamdoʻstlik Klubining]] Oltin Medaliga sazovor boʻldi<ref>{{jurnal manbasi|last=Nolan|first=William F.|author-link=William F. Nolan|title=BRADBURY: Prose Poet In The Age Of Space|date=May 1963|journal=The Magazine of Fantasy and Science Fiction|publisher=Mercury|volume=24|page=20|quote=Then there was the afternoon at Huston's Irish manor when a telegram arrived to inform Bradbury that his first novel, ''Fahrenheit 451'', a bitterly-satirical story of the book-burning future, had been awarded a grant of 6,000 from the National Institute of Arts and Letters. |issue=5}}</ref><ref>{{veb manbasi|last=Davis|first=Scott A.|title=The California Book Awards Winners 1931-2012|publisher=[[Commonwealth Club of California]]|url=http://www.commonwealthclub.org/sites/default/files/u123/Official%20Complete%20California%20Book%20Awards%20Winners.pdf|access-date=March 5, 2014|archive-date=February 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228151248/https://www.commonwealthclub.org/sites/default/files/u123/Official%20Complete%20California%20Book%20Awards%20Winners.pdf|url-status=live}}</ref><ref name=aggelis_pxxix>{{kitob manbasi|editor-last=Aggelis|editor-first=Steven L.|title=Conversations with Ray Bradbury|year=2004|publisher=University Press of Mississippi|location=Jackson, MS|isbn=1-57806-640-9|page=xxix|quote=...[in 1954 Bradbury received] two other awards—National Institute of Arts and Letters Award in Literature and Commonwealth Club of California Literature Gold Medal Award—for ''Fahrenheit 451'', which is published in three installments in ''Playboy''.}}</ref>. Keyinchalik 1984-yilda [[Prometey "Shon-sharaf zali" mukofoti|Prometey „Shon-sharaf zali“ mukofotin]]<nowiki/>i<ref>{{veb manbasi|title=Libertarian Futurist Society: Prometheus Awards, A Short History|url=http://lfs.org/awards.shtml|access-date=August 9, 2013|archive-date=April 19, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419045400/http://lfs.org/awards.shtml|url-status=live}}</ref> va 2004-yilda [["Retro" Hugo mukofoti]]ni qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|title=1954 Retro Hugo Awards|date=July 26, 2007 |url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1954-retro-hugo-awards|access-date=August 9, 2013|archive-date=July 30, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130730092423/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/1954-retro-hugo-awards/|url-status=live}}</ref>. 1976-yilgi [[audiokitob]] versiyasi uchun Bredberi [["Spoken Word" Grammy nomzodligi]]ga sazovor boʻldi<ref name="grammy">{{jurnal manbasi |date=January 22, 1976 |title=19th Annual Grammy Awards Final Nominations |url=https://books.google.com/books?id=PkUEAAAAMBAJ&q=%22Fahrenheit+451%2C+Ray+Bradbury%2C+Listening+Library%22&pg=PT148 |magazine=Billboard |publisher=Nielsen Business Media Inc |volume=89 |issue=3 |page=110 |issn=0006-2510}}</ref>. Roman filmlar, sahna asarlari va video oʻyinlarga moslashtirildi. Roman asosidagi filmlarga 1966-yilda [[Fransua Truffo]] tomonidan suratga olingan, Gay Montag rolini [[Oskar Verner]] ijro etgan film va 2018-yilda [[Ramin Bahrani]] tomonidan suratga olingan va [[Maykl B.Jordan]] Montag rolini oʻynagan televizion film kiradi, ikkisi ham aralash tanqidiy qabul qilindi. Bredberi 1979-yilda oʻzi sahna asari versiyasini nashr etdi va 1984-yilda interaktiv badiiy video oʻyinini yaratishga yordam berdi, shuningdek, uning qisqa hikoyalari toʻplami „''[[A Pleasure to Burn|Pleasure to Burn]]''“ nomi bilan chiqdi. Shuningdek, ikkita [[BBC radiosi]] [[dramatizatsiya]]si ham ishlab chiqarilgan.
== Tarixiy va biografik kontekst ==
[[File:1933-may-10-berlin-book-burning.JPG|thumb|Fashistlarning kitoblarni yoqishi [[Rey Bredberi]]ni qoʻrqitadi va ''[[Fahrenheit 451 (kitob)|Fahrenheit 451]] kitobini yozishga undaydi.'']]
[[Ikkinchi jahon urushi]] yakunida Xirosima va Nagasaki shaharlariga atom bombalari tashlanganidan koʻp oʻtmay, Amerika Qoʻshma Shtatlari oʻz diqqatini [[Sovet Ittifoqining atom bombasi loyihasi]]ga va kommunizmning kengayishiga qaratdi. 1938-yilda Amerikadagi fuqarolar va tashkilotlarni kommunistik aloqalarda gumon qilish uchun tashkil etilgan [[AQShdagi Amerika Birlashmagan Faoliyatlar Qo‘mitasi]] (HUAC) 1947-yilda Gollivud kino ijodkorligidagi gumon qilingan kommunistik taʼsirni tergov qilish uchun eshituvlar oʻtkazdi. Ushbu eshituvlar natijasida „[[Gollivud o‘ntaligi]]“<ref>{{veb manbasi|last=Kelley|first=Ken|title=Playboy Interview: Ray Bradbury|url=http://www.raybradbury.com/articles_playboy.html|work=[[Playboy]]|publisher=raybradbury.com|date=May 1996|quote=In the movie business the [[Hollywood Ten]] were sent to prison for refusing to testify before the [[House Un-American Activities Committee]], and in the [[Screen Writers Guild]] Bradbury was one of the lonely voices opposing the loyalty oath imposed on its members.|access-date=August 24, 2013|archive-date=August 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190817093541/http://www.raybradbury.com/articles_playboy.html|url-status=live}}</ref> deb atalgan taniqli ssenariy mualliflari va rejissyorlar guruhining [[Qora ro‘yxatga olish|qora roʻyxatga olinishi]] bilan yakunlandi.
HUAC (Amerika Birlashmagan Faoliyatlar Qoʻmitasi) Gollivudni tergov qila boshlagan davr koʻpincha [[Sovuq urush]]ning boshlanishi bilan bir davrga toʻgʻri keladi, chunki 1947-yil mart oyida [[Trumen doktrinasi]] eʼlon qilingan edi. 1950-yillarga kelib, Sovuq urush ayni avjiga chiqqan edi va Amerika jamoatchiligi orasida [[yadroviy urush]] va kommunistik taʼsir qoʻrquvi tarqala boshlagan edi.
Hukumatning sanʼatkorlar va ijodkorlarning ishlari bilan aralashuvi Bredberini gʻazablantirdi<ref>{{kitob manbasi|last=Beley|first=Gene|title=Ray Bradbury uncensored!|year=2007|publisher=iUniverse|location=Lincoln, NE|isbn=978-0-595-37364-2|quote='I was angry at [[Joseph McCarthy|Senator Joseph McCarthy]] and the people before him, like [[J. Parnell Thomas|Parnell Thomas]] and the [[House Un-American Activities Committee]] and [[Robert F. Kennedy|Bobby Kennedy]], who was part of that whole bunch', Bradbury told Judith Green, ''San Joe Mercury News'' theatre critic, in the October 30, 1993, edition. 'I was angry about the blacklisting and the Hollywood 10. I was a 1400 a week screenwriter, but I wasn't scared—I was angry.'}}</ref>; u hukumatning faoliyatidan norozi va xavotirda edi. 1949-yil oxirida bir politsiya xodimi bilan kechasi uchrashuvi Bredberiga „[[The Pedestrian]]“ qisqa hikoyasini yozishga ilhom berdi. Bu hikoya „The Fireman“ga, soʻngra „''Fahrenheit 451''“ ga tamal toshi boʻlgan edi. 1950-yilda senator [[Jozef Makkarti]]ning kommunistlarda ayblanganlarni taʼqib qilishi bilan boshlangan [[MakKartizm]]ning kuchayishi Bredberining hukumatning ortiqcha aralashuviga nisbatan nafratini kuchaytirdi<ref>{{kitob manbasi|last1=Eller|first1=Jonathan R.|last2=Touponce|first2=William F.|title=Ray Bradbury: The Life of Fiction|date=2004|publisher=Kent State University Press|isbn=9780873387798|pages=[https://archive.org/details/raybradburylifeo00elle/page/164 164–65]|url=https://archive.org/details/raybradburylifeo00elle/page/164}}</ref><ref>{{kitob manbasi|last=Beley|first=Gene|title=Ray Bradbury Uncensored!: The Unauthorized Biography|date=2006|publisher=iUniverse|isbn=9780595373642|pages=130–40}}</ref>.
[[Radioning Oltin Davri]] 1920-yillarning boshidan 1950-yillarning oxirigacha davom etdi, bu Bredberining bolalik yillariga toʻgʻri keladi, [[televizorning oltin davri]]ga oʻtish esa u „''Fahrenheit 451''“ga olib keladigan hikoyalar ustida ishlay boshlagan paytlarga toʻgʻri keladi. Bredberi ommaviy axborot vositalarini kitob oʻqish uchun, hatto jamiyat uchun tahdid deb hisoblagan, chunki ular muhim ishlardan chalgʻituvchi omil boʻlishi mumkin deb hisoblagan. Bu [[ommaviy axborot vositalari]] va texnologiyalarga nisbatan nafrat, Mildred va uning doʻstlari orqali ifodalanadi va kitobdagi muhim mavzulardan biridir<ref name=reidmildred>{{kitob manbasi|last=Reid|first=Robin Anne|title=Ray Bradbury: A Critical Companion|series=Critical Companions to Popular Contemporary Writers|year=2000|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=0-313-30901-9|page=59|url=https://books.google.com/books?id=wvMEoM8gu74C&q=Fahrenheit%20451%20%20mildred&pg=PA59}}</ref>.
Bredberining kitoblarga boʻlgan ulkan ishtiyoqi yoshligida boshlangan. U oʻrta maktabni tugatgach, oilasi uni kollejga yuborishga qodir emas edi, shuning uchun Bredberi oʻzini oʻzi [[Los-Anjeles jamoat kutubxonasi]]da taʼlim olishga bagʻishlaydi<ref>{{kitob manbasi |last1=Orlean |first1=Susan |author-link=Susan Orlean|title=The Library Book |url=https://archive.org/details/librarybook0000orle_t6t3 |date=2018 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=978-1-4767-4018-8 |page=[https://archive.org/details/librarybook0000orle_t6t3/page/103 103]}}</ref>. 1920 va 1930-yillarda oʻz mahalliy kutubxonalariga tez-tez tashrif buyurgan Bredberi oʻsha paytda [[H.G. Uells]] kabi mashhur ilmiy-fantastik romanlar mavjud emasligidan norozi boʻlganini eslaydi. Shu kabi faktorlar va Iskandariya kutubxonasining yoʻq qilinishi haqida xabar topishi unga kitoblarning senzura va yoʻq qilinishga qanchalik zaif ekanligini anglashiga sabab boʻladi<ref>{{kitob manbasi|last=Cusatis|first=John|title=Research Guide to American Literature: Postwar Literature 1945–1970|series=Facts on File Library of American Literature|volume=6|year=2010|publisher=Infobase Publishing|location=New York, NY|isbn=978-1-4381-3405-5|edition=New|quote=He 'wept' when he learned at the age of nine that the ancient library of Alexandria had been burned.}}</ref>. Keyinchalik, oʻsmirlik chogʻida Bredberi natsistlar tomonidan kitoblarni yoqib yuborilishidan dahshatga tushdi<ref>{{kitob manbasi|last=Westfahl|first=Gary|title=The Greenwood Encyclopedia of Science Fiction and Fantasy: Themes, Works, and Wonders|volume=3|date=2005|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313329531|url=https://books.google.com/books?id=M_3kNDKhxIcC&q=%22Inspired+by+images+of+book+burning+by+the+Nazis+and+written+at+the+height+of+Army-McCarthy+%27Red+Scare%27+hearings+in+America%2C+Fahrenheit+451%22&pg=PA1029|page=1029|quote=Inspired by images of book burning by the Nazis and written at the height of Army-McCarthy 'Red Scare' hearings in America, ''Fahrenheit 451''...|access-date=November 11, 2020|archive-date=November 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117115858/https://books.google.com/books?id=M_3kNDKhxIcC&q=%22Inspired+by+images+of+book+burning+by+the+Nazis+and+written+at+the+height+of+Army-McCarthy+%27Red+Scare%27+hearings+in+America%2C+Fahrenheit+451%22&pg=PA1029|url-status=live}}</ref> va keyinchalik [[Iosif Stalin]]ning siyosiy repressiya kampaniyasidan, „[[Buyuk Tozalash]]“dan dahshatga tushdi, bunda yozuvchilar va shoirlar, shu jumladan koʻplab boshqa odamlar hibsga olingan va koʻpincha qatl etilgan edi<ref name="bigread_burn">{{cite AV media |url=http://neabigread.org/books/fahrenheit451/media |title=Ray Bradbury's Fahrenheit 451 audio guide |at=08:57–09:44 |quote=Well, we should learn from history about the destruction of books. When I was fifteen years old, Hitler burned books in the streets of Berlin. And it terrified me because I was a librarian and he was touching my life: all those great plays, all that great poetry, all those wonderful essays, all those great philosophers. So, it became very personal, didn't it? Then I found out about Russia burning the books behind the scenes. But they did it in such a way that people didn't know about it. They killed the authors behind the scenes. They burned the authors instead of the books. So I learned then how {{sic|dangerously}} it all was. |work=The Big Read |access-date=August 18, 2013 |archive-date=May 24, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524114806/http://www.neabigread.org/books/fahrenheit451/media |url-status=dead }}</ref>.
== Kitobning qisqacha maʼzmuni ==
== "Oʻchoq va Salamandra" ==
[[Gay Montag]] uzoq kelajakda<ref name=":0" group="note">During Captain Beatty’s recounting of the history of the firemen to Montag, he says, „Out of the nursery into the college and back to the nursery; where thereʼs your intellectual pattern for the past five centuries or more.“ The text is ambiguous regarding which century he is claiming began this pattern. One interpretation is that he means the 20th century, which would place the novel in at least the 24th century. „The Fireman“ novella, which was expanded to become ''Fahrenheit 451'', is set in October 2052.</ref><ref name=":0">{{kitob manbasi |author=Society for the Study of Midwestern Literature |url=https://books.google.com/books?id=ZnuYKJSoHCMC&q=%22Fahrenheit+451+is+not+set+in+any+specific+locale%22&pg=PA78 |title=Dictionary of Midwestern Literature |date=2001 |publisher=Indiana University Press |isbn=9780253336095 |editor-last=Greasley |editor-first=Philip A. |volume=1, The Authors |page=78 |quote=''Fahrenheit 451'' is not set in any specific locale... |access-date=March 5, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930174911/https://books.google.com/books?id=ZnuYKJSoHCMC&q=%22Fahrenheit+451+is+not+set+in+any+specific+locale%22&pg=PA78 |archive-date=September 30, 2021 |url-status=live}}</ref> taqiqlangan kitoblarni va ular yashirilgan uylarni yoqish bilan shugʻullanadigan oʻt oʻchiruvchi. Bir kuz kechasida ishidan qaytayotib, u yangi qoʻshnisi, mustaqil fikrlari va ozod ruhiyati unga oʻz hayotini va farovonligini qayta taffakkur qilishga undagan yosh qiz Klarissa MakLellan bilan uchrashadi. Montag uyiga qaytadi va rafiqasi Mildred uyqu dorilarini ortiqcha isteʼmol qilgani va hushidan ketganiniga duch keladi, va darhol tez yordam chaqiradi. Shundan soʻng ikkita tez tibbiy yordam xodimi uning oshqozonini yuvib, uning terisining rangini oʻzgartiradi, bu jarayon esa uni qora rangga aylantiradi va asta-sekin gallyutsinatsiya qiladi. Keyinchalik Mildred hatto Montag ham taniy olmaydigan maxluqqa aylanadi va oʻz eri tomonidan yoqib yuboriladi. Ular boshqa bir Mildred kabi zaxarlangan odamni davolashga ketganidan keyin, Montag Klarissa va uning oilasi savodlashib ketayotgan jamiyat haqida gapirayotganini eshitadi. Shundan koʻp oʻtmay, Montagning oʻy-hayoli Klarissaning radikal fikrlari va Mildredning oʻlimi haqidagi xotiralari bilan toʻlib ketadi. Keyingi bir necha kun davomida deyarli har kecha Montag ishdan qaytayotgan paytda Klarissani uchratib qoladi. Klarissaning oddiy zavqlari va qiziqishlari uni tengdoshlari orasida gʻayri oddiy qilib qoʻyadi, va uni oʻz xatti-harakatlari uchun terapiyaga borishga majbur qilishadi. Montag doimo bu uchrashuvlarni intizorlik bilan kutadi, biroq bir kun Klarissa yoʻqoladi<ref name=koster_p35>{{kitob manbasi|editor-last=De Koster|editor-first=Katie|title=Readings on Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/readingsonfahren00deko|url-access=registration|year=2000|series=Literary Companion Series|publisher=Greenhaven Press|location=San Diego, CA|isbn=1-56510-857-4|page=[https://archive.org/details/readingsonfahren00deko/page/35 35]|quote=Montag does not realize at first that she is gone, or that he misses her; he simply feels that something is the matter.}}</ref>.
Keyingi kunlardan birida, bir qari odamning uyida ish vazifasini bajarayotgan paytida Montag tasodifan bir kitobni koʻrib qoladi va beixtiyor uni oʻgʻirlaydi. Kampir oʻz uyi va kitoblarini tark etishdan bosh tortadi, keyin toʻsatdan gugurt chaqadi va oʻzini tiriklayin yoqib yuboradi. Ayolning bu harakatidan hayratlangan Montag uyiga qaytadi va kitobni yostiq ostiga yashiradi. Keyin, Montag Mildreddan Klarissa haqida bir xabar eshitgan yoki yoʻqligi haqida soʻraydi. Shundan soʻng Mildred Klarissaning oilasi koʻchib ketgani va 4 kun oldin Klarissani koʻchada mashina urib yuborgani haqida aytadi. Montag bu haqida avvalroq eshitmaganidan norozi boʻladi, bu holat uning uxlashiga halaqit beradi. Montag uyning tashqarisida kitoblar boʻlgan uylarni atrofida yuradigan, itga oʻxshash mexanizmlard an ishlangan „Mexanik it“ni koʻradi<ref>{{kitob manbasi|editor-last=De Koster|editor-first=Katie|title=Readings on Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/readingsonfahren00deko|url-access=registration|year=2000|series=Literary Companion Series|publisher=Greenhaven Press|location=San Diego, CA|isbn=1-56510-857-4|page=[https://archive.org/details/readingsonfahren00deko/page/32 32]|quote=The Mechanical Hound is an eight-legged glass and metal contraption that serves as a surveillance tool and programmable killing machine for the firemen, to track down suspected book hoarders and readers.}}</ref>.
Ertasi kuni Montag kasal boʻlib uygʻonadi. Mildred eriga gʻamxoʻrlik qilishga harakat qilsada, oʻzini yashash xonasidagi devorlarni toʻldiradigan katta televizorlarda koʻrsatiladigan „parlor wall“dagi koʻngilochar dasturlar unda koʻproq qiziqish uygʻotadi. Montag oʻt oʻchiruvchilik ishidan ozgina tanaffus olish istagini bildiradi, bu esa Mildredni uyni va uning „parlor wall“dagi „family“ni yoʻqotishi haqida vahimaga olib keladi. Montagning oʻt oʻchiruvchi boshligʻi kapitan Beatty, uning sogʻligidan xabar olish uchun tashrif buyuradi. Uning ishonchsizligini sezib, Beatty kitoblarning qadrsizlanishi va oʻt oʻchiruvchilarning hozirgi roli qanday boʻlganligini tushuntiradi: yillar davomida odamlar yangi ommaviy axborot vositalarini (film va televizor kabi), sportni va tez sur’atdagi hayotni qabul qila boshlashdi. Kitoblar diqqatni kamroq olishi uchun qisqartirilgan. Shu bilan birga, texnologiyalarning rivojlanishi deyarli barcha binolarni yongʻinga chidamli materiallardan qurishga olib keldi va oʻt oʻchiruvchilarning yongʻinni oldini olishiga hojat qolmadi. Hukumat esa oʻt oʻchiruvchilarni jamiyatning tinchligi uchun mas’ul xodimlarga aylantirdi: ular yongʻinlarni oʻchirish oʻrniga, kitoblarni yoqish uchun tayinlandilar, chunki kitoblar odamlarning hayotini qiyinlashtiradigan chalkash va tushunarsiz fikrlar manbai sifatida qoralandi. Mildred va Montag oʻrtasida yostiq ostidagi kitob haqida yoqimsiz suhbat boʻlib oʻtdi, Beatty shubhalanib qoladi va uyni tark etishidan oldin bilinar bilinmas tahdid qiladi; agar oʻt oʻchiruvchida kitob topiladigan boʻlsa, u keyingi yigirma toʻrt soat ichida uni yoqib yuborish talab qilinadi. Agar u bu harakatni rad etsa, boshqa oʻt oʻchiruvchilar kelib, kitobni yoqib yuboradilar. Bu uchrashuv Montagni butunlay qoʻrquvga solib qoʻydi.
Keyinchalik Montag Mildredga, oʻtgan 1 yil davomida, ularning uyida yashirilgan kitoblar toʻplamini koʻrsatadi. Qoʻrqib ketgan Mildred bitta kitobni olib oshxonaga yoqish uchun shoshib ketadi, ammo Montag uni bu ishdan toʻxtatadi, Montag Mildredga kitoblarni ularda maʼno bor yoki yoʻqligini bilish uchun oʻqib koʻrishni maslahat beradi. Agar ular rostan ham qimmatli boʻlmasa, u kitoblar yoqilishini va oʻzlarining hayotini normal holatga qaytarishga vaʼda beradi.
Mildred Montagning rejasiga rozi boʻlmaydi va nima uchun u yoki boshqa odamlar kitoblarga ahamiyat berishi kerakligini soʻraydi. Montag Mildredning oʻz joniga qasd qilishga urinishidan, Klarissaning gʻoyib boʻlishi va oʻlimidan, oʻzini yoqib yuborgan ayoldan va omma tomonidan eʼtiborsiz qoldirilayotgan yaqinlashib kelayotgan urush haqida jahli chiqib gapiradi. U ehtimol oʻtmishdagi kitoblarda jamiyatni oʻzini yoʻq qilishdan saqlab qolishi mumkin boʻlgan fikrlar va gʻoyalar borligini tahmin qiladi. Shunga qaramay, Mildred baribir bunga ishongisi kelmaydi.
Mildredga tushuntirishning foydasi yoʻqligini anglagan Montag kitoblarni anglash uchun yordamga muhtoj ekanini tushunib yetadi. U kitoblar taqiqlanishidan oldin [[ingliz tili]] professori boʻlgan va bir marta bogʻda uchrashgan Faber ismli bir cholni eslaydi. Montag ayolning uyidan oʻgʻirlagan Injil nusxasini olib, Faberning uyiga tashrif buyuradi. Montag Faberdan bir necha marta iltimos qiladi, lekin u bunga rozi boʻlmaydi, Injilning bir necha betini yirtib qoʻrqitgandagina Faber axiyri yordam berishga majbur boʻladi va Montagga oʻzi yasagan aloqa vositasini aloqada boʻlib turish uchun beradi.
Uyga qaytgach, Mildredning doʻstlari, Missis Bouls va Missis Felps, „parlor walls“ni tomosha qilish uchun kelishganini koʻradi. Bu koʻrsatuvga qiziqmagan Montag ayollar bilan mazmunli suhbat qilish uchun devorlarni oʻchirib qoʻyadi, ammo ular oʻzlarining qanchalik befarq, johil va hissiz ekanliklarini namoyon qilishadi. Montag gʻazablangancha ularga sheʼrlar kitobini koʻrsatadi. Bu ayollarni fikrlarini chalkashtiradi va bu holatni uzoqdan tinglayotgan Faberni xavotirga soladi. Mildred Montagning harakatlarini oʻt oʻchiruvchilar yubileyiga bir marta qilinadigan anʼanaviy bir amaliyot sifatida oqlashga harakat qiladi: ular eski bir kitob topib, oʻtmishning qanchalik ahmoqona ekanini kulgi qilish uchun uni oʻqishadi. Montag sheʼr oʻqishda davom etadi<ref group="note">Specifically ''[[Dover Beach]]''.</ref>, bu Missis Felpsni yigʻlashiga sabab boʻladi. shundan soʻng qolgan ikki ayol uydan chiqib ketishadi.
Kechasi oʻt oʻchirish uyiga qaytib kelishidan oldin Montag kitoblarini hovliga yashiradi. Ishxonasida Montag Beattyga kecha oʻgʻirlagan kitobini yashirish maqsadida Beattyga boshqa bir kitob beradi va Beatty uni darhol axlatga tashlab yuboradi. Beatty oʻziga yoqmasada bir paytlar kitob oʻqishga juda ishtiyoqmand boʻlganini oshkor qiladi. Toʻsatdan yongʻin signalizatsiyasi chalinadi va Beatty dispetcher tizimidan manzilni oladi. Ular yongʻin mashinasida kutilmagan manzilga borishadi: bu Montagning uyi edi.
== "Yorqin yondirish" ==
Beatty Montagga uyning barcha qismini odatda yongʻin brigadasi tomonidan qoʻllaniladigan kuchliroq „salamandra“ oʻrniga [[yondirgich]] bilan yoʻq qilishni buyuradi. Shuningdek, unga xotini va uning doʻstlari u haqida xabar qilganini aytadi. Montag Mildredning uydan chiqib ketishiga koʻzi tushadi, lekin u „Parlor wall’s family“ni yoʻqotib qoʻyayotganidan juda qoʻrqib, na erining borligini, na atrofdagi vaziyatga eʼtibor beradi, va shunchaki taksiga oʻtirib uyni tark etadi. Montag uyning barcha qismlarini yoʻq qilishga rozi boʻladi, ammo Beatty toʻsatdan uning quloqchinini topib oladi va Faberning iziga tushishga qaror qiladi. Montag Beattyga yondirgich bilan tahdid qiladi va Beatty uni masxara qilgandan soʻng, Montag uni tiriklayin yoqib yuboradi. Montag voqea joyidan qochishga uringanida, Mexanik It unga hujum qiladi va oyogʻiga anestezik ukol qilishga muvaffaq boʻladi. U itni yondirgich bilan yoʻq qiladi va qocha boshlaydi. Qochayotganda, Montag Beattyni uzoq vaqtdan beri oʻlishni xohlaganini tushunadi, chunki u Montagga qurol taqdim etgan edi.
Montag Faberning uyi tomon yuguradi. Yoʻlni kesib oʻtayotganda va mashina uni bosib oʻtmoqchi boʻladi, lekin u transport vositasidan qochishga muvaffaq boʻladi va deyarli Klarissaning qismatini boshdan kechirib, tizzasini yoʻqotishiga oz qoladi. Faber undan qishloqqa borishni va u yerda yashayotgan surgundagi [[kitobsevarlar]] guruhi bilan bogʻlanishni soʻraydi. Faber [[Missuri]] shtatining [[Saint Louis|Sent-Luis]] shahriga yoʻl oladigan avtobusga chiqishni rejalashtiradi va u yerda u va Montag keyinroq uchrashishlari mumkin. Shu bilan birga, boshqa bir Mexanik It Montagna hujum qilish va uni oʻldirish uchun chiqariladi, va televidenye vertolyotlari uni jamoatchilikga koʻrsatish uchun kuzatib boradi. Montag itning hid bilish qobiliyatini bilgan holda oʻz uyi atrofidagi hidini tozalab keyin uyni tark etadi. U daryoga tushib, suvda oqib, qochib ketadi va kitobsevarlar bilan uchrashadi. Ular Montagning kelishini televideniye orqali kuzatib bilishgan edi.
Qochoqlar barchasi sobiq intellektuallardir. Ularning har biri jamiyat tugatiladigan kun kelganda oʻsha adabiyotlarni boshqalarga oʻrgatish maqsadida kitoblarni yodlab olgan. Montag guruhga hissa qoʻshishni xohlab, [[Ecclesiastes kitobi]]ni qisman yodlab olganini bildiradi va guruh fotografik xotirani ochishning oʻziga xos usuliga ega ekanligini kashf etadi. Oʻzlarining oʻrganishlari haqida muhokama qilayotib, Montag va guruh samolyotlar ularning boshidan oʻtib ketayotganini va shaharning yadro qurollari bilan yoʻq qilinishini ilojsiz holda kuzatib turishadi: urush bir kechada boshlanib, tugaydi. Faber ertalabki avtobusda chiqib ketgan boʻlishi mumkin edi, biroq boshqalar (ehtimol Mildred ham) halok boʻlishdi. Jarohatlangan Montag va guruh zarbadan omon qolishadi.
Urush tugagach surgun qilinganlar jamiyatni qayta tiklash uchun shaharga qaytishadi.
== Obrazlar ==
* [[Gay Montag]] – [[bosh qahramon]] va oʻt oʻchiruvchi, u dastlab yashayotgan distopik dunyoni unga sodiq bir ishchi koʻzlari orqali tasvirlaydi, soʻngra bu dunyo bilan ichki ziddiyatda boʻlgan odam sifatida va nihoyat, undan ozod boʻlishga qaror qilgan kishi sifatida namoyon boʻladi. Kitobning koʻp qismida Montag bilimga ega emas va faqat eshitgan narsalariga ishonadi. Clarisse McClellan bir-birlarini uzoq vaqtdan beri bilmasalar ham Montagning oʻzgarishiga ilhom beradi.
* '''Clarisse McClellan''' – bu Montagning qoʻshnisi boʻlgan 17 yoshga toʻlishiga<ref group="note">Clarisse tells Montag she is „seventeen and crazy“, later admitting that she will actually be seventeen „next month“.</ref> bir oy qolgan oʻsmir qiz<ref name=koster_p31>{{kitob manbasi|editor-last=De Koster|editor-first=Katie|title=Readings on Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/readingsonfahren00deko|url-access=registration|year=2000|series=Literary Companion Series|publisher=Greenhaven Press|location=San Diego, CA|isbn=1-56510-857-4|page=[https://archive.org/details/readingsonfahren00deko/page/31 31]|quote=Montag's new neighbor, the sixteen-year-old Clarisse, appears in only a few scenes at the beginning of the novel.}}</ref>. U Montagning ishdan uyga qaytish yoʻlida u bilan birga sayr qiladi. Zamonaviy tanqidchi uni „[[Manic Pixie Dream Girl]]“<ref name="maher20130923">{{veb manbasi | url=http://www.filfre.net/2013/09/fahrenheit-451-the-book/ | title=Fahrenheit 451: The Book | work=The Digital Antiquarian | date=2013-09-23 | access-date=10 July 2014 | author=Maher, Jimmy | archive-date=April 24, 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190424013933/https://www.filfre.net/2013/09/fahrenheit-451-the-book/ | url-status=live }}</ref> (Fantastik fikratli qiz) misolida tasvirlaydi, chunki Clarisse kitobsiz, hedonistik jamiyatda yashaydigan boshqalarga nisbatan noodatiy shaxs: ochiqkoʻngil, tabiatan xursand, noanʼanaviy va intuitiv odam edi. U oʻz tengdoshlari qatori texnologiyaga emas, balki tabiatga qiziqgani, „qanday“ emas „nima uchun“ savoliga javob topishga harakat qilgani uchun koʻplab oʻqituvchilari tomonidan yoqtirilmaydi. Montag bilan ilk uchrashganidan bir necha kun oʻtgach, u hech qanday tushuntirishsiz gʻoyib boʻladi; Mildred Montagga (kapitan Beatty ham buni tasdiqlaydi) Clarisse tez harakatlanayotgan avtomobil tomonidan urib ketilganini va uning oilasi uning oʻlimidan soʻng koʻchib ketganini aytadi. Bu Beatty Clarisseni oʻldirgan boʻlishi mumkinligini anglatadi. Keyingi nashrning soʻzida Bradbury film moslashuvida Clarisse (filmda u endi 20 yoshli, noanʼanaviyligi uchun ishdan boʻshatilgan oʻqituvchi) surgundagi odamlar bilan yashayotgan qilib tasvirlanganini taʼkidlaydi<ref group="note">Bradbury is referring to the 1966 adaptation of the book, for he died five years before the next film adaptation ever released in 2018, and therefore would not be aware of it.</ref>. Bradbury bundan norozi boʻlish oʻrniga, yangi yakunidan shunchalik xursand boʻldiki, uni keyingi sahna nashriga qoʻshadi.
* '''Mildred „Millie“ Montag''' – Gay Montagning rafiqasi. U uyqu dorilarga qaram boʻlib, oʻzining „mehmonxona devorlarida“ (katta, tekis panel televideniyelarda) namoyish etiladigan yuzaki dramalarga oʻralashib, atrofidagi repressiv jamiyatga befarq holda yashaydi. U kitobda „[[parhezdan chigirtka]]dek ozgʻin, sochlari kimyoviy moddalar bilan kuydirilgan va quruq somondek moʻrt boʻlib, terisi oq pastirma kabi“ deb tasvirlangan. U erining uni jamiyat taʼsiridan chiqarmoqchi boʻlgan harakatlariga qaramay, Mildred yuzaki va befarq boʻlib qoladi. Montag Dover Beach sheʼrini oʻqib, uning doʻstlarini qoʻrqitib yuborganidan keyin va kitob toʻplayotgan odam bilan yashashga qodir emasligini his qilgan holda, Mildred Montagni oʻt oʻchiruvchilarga xabar berib, uni tashlab ketadi va ehtimol shahar bombamdimon qilinganda halok boʻladi.
* '''Kapitan Beatty''' Montagning boshligʻi va kitobning asosiy antagonisti. Bir paytlar qiziqqon kitobxon boʻlgan, lekin keyinchalik yoqimsiz mazmuni va bir-biriga qarama-qarshi faktlar va fikrlar tufayli kitoblardan nafratlanib qolgan. U Montagni oʻz uyini yoqib yuborishga majburlagandan soʻng, Montag uni olov chiqaruvchi bilan oʻldiradi. Bradbury tomonidan keyinchalik yozilgan „''Fahrenheit 451''“ pyesasida Beatty Montagni oʻz uyiga taklif qiladi va unga javonlarida chirib ketgan kitoblar bilan toʻlgan devorlarni koʻrsatadi.
* '''Stoneman''' va '''Black''' Montagning oʻt oʻchiruvchilar stansiyasidagi hamkasblari. Ular hikoyaga katta taʼsir koʻrsatmaydi va asosan oʻquvchiga oʻz vazifasini sadoqat bilan bajaradigan oʻt oʻchiruvchilar va bir vaqtlar oʻz ishidan faxrlanib, keyinchalik uning jamiyat uchun qanday zararli ekanligini tushungan Montag kabi kishilar oʻrtasidagi qarama-qarshilikni koʻrsatish uchun xizmat qiladi. Keyinchalik, Montag Blackni kitoblar saqlashda ayblaydi.
* '''Faber''' – sobiq ingliz tili professori. U yillar davomida kitoblarni taqiqlash harakatlarini koʻrib ularni himoya qilmagani uchun afsuslanadi. Montag undan maslahat olish uchun murojaat qiladi, chunki u uni ilgari bir marta parkda uchratgan edi. Dastlab, Faber Montagga yordam berishdan bosh tortadi, lekin keyinchalik u Montagning kitoblarni yoʻq qilish uchun emas, balki ular haqida oʻrganishga harakat qilayotganini tushunadi. U elektron quloqchin orqali Montag bilan yashirincha aloqa qiladi va unga shaharni tark etishda yordam beradi, soʻngra oʻzi ham [[St. Louis (Michigan)|St. Louisga]] ketadigan avtobusga chiqadi va shahar bombamdimon qilinishidan oldin qochishga ulguradi. Bradburining soʻzboshisida Faber ismi [[Faber-Castell]] degan nemis qalam ishlab chiqaruvchi kompaniyadan olingan boʻlsa-da, bu, shuningdek, mashhur nashriyot kompaniyasi [[Faber and Faber]] nomi bilan bir xildir.
* [[Xonim Ann Bowles]] va [[xonim Clara Phelps]] Mildredning doʻstlari va romanda aks ettirilgan anti-intellektual, hedonistik asosiy jamiyat vakillari. Montagning uyiga tashrif chogʻida, ular oʻz hayotlaridagi yomon narsalarni eʼtiborsiz qoldirishdan maqtanadilar va kelayotgan urush, ularning erlari, bolalari va siyosatga nisbatan loqayd munosabatda boʻlishadi. Xonim Phelpsning eri Pit kelayotgan urushda jang qilish uchun chaqirilgan (u urush tez tugashi sababli bir hafta ichida qaytib kelishiga ishonadi) va bolalarni boʻlishdan boshqa maqsad yoʻq deb oʻylaydi. Xonim Bowles uch marta turmush qurgan yolgʻiz ona. Uning birinchi eri undan ajrashgan, ikkinchisi samolyot halokatida vafot etgan, uchinchisi esa oʻzini boshidan otib oʻz joniga qasd qilgan. Uning ikki farzandi bor, ular uni yaxshi koʻrishmaydi va hurmat qilishmaydi, chunki u ruxsat beruvchi, koʻpincha beparvo va zoʻravon onadir; xonim Bowles bolalari uni urishganidan xursand boʻlishadi va ular bu harakatni yana qaytarishga quvonishini aytishadi. Montag ularga „''[[Dover sohili]]ni''“ oʻqib berganida, u xonim Phelpsning hayoti qanday maʼnosiz ekanini his qilgancha yigʻlay boshlaydi. Xonim Bowles Montagni „ahmoqona, dahshatli, azob beruvchi soʻzlar“ni oʻqiganligi uchun koyiydi.
* '''Granger''' – bu kitoblarning mazmunini saqlab qolish uchun ularni yodlab oladigan intellektual surgundagi sayyohlar guruhining rahbari.
== Kitob nomi ==
Kitobning sarlavha sahifasida kitobning nomi maʼnosi quyidagicha tushuntiriladi: ''Fahrenheit 451 – bu kitob qogʻozi alangalanadigan va yonadigan harorat…'' Qogʻoz qanday haroratda alangalanishi haqida soʻralganda, Bredberiga 451 °F (233 °C) qogʻozning avtoyoqish harorati ekanligini aytishgan edi<ref>{{veb manbasi|last=Rogers|first=John|title=Author of 'Fahrenheit 451', Ray Bradbury, Dies at 91|date=June 6, 2012|agency=Associated Press|magazine=U.S. News & World Report|url=https://www.usnews.com/science/news/articles/2012/06/06/ray-bradbury-author-of-fahrenheit-451-dies|access-date=August 3, 2013|quote=(451 degrees Fahrenheit, Bradbury had been told, was the temperature at which texts went up in flames)|archive-date=August 17, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817223753/http://www.usnews.com/science/news/articles/2012/06/06/ray-bradbury-author-of-fahrenheit-451-dies|url-status=live}}</ref><ref>{{kitob manbasi |title=The View from the Cheap Seats |url=https://archive.org/details/viewfromcheapsea0000gaim_p6t0 |first=Neil |last=Gaiman |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-226226-4 |chapter=Ray Bradbury, ''Fahrenheit 451'', and what science fiction is and does |page=[https://archive.org/details/viewfromcheapsea0000gaim_p6t0/page/180 180] |quotation=He called the Los Angeles fire department and asked them at what temperature paper burned. ''Fahrenheit 451'', somebody told him. He had his title. It didn't matter if it was true or not.|date=May 31, 2016 }}</ref>. Turli tadqiqotlarda olimlar turli qogʻoz turlariga qarab, [[avtoyoqish harorati]]ni 424 dan 475 °F (218 dan 246 °C) gacha boʻlgan diapazonda joylashtirgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.fpl.fs.fed.us/documnts/fplmisc/rpt1464.pdf|title=Ignition and charring temperatures of wood|author=Forest Products Laboratory|year=1964|publisher=Forest Service U. S. Department of Agriculture|access-date=February 5, 2018|archive-date=February 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218103155/https://www.fpl.fs.fed.us/documnts/fplmisc/rpt1464.pdf|url-status=live}}</ref><ref name=TCForensics>{{veb manbasi|last1=Cafe|first1=Tony|title=PHYSICAL CONSTANTS FOR INVESTIGATORS|url=http://www.tcforensic.com.au/docs/article10.html|website=tcforensic.com.au|publisher=TC Forensic P/L.|access-date=11 February 2015|archive-date=January 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150127145128/http://www.tcforensic.com.au/docs/article10.html|url-status=live}}</ref>.
== Yozilishi va rivojlantirilishi ==
''Fahrenheit 451'' Ray Bredberining ilgari yozgan hikoyalaridagi bir qator gʻoyalar asosida yaratilgan. Koʻp yillar davomida Bredberi intervyu va maʼruzalarda „The Pedestrian“ni „''proto-Fahrenheit 451''“ deb atashni maʼqul koʻrgan. Ammo 2006-yilda nashr etilgan ''Match to Flame: The Fictional Paths to Fahrenheit 451'' antologiyasining kirish qismida bu xulosa juda soddalashtirilgan deb yozadi<ref>{{kitob manbasi|last=Bradbury|first=Ray|author-link=Ray Bradbury|editor1-last=Albright|editor1-first=Donn|editor2-last=Eller|editor2-first=Jon|title=Match to Flame: The Fictional Paths to Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad|year=2006|publisher=Gauntlet Publications|location=Colorado Springs, CO|isbn=1-887368-86-8|edition=1st|chapter=Preface|page=[https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad/page/9 9]|quote=For many years I've told people that ''Fahrenheit 451'' was the result of my story 'The Pedestrian' continuing itself in my life. It turns out that this is a misunderstanding of my own past. Long before 'The Pedestrian' I did all the stories that you'll find in this book and forgot about them.}}</ref>. ''Match to Flame''da keltirilgan ''Fahrenheit 451''ning toʻliq geneologiyasi murakkabroq, quyida esa uning eng muhim jihatlari keltirilgan<ref>{{Kitob manbasi|title=Match to Flame: The Fictional Paths to Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad|last=Bradbury|first=Ray|publisher=Gauntlet Pr|year=2007|isbn=978-1887368865|location=USA}}</ref>.
1947–1948-yillarda<ref>{{jurnal manbasi|date=May 1963|journal=The Magazine of Fantasy and Science Fiction|publisher=Mercury|volume=24|page=23|quote=''Ray Bradbury calls this story, the first of the tandem, 'a curiosity. I wrote it [he says] back in 1947–48 and it remained in my files over the years, going out only a few times to quality markets like'' [[Harper's Bazaar]] ''or'' [[The Atlantic Monthly]], ''where it was dismissed. It lay in my files and collected about it many ideas. These ideas grew large and became ...'' |title=FAHRENHEIT 451|issue=5}}</ref> Bredberi „Bright Phoenix“ nomli hikoyasini yozgan (u faqat 1963-yil may oyida ''[[The Magazine of Fantasy & Science Fiction]]'' jurnalida chop etilgan<ref name="big">{{veb manbasi|url=http://www.ebr.lib.la.us/circ/advisory/onebook/aboutthebookF451.htm |title=About the Book: Fahrenheit 451 |work=The Big Read |publisher=[[National Endowment for the Arts]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120511040857/http://www.ebr.lib.la.us/circ/advisory/onebook/aboutthebookF451.htm |archive-date=May 11, 2012 |df=mdy }}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last=Bradbury|first=Ray|author-link=Ray Bradbury|title=Bright Phoenix|date=May 1963|journal=The Magazine of Fantasy and Science Fiction|publisher=Mercury|volume=24|pages=23–29|issue=5}}</ref>), u kitoblarni yoqib yuboruvchi „Chief Sensor“ Jonatan Barnsga qarshi chiqqan bir kutubxonachi haqida edi.
1949-yil oxirida<ref>{{kitob manbasi|last=Eller|first=Jon|editor1-last=Albright|editor1-first=Donn|editor2-last=Eller|editor2-first=Jon|title=Writing by Degrees: The Family Tree of Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad|work=Match to Flame: The Fictional Paths to Fahrenheit 451|year=2006|publisher=Gauntlet Publications|location=Colorado Springs, CO|isbn=1-887368-86-8|edition=1st|page=[https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad/page/68 68]|quote=The specific incident that sparked 'The Pedestrian' involved a similar late-night walk with a friend along Wilshire Boulevard near Western Avenue sometime in late 1949.}}</ref> Bredberini bir politsiyachi kechasi piyoda yurgan paytda toʻxtatib, soʻroq qildi<ref name=bigread>{{cite AV media|title=Ray Bradbury's Fahrenheit 451 audio guide|work=The Big Read|url=https://www.arts.gov/initiatives/nea-big-read/fahrenheit-451|at=14:18–14:54|quote=When I came out of a restaurant when I was thirty years old, and I went walking along [[Wilshire Boulevard]] with a friend, and a police car pulled up and the policeman got up and came up to us and said, 'What are you doing?'. I said, 'Putting one foot in front of the other' and that was the wrong answer but he kept saying, you know, 'Look in this direction and that direction: there are no pedestrians' but that give me the idea for 'The Pedestrian' and 'The Pedestrian' turned into Montag! So the police officer is responsible for the writing of ''Fahrenheit 451''.}}</ref><ref name=koster_p26>{{kitob manbasi|editor-last=De Koster|editor-first=Katie|title=Readings on Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/readingsonfahren00deko|url-access=registration|year=2000|series=Literary Companion Series|publisher=Greenhaven Press|location=San Diego, CA|isbn=1-56510-857-4|page=[https://archive.org/details/readingsonfahren00deko/page/26 26]}}</ref>. Unga „Nima qilayapsiz?“ degan savol berilganda, Bredberi hazil qilib: „Bir oyogʻimni ikkinchisiga qoʻyayapman“, deb javob berdi<ref name=bigread/><ref name="koster_p26" />. Bu hodisa Bredberiga 1951-yilda „The Pedestrian“ nomli qisqa hikoya yozishga ilhom berdi<ref group="note">"The Pedestrian" would go on to be published in ''[[The Reporter (magazine)|The Reporter]]'' magazine on August 7, 1951, that is, after the publication in February 1951 of its inspired work „The Fireman“.</ref><ref name=bigread/><ref name=koster_p26/>.
„The Pedestrian“da Leonard Mid kechqurun piyoda yurayotganda shahar politsiyasining faqat masofadan boshqariladigan patruli tomonidan soʻroq qilinadi va qoʻlga olinadi. Bu kelajakdagi jamiyatda odatiy boʻlmagan harakat, chunki boshqalar uyda televizor tomosha qilishadi. Yolgʻiz va [[alibi]]siz Mid oʻzining gʻalati odati uchun „Regressiv Tendensiyalarni Tadqiqot Qiluvchi Psixiatriya Markazi“ga olib boriladi. Keyinchalik, ''"Fahrenheit 451"'' asarida ham shunday [[Totalitarizm|totalitar]] jamiyat va uning [[ommaviy axborot vositalari]] bilan chalgʻitilish mavzusi aks ettiriladi.
Bredberi „Bright Phoenix“ning<ref name=koster_p158>{{kitob manbasi|editor-last=De Koster|editor-first=Katie|title=Readings on Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/readingsonfahren00deko|url-access=registration|year=2000|series=Literary Companion Series|publisher=Greenhaven Press|location=San Diego, CA|isbn=1-56510-857-4|page=[https://archive.org/details/readingsonfahren00deko/page/158 158]|quote=He writes '{{sic|The Phoenix|expected=Bright Phoenix}},' which he will later develop into the short story 'The Fireman,' which will eventually become ''Fahrenheit 451''.}}</ref> kitob yoqish sababini va „The Pedestrian“ning [[Totalitarizm|totalitar]] kelajagini 1951-yil fevral oyida ''[[Galaxy Science Fiction]]'' jurnalida nashr etilgan „The Fireman“<ref>{{kitob manbasi|last=Eller|first=Jon|editor1-last=Albright|editor1-first=Donn|editor2-last=Eller|editor2-first=Jon|title=Writing by Degrees: The Family Tree of Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad|work=Match to Flame: The Fictional Paths to Fahrenheit 451|year=2006|publisher=Gauntlet Publications|location=Colorado Springs, CO|isbn=1-887368-86-8|edition=1st|page=[https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad/page/68 68]|quote=As Bradbury has often noted, 'The Pedestrian' marks the true flashpoint that exploded into 'The Fireman' and ''Fahrenheit 451''.}}</ref> novellasi asosida rivojlantirdi<ref>{{jurnal manbasi|last=Bradbury|first=Ray|author-link=Ray Bradbury|title=The Fireman|journal=Galaxy Science Fiction|date=February 1951|volume=15|series=5|issue=1|pages=4–61}}</ref><ref name=koster_p164_1>{{kitob manbasi|editor-last=De Koster|editor-first=Katie|title=Readings on Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/readingsonfahren00deko|url-access=registration|year=2000|series=Literary Companion Series|publisher=Greenhaven Press|location=San Diego, CA|isbn=1-56510-857-4|page=[https://archive.org/details/readingsonfahren00deko/page/164 164]|quote=The short story which Bradbury later expanded into the novel ''Fahrenheit 451'', was originally published in ''Galaxy Science Fiction'', vol. 1, no. 5 (February 1951), under the title 'The Fireman.'}}</ref>. „The Fireman“ Bredberi tomonidan [[UCLA]] Powell kutubxonasining yertoʻlasida joylashgan yozuv mashinkasida, yarim soatiga oʻn sentga ijara evaziga yozilgan<ref name=eller_p57>{{kitob manbasi|last=Eller|first=Jon|editor1-last=Albright|editor1-first=Donn|editor2-last=Eller|editor2-first=Jon|title=Writing by Degrees: The Family Tree of Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad|work=Match to Flame: The Fictional Paths to Fahrenheit 451|year=2006|publisher=Gauntlet Publications|location=Colorado Springs, CO|isbn=1-887368-86-8|edition=1st|page=[https://archive.org/details/matchtoflamefict0000brad/page/57 57]|quote=In 1950 Ray Bradbury composed his 25,000-word novella 'The Fireman' in just this way, and three years later he returned to the same subterranean typing room for another nine-day stint to expand this cautionary tale into the 50,000-word novel ''Fahrenheit 451''.}}</ref>. Birinchi qoʻlyozma 25,000 soʻzdan iborat boʻlib, toʻqqiz kun ichida yakunlandi<ref>{{kitob manbasi|last=Bradbury|first=Ray|author-link=Ray Bradbury|title=Fahrenheit 451|year=2003|publisher=Ballantine Books|location=New York, NY|isbn=0-345-34296-8|pages=167–68|edition=50th anniversary}}</ref>.
[[Ballantine Books]] nashriyotining muharriri Bredberini hikoyani ikki baravar koʻpaytirib, roman shaklida yozishga undadi. Shunday qilib, Bredberi oʻsha yozuv xonasiga qaytib, yana toʻqqiz kun ichida 25,000 soʻz qoʻshdi<ref name=eller_p57/>. 1953-yil 22-yanvarda „Fahrenheit 451“ nomi uning hayoliga keldi. Nihoyat qoʻlyozma 1953-yil avgust oyining oʻrtalarida tayyor boʻldi<ref>{{kitob manbasi|last=Weller|first=Sam|title=Bradbury Chronicles|year=2005|url=https://archive.org/details/bradburychronicl00well}}</ref>. Shu tariqa, baʼzilar buni [[qayta yozilgan]]<ref name="liptak20130805">{{Jurnal manbasi |last=Liptak |first=Andrew |date=2013-08-05 |title=A.E. van Vogt and the Fix-Up Novel |url=https://www.kirkusreviews.com/features/e-van-vogt-and-fix-novel/ |magazine=Kirkus Reviews |access-date=January 12, 2018 |archive-date=January 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180112101140/https://www.kirkusreviews.com/features/e-van-vogt-and-fix-novel/ |url-status=live }}</ref> asar deb hisoblaganiga qaramay, Ballantine tomonidan 1953-yilda nashr etilgan roman yuzaga keldi<ref>{{kitob manbasi|last=Baxter|first=John|title=A Pound of Paper: Confessions of a Book Addict|date=2005|publisher=Macmillan|isbn=9781466839892|url=https://books.google.com/books?id=TF9_cwQsL_IC&q=%22When+it+published+the+first+edition+in+1953%2C+Ballantine+also+produced+200+signed+and+numbered+copies+bound+in+Johns-Manville+Quintera%2C+a+form+of+asbestos.%22&pg=PA393|page=393|quote=When it published the first edition in 1953, Ballantine also produced 200 signed and numbered copies bound in Johns-Manville Quintera, a form of asbestos.}}</ref>.
=== Qoʻshimchalar ===
Bredberi romanini turli xil qoʻshimchalar bilan toʻldirgan, jumladan, 1979-yilda kodalar<ref name="coda">{{kitob manbasi|last=Brier|first=Evan|title=A Novel Marketplace: Mass Culture, the Book Trade, and Postwar American Fiction|date=2011|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=9780812201444|url=https://books.google.com/books?id=Ygke3pOSL8gC&q=%22Bradbury+closes+his+1979+Coda+to+Fahrenheit+451%2C+one+of+numerous+comments+on+the+novel+he+has+published+since+1953%2C%22&pg=PA65|page=65|quote=Bradbury closes his 1979 'Coda' to ''Fahrenheit 451'', one of numerous comments on the novel he has published since 1953, ...|access-date=November 11, 2020|archive-date=November 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117115852/https://books.google.com/books?id=Ygke3pOSL8gC&q=%22Bradbury+closes+his+1979+Coda+to+Fahrenheit+451%2C+one+of+numerous+comments+on+the+novel+he+has+published+since+1953%2C%22&pg=PA65|url-status=live}}</ref>, 1982-yilda [[so'ngso'z]]<ref name=reidafterward>{{kitob manbasi|last=Reid|first=Robin Anne|title=Ray Bradbury: A Critical Companion|series=Critical Companions to Popular Contemporary Writers|year=2000|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=0-313-30901-9|url=https://books.google.com/books?id=wvMEoM8gu74C&q=%22In+a+1982+afterword%22&pg=PA53|page=53|quote=In a 1982 afterword...|access-date=November 11, 2020|archive-date=November 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117115914/https://books.google.com/books?id=wvMEoM8gu74C&q=%22In+a+1982+afterword%22&pg=PA53|url-status=live}}</ref>, 1993-yilda [[Kirish soʻzlar|kirish soʻzi]] va bir nechta boshqa kirish soʻzlari.
== Nashr qilish tarixi ==
AQShda birinchi nashr 1953-yilning oktabrida Ballantine Publishing Group tomonidan chop etilgan qogʻoz muqovali versiyasi edi. Ushbu nashrdan koʻp oʻtmay, maxsus nashr shaklida 200 nusxa imzolangan va raqamlangan [[asbest]] bilan oʻralgan qattiq muqovali versiyasi chiqarildi<ref>{{kitob manbasi|last=Tuck|first=Donald H.|author-link=Donald H. Tuck|date=March 1974|title=The Encyclopedia of Science Fiction and Fantasy|location=Chicago, Illinois|publisher=Advent|isbn=0-911682-20-1|lccn=73091828|volume=1: Who's Who, A–L|page=62|quote=Special edition bound in asbestos—200 copies ''ca''. 1954, $4.00 [probably Ballantine text]}}</ref><ref>{{veb manbasi|title=Fahrenheit 451|url=http://www.spaceagecity.com/bradbury/f451.htm|work=Ray Bradbury Online|publisher=spaceagecity.com|access-date=September 4, 2013|quote=200 copies were signed and numbered and bound in 'Johns-Manville Quinterra,' an asbestos material.|archive-date=May 16, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170516052254/http://www.spaceagecity.com/bradbury/f451.htm|url-status=live}}</ref><ref name="koster_p164_2">{{kitob manbasi|editor-last=De Koster|editor-first=Katie|title=Readings on Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/readingsonfahren00deko|url-access=registration|year=2000|series=Literary Companion Series|publisher=Greenhaven Press|location=San Diego, CA|isbn=1-56510-857-4|page=[https://archive.org/details/readingsonfahren00deko/page/164 164]|quote=A special limited-edition version of the book with an asbestos cover was printed in 1953.}}</ref>. Texnik jihatdan bu toʻplamlar hisoblanadi, chunki roman ikki qisqa hikoya – „Oʻyin maydoni“ va „Va Tosh Faryod Qildi“ bilan birga chop etilgan edi, ammo keyingi nashrlardan bu hikoyalar chiqarib tashlangan<ref>{{kitob manbasi|last=Weller|first=Sam|author-link=Sam Weller (journalist)|title=The Bradbury Chronicles: The Life of Ray Bradbury|year=2006|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-054584-0|url=https://books.google.com/books?id=EiWCIK4vGSMC&q=%22The+Playground%22+%22and+the+rock+cried+out%22&pg=PA208|page=208|quote=To fulfill his agreement with Doubleday that the book be a collection rather than a novel, the first edition of ''Fahrenheit 451'' included two additional short stories—'The Playground' and 'And the Rock Cried Out.' (The original plan was to include eight stories plus ''Fahrenheit 451'', but Ray didn't have time to revise all the tales.) 'The Playground' and 'And the Rock Cried Out' were removed in much later printings; in the meantime, Ray had met his contractual obligation with the first edition. ''Fahrenheit 451'' was a short novel, but it was also a part of a collection.|access-date=November 11, 2020|archive-date=November 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117115827/https://books.google.com/books?id=EiWCIK4vGSMC&q=%22The+Playground%22+%22and+the+rock+cried+out%22&pg=PA208|url-status=live}}</ref><ref name="crider" />. Bir necha oy oʻtgach, roman 1954-yil mart, aprel va may oylarida yangi ''[[Playboy]]'' jurnalida seriya sifatida chop etilgan<ref name="aggelis_pxxix" /><ref name="koster_p159">{{kitob manbasi|editor-last=De Koster|editor-first=Katie|title=Readings on Fahrenheit 451|url=https://archive.org/details/readingsonfahren00deko|url-access=registration|year=2000|series=Literary Companion Series|publisher=Greenhaven Press|location=San Diego, CA|isbn=1-56510-857-4|page=[https://archive.org/details/readingsonfahren00deko/page/159 159]|quote=A serialized version of ''Fahrenheit 451'' appears in the March, April, and May 1954 issues of ''Playboy'' magazine.}}</ref>.
=== Kitobda kerak boʻlmagan joylarini oʻchirish ===
1967-yil yanvar oyidan boshlab „''Fahrenheit 451''“ nashriyotchisi Ballantine Books tomonidan qisqartirilgan boʻlib, „Bal-Hi Edition“ nomi ostida oʻrta maktab oʻquvchilari uchun moʻljallangan nashri chiqarildi<ref>{{jurnal manbasi|last=Crider|first=Bill|editor1-last=Lee|editor1-first=Billy C.|editor2-last=Laughlin|editor2-first=Charlotte|title=Reprints/Reprints: ''Ray Bradbury's FAHRENHEIT 451''|journal=Paperback Quarterly|date=Fall 1980|volume=III|issue=3|url=https://books.google.com/books?id=8FVzjEjyHH0C&q=%22The+censorship+began+with+a+special+Bal-Hi+edition+in+1967%2C+an+edition+designed+for+high+school+students%22&pg=PA25|page=25|quote=The censorship began with a special 'Bal-Hi' edition in 1967, an edition designed for high school students...|isbn=9781434406330|access-date=November 11, 2020|archive-date=May 4, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504155135/https://books.google.com/books?id=8FVzjEjyHH0C&q=%22The+censorship+began+with+a+special+Bal-Hi+edition+in+1967,+an+edition+designed+for+high+school+students%22&pg=PA25|url-status=live}}</ref><ref name=karolides2011_1>{{kitob manbasi| last1=Karolides| first1=Nicholas J.| last2=Bald| first2=Margaret| last3=Sova| first3=Dawn B.| title=120 Banned Books: Censorship Histories of World Literature| url=https://archive.org/details/120bannedbooksce0000karo| edition=Second| year=2011| publisher=Checkmark Books| isbn=978-0-8160-8232-2|page=[https://archive.org/details/120bannedbooksce0000karo/page/488 488]|quote=In 1967, Ballantine Books published a special edition of the novel to be sold in high schools. Over 75 passages were modified to eliminate such words as ''hell'', ''damn'', and ''abortion'', and two incidents were eliminated. The original first incident described a drunk man who was changed to a sick man in the expurgated edition. In the second incident, reference is made to cleaning [[Lint (material)#Navel lint|fluff]] out of the human [[navel]], but the expurgated edition changed the reference to cleaning ears.}}</ref>. Nashriyot tomonidan qilingan oʻzgarishlar orasida „doʻzax“, „laʼnat“, va „abort“ soʻzlarining [[senzura]] qilinishi; yetmish beshta parchaning oʻzgartirilishi; va ikki voqeaning oʻzgartirilishi mavjud edi<ref name=karolides2011_1/><ref>{{kitob manbasi| last=Burress| first=Lee| title=Battle of the Books: Literary Censorship in the Public Schools, 1950–1985|date=1989|publisher=Scarecrow Press| isbn=0-8108-2151-6| url=https://archive.org/details/battleofbookslit0000burr| url-access=registration|page=[https://archive.org/details/battleofbookslit0000burr/page/104 104]}}</ref>.
Birinchi voqeada ichkilikboz erkak „kasal odam“ ga aylantirilgan boʻlsa, ikkinchisida inson kindigidan tuklarni tozalash „quloqlarni tozalash“ ga almashtirilgan<ref name=karolides2011_1/><ref name=greene2007>{{jurnal manbasi| last=Greene| first=Bill| date=February 2007| title=The mutilation and rebirth of a classic: Fahrenheit 451| journal=Compass: New Directions at Falvey| publisher=Villanova University| volume=III| issue=3| url=http://newsletter.library.villanova.edu/147| access-date=August 3, 2013| archive-date=February 11, 2021| archive-url=https://web.archive.org/web/20210211171456/http://newsletter.library.villanova.edu/147| url-status=live| archivedate=2021-02-11| archiveurl=https://web.archive.org/web/20210211171456/http://newsletter.library.villanova.edu/147}}</ref>. Bir muddat davimida senzuralangan va senzuralanmagan versiyalar bir vaqtda mavjud edi, lekin 1973-yilda Ballantine faqat senzuralangan versiyani chop etishni boshladi<ref name=greene2007/><ref name=karolides2011_2>{{kitob manbasi|last1=Karolides|first1=Nicholas J.| last2=Bald| first2=Margaret| last3=Sova|first3=Dawn B.| title=120 Banned Books: Censorship Histories of World Literature|url=https://archive.org/details/120bannedbooksce0000karo| edition=Second|year=2011| publisher=Checkmark Books| isbn=978-0-8160-8232-2| page=[https://archive.org/details/120bannedbooksce0000karo/page/488 488]| quote=After six years of simultaneous editions, the publisher ceased publication of the adult version, leaving only the expurgated version for sale from 1973 through 1979, during which neither Bradbury nor anyone else suspected the truth.}}</ref>. Bu 1979-yilgacha davom etdi, shunda bu holat Bredberining eʼtiboriga tushdi<ref name=greene2007/><ref name=karolides2011_2/>.
<blockquote>1979-yilda Bredberining doʻstlaridan biri unga kitobning qisqartirilgan nusxasini koʻrsatdi. Bredberi Ballantine Books’dan ushbu versiyani chiqarib tashlashni va uni asl nusxa bilan almashtirishni talab qildi, va 1980-yilda asl nusxa yana mavjud boʻldi. Ushbu qayta tiklangan asarda, Muallifning soʻngsoʻzida, Bredberi oʻquvchiga nashriyotning muallifning asarini qisqartirish odati gʻayrioddiy emasligini aytadi, lekin u qoʻlyozmaning „buzilishiga“ hech qachon chiday olmasligini taʼkidlaydi.</blockquote>
„Bal-Hi“ nashrlari endi nashriyot tomonidan „Revised Bal-Hi“ (Qayta koʻrib chiqilgan Bal-Hi) nashrlari deb ataladi<ref>{{jurnal manbasi|last=Crider|first=Bill|editor1-last=Lee|editor1-first=Billy C.|editor2-last=Laughlin|editor2-first=Charlotte|title=Reprints/Reprints: ''Ray Bradbury's FAHRENHEIT 451''|journal=Paperback Quarterly|date=Fall 1980|volume=III|issue=3|url=https://books.google.com/books?id=8FVzjEjyHH0C&q=%22There+is+no+mention+anywhere+on+the+Bal-Hi+edition+that+it+has+been+abridged%2C+but+printing+histories+in+later+Ballantine+editions+refer+to+the+Revised+Bal-Hi+editions.%22&pg=PA25|page=25|quote=There is no mention anywhere on the Bal-Hi edition that it has been abridged, but printing histories in later Ballantine editions refer to the 'Revised Bal-Hi Editions'.|isbn=9781434406330|access-date=November 11, 2020|archive-date=November 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117115812/https://books.google.com/books?id=8FVzjEjyHH0C&q=%22There+is+no+mention+anywhere+on+the+Bal-Hi+edition+that+it+has+been+abridged%2C+but+printing+histories+in+later+Ballantine+editions+refer+to+the+Revised+Bal-Hi+editions.%22&pg=PA25|url-status=live}}</ref>.
=== Audo kitob holida nashr qilinishi ===
1976-yilda Bredberining oʻzi tomonidan oʻqilgan audiokitob versiyasi chiqarildi va „[[Spoken Word Grammy]]“ mukofotiga nomzod boʻldi<ref name="grammy" />. 2005-yilda Kristofer Xurt tomonidan oʻqilgan yana bir audiokitob chiqarildi<ref>{{kitob manbasi|last=Bradbury|first=Ray|author-link=Ray Bradbury|others=Read by Christopher Hurt|title=Fahrenheit 451|year=2005|publisher=Blackstone Audiobooks|location=Ashland, OR|isbn=0-7861-7627-X|edition=Unabridged}}</ref>. [[Elektron kitob]] versiyasi esa 2011-yilning dekabr oyida nashr etildi<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Fahrenheit 451 becomes e-book despite author's feelings|date=November 30, 2011|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-15968500|access-date=August 24, 2013|archive-date=January 6, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130106225928/http://www.bbc.co.uk/news/technology-15968500|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|title=Fahrenheit 451 ebook published as Ray Bradbury gives in to digital era|last=Flood|first=Alison|work=The Guardian|date=November 30, 2011|url=https://www.theguardian.com/books/2011/nov/30/fahrenheit-451-ebook-ray-bradbury|access-date=October 6, 2013|archive-date=October 2, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131002215731/http://www.theguardian.com/books/2011/nov/30/fahrenheit-451-ebook-ray-bradbury|url-status=live}}</ref>.
== Qabul qilinishi ==
1954-yilda „''Galaxy Science Fiction''“ sharhlovchisi [[Groff Konklin]] roman haqida „oxirgi oʻn yil yoki undan koʻproq vaqt ichida ingliz tilida yozilgan buyuk xayoliy asarlar qatoridan joy olgan“ deb baholagan<ref>{{jurnal manbasi|last=Conklin|first=Groff|author-link=Groff Conklin|date=February 1954|title=Galaxy's 5 Star Shelf|journal=Galaxy Science Fiction|page=108}}</ref>. „[[Chicago Sunday Tribune]]“dan [[Avgust Derlet]] kitobni „ehtimoliy kelajakdagi hayotning yovuz va shok qiladigan bashoratli tasviri“ deb taʼriflab, uni „diqqatni tortuvchi“ va Bredberining „aql bovar qilmaydigan tasavvuri“ uchun maqtaydi<ref>{{yangiliklar manbasi|last=Derleth|first=August|author-link=August Derleth|title=Vivid Prophecy of Book Burning|newspaper=Chicago Sunday Tribune|date=October 25, 1953}}</ref>. Yarim asrdan koʻproq vaqt oʻtgach, [[Sem Veller]] yozadi: „Nashr etilgan paytda, '''Fahrenheit 451''' ijtimoiy tanqid qilishning bashorat qilingan asari sifatida qabul qilingan<ref>{{kitob manbasi|last=Weller|first=Sam|author-link=Sam Weller (journalist)|title=Listen to the Echoes: The Ray Bradbury Interviews|year=2010|publisher=Melville House|location=Brooklyn, NY|page=124}}</ref>.“ Bugungi kunda ham „''Fahrenheit 451''“ moslashuvchanlik va hukumat senzurasining yovuzliklari haqida muhim ogohlantiruvchi asar sifatida qaraladi<ref>{{jurnal manbasi|last=McNamee|first=Gregory|title=Appreciations: Fahrenheit 451|journal=Kirkus Reviews|date=September 15, 2010|volume=78|issue=18|page=882}}</ref>.
Roman birinchi marta nashr etilganda, bu hikoyadan naf topmaganlar ham boʻlgan. [[Entoni Bouche]] va [[J. Frensis MakKomas]] kitobni „baʼzan hayratlanarli tarzda aqlli, … koʻpincha soʻzlarning porloq oqimlari bilan, lekin juda tez-tez faqat soʻzlar bilan toʻldirilgan<ref>“Recommended Reading", ''[[The Magazine of Fantasy & Science Fiction|F&SF]]'', December 1953, p. 105.</ref>" deb ayblashgan. „''[[Astounding Science Fiction]]''“ uchun kitobni sharhlagan [[P. Shuyler Miller]] ushbu asarni „Bredberining achchiq, deyarli shaxsiy qoralovlari“ deb taʼriflab, uning „emotsional harakati va chizgilari“ni maqtaydi<ref>"The Reference Library", ''[[Analog Science Fiction and Fact|Astounding Science Fiction]]'', April 1954, pp. 145–46</ref>. Xuddi shunday, „''The New York Times''“ ham romandan hayratlanishmagan va Bredberini „hozirgi davr madaniyatining koʻplab jihatlariga, yaʼni radio, televizor, aksariyat filmlar, havaskor va professional sport, avtomobillar kabi gʻalati narsalarga, va boshqalar kabi nuqsonlarga nisbatan qattiq nafratni yoyishda“ ayblagan<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Nothing but TV|newspaper=The New York Times|date=November 14, 1953}}</ref>.
„Fahrenheit 451“ [[Nyu-York jamoat kutubxonasi]]ning „Har doim eng koʻp tekshirilganlar“ roʻyxatida yettinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Veb manbasi|url = https://gothamist.com/arts-entertainment/nypl-most-checked-out-books-ever|title = These Are the NYPL's Top Check Outs OF ALL TIME|date = January 13, 2020|access-date = January 13, 2020|archive-date = January 13, 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200113215347/https://gothamist.com/arts-entertainment/nypl-most-checked-out-books-ever|url-status = live}}</ref>.
=== Senzura va taqiqlanishi ===
Nashr etilganidan beri, ''Fahrenheit 451'' baʼzi maktablarda ota-onalar yoki oʻqituvchilar tomonidan bunday senzura holatining oʻziga xos ironiysini anglamaydigan yoki befarq boʻlgan holda taqiqlangan, senzura qilingan yoki tahrirlangan. Muhim voqealar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
* [[Apartheid davrida Janubiy Afrika]]da kitob 1950-1970-yillarda minglab taqiqlangan nashrlar bilan birga yoqilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://theconversation.com/how-the-apartheid-regime-burnt-books-in-their-tens-of-thousands-102355|title = How the apartheid regime burnt books -- in their tens of thousands| date=October 24, 2018 }}</ref>.
* 1987 yilda, ''Fahrenheit 451'' [[Bay County Maktab Kengashi]] tomonidan [[Panama Siti, Florida]]<nowiki/>da Leonard Hall tomonidan joriy etilgan yangi uch darajali tasniflash tizimi ostida „uchinchi daraja“ maqomiga ega boʻldi. Uchinchi daraja „koʻp vulgarizm“ uchun darsliklardan olib tashlashni nazarda tutdi. Bir fuqarolik daʼvosidan keyin, ommaviy axborot vositalarining shov-shuvlari va talabalar noroziligi natijasida maktab kengashi oʻz darajali senzura tizimidan voz kechdi va hozirda foydalanilayotgan barcha kitoblarni tasdiqladi<ref name=karolides2011_p501_502>{{kitob manbasi|last1=Karolides|first1=Nicholas J.|last2=Bald|first2=Margaret|last3=Sova|first3=Dawn B.|title=120 Banned Books: Censorship Histories of World Literature|url=https://archive.org/details/120bannedbooksce0000karo|edition=Second|year=2011|publisher=Checkmark Books|isbn=978-0-8160-8232-2|pages=[https://archive.org/details/120bannedbooksce0000karo/page/501 501]–02}}</ref>.
* 1992 yilda, [[Irvine (Kentucky)|Irvine]], [[Kaliforniya]] shtatidagi [[Venado o'rta maktabi]] talabalariga ''Fahrenheit 451'' ning barcha „nojoʻya“ soʻzlari qora rang bilan yashirilgan nusxalarini berdi<ref name=karolides2011_p489>{{kitob manbasi|last1=Karolides|first1=Nicholas J.|last2=Bald|first2=Margaret|last3=Sova|first3=Dawn B.|title=120 Banned Books: Censorship Histories of World Literature|url=https://archive.org/details/120bannedbooksce0000karo|edition=Second|year=2011|publisher=Checkmark Books|isbn=978-0-8160-8232-2|page=[https://archive.org/details/120bannedbooksce0000karo/page/489 489]|quote=In 1992, students of Venado Middle School in Irvine, California, were issued copies of the novel with numerous words blacked out. School officials had ordered teachers to use black markers to obliterate all of the 'hells', 'damns', and other words deemed 'obscene' in the books before giving them to students as required reading. Parents complained to the school and contacted local newspapers, who sent reporters to write stories about the irony of a book that condemns bookburning and censorship being expurgated. Faced with such an outcry, school officials announced that the censored copies would no longer be used.}}</ref>. Ota-onalar mahalliy ommaviy axborot vositalari bilan bogʻlanib, senzura qilinmagan nusxalarni qayta tiklashga muvaffaq boʻldilar<ref name=karolides2011_p489/>.
* 2006 yilda, [[Texas]] shtatidagi [[Montgomery okrugi]]da 10-sinf oʻquvchisi boʻlgan ota-onalar kitobni qizlarining ingliz tili darslari roʻyxatidan chiqarishni talab qildilar<ref name=wrigley>{{yangiliklar manbasi|last=Wrigley|first=Deborah|title=Parent files complaint about book assigned as student reading|date=October 3, 2006|newspaper=ABC News|url=http://abclocal.go.com/ktrk/story?section=news/local&id=4625303|access-date=March 2, 2013|archive-date=September 27, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927204624/http://abclocal.go.com/ktrk/story?section=news%2Flocal&id=4625303|url-status=dead}}</ref>. Ularning qizi [[Banned Books Week]] (Taqiqlangan Kitoblar Haftaligi) davomida kitobni oʻqishga tayinlangan edi, lekin [[Bibliya]]ning yoqilishi va haqoratli tilni oʻylab koʻrib, bir necha sahifalardan keyin oʻqishni toʻxtatdi. Bundan tashqari, ota-onalar romanidagi zoʻravonlik, xristianlar tasviri va yongʻinchilar tasviriga norozilik bildirdilar<ref name=wrigley/>.
== Mavzulari ==
''Fahrenheit 451'' haqida munozaralar koʻpincha hikoyaning davlat asosidagi senzuraga qarshi ogohlantirish sifatida koʻrsatilishi haqida boʻladi. Haqiqatan ham, Bradbury romanini McCarthy davrida yozganida, u [[AQShdagi senzura]] haqida xavotirda edi. 1956 yilda radio intervyusida Bradbury shunday degan<ref>{{veb manbasi|title=The Definitive Biography in Sound Radio Log|url=http://www.digitaldeliftp.com/DigitalDeliToo/dd2jb-Biography-In-Sound.html|access-date=March 1, 2013|archive-date=March 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210321070834/http://www.digitaldeliftp.com/DigitalDeliToo/dd2jb-Biography-In-Sound.html|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi |others=Narrated by Norman Rose |title=Ticket to the Moon (tribute to SciFi) |date=December 4, 1956 |website=Biography in Sound |publisher=NBC Radio News |url=https://oldradioprograms.us/My%20Old%20Radio%20Shows/B/Biographies%20In%20Sound/Biographies%20In%20Sound%20(NBC)-1956-12-04-Ticket%20To%20The%20Moon%20-%20Tribute%20To%20Scifi.mp3 |format=mp3 |access-date=February 2, 2017 |at=27:10–27:57 |archive-date=February 9, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210209110704/https://oldradioprograms.us/My%20Old%20Radio%20Shows/B/Biographies%20In%20Sound/Biographies%20In%20Sound%20(NBC)-1956-12-04-Ticket%20To%20The%20Moon%20-%20Tribute%20To%20Scifi.mp3 |url-status=live }}</ref>:
<blockquote>Men bu kitobni toʻrt yil oldin mamlakatda qanday qilib voqealar yuz berayotganidan xavotirda boʻlganimda yozganman. Koʻp odamlar oʻz soyasidan qoʻrqishardi; kitoblarni yoqish tahdidi mabjud edi. Oʻsha vaqtda koʻplab kitoblar javonlardan olinayotgan edi. Albatta, toʻrt yil ichida narsalar ancha-muncha oʻzgardi. Hozirda hamma narsa juda sogʻlom yoʻnalishga qaytmoqda. Ammo oʻsha paytda men bunday hikoyani yozmoqchi edim, unda biz oʻzimizni juda uzoqqa olib borsak nima boʻlishi haqida hikoya qilishim mumkin edi, bu holatda barcha fikrlar toʻxtaydi, ajdarho oʻz dumini yutadi va biz qandaydir limbogacha yoʻqolib ketamiz va bunday harakatlar bilan oʻzimizni yoʻq qilamiz.</blockquote>
Vaqt oʻtishi bilan, Bradbury senzurani hikoyani yozish uchun asosiy motiv sifatida qabul qilishni boshladi. Buning oʻrniga, u ''Fahrenheit 451'' ning asl xabarlari jamiyatning savodsizlikga uchrash xavflari va ommaviy axborot vositalari bilan oshiq boʻlishi va kitoblarga qarshi ozchilik va maxsus manfaatlar guruhlarining tahdidi haqida ekanligini taʼkidladi. 1950-yillarning oxirida Bradbury shunday deb eslatdi:
<blockquote>Fahrenheit 451 qisqa romanini yozishda, men toʻrt yoki besh oʻn yillikda rivojlanishi mumkin boʻlgan tahminiy dunyoni tasvirlayotganimni oʻylardim. Ammo faqat bir necha hafta oldin, [[Beverly Hills (California)|Beverly Hills]]<nowiki/>da bir kechada, bir er-xotin itlarini sayr qilib oʻtayotgandilar, men ularga hayratlanib qarab qoldim. Ayol qoʻlida kichik sigaret qadoq oʻlchamidagi radio ushlab turardi, uning antennasi titrardi. Shu radio orqali kichik mis simlar chiqib, uning oʻng qulogʻiga oʻrnatilgan nozik konusga ulanardi. U inson va itga befarq boʻlib, uzoq shamollar va shivirlashlar, opera qichqiriqlarini tinglayotgan edi, erining yordamida yoʻlaklarndan oʻtib, u bilan yurardi. Bu oʻylab topilgan hikoya emas edi<ref>Quoted by [[Kingsley Amis]] in ''New Maps of Hell: A Survey of Science Fiction'' (1960). Bradbury directly foretells this incident early in the work: „And in her ears the little Seashells, the thimble radios tamped tight, and an electronic ocean of sound, of music and talk and music and talking coming in.“ p.12</ref>.</blockquote>
Ushbu hikoya Mildredning „Seashell ear-thimbles“ (yaʼni, quloqqa taqiladigan naushniklar) obrazini eslatadi, ular uning va Montag oʻrtasida emotsional toʻsiq sifatida xizmat qiladi. 2007-yildagi intervyuda Bradbury kitobini notoʻgʻri talqin qilishganini va ''Fahrenheit 451'' asosan televizion mass-media qanday qilib adabiyotni marginalizatsiya qilish haqida ekanligini taʼkidladi<ref name=LAweekly>{{veb manbasi|title=Ray Bradbury: Fahrenheit 451 Misinterpreted|last=Johnston|first=Amy E. Boyle|date=May 30, 2007|work=LA Weekly website|url=https://www.laweekly.com/ray-bradbury-fahrenheit-451-misinterpreted/|access-date=July 9, 2019|quote=Bradbury still has a lot to say, especially about how people do not understand his most famous literary work, ''Fahrenheit 451'', published in 1953 ... Bradbury, a man living in the creative and industrial center of reality TV and one-hour dramas, says it is, in fact, a story about how television destroys interest in reading literature.|archive-date=July 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709154603/https://www.laweekly.com/ray-bradbury-fahrenheit-451-misinterpreted/|url-status=live}}</ref>. Baʼzi odamlarga nisbatan u 1979 yilda yozgan Codasida shunday deb yozadi:
<blockquote>Kitobni yoqishning bir nechta yoʻli mavjud. Va dunyo yongan chiroq bilan yugurayotgan odamlar bilan toʻla. Har bir ozchilik, Baptistik/Unitar, Irlandiyalik/Italiyalik/Oʻn sakkiz yoshli/Zen Buddist, Sionist/Yetti kunlik Adventist, Ayollarni ozod qilish/Republikachi, [[Mattachine/Four Square Gospel]] oʻzini kerosin toʻkib, fitilni yoqish huquqiga ega, deb his qiladi. […] Romanimda, Fahrenheit 451, kitoblarni birinchi boʻlib kam odamlar yoqishadi, har biri bu kitobdan bir sahifa yoki bir paragrafni yirtib olib, nihoyat kitoblar boʻsh boʻlib, fikrlash cheklandi va kutubxonalar abadiy yopildi. […] Toʻliq olti hafta oldin, Ballantine Booksdagi baʼzi tahrirchilar yoshlarni zararlashidan qoʻrqib, romaning yetmish besh alohida qismini tahrir qilishganini bilib qoldim. Kitobni oʻqigan talabalar keyinchalik senzura va kitoblarni yoqish haqida menga xabar berdilar. [[Judy-Lynn del Rey]], yangi Ballantine tahrirchilaridan biri, bu kitobni butunlay qayta nashr etish va yozuvchi barcha 'jin ursinʼ va 'rasvogarchilik’larni qaytarib qoʻyishni rejalashtirmoqda<ref>{{kitob manbasi|last=Bradbury|first=Ray|author-link=Ray Bradbury|date=2003|title=Fahrenheit 451|edition=50th anniversary|publisher=Ballantine Books|location=New York, NY|isbn=0-345-34296-8|pages=175–79}}</ref>.</blockquote>
Bradbury kitoblarni yoqish senzurasini ushbu ikki asosiy omilning yon taʼsiri sifatida koʻrsatadi; bu Captain Beattyning Montagga yongʻinga oid tarix haqida soʻzlagan nutqiga mos keladi. Bradburyga koʻra, ''Fahrenheit 451''da aybdor davlat emas, balki odamlar<ref name=LAweekly/>. Fahrenheit senzurasining natijasi avtokratiya dasturining emas, balki oʻz qiyinchiliklarini qondirishga intilayotgan, koʻngilocharlik va texnologiya kuchini ishlatadigan parchalanmagan jamiyat natijasidir. Captain Beatty tushuntiradi (sahifa 55):
<blockquote>…Bozoringiz qanchalik kattaroq boʻlsa, Montag, bahslarni kamroq koʻrishingiz kerak, shuni yodda tuting! Barcha kichik ozchiliklar oʻz qorinlarini toza saqlashadi." […] "Bu Hukumatdan kelmagan. Hech qanday buyruq, eʼlon, senzura yoʻq edi, yoʻq! Texnologiya, katta ekspluatatsiya va ozchiliklar bosimi ishni amalga oshirdi, shukr.</blockquote>
Romanda boshqa turli mavzular ham taklif qilingan. Ikki asosiy mavzu konformizmga qarshi turish va texnologiya va ommaviy axborot vositalari orqali shaxslarni nazorat qilishdir. Bradberi hukumat ommaviy axborot vositalari orqali jamiyatni qanday boshqarishini va shaxslarni kitoblarni yoqish orqali qanday bostirganini oʻrganadi. Beatty va Faber qahramonlari amerikaliklarning aybdor ekanligini taʼkidlaydilar. Ularning doimiy soddalashtirilgan, ijobiy tasvirga boʻlgan istagi tufayli kitoblar yoʻqotilishi kerak. Beatty ozchilik guruhlarini, ular oʻzlarini yomon tasvirlagan nashr etilgan asarlarni qoʻzgʻashadi, deb ayblaydi. Faber hukumat kitoblarni taqiqlashdan koʻra, amerikaliklarning oʻzlari oʻqishni toʻxtatib qoʻyganini aytadi. U kitoblarni yoqish oʻzi umumiy ommaga koʻngilocharlikni keltirib chiqarganini taʼkidlaydi<ref name="reid_p59-60">{{kitob manbasi|last=Reid|first=Robin Anne|title=Ray Bradbury: A Critical Companion|url=https://archive.org/details/raybradburycriti0000reid|series=Critical Companions to Popular Contemporary Writers|year=2000|publisher=Greenwood Press|location=Westport, CT|isbn=0-313-30901-9|pages=[https://archive.org/details/raybradburycriti0000reid/page/59 59]–60}}</ref>.
1994-yildagi intervyuda Bradberi ''Fahrenheit 451'' bugungi kunda boshqa vaqtlardan koʻra koʻproq dolzarbligini taʼkidladi, "hozirgi paytda bu yanada yaxshi ishlaydi, chunki bizda siyosiy toʻgʻri fikr bor. Siyosiy toʻgʻri fikr hozirgi kunning haqiqiy dushmanidir. Qora guruhlar bizning fikrimizni nazorat qilishni xohlaydi va siz baʼzi narsalarni ayta olmaysiz. Gʻayriqonuniy fikrni nazorat qilish va [[soʻz erkinligi]]ni nazorat qilishdir<ref name=":3">[http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168044/datastream/PDF/view Bradbury Talk Likely to Feature the Unexpected] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190710071242/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168044/datastream/PDF/view |date=July 10, 2019 }}, Dayton Daily News, 1 October 1994, City Edition, Lifestyle/Weekendlife Section, p. 1C.</ref>.
== Kelajak uchun bashoratlari ==
''Fahrenheit 451'' aniq bir shahar va vaqtni belgilamaydi, garchi u uzoq kelajakda joylashgan deb yozilgan boʻlsa ham<ref name=":0" group="note" /><ref name=":0" />. Eng dastlabki nashrlar 2022-yildan oldin sodir boʻlmaydi deb belgilaydi, chunki oʻsha yilda atom urushi boʻlishi haqida havola mavjud<ref group="note">In early editions of the book, Montag says, „Weʼve started and won two [[Nuclear warfare|atomic wars]] since 1960“, in the first pages of ''The Sieve and the Sand''. This sets a lower bound on the time setting. In later decades, some editions have changed this year to 1990 or 2022.</ref><ref name="reid_p59_1">{{kitob manbasi |last=Reid |first=Robin Anne |title=Ray Bradbury: A Critical Companion |url=https://archive.org/details/raybradburycriti0000reid |publisher=Greenwood Press |year=2000 |isbn=0-313-30901-9 |series=Critical Companions to Popular Contemporary Writers |location=Westport, CT |page=[https://archive.org/details/raybradburycriti0000reid/page/53 53] |quote=''Fahrenheit 451'' is set in an unnamed city in the United States, possibly in the Midwest, in some undated future.}}</ref>.
Bradberi oʻzini „kelajaklarni oldini oluvchi, emas, balki ularni bashorat qiluvchi“ deb taʼriflagan<ref name="aggelis_p99">{{kitob manbasi|editor-last=Aggelis|editor-first=Steven L.|others=Interview by Shel Dorf|title=Conversations with Ray Bradbury|year=2004|publisher=University Press of Mississippi|location=Jackson, MS|isbn=1-57806-640-9|page=99|quote=I am a ''preventor'' of futures, not a predictor of them. I wrote ''Fahrenheit 451'' to prevent book-burnings, not to induce that future into happening, or even to say that it was inevitable.}}</ref>. U kitoblarni yoqish kelajakning ajralmas qismi ekanligiga ishonmasdi; u bunday rivojlanishdan ogohlantirmoqchi edi<ref name="aggelis_p99" />. Keyingi intervyuda, agar u ''Fahrenheit 451'' ni maktablarda oʻqitish uning totalitar<ref name="gerall" /> kelajak tasavvurini oldini oladimi, degan savolga, Bradberi rad javobini berdi. Aksincha, u taʼlimni bogʻcha va birinchi sinf darajasida boʻlishi kerakligini taʼkidladi. Agar talabalar oʻsha paytda oʻqiy olmasa, ular Fahrenheit 451 ni anglay olmaydilar<ref>{{kitob manbasi|editor-last=Aggelis|editor-first=Steven L.|title=Conversations with Ray Bradbury|year=2004|publisher=University Press of Mississippi|location=Jackson, MS|isbn=1-57806-640-9|page=189}}</ref>.
Texnologiya haqida, Sam Weller Bradberi „tekis-panel televizorlar, quloqqa oʻrnatiladigan naushniklar va yigirma toʻrt soatlik bankomatlardan tortib, hamma narsani bashorat qilgan“ deb taʼkidlaydi<ref>{{kitob manbasi|last=Weller|first=Sam|author-link=Sam Weller (journalist)|title=Listen to the Echoes: The Ray Bradbury Interviews|year=2010|publisher=Melville House|location=Brooklyn, NY|page=263}}</ref>.
== Moslashuvlari ==
=== Televidenyeda ===
''[[Playhouse 90]]'' 1957-yilda [[CBS]]da „A Sound of Different Drummers“ [[Robert Alan Aurthur]] tomonidan yozilgan spektaklini translyatsiya qiladi. Bu pyesa ''Fahrenheit 451'' va ''[[Nineteen Eighty-Four]]'' asarlaridan syujet gʻoyalarini birlashtirgan. Bradberi sudga murojaat qildi va oxir-oqibat apellyatsiya orqali gʻalaba qozondi<ref>{{jurnal manbasi|last=Nolan|first=William F.|author-link=William F. Nolan|title=Bradbury: Prose Poet in the Age of Space|date=May 1963|journal=The Magazine of Fantasy and Science Fiction|pages=7–21}}</ref><ref>{{veb manbasi|last=Bowie|first=Stephen|title=The Sound of a Single Drummer|date=August 17, 2010|work=The Classic TV History Blog|publisher=wordpress.com|url=http://classictvhistory.wordpress.com/2010/08/19/the-sound-of-a-single-drummer|access-date=August 29, 2013|archive-date=August 31, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130831154652/http://classictvhistory.wordpress.com/2010/08/19/the-sound-of-a-single-drummer/|url-status=live}}</ref>.
=== Filmi ===
[[François Truffaut]] tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilingan, [[Oskar Werner]] va [[Julie Christie]] ishtirokidagi film adaptatsiyasi 1966-yilda chiqarilgan.
[[Ramin Bahrani]] tomonidan rejissyorlik qilingan va [[Michael B. Jordan]], Michael Shannon, [[Sofia Boutella]], va [[Lilly Singh]] ishtirokidagi film adaptatsiyasi 2018-yilda [[HBO]] uchun chiqarilgan<ref>{{IMDb title|qid=Q261546}}</ref><ref>{{kitob manbasi|last=Frey|first=James N.|title=How to Write a Damn Good Thriller: A Step-by-Step Guide for Novelists and Screenwriters|edition=1st|date=2010|publisher=Macmillan|isbn=978-0-312-57507-6|url=https://books.google.com/books?id=POPvQNgZYIQC&q=%22FAHRENHEIT+451%22&pg=PA255|access-date=March 5, 2014|page=255|quote=FAHRENHEIT 451* (1966); written by François Truffaut from the novel by Ray Bradbury; starring Oskar Werner and Julie Christie; directed by François Truffaut.|archive-date=November 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117115812/https://books.google.com/books?id=POPvQNgZYIQC&q=%22FAHRENHEIT+451%22&pg=PA255|url-status=live}}</ref><ref>{{jurnal manbasi |last=Hipes |first=Patrick |url=https://deadline.com/2017/04/fahrenheit-451-movie-michael-b-jordan-michael-shannon-hbo-1202072639/ |title=HBO's 'Fahrenheit 451' Movie: Michael B. Jordan & Michael Shannon To Star |magazine=Deadline |date=2017-04-19 |access-date=2017-05-08 |archive-date=January 21, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200121120606/https://deadline.com/2017/04/fahrenheit-451-movie-michael-b-jordan-michael-shannon-hbo-1202072639/ |url-status=live }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/mummy-star-sofia-boutella-joins-michael-b-jordan-fahrenheit-451-1010672|title='Mummy' Star Sofia Boutella Joins Michael B. Jordan in 'Fahrenheit 451'|last=Ford|first=Rebecca|website=[[The Hollywood Reporter]]|date=6 June 2017|access-date=April 16, 2020|archive-date=November 12, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112040439/https://www.hollywoodreporter.com/news/mummy-star-sofia-boutella-joins-michael-b-jordan-fahrenheit-451-1010672|url-status=live}}</ref>.
=== Teatrda sahnalashtirilishi ===
1970-yillarning oxirida Bradberi kitobini pyesaga aylantirdi. Uning bir qismi 1979-yilda [[Los-Anjeles]]dagi Colony Theatreʼda namoyish etilgan, ammo u chop etilmagan va rasmiy jahon premyerasi faqat 1988-yilning noyabrida [[Fort Wayne (Indiana)|Fort Wayne]], [[Indiana shahridagi Civic Theatre|Indiana shahridagi Civic Theatreʼda]] boʻlib oʻtdi. Sahna adaptatsiyasi kitobdan sezilarli darajada farq qiladi va Truffautning filmining taʼsirida boʻlishi mumkin. Masalan, oʻt oʻchiruvchilar boshligʻi Beattyning obrazi yanada toʻldirilgan va pyesadagi eng koʻp gapiruvchi rol hisoblanadi. Filmda boʻlgani kabi, Klarissa oddiygina yoʻqolib ketmaydi, balki yakunda Montag bilan kitob personaji sifatida uchrashadi (u [[Robert Louis Stevenson]], u esa [[Edgar Allan Poe]] sifatida)<ref name=play>[http://home.wlv.ac.uk/~in5379/books/451_play.htm Fahrenheit 451 (play)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170420153402/http://home.wlv.ac.uk/~in5379/books/451_play.htm |date=April 20, 2017 }}, BradburyMedia; accessed September 17, 2016.</ref>.
Bradberining sahna adaptatsiyasining Britaniya premyerasi faqat 2003-yilda Nottinghamda boʻlib oʻtdi<ref name="play" />, va Godlight Theatre Company 2006-yilda [[Nyu-York|New Yorkdagi]] [[59E59 Theaters]]’da uning premyerasini amalga oshirgunga qadar vaqt ketdi<ref>{{yangiliklar manbasi|last=Genzlinger|first=Neil|author-link=Neil Genzlinger|title=Godlight Theater's 'Fahrenheit 451' Offers Hot Ideas for the Information Age|url=http://theater.nytimes.com/2006/03/25/theater/reviews/25fahr.html?adxnnl=1&adxnnlx=1364390999-4fShVjfkzVUOVr8NqZtCcg|access-date=March 2, 2013|newspaper=The New York Times|date=March 25, 2006|archive-date=November 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117115922/https://www.nytimes.com/2006/03/25/theater/reviews/godlight-theaters-fahrenheit-451-offers-hot-ideas-for-the.html|url-status=live}}</ref>. New Yorkdagi namoyish tugagandan soʻng, spektakl [[Edinburg Festivali]]ga koʻchirildi va 2006-yilda Edinburgh Festival ''Pick of the Fringe'' sifatida taqdirlandi<ref>{{veb manbasi|title=The Edinburgh festival 2006 – Reviews – Theatre 'F' – 8 out of 156|publisher=Edinburghguide.com|url=http://www.edinburghguide.com/festival/2006/fringe/review_theatre.php?page=f|access-date=June 15, 2013|archive-date=September 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120923135801/http://www.edinburghguide.com/festival/2006/fringe/review_theatre.php?page=f|url-status=dead}}</ref>.
[[Off-Broadway]] teatri [[The American Place Theatre]] ''Fahrenheit 451'' ning bir odamga moʻljallangan adaptatsiyasini 2008–2009-yilgi Literature to Life mavsumi doirasida namoyish etdi<ref>{{veb manbasi |title=Literature to Life – Citizenship & Censorship: Raise Your Civic Voice in 2008–09 |publisher=The American Place Theatre|url=http://www.americanplacetheatre.org/stage/index.php?option=com_content&task=view&id=331&Itemid=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20091110220249/http://www.americanplacetheatre.org/stage/index.php?option=com_content&task=view&id=331&Itemid=1|archive-date=November 10, 2009|url-status=dead}}</ref>.
''Fahrenheit 451'' [[Birmingham Repertory Theatre]] tomonidan ''Time Has Fallen Asleep in the Afternoon Sunshine'' spektaklini ilhomlantirdi, bu spektakl 2012-yil aprelida Birmingham Central Libraryda namoyish etildi<ref>{{veb manbasi|last=Edvardsen|first=Mette|title=''Time Has Fallen Asleep In The Afternoon Sunshine'' Presented at Birmingham Central Library|url=http://birmingham-rep.co.uk/event/time-has-fallen-asleep-in-the-afternoon-sunshine|access-date=March 22, 2013|archive-date=May 31, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120531152057/http://www.birmingham-rep.co.uk/event/time-has-fallen-asleep-in-the-afternoon-sunshine/|url-status=live}}</ref>.
=== Radio ===
1982-yilda [[Gregory Evans]]ning roman asosidagi radio dramatizatsiyasi [[BBC Radio 4]] da namoyish etildi, unda [[Michael Pennington]] Montag rolida oʻynadi<ref>{{Jurnal manbasi|last=Nichols|first=Phil|date=2007-10-17|title=A sympathy with sounds: Ray Bradbury and BBC Radio, 1951–1970|url=https://www.researchgate.net/publication/233550915|journal=The Radio Journal: International Studies in Broadcast and Audio Media|language=en|volume=4|issue=1, 2, 3|pages=111–123|doi=10.1386/rajo.4.1,2,3.111_1|doi-broken-date=January 31, 2024 |hdl=2436/622705|issn=1476-4504|via=[[ResearchGate]]|access-date=November 16, 2021|archive-date=November 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116080411/https://www.researchgate.net/publication/233550915_A_sympathy_with_sounds_Ray_Bradbury_and_BBC_Radio_1951-1970|url-status=live|hdl-access=free}}</ref><ref>{{veb manbasi|others=Compiled by Nigel Deacon|title=Ray Bradbury Radio Plays & Readings|url=http://www.suttonelms.org.uk/ray-bradbury.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120613124857/http://www.suttonelms.org.uk/ray-bradbury.html|archive-date=June 13, 2012|access-date=June 7, 2012|website=Diversity Website|publisher=}}</ref><ref>{{cite AV media|url=https://archive.org/details/RayBradbury_Fahrenheit451|title=Ray Bradbury: Fahrenheit 451|date=1982-11-13|last=Bradbury|first=Ray|type=Radio broadcast|publisher=[[BBC Radio 4]]|access-date=2021-11-16|via=[[Internet Archive]]}}</ref>. Ushbu dramatizatsiya [[BBC Radio 4 Extra]] da sakkiz marta, 2010, 2012, 2013, va 2015-yillarda har biri ikki marta efirga uzatildi<ref name=":1">{{veb manbasi|title=BBC Radio 4 Extra - Ray Bradbury - Fahrenheit 451|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00vs0f0|url-status=live|access-date=November 16, 2021|work=[[BBC]]|archive-date=November 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116053639/https://www.bbc.co.uk/programmes/b00vs0f0}}</ref>.
David Calcutt tomonidan yozilgan BBC Radio ning ikkinchi dramatizatsiyasi 2003-yilda BBC Radio 4 da namoyish etildi, unda [[Stephen Tomlin]] xuddi bosh rolni oʻynadi<ref name=":2">{{veb manbasi|date=July 5, 2003|title=The Saturday Play: Fahrenheit 451|url=https://genome.ch.bbc.co.uk/47451189447e4db1b04de21f61c18c44|url-status=live|access-date=July 23, 2021|work=BBC Programme Index|archive-date=March 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311183922/https://genome.ch.bbc.co.uk/47451189447e4db1b04de21f61c18c44}}</ref>.
=== Qoʻshigʻi ===
1984-yilda ''Scortilla'' yangi toʻlqin guruhi R. Bradberining kitobi va F. Truffautning filmidan ilhomlanib „''Fahrenheit 451''“ qoʻshigʻini chiqardi.
=== Kompyuter oʻyini ===
1984-yilda, roman [[Trillium]] [[dasturiy taʼminot]] kompaniyasi tomonidan xuddi shu nomdagi kompyuter sarguzasht oʻyiniga moslashtirildi<ref>{{jurnal manbasi|title=Fahrenheit 451|journal=Antic's Amiga Plus|volume=5|date=May 1985|page=81|first=Gil|last=Merciez|issue=1}}</ref>, u roman voqealarining davomi sifatida xizmat qildi va Len Neufeld hamda Bradberining oʻzi ham mualliflik qildi.
=== Komiklar ===
2009-yil iyun oyida kitobning [[grafik roman]] nashri chop etildi. ''"Ray Bradbury’s Fahrenheit 451: The Authorized Adaptation"'' nomi bilan nashr etilgan ushbu yumshoq muqovali grafik adaptatsiya Tim Hamilton tomonidan tasvirlangan<ref>{{veb manbasi|url=http://us.macmillan.com/raybradburysfahrenheit451|title=Macmillan: Ray Bradbury's Fahrenheit 451: The Authorized Adaptation Ray Bradbury, Tim Hamilton: Books|publisher=Us.macmillan.com|access-date=September 21, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090927223657/http://us.macmillan.com/raybradburysfahrenheit451|archive-date=September 27, 2009|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|last=Neary|first=Lynn|title=Reimagining 'Fahrenheit 451' As A Graphic Novel|newspaper=All Things Considered|date=July 30, 2009|agency=NPR|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=106929166|access-date=March 17, 2014|archive-date=March 17, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317053229/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=106929166|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|last=Maury|first=Laurel|title=Bradbury Classic In Vivid, 'Necessary' Graphic Form|date=July 30, 2009|work=NPR|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=111068946|access-date=March 17, 2014|archive-date=March 17, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317045324/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=111068946|url-status=live}}</ref>. Roman kirish soʻzi Bradbering oʻzi tomonidan yozilgan<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Minzesheimer|first1=Bob|title=Graphic novel of 'Fahrenheit 451' sparks Bradbury's approval|url=https://usatoday30.usatoday.com/life/books/news/2009-08-02-bradbury-fahrenheit-451-graphic-novel_N.htm|access-date=18 December 2017|work=[[USA Today]]|date=2 August 2009|archive-date=October 19, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151019135957/http://usatoday30.usatoday.com/life/books/news/2009-08-02-bradbury-fahrenheit-451-graphic-novel_N.htm|url-status=live}}</ref>.
== Madaniy manbalar ==
[[File:Пикетчик 1 (12 августа).jpg|thumb|Rossiyada „[[Bhagavad Gita" sudi|Bhagavad Gita“ sudiga]] qarshi namoyishchi romandan iqtibos koʻrsatmoqda: „– Siz hech qachon yoqadigan kitoblarni oʻqib chiqasizmi? – Bu qonunga zid.“]]
[[Michael Moore]]ning 2004-yilda chiqqan ''[["Fahrenheit 9/11"]]'' hujjatli filmi Bradberining romaniga va [[New York 11-sentabr hujumlari|11-sentabr hujumlariga]] ishora qiladi, va filmning „Erkinlik yonadigan harorat“ shiori bilan taʼkidlangan. Film [[George W. Bush]] prezidentligi, terrorizmga qarshi urush va uning ommaviy axborot vositalaridagi yoritilishi haqida tanqidiy qarash bildiradi va barcha davrlarning eng koʻp daromad keltirgan hujjatli filmi boʻldi<ref name=BoxOfficeMojo>{{veb manbasi|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=fahrenheit911.htm|title=Fahrenheit 9/11|work=[[Box Office Mojo]]|access-date=October 2, 2011|archive-date=October 15, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111015051845/http://boxofficemojo.com/movies/?id=fahrenheit911.htm|url-status=live}}</ref>. Bradberi filmning nomini oʻziga tegishli deb hisoblab xafa boʻladi, va uning nomi oʻzgartirilishini xohlagan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna5324876|title="Fahrenheit 451" author wants title back|work=[[Hardball with Chris Matthews]]|publisher=[[NBC News]]|date=June 29, 2004|access-date=April 16, 2020|archive-date=February 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224054616/http://www.nbcnews.com/id/5324876|url-status=live}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.msnbc.msn.com/ID/5319756|title=Call it a tale of two 'Fahrenheits'|publisher=[[MSNBC]]|date=June 29, 2004|access-date=August 15, 2016|archive-date=November 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105125050/http://www.msnbc.msn.com/ID/5319756/|url-status=dead}}</ref>. Moor 2018-yilda [[Donald Trampning saylanishi]] haqida ''[["Fahrenheit 11/9"]]'' deb nomlangan keyingi hujjatli filmni suratga oldi<ref>{{yangiliklar manbasi | last=France | first=Lisa Respers | url=https://www.cnn.com/2017/05/17/entertainment/michael-moore-trump-documentary/index.html | title=Michael Moore's surprise Trump doc: What we know | work=cnn.com | publisher=[[CNN]] | date=May 17, 2017 | access-date=September 5, 2018 | archive-date=March 8, 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210308062849/https://www.cnn.com/2017/05/17/entertainment/michael-moore-trump-documentary/index.html | url-status=live }}</ref>.
2015-yilda [[Internet Engineering Steering Group]] „Huquqiy chegaralarni bildiruvchi ''HTTP Status Code''“ nomli, endi ''<nowiki>RFC 7725</nowiki>'' deb ataladigan hujjatni nashr etishni tasdiqladi, unda qonuniy sabablarga koʻra resurslarni bloklashga majbur boʻlgan veb-saytlar foydalanuvchilar bu resurslarni soʻraganda [[451 status kodi]]ni qaytarishi kerakligini belgilaydi<ref>{{veb manbasi|first=Mark|last=Nottingham|title=mnot's blog: Why 451?|url=https://www.mnot.net/blog/2015/12/18/451|date=December 21, 2015|access-date=December 21, 2015|archive-date=December 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151229211231/https://www.mnot.net/blog/2015/12/18/451|url-status=live}}</ref><ref>{{veb manbasi|publisher=[[Internet Engineering Steering Group]]|title=An HTTP Status Code to Report Legal Obstacles|url=https://datatracker.ietf.org/doc/draft-ietf-httpbis-legally-restricted-status|date=December 21, 2015|access-date=December 21, 2015|archive-date=February 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160229095657/https://datatracker.ietf.org/doc/draft-ietf-httpbis-legally-restricted-status/|url-status=live}}</ref>.[[Andoza:RFC]]<ref>{{veb manbasi|title=What is Error 451?|url=http://www.451unavailable.org/what-is-error-451|publisher=[[Open Rights Group]]|access-date=December 21, 2015|archive-date=November 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117115936/https://www.451unavailable.org/what-is-error-451/|url-status=live}}</ref>
Gauy Montag (Gui Montag sifatida) 1998-yilda chiqarilgan real vaqtda oʻynaladigan strategiya oʻyini ''[[StarCraft]]da'' terran firebat qahramoni sifatida ishlatilgan<ref>{{Veb manbasi |last=Blizzard Entertainment |title=Starcraft |url=http://ftp.blizzard.com/pub/misc/StarCraft.PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322075844/http://ftp.blizzard.com/pub/misc/StarCraft.PDF |archive-date=2014-03-22 |url-status=live}}</ref>.
== Manbalar ==
Jerrin, Neil Beeto, and G. Bhuvaneswari. „Distortion of 'Self-Imageʼ: Effects of Mental Delirium in Fahrenheit 451 by Ray Bradbury.“ Theory & Practice in Language Studies, vol. 12, no. 8, Aug. 2022, pp. 1634–40. EBSCOhost, https://doi.org/10.17507/tpls.1208.21
{{Manbalar|30em}}
== Adabiyotlar ==
* {{jurnal manbasi |last=McGiveron |first=R. O. |year=1996 |title=What 'Carried the Trick'? Mass Exploitation and the Decline of Thought in Ray Bradbury's ''Fahrenheit 451'' |journal=Extrapolation |publisher=Liverpool University Press |issn=0014-5483 |volume=37 |issue=3 |pages=245–256|doi=10.3828/extr.1996.37.3.245 }}
* {{jurnal manbasi |last=McGiveron |first=R. O. |year=1996 |title=Bradbury's ''Fahrenheit 451'' |url=https://archive.org/details/sim_explicator_spring-1996_54_3/page/177 |doi=10.1080/00144940.1996.9934107 |journal=Explicator |volume=54 |issue=3 |pages=177–180 |issn=0014-4940}}
* {{jurnal manbasi |last=Smolla |first=Rodney A. |author-link=Rodney A. Smolla |date=April 2009 |title=The Life of the Mind and a Life of Meaning: Reflections on ''Fahrenheit 451'' |journal=Michigan Law Review |issn=0026-2234 |volume=107 |pages=895–912 |url=http://repository.law.umich.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1333&context=mlr |format=PDF |issue=6}}
== Havolalar ==
* {{Wikiquote-inline|Fahrenheit 451|''Fahrenheit 451''}}
* {{Commons category-inline|Fahrenheit 451|''Fahrenheit 451''}}
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha kitoblar]]
[[Turkum:Distopik asarlar]]
[[Turkum:Antiutopiya janridagi romanlar]]
[[Turkum:Rey Bredberi kitoblari]]
[[Turkum:Kitoblarga oid chala maqolalar]]
[[Turkum:Romanlar]]
fmyv3eqoa0ctlm3il7frcjtvserfkak
Toʻlagan Qosimbek
0
1224052
5995618
5267990
2026-04-13T23:01:15Z
Humoyun Qodirov
72834
5995618
wikitext
text/x-wiki
{{Olim bilgiqutisi
|nomi = Toʻlagan Qosimbek
|tasvir =
|birth_date = 1931.15.1
|birth_place = [[Qirgʻiziston]], Jalolobod viloyati Yangiyoʻl tumani Aqjoʻl qishlogʻi
|death_date = 2011.16.6
|death_place = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]]
|residence =
|fuqaroligi =
|nationality =
|ethnicity = Qirgʻiz
|field = yozuvchi
|work_institutions
|alma_mater =
|doctoral_advisor =
|doctoral_students =
|mashhur_ishlari = Singan qilich
|imzo = Төлөгөн Касымбеков колу.jpg
|vikiombor =
}}
'''Toʻlagan Qosimbek''' (1931.15.1, [[Qirgʻiziston]], Jalolobod viloyati Yangiyoʻl tumani Aqjoʻl qishlogʻi) — [[Qirgʻiziston]] xalq yozuvchisi (1986).
„Yilqichi oʻgʻli“ (1956), „Tugʻilgan yer“ (1958) kitoblari, „Odam boʻlgim keladi“ (1960) qissalari bilan tanilgan.
„Singan qilich“ (1966) romani mashhur. Asarda qirgʻiz xalqining 19-asr oʻrtalaridagi hayoti tasvirlangan. Qoʻqon xonligi davriga oid tarixiy voqealar, Oʻrta Osiyoning ruslar tomonidan zabt etilishi, uning oʻzbeklar va qirgʻizlar taqdiriga taʼsiri epik planda koʻrsatilgan.
„Kelkel“ („Toleʼ“, 1986) romani — „Singan qilich“ning mantiqiy davomi boʻlib, unda 19-asrning 2-yarmi va 20-asrning 1-choragidagi Oʻrta Osiyo xalqlari hayoti Toʻqtagʻul, Qurbonjon dodxoh kabi tarixiy shaxslar taqdiri orqali ochib berilgan.
== Manbalar ==
* Singan qilich, T., 1980.
* https://www.bbc.com/kyrgyz/articles/c35e791zyd2o
{{DEFAULTSORT:Qosimbek, Toʻlagan}}
{{chala}}
[[Turkum:Qirgʻizistonlik yozuvchilar]]
[[Turkum:Sovet yozuvchilari]]
f35h0cffer5z00gkv4ydlzvdu691xnt
Adirna shahridagi tarixiy masjidlar roʻyxati
0
1236569
5995476
5383126
2026-04-13T14:34:01Z
Mupapap29
201910
5995476
wikitext
text/x-wiki
Quyida [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Adirna]] shahridagi tarixiy masjidlar roʻyxati keltirilgan<ref>{{Cite book |last=Rıfat |first=Osman |title=Edirne Evkaf-ı İslâmiyye Tarihi |date=1999 |publisher=Vakıflar Genel Müdürlüğü |language=tr |trans-title=History of Edirne Evkaf-ı Islamiyye}}</ref><ref>{{Cite web |title=Osmanlı başkenti Edirne’nin tarihi camileri |url=https://www.fikriyat.com/galeri/tarih/osmanli-baskenti-edirnenin-tarihi-camileri/2 |access-date=2025-01-31 |website=Fikriyat Gazetesi |language=tr}}</ref>.
{| class="wikitable"
|№
|Rasm
|Nomi
|Qurilgan yili
|Boshqa nomlari
|-
|1
|
|Alaca Mustafo posho masjidi
|XV asr
|
|-
|2
|[[Fayl:Arif_Ağa_Camii_30.JPG|frameless]]
|Orif ogʻa masjid
|XV asr
|
|-
|3
|[[Fayl:Atik_Ali_Paşa_Camii,_Edirne_22.JPG|frameless]]
|[[Atik Ali posho masjidi]]
|~1506
|
|-
|4
|[[Fayl:Ayse_Kadın_Camii_6494.jpg|frameless]]
|Ayşekadın masjidi
|1468
|
|-
|5
|[[Fayl:Beylerbeyi_Camii,_Edirne_-_2025_(3).jpg|frameless]]
|Beklarbegi masjidi
|1429
|
|-
|6
|[[Fayl:Defterdar_Mustafa_Paşa_Camii,_Edirne_22.JPG|frameless]]
|Daftardor Mustafo posho masjidi
|XVI asr
|Daftardor masjidi
|-
|7
|[[Fayl:Gazi_Hoca_Camii34.JPG|frameless]]
|Gʻozi Hoja masjidi
|XIV asr
|
|-
|8
|[[Fayl:Edirne_Ghazi_Mihal_Bey_mosque_in_2017_156.jpg|frameless]]
|Gʻozi Mihalbey masjidi
|1422
|
|-
|9
|[[Fayl:Hıdır_ağa_camii_ve_şadırvan_(cropped).jpg|frameless]]
|Hidir ogʻa masjidi
|XV–XVI asrlar
|
|-
|10
|[[Fayl:Baturhane_Camii-2025.jpg|frameless]]
|Ismoil ogʻa masjidi
|XV asr
|Barutxona masjidi
|-
|11
|[[Fayl:Kadı_Bedreddin_Camii_33.JPG|frameless]]
|Kadı Bedrettin masjidi
|XV asr
|
|-
|12
|
|[[Avliyo Qosim posho masjidi]]
|1478
|
|-
|13
|[[Fayl:Kuşçu_Doğan_Camii_30.JPG|frameless]]
|Kuşçu Doğan masjidi
|XV asr
|
|-
|14
|[[Fayl:Lari_camii_2025.jpg|frameless]]
|Lari masjidi
|XVI asr
|Lâleli masjidi
|-
|15
|[[Fayl:Mezitbey_Camii_-_2025.jpg|frameless]]
|Mezitbey masjidi
|XV asr
|Yeşilce masjidi
|-
|16
|[[Fayl:Selçuk_Hatun_Camii_2025c.jpg|frameless]]
|Selçuk xotun masjidi
|1456
|Selçek xotun masjidi
|-
|17
|[[Fayl:Sitti_Sultan_Camii_22.JPG|frameless]]
|Sitti Shoh Sulton masjidi
|1482
|
|-
|18
|[[Fayl:Şah_Melek_mosque_in_2024_0132.jpg|frameless]]
|Shoh Malak masjidi
|1428
|Shoh Malak posho masjidi
|-
|19
|[[Fayl:Şehabeddin_Paşa_Camii_*1c.jpg|frameless]]
|Shahobiddin posho masjidi
|1436
|Kirazlı masjidi
|-
|20
|[[Fayl:Şeyhi_Çelebi_Camii_2025_-_2c.jpg|frameless]]
|Shayx Chelebiy masjidi
|1574
|
|-
|21
|[[Fayl:Sarıcapaşa_Camii_2025c.jpg|frameless]]
|Saricha posho masjidi
|XV asr
|Sarucha posho masjidi
|-
|22
|[[Fayl:Yahya_Bey_Camii_22.JPG|frameless]]
|Yahyobey masjidi
|1577/1578
|
|-
|23
|
|Harsakzoda Ahmet posho masjidi
|1511
|
|-
|24
|
|Oqmasjid
|XVI asr
|
|-
|25
|[[Fayl:Bademlik_mosque_in_2024_0161.jpg|frameless]]
|Bademlik masjidi
|XV asr
|Amir Husaynbey masjidi
|-
|26
|[[Fayl:Balaban_Paşa_Camii_-_2025_-_2c.jpg|frameless]]
|Balaban posho masjidi
|XV asr
|
|-
|27
|[[Fayl:Molla_Mustafa_Paşa_Camii_-2025_Dış.jpg|frameless]]
|Mulla Mustafo posho masjidi
| -
|Bürüncüklü Mulla Mustafo posho masjidi,
Kıyıcak Yeni masjidi
|-
|28
|[[Fayl:Bedevizade_Ahmed_Bey_Mescidi44.JPG|frameless]]
|[[Badaviyzoda Ahmad Boy masjidi]]
| -
|Alaca masjidi
|-
|29
|[[Fayl:Çakır_Ağa_Camii,_Edirne_45.JPG|frameless]]
|Shokir ogʻa masjidi
|1453
|
|-
|30
|[[Fayl:Darülhadis_Camii_-_2025c.jpg|frameless]]
|Dorulhadis masjidi
|1435
|
|-
|31
|[[Fayl:Eski_Cami_hdr.jpg|frameless]]
|[[Eski masjid]]
|1414
|Ulugʻ masjid
|-
|32
|[[Fayl:Hasan_Sezai_Hazretleri_lodge_Exterior_in_2024_5843.jpg|frameless]]
|Hasan Sazoyi masjidi
|1486
|Hasan Sazoyi Gulshaniy masjidi
|-
|33
|[[Fayl:Karaağaç_Eski_Camii,_40.JPG|frameless]]
|Qoraogʻoch eski masjidi
|~1920
|
|-
|34
|[[Fayl:Kazzaz_Salih_Camii_in_2024_5824.jpg|frameless]]
|Kazzoz Solih masjidi
|XV asr
|
|-
|35
|[[Fayl:Muradiye_mosque_3468.jpg|frameless]]
|Murodiya masjidi
|1435
|
|-
|36
|[[Fayl:Medrese_Ali_Bey_Camii_bahçe_kapısı_2025c.jpg|frameless]]
|Madrasa Alibey masjidi
|1498
|
|-
|37
|[[Fayl:Sofu_Beyazıt_Camii_2025c.jpg|frameless]]
|Sofu Boyazid masjidi
|1402
|Sarı Salim masjidi
|-
|38
|[[Fayl:Selimiye_Mosque_(15051985908)_(cropped).jpg|frameless]]
|[[Salimiya masjidi (Edirne)|Salimiya masjidi]]
|1574
|
|-
|39
|[[Fayl:Edirne_(15466208355).jpg|frameless]]
|II. Boyazid masjidi
|1484
|
|-
|40
|[[Fayl:Süle_Çelebi_mosque_in_2024_6224.jpg|frameless]]
|Sule Chelebiy masjidi
|1559
|
|-
|41
|[[Fayl:Gazi_Süleyman_Paşa_in_2024_5802.jpg|frameless]]
|Sulaymoniya masjidi
|1458
|Sulaymon posho masjidi
|-
|42
|[[Fayl:Edirne_Unidentifed_minaret_remains_2017_3425.jpg|frameless]]
|Shayx Şüca masjidi
|XV asr
|Sücadettin masjidi
|-
|43
|[[Fayl:Taşlık_Camii_*8_(cropped).jpg|frameless]]
|Toshlik masjidi
|XV asr
|Mahmut posho masjidi
|-
|44
|[[Fayl:Timurtaş_Paşa_Camii,_30.JPG|frameless]]
|Temurtosh posho masjidi
|XV asr
|Demirtaş masjidi
|-
|45
|[[Fayl:Tamburacılar_Camii.jpg|frameless]]
|Tamburachilar masjidi
|
|
|-
|46
|[[Fayl:Edirne_5218.jpg|frameless]]
|Üç Şerefeli masjidi
|1410
|
|-
|47
|[[Fayl:Zehr-i_Mar_Camii_haziresi-3.jpg|frameless]]
|Zehri Mar masjidi
|
|
|-
|48
|[[Fayl:Yıldırım_Beyazıt_Mosque_Remote_view_in_2024_5653.jpg|frameless]]
|Yildirim Boyazid masjidi
|XV asr
|
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Adirnadagi Usmoniylar masjidlari]]
9fr0xrwnz5kerfdgnmtjx0k0wpxmj4e
5995478
5995476
2026-04-13T14:39:07Z
Mupapap29
201910
ichki havola qo'shildi
5995478
wikitext
text/x-wiki
Quyida [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Adirna]] shahridagi tarixiy masjidlar roʻyxati keltirilgan<ref>{{Cite book |last=Rıfat |first=Osman |title=Edirne Evkaf-ı İslâmiyye Tarihi |date=1999 |publisher=Vakıflar Genel Müdürlüğü |language=tr |trans-title=History of Edirne Evkaf-ı Islamiyye}}</ref><ref>{{Cite web |title=Osmanlı başkenti Edirne’nin tarihi camileri |url=https://www.fikriyat.com/galeri/tarih/osmanli-baskenti-edirnenin-tarihi-camileri/2 |access-date=2025-01-31 |website=Fikriyat Gazetesi |language=tr}}</ref>.
{| class="wikitable"
|№
|Rasm
|Nomi
|Qurilgan yili
|Boshqa nomlari
|-
|1
|
|Alaca Mustafo posho masjidi
|XV asr
|
|-
|2
|[[Fayl:Arif_Ağa_Camii_30.JPG|frameless]]
|Orif ogʻa masjid
|XV asr
|
|-
|3
|[[Fayl:Atik_Ali_Paşa_Camii,_Edirne_22.JPG|frameless]]
|[[Atik Ali posho masjidi]]
|~1506
|
|-
|4
|[[Fayl:Ayse_Kadın_Camii_6494.jpg|frameless]]
|Ayşekadın masjidi
|1468
|
|-
|5
|[[Fayl:Beylerbeyi_Camii,_Edirne_-_2025_(3).jpg|frameless]]
|Beklarbegi masjidi
|1429
|
|-
|6
|[[Fayl:Defterdar_Mustafa_Paşa_Camii,_Edirne_22.JPG|frameless]]
|Daftardor Mustafo posho masjidi
|XVI asr
|Daftardor masjidi
|-
|7
|[[Fayl:Gazi_Hoca_Camii34.JPG|frameless]]
|Gʻozi Hoja masjidi
|XIV asr
|
|-
|8
|[[Fayl:Edirne_Ghazi_Mihal_Bey_mosque_in_2017_156.jpg|frameless]]
|Gʻozi Mihalbey masjidi
|1422
|
|-
|9
|[[Fayl:Hıdır_ağa_camii_ve_şadırvan_(cropped).jpg|frameless]]
|Hidir ogʻa masjidi
|XV–XVI asrlar
|
|-
|10
|[[Fayl:Baturhane_Camii-2025.jpg|frameless]]
|Ismoil ogʻa masjidi
|XV asr
|Barutxona masjidi
|-
|11
|[[Fayl:Kadı_Bedreddin_Camii_33.JPG|frameless]]
|Kadı Bedrettin masjidi
|XV asr
|
|-
|12
|
|[[Avliyo Qosim posho masjidi]]
|1478
|
|-
|13
|[[Fayl:Kuşçu_Doğan_Camii_30.JPG|frameless]]
|Kuşçu Doğan masjidi
|XV asr
|
|-
|14
|[[Fayl:Lari_camii_2025.jpg|frameless]]
|Lari masjidi
|XVI asr
|Lâleli masjidi
|-
|15
|[[Fayl:Mezitbey_Camii_-_2025.jpg|frameless]]
|Mezitbey masjidi
|XV asr
|Yeşilce masjidi
|-
|16
|[[Fayl:Selçuk_Hatun_Camii_2025c.jpg|frameless]]
|Selçuk xotun masjidi
|1456
|Selçek xotun masjidi
|-
|17
|[[Fayl:Sitti_Sultan_Camii_22.JPG|frameless]]
|Sitti Shoh Sulton masjidi
|1482
|
|-
|18
|[[Fayl:Şah_Melek_mosque_in_2024_0132.jpg|frameless]]
|Shoh Malak masjidi
|1428
|Shoh Malak posho masjidi
|-
|19
|[[Fayl:Şehabeddin_Paşa_Camii_*1c.jpg|frameless]]
|Shahobiddin posho masjidi
|1436
|Kirazlı masjidi
|-
|20
|[[Fayl:Şeyhi_Çelebi_Camii_2025_-_2c.jpg|frameless]]
|Shayx Chelebiy masjidi
|1574
|
|-
|21
|[[Fayl:Sarıcapaşa_Camii_2025c.jpg|frameless]]
|Saricha posho masjidi
|XV asr
|Sarucha posho masjidi
|-
|22
|[[Fayl:Yahya_Bey_Camii_22.JPG|frameless]]
|Yahyobey masjidi
|1577/1578
|
|-
|23
|
|Harsakzoda Ahmet posho masjidi
|1511
|
|-
|24
|
|Oqmasjid
|XVI asr
|
|-
|25
|[[Fayl:Bademlik_mosque_in_2024_0161.jpg|frameless]]
|Bademlik masjidi
|XV asr
|Amir Husaynbey masjidi
|-
|26
|[[Fayl:Balaban_Paşa_Camii_-_2025_-_2c.jpg|frameless]]
|Balaban posho masjidi
|XV asr
|
|-
|27
|[[Fayl:Molla_Mustafa_Paşa_Camii_-2025_Dış.jpg|frameless]]
|Mulla Mustafo posho masjidi
| -
|Bürüncüklü Mulla Mustafo posho masjidi,
Kıyıcak Yeni masjidi
|-
|28
|[[Fayl:Bedevizade_Ahmed_Bey_Mescidi44.JPG|frameless]]
|[[Badavizoda Ahmad Boy masjidi]]
| -
|Alaca masjidi
|-
|29
|[[Fayl:Çakır_Ağa_Camii,_Edirne_45.JPG|frameless]]
|Shokir ogʻa masjidi
|1453
|
|-
|30
|[[Fayl:Darülhadis_Camii_-_2025c.jpg|frameless]]
|Dorulhadis masjidi
|1435
|
|-
|31
|[[Fayl:Eski_Cami_hdr.jpg|frameless]]
|[[Eski masjid]]
|1414
|Ulugʻ masjid
|-
|32
|[[Fayl:Hasan_Sezai_Hazretleri_lodge_Exterior_in_2024_5843.jpg|frameless]]
|Hasan Sazoyi masjidi
|1486
|Hasan Sazoyi Gulshaniy masjidi
|-
|33
|[[Fayl:Karaağaç_Eski_Camii,_40.JPG|frameless]]
|Qoraogʻoch eski masjidi
|~1920
|
|-
|34
|[[Fayl:Kazzaz_Salih_Camii_in_2024_5824.jpg|frameless]]
|Kazzoz Solih masjidi
|XV asr
|
|-
|35
|[[Fayl:Muradiye_mosque_3468.jpg|frameless]]
|Murodiya masjidi
|1435
|
|-
|36
|[[Fayl:Medrese_Ali_Bey_Camii_bahçe_kapısı_2025c.jpg|frameless]]
|Madrasa Alibey masjidi
|1498
|
|-
|37
|[[Fayl:Sofu_Beyazıt_Camii_2025c.jpg|frameless]]
|Sofu Boyazid masjidi
|1402
|Sarı Salim masjidi
|-
|38
|[[Fayl:Selimiye_Mosque_(15051985908)_(cropped).jpg|frameless]]
|[[Salimiya masjidi (Edirne)|Salimiya masjidi]]
|1574
|
|-
|39
|[[Fayl:Edirne_(15466208355).jpg|frameless]]
|II. Boyazid masjidi
|1484
|
|-
|40
|[[Fayl:Süle_Çelebi_mosque_in_2024_6224.jpg|frameless]]
|Sule Chelebiy masjidi
|1559
|
|-
|41
|[[Fayl:Gazi_Süleyman_Paşa_in_2024_5802.jpg|frameless]]
|Sulaymoniya masjidi
|1458
|Sulaymon posho masjidi
|-
|42
|[[Fayl:Edirne_Unidentifed_minaret_remains_2017_3425.jpg|frameless]]
|Shayx Şüca masjidi
|XV asr
|Sücadettin masjidi
|-
|43
|[[Fayl:Taşlık_Camii_*8_(cropped).jpg|frameless]]
|Toshlik masjidi
|XV asr
|Mahmut posho masjidi
|-
|44
|[[Fayl:Timurtaş_Paşa_Camii,_30.JPG|frameless]]
|Temurtosh posho masjidi
|XV asr
|Demirtaş masjidi
|-
|45
|[[Fayl:Tamburacılar_Camii.jpg|frameless]]
|Tamburachilar masjidi
|
|
|-
|46
|[[Fayl:Edirne_5218.jpg|frameless]]
|Üç Şerefeli masjidi
|1410
|
|-
|47
|[[Fayl:Zehr-i_Mar_Camii_haziresi-3.jpg|frameless]]
|Zehri Mar masjidi
|
|
|-
|48
|[[Fayl:Yıldırım_Beyazıt_Mosque_Remote_view_in_2024_5653.jpg|frameless]]
|Yildirim Boyazid masjidi
|XV asr
|
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Adirnadagi Usmoniylar masjidlari]]
rtis24q2fdqd1v1ut6mb1vxaw8bl07r
Aziz Murotov (2007-yilda tugʻilgan futbolchi)
0
1239646
5995422
5417509
2026-04-13T12:40:05Z
AnvarxonM
75105
5995422
wikitext
text/x-wiki
{{ism+familiya|Aziz|Murotov}}
{{Futbolchi
| ism = Aziz Murotov
| tasvir = Azizbek MUratov TJ.jpg
| toʻliqism = Aziz Murotov
| tavallud_sana = {{birth date and age|2007|2|22}}
| tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Dushanbe}}
| vafot_sana =
| vafot_joyi =
| boʻyi = {{boʻy|m=1.79}}
| vazni =
| laqabi =
| pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
| joriyklub = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| klubraqami = 17
| yoshlikyillari1 = 2021—2024
| yoshlikklublari1 = Esxata yoshlar
| yoshlikyillari2 = 2025
| yoshlikklublari2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
| yoshlikyillari3 =
| yoshlikklublari3 =
| yillar1 = 2024
| klublar1 = [[FC Esxata Xoʻjand|Esxata]]
| isht1 = 3
| gollar1 = 0
| yillar2 = 2025
| klublar2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
| isht2 = 0
| gollar2 = 0
| yillar3 = 2025—
| klublar3 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| isht3 = 0
| gollar3 = 0
| yillar4 =
| klublar4 =
| isht4 =
| gollar4 =
| yillar5 =
| klublar5 =
| isht5 =
| gollar5 =
| yillar6 =
| klublar6 =
| isht6 =
| gollar6 =
| milliyyillar1 = 2024—
| milliyjamoa1 = Tojikiston U20
| milliyisht1 = 7
| milliygollar1 = 0
| pcupdate = 2025-yil 17-mart
}}
'''Aziz Murotov''' — [[tojikiston]]lik futbolchi. „[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]“ klubi [[Hujumchi (futbol)|hujumchisi]]<ref>{{cite web|url=https://t.me/FCSURXON_OFFICIAL/47670|title=Surxon PFK}}</ref><ref>{{cite web|url=https://championat.asia/oz/news/surxon-tojikistonlik-futbolchi-bilan-shartnoma-imzoladi|title=Surxon tojikistonlik futbolchi bilan shartnoma imzoladi}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [https://www.transfermarkt.world/azizbek-muratov/profil/spieler/1271645 Aziz Murotov] Transfermarkt saytida
{{Tajikistan-footy-bio-stub}}
{{DEFAULTSORT:Murotov, Aziz}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Tojikistonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:FC Eskhata futbolchilari]]
[[Turkum:Surxon klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Tojikiston Oliy Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Tojikistonlik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
tegf7sblcs0gwc0s0nzkn7auwg0lv19
5995423
5995422
2026-04-13T12:43:18Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)]] sahifasini [[Aziz Murotov (2007-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi
5995422
wikitext
text/x-wiki
{{ism+familiya|Aziz|Murotov}}
{{Futbolchi
| ism = Aziz Murotov
| tasvir = Azizbek MUratov TJ.jpg
| toʻliqism = Aziz Murotov
| tavallud_sana = {{birth date and age|2007|2|22}}
| tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Dushanbe}}
| vafot_sana =
| vafot_joyi =
| boʻyi = {{boʻy|m=1.79}}
| vazni =
| laqabi =
| pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
| joriyklub = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| klubraqami = 17
| yoshlikyillari1 = 2021—2024
| yoshlikklublari1 = Esxata yoshlar
| yoshlikyillari2 = 2025
| yoshlikklublari2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
| yoshlikyillari3 =
| yoshlikklublari3 =
| yillar1 = 2024
| klublar1 = [[FC Esxata Xoʻjand|Esxata]]
| isht1 = 3
| gollar1 = 0
| yillar2 = 2025
| klublar2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
| isht2 = 0
| gollar2 = 0
| yillar3 = 2025—
| klublar3 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| isht3 = 0
| gollar3 = 0
| yillar4 =
| klublar4 =
| isht4 =
| gollar4 =
| yillar5 =
| klublar5 =
| isht5 =
| gollar5 =
| yillar6 =
| klublar6 =
| isht6 =
| gollar6 =
| milliyyillar1 = 2024—
| milliyjamoa1 = Tojikiston U20
| milliyisht1 = 7
| milliygollar1 = 0
| pcupdate = 2025-yil 17-mart
}}
'''Aziz Murotov''' — [[tojikiston]]lik futbolchi. „[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]“ klubi [[Hujumchi (futbol)|hujumchisi]]<ref>{{cite web|url=https://t.me/FCSURXON_OFFICIAL/47670|title=Surxon PFK}}</ref><ref>{{cite web|url=https://championat.asia/oz/news/surxon-tojikistonlik-futbolchi-bilan-shartnoma-imzoladi|title=Surxon tojikistonlik futbolchi bilan shartnoma imzoladi}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [https://www.transfermarkt.world/azizbek-muratov/profil/spieler/1271645 Aziz Murotov] Transfermarkt saytida
{{Tajikistan-footy-bio-stub}}
{{DEFAULTSORT:Murotov, Aziz}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Tojikistonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:FC Eskhata futbolchilari]]
[[Turkum:Surxon klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Tojikiston Oliy Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Tojikistonlik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
tegf7sblcs0gwc0s0nzkn7auwg0lv19
5995429
5995423
2026-04-13T13:11:54Z
AnvarxonM
75105
5995429
wikitext
text/x-wiki
{{ism+familiya|Aziz|Murotov}}
{{Futbolchi
| ism = Aziz Murotov
| tasvir = Azizbek MUratov TJ.jpg
| toʻliqism = Aziz Murotov
| tavallud_sana = {{birth date and age|2007|2|22}}
| tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Sugʻd (viloyat)|Sugʻd viloyatida}}, Tojikiston
| vafot_sana =
| vafot_joyi =
| boʻyi = {{boʻy|m=1.79}}
| vazni =
| laqabi =
| pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]]
| joriyklub = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| klubraqami = 17
| yoshlikyillari1 = 2021—2022
| yoshlikklublari1 = Farovon (Margʻilon)
| yoshlikyillari2 = 2022—2023
| yoshlikklublari2 = Esxata yoshlar
| yoshlikyillari3 = 2025
| yoshlikklublari3 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
| yoshlikyillari4 = 2025—
| yoshlikklublari4 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| yillar1 = 2024
| klublar1 = [[FC Esxata Xoʻjand|Esxata]]
| isht1 = 3
| gollar1 = 0
| yillar2 = 2025
| klublar2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
| isht2 = 0
| gollar2 = 0
| yillar3 = 2025—
| klublar3 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| isht3 = 0
| gollar3 = 0
| yillar4 =
| klublar4 =
| isht4 =
| gollar4 =
| yillar5 =
| klublar5 =
| isht5 =
| gollar5 =
| yillar6 =
| klublar6 =
| isht6 =
| gollar6 =
| milliyyillar1 = 2024—
| milliyjamoa1 = Tojikiston U20
| milliyisht1 = 7
| milliygollar1 = 0
| pcupdate = 2025-yil 17-mart
}}
'''Aziz Murotov''' — [[tojikiston]]lik futbolchi. „[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]“ klubi [[Hujumchi (futbol)|hujumchisi]]<ref>{{cite web|url=https://t.me/FCSURXON_OFFICIAL/47670|title=Surxon PFK}}</ref><ref>{{cite web|url=https://championat.asia/oz/news/surxon-tojikistonlik-futbolchi-bilan-shartnoma-imzoladi|title=Surxon tojikistonlik futbolchi bilan shartnoma imzoladi}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Havolalar ==
* [https://www.transfermarkt.world/azizbek-muratov/profil/spieler/1271645 Aziz Murotov] Transfermarkt saytida
* [https://pfl.uz/player/2977 Aziz Murotov] OʻzPFL saytida
{{Tajikistan-footy-bio-stub}}
{{DEFAULTSORT:Murotov, Aziz}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Tojikistonlik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]]
[[Turkum:FC Eskhata futbolchilari]]
[[Turkum:Surxon klubi futbolchilari]]
[[Turkum:Tojikiston Oliy Ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:Tojikistonlik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar]]
2y1rgqu44mpdircbom4h1plr0yu2eod
Munozara:Aziz Murotov (2007-yilda tugʻilgan futbolchi)
1
1239647
5995425
5410590
2026-04-13T12:43:19Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Aziz Murotov (futbolchi, 2007)]] sahifasini [[Munozara:Aziz Murotov (2007-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi
5410590
wikitext
text/x-wiki
{{OʻFL}}
rg2ecmlspd3o2z77v74z9mitere7std
Foydalanuvchi munozarasi:V12U253
3
1240361
5995490
5977403
2026-04-13T15:19:41Z
MediaWiki message delivery
15253
/* Tech News: 2026-16 */ yangi mavzu
5995490
wikitext
text/x-wiki
{| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%"
| style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]]
| style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span>
|-
| style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]]
| rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz.
Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]].
[[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]]
Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi.
[[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]].
Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling.
Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin.
Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring.
Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi.
[[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin.
Va yana bir marotaba, xush kelibsiz!
</div>
<div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div>
<div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div>
|-
| style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]]
|-
| style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}}
|-
| style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]]
|-
| style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]]
|-
| style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]]
|-
| style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]]
|}
{{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:06, 2025-yil 22-mart (UTC)
== Avtomatik tarjima ==
Hurmatli foydalanuvchi, avtomatik tarjima qilingan jumlalarni qoʻshishni bas qiling, aks holda chetlatilasiz.
Misol: [[Kim Stolz]] - 2005 yil kuzida Stolz ( Kassandra Jan , Nik Peys, Kayl Kavana, Eshli Blek va Bre Skullarkdan keyin) Amerikaning navbatdagi top modeli UPN realiti-shousining beshinchi siklida ishtirok etish uchun tanlangan oltinchi qiz edi . U lezbiyen, ayniqsa Stolz o'zining birinchi pastki ikki ko'rinishidan omon qolgan Sara Roadsni o'padi.[8] Keyinchalik uning turar joyi davomida Stolz ikkita birinchi chaqiruv oldi. Hakamlar Stolzni sakkizinchi o'yindan chiqarib yuborishdi (chunki hamkasbi Kassandra Jan to'rtinchi epizodda musobaqani tark etgan) Londonda ikkinchi pastki ikki chiqishida.[9]
--[[Foydalanuvchi:Casual|Casual]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Casual|munozara]]) 07:41, 2025-yil 22-mart (UTC).
:Ha, sizni hurmat qilaman, tushunarli. ([[Foydalanuvchi:V12U253|V12U253]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:V12U253|munozara]]) 10:15, 2025-yil 22-mart (UTC))
== Munozara ==
Munozaralarda boshqa foydalanuvchilar yozgan fikrlarni tahrirlamang. --[[Foydalanuvchi:Casual|Casual]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Casual|munozara]]) 18:29, 2025-yil 24-mart (UTC).
:Kechirasiz, xatoliklarni toʻgʻriladim, xolos. Rahmat. ([[Foydalanuvchi:V12U253|V12U253]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:V12U253|munozara]]) 18:33, 2025-yil 24-mart (UTC)
::Xatoliklarni faqat maqolalarda to'g'rilang. Munozaralarda foydalanuvchilar o'z xohishlariga ko'ra o'zligi to'g'rilashadi. --[[Foydalanuvchi:Casual|Casual]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Casual|munozara]]) 18:36, 2025-yil 24-mart (UTC).
:::Ha, tushunarli. Aytganingiz uchun rahmat. ([[Foydalanuvchi:V12U253|V12U253]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:V12U253|munozara]]) 18:40, 2025-yil 24-mart (UTC)
== „[[:Iqtidor IT akademiyasi]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Iqtidor IT akademiyasi]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:TOʻM#M1]] va [[VP:TOʻM#M6]]“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, iltimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning.
Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring.
Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 19:40, 2025-yil 25-mart (UTC)
== Iqtidor IT akademiyasi ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]] Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:Iqtidor IT akademiyasi]]“ maqolasi [[Vikipediya:Tezda oʻchirish mezonlari|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishi, tashkilot, veb-sayt yoki hodisa haqidagi maqola“) binoan oʻchirildi. Agar maqolani qoidalarga mos keladi, deb oʻylasangiz, [[Vikipediya:Tiklashga|mana bu sahifada]] soʻrov qoldirishingiz yoki [[Foydalanuvchi munozarasi:Kagansky|munozara sahifamda]] xabar qoldirishingiz mumkin. Rahmat. [[Foydalanuvchi:Kagansky|'''''Kagansky''''']] '''''[[User talk:Kagansky|<sup>munozara</sup>]]''''' 03:17, 2025-yil 26-mart (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable.
'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W14"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:05, 2025-yil 1-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>.
* The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]] are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W15"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2025-yil 7-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
* File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for.
* To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662]
* "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies.
* On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]].
* The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W16"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:25, 2025-yil 15-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16]
* A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable].
* There is no new MediaWiki version this week.
'''Meetings and events'''
* The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W17"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:01, 2025-yil 21-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 -->
== „[[:5G]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirishga]] nomzod oʻlaroq koʻrsatildi ==
[[Fayl:Ambox warning pn.svg|48px|left|alt=|link=]]
Siz tomoningizdan yaratilgan „[[:5G]]“ sahifasi [[VP:TOʻM|tezda oʻchirish mezonlariga]] („[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola“) binoan oʻchirishga nomzod oʻlaroq koʻrsatildi, chunki sahifa hozirgi holatida [[oʻzbekcha Vikipediya]] [[VP:Qoida va koʻrsatmalar|qoida va koʻrsatmalariga]] mos kelmaydi. Tajriba oʻtkazayotgan boʻlsangiz, itlimos, [[Vikipediya:Qumloq|qumloq]] sahifasidan foydalaning.
Agar sahifani oʻchirish kerak emas, deb oʻylasangiz, oʻz fikringizni sahifa munozara sahifasida qoldiring.
Savollaringiz boʻlsa, tortinmasdan [[Foydalanuvchi munozarasi:Bekipediya|munozara sahifamga]] yozing. Rahmat! [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 11:45, 2025-yil 26-aprel (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]].
* Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events.
'''Meetings and events'''
* The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W18"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 2025-yil 28-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May.
'''Updates for editors'''
* For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released:
** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities.
** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]].
* Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W19"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:15, 2025-yil 6-may (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently.
'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]].
* Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]].
* The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references.
* The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6.
'''Meetings and events'''
* The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]].
* The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W20"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:38, 2025-yil 12-may (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test.
'''Updates for editors'''
* From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]].
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template.
* Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751]
'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W21"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:13, 2025-yil 19-may (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.
'''Updates for editors'''
* Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019]
* This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future.
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W22"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:05, 2025-yil 26-may (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]].
'''Updates for editors'''
* It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205]
* From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W23"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:55, 2025-yil 2-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday.
'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716]
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121]
* Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492]
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]].
* Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W24"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:17, 2025-yil 10-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W25"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:39, 2025-yil 16-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
'''Updates for editors'''
* Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001]
* Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519]
* A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023]
'''Updates for technical contributors'''
* Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates]
* The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W26"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:21, 2025-yil 23-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]].
'''Updates for editors'''
* AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599]
* Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W27"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:41, 2025-yil 30-iyun (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts.
'''Updates for editors'''
* Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]].
* Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22]
* Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]].
* Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]].
* It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data".
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W28"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:06, 2025-yil 8-iyul (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details.
'''Meetings and events'''
* [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now!
* [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend!
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W29"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:10, 2025-yil 14-iyul (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257]
* Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W30"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:43, 2025-yil 21-iyul (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic.
'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598]
* On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council]
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W31"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:27, 2025-yil 29-iyul (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439]
* Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035]
* Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099]
* Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918]
* Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task.
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W32"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 03:41, 2025-yil 5-avgust (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]].
* The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944]
* Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons]
* Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W33"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:30, 2025-yil 11-avgust (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849]
* An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716]
* An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227]
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490]
** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W34"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:39, 2025-yil 19-avgust (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619]
* On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455]
* Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240]
* Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more.
'''Meetings and events'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W35"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:13, 2025-yil 26-avgust (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki]
* The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066]
* On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.
'''Meetings and events'''
* Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:
** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these].
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W36"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:51, 2025-yil 1-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]].
'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303]
* Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698]
* Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W37"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 01:15, 2025-yil 9-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941]
* Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]].
* Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including:
** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599]
** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212]
* When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043]
'''Updates for technical contributors'''
* The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]].
* Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288]
* The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets.
* Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services.
* A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W38"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:08, 2025-yil 15-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]].
'''Updates for editors'''
* Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator.
* A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254]
* Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]].
* Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]]
'''In depth'''
* Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates).
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W39"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 22:56, 2025-yil 22-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/]
'''Updates for editors'''
* The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]].
* As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]].
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]].
* On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563]
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test.
* The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed.
* There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128]
'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once.
* A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W40"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:53, 2025-yil 29-sentyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects.
'''Updates for editors'''
* Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593]
* [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402]
* An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957]
'''Updates for technical contributors'''
* The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W41"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:24, 2025-yil 6-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor.
'''Updates for editors'''
* Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579]
* This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095]
* Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531]
'''Updates for technical contributors'''
* The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W42"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:00, 2025-yil 13-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415]
'''Updates for technical contributors'''
* The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]].
* Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W43"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:37, 2025-yil 20-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]].
* Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285]
'''Updates for technical contributors'''
* The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]].
* The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/]
* Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures.
* A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]].
* Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W44"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:32, 2025-yil 27-oktyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958]
* For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778]
* Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861]
* Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318]
'''Updates for technical contributors'''
* Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188]
* On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board.
* MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]]
'''In depth'''
* In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W45"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:35, 2025-yil 3-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264]
* MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347]
* Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097]
* Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454]
* The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment]
* The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185]
'''Updates for technical contributors'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28.
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612]
* A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/]
* The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W46"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:38, 2025-yil 10-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November.
* Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]].
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
* Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W47"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:26, 2025-yil 17-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734]
* Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417]
'''Updates for technical contributors'''
* Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/]
* The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/]
* The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W48"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:57, 2025-yil 24-noyabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]].
* The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W49"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 2025-yil 1-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions.
'''Updates for editors'''
* Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development.
* Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project.
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025.
* A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281]
'''Updates for technical contributors'''
* Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711]
* Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/]
* There is no new MediaWiki version this week.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W50"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:46, 2025-yil 8-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927]
'''Updates for technical contributors'''
* To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W51"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 2025-yil 15-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324]
* The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week.
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2025-W52"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 2025-yil 22-dekabr (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].
'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]
'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W03"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 2026-yil 12-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]
'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W04"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:30, 2026-yil 19-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]
'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W05"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 2026-yil 26-yanvar (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]
'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]
'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W06"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 2026-yil 2-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674]
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W07"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:31, 2026-yil 9-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]
'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]
'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W08"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 2026-yil 16-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]
'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W09"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:04, 2026-yil 23-fevral (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.
'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]
'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W10"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:52, 2026-yil 2-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).
'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]
'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W11"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 2026-yil 9-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W12"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 2026-yil 16-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.
'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]
'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W13"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 2026-yil 23-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].
'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W14"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 2026-yil 30-mart (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]
'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W15"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 2026-yil 6-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]
'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W16"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 2026-yil 13-aprel (UTC)
<!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 -->
44dw8n3pz6npt4i5wo3uosjfiuf1s3h
Lavash
0
1240443
5995656
5428511
2026-04-14T04:00:23Z
Abdulatif Botirsherov
229689
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */
5995656
wikitext
text/x-wiki
{{Taom bilgiqutisi|nomi=Lavash|tasvir=Fladenbrot-1.jpg|turi=non|milliy oshxona=[[Arman oshxonasi|Arman]], [[Ozarbayjon oshxonasi|Ozarbayjon]], [[Eron oshxonasi|Eron]], [[Gruzin oshxonasi|Gruzin oshxonalari]]|asl nomi={{lang-az|lavaş}}, {{lang-hy|լավաշ, լոշ}}, {{lang-ka|ლავაში}}, {{lang-os|лауаси}}, {{lang-fa|لواش}}|kelib chiqishi=Yaqin Sharq: [[Armaniston]]<ref name="Lavash">{{cite web |title=Lavash |website=The American Heritage Dictionary |url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=lavash&submit.x=0&submit.y=0}}</ref><ref>Lavash is another popular flat cracker bread with ancient roots in Armenia.</ref><ref name="Albala">{{cite book|editor=Albala, Ken|title=Food Cultures of the World Encyclopedia, Volume 1|publisher=[[Greenwood Press]] |location=[[Santa Barbara, California]]|isbn=9780313376269|page=5|quote=...on ''lavash'', a traditional flatbread of Armenia similar to tortilla...}}</ref><ref name="Goldstein 1999 https://archive.org/details/tasteofrussia00darr/page/185 185">{{cite book|last=Goldstein|first=Darra|title=A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality|year=1999|publisher=Russian Life Books|location=Montpelier, VT|isbn=9781880100424|page=[https://archive.org/details/tasteofrussia00darr/page/185 185]|edition=2nd|quote=Armenian Flat Bread Lavash: Lavash has been baked for centuries in Armenia.|url-access=registration|url=https://archive.org/details/tasteofrussia00darr/page/185}}</ref><ref name="Khanam">{{cite book|last= Khanam|first=R.|title= Encycl. Ethnography Of Middle-East And Central Asia (3 Vols. Set)|year= 2005|publisher= Global Vision|location=New Delhi|isbn= 9788182200623|page= 55|edition= 1st|quote= The t'onir is a round hole dug in the ground, which can be used for baking Armenian flat bread (lavash) and for heating the home in winter.}}</ref> / [[Eron]]<ref name="Karizaki 8–14">{{Cite journal|last=Karizaki|first=Vahid Mohammadpour|date=2017-03-01|title=Ethnic and traditional Iranian breads: different types, and historical and cultural aspects|journal=Journal of Ethnic Foods|volume=4|issue=1|pages=8–14|doi=10.1016/j.jef.2017.01.002|issn=2352-6181|quote=The origin of lavash is most probably from Iran, according to the state of the encyclopedia of Jewish food.|doi-access=free}}</ref><ref name=marks>{{cite book |last=Marks |first=Gil|author-link=Gil Marks |date=2010 |title=Encyclopedia of Jewish Food |url=https://books.google.com/books?id=gFK_yx7Ps7cC&pg=PT151 |publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt]] |page=355 |isbn=978-0470391303}}</ref><ref name="Potter/TenSpeed/Harmony">{{cite book|last1=Reinhart|first1=Peter|title=The Bread Baker's Apprentice: Mastering the Art of Extraordinary Bread|date=2011|publisher=Potter/TenSpeed/Harmony|isbn=978-1607741299|page=178|quote="Lavash, though usually called Armenian flatbread, also has Iranian roots (...)"}}</ref>|asosiy komponentlari=un, tuz}}'''Lavash ''' ({{lang-az|lavaş}}, {{lang-hy|լավաշ, լոշ}}, {{lang-ka|ლავაში}}, {{lang-os|лауаси}}, {{lang-fa|لواش}}) – [[bugʻdoy]] [[un]]idan tayyorlanadigan yupqa va yassi shakldagi tuzsiz oq [[non]] boʻlib, asosan [[Kavkaz]], [[Bolqon]] va [[Yaqin Sharq]] xalqlari oshxonasida keng tarqalgan.
Shuningdek, ushbu mahsulot [[Eron]], [[Afgʻoniston]]<ref name="autogenerated1">Alan Davidson. ''The Oxford Companion to Food''. [[Oxford University Press]], 2014. ISBN 0-19-967733-6, 9780199677337. P. 459</ref> va [[Markaziy Osiyo]] mamlakatlarida ham mashhur. Ingliz tilidagi nashrlar mahsulotni „arman moʻrt noni“, „arman kulchasi“, „moʻrt non“ yoki „paraki“ deb ham atashadi<ref name="lavosh">{{книга|автор=|заглавие=Dictionary.com's 21st Century Lexicon См. [http://dictionary.reference.com/browse/lavosh lavosh] [http://www.peeep.us/5b432eed архив]|год=2003—2012|издательство=Dictionary.com, LLC.|том=|страницы=|isbn=}} {{oq|en|lavosh n. Definition: a round thin Middle Eastern bread that is soft like a tortilla or hard like a cracker; also written lahvosh, lavash, lawaash, lawasha; also called Armenian cracker bread, cracker bread, paraki}}</ref><ref>{{книга|автор=Barbara A. West|заглавие=[https://books.google.ru/books?id=pCiNqFj3MQsC&printsec=frontcover&dq=Encyclopedia+of+the+Peoples+of+Asia+and+Oceania&hl=ru&sa=X&ei=JwVhT6GbNc_DtAb6nommCw&ved=0CDUQ6AEwAA#v=onepage&q=Encyclopedia%20of%20the%20Peoples%20of%20Asia%20and%20Oceania&f=false Encyclopedia of the Peoples of Asia and Oceania]|год=2009|издательство=Infobase Publishing|том=|страницы=52(1002)|isbn=1438119135, 9781438119137}} {{oq|en|Also, to ward off evil spirits, both bride and groom wore lavash (traditional Armenian flat bread) over their shoulders upon entry to their home for the first time.}}</ref><ref name="Bilderback">Leslie Bilderback „[https://books.google.ru/books?id=89vOSZX1XA8C The Everything Bread Cookbook] {{Wayback|url=https://books.google.ru/books?id=89vOSZX1XA8C|date=20141217001942}}“, glava 6 „Flatbreads“, Adams Media, 2010</ref>.
== Tarixi ==
[[Fayl:Pan armenio en el mercado de Yerevan.JPG|thumb|[[Yerevan]] bozorida sotiladigan turli xil lavashlar|left]]
Qadimgi [[shumerlar]], [[Bobil (davlat)|bobil]]liklar, [[Qadimgi Misr|misr]]liklar, [[ossuriya]]liklar va [[forslar]]da [[hovoncha]]lar va qoʻl tegirmonlarining paydo boʻlishi pishirilgan nonning kashf etilishiga asos boʻladi. Quyuq don boʻtqasidan dastlabki xamirturushsiz yupqa nonlar tayyorlana boshlangan. Bugungi kunda ham [[Kavkazorti|Kavkazortida]] lavash taxminan shu usulda pishiriladi<ref>{{книга
|автор = А.А. Шейпак
|заглавие = [https://books.google.ru/books?id=dM-q5R8xyVsC&dq=История+науки+и+техники.+Ч.+1,+У/П&source=gbs_navlinks_s История науки и техники.] Ч. 1, У/П
|издательство = [[Московский государственный индустриальный университет|Издательство МГИУ]]
|год = 2001
|том =
|страницы = 68 (274)
|isbn = 527601664X, 9785276016641
}} {{oq|ru|Человек научился возделывать пшеницу, ячмень, просо и другие злаки. У древних шумеров, вавилонян, египтян, ассирийцев, этрусков, евреев, персов появились ступки и ручные мельницы. Тогда были созданы предпосылки для изобретения печеного хлеба. Из густой зерновой каши наши далекие предки пекли пресные лепешки. Примерно таким образом в Закавказье и сейчас пекут лаваши, наклеивая пресное тесто на внутренние боковые стенки печей. По всей вероятности, армянский лаваш, который и сейчас можно купить в Москве, больше всего напоминает по вкусу первые лепешки. Готовили такие лепешки из дробленого зерна пшеницы, ячменя, проса или овса или из их смеси, воды или молока, иногда добавлялось небольшое количество жира. Круглую лепешку из зерновой каши часто просто высушивали на нагретых камнях}}</ref>.
[[Yahudiy oshxonasi]] tarixi boʻyicha [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik mutaxassis Gil Marksning soʻzlariga koʻra, lavash kash etilgan hudud – Oʻrta Sharq<ref name="Marks">{{книга
| автор = Gil Marks.
| заглавие = Encyclopedia of Jewish Food
| ссылка =
| ответственный =
| место = Hoboken, New Jersey
| издательство = Published by John Wiley and Sons
| год = 2010
| том =
| страниц =
| страницы = 355
| isbn =
| ref =
}}{{oq|en|
Lavash is a very thin bread often used as a wrap. Origin: Middle East}}</ref>. Willard B. Moore taomning arman oshxonasiga tegishli ekanligi, Eron esa uning kelib chiqqan joyi deya taʼkidlagan<ref>Linda Keller Brown, Kay Mussell. ''[https://books.google.am/books?id=XnGVrnXP8J4C Ethnic and Regional Foodways in the United States: The Performance of Group Identity] {{Wayback|url=https://books.google.am/books?id=XnGVrnXP8J4C|date=20181130161532}}''. Glava 4 „Metaphor and Changing Reality: The Foodways and Beliefs of the Russian Molokans in the United States“ [[University of Tennessee Press]], 1984. ISBN 0-87049-419-8, 9780870494192. Str. 94 {{oq|en|Also from Armenian foodways, but with origins in Iran, comes lavash, a crusty, thin, oval bread not carried in Molokan markets but popularly purchased from Los Angeles Armenian bakeries}}</ref>. [[Oksford universiteti]]ning oziq-ovqat qoʻllanmasi lavashni Kavkaz va Eron mintaqasida paydo boʻlgan qadimiy taom sifatida taʼriflaydi<ref name="autogenerated1" />.
Bir qator manbalar lavashni arman millatiga xos taom deb taʼriflaydi<ref>{{книга
|автор = William Grimes
|заглавие = [https://books.google.ru/books?id=X7hYK4M38gkC&pg=PP1&dq=Eating+Your+Words:+2000+Words+to+Tease+Your+Taste+Buds&hl=ru&sa=X&ei=2Nx4VOKSNqKAzAOM2YKABQ&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=Eating%20Your%20Words:%202000%20Words%20to%20Tease%20Your%20Taste%20Buds&f=false Eating Your Words: 2000 Words to Tease Your Taste Buds]
|издательство = [[Oxford University Press]]
|год = 2004
|том =
|страницы = 115 (258)
|isbn = 0195174062, 9780195174069
}} {{oq|en| lavash /lə'väsh/ > a Middle Eastem crisp flatbread. - origin Armenian, from Turkish}}</ref><ref>{{книга
|автор =
|заглавие = Webster’s two new college dictionary См. [https://books.google.ru/books?id=OL60E3r2yiYC&printsec=frontcover&dq=Webster's+two+new+college+dictionary&hl=ru&sa=X&ei=1p1hT-CiMYnHsgbWzJ3PBQ&ved=0CDMQ6AEwAA#v=onepage&q=la-vash&f=false ''lavash'']
|издательство = [[Houghton Mifflin Harcourt]]
|год = 2005
|том =
|страницы = 637 (1518)
|isbn = 0618396012, 9780618396016
}} {{oq|en|la-vash (b-vash') n. [Armenian < Turk, lavas.] A thin, leavened flatbread of Armenian origin.}}</ref><ref>{{книга
|автор = Editors of the American Heritage Dictionaries
|заглавие = The American Heritage dictionary of the English language См. [http://www.wordnik.com/words/lavash lavash] [http://www.peeep.us/9e49090b архив]
|издательство = [[Houghton Mifflin]]
|год = 2005
|том =
|страницы = 2074
|isbn = 0618082301, 9780618082308
}}{{oq|en|la-vash n.A thin leavened flatbread of Armenian origin. Etymologies: Armenian, from Turkish lavaş.}}</ref>. Shunday qilib, oziq-ovqat ishlab chiqarish boʻyicha mutaxassis Sergio Serna-Saldivar lavash qadimgi arman taomi deb hisoblaydi<ref>Sergio O. Serna-Saldivar. ''Cereal Grains: Laboratory Reference and Procedures Manual''. CRC Press, 2012. ISBN 1-4398-5565-X, 9781439855652. P.217 „Lavash is another popular flat cracker bread with ancient roots in Armenia. Lavash is a thin, soft flatbread that is served with dips and used for wraps. It is usually made with wheat flour made in a variety of shapes all over the regions of the Caucasus, Iran (where it is often so thin as to be like tissue and can be almost seen through), and Afghanistan“</ref>.
Arxeologlar tomonidan topilgan [[tandir]]lar va ulardagi lavash qoldiqlari Armanistonda qadim zamonlardan beri lavashning keng tarqalganligini koʻrsatadi<ref name="beglar">Beglaryan G. [http://lraber.asj-oa.am/4725/1/1987-5(72).pdf Xlebopechenie v srednevekovoy Armenii] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180417070528/http://lraber.asj-oa.am/4725/1/1987-5(72).pdf |date=2018-04-17 }} Vestnik obщestvennix nauk AN ArmSSR. 1987. № 5. str. 72—78</ref>. Bunday kuygan lavash boʻlaklaridan biri <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida [[oʻrta asr]] arman poytaxti Ani shahrida (Gagkashen cherkovi yaqinida<ref name = "beglar"/>) [[Rus arxeologiya jamiyati]] tomonidan shaharni qazish chogʻida topilgan<ref>[[Iosif Orbeli]] [https://books.google.com.au/books?hl=de&id=0TUKAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=lavasha Izbrannie trudi], Yerevan 1963</ref>.
Lavash [[Ossuriya]] shohi Nosorga asir tushgan Armaniston shohi Aramni qutqarish uchun pishirilgan degan afsona mavjud. Aram jang oldidan 10 kun davomida oziq-ovqatsiz qamoqda saqlangan. Ayyor Aram eng chiroyli sovutini olib kelishni soʻragan. Choparlar podshoga ichiga yupqa non yashirilgan sovutni qayta-qayta olib kelishgan, ammo sovut har-safar Aramga yoqmagan. Nihoyat, jang kuni toʻq va kuchga toʻlgan Aram Nosorni kamondan otish paytida magʻlub etadi va yurtiga qaytadi<ref>{{Cite web |url=https://www.armmuseum.ru/news-blog/2018/8/4/--1 |title=Легенда о лаваше / Армянский музей Москвы и культуры наций |access-date=2020-11-13 |archive-date=2020-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201113114149/https://www.armmuseum.ru/news-blog/2018/8/4/--1 |deadlink=no }}</ref><ref>[https://books.google.com.ua/books?id=3Dy1DwAAQBAJ&pg=PT3 Zakuski iz lavasha. 11 reseptov ruletov, pirojkov, berek i yoka. Kocharyan A., 2019] {{Wayback|url=https://books.google.com.ua/books?id=3Dy1DwAAQBAJ&pg=PT3|date=20201118061428}} ISBN 5041934207,9785041934200</ref>.
== Tayyorlanishi ==
[[File:Լավաշ թխող հայերն Արևմտյան Հայաստանում - Armenians bake lavash (Western Armenia (Turkey), until 1906).jpg|left|thumb| Armanlar lavash pishirishmoqda, Usmonli imperiyasi (1906)]]
[[Fayl:Making of lavash.ogv|right|thumb|Yerevanda lavash pishirilmoqda]]
[[Fayl:Azərbaycan Lavaşı.jpg|thumb|right|Ozarbayjonda sajda lavash pishirish]]
Lavash „tandir“ deb nomlangan anʼanaviy pechlarda bugʻdoy (va oʻtmishda baʼzan arpaning maxsus navi) unidan pishiriladi. Taxminlarga koʻra, xamirturush qoʻshib tayyorlanadigan lavash xamiri katta yogʻoch togʻorada (tasht) uydagi eng keksa ayollar tomonidan tayyorlangan. Tayyor [[xamir]] anʼanaviy past dumaloq stolda polda oʻtirgan holda oʻqlov bilan yoyiladi. Odatda, bu vazifani kelinlar bajaradi. Shundan soʻng u yupqa qilib yoyilgan xamirni qaynonasiga uzatadi, qaynona esa tandir yonida oʻtirib, avval uni qoʻlma-qoʻl yuqoriga otib, toldan toʻqilgan maxsus yostiqning yuzasiga tortiladi, soʻng egilib, bir epchil harakat bilan qizib turgan tandirga lavash yopiladi. 30-40 soniyadan soʻng, pishirilgan non uchi qayrilgan maxsus temir tayoq bilan tortib olinadi<ref name="TRA">{{книга
|автор = [[Арутюнов, Сергей Александрович|Арутюнов С. А.]], Воронина Т. А.
|заглавие = Традиционная пища как выражение этнического самосознания
|издательство = [[Наука (издательство)|«Наука»]]
|год = 2001
|том =
|страницы = 120—122 (289)
|isbn =
}} {{oq|ru|При этом первенство, безусловно, принадлежит зерновым продуктам, составляющим у армян основу питания. Самый главный из зерновых продуктов на армянском столе хлеб — Нац. Один из наиболее распространённых и любимых в народе видов национального хлеба — лаваш представляет собой (по пищевым качествам и по многофункциональности), по определению С. А. Арутюнова, вершину культуры дрожжевого хлебопечения. Это плоский, очень тонкий, овальной формы хлеб размером примерно до 1 м в длину и 0,5 м в ширину. Его выпекают из пшеничной (а в прошлом иногда и из особого сорта ячменной) муки в традиционных печах — тонирах. Полагается, чтобы тесто для лаваша, в которое добавляется закваска (обычно кусочек теста от предыдущей выпечки), в большом деревянном корыте (ташт) месила старшая в доме женщина. Готовое тесто затем раскатывают скалкой на традиционном низком круглом или четырёхугольном столе, сидя на полу. Как правило это делает невестка. Затем она передает тонко раскатанное тесто свекрови, которая сидя у тонира подбросив сначала его вверх с рук на руки, натягивает на специальную подушку сплетенной из ивы основой, а затем, низко нагнувшись одним ловким движением налепляет на раскаленные внутренние стенки тонира. Через 30—40 секунд она вытаскивает пропеченный хлеб специальным железным прутом с острым загнутым концом. Выпечка хлеба — весьма трудоемкое занятие, поэтому в нем нередко принимают участие и соседки.}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{commons}}
{{tashqi havolalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon oshxonasi]]
[[Turkum:Turk oshxonasi]]
[[Turkum:Nonlar]]
s7f5x3mrz7fjorzv8r189zobbkl37wi
Lokomotiv Farm (futbol klubi)
0
1243850
5995504
5450919
2026-04-13T15:55:09Z
AnvarxonM
75105
5995504
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol klubi2
| clubname = Lokomotiv FJ
| image = PFC Lokomotiv Tashkent (logo).png
| founded = 2025-yil
| fullname = Lokomotiv farm jamoasi
| chrtitle = Bosh direktor
| chairman = Zakir Seydullayev
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = [[Sobir Usmonxoʻjayev]]
| nickname = Temiryolchilar
| stadium = Odil Ahmedov Akademiyasi stadioni
| owntitle = Egasi
| owner = Lokomotiv
| league = [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
| website = http://lokomotiv.uz/?lang=uz
}}
'''Lokomotiv Farm futbol klubi''', qisqacha '''Lokomotiv Farm''' – [[Toshkent]]ning [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] futbol klubining Farm klubi. Klub 2025-yilda tashkil etilgan.
== Tarkibi ==
=== Birinchi jamoa tarkibi ===
{{updated|2026-yil 13-aprel holatiga koʻra}}<ref>[https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ac607447-574e-4fd8-9c87-150426196bac-cc45d47c-4e99-4ae7-ade9-916b3164598f.pdf Lokomotiv Farm jamoasi 2026-yilgi TARKIBI] 2026-yil 13-aprel</ref>
<!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI OʻQING ----------------------------------
– Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʼlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
- Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
- Lokomotiv yoki OʻzPFL rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
- Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
– Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi
---------------------------------------------------------------------------->
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Abdulahad Nurmuhamedov}}}}
{{Fs player|no=2 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Mahammadjon Komilov|Mahammadjon Komilov (2006-yilda tugʻilgan futbolchi)}}}}
{{Fs player|no=3 |pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Lochinbek Bahromov}}}}
{{Fs player|no=4 |pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Murod Japarov}}}}
{{Fs player|no=5 |pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Asliddin Agʻlamov}}}}
{{Fs player|no=7 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Asadbek Rajabboyev}}}}
{{Fs player|no=8 |pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Aydin Mamiyev}}}}
{{Fs player|no=9 |pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Shoyusuf Erkinov}}}}
{{Fs player|no=10|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Mirjalol Norqobilov}}}}
{{Fs player|no=11|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Ulugʻbek Abdurazoqov}}}}
{{Fs player|no=12|pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Mustafo Mamajonov}}}}
{{Fs player|no=15|pos=DF|nat=UZB|name=[[Artyom Miftiyev]]}}
{{Fs player|no=17|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Mirfayz Jumayev}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=19|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Abdulqodir Abduvosiqov}}}}
{{Fs player|no=20|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Timur Baxtiyorov}}}}
{{Fs player|no=21|pos=MF|nat=UZB|name=[[Jasur Hikmatullayev]]}}
{{Fs player|no=22|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Abdurahmon Toʻlqinboyev}}}}
{{Fs player|no=23|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Eʼzozbek Ergashev}}}}
{{Fs player|no=24|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Muhammadqodir Olimov}}}}
{{Fs player|no=25|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Abdusamad Mutalov}}}}
{{Fs player|no=27|pos=FW|nat=UZB|name={{abbr|Sirojiddin Oʻlmasov}}}}
{{Fs player|no=28|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Behruz Tojiboyev}}}}
{{Fs player|no=45|pos=DF|nat=UZB|name={{abbr|Elnur Abduvaliyev}}}}
{{Fs player|no=58|pos=GK|nat=UZB|name={{abbr|Nurbek Yodgorov}}}}
{{Fs player|no=72|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Roʻzimurodjon Roʻzimurodov}}}}
{{Fs player|no=74|pos=MF|nat=UZB|name={{abbr|Abdulaziz Shukurov}}}}
{{Fs end}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://pfl.uz/club/28 Lokomotiv Farm] [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida
* [https://cdn.pfl.uz/docs/MyLeague/Andijon%20FA_compressed.pdf Lokomotiv Farm] Jamoa tarkibi
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Toshkent futbol klublari]]
[[Turkum:2025-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:2025-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
{{no iwiki}}
fyeq74j0qn0je6b5qx2kqqcayupu102
Jeffrey Epstein
0
1248183
5995484
5899850
2026-04-13T15:02:29Z
~2026-22744-54
258512
qutaq
5995484
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Jeffrey Epstein
| asl ismi = Jeffrey Edward Epstein
| tasvir = Jeffrey_Epstein_mug_shot.jpg
| izoh = Jeffrey Epstein, 2006-yilda
| tavallud_sanasi = 1953-yil 20-yanvar
| tavallud_joyi = Brooklyn, Nyu-York, AQSh
| vafot_sanasi = 2019-yil 10-avgust
| vafot_joyi = Manhattan Metropolitan Qamoqxonasi, Nyu-York, AQSh
| fuqaroligi = AQSh
| kasbi = moliyachi, ijtimoiy faol
| imzosi = Epstein signature.png
}}
== AQShHayoti va karerasi ==
Epstein [[Bruklin]]<nowiki/>da [[Yahudiylik|yahudiy]] oddiy ishchi oilasida tug‘ilgan. O‘rta maktabni bitirib, u bir muddat o‘qishni davom ettirmasdan Dalton maktabida o‘qituvchilik qilgan. Pushaymon bo‘lga'''Jeffrey Edward Epstein''' (1953‑yil 20‑yanvar – 2019‑yil 10‑avgust) — amerikalik moliyachi va elitist. U yirik moliyaviy tarmog‘i orqali minglab boy va ta’sirli shaxslar bilan yaqin aloqada bo‘lgan va voyaga yetmaganlarni jinsiy ekspluatatsiya qilish, savdosi va zo‘ravonlik jinoyatlari bilan mashhur bo‘lgan. U tarixidagi eng yirik jinsiy mojaro ishlaridan birining markazida turgan shaxs hisoblanadi. 2019-yilda [[Nyu-York]]<nowiki/>dagi tergov hibsxonasida shu vaqtgacha aniqlanmagan sharoitda joniga qasd qilgan.n ustozlaridan birining ta’siri bilan u moliyaviy sohani tanlagan va Bear Stearns investitsiya bankida ishlashga kirishgan.
Keyinchalik u o‘zining moliyaviy firmalarini ochib, minglab boy va mashhur shaxslar bilan munosabatda bo‘la boshladi.
== Jinoyat ayblovlari ==
Epstein 2005-yilda [[Florida]] shtatida Epstein voyaga yetmagan qizlarni jinsiy zo‘ravonlikka jalb qilganlikda ayblangan. 2008-yilda u federal sud bilan kelishuv asosida yengilroq ayblov bilan jazolangan va 13 oy qamoq jazosi olgan (uning katta qismini kunduzgi tartibda o‘tagan). Ushbu kelishuv keyinchalik AQSh prokuraturasidagi eng bahsli qarorlardan biri sifatida tanqid qilingan. 2019-yil iyul oyida Epstein Nyu-Yorkda yana hibsga olingan va voyaga yetmaganlar savdosi, ekspluatatsiyasi bo‘yicha og‘ir federal ayblovlar qo‘yilgan. U o‘nlab qurbonlarni o‘z ichiga olgan jinoyat tarmog‘ini boshqarganlikda gumon qilingan.
Unga qarshi da'volar orasida 14 yoshdan kichik qizlarni jinsiy ravishda ekspluatatsiya qilish va yosh qizlarni ekspluatatsiya qilish bo‘yicha keng ko‘lamli ayblov ham bor edi.
== Vafot etishi va bahs-munozaralar ==
10-avgust 2019-yilda Epstein Nyu-Yorkdagi Metropoliten Tuzatish Markazidagi kamerada o‘lik holda topilgan. Rasmiy xulosaga ko‘ra, u o‘z joniga qasd qilgan. Biroq kameralar ishlamasligi, nazoratchilar xatosi sabab o‘lim bo‘yicha turli fitna nazariyalari mavjud bo‘lib qolmoqda.
2025-yilda FBI raisi [[Kash Patel]] va vitse-direktori Dan Bongino Epstein o‘limini yana bir bor "o‘z joniga qasd" deb tasdiqladi va yaqinda surishtiruv materiallari, shu jumladan kameralar yozuvlari ham ommaga e’lon qilinishi xabar qilindi.
[[Fayl:Maxwell Epstein Clinton 1993 3.jpg|thumb|Epstein va Bill Klinton, 1993-yil]]
== Mashhur shaxslar bilan aloqalari ==
Epstein AQSh va xalqaro siyosat, biznes va shou-biznes vakillari bilan yaqin aloqada bo‘lgan. Masalan:
[[Bill Clinton|Bill Klinton]] — Epsteinning shaxsiy samolyotida parvoz qilgani parvoz jurnallarida qayd etilgan.
[[Donald Trump|Donald Tramp]] — 1990-yillarda Epstein bilan bir necha ijtimoiy tadbirlarda birga ko‘ringan.
Shahzoda Endryu — Buyuk Britaniya shahzodasi bo‘lib, jinsiy zo‘ravonlik ayblovi bo‘yicha suddan tashqari kelishuv orqali ish yopilgan.
Ghislaine Maxwell — Epsteinning asosiy hamkori, 2021-yilda odam savdosi bo‘yicha sudlangan.
[[Fayl:Little St James Island (9165947585).jpg|thumb|Epstein shaxsiy oroli Little St James]]
== Epstein oroli (Little Saint James) ==
1998-yilda Epstein AQSh [[Virginiya|Virjiniya]] orollaridagi Little Saint James orolini sotib olgan. Orol ommaviy axborot vositalarida "Epstein oroli" nomi bilan mashhur bo‘lgan. Tergovlarga ko‘ra, aynan ushbu orolda voyaga yetmagan qizlar jinsiy ekspluatatsiya qilingan.
== Epstein Files (Epstein hujjatlari) ==
2024-yil yanvar oyida AQSh sudlari tomonidan Epstein Files nomi bilan mashhur bo‘lgan hujjatlar qisman oshkor qilingan. Ushbu hujjatlar Epstein tergov materiallari, guvohliklar va sud bayonotlarini o‘z ichiga oladi.
Hujjatlarda tilga olingan mashhur shaxslar orasida [[Bill Clinton|Bill Klinton]], [[Donald Trump|Donald Tramp]], Shahzoda Endryu, Alan Dershowitz, [[Bill Gates|Bill Geyts]] bor edi. Biroq ushbu shaxslarning barchasiga nisbatan jinoyat aloqasi sud orqali tasdiqlanmagan.
2026-yil 30-yanvarda Adliya vazirligi Epstein bilan bog‘liq 3 milliondan ortiq sahifa hujjat, 180 mingta tasvir va 2 mingta videoni e’lon qildi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.justice.gov/opa/pr/department-justice-publishes-35-million-responsive-pages-compliance-epstein-files |sarlavha="Office of Public Affairs {{!}} Department of Justice Publishes 3.5 Million Responsive Pages in Compliance with the Epstein Files Transparency Act". U.S. Department of Justice.}}</ref> Bosh prokuror o‘rinbosari Todd Blanche bu e’lon departamentni “Epstein Files Transparency Act” talablariga muvofiq holatga keltirganini va bu so‘nggi yirik e’lon bo‘lishini aytdi. Federal prokurorlar dastlab oshkor etish qonuniga javoban 6 million sahifa bo‘lishi mumkinligini aniqlagan edi, biroq DOJ (Adliya vazirligi) faqat shuning yarmiga yaqinini chiqardi. Vakil Ro Khanna va boshqa demokrat qonunchilar bu muvofiqlik da’vosiga qarshi chiqib, departamentni qonunni buzishda aybladilar. Ularning ta’kidlashicha, vazirlik “FBI 302 jabrlanuvchi intervyu bayonotlari, 2007-yildagi Florida tergovi davrida tayyorlangan ayblov loyihasi va prokuratura memorandumi, shuningdek Epstein kompyuterlaridan olingan yuz minglab elektron xatlar va fayllar”ni yashirib qolgan.
Blanche Oq uy hujjatlarni tekshirish jarayoniga “hech qanday aloqasi yo‘qligini” va Epstein bilan bog‘liq qudratli erkaklarning ismlari yashirilmaganini aytdi. DOJ e’lon qilingan materiallar orasida “soxta yoki yolg‘on taqdim etilgan” ma’lumotlar bo‘lishi mumkinligini qayd etdi va qo‘shimcha bayonotida Prezident Trampga qarshi ayrim da’volarni “asossiz va yolg‘on” deb ta’rifladi. Departament turli huquqiy imtiyozlar asosida taxminan 200 ming sahifani, shuningdek bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik tasvirlari yoki jabrlanuvchilarni aniqlashga imkon beradigan materiallarni oshkor etmadi.
Ushbu fayllardan ma'lum bo'lishicha, Epstein o'zbekistonlik kishilar bilan ham yozishmalar olib borganligi aniqlangan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2026/02/02/epshteyn-fayllarida-tilga-olingan-ozbekiston-nimalar-malum |sarlavha=Epshteyn fayllarida tilga olingan O‘zbekiston. Nimalar ma’lum?}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://x.com/thatguy_is/status/2017883315127079060?s=20 |sarlavha=??}}</ref>
== Merosi va ommaviy e’tibor ==
[[Fayl:Epstein Final Mugshot.png|thumb|Epsteinning oxirgi surati]]
Epstein tamoman boy, ta’sirli shaxslar bilan aloqasi, zo'rlash va yosh qizlarni ekspluatatsiya qilishdagi suiste’mollari bilan tanildi. Netflix’da "Jeffrey Epstein: Filthy Rich" hujjatli seriali unga bag‘ishlangan. Unga qarshi da’volar va u bilan aloqador shaxslar haqida asosiy manbalar ham shulardan biridir.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
* Britannica: Jeffrey Epstein biography
* AP News – Epstein death documents
* Wikipedia: Death of Jeffrey Epstein
* FBI reaffirms suicide ruling
* FBI to release suicide footage
* Netflix docuseries – *Filthy Rich*
[[Turkum:Amerikalik moliyachilar]]
7c3afdd8b1epwnpo8kyg3hu4zm6e6p0
5995486
5995484
2026-04-13T15:03:43Z
~2026-22744-54
258512
5995486
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Jeffrey Epstein
| asl ismi = Jeffrey Edward Epstein
| tasvir = Jeffrey_Epstein_mug_shot.jpg
| izoh = Jeffrey Epstein, 2006-yilda
| tavallud_sanasi = 1953-yil 20-yanvar
| tavallud_joyi = Brooklyn, Nyu-York, AQSh
| vafot_sanasi = 2019-yil 10-avgust
| vafot_joyi = Manhattan Metropolitan Qamoqxonasi, Nyu-York, AQSh
| fuqaroligi = AQSh
| kasbi = moliyachi, ijtimoiy faol
| imzosi = Epstein signature.png
}}
== AQShHayoti va karerasiqutaq blyat ==
Epstein [[Bruklin]]<nowiki/>da [[Yahudiylik|yahudiy]] oddiy ishchi oilasida tug‘ilgan. O‘rta maktabni bitirib, u bir muddat o‘qishni davom ettirmasdan Dalton maktabida o‘qituvchilik qilgan. Pushaymon bo‘lga'''Jeffrey Edward Epstein''' (1953‑yil 20‑yanvar – 2019‑yil 10‑avgust) — amerikalik moliyachi va elitist. U yirik moliyaviy tarmog‘i orqali minglab boy va ta’sirli shaxslar bilan yaqin aloqada bo‘lgan va voyaga yetmaganlarni jinsiy ekspluatatsiya qilish, savdosi va zo‘ravonlik jinoyatlari bilan mashhur bo‘lgan. U tarixidagi eng yirik jinsiy mojaro ishlaridan birining markazida turgan shaxs hisoblanadi. 2019-yilda [[Nyu-York]]<nowiki/>dagi tergov hibsxonasida shu vaqtgacha aniqlanmagan sharoitda joniga qasd qilgan.n ustozlaridan birining ta’siri bilan u moliyaviy sohani tanlagan va Bear Stearns investitsiya bankida ishlashga kirishgan.
Keyinchalik u o‘zining moliyaviy firmalarini ochib, minglab boy va mashhur shaxslar bilan munosabatda bo‘la boshladi.
== Jinoyat ayblovlari ==
Epstein 2005-yilda [[Florida]] shtatida Epstein voyaga yetmagan qizlarni jinsiy zo‘ravonlikka jalb qilganlikda ayblangan. 2008-yilda u federal sud bilan kelishuv asosida yengilroq ayblov bilan jazolangan va 13 oy qamoq jazosi olgan (uning katta qismini kunduzgi tartibda o‘tagan). Ushbu kelishuv keyinchalik AQSh prokuraturasidagi eng bahsli qarorlardan biri sifatida tanqid qilingan. 2019-yil iyul oyida Epstein Nyu-Yorkda yana hibsga olingan va voyaga yetmaganlar savdosi, ekspluatatsiyasi bo‘yicha og‘ir federal ayblovlar qo‘yilgan. U o‘nlab qurbonlarni o‘z ichiga olgan jinoyat tarmog‘ini boshqarganlikda gumon qilingan.
Unga qarshi da'volar orasida 14 yoshdan kichik qizlarni jinsiy ravishda ekspluatatsiya qilish va yosh qizlarni ekspluatatsiya qilish bo‘yicha keng ko‘lamli ayblov ham bor edi.
== Vafot etishi va bahs-munozaralar ==
10-avgust 2019-yilda Epstein Nyu-Yorkdagi Metropoliten Tuzatish Markazidagi kamerada o‘lik holda topilgan. Rasmiy xulosaga ko‘ra, u o‘z joniga qasd qilgan. Biroq kameralar ishlamasligi, nazoratchilar xatosi sabab o‘lim bo‘yicha turli fitna nazariyalari mavjud bo‘lib qolmoqda.
2025-yilda FBI raisi [[Kash Patel]] va vitse-direktori Dan Bongino Epstein o‘limini yana bir bor "o‘z joniga qasd" deb tasdiqladi va yaqinda surishtiruv materiallari, shu jumladan kameralar yozuvlari ham ommaga e’lon qilinishi xabar qilindi.
[[Fayl:Maxwell Epstein Clinton 1993 3.jpg|thumb|Epstein va Bill Klinton, 1993-yil]]
== Mashhur shaxslar bilan aloqalari ==
Epstein AQSh va xalqaro siyosat, biznes va shou-biznes vakillari bilan yaqin aloqada bo‘lgan. Masalan:
[[Bill Clinton|Bill Klinton]] — Epsteinning shaxsiy samolyotida parvoz qilgani parvoz jurnallarida qayd etilgan.
[[Donald Trump|Donald Tramp]] — 1990-yillarda Epstein bilan bir necha ijtimoiy tadbirlarda birga ko‘ringan.
Shahzoda Endryu — Buyuk Britaniya shahzodasi bo‘lib, jinsiy zo‘ravonlik ayblovi bo‘yicha suddan tashqari kelishuv orqali ish yopilgan.
Ghislaine Maxwell — Epsteinning asosiy hamkori, 2021-yilda odam savdosi bo‘yicha sudlangan.
[[Fayl:Little St James Island (9165947585).jpg|thumb|Epstein shaxsiy oroli Little St James]]
== Epstein oroli (Little Saint James) ==
1998-yilda Epstein AQSh [[Virginiya|Virjiniya]] orollaridagi Little Saint James orolini sotib olgan. Orol ommaviy axborot vositalarida "Epstein oroli" nomi bilan mashhur bo‘lgan. Tergovlarga ko‘ra, aynan ushbu orolda voyaga yetmagan qizlar jinsiy ekspluatatsiya qilingan.
== Epstein Files (Epstein hujjatlari) ==
2024-yil yanvar oyida AQSh sudlari tomonidan Epstein Files nomi bilan mashhur bo‘lgan hujjatlar qisman oshkor qilingan. Ushbu hujjatlar Epstein tergov materiallari, guvohliklar va sud bayonotlarini o‘z ichiga oladi.
Hujjatlarda tilga olingan mashhur shaxslar orasida [[Bill Clinton|Bill Klinton]], [[Donald Trump|Donald Tramp]], Shahzoda Endryu, Alan Dershowitz, [[Bill Gates|Bill Geyts]] bor edi. Biroq ushbu shaxslarning barchasiga nisbatan jinoyat aloqasi sud orqali tasdiqlanmagan.
2026-yil 30-yanvarda Adliya vazirligi Epstein bilan bog‘liq 3 milliondan ortiq sahifa hujjat, 180 mingta tasvir va 2 mingta videoni e’lon qildi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.justice.gov/opa/pr/department-justice-publishes-35-million-responsive-pages-compliance-epstein-files |sarlavha="Office of Public Affairs {{!}} Department of Justice Publishes 3.5 Million Responsive Pages in Compliance with the Epstein Files Transparency Act". U.S. Department of Justice.}}</ref> Bosh prokuror o‘rinbosari Todd Blanche bu e’lon departamentni “Epstein Files Transparency Act” talablariga muvofiq holatga keltirganini va bu so‘nggi yirik e’lon bo‘lishini aytdi. Federal prokurorlar dastlab oshkor etish qonuniga javoban 6 million sahifa bo‘lishi mumkinligini aniqlagan edi, biroq DOJ (Adliya vazirligi) faqat shuning yarmiga yaqinini chiqardi. Vakil Ro Khanna va boshqa demokrat qonunchilar bu muvofiqlik da’vosiga qarshi chiqib, departamentni qonunni buzishda aybladilar. Ularning ta’kidlashicha, vazirlik “FBI 302 jabrlanuvchi intervyu bayonotlari, 2007-yildagi Florida tergovi davrida tayyorlangan ayblov loyihasi va prokuratura memorandumi, shuningdek Epstein kompyuterlaridan olingan yuz minglab elektron xatlar va fayllar”ni yashirib qolgan.
Blanche Oq uy hujjatlarni tekshirish jarayoniga “hech qanday aloqasi yo‘qligini” va Epstein bilan bog‘liq qudratli erkaklarning ismlari yashirilmaganini aytdi. DOJ e’lon qilingan materiallar orasida “soxta yoki yolg‘on taqdim etilgan” ma’lumotlar bo‘lishi mumkinligini qayd etdi va qo‘shimcha bayonotida Prezident Trampga qarshi ayrim da’volarni “asossiz va yolg‘on” deb ta’rifladi. Departament turli huquqiy imtiyozlar asosida taxminan 200 ming sahifani, shuningdek bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik tasvirlari yoki jabrlanuvchilarni aniqlashga imkon beradigan materiallarni oshkor etmadi.
Ushbu fayllardan ma'lum bo'lishicha, Epstein o'zbekistonlik kishilar bilan ham yozishmalar olib borganligi aniqlangan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2026/02/02/epshteyn-fayllarida-tilga-olingan-ozbekiston-nimalar-malum |sarlavha=Epshteyn fayllarida tilga olingan O‘zbekiston. Nimalar ma’lum?}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://x.com/thatguy_is/status/2017883315127079060?s=20 |sarlavha=??}}</ref>
== Merosi va ommaviy e’tibor ==
[[Fayl:Epstein Final Mugshot.png|thumb|Epsteinning oxirgi surati]]
Epstein tamoman boy, ta’sirli shaxslar bilan aloqasi, zo'rlash va yosh qizlarni ekspluatatsiya qilishdagi suiste’mollari bilan tanildi. Netflix’da "Jeffrey Epstein: Filthy Rich" hujjatli seriali unga bag‘ishlangan. Unga qarshi da’volar va u bilan aloqador shaxslar haqida asosiy manbalar ham shulardan biridir.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
* Britannica: Jeffrey Epstein biography
* AP News – Epstein death documents
* Wikipedia: Death of Jeffrey Epstein
* FBI reaffirms suicide ruling
* FBI to release suicide footage
* Netflix docuseries – *Filthy Rich*
[[Turkum:Amerikalik moliyachilar]]
ote4ec52ahz2y89v2kqqqqgubp2jrri
5995487
5995486
2026-04-13T15:04:31Z
~2026-22744-54
258512
5995487
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi = Jeffrey Epstein
| asl ismi = Jeffrey Edward Epstein
| tasvir = Jeffrey_Epstein_mug_shot.jpg
| izoh = Jeffrey Epstein, 2006-yilda
| tavallud_sanasi = 1953-yil 20-yanvar
| tavallud_joyi = Brooklyn, Nyu-York, AQSh
| vafot_sanasi = 2019-yil 10-avgust
| vafot_joyi = Manhattan Metropolitan Qamoqxonasi, Nyu-York, AQSh
| fuqaroligi = AQSh
| kasbi = moliyachi, ijtimoiy faol
| imzosi = Epstein signature.png
}}
== Hayoti va karerasi ==
== Epstein [[Bruklin]]<nowiki/>da [[Yahudiylik|yahudiy]] oddiy ishchi oilasida tug‘ilgan. O‘rta maktabni bitirib, u bir muddat o‘qishni davom ettirmasdan Dalton maktabida o‘qituvchilik qilgan. Pushaymon bo‘lga'''Jeffrey Edward Epstein''' (1953‑yil 20‑yanvar – 2019‑yil 10‑avgust) — amerikalik moliyachi va elitist. U yirik moliyaviy tarmog‘i orqali minglab boy va ta’sirli shaxslar bilan yaqin aloqada bo‘lgan va voyaga yetmaganlarni jinsiy ekspluatatsiya qilish, savdosi va zo‘ravonlik jinoyatlari bilan mashhur bo‘lgan. U tarixidagi eng yirik jinsiy mojaro ishlaridan birining markazida turgan shaxs hisoblanadi. 2019-yilda [[Nyu-York]]<nowiki/>dagi tergov hibsxonasida shu vaqtgacha aniqlanmagan sharoitda joniga qasd qilgan.n ustozlaridan birining ta’siri bilan u moliyaviy sohani tanlagan va Bear Stearns investitsiya bankida ishlashga kirishgan. ==
Keyinchalik u o‘zining moliyaviy firmalarini ochib, minglab boy va mashhur shaxslar bilan munosabatda bo‘la boshladi.
== Jinoyat ayblovlari ==
Epstein 2005-yilda [[Florida]] shtatida Epstein voyaga yetmagan qizlarni jinsiy zo‘ravonlikka jalb qilganlikda ayblangan. 2008-yilda u federal sud bilan kelishuv asosida yengilroq ayblov bilan jazolangan va 13 oy qamoq jazosi olgan (uning katta qismini kunduzgi tartibda o‘tagan). Ushbu kelishuv keyinchalik AQSh prokuraturasidagi eng bahsli qarorlardan biri sifatida tanqid qilingan. 2019-yil iyul oyida Epstein Nyu-Yorkda yana hibsga olingan va voyaga yetmaganlar savdosi, ekspluatatsiyasi bo‘yicha og‘ir federal ayblovlar qo‘yilgan. U o‘nlab qurbonlarni o‘z ichiga olgan jinoyat tarmog‘ini boshqarganlikda gumon qilingan.
Unga qarshi da'volar orasida 14 yoshdan kichik qizlarni jinsiy ravishda ekspluatatsiya qilish va yosh qizlarni ekspluatatsiya qilish bo‘yicha keng ko‘lamli ayblov ham bor edi.
== Vafot etishi va bahs-munozaralar ==
10-avgust 2019-yilda Epstein Nyu-Yorkdagi Metropoliten Tuzatish Markazidagi kamerada o‘lik holda topilgan. Rasmiy xulosaga ko‘ra, u o‘z joniga qasd qilgan. Biroq kameralar ishlamasligi, nazoratchilar xatosi sabab o‘lim bo‘yicha turli fitna nazariyalari mavjud bo‘lib qolmoqda.
2025-yilda FBI raisi [[Kash Patel]] va vitse-direktori Dan Bongino Epstein o‘limini yana bir bor "o‘z joniga qasd" deb tasdiqladi va yaqinda surishtiruv materiallari, shu jumladan kameralar yozuvlari ham ommaga e’lon qilinishi xabar qilindi.
[[Fayl:Maxwell Epstein Clinton 1993 3.jpg|thumb|Epstein va Bill Klinton, 1993-yil]]
== Mashhur shaxslar bilan aloqalari ==
Epstein AQSh va xalqaro siyosat, biznes va shou-biznes vakillari bilan yaqin aloqada bo‘lgan. Masalan:
[[Bill Clinton|Bill Klinton]] — Epsteinning shaxsiy samolyotida parvoz qilgani parvoz jurnallarida qayd etilgan.
[[Donald Trump|Donald Tramp]] — 1990-yillarda Epstein bilan bir necha ijtimoiy tadbirlarda birga ko‘ringan.
Shahzoda Endryu — Buyuk Britaniya shahzodasi bo‘lib, jinsiy zo‘ravonlik ayblovi bo‘yicha suddan tashqari kelishuv orqali ish yopilgan.
Ghislaine Maxwell — Epsteinning asosiy hamkori, 2021-yilda odam savdosi bo‘yicha sudlangan.
[[Fayl:Little St James Island (9165947585).jpg|thumb|Epstein shaxsiy oroli Little St James]]
== Epstein oroli (Little Saint James) ==
1998-yilda Epstein AQSh [[Virginiya|Virjiniya]] orollaridagi Little Saint James orolini sotib olgan. Orol ommaviy axborot vositalarida "Epstein oroli" nomi bilan mashhur bo‘lgan. Tergovlarga ko‘ra, aynan ushbu orolda voyaga yetmagan qizlar jinsiy ekspluatatsiya qilingan.
== Epstein Files (Epstein hujjatlari) ==
2024-yil yanvar oyida AQSh sudlari tomonidan Epstein Files nomi bilan mashhur bo‘lgan hujjatlar qisman oshkor qilingan. Ushbu hujjatlar Epstein tergov materiallari, guvohliklar va sud bayonotlarini o‘z ichiga oladi.
Hujjatlarda tilga olingan mashhur shaxslar orasida [[Bill Clinton|Bill Klinton]], [[Donald Trump|Donald Tramp]], Shahzoda Endryu, Alan Dershowitz, [[Bill Gates|Bill Geyts]] bor edi. Biroq ushbu shaxslarning barchasiga nisbatan jinoyat aloqasi sud orqali tasdiqlanmagan.
2026-yil 30-yanvarda Adliya vazirligi Epstein bilan bog‘liq 3 milliondan ortiq sahifa hujjat, 180 mingta tasvir va 2 mingta videoni e’lon qildi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.justice.gov/opa/pr/department-justice-publishes-35-million-responsive-pages-compliance-epstein-files |sarlavha="Office of Public Affairs {{!}} Department of Justice Publishes 3.5 Million Responsive Pages in Compliance with the Epstein Files Transparency Act". U.S. Department of Justice.}}</ref> Bosh prokuror o‘rinbosari Todd Blanche bu e’lon departamentni “Epstein Files Transparency Act” talablariga muvofiq holatga keltirganini va bu so‘nggi yirik e’lon bo‘lishini aytdi. Federal prokurorlar dastlab oshkor etish qonuniga javoban 6 million sahifa bo‘lishi mumkinligini aniqlagan edi, biroq DOJ (Adliya vazirligi) faqat shuning yarmiga yaqinini chiqardi. Vakil Ro Khanna va boshqa demokrat qonunchilar bu muvofiqlik da’vosiga qarshi chiqib, departamentni qonunni buzishda aybladilar. Ularning ta’kidlashicha, vazirlik “FBI 302 jabrlanuvchi intervyu bayonotlari, 2007-yildagi Florida tergovi davrida tayyorlangan ayblov loyihasi va prokuratura memorandumi, shuningdek Epstein kompyuterlaridan olingan yuz minglab elektron xatlar va fayllar”ni yashirib qolgan.
Blanche Oq uy hujjatlarni tekshirish jarayoniga “hech qanday aloqasi yo‘qligini” va Epstein bilan bog‘liq qudratli erkaklarning ismlari yashirilmaganini aytdi. DOJ e’lon qilingan materiallar orasida “soxta yoki yolg‘on taqdim etilgan” ma’lumotlar bo‘lishi mumkinligini qayd etdi va qo‘shimcha bayonotida Prezident Trampga qarshi ayrim da’volarni “asossiz va yolg‘on” deb ta’rifladi. Departament turli huquqiy imtiyozlar asosida taxminan 200 ming sahifani, shuningdek bolalarga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik tasvirlari yoki jabrlanuvchilarni aniqlashga imkon beradigan materiallarni oshkor etmadi.
Ushbu fayllardan ma'lum bo'lishicha, Epstein o'zbekistonlik kishilar bilan ham yozishmalar olib borganligi aniqlangan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2026/02/02/epshteyn-fayllarida-tilga-olingan-ozbekiston-nimalar-malum |sarlavha=Epshteyn fayllarida tilga olingan O‘zbekiston. Nimalar ma’lum?}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://x.com/thatguy_is/status/2017883315127079060?s=20 |sarlavha=??}}</ref>
== Merosi va ommaviy e’tibor ==
[[Fayl:Epstein Final Mugshot.png|thumb|Epsteinning oxirgi surati]]
Epstein tamoman boy, ta’sirli shaxslar bilan aloqasi, zo'rlash va yosh qizlarni ekspluatatsiya qilishdagi suiste’mollari bilan tanildi. Netflix’da "Jeffrey Epstein: Filthy Rich" hujjatli seriali unga bag‘ishlangan. Unga qarshi da’volar va u bilan aloqador shaxslar haqida asosiy manbalar ham shulardan biridir.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
* Britannica: Jeffrey Epstein biography
* AP News – Epstein death documents
* Wikipedia: Death of Jeffrey Epstein
* FBI reaffirms suicide ruling
* FBI to release suicide footage
* Netflix docuseries – *Filthy Rich*
[[Turkum:Amerikalik moliyachilar]]
i0fsya0lt5tk5ydzadf6oskv4v8zky1
Sherzod Tashmatov
0
1252330
5995990
5941534
2026-04-14T11:20:31Z
Uzsport
71490
5995990
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi
| ismi = Sherzod Tashmatov
| asl ismi =
| tasvir = Sherzod Tashmatov former Vice President of NOC.jpg
| lavozimi = [[Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi|Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi vitse-prezidenti]]
| boshlanish davri = [[2020-yil]] 17-noyabr<ref>{{Cite web|url=https://kun.uz/uz/08186394|title=Sherzod Toshmatov MOQ vitse-prezidenti etib saylandi|website=Kun.uz|access-date=2025-07-13}}</ref>
| tugash davri =
| oʻtmishdoshi =
| vorisi =
| lavozimi_2 = [[WT Taekvondo Assotsiatsiyasi (Oʻzbekiston)|Oʻzbekiston WT Taekvondo Assotsiatsiyasi raisi]]
| boshlanish davri_2 = [[2019-yil]]
| tugash davri_2 =
| oʻtmishdoshi_2 =
| vorisi_2 =
| lavozimi_3 = [[Oʻzbekiston boks federatsiyasi|Oʻzbekiston boks federatsiyasi birinchi rais oʻrinbosari]]
| boshlanish davri_3 = [[2014-yil]]
| tugash davri_3 = [[2019-yil]]
| oʻtmishdoshi_3 =
| vorisi_3 =
| tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1979|6|5}}
| tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston]]
| universitet = [[G. V. Plekhanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universiteti (Toshkent filiali)]]<br />[[Jismoniy tarbiya va sport davlat universiteti]]
| mukofotlari = {{Mehnat shuhrati ordeni}}<br />{{Doʻstlik ordeni}}<br />{{Fidokorona xizmatlari uchun ordeni}}
}}
'''Sherzod Rixsibaevich Tashmatov''' (1979-yil 5-iyun, [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]]) – oʻzbekistonlik sport arbobi, [[O'zbekiston Milliy Olimpiya qo'mitasi|Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi]] vitse-prezidenti<ref>{{Veb manbasi |url=https://olympic.uz/oz/manager/view/231 |sarlavha=Milliy Olimpiya qo'mitasi raisi o'rinbosari}}</ref>, Oʻzbekiston taekvondo WT assotsiatsiyasi raisi<ref>{{Cite web |title=Jahon taekvondo federatsiyasi prezidenti Toshkentga tashrif buyurdi |url=https://www.uzdaily.uz/uz/president-of-the-world-taekwondo-federation-arrives-in-tashkent/ |access-date=2025-07-24 |website=UzDaily.uz }}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Biografiyasi ==
Sherzod Tashmatov 1979-yil 5-iyun kuni Toshkent shahrida tugʻilgan. U 2016-yilda Toshkentdagi G. V. Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot universiteti filialini, 2023-yilda esa Jismoniy tarbiya va sport davlat universitetini tamomlagan<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.18101/2304-4446-2018-1-82-94|title=Iqtisodiy aloqalar rivojida chegara hududlar roli|access-date=2025-07-31}}</ref>.
== Faoliyati ==
=== Sport federatsiyalaridagi faoliyati ===
* 2009–2014 – Oʻzbekiston Muay Tay assotsiatsiyasi raisi va IFMA (Xalqaro Muay Tay federatsiyasi) ijroiya qoʻmitasi aʼzosi<ref>{{Cite web|url=https://wmcmuaythai.org/tag/silk-road-cup/|title=Silk Road Cup |access-date=2025-07-31}}</ref>.
* 2013–2014 – Sharq jang sanʼatlarini rivojlantirish markazi rais oʻrinbosari<ref>{{Cite web|url=https://podrobno.uz/cat/sport/chempionat-mira-po-muatai/|title=Muay Thai bo‘yicha jahon chempionati|access-date=2025-07-31}}</ref>.
* 2014–2019 – [[Oʻzbekiston boks federatsiyasi|Oʻzbekiston boks federatsiyasi]] raisining birinchi oʻrinbosari<ref>{{Cite news|title=Toshmatov Osiyo boks konfederatsiyasi vitse-prezidenti etib tayinlandi|url=https://www.gazeta.uz/uz/2016/12/19/Tashmatov/|website=Gazeta.uz|access-date=2025-07-31}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
* 2016–2019 – [[:en:International_Boxing_Association|AIBA]] ijroiya qoʻmitasi aʼzosi va Osiyo boks konfederatsiyasi vitse-prezidenti<ref>{{Cite web|url=https://uztag.info/ru/news/vitse-prezidentom-aziatskoy-konfederatsii-boksa-stal-predstavitel-uzbekistana|title=O‘zbekiston vakili Osiyo boks konfederatsiyasi vitse-prezidenti bo‘ldi|access-date=2025-07-31}}</ref>.
* 2019 yildan hozirgacha – WT Taekvondo assotsiatsiyasi raisi<ref>{{Cite web|url=https://m.worldtaekwondo.org/wtnews/view.html?nid=130474|title=Taekvondo uchun barchaga – WT flеsh mob|access-date=2025-07-31}}{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
* Shuningdek, Oʻzbekiston MMA federatsiyasi rais oʻrinbosari sifatida ham faoliyat yuritgan<ref>{{Cite web|url=https://immaf.org/2021/10/13/immaf-president-concludes-successful-meetings-with-stakeholders-in-uzbekistan-before-moscow-visit/|title=IMMAF prezidenti Toshkentdagi uchrashuvlarni yakunladi|access-date=2025-07-31}}</ref>.
=== Milliy olimpiya qoʻmitasi ===
2020-yil 17-noyabrda Sherzod Tashmatov Oʻzbekiston Milliy olimpiya qoʻmitasi vitse-prezidenti etib tayinlandi<ref>{{Cite web|url=https://oca.asia/news/1373-cycling-ace-zabelinskaya-meets-with-top-officials-of-uzbekistan-noc-to-discuss-long-term-strategy.html|title=Zabelinskaya NОQ rahbariyati bilan strategik rejalarni muhokama qildi|access-date=2025-07-24}}</ref>.
== Mukofotlari ==
* [[Mehnat shuhrati ordeni|„Mehnat shuhrati ordeni“]]<ref>{{Cite web|url=https://rowingcanoe.uz/uz/-11111111111115/|title=Sherzod Toshmatov tug‘ilgan kuni bilan!|access-date=2025-07-24}}</ref>
* [[Doʻstlik ordeni|„Doʻstlik“ ordeni]] (2021)<ref>{{Cite web|url=https://president.uz/ru/lists/view/4540|title=Tokio-2020 Olimpiadasi g‘oliblari taqdirlandi|access-date=2025-07-31}}</ref>
* [[Fidokorona xizmatlari uchun ordeni|„Fidokorona xizmatlari uchun“ ordeni]] (2024)<ref>{{Cite web|url=https://president.uz/ru/lists/view/7482|title=Parij Olimpiadasi g‘oliblari va murabbiylari mukofotlandi|access-date=2025-07-31}}</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
cffsmp2jz4pz7m4251zcyu58de7d8ji
Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
0
1316378
5995416
5989186
2026-04-13T12:15:02Z
AnvarxonM
75105
/* Chet ellik futbolchilar */
5995416
wikitext
text/x-wiki
{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = <!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)<br/>[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]<br/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]-->
| relegated= <!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]-->
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches = <!-- 240-->
| total goals = <!-- 609-->
| league topscorer = <!-- [[Igor Sergeyev]]-->
| biggest home win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} <br /> {{small|(10-may 2025-yil)}} <br />-->
| biggest away win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}} <br />-->
| highest scoring =<!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}}-->
| longest wins =<!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)<br />[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)-->
| longest unbeaten =<!-- Nasaf-->
| longest winless =<!-- Shoʻrtan-->
| longest losses =<!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)-->
| highest attendance =<!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})<br /> {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}-->
| lowest attendance =<!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})<br /> {{small|(3-may 2025-yil)}}-->
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси</nowiki>), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi<ref>[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]</ref>. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi<ref>[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]</ref>.
[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan<ref>{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}</ref><ref>{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}</ref>.
[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi<ref>{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}</ref>.
Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan<ref>{{Cite web |title=Superliga. "Buxoro" – "Qo'qon-1912" 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}</ref>.
== Jamoalar ==
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! colspan="4" align="center"| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan="3" rowspan="8"|<center>
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Toshkent''' |position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531 |long=69.59999 |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670 |long=72.77836 |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198 |long=64.24468 |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236 |long=66.80039 |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337 |long=69.27914 |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824 |long=65.81386 |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963 |long=71.59382 |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057 |long=65.10812 |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404 |long=67.82897 |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
</center>
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
|
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
|
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
|
|}</center>
== Xodimlar va homiylar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class="wikitable sortable"
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 13-aprel
|12-oʻrin
|
|
|
|}
=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi<ref>{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}</ref>.
* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.
{| class="wikitable" style="text-align: left; font-size:100%"
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''
''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''
''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.
== Liga turnir jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
<!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang-->
|team_order=NAV, PAK, NEF, BUX, BUN, NAS, LOK, XOR, OKM, SUR, DIN, AND, QOQ, QIZ, SOG, MAS
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)-->
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL
<!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 12-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=5 |gf_AND=8 |ga_AND=9 <!-- Andijon -->
|win_BUN=4 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=7 |ga_BUN=3 <!-- Bunyodkor -->
|win_BUX=4 |draw_BUX=1 |loss_BUX=1 |gf_BUX=9 |ga_BUX=5 <!-- Buxoro -->
|win_DIN=2 |draw_DIN=1 |loss_DIN=4 |gf_DIN=9 |ga_DIN=12<!-- Dinamo -->
|win_LOK=3 |draw_LOK=2 |loss_LOK=2 |gf_LOK=9 |ga_LOK=8 <!-- Lokomotiv -->
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=6 |gf_MAS=1 |ga_MAS=12<!-- Mashʼal -->
|win_NAS=3 |draw_NAS=2 |loss_NAS=1 |gf_NAS=6 |ga_NAS=3 <!-- Nasaf -->
|win_NAV=5 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=10|ga_NAV=5 <!-- Navbahor -->
|win_NEF=5 |draw_NEF=0 |loss_NEF=1 |gf_NEF=16|ga_NEF=2 <!-- Neftchi -->
|win_OKM=2 |draw_OKM=2 |loss_OKM=3 |gf_OKM=7 |ga_OKM=9 <!-- OKMK -->
|win_PAK=5 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=12|ga_PAK=6 <!-- Paxtakor -->
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=4 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=10<!-- Qizilqum -->
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=3 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=6 |ga_QOQ=7 <!-- Qoʻqon 1912 -->
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=4 |gf_SOG=7 |ga_SOG=16<!-- Soʻgʻdiyona -->
|win_SUR=2 |draw_SUR=2 |loss_SUR=3 |gf_SUR=6 |ga_SUR=10<!-- Surxon -->
|win_XOR=2 |draw_XOR=2 |loss_XOR=2 |gf_XOR=6 |ga_XOR=6 <!-- Xorazm-->
<!--Status-->
<!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jadval sozlamalari va qoidalari-->
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.
<!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari-->
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]]
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}</onlyinclude>
== Turlar ==
=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
=== 4-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
=== 5-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23133092-b14b-4d89-aa77-ece8f8e95577-15adcfc5-b14a-4bc1-90ab-6cbae80a67f0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Azizbek Pirmuhammadov|Pirmuhammadov]] {{goal|44}}
* [[Ravshanbek Yagudin|Yagudin]] {{goal|75|o.g.}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Til Mavretič|Mavretič]] {{goal|72}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9fcd6a68-aab0-4697-9cd5-b98392ec9414-7adb7451-87ca-4c34-84fe-ec70f0e02865.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
* [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] {{goal|37}}
* [[Muhammadali Usmonov|Usmonov]] {{goal|42}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Vlatko Stojanovski|Stojanovski]] {{goal|61}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09eab58a-37f1-4f31-8a2d-4ab4f1a99a9e-3668a9fa-f40f-4340-a022-140960297ef5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e8deb6c7-b5f7-4b40-b4fd-4a2f5454a254-68a30466-d592-4774-b0bf-bb525c4f46fd.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Flamarion]] {{goal|21}}
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ae94c7d5-0403-4b45-b1a9-ae86959478d1-a20ee0fc-2a2a-4208-b533-de8d0dab36fa.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|18||51}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|41}}
* [[Ikrom Aliboyev|Aliboyev]] {{goal|51}}
|stadium = [[Yoshlar ishlari agentligi|Yoshlar]]
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4bb11db9-35a0-4186-be9f-cd748bad4898-df44242b-a66c-4337-9c71-2f4671fa1ebe.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
* [[Sunnatulla Abdullajonov|Abdullajonov]] {{goal|6}}
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|9|45+3}}
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|33}}
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
=== 6-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/727d579c-fa9f-41bb-ba0f-1129794b3e72-94b046a0-7563-4327-a5b0-b00f469f5ea7.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
* [[Yanis Lhéry|Lhéry]] {{goal|67}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c7beabb6-9e40-4d96-b2f2-3f25f1b5411b-df9ece85-b1be-49dd-aad3-bbc40e165f75.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|90+1}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Temurbek Toʻxtasinov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43a7973e-9660-46f2-a68f-7c3a10c6fd73-b36f7671-a100-46d0-bee4-b439b9b0bda3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Giorgi Jgerenaia|Jgerenaia]] {{goal|90+6}}
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8a5c31a7-609e-4499-a81f-92c46dfe055c-d6dcac14-133d-4359-a97f-f83373a03fb3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|88}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Bobur Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|55}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/79e97274-32c7-48ac-bac0-2f12dc1b072e-a6a0d3e2-0bab-440e-82fe-75005bfc3d9e.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Nodir Abdurazzoqov|Abdurazzoqov]] {{goal|3}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|90+6}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5cf41c3d-fe6b-4bd4-8c30-619f6528f507-0a4a0514-779c-4c68-ad58-f8a4b24a77a8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb702b00-082d-4204-afa9-c7f36ec04d79-3dcf47d9-7654-40fc-aef5-fd9203abc3ee.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/70543aa9-7d4c-45aa-96b3-d4b97dfe999c-5999b144-eb9d-4fc5-8092-3e51d6b3dce2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =Jasur muxtorov
|referee =
}}
== Natijalar ==
=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 12-aprel
| matches_style = FBR
|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| match_AND_BUN =
| match_AND_BUK =
| match_AND_DIN =
| match_AND_LOK =
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS =
| match_AND_NAV = 0-1
| match_AND_NEF =
| match_AND_OKM = 1-2
| match_AND_PAK =
| match_AND_KOK =
| match_AND_QIZ =
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR =
| match_AND_KHO =
| match_BUK_AND =
| match_BUK_BUN =
| match_BUK_DIN = 3-1
| match_BUK_LOK =
| match_BUK_MAS =
| match_BUK_NAS =
| match_BUK_NAV =
| match_BUK_NEF =
| match_BUK_OKM =
| match_BUK_PAK =
| match_BUK_KOK =
| match_BUK_QIZ = 2-0
| match_BUK_SOG =
| match_BUK_SUR =
| match_BUK_KHO = 1-1
| match_BUN_AND =
| match_BUN_BUK =
| match_BUN_DIN = 1-2
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS =
| match_BUN_NAS =
| match_BUN_NAV =
| match_BUN_NEF =
| match_BUN_OKM =
| match_BUN_PAK =
| match_BUN_KOK =
| match_BUN_QIZ =
| match_BUN_SOG =
| match_BUN_SUR =
| match_BUN_KHO =
| match_DIN_AND =
| match_DIN_BUN =
| match_DIN_BUK =
| match_DIN_LOK = 1-2
| match_DIN_MAS =
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF =
| match_DIN_OKM =
| match_DIN_PAK =
| match_DIN_KOK =
| match_DIN_QIZ =
| match_DIN_SOG = 2-1
| match_DIN_SUR =
| match_DIN_KHO =
| match_LOK_AND =
| match_LOK_BUN =
| match_LOK_BUK =
| match_LOK_DIN =
| match_LOK_MAS =
| match_LOK_NAS =
| match_LOK_NAV =
| match_LOK_NEF =
| match_LOK_OKM =
| match_LOK_PAK =
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ =
| match_LOK_SOG =
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 1-1
| match_MAS_AND =
| match_MAS_BUN = 0-1
| match_MAS_BUK =
| match_MAS_DIN =
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS =
| match_MAS_NAV =
| match_MAS_NEF =
| match_MAS_OKM =
| match_MAS_PAK =
| match_MAS_KOK =
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG =
| match_MAS_SUR =
| match_MAS_KHO =
| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN =
| match_NAS_BUK =
| match_NAS_DIN =
| match_NAS_LOK =
| match_NAS_MAS =
| match_NAS_NAV =
| match_NAS_NEF =
| match_NAS_OKM =
| match_NAS_PAK =
| match_NAS_KOK =
| match_NAS_QIZ =
| match_NAS_SOG =
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0
| match_NAV_AND =
| match_NAV_BUN =
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN =
| match_NAV_LOK =
| match_NAV_MAS =
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF =
| match_NAV_OKM =
| match_NAV_PAK =
| match_NAV_KOK =
| match_NAV_QIZ =
| match_NAV_SOG =
| match_NAV_SUR = 2-0
| match_NAV_KHO =
| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN =
| match_NEF_BUK =
| match_NEF_DIN =
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS =
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV =
| match_NEF_NEF =
| match_NEF_PAK = 0-1
| match_NEF_KOK =
| match_NEF_QIZ =
| match_NEF_SOG =
| match_NEF_SUR =
| match_NEF_KHO =
| match_OKM_AND =
| match_OKM_BUN =
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN =
| match_OKM_LOK =
| match_OKM_MAS =
| match_OKM_NAS =
| match_OKM_NAV =
| match_OKM_NEF =
| match_OKM_PAK =
| match_OKM_KOK =
| match_OKM_QIZ =
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 1-1
| match_OKM_KHO =
| match_PAK_AND =
| match_PAK_BUN =
| match_PAK_BUK =
| match_PAK_DIN =
| match_PAK_LOK =
| match_PAK_MAS =
| match_PAK_NAS =
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF =
| match_PAK_OKM = 3-1
| match_PAK_KOK =
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG =
| match_PAK_SUR =
| match_PAK_KHO =
| match_KOK_AND =
| match_KOK_BUN =
| match_KOK_BUK =
| match_KOK_DIN =
| match_KOK_LOK =
| match_KOK_MAS =
| match_KOK_NAS = 1-1
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF =
| match_KOK_OKM =
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ =
| match_KOK_SOG =
| match_KOK_SUR =
| match_KOK_KHO =
| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN =
| match_QIZ_BUK =
| match_QIZ_DIN =
| match_QIZ_LOK =
| match_QIZ_MAS =
| match_QIZ_NAS =
| match_QIZ_NAV =
| match_QIZ_NEF = 0-4
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK =
| match_QIZ_KOK =
| match_QIZ_SOG =
| match_QIZ_SUR =
| match_QIZ_KHO =
| match_SOG_AND =
| match_SOG_BUN =
| match_SOG_BUK =
| match_SOG_DIN =
| match_SOG_LOK =
| match_SOG_MAS =
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV =
| match_SOG_NEF =
| match_SOG_OKM =
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ =
| match_SOG_SUR =
| match_SOG_KHO =
| match_SUR_AND =
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 3-1
| match_SUR_DIN =
| match_SUR_LOK =
| match_SUR_MAS =
| match_SUR_NAS =
| match_SUR_NAV =
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM =
| match_SUR_PAK =
| match_SUR_KOK =
| match_SUR_QIZ =
| match_SUR_SOG =
| match_SUR_KHO =
| match_KHO_AND =
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK =
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK =
| match_KHO_MAS =
| match_KHO_NAS =
| match_KHO_NAV =
| match_KHO_NEF =
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK =
| match_KHO_KOK =
| match_KHO_QIZ =
| match_KHO_SOG =
| match_KHO_SUR =
}}
=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update = 2026-yil 12-aprel
|res_AND = W/L/L/W/L/L/L///////////////////////
|res_BUK = W/W/D/W/L/W////////////////////////
|res_BUN = W/L/D/W/W/W////////////////////////
|res_DIN = L/W/D/L/L/W/L///////////////////////
|res_LOK = W/W/D/L/L/D/W///////////////////////
|res_KOK = L/L/D/W/D/D////////////////////////
|res_MAS = L/L/L/L/L/L////////////////////////
|res_NAS = W/W/D/L/W/D////////////////////////
|res_NAV = W/L/W/L/W/W/W///////////////////////
|res_NEF = W/W/W/W/W/L////////////////////////
|res_AGM = L/L/D/W/L/D/W///////////////////////
|res_PAK = W/W/L/W/W/W////////////////////////
|res_QIZ = L/W/W/L/L/L////////////////////////
|res_SOG = L/L/D/L/D/L////////////////////////
|res_SUR = L/L/D/W/W/D/L///////////////////////
|res_KHO = L/W/D/L/W/D////////////////////////
|legendpos = b
|color_W = green1
|color_D = yellow1
|color_L = red1
|color_P = grey
|text_W = Gʻalaba
|text_D = Durang
|text_L = Magʻlubiyat
|text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}
=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 10-aprel
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang-->
|team1 =AND
|team2 =BUN
|team3 =BUK
|team4 =DIN
|team5 =LOK
|team6 =MAS
|team7 =NAS
|team8 =NAV
|team9 =NEF
|team10=OKM
|team11=PAK
|team12=KOK
|team13=QIZ
|team14=SOG
|team15=SUR
|team16=KHO
|pos_AND = 1 /6 /11/7 /10/11
|pos_BUN = 6 /8 /9 /6 /3 /4
|pos_BUK = 7 /5 /4 /2 /5 /3
|pos_DIN = 9 /7 /8 /13/13/10
|pos_LOK = 3 /2 /2 /4 /7 /7
|pos_MAS = 15/15/16/16/16/16
|pos_NAS = 8 /4 /3 /5 /4 /6
|pos_NAV = 5 /9 /5 /8 /6 /5
|pos_NEF = 2 /1 /1 /1 /1 /2
|pos_OKM = 10/13/12/10/14/14
|pos_PAK = 4 /3 /6 /3 /2 /1
|pos_KOK = 11/12/13/12/12/12
|pos_QIZ = 14/11/7 /9 /11/13
|pos_SOG = 16/16/15/15/15/15
|pos_SUR = 13/14/14/14/9 /9
|pos_KHO = 12/10/10/11/8 /8
<!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1 =
<!--Depending on cup winners-->
<!--|result=--> |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| color_1 = gold |text_1 = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2 = green1 |text_2 = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4 = green3 |text_3-4 = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12 = red3 |text_12 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_13 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_14 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_15 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| color_16 = red1 |text_14 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}
<!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
--->
== Mavsum statistikasi ==
* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').
=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[12-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 123
|ongoing=yes
|matches= 51
|updated= 2026-yil 12-aprel
|4 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
|3 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
|2 goals=
* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodir Abdurazzoqov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|1 goals=
* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Yoʻldoshev (futbolchi)|Ibrohim Yoʻldoshev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Ro‘ziyev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abduholiqov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vanja Ilić]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ikrom Aliboyev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Uros Kojic]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Aziz Xolmurodov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadqodir Hamroliyev]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sunnatulla Abdullajonov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Qobilov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
|1 own goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga
}}
=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 12-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align="left" |Neftchi
|4
|-
|2
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align="left" |Nasaf
|3
|-
|3
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align="left" |Buxoro
|3
|-
|4
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align="left" |Navbahor
|3
|-
|5
| align="left" |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align="left" |Lokomotiv
|2
|-
|6
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|7
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align="left" |Andijon
|2
|-
|8
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align="left" |Surxon
|2
|-
|9
| align="left" |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|10
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|-
|11
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align="left" |Qoʻqon 1912
|1
|-
|12
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align="left" |Qizilqum
|1
|-
|13
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align="left" |OKMK
|1
|-
|14
| align="left" |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align="left" |Xorazm
|1
|-
|15
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Quvvatov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|}
=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 10-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope="row" |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |3-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |4-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |5-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |6-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)/8) round 0)}}}}
|-
|-style="background:#f4faff;"
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)) round 0)}}}}
| 48
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)/48) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}
==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align="center" |1
! align="center" |2
! align="center" |3
! align="center" |4
! align="center" |5
! align="center" |6
! align="center" |7
! align="center" |8
! align="center" |9
! align="center" |10
! align="center" |11
! align="center" |12
! align="center" |13
! align="center" |14
! align="center" |15
! align="center" |Jami
! align="center" |Oʻrtacha
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}}
|14180
|4104
|18726
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]}}
|1819
|1327
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}}
|4235
|3985
|5649
|7132
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]}}
|9720
|7105
|4014
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]}}
|476
|1154
|489
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
|1790
|275
|1130
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]}}
|653
|1137
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]}}
|7255
|14801
|16825
|18756
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
|1230
|1024
|1002
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]}}
|3455
|2100
|1871
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]}}
|7350
|5651
|2850
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qoʻqon 1912]]}}
|2100
|7363
|4651
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]}}
|712
|1415
|112
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]}}
|2714
|3244
|3221
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]}}
|6220
|9678
|7650
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]}}
|323
|325
|1008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)/3) round 0)}}}}
|}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}
{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
48ozx9qa1k0at2f945a9lvb6jwkq31g
5995508
5995416
2026-04-13T16:06:28Z
AnvarxonM
75105
/* Liga turnir jadvali */
5995508
wikitext
text/x-wiki
{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = <!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)<br/>[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]<br/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]-->
| relegated= <!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]-->
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches = <!-- 240-->
| total goals = <!-- 609-->
| league topscorer = <!-- [[Igor Sergeyev]]-->
| biggest home win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} <br /> {{small|(10-may 2025-yil)}} <br />-->
| biggest away win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}} <br />-->
| highest scoring =<!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}}-->
| longest wins =<!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)<br />[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)-->
| longest unbeaten =<!-- Nasaf-->
| longest winless =<!-- Shoʻrtan-->
| longest losses =<!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)-->
| highest attendance =<!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})<br /> {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}-->
| lowest attendance =<!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})<br /> {{small|(3-may 2025-yil)}}-->
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси</nowiki>), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi<ref>[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]</ref>. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi<ref>[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]</ref>.
[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan<ref>{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}</ref><ref>{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}</ref>.
[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi<ref>{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}</ref>.
Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan<ref>{{Cite web |title=Superliga. "Buxoro" – "Qo'qon-1912" 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}</ref>.
== Jamoalar ==
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! colspan="4" align="center"| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan="3" rowspan="8"|<center>
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Toshkent''' |position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531 |long=69.59999 |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670 |long=72.77836 |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198 |long=64.24468 |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236 |long=66.80039 |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337 |long=69.27914 |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824 |long=65.81386 |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963 |long=71.59382 |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057 |long=65.10812 |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404 |long=67.82897 |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
</center>
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
|
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
|
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
|
|}</center>
== Xodimlar va homiylar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class="wikitable sortable"
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 13-aprel
|12-oʻrin
|
|
|
|}
=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi<ref>{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}</ref>.
* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.
{| class="wikitable" style="text-align: left; font-size:100%"
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''
''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''
''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.
== Liga turnir jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
<!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang-->
|team_order=PAK, NEF, NAV, BUX, BUN, NAS, LOK, XOR, OKM, SUR, DIN, AND, QOQ, QIZ, SOG, MAS
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)-->
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL
<!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=5 |gf_AND=8 |ga_AND=9 <!-- Andijon -->
|win_BUN=4 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=7 |ga_BUN=3 <!-- Bunyodkor -->
|win_BUX=4 |draw_BUX=2 |loss_BUX=1 |gf_BUX=10|ga_BUX=6 <!-- Buxoro -->
|win_DIN=2 |draw_DIN=1 |loss_DIN=4 |gf_DIN=9 |ga_DIN=12<!-- Dinamo -->
|win_LOK=3 |draw_LOK=2 |loss_LOK=2 |gf_LOK=9 |ga_LOK=8 <!-- Lokomotiv -->
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=7 |gf_MAS=2 |ga_MAS=14<!-- Mashʼal -->
|win_NAS=3 |draw_NAS=3 |loss_NAS=1 |gf_NAS=7 |ga_NAS=4 <!-- Nasaf -->
|win_NAV=5 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=10|ga_NAV=5 <!-- Navbahor -->
|win_NEF=5 |draw_NEF=0 |loss_NEF=1 |gf_NEF=16|ga_NEF=2 <!-- Neftchi -->
|win_OKM=2 |draw_OKM=2 |loss_OKM=3 |gf_OKM=7 |ga_OKM=9 <!-- OKMK -->
|win_PAK=6 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=14|ga_PAK=7 <!-- Paxtakor -->
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=4 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=10<!-- Qizilqum -->
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=3 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=6 |ga_QOQ=7 <!-- Qoʻqon 1912 -->
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=4 |gf_SOG=7 |ga_SOG=16<!-- Soʻgʻdiyona -->
|win_SUR=2 |draw_SUR=2 |loss_SUR=3 |gf_SUR=6 |ga_SUR=10<!-- Surxon -->
|win_XOR=2 |draw_XOR=2 |loss_XOR=2 |gf_XOR=6 |ga_XOR=6 <!-- Xorazm-->
<!--Status-->
<!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jadval sozlamalari va qoidalari-->
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.
<!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari-->
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]]
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}</onlyinclude>
== Turlar ==
=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
=== 4-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
=== 5-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23133092-b14b-4d89-aa77-ece8f8e95577-15adcfc5-b14a-4bc1-90ab-6cbae80a67f0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Azizbek Pirmuhammadov|Pirmuhammadov]] {{goal|44}}
* [[Ravshanbek Yagudin|Yagudin]] {{goal|75|o.g.}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Til Mavretič|Mavretič]] {{goal|72}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9fcd6a68-aab0-4697-9cd5-b98392ec9414-7adb7451-87ca-4c34-84fe-ec70f0e02865.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
* [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] {{goal|37}}
* [[Muhammadali Usmonov|Usmonov]] {{goal|42}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Vlatko Stojanovski|Stojanovski]] {{goal|61}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09eab58a-37f1-4f31-8a2d-4ab4f1a99a9e-3668a9fa-f40f-4340-a022-140960297ef5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e8deb6c7-b5f7-4b40-b4fd-4a2f5454a254-68a30466-d592-4774-b0bf-bb525c4f46fd.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Flamarion]] {{goal|21}}
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ae94c7d5-0403-4b45-b1a9-ae86959478d1-a20ee0fc-2a2a-4208-b533-de8d0dab36fa.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|18||51}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|41}}
* [[Ikrom Aliboyev|Aliboyev]] {{goal|51}}
|stadium = [[Yoshlar ishlari agentligi|Yoshlar]]
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4bb11db9-35a0-4186-be9f-cd748bad4898-df44242b-a66c-4337-9c71-2f4671fa1ebe.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
* [[Sunnatulla Abdullajonov|Abdullajonov]] {{goal|6}}
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|9|45+3}}
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|33}}
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
=== 6-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/727d579c-fa9f-41bb-ba0f-1129794b3e72-94b046a0-7563-4327-a5b0-b00f469f5ea7.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
* [[Yanis Lhéry|Lhéry]] {{goal|67}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c7beabb6-9e40-4d96-b2f2-3f25f1b5411b-df9ece85-b1be-49dd-aad3-bbc40e165f75.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|90+1}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Temurbek Toʻxtasinov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43a7973e-9660-46f2-a68f-7c3a10c6fd73-b36f7671-a100-46d0-bee4-b439b9b0bda3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Giorgi Jgerenaia|Jgerenaia]] {{goal|90+6}}
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8a5c31a7-609e-4499-a81f-92c46dfe055c-d6dcac14-133d-4359-a97f-f83373a03fb3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|88}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Bobur Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|55}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/79e97274-32c7-48ac-bac0-2f12dc1b072e-a6a0d3e2-0bab-440e-82fe-75005bfc3d9e.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Nodir Abdurazzoqov|Abdurazzoqov]] {{goal|3}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|90+6}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5cf41c3d-fe6b-4bd4-8c30-619f6528f507-0a4a0514-779c-4c68-ad58-f8a4b24a77a8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb702b00-082d-4204-afa9-c7f36ec04d79-3dcf47d9-7654-40fc-aef5-fd9203abc3ee.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/70543aa9-7d4c-45aa-96b3-d4b97dfe999c-5999b144-eb9d-4fc5-8092-3e51d6b3dce2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =Jasur muxtorov
|referee =
}}
== Natijalar ==
=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 12-aprel
| matches_style = FBR
|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| match_AND_BUN =
| match_AND_BUK =
| match_AND_DIN =
| match_AND_LOK =
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS =
| match_AND_NAV = 0-1
| match_AND_NEF =
| match_AND_OKM = 1-2
| match_AND_PAK =
| match_AND_KOK =
| match_AND_QIZ =
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR =
| match_AND_KHO =
| match_BUK_AND =
| match_BUK_BUN =
| match_BUK_DIN = 3-1
| match_BUK_LOK =
| match_BUK_MAS =
| match_BUK_NAS =
| match_BUK_NAV =
| match_BUK_NEF =
| match_BUK_OKM =
| match_BUK_PAK =
| match_BUK_KOK =
| match_BUK_QIZ = 2-0
| match_BUK_SOG =
| match_BUK_SUR =
| match_BUK_KHO = 1-1
| match_BUN_AND =
| match_BUN_BUK =
| match_BUN_DIN = 1-2
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS =
| match_BUN_NAS =
| match_BUN_NAV =
| match_BUN_NEF =
| match_BUN_OKM =
| match_BUN_PAK =
| match_BUN_KOK =
| match_BUN_QIZ =
| match_BUN_SOG =
| match_BUN_SUR =
| match_BUN_KHO =
| match_DIN_AND =
| match_DIN_BUN =
| match_DIN_BUK =
| match_DIN_LOK = 1-2
| match_DIN_MAS =
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF =
| match_DIN_OKM =
| match_DIN_PAK =
| match_DIN_KOK =
| match_DIN_QIZ =
| match_DIN_SOG = 2-1
| match_DIN_SUR =
| match_DIN_KHO =
| match_LOK_AND =
| match_LOK_BUN =
| match_LOK_BUK =
| match_LOK_DIN =
| match_LOK_MAS =
| match_LOK_NAS =
| match_LOK_NAV =
| match_LOK_NEF =
| match_LOK_OKM =
| match_LOK_PAK =
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ =
| match_LOK_SOG =
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 1-1
| match_MAS_AND =
| match_MAS_BUN = 0-1
| match_MAS_BUK =
| match_MAS_DIN =
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS =
| match_MAS_NAV =
| match_MAS_NEF =
| match_MAS_OKM =
| match_MAS_PAK =
| match_MAS_KOK =
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG =
| match_MAS_SUR =
| match_MAS_KHO =
| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN =
| match_NAS_BUK =
| match_NAS_DIN =
| match_NAS_LOK =
| match_NAS_MAS =
| match_NAS_NAV =
| match_NAS_NEF =
| match_NAS_OKM =
| match_NAS_PAK =
| match_NAS_KOK =
| match_NAS_QIZ =
| match_NAS_SOG =
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0
| match_NAV_AND =
| match_NAV_BUN =
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN =
| match_NAV_LOK =
| match_NAV_MAS =
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF =
| match_NAV_OKM =
| match_NAV_PAK =
| match_NAV_KOK =
| match_NAV_QIZ =
| match_NAV_SOG =
| match_NAV_SUR = 2-0
| match_NAV_KHO =
| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN =
| match_NEF_BUK =
| match_NEF_DIN =
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS =
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV =
| match_NEF_NEF =
| match_NEF_PAK = 0-1
| match_NEF_KOK =
| match_NEF_QIZ =
| match_NEF_SOG =
| match_NEF_SUR =
| match_NEF_KHO =
| match_OKM_AND =
| match_OKM_BUN =
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN =
| match_OKM_LOK =
| match_OKM_MAS =
| match_OKM_NAS =
| match_OKM_NAV =
| match_OKM_NEF =
| match_OKM_PAK =
| match_OKM_KOK =
| match_OKM_QIZ =
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 1-1
| match_OKM_KHO =
| match_PAK_AND =
| match_PAK_BUN =
| match_PAK_BUK =
| match_PAK_DIN =
| match_PAK_LOK =
| match_PAK_MAS =
| match_PAK_NAS =
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF =
| match_PAK_OKM = 3-1
| match_PAK_KOK =
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG =
| match_PAK_SUR =
| match_PAK_KHO =
| match_KOK_AND =
| match_KOK_BUN =
| match_KOK_BUK =
| match_KOK_DIN =
| match_KOK_LOK =
| match_KOK_MAS =
| match_KOK_NAS = 1-1
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF =
| match_KOK_OKM =
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ =
| match_KOK_SOG =
| match_KOK_SUR =
| match_KOK_KHO =
| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN =
| match_QIZ_BUK =
| match_QIZ_DIN =
| match_QIZ_LOK =
| match_QIZ_MAS =
| match_QIZ_NAS =
| match_QIZ_NAV =
| match_QIZ_NEF = 0-4
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK =
| match_QIZ_KOK =
| match_QIZ_SOG =
| match_QIZ_SUR =
| match_QIZ_KHO =
| match_SOG_AND =
| match_SOG_BUN =
| match_SOG_BUK =
| match_SOG_DIN =
| match_SOG_LOK =
| match_SOG_MAS =
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV =
| match_SOG_NEF =
| match_SOG_OKM =
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ =
| match_SOG_SUR =
| match_SOG_KHO =
| match_SUR_AND =
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 3-1
| match_SUR_DIN =
| match_SUR_LOK =
| match_SUR_MAS =
| match_SUR_NAS =
| match_SUR_NAV =
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM =
| match_SUR_PAK =
| match_SUR_KOK =
| match_SUR_QIZ =
| match_SUR_SOG =
| match_SUR_KHO =
| match_KHO_AND =
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK =
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK =
| match_KHO_MAS =
| match_KHO_NAS =
| match_KHO_NAV =
| match_KHO_NEF =
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK =
| match_KHO_KOK =
| match_KHO_QIZ =
| match_KHO_SOG =
| match_KHO_SUR =
}}
=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update = 2026-yil 12-aprel
|res_AND = W/L/L/W/L/L/L///////////////////////
|res_BUK = W/W/D/W/L/W////////////////////////
|res_BUN = W/L/D/W/W/W////////////////////////
|res_DIN = L/W/D/L/L/W/L///////////////////////
|res_LOK = W/W/D/L/L/D/W///////////////////////
|res_KOK = L/L/D/W/D/D////////////////////////
|res_MAS = L/L/L/L/L/L////////////////////////
|res_NAS = W/W/D/L/W/D////////////////////////
|res_NAV = W/L/W/L/W/W/W///////////////////////
|res_NEF = W/W/W/W/W/L////////////////////////
|res_AGM = L/L/D/W/L/D/W///////////////////////
|res_PAK = W/W/L/W/W/W////////////////////////
|res_QIZ = L/W/W/L/L/L////////////////////////
|res_SOG = L/L/D/L/D/L////////////////////////
|res_SUR = L/L/D/W/W/D/L///////////////////////
|res_KHO = L/W/D/L/W/D////////////////////////
|legendpos = b
|color_W = green1
|color_D = yellow1
|color_L = red1
|color_P = grey
|text_W = Gʻalaba
|text_D = Durang
|text_L = Magʻlubiyat
|text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}
=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 10-aprel
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang-->
|team1 =AND
|team2 =BUN
|team3 =BUK
|team4 =DIN
|team5 =LOK
|team6 =MAS
|team7 =NAS
|team8 =NAV
|team9 =NEF
|team10=OKM
|team11=PAK
|team12=KOK
|team13=QIZ
|team14=SOG
|team15=SUR
|team16=KHO
|pos_AND = 1 /6 /11/7 /10/11
|pos_BUN = 6 /8 /9 /6 /3 /4
|pos_BUK = 7 /5 /4 /2 /5 /3
|pos_DIN = 9 /7 /8 /13/13/10
|pos_LOK = 3 /2 /2 /4 /7 /7
|pos_MAS = 15/15/16/16/16/16
|pos_NAS = 8 /4 /3 /5 /4 /6
|pos_NAV = 5 /9 /5 /8 /6 /5
|pos_NEF = 2 /1 /1 /1 /1 /2
|pos_OKM = 10/13/12/10/14/14
|pos_PAK = 4 /3 /6 /3 /2 /1
|pos_KOK = 11/12/13/12/12/12
|pos_QIZ = 14/11/7 /9 /11/13
|pos_SOG = 16/16/15/15/15/15
|pos_SUR = 13/14/14/14/9 /9
|pos_KHO = 12/10/10/11/8 /8
<!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1 =
<!--Depending on cup winners-->
<!--|result=--> |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| color_1 = gold |text_1 = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2 = green1 |text_2 = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4 = green3 |text_3-4 = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12 = red3 |text_12 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_13 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_14 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_15 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| color_16 = red1 |text_14 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}
<!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
--->
== Mavsum statistikasi ==
* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').
=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[12-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 123
|ongoing=yes
|matches= 51
|updated= 2026-yil 12-aprel
|4 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
|3 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
|2 goals=
* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodir Abdurazzoqov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|1 goals=
* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Yoʻldoshev (futbolchi)|Ibrohim Yoʻldoshev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Ro‘ziyev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abduholiqov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vanja Ilić]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ikrom Aliboyev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Uros Kojic]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Aziz Xolmurodov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadqodir Hamroliyev]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sunnatulla Abdullajonov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Qobilov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
|1 own goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga
}}
=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 12-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align="left" |Neftchi
|4
|-
|2
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align="left" |Nasaf
|3
|-
|3
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align="left" |Buxoro
|3
|-
|4
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align="left" |Navbahor
|3
|-
|5
| align="left" |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align="left" |Lokomotiv
|2
|-
|6
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|7
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align="left" |Andijon
|2
|-
|8
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align="left" |Surxon
|2
|-
|9
| align="left" |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|10
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|-
|11
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align="left" |Qoʻqon 1912
|1
|-
|12
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align="left" |Qizilqum
|1
|-
|13
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align="left" |OKMK
|1
|-
|14
| align="left" |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align="left" |Xorazm
|1
|-
|15
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Quvvatov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|}
=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 10-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope="row" |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |3-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |4-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |5-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |6-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)/8) round 0)}}}}
|-
|-style="background:#f4faff;"
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)) round 0)}}}}
| 48
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)/48) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}
==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align="center" |1
! align="center" |2
! align="center" |3
! align="center" |4
! align="center" |5
! align="center" |6
! align="center" |7
! align="center" |8
! align="center" |9
! align="center" |10
! align="center" |11
! align="center" |12
! align="center" |13
! align="center" |14
! align="center" |15
! align="center" |Jami
! align="center" |Oʻrtacha
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}}
|14180
|4104
|18726
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]}}
|1819
|1327
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}}
|4235
|3985
|5649
|7132
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]}}
|9720
|7105
|4014
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]}}
|476
|1154
|489
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
|1790
|275
|1130
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]}}
|653
|1137
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]}}
|7255
|14801
|16825
|18756
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
|1230
|1024
|1002
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]}}
|3455
|2100
|1871
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]}}
|7350
|5651
|2850
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qoʻqon 1912]]}}
|2100
|7363
|4651
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]}}
|712
|1415
|112
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]}}
|2714
|3244
|3221
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]}}
|6220
|9678
|7650
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]}}
|323
|325
|1008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)/3) round 0)}}}}
|}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}
{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
qe4ydwwixrqw5so2v2yo4th9qhoft1t
5995511
5995508
2026-04-13T16:08:02Z
AnvarxonM
75105
/* Natijalar */
5995511
wikitext
text/x-wiki
{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = <!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)<br/>[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]<br/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]-->
| relegated= <!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]-->
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches = <!-- 240-->
| total goals = <!-- 609-->
| league topscorer = <!-- [[Igor Sergeyev]]-->
| biggest home win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} <br /> {{small|(10-may 2025-yil)}} <br />-->
| biggest away win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}} <br />-->
| highest scoring =<!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}}-->
| longest wins =<!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)<br />[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)-->
| longest unbeaten =<!-- Nasaf-->
| longest winless =<!-- Shoʻrtan-->
| longest losses =<!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)-->
| highest attendance =<!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})<br /> {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}-->
| lowest attendance =<!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})<br /> {{small|(3-may 2025-yil)}}-->
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси</nowiki>), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi<ref>[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]</ref>. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi<ref>[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]</ref>.
[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan<ref>{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}</ref><ref>{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}</ref>.
[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi<ref>{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}</ref>.
Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan<ref>{{Cite web |title=Superliga. "Buxoro" – "Qo'qon-1912" 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}</ref>.
== Jamoalar ==
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! colspan="4" align="center"| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan="3" rowspan="8"|<center>
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Toshkent''' |position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531 |long=69.59999 |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670 |long=72.77836 |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198 |long=64.24468 |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236 |long=66.80039 |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337 |long=69.27914 |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824 |long=65.81386 |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963 |long=71.59382 |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057 |long=65.10812 |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404 |long=67.82897 |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
</center>
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
|
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
|
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
|
|}</center>
== Xodimlar va homiylar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class="wikitable sortable"
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 13-aprel
|12-oʻrin
|
|
|
|}
=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi<ref>{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}</ref>.
* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.
{| class="wikitable" style="text-align: left; font-size:100%"
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''
''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''
''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.
== Liga turnir jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
<!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang-->
|team_order=PAK, NEF, NAV, BUX, BUN, NAS, LOK, XOR, OKM, SUR, DIN, AND, QOQ, QIZ, SOG, MAS
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)-->
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL
<!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=5 |gf_AND=8 |ga_AND=9 <!-- Andijon -->
|win_BUN=4 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=7 |ga_BUN=3 <!-- Bunyodkor -->
|win_BUX=4 |draw_BUX=2 |loss_BUX=1 |gf_BUX=10|ga_BUX=6 <!-- Buxoro -->
|win_DIN=2 |draw_DIN=1 |loss_DIN=4 |gf_DIN=9 |ga_DIN=12<!-- Dinamo -->
|win_LOK=3 |draw_LOK=2 |loss_LOK=2 |gf_LOK=9 |ga_LOK=8 <!-- Lokomotiv -->
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=7 |gf_MAS=2 |ga_MAS=14<!-- Mashʼal -->
|win_NAS=3 |draw_NAS=3 |loss_NAS=1 |gf_NAS=7 |ga_NAS=4 <!-- Nasaf -->
|win_NAV=5 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=10|ga_NAV=5 <!-- Navbahor -->
|win_NEF=5 |draw_NEF=0 |loss_NEF=1 |gf_NEF=16|ga_NEF=2 <!-- Neftchi -->
|win_OKM=2 |draw_OKM=2 |loss_OKM=3 |gf_OKM=7 |ga_OKM=9 <!-- OKMK -->
|win_PAK=6 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=14|ga_PAK=7 <!-- Paxtakor -->
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=4 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=10<!-- Qizilqum -->
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=3 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=6 |ga_QOQ=7 <!-- Qoʻqon 1912 -->
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=4 |gf_SOG=7 |ga_SOG=16<!-- Soʻgʻdiyona -->
|win_SUR=2 |draw_SUR=2 |loss_SUR=3 |gf_SUR=6 |ga_SUR=10<!-- Surxon -->
|win_XOR=2 |draw_XOR=2 |loss_XOR=2 |gf_XOR=6 |ga_XOR=6 <!-- Xorazm-->
<!--Status-->
<!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jadval sozlamalari va qoidalari-->
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.
<!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari-->
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]]
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}</onlyinclude>
== Turlar ==
=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
=== 4-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
=== 5-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23133092-b14b-4d89-aa77-ece8f8e95577-15adcfc5-b14a-4bc1-90ab-6cbae80a67f0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Azizbek Pirmuhammadov|Pirmuhammadov]] {{goal|44}}
* [[Ravshanbek Yagudin|Yagudin]] {{goal|75|o.g.}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Til Mavretič|Mavretič]] {{goal|72}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9fcd6a68-aab0-4697-9cd5-b98392ec9414-7adb7451-87ca-4c34-84fe-ec70f0e02865.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
* [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] {{goal|37}}
* [[Muhammadali Usmonov|Usmonov]] {{goal|42}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Vlatko Stojanovski|Stojanovski]] {{goal|61}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09eab58a-37f1-4f31-8a2d-4ab4f1a99a9e-3668a9fa-f40f-4340-a022-140960297ef5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e8deb6c7-b5f7-4b40-b4fd-4a2f5454a254-68a30466-d592-4774-b0bf-bb525c4f46fd.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Flamarion]] {{goal|21}}
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ae94c7d5-0403-4b45-b1a9-ae86959478d1-a20ee0fc-2a2a-4208-b533-de8d0dab36fa.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|18||51}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|41}}
* [[Ikrom Aliboyev|Aliboyev]] {{goal|51}}
|stadium = [[Yoshlar ishlari agentligi|Yoshlar]]
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4bb11db9-35a0-4186-be9f-cd748bad4898-df44242b-a66c-4337-9c71-2f4671fa1ebe.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
* [[Sunnatulla Abdullajonov|Abdullajonov]] {{goal|6}}
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|9|45+3}}
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|33}}
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
=== 6-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/727d579c-fa9f-41bb-ba0f-1129794b3e72-94b046a0-7563-4327-a5b0-b00f469f5ea7.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
* [[Yanis Lhéry|Lhéry]] {{goal|67}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c7beabb6-9e40-4d96-b2f2-3f25f1b5411b-df9ece85-b1be-49dd-aad3-bbc40e165f75.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|90+1}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Temurbek Toʻxtasinov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43a7973e-9660-46f2-a68f-7c3a10c6fd73-b36f7671-a100-46d0-bee4-b439b9b0bda3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Giorgi Jgerenaia|Jgerenaia]] {{goal|90+6}}
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8a5c31a7-609e-4499-a81f-92c46dfe055c-d6dcac14-133d-4359-a97f-f83373a03fb3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|88}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Bobur Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|55}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/79e97274-32c7-48ac-bac0-2f12dc1b072e-a6a0d3e2-0bab-440e-82fe-75005bfc3d9e.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Nodir Abdurazzoqov|Abdurazzoqov]] {{goal|3}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|90+6}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5cf41c3d-fe6b-4bd4-8c30-619f6528f507-0a4a0514-779c-4c68-ad58-f8a4b24a77a8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb702b00-082d-4204-afa9-c7f36ec04d79-3dcf47d9-7654-40fc-aef5-fd9203abc3ee.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/70543aa9-7d4c-45aa-96b3-d4b97dfe999c-5999b144-eb9d-4fc5-8092-3e51d6b3dce2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =Jasur muxtorov
|referee =
}}
== Natijalar ==
=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 13-aprel
| matches_style = FBR
|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| match_AND_BUN =
| match_AND_BUK =
| match_AND_DIN =
| match_AND_LOK =
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS =
| match_AND_NAV = 0-1
| match_AND_NEF =
| match_AND_OKM = 1-2
| match_AND_PAK =
| match_AND_KOK =
| match_AND_QIZ =
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR =
| match_AND_KHO =
| match_BUK_AND =
| match_BUK_BUN =
| match_BUK_DIN = 3-1
| match_BUK_LOK =
| match_BUK_MAS =
| match_BUK_NAS =
| match_BUK_NAV =
| match_BUK_NEF =
| match_BUK_OKM =
| match_BUK_PAK =
| match_BUK_KOK =
| match_BUK_QIZ = 2-0
| match_BUK_SOG =
| match_BUK_SUR =
| match_BUK_KHO = 1-1
| match_BUN_AND =
| match_BUN_BUK =
| match_BUN_DIN = 1-2
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS =
| match_BUN_NAS =
| match_BUN_NAV =
| match_BUN_NEF =
| match_BUN_OKM =
| match_BUN_PAK =
| match_BUN_KOK =
| match_BUN_QIZ =
| match_BUN_SOG =
| match_BUN_SUR =
| match_BUN_KHO =
| match_DIN_AND =
| match_DIN_BUN =
| match_DIN_BUK =
| match_DIN_LOK = 1-2
| match_DIN_MAS =
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF =
| match_DIN_OKM =
| match_DIN_PAK =
| match_DIN_KOK =
| match_DIN_QIZ =
| match_DIN_SOG = 2-1
| match_DIN_SUR =
| match_DIN_KHO =
| match_LOK_AND =
| match_LOK_BUN =
| match_LOK_BUK =
| match_LOK_DIN =
| match_LOK_MAS =
| match_LOK_NAS =
| match_LOK_NAV =
| match_LOK_NEF =
| match_LOK_OKM =
| match_LOK_PAK =
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ =
| match_LOK_SOG =
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 1-1
| match_MAS_AND =
| match_MAS_BUN = 0-1
| match_MAS_BUK =
| match_MAS_DIN =
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS =
| match_MAS_NAV =
| match_MAS_NEF =
| match_MAS_OKM =
| match_MAS_PAK =
| match_MAS_KOK =
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG =
| match_MAS_SUR =
| match_MAS_KHO =
| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN =
| match_NAS_BUK = 1-1
| match_NAS_DIN =
| match_NAS_LOK =
| match_NAS_MAS =
| match_NAS_NAV =
| match_NAS_NEF =
| match_NAS_OKM =
| match_NAS_PAK =
| match_NAS_KOK =
| match_NAS_QIZ =
| match_NAS_SOG =
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0
| match_NAV_AND =
| match_NAV_BUN =
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN =
| match_NAV_LOK =
| match_NAV_MAS =
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF =
| match_NAV_OKM =
| match_NAV_PAK =
| match_NAV_KOK =
| match_NAV_QIZ =
| match_NAV_SOG =
| match_NAV_SUR = 2-0
| match_NAV_KHO =
| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN =
| match_NEF_BUK =
| match_NEF_DIN =
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS =
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV =
| match_NEF_NEF =
| match_NEF_PAK = 0-1
| match_NEF_KOK =
| match_NEF_QIZ =
| match_NEF_SOG =
| match_NEF_SUR =
| match_NEF_KHO =
| match_OKM_AND =
| match_OKM_BUN =
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN =
| match_OKM_LOK =
| match_OKM_MAS =
| match_OKM_NAS =
| match_OKM_NAV =
| match_OKM_NEF =
| match_OKM_PAK =
| match_OKM_KOK =
| match_OKM_QIZ =
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 1-1
| match_OKM_KHO =
| match_PAK_AND =
| match_PAK_BUN =
| match_PAK_BUK =
| match_PAK_DIN =
| match_PAK_LOK =
| match_PAK_MAS = 2-1
| match_PAK_NAS =
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF =
| match_PAK_OKM = 3-1
| match_PAK_KOK =
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG =
| match_PAK_SUR =
| match_PAK_KHO =
| match_KOK_AND =
| match_KOK_BUN =
| match_KOK_BUK =
| match_KOK_DIN =
| match_KOK_LOK =
| match_KOK_MAS =
| match_KOK_NAS = 1-1
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF =
| match_KOK_OKM =
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ =
| match_KOK_SOG =
| match_KOK_SUR =
| match_KOK_KHO =
| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN =
| match_QIZ_BUK =
| match_QIZ_DIN =
| match_QIZ_LOK =
| match_QIZ_MAS =
| match_QIZ_NAS =
| match_QIZ_NAV =
| match_QIZ_NEF = 0-4
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK =
| match_QIZ_KOK =
| match_QIZ_SOG =
| match_QIZ_SUR =
| match_QIZ_KHO =
| match_SOG_AND =
| match_SOG_BUN =
| match_SOG_BUK =
| match_SOG_DIN =
| match_SOG_LOK =
| match_SOG_MAS =
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV =
| match_SOG_NEF =
| match_SOG_OKM =
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ =
| match_SOG_SUR =
| match_SOG_KHO =
| match_SUR_AND =
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 3-1
| match_SUR_DIN =
| match_SUR_LOK =
| match_SUR_MAS =
| match_SUR_NAS =
| match_SUR_NAV =
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM =
| match_SUR_PAK =
| match_SUR_KOK =
| match_SUR_QIZ =
| match_SUR_SOG =
| match_SUR_KHO =
| match_KHO_AND =
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK =
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK =
| match_KHO_MAS =
| match_KHO_NAS =
| match_KHO_NAV =
| match_KHO_NEF =
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK =
| match_KHO_KOK =
| match_KHO_QIZ =
| match_KHO_SOG =
| match_KHO_SUR =
}}
=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update = 2026-yil 13-aprel
|res_AND = W/L/L/W/L/L/L///////////////////////
|res_BUK = W/W/D/W/L/W/D///////////////////////
|res_BUN = W/L/D/W/W/W////////////////////////
|res_DIN = L/W/D/L/L/W/L///////////////////////
|res_LOK = W/W/D/L/L/D/W///////////////////////
|res_KOK = L/L/D/W/D/D////////////////////////
|res_MAS = L/L/L/L/L/L/L///////////////////////
|res_NAS = W/W/D/L/W/D/D///////////////////////
|res_NAV = W/L/W/L/W/W/W///////////////////////
|res_NEF = W/W/W/W/W/L////////////////////////
|res_AGM = L/L/D/W/L/D/W///////////////////////
|res_PAK = W/W/L/W/W/W/W///////////////////////
|res_QIZ = L/W/W/L/L/L////////////////////////
|res_SOG = L/L/D/L/D/L////////////////////////
|res_SUR = L/L/D/W/W/D/L///////////////////////
|res_KHO = L/W/D/L/W/D////////////////////////
|legendpos = b
|color_W = green1
|color_D = yellow1
|color_L = red1
|color_P = grey
|text_W = Gʻalaba
|text_D = Durang
|text_L = Magʻlubiyat
|text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}
=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 10-aprel
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang-->
|team1 =AND
|team2 =BUN
|team3 =BUK
|team4 =DIN
|team5 =LOK
|team6 =MAS
|team7 =NAS
|team8 =NAV
|team9 =NEF
|team10=OKM
|team11=PAK
|team12=KOK
|team13=QIZ
|team14=SOG
|team15=SUR
|team16=KHO
|pos_AND = 1 /6 /11/7 /10/11
|pos_BUN = 6 /8 /9 /6 /3 /4
|pos_BUK = 7 /5 /4 /2 /5 /3
|pos_DIN = 9 /7 /8 /13/13/10
|pos_LOK = 3 /2 /2 /4 /7 /7
|pos_MAS = 15/15/16/16/16/16
|pos_NAS = 8 /4 /3 /5 /4 /6
|pos_NAV = 5 /9 /5 /8 /6 /5
|pos_NEF = 2 /1 /1 /1 /1 /2
|pos_OKM = 10/13/12/10/14/14
|pos_PAK = 4 /3 /6 /3 /2 /1
|pos_KOK = 11/12/13/12/12/12
|pos_QIZ = 14/11/7 /9 /11/13
|pos_SOG = 16/16/15/15/15/15
|pos_SUR = 13/14/14/14/9 /9
|pos_KHO = 12/10/10/11/8 /8
<!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1 =
<!--Depending on cup winners-->
<!--|result=--> |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| color_1 = gold |text_1 = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2 = green1 |text_2 = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4 = green3 |text_3-4 = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12 = red3 |text_12 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_13 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_14 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_15 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| color_16 = red1 |text_14 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}
<!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
--->
== Mavsum statistikasi ==
* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').
=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[12-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 123
|ongoing=yes
|matches= 51
|updated= 2026-yil 12-aprel
|4 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
|3 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
|2 goals=
* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodir Abdurazzoqov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|1 goals=
* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Yoʻldoshev (futbolchi)|Ibrohim Yoʻldoshev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Ro‘ziyev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abduholiqov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vanja Ilić]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ikrom Aliboyev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Uros Kojic]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Aziz Xolmurodov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadqodir Hamroliyev]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sunnatulla Abdullajonov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Qobilov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
|1 own goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga
}}
=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 12-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align="left" |Neftchi
|4
|-
|2
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align="left" |Nasaf
|3
|-
|3
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align="left" |Buxoro
|3
|-
|4
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align="left" |Navbahor
|3
|-
|5
| align="left" |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align="left" |Lokomotiv
|2
|-
|6
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|7
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align="left" |Andijon
|2
|-
|8
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align="left" |Surxon
|2
|-
|9
| align="left" |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|10
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|-
|11
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align="left" |Qoʻqon 1912
|1
|-
|12
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align="left" |Qizilqum
|1
|-
|13
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align="left" |OKMK
|1
|-
|14
| align="left" |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align="left" |Xorazm
|1
|-
|15
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Quvvatov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|}
=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 10-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope="row" |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |3-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |4-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |5-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |6-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)/8) round 0)}}}}
|-
|-style="background:#f4faff;"
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)) round 0)}}}}
| 48
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)/48) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}
==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align="center" |1
! align="center" |2
! align="center" |3
! align="center" |4
! align="center" |5
! align="center" |6
! align="center" |7
! align="center" |8
! align="center" |9
! align="center" |10
! align="center" |11
! align="center" |12
! align="center" |13
! align="center" |14
! align="center" |15
! align="center" |Jami
! align="center" |Oʻrtacha
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}}
|14180
|4104
|18726
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]}}
|1819
|1327
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}}
|4235
|3985
|5649
|7132
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]}}
|9720
|7105
|4014
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]}}
|476
|1154
|489
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
|1790
|275
|1130
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]}}
|653
|1137
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]}}
|7255
|14801
|16825
|18756
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
|1230
|1024
|1002
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]}}
|3455
|2100
|1871
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]}}
|7350
|5651
|2850
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qoʻqon 1912]]}}
|2100
|7363
|4651
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]}}
|712
|1415
|112
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]}}
|2714
|3244
|3221
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]}}
|6220
|9678
|7650
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]}}
|323
|325
|1008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)/3) round 0)}}}}
|}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}
{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
g7c6lf97ptlm15i9pt0cc8zh02hw8y7
5995513
5995511
2026-04-13T16:11:52Z
AnvarxonM
75105
/* Gol mualliflari */
5995513
wikitext
text/x-wiki
{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = <!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)<br/>[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]<br/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]-->
| relegated= <!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]-->
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches = <!-- 240-->
| total goals = <!-- 609-->
| league topscorer = <!-- [[Igor Sergeyev]]-->
| biggest home win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} <br /> {{small|(10-may 2025-yil)}} <br />-->
| biggest away win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}} <br />-->
| highest scoring =<!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}}-->
| longest wins =<!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)<br />[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)-->
| longest unbeaten =<!-- Nasaf-->
| longest winless =<!-- Shoʻrtan-->
| longest losses =<!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)-->
| highest attendance =<!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})<br /> {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}-->
| lowest attendance =<!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})<br /> {{small|(3-may 2025-yil)}}-->
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси</nowiki>), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi<ref>[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]</ref>. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi<ref>[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]</ref>.
[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan<ref>{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}</ref><ref>{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}</ref>.
[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi<ref>{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}</ref>.
Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan<ref>{{Cite web |title=Superliga. "Buxoro" – "Qo'qon-1912" 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}</ref>.
== Jamoalar ==
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! colspan="4" align="center"| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan="3" rowspan="8"|<center>
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Toshkent''' |position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531 |long=69.59999 |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670 |long=72.77836 |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198 |long=64.24468 |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236 |long=66.80039 |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337 |long=69.27914 |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824 |long=65.81386 |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963 |long=71.59382 |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057 |long=65.10812 |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404 |long=67.82897 |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
</center>
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
|
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
|
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
|
|}</center>
== Xodimlar va homiylar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class="wikitable sortable"
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 13-aprel
|12-oʻrin
|
|
|
|}
=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi<ref>{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}</ref>.
* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.
{| class="wikitable" style="text-align: left; font-size:100%"
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''
''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''
''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.
== Liga turnir jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
<!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang-->
|team_order=PAK, NEF, NAV, BUX, BUN, NAS, LOK, XOR, OKM, SUR, DIN, AND, QOQ, QIZ, SOG, MAS
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)-->
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL
<!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=5 |gf_AND=8 |ga_AND=9 <!-- Andijon -->
|win_BUN=4 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=7 |ga_BUN=3 <!-- Bunyodkor -->
|win_BUX=4 |draw_BUX=2 |loss_BUX=1 |gf_BUX=10|ga_BUX=6 <!-- Buxoro -->
|win_DIN=2 |draw_DIN=1 |loss_DIN=4 |gf_DIN=9 |ga_DIN=12<!-- Dinamo -->
|win_LOK=3 |draw_LOK=2 |loss_LOK=2 |gf_LOK=9 |ga_LOK=8 <!-- Lokomotiv -->
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=7 |gf_MAS=2 |ga_MAS=14<!-- Mashʼal -->
|win_NAS=3 |draw_NAS=3 |loss_NAS=1 |gf_NAS=7 |ga_NAS=4 <!-- Nasaf -->
|win_NAV=5 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=10|ga_NAV=5 <!-- Navbahor -->
|win_NEF=5 |draw_NEF=0 |loss_NEF=1 |gf_NEF=16|ga_NEF=2 <!-- Neftchi -->
|win_OKM=2 |draw_OKM=2 |loss_OKM=3 |gf_OKM=7 |ga_OKM=9 <!-- OKMK -->
|win_PAK=6 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=14|ga_PAK=7 <!-- Paxtakor -->
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=4 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=10<!-- Qizilqum -->
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=3 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=6 |ga_QOQ=7 <!-- Qoʻqon 1912 -->
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=4 |gf_SOG=7 |ga_SOG=16<!-- Soʻgʻdiyona -->
|win_SUR=2 |draw_SUR=2 |loss_SUR=3 |gf_SUR=6 |ga_SUR=10<!-- Surxon -->
|win_XOR=2 |draw_XOR=2 |loss_XOR=2 |gf_XOR=6 |ga_XOR=6 <!-- Xorazm-->
<!--Status-->
<!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jadval sozlamalari va qoidalari-->
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.
<!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari-->
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]]
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}</onlyinclude>
== Turlar ==
=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
=== 4-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
=== 5-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23133092-b14b-4d89-aa77-ece8f8e95577-15adcfc5-b14a-4bc1-90ab-6cbae80a67f0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Azizbek Pirmuhammadov|Pirmuhammadov]] {{goal|44}}
* [[Ravshanbek Yagudin|Yagudin]] {{goal|75|o.g.}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Til Mavretič|Mavretič]] {{goal|72}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9fcd6a68-aab0-4697-9cd5-b98392ec9414-7adb7451-87ca-4c34-84fe-ec70f0e02865.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
* [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] {{goal|37}}
* [[Muhammadali Usmonov|Usmonov]] {{goal|42}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Vlatko Stojanovski|Stojanovski]] {{goal|61}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09eab58a-37f1-4f31-8a2d-4ab4f1a99a9e-3668a9fa-f40f-4340-a022-140960297ef5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e8deb6c7-b5f7-4b40-b4fd-4a2f5454a254-68a30466-d592-4774-b0bf-bb525c4f46fd.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Flamarion]] {{goal|21}}
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ae94c7d5-0403-4b45-b1a9-ae86959478d1-a20ee0fc-2a2a-4208-b533-de8d0dab36fa.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|18||51}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|41}}
* [[Ikrom Aliboyev|Aliboyev]] {{goal|51}}
|stadium = [[Yoshlar ishlari agentligi|Yoshlar]]
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4bb11db9-35a0-4186-be9f-cd748bad4898-df44242b-a66c-4337-9c71-2f4671fa1ebe.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
* [[Sunnatulla Abdullajonov|Abdullajonov]] {{goal|6}}
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|9|45+3}}
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|33}}
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
=== 6-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/727d579c-fa9f-41bb-ba0f-1129794b3e72-94b046a0-7563-4327-a5b0-b00f469f5ea7.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
* [[Yanis Lhéry|Lhéry]] {{goal|67}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c7beabb6-9e40-4d96-b2f2-3f25f1b5411b-df9ece85-b1be-49dd-aad3-bbc40e165f75.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|90+1}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Temurbek Toʻxtasinov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43a7973e-9660-46f2-a68f-7c3a10c6fd73-b36f7671-a100-46d0-bee4-b439b9b0bda3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Giorgi Jgerenaia|Jgerenaia]] {{goal|90+6}}
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8a5c31a7-609e-4499-a81f-92c46dfe055c-d6dcac14-133d-4359-a97f-f83373a03fb3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|88}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Bobur Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|55}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/79e97274-32c7-48ac-bac0-2f12dc1b072e-a6a0d3e2-0bab-440e-82fe-75005bfc3d9e.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Nodir Abdurazzoqov|Abdurazzoqov]] {{goal|3}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|90+6}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5cf41c3d-fe6b-4bd4-8c30-619f6528f507-0a4a0514-779c-4c68-ad58-f8a4b24a77a8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb702b00-082d-4204-afa9-c7f36ec04d79-3dcf47d9-7654-40fc-aef5-fd9203abc3ee.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/70543aa9-7d4c-45aa-96b3-d4b97dfe999c-5999b144-eb9d-4fc5-8092-3e51d6b3dce2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =Jasur muxtorov
|referee =
}}
== Natijalar ==
=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 13-aprel
| matches_style = FBR
|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| match_AND_BUN =
| match_AND_BUK =
| match_AND_DIN =
| match_AND_LOK =
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS =
| match_AND_NAV = 0-1
| match_AND_NEF =
| match_AND_OKM = 1-2
| match_AND_PAK =
| match_AND_KOK =
| match_AND_QIZ =
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR =
| match_AND_KHO =
| match_BUK_AND =
| match_BUK_BUN =
| match_BUK_DIN = 3-1
| match_BUK_LOK =
| match_BUK_MAS =
| match_BUK_NAS =
| match_BUK_NAV =
| match_BUK_NEF =
| match_BUK_OKM =
| match_BUK_PAK =
| match_BUK_KOK =
| match_BUK_QIZ = 2-0
| match_BUK_SOG =
| match_BUK_SUR =
| match_BUK_KHO = 1-1
| match_BUN_AND =
| match_BUN_BUK =
| match_BUN_DIN = 1-2
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS =
| match_BUN_NAS =
| match_BUN_NAV =
| match_BUN_NEF =
| match_BUN_OKM =
| match_BUN_PAK =
| match_BUN_KOK =
| match_BUN_QIZ =
| match_BUN_SOG =
| match_BUN_SUR =
| match_BUN_KHO =
| match_DIN_AND =
| match_DIN_BUN =
| match_DIN_BUK =
| match_DIN_LOK = 1-2
| match_DIN_MAS =
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF =
| match_DIN_OKM =
| match_DIN_PAK =
| match_DIN_KOK =
| match_DIN_QIZ =
| match_DIN_SOG = 2-1
| match_DIN_SUR =
| match_DIN_KHO =
| match_LOK_AND =
| match_LOK_BUN =
| match_LOK_BUK =
| match_LOK_DIN =
| match_LOK_MAS =
| match_LOK_NAS =
| match_LOK_NAV =
| match_LOK_NEF =
| match_LOK_OKM =
| match_LOK_PAK =
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ =
| match_LOK_SOG =
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 1-1
| match_MAS_AND =
| match_MAS_BUN = 0-1
| match_MAS_BUK =
| match_MAS_DIN =
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS =
| match_MAS_NAV =
| match_MAS_NEF =
| match_MAS_OKM =
| match_MAS_PAK =
| match_MAS_KOK =
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG =
| match_MAS_SUR =
| match_MAS_KHO =
| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN =
| match_NAS_BUK = 1-1
| match_NAS_DIN =
| match_NAS_LOK =
| match_NAS_MAS =
| match_NAS_NAV =
| match_NAS_NEF =
| match_NAS_OKM =
| match_NAS_PAK =
| match_NAS_KOK =
| match_NAS_QIZ =
| match_NAS_SOG =
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0
| match_NAV_AND =
| match_NAV_BUN =
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN =
| match_NAV_LOK =
| match_NAV_MAS =
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF =
| match_NAV_OKM =
| match_NAV_PAK =
| match_NAV_KOK =
| match_NAV_QIZ =
| match_NAV_SOG =
| match_NAV_SUR = 2-0
| match_NAV_KHO =
| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN =
| match_NEF_BUK =
| match_NEF_DIN =
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS =
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV =
| match_NEF_NEF =
| match_NEF_PAK = 0-1
| match_NEF_KOK =
| match_NEF_QIZ =
| match_NEF_SOG =
| match_NEF_SUR =
| match_NEF_KHO =
| match_OKM_AND =
| match_OKM_BUN =
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN =
| match_OKM_LOK =
| match_OKM_MAS =
| match_OKM_NAS =
| match_OKM_NAV =
| match_OKM_NEF =
| match_OKM_PAK =
| match_OKM_KOK =
| match_OKM_QIZ =
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 1-1
| match_OKM_KHO =
| match_PAK_AND =
| match_PAK_BUN =
| match_PAK_BUK =
| match_PAK_DIN =
| match_PAK_LOK =
| match_PAK_MAS = 2-1
| match_PAK_NAS =
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF =
| match_PAK_OKM = 3-1
| match_PAK_KOK =
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG =
| match_PAK_SUR =
| match_PAK_KHO =
| match_KOK_AND =
| match_KOK_BUN =
| match_KOK_BUK =
| match_KOK_DIN =
| match_KOK_LOK =
| match_KOK_MAS =
| match_KOK_NAS = 1-1
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF =
| match_KOK_OKM =
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ =
| match_KOK_SOG =
| match_KOK_SUR =
| match_KOK_KHO =
| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN =
| match_QIZ_BUK =
| match_QIZ_DIN =
| match_QIZ_LOK =
| match_QIZ_MAS =
| match_QIZ_NAS =
| match_QIZ_NAV =
| match_QIZ_NEF = 0-4
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK =
| match_QIZ_KOK =
| match_QIZ_SOG =
| match_QIZ_SUR =
| match_QIZ_KHO =
| match_SOG_AND =
| match_SOG_BUN =
| match_SOG_BUK =
| match_SOG_DIN =
| match_SOG_LOK =
| match_SOG_MAS =
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV =
| match_SOG_NEF =
| match_SOG_OKM =
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ =
| match_SOG_SUR =
| match_SOG_KHO =
| match_SUR_AND =
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 3-1
| match_SUR_DIN =
| match_SUR_LOK =
| match_SUR_MAS =
| match_SUR_NAS =
| match_SUR_NAV =
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM =
| match_SUR_PAK =
| match_SUR_KOK =
| match_SUR_QIZ =
| match_SUR_SOG =
| match_SUR_KHO =
| match_KHO_AND =
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK =
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK =
| match_KHO_MAS =
| match_KHO_NAS =
| match_KHO_NAV =
| match_KHO_NEF =
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK =
| match_KHO_KOK =
| match_KHO_QIZ =
| match_KHO_SOG =
| match_KHO_SUR =
}}
=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update = 2026-yil 13-aprel
|res_AND = W/L/L/W/L/L/L///////////////////////
|res_BUK = W/W/D/W/L/W/D///////////////////////
|res_BUN = W/L/D/W/W/W////////////////////////
|res_DIN = L/W/D/L/L/W/L///////////////////////
|res_LOK = W/W/D/L/L/D/W///////////////////////
|res_KOK = L/L/D/W/D/D////////////////////////
|res_MAS = L/L/L/L/L/L/L///////////////////////
|res_NAS = W/W/D/L/W/D/D///////////////////////
|res_NAV = W/L/W/L/W/W/W///////////////////////
|res_NEF = W/W/W/W/W/L////////////////////////
|res_AGM = L/L/D/W/L/D/W///////////////////////
|res_PAK = W/W/L/W/W/W/W///////////////////////
|res_QIZ = L/W/W/L/L/L////////////////////////
|res_SOG = L/L/D/L/D/L////////////////////////
|res_SUR = L/L/D/W/W/D/L///////////////////////
|res_KHO = L/W/D/L/W/D////////////////////////
|legendpos = b
|color_W = green1
|color_D = yellow1
|color_L = red1
|color_P = grey
|text_W = Gʻalaba
|text_D = Durang
|text_L = Magʻlubiyat
|text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}
=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 10-aprel
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang-->
|team1 =AND
|team2 =BUN
|team3 =BUK
|team4 =DIN
|team5 =LOK
|team6 =MAS
|team7 =NAS
|team8 =NAV
|team9 =NEF
|team10=OKM
|team11=PAK
|team12=KOK
|team13=QIZ
|team14=SOG
|team15=SUR
|team16=KHO
|pos_AND = 1 /6 /11/7 /10/11
|pos_BUN = 6 /8 /9 /6 /3 /4
|pos_BUK = 7 /5 /4 /2 /5 /3
|pos_DIN = 9 /7 /8 /13/13/10
|pos_LOK = 3 /2 /2 /4 /7 /7
|pos_MAS = 15/15/16/16/16/16
|pos_NAS = 8 /4 /3 /5 /4 /6
|pos_NAV = 5 /9 /5 /8 /6 /5
|pos_NEF = 2 /1 /1 /1 /1 /2
|pos_OKM = 10/13/12/10/14/14
|pos_PAK = 4 /3 /6 /3 /2 /1
|pos_KOK = 11/12/13/12/12/12
|pos_QIZ = 14/11/7 /9 /11/13
|pos_SOG = 16/16/15/15/15/15
|pos_SUR = 13/14/14/14/9 /9
|pos_KHO = 12/10/10/11/8 /8
<!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1 =
<!--Depending on cup winners-->
<!--|result=--> |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| color_1 = gold |text_1 = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2 = green1 |text_2 = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4 = green3 |text_3-4 = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12 = red3 |text_12 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_13 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_14 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_15 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| color_16 = red1 |text_14 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}
<!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
--->
== Mavsum statistikasi ==
* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').
=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[13-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 128
|ongoing=yes
|matches= 53
|updated= 2026-yil 13-aprel
|4 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
|3 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|2 goals=
* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodir Abdurazzoqov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
|1 goals=
* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Yoʻldoshev (futbolchi)|Ibrohim Yoʻldoshev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Ro‘ziyev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Joʻrayev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abduholiqov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zafarmurod Abdurahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vanja Ilić]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ikrom Aliboyev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Uros Kojic]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Aziz Xolmurodov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadqodir Hamroliyev]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sunnatulla Abdullajonov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Qobilov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
|1 own goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Joʻrayev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]) Paxtakor jamoasi foydasiga
}}
=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 12-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align="left" |Neftchi
|4
|-
|2
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align="left" |Nasaf
|3
|-
|3
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align="left" |Buxoro
|3
|-
|4
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align="left" |Navbahor
|3
|-
|5
| align="left" |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align="left" |Lokomotiv
|2
|-
|6
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|7
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align="left" |Andijon
|2
|-
|8
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align="left" |Surxon
|2
|-
|9
| align="left" |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|10
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|-
|11
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align="left" |Qoʻqon 1912
|1
|-
|12
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align="left" |Qizilqum
|1
|-
|13
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align="left" |OKMK
|1
|-
|14
| align="left" |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align="left" |Xorazm
|1
|-
|15
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Quvvatov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|}
=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 10-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope="row" |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |3-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |4-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |5-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |6-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)/8) round 0)}}}}
|-
|-style="background:#f4faff;"
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)) round 0)}}}}
| 48
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)/48) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}
==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align="center" |1
! align="center" |2
! align="center" |3
! align="center" |4
! align="center" |5
! align="center" |6
! align="center" |7
! align="center" |8
! align="center" |9
! align="center" |10
! align="center" |11
! align="center" |12
! align="center" |13
! align="center" |14
! align="center" |15
! align="center" |Jami
! align="center" |Oʻrtacha
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}}
|14180
|4104
|18726
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]}}
|1819
|1327
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}}
|4235
|3985
|5649
|7132
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]}}
|9720
|7105
|4014
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]}}
|476
|1154
|489
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
|1790
|275
|1130
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]}}
|653
|1137
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]}}
|7255
|14801
|16825
|18756
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
|1230
|1024
|1002
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]}}
|3455
|2100
|1871
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]}}
|7350
|5651
|2850
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qoʻqon 1912]]}}
|2100
|7363
|4651
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]}}
|712
|1415
|112
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]}}
|2714
|3244
|3221
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]}}
|6220
|9678
|7650
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]}}
|323
|325
|1008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)/3) round 0)}}}}
|}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}
{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
6licogk3xlffq1vqbelkoladi5a5w88
5995620
5995513
2026-04-14T02:10:46Z
AnvarxonM
75105
/* Gol mualliflari */
5995620
wikitext
text/x-wiki
{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = <!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)<br/>[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]<br/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]-->
| relegated= <!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]-->
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches = <!-- 240-->
| total goals = <!-- 609-->
| league topscorer = <!-- [[Igor Sergeyev]]-->
| biggest home win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} <br /> {{small|(10-may 2025-yil)}} <br />-->
| biggest away win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}} <br />-->
| highest scoring =<!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}}-->
| longest wins =<!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)<br />[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)-->
| longest unbeaten =<!-- Nasaf-->
| longest winless =<!-- Shoʻrtan-->
| longest losses =<!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)-->
| highest attendance =<!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})<br /> {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}-->
| lowest attendance =<!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})<br /> {{small|(3-may 2025-yil)}}-->
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси</nowiki>), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi<ref>[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]</ref>. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi<ref>[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]</ref>.
[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan<ref>{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}</ref><ref>{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}</ref>.
[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi<ref>{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}</ref>.
Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan<ref>{{Cite web |title=Superliga. "Buxoro" – "Qo'qon-1912" 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}</ref>.
== Jamoalar ==
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! colspan="4" align="center"| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan="3" rowspan="8"|<center>
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Toshkent''' |position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531 |long=69.59999 |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670 |long=72.77836 |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198 |long=64.24468 |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236 |long=66.80039 |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337 |long=69.27914 |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824 |long=65.81386 |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963 |long=71.59382 |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057 |long=65.10812 |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404 |long=67.82897 |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
</center>
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
|
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
|
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
|
|}</center>
== Xodimlar va homiylar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class="wikitable sortable"
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 13-aprel
|12-oʻrin
|
|
|
|}
=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi<ref>{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}</ref>.
* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.
{| class="wikitable" style="text-align: left; font-size:100%"
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''
''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''
''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.
== Liga turnir jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
<!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang-->
|team_order=PAK, NEF, NAV, BUX, BUN, NAS, LOK, XOR, OKM, SUR, DIN, AND, QOQ, QIZ, SOG, MAS
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)-->
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL
<!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=5 |gf_AND=8 |ga_AND=9 <!-- Andijon -->
|win_BUN=4 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=7 |ga_BUN=3 <!-- Bunyodkor -->
|win_BUX=4 |draw_BUX=2 |loss_BUX=1 |gf_BUX=10|ga_BUX=6 <!-- Buxoro -->
|win_DIN=2 |draw_DIN=1 |loss_DIN=4 |gf_DIN=9 |ga_DIN=12<!-- Dinamo -->
|win_LOK=3 |draw_LOK=2 |loss_LOK=2 |gf_LOK=9 |ga_LOK=8 <!-- Lokomotiv -->
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=7 |gf_MAS=2 |ga_MAS=14<!-- Mashʼal -->
|win_NAS=3 |draw_NAS=3 |loss_NAS=1 |gf_NAS=7 |ga_NAS=4 <!-- Nasaf -->
|win_NAV=5 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=10|ga_NAV=5 <!-- Navbahor -->
|win_NEF=5 |draw_NEF=0 |loss_NEF=1 |gf_NEF=16|ga_NEF=2 <!-- Neftchi -->
|win_OKM=2 |draw_OKM=2 |loss_OKM=3 |gf_OKM=7 |ga_OKM=9 <!-- OKMK -->
|win_PAK=6 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=14|ga_PAK=7 <!-- Paxtakor -->
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=4 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=10<!-- Qizilqum -->
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=3 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=6 |ga_QOQ=7 <!-- Qoʻqon 1912 -->
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=4 |gf_SOG=7 |ga_SOG=16<!-- Soʻgʻdiyona -->
|win_SUR=2 |draw_SUR=2 |loss_SUR=3 |gf_SUR=6 |ga_SUR=10<!-- Surxon -->
|win_XOR=2 |draw_XOR=2 |loss_XOR=2 |gf_XOR=6 |ga_XOR=6 <!-- Xorazm-->
<!--Status-->
<!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jadval sozlamalari va qoidalari-->
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.
<!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari-->
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]]
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}</onlyinclude>
== Turlar ==
=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
=== 4-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
=== 5-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23133092-b14b-4d89-aa77-ece8f8e95577-15adcfc5-b14a-4bc1-90ab-6cbae80a67f0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Azizbek Pirmuhammadov|Pirmuhammadov]] {{goal|44}}
* [[Ravshanbek Yagudin|Yagudin]] {{goal|75|o.g.}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Til Mavretič|Mavretič]] {{goal|72}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9fcd6a68-aab0-4697-9cd5-b98392ec9414-7adb7451-87ca-4c34-84fe-ec70f0e02865.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
* [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] {{goal|37}}
* [[Muhammadali Usmonov|Usmonov]] {{goal|42}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Vlatko Stojanovski|Stojanovski]] {{goal|61}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09eab58a-37f1-4f31-8a2d-4ab4f1a99a9e-3668a9fa-f40f-4340-a022-140960297ef5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e8deb6c7-b5f7-4b40-b4fd-4a2f5454a254-68a30466-d592-4774-b0bf-bb525c4f46fd.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Flamarion]] {{goal|21}}
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ae94c7d5-0403-4b45-b1a9-ae86959478d1-a20ee0fc-2a2a-4208-b533-de8d0dab36fa.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|18||51}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|41}}
* [[Ikrom Aliboyev|Aliboyev]] {{goal|51}}
|stadium = [[Yoshlar ishlari agentligi|Yoshlar]]
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4bb11db9-35a0-4186-be9f-cd748bad4898-df44242b-a66c-4337-9c71-2f4671fa1ebe.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
* [[Sunnatulla Abdullajonov|Abdullajonov]] {{goal|6}}
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|9|45+3}}
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|33}}
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
=== 6-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/727d579c-fa9f-41bb-ba0f-1129794b3e72-94b046a0-7563-4327-a5b0-b00f469f5ea7.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
* [[Yanis Lhéry|Lhéry]] {{goal|67}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c7beabb6-9e40-4d96-b2f2-3f25f1b5411b-df9ece85-b1be-49dd-aad3-bbc40e165f75.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|90+1}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Temurbek Toʻxtasinov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43a7973e-9660-46f2-a68f-7c3a10c6fd73-b36f7671-a100-46d0-bee4-b439b9b0bda3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Giorgi Jgerenaia|Jgerenaia]] {{goal|90+6}}
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8a5c31a7-609e-4499-a81f-92c46dfe055c-d6dcac14-133d-4359-a97f-f83373a03fb3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|88}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Bobur Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|55}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/79e97274-32c7-48ac-bac0-2f12dc1b072e-a6a0d3e2-0bab-440e-82fe-75005bfc3d9e.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Nodir Abdurazzoqov|Abdurazzoqov]] {{goal|3}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|90+6}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5cf41c3d-fe6b-4bd4-8c30-619f6528f507-0a4a0514-779c-4c68-ad58-f8a4b24a77a8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb702b00-082d-4204-afa9-c7f36ec04d79-3dcf47d9-7654-40fc-aef5-fd9203abc3ee.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/70543aa9-7d4c-45aa-96b3-d4b97dfe999c-5999b144-eb9d-4fc5-8092-3e51d6b3dce2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =Jasur muxtorov
|referee =
}}
== Natijalar ==
=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 13-aprel
| matches_style = FBR
|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| match_AND_BUN =
| match_AND_BUK =
| match_AND_DIN =
| match_AND_LOK =
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS =
| match_AND_NAV = 0-1
| match_AND_NEF =
| match_AND_OKM = 1-2
| match_AND_PAK =
| match_AND_KOK =
| match_AND_QIZ =
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR =
| match_AND_KHO =
| match_BUK_AND =
| match_BUK_BUN =
| match_BUK_DIN = 3-1
| match_BUK_LOK =
| match_BUK_MAS =
| match_BUK_NAS =
| match_BUK_NAV =
| match_BUK_NEF =
| match_BUK_OKM =
| match_BUK_PAK =
| match_BUK_KOK =
| match_BUK_QIZ = 2-0
| match_BUK_SOG =
| match_BUK_SUR =
| match_BUK_KHO = 1-1
| match_BUN_AND =
| match_BUN_BUK =
| match_BUN_DIN = 1-2
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS =
| match_BUN_NAS =
| match_BUN_NAV =
| match_BUN_NEF =
| match_BUN_OKM =
| match_BUN_PAK =
| match_BUN_KOK =
| match_BUN_QIZ =
| match_BUN_SOG =
| match_BUN_SUR =
| match_BUN_KHO =
| match_DIN_AND =
| match_DIN_BUN =
| match_DIN_BUK =
| match_DIN_LOK = 1-2
| match_DIN_MAS =
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF =
| match_DIN_OKM =
| match_DIN_PAK =
| match_DIN_KOK =
| match_DIN_QIZ =
| match_DIN_SOG = 2-1
| match_DIN_SUR =
| match_DIN_KHO =
| match_LOK_AND =
| match_LOK_BUN =
| match_LOK_BUK =
| match_LOK_DIN =
| match_LOK_MAS =
| match_LOK_NAS =
| match_LOK_NAV =
| match_LOK_NEF =
| match_LOK_OKM =
| match_LOK_PAK =
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ =
| match_LOK_SOG =
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 1-1
| match_MAS_AND =
| match_MAS_BUN = 0-1
| match_MAS_BUK =
| match_MAS_DIN =
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS =
| match_MAS_NAV =
| match_MAS_NEF =
| match_MAS_OKM =
| match_MAS_PAK =
| match_MAS_KOK =
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG =
| match_MAS_SUR =
| match_MAS_KHO =
| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN =
| match_NAS_BUK = 1-1
| match_NAS_DIN =
| match_NAS_LOK =
| match_NAS_MAS =
| match_NAS_NAV =
| match_NAS_NEF =
| match_NAS_OKM =
| match_NAS_PAK =
| match_NAS_KOK =
| match_NAS_QIZ =
| match_NAS_SOG =
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0
| match_NAV_AND =
| match_NAV_BUN =
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN =
| match_NAV_LOK =
| match_NAV_MAS =
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF =
| match_NAV_OKM =
| match_NAV_PAK =
| match_NAV_KOK =
| match_NAV_QIZ =
| match_NAV_SOG =
| match_NAV_SUR = 2-0
| match_NAV_KHO =
| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN =
| match_NEF_BUK =
| match_NEF_DIN =
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS =
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV =
| match_NEF_NEF =
| match_NEF_PAK = 0-1
| match_NEF_KOK =
| match_NEF_QIZ =
| match_NEF_SOG =
| match_NEF_SUR =
| match_NEF_KHO =
| match_OKM_AND =
| match_OKM_BUN =
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN =
| match_OKM_LOK =
| match_OKM_MAS =
| match_OKM_NAS =
| match_OKM_NAV =
| match_OKM_NEF =
| match_OKM_PAK =
| match_OKM_KOK =
| match_OKM_QIZ =
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 1-1
| match_OKM_KHO =
| match_PAK_AND =
| match_PAK_BUN =
| match_PAK_BUK =
| match_PAK_DIN =
| match_PAK_LOK =
| match_PAK_MAS = 2-1
| match_PAK_NAS =
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF =
| match_PAK_OKM = 3-1
| match_PAK_KOK =
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG =
| match_PAK_SUR =
| match_PAK_KHO =
| match_KOK_AND =
| match_KOK_BUN =
| match_KOK_BUK =
| match_KOK_DIN =
| match_KOK_LOK =
| match_KOK_MAS =
| match_KOK_NAS = 1-1
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF =
| match_KOK_OKM =
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ =
| match_KOK_SOG =
| match_KOK_SUR =
| match_KOK_KHO =
| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN =
| match_QIZ_BUK =
| match_QIZ_DIN =
| match_QIZ_LOK =
| match_QIZ_MAS =
| match_QIZ_NAS =
| match_QIZ_NAV =
| match_QIZ_NEF = 0-4
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK =
| match_QIZ_KOK =
| match_QIZ_SOG =
| match_QIZ_SUR =
| match_QIZ_KHO =
| match_SOG_AND =
| match_SOG_BUN =
| match_SOG_BUK =
| match_SOG_DIN =
| match_SOG_LOK =
| match_SOG_MAS =
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV =
| match_SOG_NEF =
| match_SOG_OKM =
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ =
| match_SOG_SUR =
| match_SOG_KHO =
| match_SUR_AND =
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 3-1
| match_SUR_DIN =
| match_SUR_LOK =
| match_SUR_MAS =
| match_SUR_NAS =
| match_SUR_NAV =
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM =
| match_SUR_PAK =
| match_SUR_KOK =
| match_SUR_QIZ =
| match_SUR_SOG =
| match_SUR_KHO =
| match_KHO_AND =
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK =
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK =
| match_KHO_MAS =
| match_KHO_NAS =
| match_KHO_NAV =
| match_KHO_NEF =
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK =
| match_KHO_KOK =
| match_KHO_QIZ =
| match_KHO_SOG =
| match_KHO_SUR =
}}
=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update = 2026-yil 13-aprel
|res_AND = W/L/L/W/L/L/L///////////////////////
|res_BUK = W/W/D/W/L/W/D///////////////////////
|res_BUN = W/L/D/W/W/W////////////////////////
|res_DIN = L/W/D/L/L/W/L///////////////////////
|res_LOK = W/W/D/L/L/D/W///////////////////////
|res_KOK = L/L/D/W/D/D////////////////////////
|res_MAS = L/L/L/L/L/L/L///////////////////////
|res_NAS = W/W/D/L/W/D/D///////////////////////
|res_NAV = W/L/W/L/W/W/W///////////////////////
|res_NEF = W/W/W/W/W/L////////////////////////
|res_AGM = L/L/D/W/L/D/W///////////////////////
|res_PAK = W/W/L/W/W/W/W///////////////////////
|res_QIZ = L/W/W/L/L/L////////////////////////
|res_SOG = L/L/D/L/D/L////////////////////////
|res_SUR = L/L/D/W/W/D/L///////////////////////
|res_KHO = L/W/D/L/W/D////////////////////////
|legendpos = b
|color_W = green1
|color_D = yellow1
|color_L = red1
|color_P = grey
|text_W = Gʻalaba
|text_D = Durang
|text_L = Magʻlubiyat
|text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}
=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 10-aprel
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang-->
|team1 =AND
|team2 =BUN
|team3 =BUK
|team4 =DIN
|team5 =LOK
|team6 =MAS
|team7 =NAS
|team8 =NAV
|team9 =NEF
|team10=OKM
|team11=PAK
|team12=KOK
|team13=QIZ
|team14=SOG
|team15=SUR
|team16=KHO
|pos_AND = 1 /6 /11/7 /10/11
|pos_BUN = 6 /8 /9 /6 /3 /4
|pos_BUK = 7 /5 /4 /2 /5 /3
|pos_DIN = 9 /7 /8 /13/13/10
|pos_LOK = 3 /2 /2 /4 /7 /7
|pos_MAS = 15/15/16/16/16/16
|pos_NAS = 8 /4 /3 /5 /4 /6
|pos_NAV = 5 /9 /5 /8 /6 /5
|pos_NEF = 2 /1 /1 /1 /1 /2
|pos_OKM = 10/13/12/10/14/14
|pos_PAK = 4 /3 /6 /3 /2 /1
|pos_KOK = 11/12/13/12/12/12
|pos_QIZ = 14/11/7 /9 /11/13
|pos_SOG = 16/16/15/15/15/15
|pos_SUR = 13/14/14/14/9 /9
|pos_KHO = 12/10/10/11/8 /8
<!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1 =
<!--Depending on cup winners-->
<!--|result=--> |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| color_1 = gold |text_1 = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2 = green1 |text_2 = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4 = green3 |text_3-4 = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12 = red3 |text_12 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_13 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_14 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_15 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| color_16 = red1 |text_14 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}
<!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
--->
== Mavsum statistikasi ==
* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').
=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[13-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 132
|ongoing=yes
|matches= 54
|updated= 2026-yil 13-aprel
|4 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
|3 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|2 goals=
* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodir Abdurazzoqov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|1 goals=
* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Yoʻldoshev (futbolchi)|Ibrohim Yoʻldoshev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Ro‘ziyev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Joʻrayev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abduholiqov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zafarmurod Abdurahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vanja Ilić]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ikrom Aliboyev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Uros Kojic]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Aziz Xolmurodov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadqodir Hamroliyev]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandar Shukrillayev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sunnatulla Abdullajonov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Qobilov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
|1 own goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Joʻrayev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]) Paxtakor jamoasi foydasiga
}}
=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 12-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align="left" |Neftchi
|4
|-
|2
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align="left" |Nasaf
|3
|-
|3
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align="left" |Buxoro
|3
|-
|4
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align="left" |Navbahor
|3
|-
|5
| align="left" |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align="left" |Lokomotiv
|2
|-
|6
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|7
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align="left" |Andijon
|2
|-
|8
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align="left" |Surxon
|2
|-
|9
| align="left" |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|10
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|-
|11
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align="left" |Qoʻqon 1912
|1
|-
|12
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align="left" |Qizilqum
|1
|-
|13
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align="left" |OKMK
|1
|-
|14
| align="left" |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align="left" |Xorazm
|1
|-
|15
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Quvvatov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|}
=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 10-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope="row" |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |3-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |4-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |5-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |6-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)/8) round 0)}}}}
|-
|-style="background:#f4faff;"
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)) round 0)}}}}
| 48
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)/48) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}
==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align="center" |1
! align="center" |2
! align="center" |3
! align="center" |4
! align="center" |5
! align="center" |6
! align="center" |7
! align="center" |8
! align="center" |9
! align="center" |10
! align="center" |11
! align="center" |12
! align="center" |13
! align="center" |14
! align="center" |15
! align="center" |Jami
! align="center" |Oʻrtacha
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}}
|14180
|4104
|18726
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]}}
|1819
|1327
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}}
|4235
|3985
|5649
|7132
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]}}
|9720
|7105
|4014
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]}}
|476
|1154
|489
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
|1790
|275
|1130
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]}}
|653
|1137
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]}}
|7255
|14801
|16825
|18756
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
|1230
|1024
|1002
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]}}
|3455
|2100
|1871
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]}}
|7350
|5651
|2850
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qoʻqon 1912]]}}
|2100
|7363
|4651
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]}}
|712
|1415
|112
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]}}
|2714
|3244
|3221
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]}}
|6220
|9678
|7650
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]}}
|323
|325
|1008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)/3) round 0)}}}}
|}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}
{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
6z4qfkeldj8vbj0oppdj3zz85yu7hr5
5995621
5995620
2026-04-14T02:11:54Z
AnvarxonM
75105
/* Natijalar */
5995621
wikitext
text/x-wiki
{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = <!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)<br/>[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]<br/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]-->
| relegated= <!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]-->
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches = <!-- 240-->
| total goals = <!-- 609-->
| league topscorer = <!-- [[Igor Sergeyev]]-->
| biggest home win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} <br /> {{small|(10-may 2025-yil)}} <br />-->
| biggest away win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}} <br />-->
| highest scoring =<!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}}-->
| longest wins =<!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)<br />[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)-->
| longest unbeaten =<!-- Nasaf-->
| longest winless =<!-- Shoʻrtan-->
| longest losses =<!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)-->
| highest attendance =<!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})<br /> {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}-->
| lowest attendance =<!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})<br /> {{small|(3-may 2025-yil)}}-->
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси</nowiki>), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi<ref>[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]</ref>. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi<ref>[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]</ref>.
[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan<ref>{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}</ref><ref>{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}</ref>.
[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi<ref>{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}</ref>.
Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan<ref>{{Cite web |title=Superliga. "Buxoro" – "Qo'qon-1912" 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}</ref>.
== Jamoalar ==
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! colspan="4" align="center"| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan="3" rowspan="8"|<center>
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Toshkent''' |position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531 |long=69.59999 |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670 |long=72.77836 |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198 |long=64.24468 |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236 |long=66.80039 |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337 |long=69.27914 |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824 |long=65.81386 |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963 |long=71.59382 |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057 |long=65.10812 |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404 |long=67.82897 |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
</center>
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
|
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
|
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
|
|}</center>
== Xodimlar va homiylar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class="wikitable sortable"
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 13-aprel
|12-oʻrin
|
|
|
|}
=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi<ref>{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}</ref>.
* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.
{| class="wikitable" style="text-align: left; font-size:100%"
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''
''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''
''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.
== Liga turnir jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
<!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang-->
|team_order=PAK, NEF, NAV, BUX, BUN, NAS, LOK, XOR, OKM, SUR, DIN, AND, QOQ, QIZ, SOG, MAS
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)-->
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL
<!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=5 |gf_AND=8 |ga_AND=9 <!-- Andijon -->
|win_BUN=4 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=7 |ga_BUN=3 <!-- Bunyodkor -->
|win_BUX=4 |draw_BUX=2 |loss_BUX=1 |gf_BUX=10|ga_BUX=6 <!-- Buxoro -->
|win_DIN=2 |draw_DIN=1 |loss_DIN=4 |gf_DIN=9 |ga_DIN=12<!-- Dinamo -->
|win_LOK=3 |draw_LOK=2 |loss_LOK=2 |gf_LOK=9 |ga_LOK=8 <!-- Lokomotiv -->
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=7 |gf_MAS=2 |ga_MAS=14<!-- Mashʼal -->
|win_NAS=3 |draw_NAS=3 |loss_NAS=1 |gf_NAS=7 |ga_NAS=4 <!-- Nasaf -->
|win_NAV=5 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=10|ga_NAV=5 <!-- Navbahor -->
|win_NEF=5 |draw_NEF=0 |loss_NEF=1 |gf_NEF=16|ga_NEF=2 <!-- Neftchi -->
|win_OKM=2 |draw_OKM=2 |loss_OKM=3 |gf_OKM=7 |ga_OKM=9 <!-- OKMK -->
|win_PAK=6 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=14|ga_PAK=7 <!-- Paxtakor -->
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=4 |gf_QIZ=4 |ga_QIZ=10<!-- Qizilqum -->
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=3 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=6 |ga_QOQ=7 <!-- Qoʻqon 1912 -->
|win_SOG=0 |draw_SOG=2 |loss_SOG=4 |gf_SOG=7 |ga_SOG=16<!-- Soʻgʻdiyona -->
|win_SUR=2 |draw_SUR=2 |loss_SUR=3 |gf_SUR=6 |ga_SUR=10<!-- Surxon -->
|win_XOR=2 |draw_XOR=2 |loss_XOR=2 |gf_XOR=6 |ga_XOR=6 <!-- Xorazm-->
<!--Status-->
<!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jadval sozlamalari va qoidalari-->
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.
<!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari-->
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]]
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}</onlyinclude>
== Turlar ==
=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
=== 4-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
=== 5-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23133092-b14b-4d89-aa77-ece8f8e95577-15adcfc5-b14a-4bc1-90ab-6cbae80a67f0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Azizbek Pirmuhammadov|Pirmuhammadov]] {{goal|44}}
* [[Ravshanbek Yagudin|Yagudin]] {{goal|75|o.g.}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Til Mavretič|Mavretič]] {{goal|72}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9fcd6a68-aab0-4697-9cd5-b98392ec9414-7adb7451-87ca-4c34-84fe-ec70f0e02865.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
* [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] {{goal|37}}
* [[Muhammadali Usmonov|Usmonov]] {{goal|42}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Vlatko Stojanovski|Stojanovski]] {{goal|61}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09eab58a-37f1-4f31-8a2d-4ab4f1a99a9e-3668a9fa-f40f-4340-a022-140960297ef5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e8deb6c7-b5f7-4b40-b4fd-4a2f5454a254-68a30466-d592-4774-b0bf-bb525c4f46fd.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Flamarion]] {{goal|21}}
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ae94c7d5-0403-4b45-b1a9-ae86959478d1-a20ee0fc-2a2a-4208-b533-de8d0dab36fa.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|18||51}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|41}}
* [[Ikrom Aliboyev|Aliboyev]] {{goal|51}}
|stadium = [[Yoshlar ishlari agentligi|Yoshlar]]
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4bb11db9-35a0-4186-be9f-cd748bad4898-df44242b-a66c-4337-9c71-2f4671fa1ebe.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
* [[Sunnatulla Abdullajonov|Abdullajonov]] {{goal|6}}
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|9|45+3}}
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|33}}
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
=== 6-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/727d579c-fa9f-41bb-ba0f-1129794b3e72-94b046a0-7563-4327-a5b0-b00f469f5ea7.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
* [[Yanis Lhéry|Lhéry]] {{goal|67}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c7beabb6-9e40-4d96-b2f2-3f25f1b5411b-df9ece85-b1be-49dd-aad3-bbc40e165f75.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|90+1}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Temurbek Toʻxtasinov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43a7973e-9660-46f2-a68f-7c3a10c6fd73-b36f7671-a100-46d0-bee4-b439b9b0bda3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Giorgi Jgerenaia|Jgerenaia]] {{goal|90+6}}
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8a5c31a7-609e-4499-a81f-92c46dfe055c-d6dcac14-133d-4359-a97f-f83373a03fb3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|88}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Bobur Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|55}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/79e97274-32c7-48ac-bac0-2f12dc1b072e-a6a0d3e2-0bab-440e-82fe-75005bfc3d9e.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Nodir Abdurazzoqov|Abdurazzoqov]] {{goal|3}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|90+6}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5cf41c3d-fe6b-4bd4-8c30-619f6528f507-0a4a0514-779c-4c68-ad58-f8a4b24a77a8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb702b00-082d-4204-afa9-c7f36ec04d79-3dcf47d9-7654-40fc-aef5-fd9203abc3ee.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/70543aa9-7d4c-45aa-96b3-d4b97dfe999c-5999b144-eb9d-4fc5-8092-3e51d6b3dce2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =Jasur muxtorov
|referee =
}}
== Natijalar ==
=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 13-aprel
| matches_style = FBR
|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| match_AND_BUN =
| match_AND_BUK =
| match_AND_DIN =
| match_AND_LOK =
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS =
| match_AND_NAV = 0-1
| match_AND_NEF =
| match_AND_OKM = 1-2
| match_AND_PAK =
| match_AND_KOK =
| match_AND_QIZ =
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR =
| match_AND_KHO =
| match_BUK_AND =
| match_BUK_BUN =
| match_BUK_DIN = 3-1
| match_BUK_LOK =
| match_BUK_MAS =
| match_BUK_NAS =
| match_BUK_NAV =
| match_BUK_NEF =
| match_BUK_OKM =
| match_BUK_PAK =
| match_BUK_KOK =
| match_BUK_QIZ = 2-0
| match_BUK_SOG =
| match_BUK_SUR =
| match_BUK_KHO = 1-1
| match_BUN_AND =
| match_BUN_BUK =
| match_BUN_DIN = 1-2
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS =
| match_BUN_NAS =
| match_BUN_NAV =
| match_BUN_NEF =
| match_BUN_OKM =
| match_BUN_PAK =
| match_BUN_KOK =
| match_BUN_QIZ =
| match_BUN_SOG =
| match_BUN_SUR =
| match_BUN_KHO =
| match_DIN_AND =
| match_DIN_BUN =
| match_DIN_BUK =
| match_DIN_LOK = 1-2
| match_DIN_MAS =
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF =
| match_DIN_OKM =
| match_DIN_PAK =
| match_DIN_KOK =
| match_DIN_QIZ =
| match_DIN_SOG = 2-1
| match_DIN_SUR =
| match_DIN_KHO =
| match_LOK_AND =
| match_LOK_BUN =
| match_LOK_BUK =
| match_LOK_DIN =
| match_LOK_MAS =
| match_LOK_NAS =
| match_LOK_NAV =
| match_LOK_NEF =
| match_LOK_OKM =
| match_LOK_PAK =
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ =
| match_LOK_SOG =
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 1-1
| match_MAS_AND =
| match_MAS_BUN = 0-1
| match_MAS_BUK =
| match_MAS_DIN =
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS =
| match_MAS_NAV =
| match_MAS_NEF =
| match_MAS_OKM =
| match_MAS_PAK =
| match_MAS_KOK =
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG =
| match_MAS_SUR =
| match_MAS_KHO =
| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN =
| match_NAS_BUK = 1-1
| match_NAS_DIN =
| match_NAS_LOK =
| match_NAS_MAS =
| match_NAS_NAV =
| match_NAS_NEF =
| match_NAS_OKM =
| match_NAS_PAK =
| match_NAS_KOK =
| match_NAS_QIZ =
| match_NAS_SOG =
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0
| match_NAV_AND =
| match_NAV_BUN =
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN =
| match_NAV_LOK =
| match_NAV_MAS =
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF =
| match_NAV_OKM =
| match_NAV_PAK =
| match_NAV_KOK =
| match_NAV_QIZ =
| match_NAV_SOG =
| match_NAV_SUR = 2-0
| match_NAV_KHO =
| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN =
| match_NEF_BUK =
| match_NEF_DIN =
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS =
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV =
| match_NEF_NEF =
| match_NEF_PAK = 0-1
| match_NEF_KOK =
| match_NEF_QIZ =
| match_NEF_SOG =
| match_NEF_SUR =
| match_NEF_KHO =
| match_OKM_AND =
| match_OKM_BUN =
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN =
| match_OKM_LOK =
| match_OKM_MAS =
| match_OKM_NAS =
| match_OKM_NAV =
| match_OKM_NEF =
| match_OKM_PAK =
| match_OKM_KOK =
| match_OKM_QIZ =
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 1-1
| match_OKM_KHO =
| match_PAK_AND =
| match_PAK_BUN =
| match_PAK_BUK =
| match_PAK_DIN =
| match_PAK_LOK =
| match_PAK_MAS = 2-1
| match_PAK_NAS =
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF =
| match_PAK_OKM = 3-1
| match_PAK_KOK =
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG =
| match_PAK_SUR =
| match_PAK_KHO =
| match_KOK_AND =
| match_KOK_BUN =
| match_KOK_BUK =
| match_KOK_DIN =
| match_KOK_LOK =
| match_KOK_MAS =
| match_KOK_NAS = 1-1
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF =
| match_KOK_OKM =
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ =
| match_KOK_SOG =
| match_KOK_SUR =
| match_KOK_KHO =
| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN =
| match_QIZ_BUK =
| match_QIZ_DIN =
| match_QIZ_LOK =
| match_QIZ_MAS =
| match_QIZ_NAS =
| match_QIZ_NAV =
| match_QIZ_NEF = 0-4
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK =
| match_QIZ_KOK =
| match_QIZ_SOG = 1-3
| match_QIZ_SUR =
| match_QIZ_KHO =
| match_SOG_AND =
| match_SOG_BUN =
| match_SOG_BUK =
| match_SOG_DIN =
| match_SOG_LOK =
| match_SOG_MAS =
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV =
| match_SOG_NEF =
| match_SOG_OKM =
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ =
| match_SOG_SUR =
| match_SOG_KHO =
| match_SUR_AND =
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 3-1
| match_SUR_DIN =
| match_SUR_LOK =
| match_SUR_MAS =
| match_SUR_NAS =
| match_SUR_NAV =
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM =
| match_SUR_PAK =
| match_SUR_KOK =
| match_SUR_QIZ =
| match_SUR_SOG =
| match_SUR_KHO =
| match_KHO_AND =
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK =
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK =
| match_KHO_MAS =
| match_KHO_NAS =
| match_KHO_NAV =
| match_KHO_NEF =
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK =
| match_KHO_KOK =
| match_KHO_QIZ =
| match_KHO_SOG =
| match_KHO_SUR =
}}
=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update = 2026-yil 13-aprel
|res_AND = W/L/L/W/L/L/L///////////////////////
|res_BUK = W/W/D/W/L/W/D///////////////////////
|res_BUN = W/L/D/W/W/W////////////////////////
|res_DIN = L/W/D/L/L/W/L///////////////////////
|res_LOK = W/W/D/L/L/D/W///////////////////////
|res_KOK = L/L/D/W/D/D////////////////////////
|res_MAS = L/L/L/L/L/L/L///////////////////////
|res_NAS = W/W/D/L/W/D/D///////////////////////
|res_NAV = W/L/W/L/W/W/W///////////////////////
|res_NEF = W/W/W/W/W/L////////////////////////
|res_AGM = L/L/D/W/L/D/W///////////////////////
|res_PAK = W/W/L/W/W/W/W///////////////////////
|res_QIZ = L/W/W/L/L/L/L///////////////////////
|res_SOG = L/L/D/L/D/L/W///////////////////////
|res_SUR = L/L/D/W/W/D/L///////////////////////
|res_KHO = L/W/D/L/W/D////////////////////////
|legendpos = b
|color_W = green1
|color_D = yellow1
|color_L = red1
|color_P = grey
|text_W = Gʻalaba
|text_D = Durang
|text_L = Magʻlubiyat
|text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}
=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 10-aprel
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang-->
|team1 =AND
|team2 =BUN
|team3 =BUK
|team4 =DIN
|team5 =LOK
|team6 =MAS
|team7 =NAS
|team8 =NAV
|team9 =NEF
|team10=OKM
|team11=PAK
|team12=KOK
|team13=QIZ
|team14=SOG
|team15=SUR
|team16=KHO
|pos_AND = 1 /6 /11/7 /10/11
|pos_BUN = 6 /8 /9 /6 /3 /4
|pos_BUK = 7 /5 /4 /2 /5 /3
|pos_DIN = 9 /7 /8 /13/13/10
|pos_LOK = 3 /2 /2 /4 /7 /7
|pos_MAS = 15/15/16/16/16/16
|pos_NAS = 8 /4 /3 /5 /4 /6
|pos_NAV = 5 /9 /5 /8 /6 /5
|pos_NEF = 2 /1 /1 /1 /1 /2
|pos_OKM = 10/13/12/10/14/14
|pos_PAK = 4 /3 /6 /3 /2 /1
|pos_KOK = 11/12/13/12/12/12
|pos_QIZ = 14/11/7 /9 /11/13
|pos_SOG = 16/16/15/15/15/15
|pos_SUR = 13/14/14/14/9 /9
|pos_KHO = 12/10/10/11/8 /8
<!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1 =
<!--Depending on cup winners-->
<!--|result=--> |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| color_1 = gold |text_1 = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2 = green1 |text_2 = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4 = green3 |text_3-4 = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12 = red3 |text_12 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_13 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_14 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_15 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| color_16 = red1 |text_14 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}
<!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
--->
== Mavsum statistikasi ==
* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').
=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[13-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 132
|ongoing=yes
|matches= 54
|updated= 2026-yil 13-aprel
|4 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
|3 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|2 goals=
* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodir Abdurazzoqov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|1 goals=
* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Yoʻldoshev (futbolchi)|Ibrohim Yoʻldoshev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Ro‘ziyev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Joʻrayev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abduholiqov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zafarmurod Abdurahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vanja Ilić]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ikrom Aliboyev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Uros Kojic]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Aziz Xolmurodov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadqodir Hamroliyev]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandar Shukrillayev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sunnatulla Abdullajonov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Qobilov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
|1 own goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Joʻrayev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]) Paxtakor jamoasi foydasiga
}}
=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 12-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align="left" |Neftchi
|4
|-
|2
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align="left" |Nasaf
|3
|-
|3
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align="left" |Buxoro
|3
|-
|4
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align="left" |Navbahor
|3
|-
|5
| align="left" |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align="left" |Lokomotiv
|2
|-
|6
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|7
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align="left" |Andijon
|2
|-
|8
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align="left" |Surxon
|2
|-
|9
| align="left" |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|10
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|-
|11
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align="left" |Qoʻqon 1912
|1
|-
|12
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align="left" |Qizilqum
|1
|-
|13
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align="left" |OKMK
|1
|-
|14
| align="left" |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align="left" |Xorazm
|1
|-
|15
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Quvvatov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|}
=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 10-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope="row" |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |3-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |4-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |5-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |6-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)/8) round 0)}}}}
|-
|-style="background:#f4faff;"
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)) round 0)}}}}
| 48
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)/48) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}
==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align="center" |1
! align="center" |2
! align="center" |3
! align="center" |4
! align="center" |5
! align="center" |6
! align="center" |7
! align="center" |8
! align="center" |9
! align="center" |10
! align="center" |11
! align="center" |12
! align="center" |13
! align="center" |14
! align="center" |15
! align="center" |Jami
! align="center" |Oʻrtacha
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}}
|14180
|4104
|18726
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]}}
|1819
|1327
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}}
|4235
|3985
|5649
|7132
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]}}
|9720
|7105
|4014
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]}}
|476
|1154
|489
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
|1790
|275
|1130
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]}}
|653
|1137
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]}}
|7255
|14801
|16825
|18756
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
|1230
|1024
|1002
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]}}
|3455
|2100
|1871
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]}}
|7350
|5651
|2850
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qoʻqon 1912]]}}
|2100
|7363
|4651
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]}}
|712
|1415
|112
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]}}
|2714
|3244
|3221
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]}}
|6220
|9678
|7650
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]}}
|323
|325
|1008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)/3) round 0)}}}}
|}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}
{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
niim105fbf3149xjbz79nygtylmina1
5995622
5995621
2026-04-14T02:12:59Z
AnvarxonM
75105
/* Liga turnir jadvali */
5995622
wikitext
text/x-wiki
{{infobox football league season
| image =[[File:Uzbekistan super league logo 2024.png|300px]]
| competition = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season = [[2026-yil]]
| winners = <!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6-marta)<br/>[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]<br/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]-->
| relegated= <!-- [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]-->
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches = <!-- 240-->
| total goals = <!-- 609-->
| league topscorer = <!-- [[Igor Sergeyev]]-->
| biggest home win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–0 [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}} <br /> {{small|(10-may 2025-yil)}} <br />-->
| biggest away win = <!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}} <br />-->
| highest scoring =<!-- {{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] 6–2 [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}} <br /> {{small|(22-avgust 2025-yil)}}-->
| longest wins =<!-- [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (6 marta)<br />[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] (6 marta)-->
| longest unbeaten =<!-- Nasaf-->
| longest winless =<!-- Shoʻrtan-->
| longest losses =<!-- [[Qoʻqon 1912]] (9 marta)-->
| highest attendance =<!-- 22000 ({{nowrap|Neftchi 4 — 1 Qizilqum}})<br /> {{small|(24-noyabr 2025-yil)}}-->
| lowest attendance =<!-- 171 ({{nowrap|Buxoro 1 — 2 Mashʼal}})<br /> {{small|(3-may 2025-yil)}}-->
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Суперлигаси</nowiki>), homiylik jihatidan '''Artel Superligasi''' – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan futbol boʻyicha [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston chempionatining]] 35-mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
2025-yilgi mavsum yakunidagi pley-off bosqichida [[Qoʻqon 1912]], [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]], [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]] va [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]] klublari Superligada oʻz oʻrnini saqlab qoldi. [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] klubi Pro ligaga tushib ketdi<ref>[https://championat.uz/oz/news/shortan-pro-ligaga-tushib-ketdi „Shoʻrtan“ Pro ligaga tushib ketdi]</ref>. [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] klubi esa Superligaga qaytdi<ref>[https://sports24.uz/football/news/lokomotiv-superligaga-qaytdi/ „Lokomotiv“ – Superligaga qaytdi]</ref>.
[[12-fevral]] kuni [[Oʻzbekneftgaz]] [[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi]]ga yoʻllagan xatida 2026-yildan boshlab Nasaf, Buxoro va Bunyodkor klublarini moliyalashtirishni toʻxtatishini maʼlum qilgan. Rasmiy axborotda sohaga oid boʻlmagan aktivlarni tasarrufdan chiqarish, homiylik toʻlovlarini bekor qilish hamda xarajatlarni optimallashtirish orqali moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash ustuvor yoʻnalish sifatida izohlangan<ref>{{Cite web |title=«O‘zbekneftgaz» futbol klublariga homiylik qilishni to‘xtatadi |url=https://kun.uz/73328500 |website=Kun.uz |access-date=2026-02-28 |language=uz |last=kunu.uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=“O‘zbekneftgaz” “Nasaf”, “Buxoro” hamda “Bunyodkor” klublarini moliyalashtirishni to‘xtatdi |url=https://daryo.uz/2026/02/12/ozbekneftgaz-nasaf-buxoro-hamda-bunyodkor-klublarini-moliyalashtirishni-toxtatdi/ |website=Daryo |date=2026-02-12 |access-date=2026-02-28 |language=uz-Latn-UZ |first= |last=}}</ref><ref>{{Cite web |title=O‘zbek futbolida davlat homiyligi davri tugamoqdami |url=https://uz.kursiv.media/uz/2026-02-26/ozbek-futbolida-davlat-homiyligi-davri-tugamoqdami-ozbekneftgaz-qarori-ortidagi-haqiqatlar/ |website=Kursiv Media Uzbekistan - Kursiv Media Uzbekistan – O'zbekiston iqtisodiyoti va siyosati, biznes va moliya yangiliklari |date=2026-02-26 |access-date=2026-02-28 |language=uz |first=Sardor |last=Saidov}}</ref>.
[[25-fevral]] kuni [[Yandex|Yandex Uzbekistan]] shirkati hamda [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|Liga]] oʻrtasida muxlislar uchun raqamli imkoniyatlarni kengaytirishga yo'naltirilgan strategik hamkorlik kelishuvi imzolandi. Kelishuv doirasida Yandex Uzbekistan Superliganing rasmiy hamkori va Pro liganing titul homiysiga aylandi<ref>{{cite web|url=https://championat.uz/oz/news/rasman-yandex-uzbekistan-pro-liganing-titul-homiysi|title=Yandex Uzbekistan va PFL hamkorligi: Allplay va Kinopoisk platformalarida o'yinlarni translyaciya qilish to'g'risida kelishuv}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gazeta.uz/oz/2026/02/26/pfl-vs-yandex/|title=PFL Yandex Uzbekistan bilan hamkorlik boshladi: Superliga o‘yinlari Kinopoisk va Allplay`da, Yandex Proliga titul homiysi bo‘ldi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.uz/oz/news/view/yandex-uzbekistan-proliganing-rasmiy-titul-homiysiga-aylanadi-25-02-2026|title=“Yandex Uzbekistan” Proliganing rasmiy titul homiyiga aylanadi}}</ref>.
Mavsumdagi ilk gol [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] klubi hujumchisi [[Sherzod Esanov]] tomonidan [[Qoʻqon 1912]] klubi darvozasiga kiritilgan<ref>{{Cite web |title=Superliga. "Buxoro" – "Qo'qon-1912" 1:0 |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-buxoro-qoqon-1912-10 |access-date=2026-02-28 |website=CHAMPIONAT.asia |language=uz}}</ref>.
== Jamoalar ==
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! colspan="4" align="center"| '''{{Bayroq|Oʻzbekiston}}'''
|-
! [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
! |[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
! [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
! [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| [[Bobur stadioni|Bobur]]
| [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
| [[Buxoro FA stadioni|Buxoro]]
| [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|-
| Sigʻimi: '''18 500'''
| Sigʻimi: '''34 000'''
| Sigʻimi: '''10.000'''
| Sigʻimi: '''11 650'''
|-
| [[Fayl:Andijon_Bobur_Arena_-_Sog'lom_Avlod.jpg|250px]]
| [[Fayl:Bunyodkor_stadium1.jpg|250px]]
|
| [[Fayl:Dinamo Samarqand stadioni.jpg|250px]]
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
| colspan="3" rowspan="8"|<center>
{{Location map+|Uzbekistan|width=800|float=none|caption=|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Toshkent''' |position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.84531 |long=69.59999 |label= [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.86670 |long=72.77836 |label= [[Andijon (futbol klubi)|Andijan]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.46198 |long=64.24468 |label= [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.88236 |long=66.80039 |label= [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.21337 |long=69.27914 |label= [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]|position=bottom}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.83824 |long=65.81386 |label= [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.99963 |long=71.59382 |label= [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.386389 |long=71.786389 |label= [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]|position=right}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=39.67057 |long=65.10812 |label= [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]|position=bottom}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=40.11404 |long=67.82897 |label= [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]|position=top}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.216667 |long=67.283333 |label= [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]|position=top}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.560778 |long=60.593037 |label= [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]|position=left}}
{{location map~ |Uzbekistan |lat=41.192042 |long=69.253486 |label= [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]|position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label=none}}}}
</center>
|-
| [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]
|-
| Sigʻimi: '''10.000'''
|-
| [[Fayl:Bahrom Vafoev Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! style="border-left:none; border-right:none;" | [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|-
| [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]]
|-
| Sigʻimi: '''21.000'''
|-
| [[Fayl:Nasaf_stadium_view_from_north_east.jpg|250px]]
|-
! [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
! [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
! [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
! [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|-
| [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]]
| [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
| [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
| [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]]
|-
| Sigʻimi: '''22.000'''
| Sigʻimi: '''20.000'''
| Sigʻimi: '''12.000'''
| Sigʻimi: '''35.000'''
|-
| No foto
| [[Fayl:Istiqlol_stadium.jpg|250px]]
| [[File:OKMK Stadium.jpg|250px]]
| [[Fayl:Pakhtakor_Markaziy_Stadium.jpg|250px]]
|-
|-
! [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
! [[Qoʻqon 1912]]
! [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
! [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|-
| [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar]]
| [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon]]
| [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]]
| [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|-
| Sigʻimi: '''12.500'''
| Sigʻimi: '''10.500'''
| Sigʻimi: '''11.650'''
| Sigʻimi: '''10.600'''
|-
| [[Fayl:Yoshlar SM.jpg|250px]]
| [[Fayl:Kokandstad.jpg|250px]]
| No foto
| [[Fayl:Surxon Sport saroyi.jpg|250px]]
|-
|-
|'''[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]'''
|'''[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]'''
|-
| [[Doʻstlik stadioni|Doʻstlik]]
| [[Xorazm (stadion)|Xorazm]]
|
|-
| Sigʻimi: '''8.000'''
| Sigʻimi: '''13.500'''
|
|-
| [[File:Dustlik Stadium Tashkent.jpg|250px]]
| [[Fayl:Khorezm Stadium 2.jpg|250px]]
|
|}</center>
== Xodimlar va homiylar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: left;"
|+
!Klub
!Bosh murabbiy
!Libos ishlab
chiqaruvchi
!Libos homiysi
(Old qismi)
!Jamoa homiysi
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|[[Adidas]]
|[[Centrum Air]]
|[[UzAutoMotors]]
|-
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|ITA}} [[Ilyos Zeytullayev]]
|[[7SABER]]
|Toshkent shahar hokimligi
|Toshkent shahar hokimligi
|-
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{flagicon|RUS}} / {{flagicon|UZB}} [[Aleksandr Xomyakov]]
|[[Adidas]]
|[[Buxoro neftni qayta ishlash zavodi|BNQIZ]]
|Buxoro viloyati hokimligi
|-
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{flagicon|UZB}} [[Vadim Abramov]]
|[[Macron]]
|Navoiy uran DK
|AGROMIR Buldings
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|[[Macron]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|[[Oʻzbekiston milliy banki]]
|-
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{flagicon|UZB}} [[Roʻziqul Berdiyev]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|SSmart
|Qashqadaryo viloyati hokimligi
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|[[Adidas]]
|E-AuksionUz
|[[Namangan|Namangan shahar hokimligi]]
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|[[Adidas]]
|FNQIZ
|[[Fargʻona neftni qayta ishlash zavodi|FNQIZ]]
|-
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov]]
|[[7SABER]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|[[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
|-
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Kamoliddin Tojiyev]]
|[[Adidas]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|[[AKFA Group|Akfa]]
|-
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|[[Kelme (kompaniya)|Kelme]]
|NKMK
|[[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|[[7SABER]]
|Fargʻona viloyati hokimligi
|Fargʻona viloyati hokimligi
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|[[Joma]]
|Hududiy elektr tarmoqlari
|[[BMB Holding]]
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|[[Adidas]]
|[[Eriell Group]]
|[[Eriell Group]]
|-
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{flagicon|AUS}} [[Mirko Jeličić]]
|[[7SABER]]
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|Oʻzbekiston temir yoʻllari
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|[[Adidas]]
|Ranch universiteti
|[[Uztelecom]]
|}
{| class="wikitable sortable"
!Klub
!Boʻshatilgan murabbiy
!Ketish sababi
!Boʻshatilgan sana
!Jadvaldagi joylashuv
!Tayinlangan murabbiy
!Tayinlov sana
!Manba
|-
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Joʻrayev]] (vaqtinchalik)
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Timur Kapadze]]
|2025-yil 1-dekabr
|
|-
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{flagicon|TJK}} [[Vitaliy Levchenko]]
|Shartnoma yakunlangan
|2025-yil 1-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Islombek Ismoilov]]
|2025-yil 2-dekabr
|
|-
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{flagicon|UZB}} [[Bahrom Haydarov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2025-yil 11-dekabr
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} / {{flagicon|RUS}} [[Andrey Shipilov (Murabbiy)|Andrey Shipilov]]
|2025-yil 11-dekabr
|
|-
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{flagicon|TJK}} [[Hakim Fuzaylov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Tokov]]
|
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 8-yanvar
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|2026-yil 8-yanvar
|
|-
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Narzullayev]]
|Oʻzaro kelishuvga koʻra
|2026-yil 21-fevral
|Tayyorgarlik davri
|{{flagicon|RUS}} [[Igor Surov]]
|2026-yil 22-fevral
|
|-
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Stanislav Kudryashov]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 18-mart
|14-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Anvar Gʻofurov]] (vaqtincha)
|2026-yil 18-mart
|
|-
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MNE}} [[Ivan Bošković]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 26-mart
|15-oʻrin
|{{flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Baqoyev]]
|2026-yil 26-mart
|
|-
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{flagicon|UZB}} [[Samvel Babayan]]
|Qoniqarsiz natijalar
|2026-yil 13-aprel
|12-oʻrin
|
|
|
|}
=== Chet ellik futbolchilar ===
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
Klublar mavsum davomida jami oltita xorijlik oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin, agar ulardan biri 21 yoshdan oshmagan boʻlsa (2004-yilda tugʻilgan va undan kichik) belgilangan roʻyxatdan tashqari oʻtkazishi mumkinligi belgilangan. 2025-yil 5-dekabrdan 2026-yil 20-fevralga qadar klublarga legioner oʻyinchilarni musobaqa uchun roʻyxatdan oʻtkazishdi<ref>{{Cite web |title=Superligadagi transferlar bir sahifada |url=https://championat.asia/oz/news/superligadagi-transferlar-bir-sahifada |website=CHAMPIONAT.asia |access-date=2026-02-28 |language=uz}}</ref>.
* ''Kursiv'' bilan ajratilgan oʻyinchilar mavsumoldi yoki mavsumning oʻrtasidagi transfer oynasidan soʻng jamoa tarkibidan chiqarilgan yoki klubni tark etgan, ammo kamida bir marta maydonga tushgan futbolchilardir.
{| class="wikitable" style="text-align: left; font-size:100%"
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
!Futbolchi 7
!U21 futbolchisi
!Sobiq futbolchilar 1
!Sobiq futbolchilar 2
|-
|1.
|[[FK Andijon|Andijon]]
|{{fbicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]]
|{{fbicon|ITA}} [[Martin Boakye]]
|
|
|
|''{{fbicon|KGZ}} [[Erjan Tokatayev]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Ismahil Akinade]]''
''{{fbicon|POL}} [[Krystian Nowak]]''
|
|-
|2.
|[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|{{fbicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Marko Bugarin]]
|{{fbicon|JPN}} [[Itsuki Urata]]
|{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]
|{{fbicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
|
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Nikoloz Mali]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Martin Šroler]]''
|
|-
|3.
|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|{{fbicon|SRB}} [[Veljko Filipović]]
|{{fbicon|BIH}} [[Dominik Begić]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Rodić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Mlađović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Mixeil Basheleishvili]]
|{{fbicon|GEO}} [[Nika Kacharava]]
|
|
|''{{fbicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Kolaković]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Josip Tomašević]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Ikić]]''
''{{fbicon|CRO}} [[Frane Čirjak]]''
|
|-
|4.
|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Kingsley Sarfo]]
|{{fbicon|BFA}} [[Dramane Salou]]
|{{Flagicon|SVN}} [[Til Mavretič]]
|{{Flagicon|URU}} [[Mauro Brasil]]
|{{Flagicon|FRA}} [[Mahamadou Dembélé]]
|{{Flagicon|ARG}} [[Salvador Sánchez]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Pletnyov]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Maycon Douglas]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Marko Stanojević]]''
''{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]''
|
|-
|5.
|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksandr Kucherenko]]
|{{fbicon|BLR}} [[Mikalay Ivanow]]
|{{fbicon|AUS}} [[Aleksandar Šušnjar]]
|{{fbicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Nišić]]
|
|
|{{fbicon|ARM}} [[Artur Mxitaryan]]
{{fbicon|SRB}} [[Ilia Jeličić]]
|''{{fbicon|MNE}} [[Momčilo Rašo]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Akaki Shulaia]]''
''{{fbicon|GEO}} [[Levan Arveladze]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Nikola Popović]]''
|
|-
|6.
|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|{{fbicon|GHA}} [[Rashid Abubakar]]
|{{fbicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]]
|{{fbicon|NGA}} [[Raphael Ayagwa]]
|{{fbicon|NGA}} [[Augustine Chidi Kwem]]
|{{fbicon|RUS}} [[Roman Xadjiev]]
|
|
|{{fbicon|GHA}} / {{fbicon|NGA}} [[Abdullatif Abdallah Maga]]
|''{{fbicon|NGA}} [[Aminu Umar]]''
''{{fbicon|RUS}} [[Dmitriy Yashin (1993-yilda tugʻilgan futbolchi)|Dmitriy Yashin]]''
|
|-
|7.
|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|{{fbicon|NGA}} [[Benjamin Teidi]]
|{{fbicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]]
|{{fbicon|SRB}} [[Vanja Ilić]]
|{{fbicon|CDR}} [[Katulondi Kati]]
|{{fbicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]]
|
|
|''{{fbicon|BRA}} [[Pedro (futbolchi, 1999)|Pedro]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Guilherme Guedes]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Higor Gabriel]]''
''{{fbicon|BRA}} [[Júlio César (1996-yilda tugʻilgan futbolchi)|Júlio César]]''
|
|-
|8.
|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|{{fbicon|NGA}} [[Kingsley Sokari]]
|{{fbicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]]
|''{{fbicon|ALB}}'' [[Adenis Shala]]
|
|
|
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Stefan Čolović]]''
''{{fbicon|UKR}} [[Aleksandr Vorobey]]''
|
|-
|9.
|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|{{fbicon|SRB}} [[Bojan Ciger]]
|{{fbicon|MNE}} [[Vladimir Jovović|'''Vladimir Jovović''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Zoran Marušić]]
|{{fbicon|SRB}} [[Jovan Đokić|'''Jovan Đokić''']]
|{{fbicon|CRO}} [[Stipe Perica]]
|{{fbicon|BRA}} [[Ratinho]]
|
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)|Aziz Murotov]]
|''{{fbicon|KGZ}} [[Joel Kojo]]''
''{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]''
|
|-
|10.
|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|{{fbicon|JPN}} [[Naoaki Senaga]]
|{{fbicon|JPN}} [[Arihiro Sentoku]]
|{{fbicon|GEO}} [[Giorgi Papava|'''Giorgi Papava''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Uros Kojic]]
|{{fbicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]]
|
|
|
|''{{fbicon|ESP}} [[Rubén Sánchez]]''
''{{fbicon|Janubiy Sudan}} [[Ajak Riak]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|11.
|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|{{fbicon|IRQ}} '''[[Bashar Resan]]'''
|{{fbicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen|'''Zaid Tahseen''']]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Flamarion]]
|''{{fbicon|POL}}'' [[Piotr Parzyszek]]
|
|
|
|
|''{{fbicon|COL}} [[Brayan Riascos|'''Brayan Riascos''']]''
''{{fbicon|BRA}} [[Jhonatan]]''
|
|-
|12.
|[[Qoʻqon 1912]]
|{{fbicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]]
|{{fbicon|GEO}} [[Shota Gvazava]]
|''{{fbicon|GEO}}'' [[Toma Tabatadze]]
|{{fbicon|UKR}} [[Yegor Kondratyuk]]
|{{fbicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]]
|
|
|
|''{{fbicon|ALB}} [[Klejdi Daci]]''
|
|-
|13.
|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|{{fbicon|MNE}} [[Nikola Kumburović]]
|{{fbicon|GEO}} [[Jaba Jighauri|'''Jaba Jighauri''']]
|{{fbicon|GEO}} [[Grigol Chabradze]]
|'''{{fbicon|TJK}}''' [[Alisher Shukurov]]
|{{fbicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]]
|
|
|
|''{{fbicon|UKR}} [[Roman Papariga]]''
''{{fbicon|SRB}} [[Dušan Mijić]]''
|
|-
|14.
|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|{{fbicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev|'''Ljupcho Doriyev''']]
|{{fbicon|SRB}} [[Filip Ivanović]]
|{{fbicon|SRB}} [[Nikola Mirković]]
|{{fbicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]]
|'''{{fbicon|TJK}} [[Zoir Joʻraboyev]]'''
|{{fbicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]]
|
|
|''{{fbicon|SRB}} [[Milan Mitrović (futbolchi, 1991)|Milan Mitrović]]''
''{{fbicon|ALB}} [[Rubin Hebaj]]''
|
|-
|15.
|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|{{fbicon|RUS}} [[Jamoliddin Xojiniyozov]]
|{{fbicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]]
|{{fbicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]]
|{{fbicon|NGA}} [[Richard Friday]]
|{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]
|
|
|
|
|
|-
|16.
|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|{{fbicon|SRB}} / {{fbicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
|{{fbicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]]
|{{fbicon|BRA}} [[Elzio Lohan]]
|{{fbicon|BRA}} [[Rafael Sabino]]
|{{fbicon|SLO}} [[Matija Rom]]
|{{fbicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traorè]]
|
|
|''{{fbicon|RUS}} [[Artyom Potapov]]''
''{{fbicon|TJK}} [[Shahrom Samiev|'''Shahrom Samiev''']]''
''{{fbicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]''
|
|}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.
== Liga turnir jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table
|main
|style=WDL
|source=[https://www.pfl.uz/tour-table Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]
<!--Jamoa oʻrinlarini shu yerda yangilang-->
|team_order=PAK, NEF, NAV, BUX, BUN, NAS, LOK, XOR, OKM, SUR, DIN, AND, QOQ, QIZ, SOG, MAS
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang (quyida belgilangan)-->
|result1=CLGS
|result12=RPL|result13=RPL|result14=RPL|result15=RPL|result16=REL
<!--Jamoa natijalarini va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi oʻrinlarini yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AND=2 |draw_AND=0 |loss_AND=5 |gf_AND=8 |ga_AND=9 <!-- Andijon -->
|win_BUN=4 |draw_BUN=1 |loss_BUN=1 |gf_BUN=7 |ga_BUN=3 <!-- Bunyodkor -->
|win_BUX=4 |draw_BUX=2 |loss_BUX=1 |gf_BUX=10|ga_BUX=6 <!-- Buxoro -->
|win_DIN=2 |draw_DIN=1 |loss_DIN=4 |gf_DIN=9 |ga_DIN=12<!-- Dinamo -->
|win_LOK=3 |draw_LOK=2 |loss_LOK=2 |gf_LOK=9 |ga_LOK=8 <!-- Lokomotiv -->
|win_MAS=0 |draw_MAS=0 |loss_MAS=7 |gf_MAS=2 |ga_MAS=14<!-- Mashʼal -->
|win_NAS=3 |draw_NAS=3 |loss_NAS=1 |gf_NAS=7 |ga_NAS=4 <!-- Nasaf -->
|win_NAV=5 |draw_NAV=0 |loss_NAV=2 |gf_NAV=10|ga_NAV=5 <!-- Navbahor -->
|win_NEF=5 |draw_NEF=0 |loss_NEF=1 |gf_NEF=16|ga_NEF=2 <!-- Neftchi -->
|win_OKM=2 |draw_OKM=2 |loss_OKM=3 |gf_OKM=7 |ga_OKM=9 <!-- OKMK -->
|win_PAK=6 |draw_PAK=0 |loss_PAK=1 |gf_PAK=14|ga_PAK=7 <!-- Paxtakor -->
|win_QIZ=2 |draw_QIZ=0 |loss_QIZ=5 |gf_QIZ=5 |ga_QIZ=13<!-- Qizilqum -->
|win_QOQ=1 |draw_QOQ=3 |loss_QOQ=2 |gf_QOQ=6 |ga_QOQ=7 <!-- Qoʻqon 1912 -->
|win_SOG=1 |draw_SOG=2 |loss_SOG=4 |gf_SOG=10|ga_SOG=17<!-- Soʻgʻdiyona -->
|win_SUR=2 |draw_SUR=2 |loss_SUR=3 |gf_SUR=6 |ga_SUR=10<!-- Surxon -->
|win_XOR=2 |draw_XOR=2 |loss_XOR=2 |gf_XOR=6 |ga_XOR=6 <!-- Xorazm-->
<!--Status-->
<!--Jamoa tavsiflari (jadvalda havolalar mavjud)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUX=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_BUN=[[FC Bunyodkor|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QOQ=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_XOR=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jadval sozlamalari va qoidalari-->
|show_limit=5
|class_rules=1) ochkolar; 2) oʻzaro oʻyin ochkolari; 3) oʻzaro oʻyin gol farqlari; 4) oʻzaro oʻyinda mehmonda urilgan gollar; 5) gol farqlari; 6) urilgan gollar soni.
<!--Yuqori oʻrinlarni egallash va quyi ligaga tushish ustunlarining ta’riflari-->
|res_col_header=QR
|col_CLGS=green2|text_CLGS= [[2026–27-yilgi AFC Osiyo Elit Chempionlar Ligasi|Elit Chempionlar Ligasi guruh bosqichi]]
|col_RPL=red2|text_RPL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} oʻrtasida oʻtish uchrashuvi
|col_REL=red1|text_REL= {{Mavsum havolasi|Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston Pro ligasi}} tushib ketish
}}</onlyinclude>
== Turlar ==
=== 1-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/94a9d2ba-f1b3-46ec-9eb9-1d9413a76a38-775ea27d-7526-4bf2-ba63-6010b870596a.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Sherzod Esanov|Esanov]] {{goal|9}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 4–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/07f909d6-9e62-48f7-bb9b-96b4cd1b3900-194b986d-94ed-4c3d-9329-60e8c63d71cf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Nemanja Ćalasan|Ćalasan]] {{goal|13}}
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|45}}
* [[Dragan Ćeran|Ćeran]] {{goal|54}}
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|90+4}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni|Bobur]]
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|27|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/52d34242-7651-45fc-874c-05530572a291-946b090b-9048-4701-82b0-c8c8261d5135.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|75}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|84}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05ecfcbe-a8ad-43ce-9afe-a094a8b6423f-b96fdd90-42cc-48b8-956c-b9de2c9ba5e8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Bojan Ciger|Ciger]] {{goal|9}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|30}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|75}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol]]
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/146c572e-f2df-41f7-be48-10fc73ece690-0b852041-4d94-471f-99a1-6b4f5f4f11e2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|10}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|67}}
* [[Lazizbek Mirzayev|Mirzayev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|69}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|2|28|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/85016e2b-3c42-4b78-8176-c6cbf5e94555-680f430e-4cba-4d8c-a8ce-c6b4aa299cbf.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|4}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|11}}
* [[Zabihillo Oʻrinboyev|Oʻrinboyev]] {{goal|24}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eff18dc3-75a7-497f-8661-9d321f87e75f-556d5c24-1b16-4086-a0f2-7c0cc353468d.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Narimonjon Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|63}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|1|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2df7dcf6-c582-459e-a2c4-ff0117793a11-96e671a8-8af4-4ec6-b8a2-4a96f960f0d2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Adenis Shala|Shala]] {{goal|90}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
|stadium = [[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
=== 2-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e579a4-037c-40e3-ad9c-bc0c9a55a75a-fe279eca-5ce1-46d5-be1b-9031308b2a90.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|49}}
* [[Piotr Parzyszek|Parzyszek]] {{goal|56}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/607fc64f-8db8-4c09-bd8f-e8ef89cdfc26-838d06b9-e8f8-49bf-a92a-4a459a93bd96.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|35}}
* [[Islom Kenjaboyev|Kenjaboyev]] {{goal|80}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Aleko Andronikashvili|Andronikashvili]] {{goal|76}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0c514b-be5b-4234-833a-1a9333fff527-a63ee969-a9ae-42e1-8c01-b59cd39a9e36.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Veljko Filipović|Filipović]] {{goal|73}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03b02df1-dbb2-4f33-a33d-303c37481f81-7d28d7bd-36c6-40c9-889c-63baf4fb3104.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Anzur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|44}}
* [[Quvonchbek Abrayev|Abrayev]] {{goal|45+2}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|5|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7c1b3bff-8cc5-41d1-b053-20131d0cf0aa-5c14eac1-69f4-4a12-9a0d-19c60a86d4b2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Samandarjon Mavlonqulov|Mavlonqulov]] {{goal|83}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Azizbek Amonov|Amonov]] {{goal|8}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|14}}
|stadium = Bunyodkor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86e336ed-2ada-4da8-a4e4-737a87d4d747-327d18e0-a2f9-4709-a277-34562b3d0044.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Oybek Rustamov|Rustamov]] {{goal|14}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|22}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|6|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0653ad61-e761-4500-9a55-05d1ec8ea942-c6d8b6ce-4039-4f18-99d6-35351ba2f3a0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Diyor Ortiqboyev|Ortiqboyev]] {{goal|52}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
=== 3-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 3–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c4f28d0-3723-45c4-9c1d-88ea67f2dcfd-757011d1-cdc8-4cf1-8f57-5e10af329551.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|42}}
* [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] {{goal|50||56}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b0637a7-b461-4eb3-9dd0-9c5a7e7c3650-a40a63bb-ba7e-49bf-8ac9-cfe41f1eef57.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
* [[Jaba Jighauri|Jigauri]] {{goal|39}}
* [[Shoxruz Norxonov|Norxonov]] {{goal|90+1}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|10|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86243268-6fb6-4d31-9179-75ba5d82cd80-9fabeb17-d7a6-47aa-bf7e-78db4a70ca5b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|47}}
* [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] {{goal|65}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 0–3
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9de0bca0-bef2-4e88-82b3-f020025deef6-0592aafa-76f8-4321-bfbd-66331b1e1856.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|40||48}}
* [[Jovan Đokić|Đokić]] {{goal|73}}
|stadium = [[Surxon sport majmuasi|Surxon]]
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|11|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 0–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01f898c5-ff60-48fe-8d74-c8975df26e3e-ff6bf430-f99e-455c-afae-7dc6c3c49ff8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a779f496-e5df-413f-8c79-e578fb00f2b1-126c2d29-1e5c-43ec-b772-a8da1e249655.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Siavash Hagh Nazari|Nazari]] {{goal|54}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Otabek Joʻraqoʻziyev|Joʻraqoʻziyev]] {{goal|45+1}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|90+1}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|12|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fbefff1-63ad-4b04-ab4a-68d9238f09fd-6bc743b9-3fb1-4f7f-9daf-efaa351d4231.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Anvar Xojimirzayev|Xojimirzayev]] {{goal|44}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Doston Rahmonov]]
}}
=== 4-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18cf4152-0b18-444a-b407-dbfa395e0c9e-9f168f57-6f29-4b63-bbc6-98fc946a58a5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Temur Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|54}}
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|15}}
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|43}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/54f646e5-ec0c-4667-805f-5a3203af705e-04ce3e75-7d27-4dd5-8c48-2ff3e68d2ef8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Javohir Husanov|Husanov]] {{goal|28}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|}}
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Anri Chichinadze|Chichinadze]] {{goal|14}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|18|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3199c67f-73f7-428f-8a0a-76194910271a-d7ab3ef8-713b-47f2-98ab-c5b469bd2dfc.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|34}}
|stadium = Yoshlar
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/448e9bfd-580e-45c3-ab51-d4ffe5a4771e-05212057-e25f-426e-8ada-b43e281cb496.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|19}}
* [[Doniyor Abdumannopov|Abdumannopov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|19|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6f605b7f-d7ac-4aed-a768-5a928ea2c43e-5f91c8c0-85f1-4288-8f7b-4716c67c5e1c.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|48}}
* [[Temur Mamasidiqov|Mamasiddiqov]] {{goal|54}}
* [[Shahzodbek Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|63}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Ravshan Xayrullayev|Xayrullayev]] {{goal|45|o.g.}}
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f35f204b-a3dd-426e-9a48-4c51b0e34491-1e55cb6d-a5ef-4456-aaa4-71a07282f58b.pdf Hisobot]
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =
* [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] {{goal|11}}
* [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|65}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|36}}
|stadium = Istiqlol
|location = [[Fargʻona]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cefd1662-cfff-44ce-a5ce-f2dcb8dc22a1-9ed238a9-946d-4518-828f-4b7a0ab0940d.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals2 =
* [[Tornike Dzebniauri|Dzebniauri]] {{goal|90+1}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|3|20|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b248a30-9f16-4272-a233-dc0ee53b0e44-215e5cc0-97de-435b-82a8-41bf54f4d774.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Filip Ivanović|Ivanović]] {{goal|3}}
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|90+5}}
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals2 =
* [[Flamarion]] {{goal|37}}
* [[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|50||57}}
* [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] {{goal|75}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
=== 5-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 2–2
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb472b8b-894e-4cb8-886b-d0c2064c1de1-3deaa2d3-d421-427d-a106-ffc83bccdcac.pdf Hisobot]
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14}}
* [[Ljupcho Doriyev|Doriyev]] {{goal|40}}
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|49}}
* [[Shota Gvazava|Gvazava]] {{goal|89}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Gʻazalkent]]
|attendance =
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|2|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/474b1b23-bd98-450b-899d-dd538865fc76-9103209d-7132-47dc-b758-815c98a32c12.pdf Hisobot]
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =
* [[Boburbek Yoʻldashov|Yoʻldashov]] {{goal|14}}
* [[Marko Bugarin|Bugarin]] {{goal|44}}
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23133092-b14b-4d89-aa77-ece8f8e95577-15adcfc5-b14a-4bc1-90ab-6cbae80a67f0.pdf Hisobot]
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
* [[Azizbek Pirmuhammadov|Pirmuhammadov]] {{goal|44}}
* [[Ravshanbek Yagudin|Yagudin]] {{goal|75|o.g.}}
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals2 =
* [[Til Mavretič|Mavretič]] {{goal|72}}
|stadium = Xorazm
|location = [[Urganch]]
|attendance =
|referee = [[Asker Najafaliyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9fcd6a68-aab0-4697-9cd5-b98392ec9414-7adb7451-87ca-4c34-84fe-ec70f0e02865.pdf Hisobot]
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
* [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] {{goal|37}}
* [[Muhammadali Usmonov|Usmonov]] {{goal|42}}
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals2 =
* [[Vlatko Stojanovski|Stojanovski]] {{goal|61}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Choriyev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|3|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09eab58a-37f1-4f31-8a2d-4ab4f1a99a9e-3668a9fa-f40f-4340-a022-140960297ef5.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e8deb6c7-b5f7-4b40-b4fd-4a2f5454a254-68a30466-d592-4774-b0bf-bb525c4f46fd.pdf Hisobot]
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Flamarion]] {{goal|21}}
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Paxtakor
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 0–4
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ae94c7d5-0403-4b45-b1a9-ae86959478d1-a20ee0fc-2a2a-4208-b533-de8d0dab36fa.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals2 =
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|18||51}}
* [[Alisher Odilov|Odilov]] {{goal|41}}
* [[Ikrom Aliboyev|Aliboyev]] {{goal|51}}
|stadium = [[Yoshlar ishlari agentligi|Yoshlar]]
|location = [[Navoiy]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|4|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 3–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4bb11db9-35a0-4186-be9f-cd748bad4898-df44242b-a66c-4337-9c71-2f4671fa1ebe.pdf Hisobot]
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
* [[Sunnatulla Abdullajonov|Abdullajonov]] {{goal|6}}
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|9|45+3}}
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals2 =
* [[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|33}}
|stadium = Surxon
|location = [[Termiz]]
|attendance =
|referee = [[Firdavs Norsafarov]]
}}
=== 6-tur ===
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 1
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/727d579c-fa9f-41bb-ba0f-1129794b3e72-94b046a0-7563-4327-a5b0-b00f469f5ea7.pdf Hisobot]
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|88}}
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals2 =
* [[Yanis Lhéry|Lhéry]] {{goal|67}}
|stadium = Doʻstlik
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Ravshan Abduvohidov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 2
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c7beabb6-9e40-4d96-b2f2-3f25f1b5411b-df9ece85-b1be-49dd-aad3-bbc40e165f75.pdf Hisobot]
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals2 =
* [[Matija Krivokapić|Krivokapić]] {{goal|90+1}}
|stadium = Gʻuzor
|location = [[Gʻuzor]]
|attendance =
|referee = [[Temurbek Toʻxtasinov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 3
|score = 0–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43a7973e-9660-46f2-a68f-7c3a10c6fd73-b36f7671-a100-46d0-bee4-b439b9b0bda3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals2 =
* [[Giorgi Jgerenaia|Jgerenaia]] {{goal|90+6}}
|stadium = Bobur
|location = [[Andijon]]
|attendance =
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|7|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 4
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8a5c31a7-609e-4499-a81f-92c46dfe055c-d6dcac14-133d-4359-a97f-f83373a03fb3.pdf Hisobot]
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
* [[Toma Tabatadze|Tabatadze]] {{goal|88}}
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals2 =
* [[Bobur Abduxoliqov|Abduxoliqov]] {{goal|55}}
|stadium = Qoʻqon
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance =
|referee = [[Rustam Lutfullin]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 5
|score = 1–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/79e97274-32c7-48ac-bac0-2f12dc1b072e-a6a0d3e2-0bab-440e-82fe-75005bfc3d9e.pdf Hisobot]
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Nodir Abdurazzoqov|Abdurazzoqov]] {{goal|3}}
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|90+6}}
|stadium = Olimpiya
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Gʻayrat Joʻrayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|8|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 6
|score = 2–1
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5cf41c3d-fe6b-4bd4-8c30-619f6528f507-0a4a0514-779c-4c68-ad58-f8a4b24a77a8.pdf Hisobot]
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals2 =
* [[Aziz Xolmurodov|Xolmurodov]] {{goal|46}}
|stadium = Dinamo
|location = [[Toshkent]]
|attendance =
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 7
|score = 1–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fb702b00-082d-4204-afa9-c7f36ec04d79-3dcf47d9-7654-40fc-aef5-fd9203abc3ee.pdf Hisobot]
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
* [[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]] {{goal|77}}
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals2 =
|stadium = Dinamo
|location = [[Samarqand]]
|attendance =
|referee = [[Ilgiz Tantashev]]
}}
{{Football box collapsible
|id =
|date = {{Start date|2026|4|9|df=y}}
|time = [[Oʻzbekiston vaqti|UZT]] ([[UTC+5]])
|round = 8
|score = 2–0
|report = [https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/70543aa9-7d4c-45aa-96b3-d4b97dfe999c-5999b144-eb9d-4fc5-8092-3e51d6b3dce2.pdf Hisobot]
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
* [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] {{goal|45+1}}
* [[Muhammadqodir Hamroliyev|Hamroliyev]] {{goal|62}}
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals2 =
|stadium = Buxoro FA
|location = [[Buxoro]]
|attendance =Jasur muxtorov
|referee =
}}
== Natijalar ==
=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 13-aprel
| matches_style = FBR
|team1=AND |team2=BUN |team3=BUK |team4=DIN |team5=LOK |team6=MAS |team7=NAS |team8=NAV |team9=NEF |team10=OKM |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| match_AND_BUN =
| match_AND_BUK =
| match_AND_DIN =
| match_AND_LOK =
| match_AND_MAS = 2-0
| match_AND_NAS =
| match_AND_NAV = 0-1
| match_AND_NEF =
| match_AND_OKM = 1-2
| match_AND_PAK =
| match_AND_KOK =
| match_AND_QIZ =
| match_AND_SOG = 4-0
| match_AND_SUR =
| match_AND_KHO =
| match_BUK_AND =
| match_BUK_BUN =
| match_BUK_DIN = 3-1
| match_BUK_LOK =
| match_BUK_MAS =
| match_BUK_NAS =
| match_BUK_NAV =
| match_BUK_NEF =
| match_BUK_OKM =
| match_BUK_PAK =
| match_BUK_KOK =
| match_BUK_QIZ = 2-0
| match_BUK_SOG =
| match_BUK_SUR =
| match_BUK_KHO = 1-1
| match_BUN_AND =
| match_BUN_BUK =
| match_BUN_DIN = 1-2
| match_BUN_LOK = 2-0
| match_BUN_MAS =
| match_BUN_NAS =
| match_BUN_NAV =
| match_BUN_NEF =
| match_BUN_OKM =
| match_BUN_PAK =
| match_BUN_KOK =
| match_BUN_QIZ =
| match_BUN_SOG =
| match_BUN_SUR =
| match_BUN_KHO =
| match_DIN_AND =
| match_DIN_BUN =
| match_DIN_BUK =
| match_DIN_LOK = 1-2
| match_DIN_MAS =
| match_DIN_NAS = 1-1
| match_DIN_NAV = 1-2
| match_DIN_NEF =
| match_DIN_OKM =
| match_DIN_PAK =
| match_DIN_KOK =
| match_DIN_QIZ =
| match_DIN_SOG = 2-1
| match_DIN_SUR =
| match_DIN_KHO =
| match_LOK_AND =
| match_LOK_BUN =
| match_LOK_BUK =
| match_LOK_DIN =
| match_LOK_MAS =
| match_LOK_NAS =
| match_LOK_NAV =
| match_LOK_NEF =
| match_LOK_OKM =
| match_LOK_PAK =
| match_LOK_KOK = 0-0
| match_LOK_QIZ =
| match_LOK_SOG =
| match_LOK_SUR = 3-1
| match_LOK_KHO = 1-1
| match_MAS_AND =
| match_MAS_BUN = 0-1
| match_MAS_BUK =
| match_MAS_DIN =
| match_MAS_LOK = 0-2
| match_MAS_NAS =
| match_MAS_NAV =
| match_MAS_NEF =
| match_MAS_OKM =
| match_MAS_PAK =
| match_MAS_KOK =
| match_MAS_QIZ = 0-2
| match_MAS_SOG =
| match_MAS_SUR =
| match_MAS_KHO =
| match_NAS_AND = 1-0
| match_NAS_BUN =
| match_NAS_BUK = 1-1
| match_NAS_DIN =
| match_NAS_LOK =
| match_NAS_MAS =
| match_NAS_NAV =
| match_NAS_NEF =
| match_NAS_OKM =
| match_NAS_PAK =
| match_NAS_KOK =
| match_NAS_QIZ =
| match_NAS_SOG =
| match_NAS_SUR = 0-1
| match_NAS_KHO = 1-0
| match_NAV_AND =
| match_NAV_BUN =
| match_NAV_BUK = 0-1
| match_NAV_DIN =
| match_NAV_LOK =
| match_NAV_MAS =
| match_NAV_NAS = 2-1
| match_NAV_NEF =
| match_NAV_OKM =
| match_NAV_PAK =
| match_NAV_KOK =
| match_NAV_QIZ =
| match_NAV_SOG =
| match_NAV_SUR = 2-0
| match_NAV_KHO =
| match_NEF_AND = 3-0
| match_NEF_BUN =
| match_NEF_BUK =
| match_NEF_DIN =
| match_NEF_LOK = 3-1
| match_NEF_MAS =
| match_NEF_NAS = 3-0
| match_NEF_NAV =
| match_NEF_NEF =
| match_NEF_PAK = 0-1
| match_NEF_KOK =
| match_NEF_QIZ =
| match_NEF_SOG =
| match_NEF_SUR =
| match_NEF_KHO =
| match_OKM_AND =
| match_OKM_BUN =
| match_OKM_BUK = 0-1
| match_OKM_DIN =
| match_OKM_LOK =
| match_OKM_MAS =
| match_OKM_NAS =
| match_OKM_NAV =
| match_OKM_NEF =
| match_OKM_PAK =
| match_OKM_KOK =
| match_OKM_QIZ =
| match_OKM_SOG = 2-2
| match_OKM_SUR = 1-1
| match_OKM_KHO =
| match_PAK_AND =
| match_PAK_BUN =
| match_PAK_BUK =
| match_PAK_DIN =
| match_PAK_LOK =
| match_PAK_MAS = 2-1
| match_PAK_NAS =
| match_PAK_NAV = 1-2
| match_PAK_NEF =
| match_PAK_OKM = 3-1
| match_PAK_KOK =
| match_PAK_QIZ = 2-1
| match_PAK_SOG =
| match_PAK_SUR =
| match_PAK_KHO =
| match_KOK_AND =
| match_KOK_BUN =
| match_KOK_BUK =
| match_KOK_DIN =
| match_KOK_LOK =
| match_KOK_MAS =
| match_KOK_NAS = 1-1
| match_KOK_NAV = 2-1
| match_KOK_NEF =
| match_KOK_OKM =
| match_KOK_PAK = 1-2
| match_KOK_QIZ =
| match_KOK_SOG =
| match_KOK_SUR =
| match_KOK_KHO =
| match_QIZ_AND = 2-1
| match_QIZ_BUN =
| match_QIZ_BUK =
| match_QIZ_DIN =
| match_QIZ_LOK =
| match_QIZ_MAS =
| match_QIZ_NAS =
| match_QIZ_NAV =
| match_QIZ_NEF = 0-4
| match_QIZ_OKM = 0-1
| match_QIZ_PAK =
| match_QIZ_KOK =
| match_QIZ_SOG = 1-3
| match_QIZ_SUR =
| match_QIZ_KHO =
| match_SOG_AND =
| match_SOG_BUN =
| match_SOG_BUK =
| match_SOG_DIN =
| match_SOG_LOK =
| match_SOG_MAS =
| match_SOG_NAS = 0-2
| match_SOG_NAV =
| match_SOG_NEF =
| match_SOG_OKM =
| match_SOG_PAK = 2-4
| match_SOG_KOK = 2-2
| match_SOG_QIZ =
| match_SOG_SUR =
| match_SOG_KHO =
| match_SUR_AND =
| match_SUR_BUN = 0-0
| match_SUR_BUK = 3-1
| match_SUR_DIN =
| match_SUR_LOK =
| match_SUR_MAS =
| match_SUR_NAS =
| match_SUR_NAV =
| match_SUR_NEF = 0-3
| match_SUR_OKM =
| match_SUR_PAK =
| match_SUR_KOK =
| match_SUR_QIZ =
| match_SUR_SOG =
| match_SUR_KHO =
| match_KHO_AND =
| match_KHO_BUN = 1-2
| match_KHO_BUK =
| match_KHO_DIN = 2-1
| match_KHO_LOK =
| match_KHO_MAS =
| match_KHO_NAS =
| match_KHO_NAV =
| match_KHO_NEF =
| match_KHO_OKM = 1-0
| match_KHO_PAK =
| match_KHO_KOK =
| match_KHO_QIZ =
| match_KHO_SOG =
| match_KHO_SUR =
}}
=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1=AGM |team2=AND |team3=BUK |team4=BUN |team5=DIN |team6=LOK
|team7=MAS |team8=NAS |team9=NAV |team10=NEF |team11=PAK |team12=KOK |team13=QIZ |team14=SOG |team15=SUR |team16=KHO
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_AGM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update = 2026-yil 13-aprel
|res_AND = W/L/L/W/L/L/L///////////////////////
|res_BUK = W/W/D/W/L/W/D///////////////////////
|res_BUN = W/L/D/W/W/W////////////////////////
|res_DIN = L/W/D/L/L/W/L///////////////////////
|res_LOK = W/W/D/L/L/D/W///////////////////////
|res_KOK = L/L/D/W/D/D////////////////////////
|res_MAS = L/L/L/L/L/L/L///////////////////////
|res_NAS = W/W/D/L/W/D/D///////////////////////
|res_NAV = W/L/W/L/W/W/W///////////////////////
|res_NEF = W/W/W/W/W/L////////////////////////
|res_AGM = L/L/D/W/L/D/W///////////////////////
|res_PAK = W/W/L/W/W/W/W///////////////////////
|res_QIZ = L/W/W/L/L/L/L///////////////////////
|res_SOG = L/L/D/L/D/L/W///////////////////////
|res_SUR = L/L/D/W/W/D/L///////////////////////
|res_KHO = L/W/D/L/W/D////////////////////////
|legendpos = b
|color_W = green1
|color_D = yellow1
|color_L = red1
|color_P = grey
|text_W = Gʻalaba
|text_D = Durang
|text_L = Magʻlubiyat
|text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}
=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 10-aprel
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang-->
|team1 =AND
|team2 =BUN
|team3 =BUK
|team4 =DIN
|team5 =LOK
|team6 =MAS
|team7 =NAS
|team8 =NAV
|team9 =NEF
|team10=OKM
|team11=PAK
|team12=KOK
|team13=QIZ
|team14=SOG
|team15=SUR
|team16=KHO
|pos_AND = 1 /6 /11/7 /10/11
|pos_BUN = 6 /8 /9 /6 /3 /4
|pos_BUK = 7 /5 /4 /2 /5 /3
|pos_DIN = 9 /7 /8 /13/13/10
|pos_LOK = 3 /2 /2 /4 /7 /7
|pos_MAS = 15/15/16/16/16/16
|pos_NAS = 8 /4 /3 /5 /4 /6
|pos_NAV = 5 /9 /5 /8 /6 /5
|pos_NEF = 2 /1 /1 /1 /1 /2
|pos_OKM = 10/13/12/10/14/14
|pos_PAK = 4 /3 /6 /3 /2 /1
|pos_KOK = 11/12/13/12/12/12
|pos_QIZ = 14/11/7 /9 /11/13
|pos_SOG = 16/16/15/15/15/15
|pos_SUR = 13/14/14/14/9 /9
|pos_KHO = 12/10/10/11/8 /8
<!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1 =
<!--Depending on cup winners-->
<!--|result=--> |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_AND=[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|name_BUN=[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
|name_BUK=[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|name_DIN=[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|name_LOK=[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|name_MAS=[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|name_NAS=[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|name_NAV=[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|name_NEF=[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|name_OKM=[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|name_PAK=[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|name_KOK=[[Qoʻqon 1912]]
|name_QIZ=[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|name_SOG=[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|name_SUR=[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|name_KHO=[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
| color_1 = gold |text_1 = [[OFK chempionlar ligasi]] guruh bosqichi saralashida peshqadam
| color_2 = green1 |text_2 = 2026—27-yilgi mavsum Osiyo chempionlar ligasi guruh bosqichiga saralash
| color_3-4 = green3 |text_3-4 = 2026—27-yilgi Osiyo chempionlar ligasi saralash bosqichiga saralash
| color_12 = red3 |text_12 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_13 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_14 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_15 = red3 |text_13 = Oʻzbekiston Pro ligasi oʻtish oʻyinida ishtirok
| color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| color_16 = red1 |text_14 = Oʻzbekiston Pro ligasiga tushib ketgan
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}
<!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
--->
== Mavsum statistikasi ==
* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Sherzod Esanov]] [[Buxoro]]nning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi tarkibida „[[Qoʻqon 1912]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 27-fevral''').
=== Gol mualliflari ===
{{updated|[[2026-yil]] [[13-aprel]] holatiga koʻra}}.
{{Goalscorers
|goals= 132
|ongoing=yes
|matches= 54
|updated= 2026-yil 13-aprel
|4 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dostonbek Hamdamov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
|3 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marushich]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Odilov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Ljupcho Doriyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|2 goals=
* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Matija Krivokapić]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Rodić]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Mamasidiqov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Amonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Quvonchbek Abrayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodir Abdurazzoqov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|POL}} [[Piotr Parzyszek]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Toma Tabatadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Jaba Jighauri]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Otabek Joʻraqoʻziyev]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
|1 goals=
* {{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Ćalasan]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Dragan Ćeran]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Yoʻldoshev (futbolchi)|Ibrohim Yoʻldoshev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Doniyor Abdumannopov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Aleko Andronikashvili]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherzod Esanov]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Ro‘ziyev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Veljko Filipović]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Narimonjon Ahmadjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Marko Bugarin]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandarjon Mavlonqulov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Boburbek Yoʻldashov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|SLO}} [[Til Mavretič]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Lazizbek Mirzayev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anzur Ismoilov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Joʻrayev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|MKD}} [[Vlatko Stojanovski]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|ALB}} [[Adenis Shala]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Oybek Rustamov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodbek Rahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abduholiqov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zafarmurod Abdurahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zabihillo Oʻrinboyev]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Xolmatov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Usmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Anri Chichinadze]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Jgerenaia]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vanja Ilić]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Bojan Ciger]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Jovan Đokić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jamshid Iskanderov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvarjon Gʻofurov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ikrom Aliboyev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Uros Kojic]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Aziz Xolmurodov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hojimat Erkinov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadqodir Hamroliyev]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Samandar Shukrillayev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxruz Norxonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Shota Gvazava]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Husanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Tornike Dzebniauri]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sunnatulla Abdullajonov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Qobilov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Ortiqboyev]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temur Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Pirmuhamedov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|FRA}} [[Yanis Lhéry]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
|1 own goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshan Xayrullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]) Dinamo jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Yagudin]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]) Xorazm jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Joʻrayev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]) Paxtakor jamoasi foydasiga
}}
=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 12-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Botirali Ergashev]]
| align="left" |Neftchi
|4
|-
|2
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abduvohid Neʼmatov]]
| align="left" |Nasaf
|3
|-
|3
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Umid Hamroyev]]
| align="left" |Buxoro
|3
|-
|4
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Oʻtkir Yusupov]]
| align="left" |Navbahor
|3
|-
|5
| align="left" |{{Flagicon|RUS}} [[Aleksey Kozlov (1999-yilda tugʻilgan futbolchi)|Aleksey Kozlov]]
| align="left" |Lokomotiv
|2
|-
|6
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Abdumavlon Abdujalilov]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|7
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rahimjon Davronov]]
| align="left" |Andijon
|2
|-
|8
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Davron Merganov]]
| align="left" |Surxon
|2
|-
|9
| align="left" |{{Flagicon|ITA}} [[Federiko Botti]]
| align="left" |Bunyodkor
|2
|-
|10
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Vladimir Nazarov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|-
|11
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Rustam Nortojiyev]]
| align="left" |Qoʻqon 1912
|1
|-
|12
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Rahmatov]]
| align="left" |Qizilqum
|1
|-
|13
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Abdunabiyev]]
| align="left" |OKMK
|1
|-
|14
| align="left" |{{Flagicon|TJK}} [[Nikola Stoshich]]
| align="left" |Xorazm
|1
|-
|15
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Quvvatov]]
| align="left" |Paxtakor
|1
|}
=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 10-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope="row" |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+14180+3455+7255+323+9720+1230+1790)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7350+653+476+2714+1819+712+6220)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |3-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((14801+1154+2100+3244+325+3985+1024+7105)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |4-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((9678+7363+5651+4104+5649+16825+275+1415)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |5-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((112+1327++7650+1137+1130+1871+2850+3221)/8) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |6-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)) round 0)}}}}
|8
|{{formatnum:{{#expr: (((1008+489+18726+4651+1002+4014+18756+7132)/8) round 0)}}}}
|-
|-style="background:#f4faff;"
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)) round 0)}}}}
| 48
| {{formatnum:{{#expr: (((42188+22044+33738+46716+19298+55778)/48) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}
==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align="center" |1
! align="center" |2
! align="center" |3
! align="center" |4
! align="center" |5
! align="center" |6
! align="center" |7
! align="center" |8
! align="center" |9
! align="center" |10
! align="center" |11
! align="center" |12
! align="center" |13
! align="center" |14
! align="center" |15
! align="center" |Jami
! align="center" |Oʻrtacha
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]}}
|14180
|4104
|18726
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((14180+4104+18726)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]}}
|1819
|1327
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]}}
|4235
|3985
|5649
|7132
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4235+3985+5649+7132)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo Samarqand]]}}
|9720
|7105
|4014
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((9720+7105+4014)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]}}
|476
|1154
|489
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((476+1154+489)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]}}
|1790
|275
|1130
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1790+275+1130)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]}}
|653
|1137
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((653+1137)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]}}
|7255
|14801
|16825
|18756
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7255+14801+16825+18756)/4) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]}}
|1230
|1024
|1002
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1230+1024+1002)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]}}
|3455
|2100
|1871
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((3455+2100+1871)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]}}
|7350
|5651
|2850
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7350+5651+2850)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Qoʻqon 1912]]}}
|2100
|7363
|4651
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2100+7363+4651)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]}}
|712
|1415
|112
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((712+1415+112)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]}}
|2714
|3244
|3221
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((2714+3244+3221)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]}}
|6220
|9678
|7650
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((6220+9678+7650)/3) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]}}
|323
|325
|1008
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((323+325+1008)/3) round 0)}}}}
|}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Official website|https://pfl.uz/uz}} {{in lang|uz|ru}}
* [https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/ozbekiston-superligasi-2025/regular-season/117241/ Oʻzbekiston Superligasi 2025 globalsportsarchive.com] {{in lang|en|ru}}
{{Oʻzbekiston Superligasi|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari|collapse}}
{{Oʻzbekiston Superligasi chempionlari|collapse}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
s7b6ycc1vdxf0j34etvn2n80dy1ujle
Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi
0
1331367
5995822
5992507
2026-04-14T08:44:53Z
AnvarxonM
75105
/* Murabbiylar va homiylar */
5995822
wikitext
text/x-wiki
{{infobox football league season
| image = [[Fayl:Photo 2024-02-13 13-09-35.jpg|300px]]
| caption =
| competition = [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| season = 2026-yil (mart-noyabr)
| winners =
| promoted =
| relegated =
| matches =
| total goals =
| league topscorer =
| biggest home win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}}
| biggest away win = {{nowrap|}} <br /> {{small|}}
| highest scoring = {{nowrap|}} <br /> {{small|}}
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest winless =
| longest losses =
| highest attendance = {{nowrap|}} <br /> {{small|}}
| lowest attendance ={{nowrap|}}
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2025]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2027]]
| updated = 07.01.2026
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Про лигаси</nowiki>) – [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan 2-divizion musobaqasi. Ikkinchi divizion klublari oʻrtasida oʻtkaziladigan 35-Oʻzbekiston chempionati<ref>[https://championat.asia/oz/news/pro-liga-2026-ishtirokchilari-organilmoqda Pro liga-2026 ishtirokchilari o'rganilmoqda]</ref>.
== Klublar ==
{{Location map+|Uzbekistan|width=400|float=right|caption=2026-yilgi Oʻzbekiston Pro-ligasidagi uy stadionlari|places={{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.31379 |long=69.26743 |label='''Tashkent''' |position=left}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.88635 |long=59.19362 |label=Jayxun}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=42.46667 |long=59.6 |label=Aral}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.37355 |long=71.79786 |label=FarDU}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.762443 |long=64.420935 |label=BuxDU}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=41.571624 |long=69.767568 |label=Gʻazalkent}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=39.905592 |long=66.261212 |label=Kattaqoʻrgʻon}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.858696 |long=65.808000 |label=Lochin}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.229943 |long=69.270608 |label=Metallurg}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=37.232069 |long=67.287604 |label=TerDU}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=40.376500 |long=70.825551 |label=Yaypan}}
{{Location map~ |Uzbekistan |lat=38.618489 |long=66.259296 |label=Shoʻrtan}}
{{Location map~ |Uzbekistan |mark=TransparentPlaceholder.png |lat=40 |long=56 |label='''Toshkent klublari:'''<br>Olimpik MobiUz<br>Paxtakor Farm<br>Respublika FA}}}}
=== Murabbiylar va homiylar ===
{| class="wikitable sortable"
!Klub
!Murabbiy
!Joylashuv
!Stadion
!Klub homiysi
|-
|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral Nukus]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Vadim Shodimatov]]
|[[Nukus]]
|NOPSTTM
|
|-
|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Azamat Sharipov]]
|[[Buxoro]]
|
|
|-
|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Zayniddin Tojiyev]]
|[[Gʻazalkent]]
|Gʻazalkent stadioni
|
|-
|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Moyliyev]]
|[[Qarshi]]
|[[Geolog stadioni]]
|
|-
|[[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Aybek Nurbayev]]
|[[Nukus]]
|BOʻFA
|
|-
|[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Farhod Nishonov]]
|[[Toshkent]]
|[[Jar (sport majmuasi)|Jar stadioni]]
|
|-
|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Shavkat Yusupov]]
|[[Fargʻona]]
|FarDU
|
|-
|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Yorqin Nazarov]]
|[[Kattaqoʻrgʻon]]
|Dinamo
|
|-
|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Ilhom Moʻminjonov]]
|[[Bekobod]]
|[[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]]
|
|-
|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abdurahmonov]]
|[[Toshkent]]
|
|
|-
|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Jamoliddin Rahmatullayev]]
|[[Toshkent]]
|
|
|-
|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]]
|[[Gʻuzor]]
|[[Gʻuzor stadioni|Gʻuzor]]
|
|-
|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Eldor Boymatov]]
|[[Termiz]]
|
|
|-
|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|{{Flagicon|UZB}} [[Rashid Gʻofurov]]
|[[Yaypan]]
|
|
|}
== Chet ellik futbolchilar ==
{{main article|O‘zbekistonda to‘p surgan xorijlik futbolchilar}}{{Yana qarang|2026-yilgi Oʻzbekiston futboli transferlari roʻyxati}}
'''Qalin:''' oʻz terma jamoasi uchun oʻynagan futbolchilar.
{| class="wikitable" style="font-size:90%;"
!№
!Klub
!Futbolchi 1
!Futbolchi 2
!Futbolchi 3
!Futbolchi 4
!Futbolchi 5
!Futbolchi 6
|-
|1
|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]
|{{Flagicon|TKM}} [[Vepa Jumayev]]
|{{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]]
|
|
|
|
|-
|2
|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|
|
|
|
|
|
|-
|3
|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|
|
|
|
|
|
|-
|4
|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|{{Flagicon|SLO}} [[Almin Kurtović]]
|{{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]]
|{{Flagicon|BRA}} [[Isac Martins Silva]]
|{{Flagicon|GHA}} [[Francis Narh]]
|
|
|-
|5
|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|
|
|
|
|
|
|-
|6
|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|{{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]]
|{{Flagicon|SRB}} [[Vladimir Bubanja]]
|{{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]]
|{{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]]
|
|
|-
|7
|[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]
|
|
|
|
|
|
|-
|8
|[[Paxtakor-2|Paxtakor Farm]]
|{{Flagicon|RUS}} [[Stepan Suslov]]
|
|
|
|
|
|-
|9
|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
|
|
|
|
|
|
|-
|10
|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|
|
|
|
|
|
|-
|11
|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|
|
|
|
|
|
|-
|12
|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|
|
|
|
|
|
|-
|13
|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|{{Flagicon|RUS}} [[Ivan Korshunov]]
|{{Flagicon|RUS}} [[Timofey Postnikov]]
|{{Flagicon|UKR}} [[Ivan Podtinniy]]
|
|
|
|-
|14
|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
|{{Flagicon|GEO}} [[Beka Xarshiladze]]
|{{Flagicon|GEO}} [[Levan Barabadze]]
|{{Flagicon|BLR}} [[Roman Vegerya]]
|{{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]]
|{{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]]
|
|}
== Turnir jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz OʻzPFL]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= FAR, ARA, SHU, GAZ, LOC, MET, KAT, YAY, PAX, MOB, RES, TER, BUX, JAY,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO |result3=PO |result4=PO |result5=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 12-aprel
|win_ARA=2 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=5 |ga_ARA=2 <!-- Aral -->
|win_BUX= |draw_BUX= |loss_BUX=2 |gf_BUX=1 |ga_BUX=6 <!-- BuxDU -->
|win_FAR=2 |draw_FAR= |loss_FAR= |gf_FAR=5 |ga_FAR= <!-- FarDU-->
|win_JAY= |draw_JAY= |loss_JAY=2 |gf_JAY= |ga_JAY=6 <!-- Jayxun -->
|win_KAT=1 |draw_KAT= |loss_KAT=1 |gf_KAT=2 |ga_KAT=2 <!-- Kattaqoʻrgʻon -->
|win_LOC=1 |draw_LOC=1 |loss_LOC= |gf_LOC=3 |ga_LOC=1 <!-- Lochin -->
|win_MET=1 |draw_MET=1 |loss_MET= |gf_MET=3 |ga_MET=2 <!-- Metallurg -->
|win_MOB= |draw_MOB=1 |loss_MOB=1 |gf_MOB=2 |ga_MOB=3 <!-- Olimpik MobiUZ -->
|win_PAX= |draw_PAX=1 |loss_PAX=1 |gf_PAX=1 |ga_PAX=2 <!-- Paxtakor FM -->
|win_RES= |draw_RES=1 |loss_RES=1 |gf_RES=2 |ga_RES=3 <!-- Respublika FA -->
|win_TER= |draw_TER= |loss_TER=2 |gf_TER=1 |ga_TER=4 <!-- TerDU -->
|win_YAY=1 |draw_YAY= |loss_YAY=1 |gf_YAY=3 |ga_YAY=3 <!-- Yaypan-->
|win_GAZ=1 |draw_GAZ=1 |loss_GAZ= |gf_GAZ=5 |ga_GAZ=2 <!-- Gʻazalkent -->
|win_SHU=2 |draw_SHU= |loss_SHU= |gf_SHU=3 |ga_SHU= <!-- Shoʻrtan -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]
|name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
|name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]
|name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]
|name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Oʻzbekiston Superligasi]] ga koʻtarilish
|col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]] ga koʻtarilish
|col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]] ga koʻtarilish
|col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]] ga koʻtarilish
|col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]] ga koʻtarilish
|col_PO=green2 |text_PO=[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Pley off bosqichi]] ga koʻtarilish
}}
== Natijalar ==
=== Qayd etilgan hisoblar ===
{{#invoke:sports results|main
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
| update = 2026-yil 13-aprel
| matches_style = FBR
|team1 =ARA
|team2 =BUX
|team3 =FAR
|team4 =JAY
|team5 =KAT
|team6 =LOC
|team7 =MET
|team8 =MOB
|team9 =PAX
|team10=RES
|team11=TER
|team12=YAY
|team13=GAZ
|team14=SHU
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]
|name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
|name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]
|name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]
|name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
| match_ARA_BUX =
| match_ARA_FAR =
| match_ARA_JAY =
| match_ARA_KAT =
| match_ARA_LOC = 2-0
| match_ARA_MET =
| match_ARA_MOB = 0-1
| match_ARA_PAX =
| match_ARA_RES = 1-2
| match_ARA_TER =
| match_ARA_YAY =
| match_ARA_GAZ =
| match_ARA_SHU = 4-0
| match_BUX_ARA = 1-3
| match_BUX_FAR =
| match_BUX_JAY =
| match_BUX_KAT =
| match_BUX_LOC =
| match_BUX_MET =
| match_BUX_MOB =
| match_BUX_PAX =
| match_BUX_RES =
| match_BUX_TER =
| match_BUX_YAY =
| match_BUX_GAZ =
| match_BUX_SHU =
| match_FAR_ARA =
| match_FAR_BUX =
| match_FAR_JAY = 4-0
| match_FAR_KAT =
| match_FAR_LOC =
| match_FAR_MET =
| match_FAR_MOB =
| match_FAR_PAX =
| match_FAR_RES =
| match_FAR_TER =
| match_FAR_YAY =
| match_FAR_GAZ =
| match_FAR_SHU =
| match_JAY_ARA =
| match_JAY_BUX =
| match_JAY_FAR =
| match_JAY_KAT = 0-2
| match_JAY_LOC =
| match_JAY_MET =
| match_JAY_MOB =
| match_JAY_PAX =
| match_JAY_RES =
| match_JAY_TER =
| match_JAY_YAY =
| match_JAY_GAZ =
| match_JAY_SHU =
| match_KAT_ARA =
| match_KAT_BUX =
| match_KAT_FAR =
| match_KAT_JAY =
| match_KAT_LOC =
| match_KAT_MET =
| match_KAT_MOB =
| match_LOK_PAX =
| match_KAT_RES =
| match_KAT_TER =
| match_KAT_YAY =
| match_KAT_GAZ =
| match_KAT_SHU = 0-2
| match_LOC_ARA =
| match_LOC_BUX =
| match_LOC_FAR =
| match_LOC_JAY =
| match_LOC_KAT =
| match_LOC_MET =
| match_LOC_MOB =
| match_LOC_PAX = 1-1
| match_LOC_RES =
| match_LOC_TER =
| match_LOC_YAY =
| match_LOC_GAZ =
| match_LOC_SHU =
| match_MET_ARA = 1-0
| match_MET_BUX =
| match_MET_FAR =
| match_MET_JAY =
| match_MET_KAT =
| match_MET_LOC =
| match_MET_MOB =
| match_MET_PAX =
| match_MET_RES = 1-1
| match_MET_TER =
| match_MET_YAY =
| match_MET_GAZ =
| match_MET_SHU =
| match_MOB_ARA =
| match_MOB_BUX =
| match_MOB_FAR =
| match_MOB_JAY =
| match_MOB_KAT =
| match_MOB_LOC =
| match_MOB_MET =
| match_MOB_PAX =
| match_MOB_RES =
| match_MOB_TER =
| match_MOB_YAY =
| match_MOB_GAZ = 2-2
| match_MOB_SHU =
| match_PAX_ARA =
| match_PAX_BUX =
| match_PAX_FAR = 0-1
| match_PAX_JAY =
| match_PAX_KAT =
| match_PAX_LOC =
| match_PAX_MET =
| match_PAX_MOB =
| match_PAX_RES =
| match_PAX_TER =
| match_PAX_YAY =
| match_PAX_GAZ =
| match_PAX_SHU =
| match_RES_ARA =
| match_RES_BUX =
| match_RES_FAR =
| match_RES_JAY =
| match_RES_KAT =
| match_RES_LOC =
| match_RES_MET =
| match_RES_MOB =
| match_RES_PAX =
| match_RES_TER =
| match_RES_YAY =
| match_RES_GAZ =
| match_RES_SHU =
| match_TER_ARA =
| match_TER_BUX =
| match_TER_FAR =
| match_TER_JAY =
| match_TER_KAT =
| match_TER_LOC = 0-2
| match_TER_MET =
| match_TER_MOB =
| match_TER_PAX =
| match_TER_RES =
| match_TER_YAY =
| match_TER_GAZ =
| match_TER_SHU =
| match_YAY_ARA =
| match_YAY_BUX =
| match_YAY_FAR =
| match_YAY_JAY =
| match_YAY_KAT =
| match_YAY_LOC =
| match_YAY_MET = 1-2
| match_YAY_MOB =
| match_YAY_PAX =
| match_YAY_RES =
| match_YAY_TER = 2-1
| match_YAY_GAZ =
| match_YAY_SHU =
| match_GAZ_ARA =
| match_GAZ_BUX = 3-0
| match_GAZ_FAR =
| match_GAZ_JAY =
| match_GAZ_KAT =
| match_GAZ_LOC =
| match_GAZ_MET =
| match_GAZ_MOB =
| match_GAZ_PAX =
| match_GAZ_RES =
| match_GAZ_TER =
| match_GAZ_YAY =
| match_GAZ_SHU =
| match_SHU_ARA =
| match_SHU_BUX =
| match_SHU_FAR =
| match_SHU_JAY =
| match_SHU_KAT =
| match_SHU_LOC =
| match_SHU_MET =
| match_SHU_MOB = 1-0
| match_SHU_PAX =
| match_SHU_RES =
| match_SHU_TER =
| match_SHU_YAY =
| match_SHU_GAZ =
}}
=== Oʻynalgan oʻyinlarga koʻra natijalar ===
{{#invoke:Sports rbr table|table|sortable = y
|team1 =ARA
|team2 =BUX
|team3 =FAR
|team4 =JAY
|team5 =KAT
|team6 =LOC
|team7 =MET
|team8 =MOB
|team9 =PAX
|team10=RES
|team11=TER
|team12=YAY
|team13=GAZ
|team14=SHU
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]
|name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
|name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]
|name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]
|name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
<!--Jamoa natijalarini shu yerda yangilang. Sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update = 2026-yil 13-aprel
|res_ARA = W/W////////////////////////////
|res_BUX = L/L////////////////////////////
|res_FAR = W/W////////////////////////////
|res_JAY = L/L////////////////////////////
|res_KAT = W/L////////////////////////////
|res_LOC = W/D////////////////////////////
|res_MET = W/D////////////////////////////
|res_MOB = L/D////////////////////////////
|res_PAX = L/D////////////////////////////
|res_RES = L/D////////////////////////////
|res_TER = L/L////////////////////////////
|res_YAY = L/W////////////////////////////
|res_GAZ = W/D////////////////////////////
|res_SHU = W/W////////////////////////////
|legendpos = b
|color_W = green1
|color_D = yellow1
|color_L = red1
|color_P = grey
|text_W = Gʻalaba
|text_D = Durang
|text_L = Magʻlubiyat
|text_P = Boshqa muddatga qoldirilgan
|source =[http://PFL.uz OʻzPFL]
}}
=== Turlar boʻyicha pozitsiyalar ===
{{#invoke:sports rbr table
|table
|sortable = y
|legendpos = br
|update= 2026-yil 13-aprel
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang-->
|team1 =ARA
|team2 =BUX
|team3 =FAR
|team4 =JAY
|team5 =KAT
|team6 =LOC
|team7 =MET
|team8 =MOB
|team9 =PAX
|team10=RES
|team11=TER
|team12=YAY
|team13=GAZ
|team14=SHU
|pos_ARA = 5 /2
|pos_BUX = 14/13
|pos_FAR = 7 /1
|pos_JAY = 13/14
|pos_KAT = 2 /8
|pos_LOC = 3 /5
|pos_MET = 4 /6
|pos_MOB = 11/9
|pos_PAX = 10/11
|pos_RES = 9 /10
|pos_TER = 12/12
|pos_YAY = 8 /7
|pos_GAZ = 1 /4
|pos_SHU = 6 /3
<!--Bu yerda jamoa oʻrinlarini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1 =
<!--Depending on cup winners-->
<!--|result=--> |result2 =
|result12 = |result13 = |result14 =
<!--Jamoa ta’riflari (jadvaldagi havolalar)-->
|name_ARA=[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]
|name_BUX=[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|name_FAR=[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|name_JAY=[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
|name_KAT=[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|name_LOC=[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|name_MET=[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|name_MOB=[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]
|name_PAX=[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]
|name_RES=[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|name_TER=[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|name_YAY=[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|name_GAZ=[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|name_SHU=[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
| color_1 = gold |text_1 =
| color_2 = green1 |text_2 =
| color_3-4 = green3 |text_3-4 =
| color_12 = red3 |text_12 =
| color_13 = red3 |text_13 =
| color_14 = red3 |text_13 =
| color_15 = red3 |text_13 =
| color_red | [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]
| color_16 = red1 |text_14 =
| source = [http://www.pfl.uz OʻzPFL]
}}
<!---
== Chiqib ketish pley-offi ==
{{OneLegStart}}
{{OneLegResult
| || || ||winner=1}}
|}
--->
== Mavsum statistikasi ==
* '''Mavsumdagi ilk gol''': [[Muzaffar Moʻminov]] [[Yaypan]]nning „[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]“ klubi tarkibida „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ klubiga qarshi oʻyinda urgan ('''2025-yil 5-aprel''').
=== Gol mualliflari ===
{{updated|2026-yil 12-aprel holatiga koʻra}}
{{Goalscorers
|goals= 36
|ongoing=yes
|matches= 14
|updated= 2026-yil 12-aprel
|3 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]])
|2 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslan Qalmagambetov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zulpuqar Kuanishbayev]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Pantsulaia]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
|1 goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobbek Rahimov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Karimov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sanjarbek Zokirov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Qosimov (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Mirjalol Qosimov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sherali Rasulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Elbek Otaqulov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Komiljon Tojiddinov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Branimir Jočić]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azim Ahmedov]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Qodirbek Mamasov]] ([[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ozodbek Odiljonov}} ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abdulvosid Soliyev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Umaraliyev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muslim Habibullayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Feruzbek Olimov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ozodbek Ibodullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Abdurahmonov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]])
* {{Flagicon|RUS}} [[Yuriy Klochkov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Bozorov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]])
|1 own goals=
* {{Flagicon|UZB}} [[Jasur Jumayev (futbolchi)|Jasur Jumayev]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]) Shoʻrtan jamoasi foydasiga
}}
=== Quruq oʻyin ===
{{updated|2025-yil 13-aprelda boʻlib oʻtgan oʻyinlar holatiga koʻra}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!№
!Futbolchi
!Jamoa
!{{abbr|Oʻyin|Gol oʻtkazilmagan oʻyinlar}}
|-
|1
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]]
| align="left" |Shoʻrtan
|2
|-
|2
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Javohir Maqsudov]]
| align="left" |FarDU
|2
|-
|3
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Akmal Rahimov]]
| align="left" |Lochin
|1
|-
|4
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qobuljonov]]
| align="left" |Kattaqoʻrgʻon
|1
|-
|5
| align="left" |{{Flagicon|UZB}} [[Asrorbek Kenjayev]]
| align="left" |Gʻazalkent
|1
|}
=== Muxlislar tashrifi ===
{{updated|2026-yil 13-aprelda oʻtkazilgan oʻyinlarga koʻra muxlislar tashrifi}}
==== Turlar boʻyicha ====
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:center;"
|+Oʻzbekiston Superligasi muxlislar tashrifi
!Turlar
!Umumiy
!{{Tooltip|GP.|Oʻynalgan oʻyinlar}}
!Oʻrtacha oʻyinda
|-
! scope="row" |1-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)) round 0)}}}}
|7
|{{formatnum:{{#expr: (((368+1253+859+7821+335+1142+205)/7) round 0)}}}}
|-
! scope="row" |2-tur
|{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)) round 0)}}}}
|7
|{{formatnum:{{#expr: (((7256+581+4231+453+0+1013+568)/7) round 0)}}}}
|-
|-style="background:#f4faff;"
| Jami
| {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)) round 0)}}}}
| 14
| {{formatnum:{{#expr: (((11983+14102)/14) round 0)}}}}
|}
{{notelist}}
==== Jamoalar tartibida ====
Quyidagi jadvalda jamolarning uy oʻyinlariga muhlislar tashirifi koʻrsatilgan
{| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align:center;"
! style="width:76px;" |Jamoa \ Uy uchrashuvlari
! align="center" |1
! align="center" |2
! align="center" |3
! align="center" |4
! align="center" |5
! align="center" |6
! align="center" |7
! align="center" |8
! align="center" |9
! align="center" |10
! align="center" |11
! align="center" |12
! align="center" |13
! align="center" |14
! align="center" |15
! align="center" |Jami
! align="center" |Oʻrtacha
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral ]]}}
|368
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((368)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((368)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]}}
|0
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1819+1327)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]}}
|1013
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1013)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1013)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]}}
|335
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((335)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((335)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]}}
|859
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((859)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((859)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]}}
|568
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((568)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((568)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]}}
|4231
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((4231)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((4231)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]}}
|7256
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7256)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7256)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUZ]]}}
|581
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((581)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((581)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]}}
|205
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((205)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((205)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]}}
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((0)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((0)/0) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]}}
|7821
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((7821)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((7821)/1) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]}}
|1253
|453
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1253+453)/2) round 0)}}}}
|- align="center"
| align="left" |{{nowrap|[[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]}}
|1142
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|'''{{formatnum:{{#expr: (((1142)) round 0)}}}}'''
|{{formatnum:{{#expr: (((1142)/1) round 0)}}}}
|}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Oʻzbekiston Pro ligasi mavsumlari}}
{{Oʻzbekiston Pro ligasi}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
6x6v81p8oos6prkwdwkt09yu6lvvnc3
Nurmuhammad Abdugʻaniyev
0
1354200
5995430
5953272
2026-04-13T13:26:32Z
AnvarxonM
75105
5995430
wikitext
text/x-wiki
{{ism+familiya|Nurmuhammad|Abdugʻaniyev}}
{{Futbolchi
| ism = Nurmuhammad Abdugʻaniyev
| tasvir =
| toʻliqism =
| tavallud_sana = {{birth date and age|2007|8|24}}
| tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Oʻzbekiston tumani}}, [[Oʻzbekiston]]
| vafot_sana =
| vafot_joyi =
| boʻyi = {{boʻy|m=1.79}}
| vazni =
| pozitsiya = [[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]
| joriyklub = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| klubraqami = 15
| yoshlikyillari1 = 2020—2022
| yoshlikklublari1 = Farovon (Margʻilon)
| yoshlikyillari2 = 2023—2025
| yoshlikklublari2 = [[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
| yoshlikyillari3 = 2025—
| yoshlikklublari3 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| yillar1 = 2024—2025
| klublar1 = [[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
| isht1 = ?
| gollar1 = ?
| yillar2 = 2025—
| klublar2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
| isht2 = 1
| gollar2 = 0
| yillar3 =
| klublar3 =
| isht3 =
| gollar3 =
| yillar4 =
| klublar4 =
| isht4 =
| gollar4 =
| yillar5 =
| klublar5 =
| isht5 =
| gollar5 =
| yillar6 =
| klublar6 =
| isht6 =
| gollar6 =
}}
'''Nurmuhammad Abdugʻaniyev''' — oʻzbekistonlik futbolchi. „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ klubi himoyachisi<ref>{{Cite web|url=https://championat.asia/oz/news/neftchi-turkiyaga-yol-olmoqda-tarkibda-kimlar-bor|title="Neftchi" Turkiyaga yo'l olmoqda. Tarkibda kimlar bor?}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://olamsport.com/oz/news/u-21-birinchiligi-paxtakor-chempion|title=U-21 birinchiligi. "Paxtakor" - chempion!}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tribuna.uz/news/neftchi-yigindagi-songgi-nazorat-bahsida-ham-galaba-qozondi-1089695/|title= «Neftchi» yig‘indagi so‘nggi nazorat bahsida ham g‘alaba qozondi }}</ref>.
== Yutuqlar ==
=== Klub ===
* [[Oʻzbekiston Superkubogi]] sohibi: [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superkubogi|2026]]
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
{{uzbekistan-footy-bio-stub}}
{{Neftchi futbol klubi tarkibi}}
{{DEFAULTSORT:Abdugʻaniyev, Nurmuhammad}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]]
[[Turkum:Sementchi Quvasoy futbolchilari]]
[[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]]
dj9hx58z8150hdna8nq5ajvafgppy2u
Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi
0
1355878
5995444
5989168
2026-04-13T13:54:26Z
AnvarxonM
75105
/* Gʻarbiy mintaqa */
5995444
wikitext
text/x-wiki
{{ infobox football league season
| image = 1 LIGA logo.png
| pixels =
| caption =
| competition = [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
| season = 2026-yil
| winners =
| relegated =
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches =
| total goals =
| league topscorer =
| biggest home win =
| biggest away win =
| highest scoring =
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest winless =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason =[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2025]]
| nextseason =[[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Биринчи лигаси</nowiki>) — [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan uchinchi divizion musobaqasining yettinchi mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
Birinchi liganing 2026-yilgi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi. Birinchi liganing minimal talablarini lozim darajada bajara olmagan klublar — „[[Bagʻdod (futbol klubi)|Bogʻdodchi]]“, „[[Qumqoʻrgʻon-1977|Qumqoʻrgʻon]]“, „[[Chigʻatoy (futbol klubi)|Chigʻatoy]]“, „[[Ishtixon (futbol klubi)|Ishtixon]]“, „[[Zamin (futbol klubi)|Zamin]]“ klublari faoliyatini [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|hududiy ikkinchi liga]] musobaqalarida davom ettiradi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-6-ta-jamoa-musobaqadan-chiqib-ketdi-10-ta-yangi-jamoa-qoshildi |sarlavha=Birinchi liga. 6 ta jamoa musobaqadan chiqib ketdi, 10 ta yangi jamoa qo‘shildi |sana=25.03.2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports24.uz/football/news/birinchi-liganing-yangi-mavsumida-29-ta-jamoa-ishtirok-etadi/|title=Birinchi liganing yangi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://championat.asia/news/birinchi-ligada-29-ta-jamoa-ishtirok-etadi-samarqanddan-3-ta-klub|title=Birinchi ligada 29 ta jamoa ishtirok etadi: Samarqanddan 3 ta klub}}</ref>.
2026-yil 28-martda yangi mavsumida ishtirokchilarning qaysi mintaqalarda ishtirok etishi aniqlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-mintaqalarning-barcha-ishtirokchilari-aniqland |sarlavha=Birinchi liga. Mintaqalarning barcha ishtirokchilari aniqland |sana=28.03.2026}}</ref>. 31-martda qur'a tashlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-yangi-mavsumga-qura-tashlandi |sarlavha=Birinchi liga. Yangi mavsumga qur’a tashlandi}}</ref>.
== Ishtirokchilar ==
{| class="wikitable"
!Klub
!Shahar (tuman)
!Viloyat (hudud)
!Stadion
!Bosh murabbiy
|-
|[[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]]
|[[Andijon (shahar)|Andijon]]
|[[Andijon viloyati]]
|Andijon FA stadioni
|[[Islom Ahmedov]]
|-
|[[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Ahmedov FA stadioni
|[[Qahramon Mahamadjonov]]
|-
|[[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|SamDU stadioni
|[[Andrey Pyatnitskiy]]
|-
|[[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]]
|[[Buxoro]]
|[[Buxoro viloyati]]
|Buxoro FA stadioni
|[[Abdurasul Rashidov]]
|-
|[[Bunyodkor-2|Bunyodkor FM]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Bunyodkor FA stadioni
|[[Lutfulla Toʻrayev]]
|-
|[[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]]
|[[Namangan]]
|[[Namangan viloyati]]
|Namangan FA
|Dilmurod Nizomboyev
|-
|[[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv
|[[Samugʻ Dadayev]]
|-
|[[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]]
|[[Fargʻona]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|Fargʻona FA stadioni
|[[Hasanboy Ergashev]]
|-
|[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|[[Guliston]]
|[[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]]
|[[Guliston Stadioni|Guliston]]<br />[[Yangiyer (stadion)|Yangiyer]]
|Abbos Ergashboyev
|-
|[[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|[[Qoʻqon]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|Qoʻqon stadioni
|[[Samandar Meliboyev]]
|-
|[[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]]
|[[Jizzax (shahar)|Jizzax]]
|[[Jizzax viloyati]]
|Jizzax FA stadioni
|[[Iftixor Oʻrinov]]
|-
|[[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv FA stadioni
|[[Sobir Usmonxoʻjayev]]
|-
|[[Lokomotiv BFK]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv
|[[Shahboz Tojiyev]]
|-
|[[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]]
|[[Namangan]]
|[[Namangan viloyati]]
|Namangan FA stadioni
|
|-
|[[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]]
|[[Karmana]]
|[[Navoiy viloyati]]
|Navoiy FA stadioni
|[[Timur Sultonov]]
|-
|[[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf FM]]
|[[Qarshi]]
|[[Qashqadaryo viloyati]]
|Nasaf FA stadioni
|[[Denis Kayumov]]
|-
|[[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
|[[Chilonzor tumani]]
|[[Toshkent]]
|Oqtepa stadioni
|[[Server Jeparov]]
|-
|[[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]]
|[[Angren]]
|[[Toshkent viloyati]]
|Angren stadioni
|[[Rinat Miftaxutdinov]]
|-
|[[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]]
|[[Qarshi]]
|[[Qashqadaryo viloyati]]
|Qashqadaryo FA stadioni
|
|-
|[[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|Nukus
|[[Qoraqalpogʻiston]]
|Qoraqalpogʻiston FA stadioni
|[[Navroʻz Alimov]]
|-
|[[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Respublika FA stadioni
|
|-
|[[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]]
|[[Guliston]]
|[[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]] [[Sirdaryo (viloyat)|viloyati]]
|Sirdaryo FA stadioni
|
|-
|[[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|Samarqand FA stadioni
|
|-
|[[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]]
|Termiz
|[[Surxondaryo viloyati]]
|Surxondaryo FA stadioni
|
|-
|[[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
|[[Quvasoy]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|[[Sementchi stadioni (Quvasoy)|Sementchi stadioni]]
|[[Murod Ismoilov|Murodbek Ismoilov]]
|-
|[[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Toshkent FA stadioni
|[[Jasur Hasanov]]
|-
|[[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]]
|[[Yangiyoʻl]]
|[[Toshkent viloyati]]
|Toshkent VFA stadioni
|[[Ravshan Joʻrayev (futbol murabbiy)|Ravshan Joʻrayev]]
|-
|[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]]
|[[Urganch]]
|[[Xorazm viloyati]]
|Xorazm FA
|
|-
|[[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|Samarqand FA
|[[Feruzbek Mahmudjonov]]
|}
== Natijalar jadvali ==
=== Gʻarbiy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= NAS, QAS, ARA, BUX, XOR, NAV, AZU, SAM, SUR,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_ARA=1 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=3 |ga_ARA=1 <!-- Qoraqalpogʻiston FA -->
|win_AZU= |draw_AZU= |loss_AZU=1 |gf_AZU=1 |ga_AZU=3 <!-- Aral akademiya -->
|win_BUX= |draw_BUX=1 |loss_BUX= |gf_BUX=1 |ga_BUX=1 <!-- Buxoro FA -->
|win_NAS=1 |draw_NAS= |loss_NAS= |gf_NAS=3 |ga_NAS= <!-- Nasaf Farm -->
|win_NAV= |draw_NAV= |loss_NAV= |gf_NAV= |ga_NAV= <!-- Navoiy FA -->
|win_QAS=1 |draw_QAS= |loss_QAS= |gf_QAS=3 |ga_QAS= <!-- Qashqadaryo FA -->
|win_SAM= |draw_SAM= |loss_SAM=1 |gf_SAM= |ga_SAM=3 <!-- Samarqand FA -->
|win_SUR= |draw_SUR= |loss_SUR=1 |gf_SUR= |ga_SUR=3 <!-- Surxondaryo FA -->
|win_XOR= |draw_XOR=1 |loss_XOR= |gf_XOR=1 |ga_XOR=1 <!-- Xorazm FA -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AZU=[[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|name_BUX=[[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]]
|name_NAS=[[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf Farm]]
|name_NAV=[[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]]
|name_QAS=[[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]]
|name_ARA=[[Qoraqalpogʻiston FA (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|name_SAM=[[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]]
|name_SUR=[[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]]
|name_XOR=[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
=== Sharqiy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= SEM, DOS, NAM, AND, FAR, OKM, TOS, HAV, LOK, BAR,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 12-aprel
|win_AND= |draw_AND= |loss_AND= |gf_AND= |ga_AND= <!-- Andijon FA -->
|win_BAR= |draw_BAR= |loss_BAR=1 |gf_BAR=2 |ga_BAR=6 <!-- Barkamol-->
|win_DOS=1 |draw_DOS= |loss_DOS= |gf_DOS=3 |ga_DOS=2 <!-- Doʻstlik -->
|win_FAR= |draw_FAR= |loss_FAR= |gf_FAR= |ga_FAR= <!-- Fargʻona FA -->
|win_HAV= |draw_HAV= |loss_HAV=1 |gf_HAV=1 |ga_HAV=2 <!-- Navbahor Farm -->
|win_LOK= |draw_LOK= |loss_LOK=1 |gf_LOK=2 |ga_LOK=3 <!-- Lokomotiv Farm -->
|win_NAM=1 |draw_NAM= |loss_NAM= |gf_NAM=2 |ga_NAM=1 <!-- Namangan FA -->
|win_OKM= |draw_OKM= |loss_OKM= |gf_OKM= |ga_OKM= <!-- OKMK Semurgʻ -->
|win_SEM=1 |draw_SEM= |loss_SEM= |gf_SEM=6 |ga_SEM=2 <!-- Sementchi -->
|win_TOS= |draw_TOS= |loss_TOS= |gf_TOS= |ga_TOS= <!-- Toshkent FA -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AND=[[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]]
|name_BAR=[[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]]
|name_DOS=[[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]]
|name_HAV=[[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|name_FAR=[[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]]
|name_LOK=[[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]]
|name_NAM=[[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]]
|name_OKM=[[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]]
|name_SEM=[[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
|name_TOS=[[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari taʼriflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
=== Markaziy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= LBF, BUN, AHM, OQT, RES, GUL, JIZ, SHE, SIR, TOS,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 12-aprel
|win_AHM=1 |draw_AHM= |loss_AHM= |gf_AHM=1 |ga_AHM= <!-- Ahmedov -->
|win_BUN=1 |draw_BUN= |loss_BUN= |gf_BUN=3 |ga_BUN= <!-- Bunyodkor -->
|win_GUL= |draw_GUL= |loss_GUL= |gf_GUL= |ga_GUL= <!-- Guliston -->
|win_JIZ= |draw_JIZ= |loss_JIZ=1 |gf_JIZ= |ga_JIZ=1 <!-- Jizzax FA -->
|win_LBF=1 |draw_LBF= |loss_LBF= |gf_LBF=6 |ga_LBF=1 <!-- Lokomotiv BFK -->
|win_OQT= |draw_OQT=1 |loss_OQT= |gf_OQT=2 |ga_OQT=2 <!-- Oqtepa -->
|win_RES= |draw_RES=1 |loss_RES= |gf_RES=2 |ga_RES=2 <!-- Respublika FA -->
|win_SIR= |draw_SIR= |loss_SIR=1 |gf_SIR=0 |ga_SIR=3 <!-- Sirdaryo FA -->
|win_TOS= |draw_TOS= |loss_TOS=1 |gf_TOS=1 |ga_TOS=6 <!-- Toshkent VFA -->
|win_SHE= |draw_SHE= |loss_SHE= |gf_SHE= |ga_SHE= <!-- Sherdor -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AHM=[[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
|name_BUN=[[Bunyodkor-2|Bunyodkor FJ]]
|name_GUL=[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|name_JIZ=[[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]]
|name_LBF=[[Lokomotiv BFK]]
|name_OQT=[[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
|name_RES=[[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]]
|name_SIR=[[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]]
|name_TOS=[[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]]
|name_SHE=[[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari taʼriflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Telegram|uzpfl}}
* {{Instagram|uzpfl}}
* {{Facebook|pfluzb}}
* {{Twitter|pfl_uz}}
* {{Youtube channel|@uzbekistanpfl}}
* {{TikTok|uzpfl}}
* [https://uz.linkedin.com/company/uzpfl Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // LinkedIn]
* [https://whatsapp.com/channel/0029VaQGMYzDOQIUAYZwTu2P Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // WhatsApp]
{{2026-yilda Oʻzbekiston futboli}}
{{Oʻzbekiston Birinchi ligasi mavsumlari}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli|Birinchi liga]]
fnl4hmvq83s6hk7ajg6wc60xsap446b
5995446
5995444
2026-04-13T13:56:32Z
AnvarxonM
75105
/* Sharqiy mintaqa */
5995446
wikitext
text/x-wiki
{{ infobox football league season
| image = 1 LIGA logo.png
| pixels =
| caption =
| competition = [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
| season = 2026-yil
| winners =
| relegated =
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches =
| total goals =
| league topscorer =
| biggest home win =
| biggest away win =
| highest scoring =
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest winless =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason =[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2025]]
| nextseason =[[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Биринчи лигаси</nowiki>) — [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan uchinchi divizion musobaqasining yettinchi mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
Birinchi liganing 2026-yilgi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi. Birinchi liganing minimal talablarini lozim darajada bajara olmagan klublar — „[[Bagʻdod (futbol klubi)|Bogʻdodchi]]“, „[[Qumqoʻrgʻon-1977|Qumqoʻrgʻon]]“, „[[Chigʻatoy (futbol klubi)|Chigʻatoy]]“, „[[Ishtixon (futbol klubi)|Ishtixon]]“, „[[Zamin (futbol klubi)|Zamin]]“ klublari faoliyatini [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|hududiy ikkinchi liga]] musobaqalarida davom ettiradi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-6-ta-jamoa-musobaqadan-chiqib-ketdi-10-ta-yangi-jamoa-qoshildi |sarlavha=Birinchi liga. 6 ta jamoa musobaqadan chiqib ketdi, 10 ta yangi jamoa qo‘shildi |sana=25.03.2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports24.uz/football/news/birinchi-liganing-yangi-mavsumida-29-ta-jamoa-ishtirok-etadi/|title=Birinchi liganing yangi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://championat.asia/news/birinchi-ligada-29-ta-jamoa-ishtirok-etadi-samarqanddan-3-ta-klub|title=Birinchi ligada 29 ta jamoa ishtirok etadi: Samarqanddan 3 ta klub}}</ref>.
2026-yil 28-martda yangi mavsumida ishtirokchilarning qaysi mintaqalarda ishtirok etishi aniqlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-mintaqalarning-barcha-ishtirokchilari-aniqland |sarlavha=Birinchi liga. Mintaqalarning barcha ishtirokchilari aniqland |sana=28.03.2026}}</ref>. 31-martda qur'a tashlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-yangi-mavsumga-qura-tashlandi |sarlavha=Birinchi liga. Yangi mavsumga qur’a tashlandi}}</ref>.
== Ishtirokchilar ==
{| class="wikitable"
!Klub
!Shahar (tuman)
!Viloyat (hudud)
!Stadion
!Bosh murabbiy
|-
|[[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]]
|[[Andijon (shahar)|Andijon]]
|[[Andijon viloyati]]
|Andijon FA stadioni
|[[Islom Ahmedov]]
|-
|[[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Ahmedov FA stadioni
|[[Qahramon Mahamadjonov]]
|-
|[[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|SamDU stadioni
|[[Andrey Pyatnitskiy]]
|-
|[[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]]
|[[Buxoro]]
|[[Buxoro viloyati]]
|Buxoro FA stadioni
|[[Abdurasul Rashidov]]
|-
|[[Bunyodkor-2|Bunyodkor FM]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Bunyodkor FA stadioni
|[[Lutfulla Toʻrayev]]
|-
|[[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]]
|[[Namangan]]
|[[Namangan viloyati]]
|Namangan FA
|Dilmurod Nizomboyev
|-
|[[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv
|[[Samugʻ Dadayev]]
|-
|[[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]]
|[[Fargʻona]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|Fargʻona FA stadioni
|[[Hasanboy Ergashev]]
|-
|[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|[[Guliston]]
|[[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]]
|[[Guliston Stadioni|Guliston]]<br />[[Yangiyer (stadion)|Yangiyer]]
|Abbos Ergashboyev
|-
|[[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|[[Qoʻqon]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|Qoʻqon stadioni
|[[Samandar Meliboyev]]
|-
|[[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]]
|[[Jizzax (shahar)|Jizzax]]
|[[Jizzax viloyati]]
|Jizzax FA stadioni
|[[Iftixor Oʻrinov]]
|-
|[[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv FA stadioni
|[[Sobir Usmonxoʻjayev]]
|-
|[[Lokomotiv BFK]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv
|[[Shahboz Tojiyev]]
|-
|[[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]]
|[[Namangan]]
|[[Namangan viloyati]]
|Namangan FA stadioni
|
|-
|[[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]]
|[[Karmana]]
|[[Navoiy viloyati]]
|Navoiy FA stadioni
|[[Timur Sultonov]]
|-
|[[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf FM]]
|[[Qarshi]]
|[[Qashqadaryo viloyati]]
|Nasaf FA stadioni
|[[Denis Kayumov]]
|-
|[[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
|[[Chilonzor tumani]]
|[[Toshkent]]
|Oqtepa stadioni
|[[Server Jeparov]]
|-
|[[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]]
|[[Angren]]
|[[Toshkent viloyati]]
|Angren stadioni
|[[Rinat Miftaxutdinov]]
|-
|[[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]]
|[[Qarshi]]
|[[Qashqadaryo viloyati]]
|Qashqadaryo FA stadioni
|
|-
|[[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|Nukus
|[[Qoraqalpogʻiston]]
|Qoraqalpogʻiston FA stadioni
|[[Navroʻz Alimov]]
|-
|[[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Respublika FA stadioni
|
|-
|[[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]]
|[[Guliston]]
|[[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]] [[Sirdaryo (viloyat)|viloyati]]
|Sirdaryo FA stadioni
|
|-
|[[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|Samarqand FA stadioni
|
|-
|[[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]]
|Termiz
|[[Surxondaryo viloyati]]
|Surxondaryo FA stadioni
|
|-
|[[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
|[[Quvasoy]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|[[Sementchi stadioni (Quvasoy)|Sementchi stadioni]]
|[[Murod Ismoilov|Murodbek Ismoilov]]
|-
|[[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Toshkent FA stadioni
|[[Jasur Hasanov]]
|-
|[[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]]
|[[Yangiyoʻl]]
|[[Toshkent viloyati]]
|Toshkent VFA stadioni
|[[Ravshan Joʻrayev (futbol murabbiy)|Ravshan Joʻrayev]]
|-
|[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]]
|[[Urganch]]
|[[Xorazm viloyati]]
|Xorazm FA
|
|-
|[[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|Samarqand FA
|[[Feruzbek Mahmudjonov]]
|}
== Natijalar jadvali ==
=== Gʻarbiy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= NAS, QAS, ARA, BUX, XOR, NAV, AZU, SAM, SUR,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_ARA=1 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=3 |ga_ARA=1 <!-- Qoraqalpogʻiston FA -->
|win_AZU= |draw_AZU= |loss_AZU=1 |gf_AZU=1 |ga_AZU=3 <!-- Aral akademiya -->
|win_BUX= |draw_BUX=1 |loss_BUX= |gf_BUX=1 |ga_BUX=1 <!-- Buxoro FA -->
|win_NAS=1 |draw_NAS= |loss_NAS= |gf_NAS=3 |ga_NAS= <!-- Nasaf Farm -->
|win_NAV= |draw_NAV= |loss_NAV= |gf_NAV= |ga_NAV= <!-- Navoiy FA -->
|win_QAS=1 |draw_QAS= |loss_QAS= |gf_QAS=3 |ga_QAS= <!-- Qashqadaryo FA -->
|win_SAM= |draw_SAM= |loss_SAM=1 |gf_SAM= |ga_SAM=3 <!-- Samarqand FA -->
|win_SUR= |draw_SUR= |loss_SUR=1 |gf_SUR= |ga_SUR=3 <!-- Surxondaryo FA -->
|win_XOR= |draw_XOR=1 |loss_XOR= |gf_XOR=1 |ga_XOR=1 <!-- Xorazm FA -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AZU=[[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|name_BUX=[[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]]
|name_NAS=[[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf Farm]]
|name_NAV=[[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]]
|name_QAS=[[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]]
|name_ARA=[[Qoraqalpogʻiston FA (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|name_SAM=[[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]]
|name_SUR=[[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]]
|name_XOR=[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
=== Sharqiy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= SEM, OKM, DOS, NAM, AND, TOS, HAV, LOK, FAR, BAR,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AND= |draw_AND=1 |loss_AND= |gf_AND=1 |ga_AND=1 <!-- Andijon FA -->
|win_BAR= |draw_BAR= |loss_BAR=1 |gf_BAR=2 |ga_BAR=6 <!-- Barkamol-->
|win_DOS=1 |draw_DOS= |loss_DOS= |gf_DOS=3 |ga_DOS=2 <!-- Doʻstlik -->
|win_FAR= |draw_FAR= |loss_FAR=1 |gf_FAR=1 |ga_FAR=3 <!-- Fargʻona FA -->
|win_HAV= |draw_HAV= |loss_HAV=1 |gf_HAV=1 |ga_HAV=2 <!-- Navbahor Farm -->
|win_LOK= |draw_LOK= |loss_LOK=1 |gf_LOK=2 |ga_LOK=3 <!-- Lokomotiv Farm -->
|win_NAM=1 |draw_NAM= |loss_NAM= |gf_NAM=2 |ga_NAM=1 <!-- Namangan FA -->
|win_OKM=1 |draw_OKM= |loss_OKM= |gf_OKM=3 |ga_OKM=1 <!-- OKMK Semurgʻ -->
|win_SEM=1 |draw_SEM= |loss_SEM= |gf_SEM=6 |ga_SEM=2 <!-- Sementchi -->
|win_TOS= |draw_TOS=1 |loss_TOS= |gf_TOS=1 |ga_TOS=1 <!-- Toshkent FA -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AND=[[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]]
|name_BAR=[[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]]
|name_DOS=[[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]]
|name_HAV=[[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|name_FAR=[[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]]
|name_LOK=[[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]]
|name_NAM=[[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]]
|name_OKM=[[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]]
|name_SEM=[[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
|name_TOS=[[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari taʼriflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
=== Markaziy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= LBF, BUN, AHM, OQT, RES, GUL, JIZ, SHE, SIR, TOS,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 12-aprel
|win_AHM=1 |draw_AHM= |loss_AHM= |gf_AHM=1 |ga_AHM= <!-- Ahmedov -->
|win_BUN=1 |draw_BUN= |loss_BUN= |gf_BUN=3 |ga_BUN= <!-- Bunyodkor -->
|win_GUL= |draw_GUL= |loss_GUL= |gf_GUL= |ga_GUL= <!-- Guliston -->
|win_JIZ= |draw_JIZ= |loss_JIZ=1 |gf_JIZ= |ga_JIZ=1 <!-- Jizzax FA -->
|win_LBF=1 |draw_LBF= |loss_LBF= |gf_LBF=6 |ga_LBF=1 <!-- Lokomotiv BFK -->
|win_OQT= |draw_OQT=1 |loss_OQT= |gf_OQT=2 |ga_OQT=2 <!-- Oqtepa -->
|win_RES= |draw_RES=1 |loss_RES= |gf_RES=2 |ga_RES=2 <!-- Respublika FA -->
|win_SIR= |draw_SIR= |loss_SIR=1 |gf_SIR=0 |ga_SIR=3 <!-- Sirdaryo FA -->
|win_TOS= |draw_TOS= |loss_TOS=1 |gf_TOS=1 |ga_TOS=6 <!-- Toshkent VFA -->
|win_SHE= |draw_SHE= |loss_SHE= |gf_SHE= |ga_SHE= <!-- Sherdor -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AHM=[[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
|name_BUN=[[Bunyodkor-2|Bunyodkor FJ]]
|name_GUL=[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|name_JIZ=[[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]]
|name_LBF=[[Lokomotiv BFK]]
|name_OQT=[[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
|name_RES=[[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]]
|name_SIR=[[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]]
|name_TOS=[[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]]
|name_SHE=[[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari taʼriflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Telegram|uzpfl}}
* {{Instagram|uzpfl}}
* {{Facebook|pfluzb}}
* {{Twitter|pfl_uz}}
* {{Youtube channel|@uzbekistanpfl}}
* {{TikTok|uzpfl}}
* [https://uz.linkedin.com/company/uzpfl Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // LinkedIn]
* [https://whatsapp.com/channel/0029VaQGMYzDOQIUAYZwTu2P Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // WhatsApp]
{{2026-yilda Oʻzbekiston futboli}}
{{Oʻzbekiston Birinchi ligasi mavsumlari}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli|Birinchi liga]]
o4ro0kaz9nexddbuiivchbx6vxlejfg
5995447
5995446
2026-04-13T13:57:52Z
AnvarxonM
75105
/* Markaziy mintaqa */
5995447
wikitext
text/x-wiki
{{ infobox football league season
| image = 1 LIGA logo.png
| pixels =
| caption =
| competition = [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
| season = 2026-yil
| winners =
| relegated =
| continentalcup1 =
| continentalcup1 qualifiers =
| matches =
| total goals =
| league topscorer =
| biggest home win =
| biggest away win =
| highest scoring =
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest winless =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason =[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2025]]
| nextseason =[[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2027]]
| updated =
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]''' (<nowiki>Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Биринчи лигаси</nowiki>) — [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan oʻtkaziladigan uchinchi divizion musobaqasining yettinchi mavsumi.
== Mavsum voqealari ==
Birinchi liganing 2026-yilgi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi. Birinchi liganing minimal talablarini lozim darajada bajara olmagan klublar — „[[Bagʻdod (futbol klubi)|Bogʻdodchi]]“, „[[Qumqoʻrgʻon-1977|Qumqoʻrgʻon]]“, „[[Chigʻatoy (futbol klubi)|Chigʻatoy]]“, „[[Ishtixon (futbol klubi)|Ishtixon]]“, „[[Zamin (futbol klubi)|Zamin]]“ klublari faoliyatini [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|hududiy ikkinchi liga]] musobaqalarida davom ettiradi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-6-ta-jamoa-musobaqadan-chiqib-ketdi-10-ta-yangi-jamoa-qoshildi |sarlavha=Birinchi liga. 6 ta jamoa musobaqadan chiqib ketdi, 10 ta yangi jamoa qo‘shildi |sana=25.03.2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports24.uz/football/news/birinchi-liganing-yangi-mavsumida-29-ta-jamoa-ishtirok-etadi/|title=Birinchi liganing yangi mavsumida 29 ta jamoa ishtirok etadi}}</ref><ref>{{cite web|url=https://championat.asia/news/birinchi-ligada-29-ta-jamoa-ishtirok-etadi-samarqanddan-3-ta-klub|title=Birinchi ligada 29 ta jamoa ishtirok etadi: Samarqanddan 3 ta klub}}</ref>.
2026-yil 28-martda yangi mavsumida ishtirokchilarning qaysi mintaqalarda ishtirok etishi aniqlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-mintaqalarning-barcha-ishtirokchilari-aniqland |sarlavha=Birinchi liga. Mintaqalarning barcha ishtirokchilari aniqland |sana=28.03.2026}}</ref>. 31-martda qur'a tashlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/birinchi-liga-yangi-mavsumga-qura-tashlandi |sarlavha=Birinchi liga. Yangi mavsumga qur’a tashlandi}}</ref>.
== Ishtirokchilar ==
{| class="wikitable"
!Klub
!Shahar (tuman)
!Viloyat (hudud)
!Stadion
!Bosh murabbiy
|-
|[[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]]
|[[Andijon (shahar)|Andijon]]
|[[Andijon viloyati]]
|Andijon FA stadioni
|[[Islom Ahmedov]]
|-
|[[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Ahmedov FA stadioni
|[[Qahramon Mahamadjonov]]
|-
|[[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|SamDU stadioni
|[[Andrey Pyatnitskiy]]
|-
|[[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]]
|[[Buxoro]]
|[[Buxoro viloyati]]
|Buxoro FA stadioni
|[[Abdurasul Rashidov]]
|-
|[[Bunyodkor-2|Bunyodkor FM]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Bunyodkor FA stadioni
|[[Lutfulla Toʻrayev]]
|-
|[[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]]
|[[Namangan]]
|[[Namangan viloyati]]
|Namangan FA
|Dilmurod Nizomboyev
|-
|[[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv
|[[Samugʻ Dadayev]]
|-
|[[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]]
|[[Fargʻona]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|Fargʻona FA stadioni
|[[Hasanboy Ergashev]]
|-
|[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|[[Guliston]]
|[[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]]
|[[Guliston Stadioni|Guliston]]<br />[[Yangiyer (stadion)|Yangiyer]]
|Abbos Ergashboyev
|-
|[[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|[[Qoʻqon]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|Qoʻqon stadioni
|[[Samandar Meliboyev]]
|-
|[[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]]
|[[Jizzax (shahar)|Jizzax]]
|[[Jizzax viloyati]]
|Jizzax FA stadioni
|[[Iftixor Oʻrinov]]
|-
|[[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv FA stadioni
|[[Sobir Usmonxoʻjayev]]
|-
|[[Lokomotiv BFK]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Lokomotiv
|[[Shahboz Tojiyev]]
|-
|[[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]]
|[[Namangan]]
|[[Namangan viloyati]]
|Namangan FA stadioni
|
|-
|[[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]]
|[[Karmana]]
|[[Navoiy viloyati]]
|Navoiy FA stadioni
|[[Timur Sultonov]]
|-
|[[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf FM]]
|[[Qarshi]]
|[[Qashqadaryo viloyati]]
|Nasaf FA stadioni
|[[Denis Kayumov]]
|-
|[[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
|[[Chilonzor tumani]]
|[[Toshkent]]
|Oqtepa stadioni
|[[Server Jeparov]]
|-
|[[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]]
|[[Angren]]
|[[Toshkent viloyati]]
|Angren stadioni
|[[Rinat Miftaxutdinov]]
|-
|[[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]]
|[[Qarshi]]
|[[Qashqadaryo viloyati]]
|Qashqadaryo FA stadioni
|
|-
|[[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|Nukus
|[[Qoraqalpogʻiston]]
|Qoraqalpogʻiston FA stadioni
|[[Navroʻz Alimov]]
|-
|[[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Respublika FA stadioni
|
|-
|[[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]]
|[[Guliston]]
|[[Sirdaryo (viloyat)|Sirdaryo]] [[Sirdaryo (viloyat)|viloyati]]
|Sirdaryo FA stadioni
|
|-
|[[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|Samarqand FA stadioni
|
|-
|[[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]]
|Termiz
|[[Surxondaryo viloyati]]
|Surxondaryo FA stadioni
|
|-
|[[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
|[[Quvasoy]]
|[[Fargʻona viloyati]]
|[[Sementchi stadioni (Quvasoy)|Sementchi stadioni]]
|[[Murod Ismoilov|Murodbek Ismoilov]]
|-
|[[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]]
|[[Toshkent]]
|[[Toshkent]]
|Toshkent FA stadioni
|[[Jasur Hasanov]]
|-
|[[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]]
|[[Yangiyoʻl]]
|[[Toshkent viloyati]]
|Toshkent VFA stadioni
|[[Ravshan Joʻrayev (futbol murabbiy)|Ravshan Joʻrayev]]
|-
|[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]]
|[[Urganch]]
|[[Xorazm viloyati]]
|Xorazm FA
|
|-
|[[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
|[[Samarqand]]
|[[Samarqand viloyati]]
|Samarqand FA
|[[Feruzbek Mahmudjonov]]
|}
== Natijalar jadvali ==
=== Gʻarbiy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= NAS, QAS, ARA, BUX, XOR, NAV, AZU, SAM, SUR,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_ARA=1 |draw_ARA= |loss_ARA= |gf_ARA=3 |ga_ARA=1 <!-- Qoraqalpogʻiston FA -->
|win_AZU= |draw_AZU= |loss_AZU=1 |gf_AZU=1 |ga_AZU=3 <!-- Aral akademiya -->
|win_BUX= |draw_BUX=1 |loss_BUX= |gf_BUX=1 |ga_BUX=1 <!-- Buxoro FA -->
|win_NAS=1 |draw_NAS= |loss_NAS= |gf_NAS=3 |ga_NAS= <!-- Nasaf Farm -->
|win_NAV= |draw_NAV= |loss_NAV= |gf_NAV= |ga_NAV= <!-- Navoiy FA -->
|win_QAS=1 |draw_QAS= |loss_QAS= |gf_QAS=3 |ga_QAS= <!-- Qashqadaryo FA -->
|win_SAM= |draw_SAM= |loss_SAM=1 |gf_SAM= |ga_SAM=3 <!-- Samarqand FA -->
|win_SUR= |draw_SUR= |loss_SUR=1 |gf_SUR= |ga_SUR=3 <!-- Surxondaryo FA -->
|win_XOR= |draw_XOR=1 |loss_XOR= |gf_XOR=1 |ga_XOR=1 <!-- Xorazm FA -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AZU=[[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|name_BUX=[[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]]
|name_NAS=[[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf Farm]]
|name_NAV=[[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]]
|name_QAS=[[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]]
|name_ARA=[[Qoraqalpogʻiston FA (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|name_SAM=[[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]]
|name_SUR=[[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]]
|name_XOR=[[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari ta'riflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
=== Sharqiy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= SEM, OKM, DOS, NAM, AND, TOS, HAV, LOK, FAR, BAR,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AND= |draw_AND=1 |loss_AND= |gf_AND=1 |ga_AND=1 <!-- Andijon FA -->
|win_BAR= |draw_BAR= |loss_BAR=1 |gf_BAR=2 |ga_BAR=6 <!-- Barkamol-->
|win_DOS=1 |draw_DOS= |loss_DOS= |gf_DOS=3 |ga_DOS=2 <!-- Doʻstlik -->
|win_FAR= |draw_FAR= |loss_FAR=1 |gf_FAR=1 |ga_FAR=3 <!-- Fargʻona FA -->
|win_HAV= |draw_HAV= |loss_HAV=1 |gf_HAV=1 |ga_HAV=2 <!-- Navbahor Farm -->
|win_LOK= |draw_LOK= |loss_LOK=1 |gf_LOK=2 |ga_LOK=3 <!-- Lokomotiv Farm -->
|win_NAM=1 |draw_NAM= |loss_NAM= |gf_NAM=2 |ga_NAM=1 <!-- Namangan FA -->
|win_OKM=1 |draw_OKM= |loss_OKM= |gf_OKM=3 |ga_OKM=1 <!-- OKMK Semurgʻ -->
|win_SEM=1 |draw_SEM= |loss_SEM= |gf_SEM=6 |ga_SEM=2 <!-- Sementchi -->
|win_TOS= |draw_TOS=1 |loss_TOS= |gf_TOS=1 |ga_TOS=1 <!-- Toshkent FA -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AND=[[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]]
|name_BAR=[[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]]
|name_DOS=[[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]]
|name_HAV=[[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|name_FAR=[[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]]
|name_LOK=[[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]]
|name_NAM=[[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]]
|name_OKM=[[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]]
|name_SEM=[[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
|name_TOS=[[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari taʼriflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
=== Markaziy mintaqa ===
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL|source=[http://www.pfl.uz Oʻzbekiston Professional Futbol Ligasi]
<!--Jamoa pozitsiyalarini bu yerda yangilang -->
|team_order= LBF, BUN, GUL, AHM, OQT, RES, JIZ, SHE, SIR, TOS,
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=A
|result2=P
<!--Oʻzaro oʻyinlar-->
<!--Bu yerda jamoa malakasini yangilang (quyida tavsiflangan)-->
|result1=P |result2=PO
<!--Jamoa natijalarini bu yerda va keyin (agar kerak boʻlsa) yuqoridagi pozitsiyalarni yangilang. Yuqoridagi sanani yangilashni unutmang (yangilash parametri)-->
|update= 2026-yil 13-aprel
|win_AHM=1 |draw_AHM= |loss_AHM= |gf_AHM=1 |ga_AHM= <!-- Ahmedov -->
|win_BUN=1 |draw_BUN= |loss_BUN= |gf_BUN=3 |ga_BUN= <!-- Bunyodkor -->
|win_GUL=1 |draw_GUL= |loss_GUL= |gf_GUL=2 |ga_GUL= <!-- Guliston -->
|win_JIZ= |draw_JIZ= |loss_JIZ=1 |gf_JIZ= |ga_JIZ=1 <!-- Jizzax FA -->
|win_LBF=1 |draw_LBF= |loss_LBF= |gf_LBF=6 |ga_LBF=1 <!-- Lokomotiv BFK -->
|win_OQT= |draw_OQT=1 |loss_OQT= |gf_OQT=2 |ga_OQT=2 <!-- Oqtepa -->
|win_RES= |draw_RES=1 |loss_RES= |gf_RES=2 |ga_RES=2 <!-- Respublika FA -->
|win_SIR= |draw_SIR= |loss_SIR=1 |gf_SIR=0 |ga_SIR=3 <!-- Sirdaryo FA -->
|win_TOS= |draw_TOS= |loss_TOS=1 |gf_TOS=1 |ga_TOS=6 <!-- Toshkent VFA -->
|win_SHE= |draw_SHE= |loss_SHE=1 |gf_SHE= |ga_SHE=2 <!-- Sherdor -->
<!--Jamoa taʼriflari (jadvaldagi vikihavolalar)-->
|name_AHM=[[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
|name_BUN=[[Bunyodkor-2|Bunyodkor FJ]]
|name_GUL=[[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|name_JIZ=[[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]]
|name_LBF=[[Lokomotiv BFK]]
|name_OQT=[[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
|name_RES=[[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]]
|name_SIR=[[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]]
|name_TOS=[[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]]
|name_SHE=[[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
<!--Rules-->
|class_rules=1) Ochko; 2) Oʻzaro oʻyinlardagi ochkolar; 3) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi; 4) Oʻzaro oʻyinlardagi gollar hisobi; 5) Gol farqi; 6) Urilgan gollar;
<!--Kvalifikatsiya va quyi ligaga tushish ustunlari taʼriflari-->
|res_col_header=PQR
|col_P=green1 |text_P=
|col_PO=green2 |text_PO=
}}
== Yana qarang ==
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Telegram|uzpfl}}
* {{Instagram|uzpfl}}
* {{Facebook|pfluzb}}
* {{Twitter|pfl_uz}}
* {{Youtube channel|@uzbekistanpfl}}
* {{TikTok|uzpfl}}
* [https://uz.linkedin.com/company/uzpfl Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // LinkedIn]
* [https://whatsapp.com/channel/0029VaQGMYzDOQIUAYZwTu2P Oʻzbekiston Professional futbol ligasi // WhatsApp]
{{2026-yilda Oʻzbekiston futboli}}
{{Oʻzbekiston Birinchi ligasi mavsumlari}}
[[Turkum:Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli|Birinchi liga]]
klr392ksmtyoezywb9sr05c8zj01jc4
Vikipediya:Viki-bahor/Ishtirok etish
4
1357720
5995435
5989031
2026-04-13T13:31:48Z
Doctormeee
105908
/* Ishtirok etish */
5995435
wikitext
text/x-wiki
{{Viki-bahor/tepasi}}
<div style="max-width:1100px;margin:auto">
{| style="width:100%;background:#f8f9fa;border:1px solid #eaecf0;border-radius:10px;padding:1em"
|-
| style="width:70%;vertical-align:top" |
== Ishtirok etish ==
Maqolani yaratganingizdan keyin uni quyidagi jadvalga kiritishingiz zarur (tanlov ishtirokchilari buni mustaqil ravishda bajaradilar). Tanlovda faqat jadvalga kiritilgan maqolalar koʻrib chiqiladi. Iltimos, maqolalarni baholashda xatolikka yoʻl qoʻyilmasligi uchun tugallanmagan maqolalarni jadvalga kiritmang. Yaratgan maqolangizning munozara sahifasida esa {{tl|Viki-bahor 2026}} andozasini tegishli parametrlarni koʻrsatgan holda qoʻshishni unutmang.
{| class="wikitable sortable"
|- align="left"
! Ishtirokchi
! Maqola
! Maqola soni
! Ball
|-
|-style="background:#a5fd7d"
||<small>'''Namuna uchun:'''</small><br />[[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]]
|{{flagicon|Turkiya}} [[Bazlama]];
|1
|0
|-
|[[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]]
|[[Shaqe Çoba]], [[Urani Rumbo]], [[Nermin Vlora Falaschi]], [[Gentiana Susaj]], [[Holta Zaçaj]], [[Tina Garabedian]], [[Aleksandra Grigoryan]], [[Gohar Harutyunyan]], [[Karina Akopova]], [[Kimia Alizade]], [[Bernarda Pera]], [[Petra Marčinko]], [[Kamila Valieva]], [[Diana Shnaider]], [[Mirra Andreeva]], [[Mobina Nematzade]], [[Erika Andreeva]], [[Lyudmila Samsonova]], [[Oksana Selexmeteva]], [[Elina Avanesyan]], [[Olga Danilović]], [[Ivana Jorović]]
|22
|-
|[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]]
|{{flagicon|Qozogʻiston}}
[[Ken Alibek]] • [[Bolashak]] • [[Qozog‘iston Respublikasi Ta’lim va fan vazirligi]] • [[Xalqaro axborot texnologiyalari universiteti (Qozogʻiston)]] • [[Qozoq milliy agrar universiteti]] • [[T.K. Jurgenov nomidagi Qozoq milliy sanʼat akademiyasi]] • [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti]]
|7
|
|}
</div>
[[Turkum:Loyiha:Viki-bahor]]
70yiru0jxbzyvklncr0rllm1sxfh9qe
5995480
5995435
2026-04-13T14:46:36Z
Mupapap29
201910
/* Ishtirok etish */
5995480
wikitext
text/x-wiki
{{Viki-bahor/tepasi}}
<div style="max-width:1100px;margin:auto">
{| style="width:100%;background:#f8f9fa;border:1px solid #eaecf0;border-radius:10px;padding:1em"
|-
| style="width:70%;vertical-align:top" |
== Ishtirok etish ==
Maqolani yaratganingizdan keyin uni quyidagi jadvalga kiritishingiz zarur (tanlov ishtirokchilari buni mustaqil ravishda bajaradilar). Tanlovda faqat jadvalga kiritilgan maqolalar koʻrib chiqiladi. Iltimos, maqolalarni baholashda xatolikka yoʻl qoʻyilmasligi uchun tugallanmagan maqolalarni jadvalga kiritmang. Yaratgan maqolangizning munozara sahifasida esa {{tl|Viki-bahor 2026}} andozasini tegishli parametrlarni koʻrsatgan holda qoʻshishni unutmang.
{| class="wikitable sortable"
|- align="left"
! Ishtirokchi
! Maqola
! Maqola soni
! Ball
|-
|-style="background:#a5fd7d"
||<small>'''Namuna uchun:'''</small><br />[[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]]
|{{flagicon|Turkiya}} [[Bazlama]];
|1
|0
|-
|[[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]]
|[[Shaqe Çoba]], [[Urani Rumbo]], [[Nermin Vlora Falaschi]], [[Gentiana Susaj]], [[Holta Zaçaj]], [[Tina Garabedian]], [[Aleksandra Grigoryan]], [[Gohar Harutyunyan]], [[Karina Akopova]], [[Kimia Alizade]], [[Bernarda Pera]], [[Petra Marčinko]], [[Kamila Valieva]], [[Diana Shnaider]], [[Mirra Andreeva]], [[Mobina Nematzade]], [[Erika Andreeva]], [[Lyudmila Samsonova]], [[Oksana Selexmeteva]], [[Elina Avanesyan]], [[Olga Danilović]], [[Ivana Jorović]]
|22
|-
|[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]]
|{{flagicon|Qozogʻiston}}
[[Ken Alibek]] • [[Bolashak]] • [[Qozog‘iston Respublikasi Ta’lim va fan vazirligi]] • [[Xalqaro axborot texnologiyalari universiteti (Qozogʻiston)]] • [[Qozoq milliy agrar universiteti]] • [[T.K. Jurgenov nomidagi Qozoq milliy sanʼat akademiyasi]] • [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti]]
|7
|
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Badavizoda Ahmad Boy masjidi]]
|1
|
|}
</div>
[[Turkum:Loyiha:Viki-bahor]]
0wizmkjivoeobc8w9buj4p1ginhq831
Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi
102
1359544
5995509
5992774
2026-04-13T16:06:36Z
Mupapap29
201910
/* Bino va inshootlar */
5995509
wikitext
text/x-wiki
----
„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.
Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.
Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]
Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.
== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.
Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.
#[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC)
#[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC)
== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:
* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.
'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.
==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.
'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.
== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.
Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!
Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki>
|}
== Mukofotlar ==
{| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]]
Sogʻliqni saqlash:
[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
Madaniyat:
[[Ashxobod (kinoteatr)]] • [[Turkman adabiyoti]]
|14
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]]•[[Betaraflik yodgorligi]]
|5
|-
|-
|{{u|Maxamadjonova Muslima}}
|[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]]
|2
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]]
|[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]]
|1
|-
|[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]]
|[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] [[Gara Altyn (futbol klubi)]]
|4
|-
|[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
|[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] • [[Turkmaniston kubogi]]
|6
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy<br />andozalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] •
|1
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Tahrirlangan maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Bolqon viloyati]] •
|1
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}
== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}
== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}
== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}
== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}
== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}
== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}
== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]])
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}
== Havolalar ==
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}
7zsnnv0dk40qjsi6w74o2vck1r51865
5995510
5995509
2026-04-13T16:07:15Z
Mupapap29
201910
/* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */
5995510
wikitext
text/x-wiki
----
„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.
Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.
Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]
Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.
== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.
Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.
#[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC)
#[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC)
== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:
* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.
'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.
==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.
'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.
== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.
Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!
Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki>
|}
== Mukofotlar ==
{| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]]
Sogʻliqni saqlash:
[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
Madaniyat:
[[Ashxobod (kinoteatr)]] • [[Turkman adabiyoti]]
|14
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]]•[[Betaraflik yodgorligi]]•[[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]]
|6
|-
|-
|{{u|Maxamadjonova Muslima}}
|[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]]
|2
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]]
|[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]]
|1
|-
|[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]]
|[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] [[Gara Altyn (futbol klubi)]]
|4
|-
|[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
|[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] • [[Turkmaniston kubogi]]
|6
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy<br />andozalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] •
|1
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Tahrirlangan maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Bolqon viloyati]] •
|1
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}
== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}
== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}
== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}
== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}
== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}
== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}
== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]])
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}
== Havolalar ==
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}
2p04qvj3nezlk83x87fr33ie1o6boxu
5995520
5995510
2026-04-13T16:35:40Z
Doctormeee
105908
/* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */
5995520
wikitext
text/x-wiki
----
„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.
Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.
Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]
Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.
== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.
Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.
#[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC)
#[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC)
== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:
* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.
'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.
==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.
'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.
== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.
Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!
Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki>
|}
== Mukofotlar ==
{| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]]
Sogʻliqni saqlash:
[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
Madaniyat:
[[Ashxobod (kinoteatr)]] • [[Turkman adabiyoti]]
Taʼlim:
[[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]]
|15
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]]•[[Betaraflik yodgorligi]]•[[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]]
|6
|-
|-
|{{u|Maxamadjonova Muslima}}
|[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]]
|2
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]]
|[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]]
|1
|-
|[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]]
|[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] [[Gara Altyn (futbol klubi)]]
|4
|-
|[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
|[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] • [[Turkmaniston kubogi]]
|6
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy<br />andozalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] •
|1
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Tahrirlangan maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Bolqon viloyati]] •
|1
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}
== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}
== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}
== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}
== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}
== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}
== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}
== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]])
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}
== Havolalar ==
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}
0wj0gkbzq5508g6j2mm42mmgukpf4jd
5995529
5995520
2026-04-13T16:49:10Z
Doctormeee
105908
/* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */
5995529
wikitext
text/x-wiki
----
„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.
Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.
Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]
Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.
== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.
Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.
#[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC)
#[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC)
== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:
* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.
'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.
==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.
'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.
== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.
Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!
Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki>
|}
== Mukofotlar ==
{| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]]
Sogʻliqni saqlash:
[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
Madaniyat:
[[Ashxobod (kinoteatr)]] • [[Turkman adabiyoti]]
Taʼlim:
[[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] • [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]]
|16
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]]•[[Betaraflik yodgorligi]]•[[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]]
|6
|-
|-
|{{u|Maxamadjonova Muslima}}
|[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]]
|2
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]]
|[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]]
|1
|-
|[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]]
|[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] [[Gara Altyn (futbol klubi)]]
|4
|-
|[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
|[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] • [[Turkmaniston kubogi]]
|6
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy<br />andozalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] •
|1
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Tahrirlangan maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Bolqon viloyati]] •
|1
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}
== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}
== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}
== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}
== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}
== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}
== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}
== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]])
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}
== Havolalar ==
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}
h2dns5dt6m37a4t8hgydszvgq6b1oql
5995817
5995529
2026-04-14T08:19:51Z
AnvarxonM
75105
/* Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */
5995817
wikitext
text/x-wiki
----
„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.
Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.
Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]
Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.
== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.
Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.
#[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC)
#[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC)
== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:
* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.
'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.
==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.
'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.
== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.
Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!
Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki>
|}
== Mukofotlar ==
{| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]]
Sogʻliqni saqlash:
[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
Madaniyat:
[[Ashxobod (kinoteatr)]] • [[Turkman adabiyoti]]
Taʼlim:
[[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] • [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]]
|16
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]]•[[Betaraflik yodgorligi]]•[[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]]
|6
|-
|-
|{{u|Maxamadjonova Muslima}}
|[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]]
|2
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]]
|[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]]
|1
|-
|[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]]
|[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] [[Gara Altyn (futbol klubi)]]
|4
|-
|[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
|[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] • [[Turkmaniston kubogi]]
|6
|-
|[[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]]
|[[Turkmaniston Superkubogi]] • [[Şagadam (futbol klubi)]] • [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)]] • [[Buzmeyin (futbol klubi)]] • [[Gazchi (futbol klubi)]] • [[Energetik Mary (futbol klubi)]] • [[Xazina (futbol klubi)]] • [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] • [[Turkmanistonda futbol]]
|9
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy<br />andozalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] •
|1
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Tahrirlangan maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Bolqon viloyati]] •
|1
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}
== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}
== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}
== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtyyarlyk-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}
== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}
== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}
== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}
== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]])
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}
== Havolalar ==
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}
rybz8m2d82jztymm03wxyayaxptul69
5995818
5995817
2026-04-14T08:20:35Z
AnvarxonM
75105
/* Sport */
5995818
wikitext
text/x-wiki
----
„Turkmaniston oyligi“ — „Mavzuli oylik“ loyihasining bir qismi sifatida [[Turkmaniston]], uning aholisi, boy madaniyati, qadimiy tarixi va boshqa sohalariga oid maqolalarni yaratish hamda mavjudlarini boyitish maqsadida tashkil etiladi.
Loyiha Oʻzbekcha Vikipediyadagi Turkmaniston haqida yozilgan maqolalardagi boʻshliqlarni toʻldirish, ayniqsa, mintaqadagi [[turkman tili]] va oʻzbek-turkman madaniy aloqalariga, shuningdek, u yerdagi oʻzbek merosiga oid maʼlumotlarni koʻpaytirishni maqsad qilgan.
Muddat: 2026-yilning [[1-aprel|1-apreldan]] [[30-aprel|30-aprelgacha.]]
Yoʻnalish: Ingliz, turk va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.
== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(#uzb9)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi— sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.
Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.
#[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 14:47, 2026-yil 2-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Maxamadjonova Muslima|munozara]]) 11:04, 2026-yil 4-aprel (UTC)
#[[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 04:39, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Ranoxa|Ranoxa]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ranoxa|munozara]]) 06:19, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 12:55, 2026-yil 6-aprel (UTC)
#[[Foydalanuvchi:Xyrshid|Xurshid]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xurshid|munozara]]) 11:29, 2026-yil 9-aprel (UTC)
== Yangi maqolalarni qanday qo‘shish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima bo‘lishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli bo‘lishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:
* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar bo‘lmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qo‘shilgan ma’lumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) bo‘lishiga e’tibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va to‘g‘ri formatlash tavsiya etiladi.
'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (ko‘k linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bog‘liqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u "yetim maqola" bo‘lib qoladi va uni boshqalar o‘qishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til bo'limlari (Wikidata) orqali bog‘lang.
==== Munozara va aloqa ====
Loyiha bo‘yicha har qanday savol, taklif yoki e’tirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Turkmaniston oyligi}}</nowiki></code> andozasini qo‘yish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida o‘tkazilgani sababli, xohishga ko‘ra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qo‘shish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.
'''Muhim eslatma:''' O‘zbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning o‘z ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq o‘rganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga ko‘tarishini ta’minlash maqsadida yo‘lga qo‘yilgan. Ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yo‘li deb hisoblanadi.
== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni qutlug‘ maqsad yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.
Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar buyuk ajdodlarimiz — tasavvuf olamining yetuk namoyandasi Xoja Ahmad Yassaviy vorislari, turkman adabiyotining yorqin yulduzi Maxtumquli, buyuk olim Abu Rayhon Beruniy va Sulton Sanjar kabi siymolar yashab o‘tgan, ularning o‘chmas izlari qolgan Turkmaniston zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.
{| style="background-color: #B2FFFF; border: 4px solid #1CAC78"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Flag and Emblem of Turkmenistan.png|211px]]
|style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkmaniston oyligi|Turkmaniston oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!
Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Turkmaniston oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki>
|}
== Mukofotlar ==
{| style="border: 5px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#aaffaa}}};"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Turkmenistan Hires.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Turkmaniston ordeni'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |
„Turkmaniston oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Turkmaniston oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Turkmaniston ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Turkmaniston ordeni“ sohibiga aylaning!
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Doctormeee}}
|Kishilar:
[[Sahat Muradow]] • [[Awdy Kulyýew]] • [[Aksoltan Ataýewa]] • [[Ýaýlym Berdiýew]] • [[Begenç Gündogdyýew]] • [[Annagül Annagulyýewa]] • [[Şamuhammet Durdylyýew]]
Sogʻliqni saqlash:
[[Turkmanistonda salomatlik]] • [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] • [[Xalqaro travmatologiya markazi]] • [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] • [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]]
Madaniyat:
[[Ashxobod (kinoteatr)]] • [[Turkman adabiyoti]]
Taʼlim:
[[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] • [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]]
|16
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Ashxobod velotreki]]•[[Turkmaniston teleminorasi]]•[[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]]•[[Ruhyýet saroyi]]•[[Betaraflik yodgorligi]]•[[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]]
|6
|-
|-
|{{u|Maxamadjonova Muslima}}
|[[Goʻkdepe,Turkmaniston]] • [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]]
|2
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:Lochinovamarjona|Marjona]]
|[[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]]
|1
|-
|[[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]]
|[[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] • [[Berkarar]] • [[Turkmanistonda vaqt]] [[Gara Altyn (futbol klubi)]]
|4
|-
|[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
|[[Turkmaniston viloyatlari]] • [[Bayramali tumani]] • [[Taxtabozor tumani]] • [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] • [[Turkmaniston Milliy xavfsizlik vazirligi]] • [[Turkmaniston kubogi]]
|6
|-
|[[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]]
|[[Turkmaniston Superkubogi]] • [[Şagadam (futbol klubi)]] • [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)]] • [[Buzmeyin (futbol klubi)]] • [[Gazchi (futbol klubi)]] • [[Energetik Mary (futbol klubi)]] • [[Xazina (futbol klubi)]] • [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] • [[Turkmanistonda futbol]]
|9
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz yaratgan andozalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy<br />andozalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Andoza:Turkmaniston siyosati]] •
|1
|-
|}
== Turkmaniston oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
Siz ushbu boʻlimga oʻzingiz tahrirlangan maqolalarni qoʻshib boring.
{| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;"
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Tahrirlangan maqola
!Umumiy<br />maqolalar<br />soni
|-
|{{u|Janob Mirzaolim}}
|[[Bolqon viloyati]] •
|1
|-
|}
== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston qushlari roʻyxati]] ([[:en:List of birds of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston muzeylari roʻyxati]] ([[:en:List of museums in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston oliy oʻquv yurtlari roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston daryolari roʻyxati]] ([[:en:List of rivers of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston yetakchilari roʻyxati]] ([[:en:List of leaders of Turkmenistan]])
* [[UNESCOning Turkmanistondagi Butunjahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi shahar, shaharcha va qishloqlar roʻyxati]] ([[:en:List of cities, towns and villages in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistondagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Turkmenistan]])
* [[Olimpiadada Turkmaniston bayroqdorlari roʻyxati]] ([[:en:List of flag bearers for Turkmenistan at the Olympics]])
* [[Turkmanistondagi temir yo‘l stansiyalari roʻyxati]] ([[:en:List of railway stations in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tarixi]] ([[:ru:История Туркменистана]])
* [[Kerki bekligi]] ([[:ru:Керкинское бекство]])
* [[Kaspiyorti fronti]] ([[:ru:Закаспийский фронт (Гражданская война)]])
* [[Turkmanlashtirish]] ([[:en:Turkmenization]])
* [[Turkmaniston kommunistik partiyasi]] ([[:en:Коммунистическая партия Туркменистана]])
* [[Turkman sovet ensiklopediyasi]] ([[:ru:Туркменская советская энциклопедия]])
* [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi bayrogʻi]] ([[:en:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic]])
* [[Malleson missiyasi]] ([[:en:Malleson mission]])
* [[Gökdepe jangi]] ([[:en:Battle of Geok Tepe]])
* [[Kushka jangi]] ([[:ru:Бой на Кушке]], [[:en:Panjdeh incident]])
* [[Yoz madaniyati]] ([[:en:Yaz culture]])
* [[Betaraflik kuni]] ([[:en:Day of Neutrality]])
* [[Xiva xonligida qul savdosi]] ([[:en:Khivan slave trade]])
* [[2000-yilgi Turkmaniston zilzilasi]] ([[:en:2000 Turkmenistan earthquake]])
* [[Marv jangi (1221)]] ([[:en:Siege of Merv (1221)]])
{{colend}}
== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Bodxiz-Qorabel chalachoʻli]] ([[:en:Badghyz and Karabil semi-desert]])
* [[Turkmaniston geografiyasi]] ([[:en:Geography of Turkmenistan]])
* [[Ashxobod hayvonot bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Zoo]])
* [[Repetek qoʻriqxonasi]] ([[:en:Repetek Biosphere State Reserve]])
* [[Kopetdogʻ qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Копетдагский заповедник]])
* [[Gökdepe]] ([[:en:Gökdepe]])
* [[Qoraboʻgʻoz]] ([[:en:Garabogaz]])
* [[1895-yilgi Bolxon zilzilasi]] ([[:en:1895 Balkan earthquake]])
* [[1929-yilgi Kopetdogʻ zilzilasi]] ([[:en:]])
* [[Dinozavrlar platosi]] ([[:en:Dinosaur Plateau]])
* [[Hovuzxon suv ombori]] ([[:ru:Хаузханское водохранилище]])
* [[Mahtumquli Firogʻiy istirohat bogʻi]] ([[:en:Magtymguly Pyragy Cultural Park Complex]])
* [[Ashxobod botanika bogʻi]] ([[:en:Ashgabat Botanical Garden]])
* [[Turkmanistonda vaqt]] ([[:en:Time in Turkmenistan]])
* [[Qoplonqir qoʻriqxonasi]] ([[:ru:Капланкырский заповедник]])
{{colend}}
== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston tashqi siyosati]] ([[:en:Foreign relations of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston davlat tuzumi]] ([[:en:Politics of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Vazirlar Mahkamasi]] ([[:en:Cabinet of Ministers (Turkmenistan)]])
* [[Turkmaniston Majlisi]] ([[:en:Assembly of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Davlat Xavfsizlik Kengashi]] ([[:en:State Security Council of Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda inson huquqlari]] ([[:en:Human rights in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Agrar partiyasi]] ([[:ru:Аграрная партия Туркменистана]])
* [[Turkmaniston Demokratik partiyasi]] ([[:en:Democratic Party of Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston Xalq Maslahati]] ([[:en:People's Council of Turkmenistan]])
{{colend}}
== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
*[[Turkmaniston iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Turkmenistan]])
*[[Turkmaniston moliya va iqtisodiyot vazirligi]] ([[:en:Ministry of Finance (Turkmenistan)]])
*[[Turkmanistonda baliqchilik sanoati]] ([[:en:Fishing industry in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda neft va tabiiy gazni qayta ishlash]] ([[:en:Oil and natural gas refining in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda korrupsiya]] ([[:en:Corruption in Turkmenistan]])
*[[Turkmanistonda qishloq xoʻjaligi]] ([[:en:Agriculture in Turkmenistan]])
*[[Halkbank (Turkmaniston)]] ([[:en:Halkbank (Turkmenistan)]])
*[[Türkmennebit]] ([[:en:Türkmennebit]])
*[[Altyn Asyr]] ([[:en:Altyn Asyr (mobile operator)]])
*[[Altyn Asyr bozori]] ([[:en:Altyn Asyr Bazaar]])
{{colend}}
== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmaniston Superkubogi]] ([[:en:Turkmenistan Super Cup]])
* [[Balkan Botevgrad (futbol klubi)]] ([[:en:FC Balkan Botevgrad]])
* [[Energetik Mary (futbol klubi)]] ([[:en:FC Energetik Mary]])
* [[Gara Altyn (futbol klubi)]] ([[:en:FC Gara Altyn]])
* [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)]] ([[:en:FC Bagtyyarlyk-Lebap]])
* [[Şagadam (futbol klubi)]] ([[:en:Şagadam FK]])
{{colend}}
== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod velotreki]] ([[:en:Ashgabat Velodrome]])
* [[Ashxobod temiryoʻl stansiyasi]] ([[:en:Ashgabat railway station]])
* [[Ruhyýet saroyi]] ([[:en:Ruhyýet Palace]])
* [[Betaraflik yodgorligi]] ([[:en:Neutrality Monument]])
* [[Turkmaniston teleminorasi]] ([[:en:Turkmenistan Tower]])
* [[Mustaqillik yodgorligi (Turkmaniston)]] ([[:en:Independence Monument (Turkmenistan)]])
* [[Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri]] ([[:en:Alp Arslan National Drama Theatre]])
* [[Turkmaniston davlat kutubxonasi]] ([[:ru:Государственная библиотека Туркменистана]])
* [[Avliyo Aleksandr Nevskiy cherkovi]] ([[:en:St. Alexander Nevsky Church, Ashgabat]])
* [[Berkarar]] ([[:en:Berkarar]])
{{colend}}
== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Ashxobod (kinoteatr)]] ([[:en:Ashgabat cinema]])
* [[Turkmaniston kinosi]] ([[:en:Cinema of Turkmenistan]])
* [[Karakum]] ([[:en:Karakum (film)]])
* [[Gelin]] ([[:en:Daughter-In-Law]])
* [[Turkman oshxonasi]] ([[:en:Turkmen cuisine]])
* [[Turkman adabiyoti]] ([[:en:Turkmen literature]])
* [[Turkmaniston musiqasi]] ([[:en:Music of Turkmenistan]])
* [[Ishlekli]] ([[:en:Ishlykly]])
* [[Turkmanistonda ommaviy axborot vositalari]] ([[:en:Mass media in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda televideniye]] ([[:en:Television in Turkmenistan]])
{{colend}}
== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Sahat Muradow]] ([[:en:Sakhat Muradov]])
* [[Awdy Kulyýew]] ([[:en:Awdy Kulyýew]])
* [[Aksoltan Ataýewa]] ([[:ru:Атаева, Аксолтан Тореевна]])
* [[Rejepbaý Arazow]] ([[:en:Rejepbaý Arazow]])
* [[Ýaýlym Berdiýew]] ([[:en:Ýaýlym Berdiýew]])
* [[Begenç Gündogdyýew]] ([[:en:Begenç Gündogdyýew]])
* [[Hojaguly Narlyýew]] ([[:ru:Нарлиев, Ходжакули]])
* [[Şamuhammet Durdylyýew]] ([[:en:Shamuhammet Durdylyyev]])
* [[Gülşat Mämmedowa]] ([[:ru:Маммедова, Гульшат Сахыевна]])
* [[Annagül Annagulyýewa]] ([[:ru:Аннакулиева, Аннагуль Аннамурадовна]])
* [[Gurbannazar Ezizow]] ([[:en:Gurbannazar Ezizow]])
* [[Dünýägözel Gulmanowa]] ([[:en:Dünýägözel Gulmanowa]])
* [[Jānis Mežlauks]] ([[:ru:Межлаук, Иван Иванович]])
* [[Muhammetnazar Gapurow]] ([[:ru:Гапуров, Мухамедназар Гапурович]])
{{colend}}
== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda taʼlim]] ([[:en:Education in Turkmenistan]])
* [[Turkmaniston axborot av telekommunikatsiyalar instituti]] ([[:en:Institute of Telecommunications and Informatics of Turkmenistan]])
* [[Turkman milliy konservatoriyasi]] ([[:en:Turkmen National Conservatory]])
* [[Turkmaniston jismoniy tarbiya va sport instituti]] ([[:en:Turkmen State Institute of Physical Education and Sports]])
* [[Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti]] ([[:en:Turkmen Agricultural University]])
* [[Turkman davlat tibbiyot universiteti]] ([[:en:Turkmen State Medical University]])
* [[Turkmaniston mudofaa vazirligi harbiy instuituti]] ([[:en:Military Institute of the Ministry of Defense of Turkmenistan]])
* [[Xalqaro turkman-turk universiteti]] ([[:ru:Международный туркмено-турецкий университет]])
* [[Turkmaniston TIV Xalqaro munosabatlar instituti]] ([[:ru:Институт международных отношений МИД Туркменистана]])
* [[Berdimuhamed Annaýew nomidagi harbiy maktab]] ([[:en:Berdimuhamed Annayev 1st Specialized Military School]])
{{colend}}
== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Turkmanistonda sogliqni saqlash]] ([[:en:Healthcare in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda salomatlik]] ([[:en:Health in Turkmenistan]])
* [[Turkmanistonda ruhiy salomatlik]] ([[:en:Mental health in Turkmenistan]])
* [[Xalqaro travmatologiya markazi]] ([[:ru:Международный центр травматологии]])
* [[Onkologiya markazi (Ashxobod)]] ([[:ru:Онкологический центр (Ашхабад)]]
* [[Xalqaro koʻz kasalliklarini davolash markazi]] ([[:ru:Международный центр лечения глазных болезней]])
{{colend}}
== Havolalar ==
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}
rn2izaofde6nhh5u6fqnvpi4gkpw6f8
Modul:Transclusion count/data/A
828
1360462
5995632
5986736
2026-04-14T03:00:46Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5995632
Scribunto
text/plain
return {
["Modul:Arguments"] = 590000,
["Asbox"] = 230000,
["Modul:Asbox"] = 230000,
["Ahamiyatlilik/rang"] = 100000,
["Modul:Authority control"] = 80000,
["Ambox"] = 70000,
["Age"] = 20000,
["AQSh loyihasi"] = 20000,
["Avtomatik taksonquti"] = 20000,
["Abbr"] = 10000,
["Arabiy"] = 10000,
["Astro-stub"] = 10000,
["Astronomiya loyihasi"] = 10000,
["AQSH"] = 6000,
["AQSH bayrogʻi"] = 6000,
["Authority control"] = 4000,
["AZE"] = 3000,
["Asosiy"] = 2000,
["Austria-geo-stub"] = 2000,
["Azerbaijan-geo-stub"] = 2000,
["Aeroport bilgiqutisi"] = 1000,
["Airport codes"] = 1000,
["Aktyor bilgiqutisi"] = 1000,
["AQSh"] = 1000,
["ARG"] = 1000,
["Argentina"] = 1000,
["Argentina bayrogʻi"] = 1000,
["ARM"] = 1000,
["Armaniston bayrogʻi"] = 1000,
["Avtomat tarjima"] = 1000,
["Avtomatik turkum mundarijasi jadvali"] = 1000,
["Avtomatik turkum mundarijasi jadvali/yadro"] = 1000,
["Aholi punkti"] = 800,
["Asosida"] = 800,
["Aisne departamenti kommunalari"] = 700,
["Albania-geo-stub"] = 600,
["Albaniya loyihasi"] = 600,
["Align"] = 600,
["AT"] = 600,
["Avstraliya bayrogʻi"] = 600,
["Modul:Asbox stubtree"] = 600,
["AQSh aholisini ro'yxatga olish"] = 500,
["Argentina-geo-stub"] = 500,
["Asthenini-stub"] = 500,
["AUS"] = 500,
["AZL"] = 500,
}
hy77t14qkazjumkrf3hmzhqmcnkcbp6
Modul:Transclusion count/data/I
828
1360465
5995633
5992298
2026-04-14T03:00:56Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5995633
Scribunto
text/plain
return {
["Ifexist not redirect"] = 230000,
["If empty"] = 190000,
["Modul:If empty"] = 190000,
["Modul:InfoboxImage"] = 170000,
["ISO 3166"] = 140000,
["Infobox settlement/columns"] = 30000,
["Infobox settlement/link"] = 30000,
["Infobox"] = 20000,
["ISBN"] = 20000,
["Modul:Infobox/styles.css"] = 20000,
["Ichki havolasiz"] = 10000,
["Ifsubst"] = 10000,
["IMDb title"] = 10000,
["IMDbda film"] = 10000,
["Infobox medal templates"] = 10000,
["Infobox settlement"] = 10000,
["Infobox settlement/densdisp"] = 10000,
["Italic title"] = 10000,
["Modul:Infobox3cols"] = 10000,
["Modul:ISO 3166"] = 10000,
["Modul:ISO 3166/data/National"] = 10000,
["Modul:Italic title"] = 10000,
["Italiya loyihasi"] = 8000,
["Italy-geo-stub"] = 8000,
["In lang"] = 6000,
["Modul:In lang"] = 6000,
["IC navigatori"] = 5000,
["Islom loyihasi"] = 5000,
["Infobox religious building/color"] = 3000,
["Iran-geo-stub"] = 3000,
["IranCensus2006"] = 3000,
["Modul:If preview"] = 3000,
["Modul:If preview/configuration"] = 3000,
["Modul:If preview/styles.css"] = 3000,
["Imbox"] = 2000,
["IMDbda kishi"] = 2000,
["Infobox settlement/lengthdisp"] = 2000,
["Islom-shaxsiyat-stub"] = 2000,
["Ism+familiya"] = 2000,
["Isnumeric"] = 2000,
["Modul:I18n"] = 2000,
["Icon"] = 1000,
["If pagename"] = 1000,
["IND"] = 1000,
["Infobox airport"] = 1000,
["Infobox settlement/areadisp"] = 1000,
["ITA"] = 1000,
["Italiya bayrogʻi"] = 1000,
["Infobox Turkey place"] = 800,
["IPA"] = 800,
["Ijara"] = 700,
["Infobox3cols"] = 600,
["Ispaniya bayrogʻi"] = 600,
["IRN"] = 500,
}
nh2llsomci5lnuiq7f9y923aana4903
Modul:Transclusion count/data/P
828
1360471
5995634
5985580
2026-04-14T03:01:06Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5995634
Scribunto
text/plain
return {
["Modul:Pagetype"] = 250000,
["Modul:Pagetype/config"] = 250000,
["Pagetype"] = 250000,
["Plain link"] = 110000,
["Plainlink"] = 110000,
["PAGENAMEBASE"] = 60000,
["Pluralize from text"] = 20000,
["Modul:Portal"] = 10000,
["Plainlist"] = 10000,
["Premyera sanasi"] = 10000,
["Modul:Portal/styles.css"] = 9000,
["Portal"] = 9000,
["Purge"] = 5000,
["Modul:Portal/tasvirlar/b"] = 4000,
["Px"] = 4000,
["Precision"] = 2000,
["Plainlist/styles.css"] = 1000,
["Modul:Portal bar"] = 900,
["Portal bar"] = 900,
["Modul:Portal bar/styles.css"] = 700,
["Modul:Portal/tasvirlar/i"] = 700,
["Peru-geo-stub"] = 700,
["Press-reliz manbasi"] = 700,
["Modul:Pagelist"] = 600,
["Modul:Portal-inline"] = 600,
["Modul:Portal/tasvirlar/k"] = 600,
["Pagelist"] = 600,
["Poritiinae-stub"] = 600,
["Portal-inline"] = 600,
}
n4ibns7jclw9dkfv1uxplrx9ds60be9
Modul:Transclusion count/data/T
828
1360474
5995635
5973335
2026-04-14T03:01:16Z
MalikxanBot
49138
Bot: Yangilandi
5995635
Scribunto
text/plain
return {
["Template other"] = 250000,
["Tashqi havolalar"] = 80000,
["Trim"] = 50000,
["Tmbox"] = 40000,
["Type"] = 30000,
["Tugʻilgan sanasi va yoshi"] = 20000,
["Modul:TableTools"] = 10000,
["Modul:Taxonbar"] = 10000,
["Modul:Taxonbar/conf"] = 10000,
["Modul:TaxonItalics"] = 10000,
["Taxonbar"] = 10000,
["Turar-joy bilgiqutisi"] = 10000,
["Turar-joy bilgiqutisi/densdisp"] = 10000,
["Turkiya aholi punktlari bilgiqutisi"] = 10000,
["Turkiya-geo-stub"] = 10000,
["Turkumsiz"] = 10000,
["Modul:Template link general"] = 6000,
["Tlx"] = 6000,
["Modul:TemplateStyle"] = 5000,
["Talaffuz"] = 5000,
["TavalludJoyi"] = 5000,
["Tl"] = 5000,
["Turkiya loyihasi"] = 5000,
["Title number"] = 4000,
["Tugʻilgan sanasi"] = 4000,
["Turkum faqat maqola uchun"] = 4000,
["Tajikistan-geo-stub"] = 3000,
["Taqqoslash"] = 3000,
["Tasvirni Wikidata bilan taqqoslash"] = 3000,
["Modul:TimeAgo"] = 2000,
["Telekoʻrsatuv bilgiqutisi"] = 2000,
["Time ago"] = 2000,
["Tojikiston loyihasi"] = 2000,
["TUR"] = 2000,
["Turar-joy bilgiqutisi/lengthdisp"] = 2000,
["Turar-joy bilgiqutisi/metric"] = 2000,
["Turar-joy bilgiqutisi/pref"] = 2000,
["Turkiya bayrogʻi"] = 2000,
["Tillararo havola"] = 1000,
["Toshkent oyligi"] = 1000,
["Turar-joy bilgiqutisi/areadisp"] = 1000,
["Turkum mavzusi boʻyicha asosiy maqola"] = 1000,
["Taʼlim muassasasi bilgiqutisi"] = 900,
["Tarjima qilinmagan 5"] = 700,
["Taʼlim muassasasi"] = 700,
["Title year"] = 700,
["Transl"] = 600,
["Tarixiy mamlakat"] = 500,
["Tarjima"] = 500,
["Tooltip"] = 500,
}
jzdlgwlyq33byhr0zjats7c9wzuvty5
Munozara:Osiyo texnologiyalar universiteti
1
1363471
5995808
5987153
2026-04-14T07:29:06Z
Artemev Nikolay
46453
Artemev Nikolay [[Munozara:Draft:Asian Technology University]] sahifasini [[Munozara:Osiyo texnologiyalar universiteti]]ga koʻchirdi
5987153
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
egx255rew97cwx2pams76ydxt23qu2c
Osiyo texnologiyalar universiteti
0
1363599
5995807
5987693
2026-04-14T07:29:06Z
Artemev Nikolay
46453
Artemev Nikolay [[Draft:Asian Technology University]] sahifasini [[Osiyo texnologiyalar universiteti]]ga koʻchirdi
5987693
wikitext
text/x-wiki
{{Universitet
|nomi = Osiyo texnologiyalar universiteti
|qisqartma = OTU
|xalqaronom = Asian Technology University
|asos_yil = [[2022-yil]]
|turi = Nodavlat universitet
|rektor = Raxmonov Lochin To'xtamishovich
|talabalar = 8 242
|kafedra = 3
|bakalavriat = 4 yil
|magistratura = 2 yil
|Shahar nomi = Qarshi
|Davlat nomi = O'zbekiston
|ko'chasi = Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahar, Chaman MFY, Mustaqillik ko'chasi, 41-uy
|vebsayt = [https://asianuniversity.uz/ asianuniversity.uz]
|tasvir=Photo 2026-02-24 10-06-34r.jpg}}
'''Osiyo texnologiyalar universiteti''' (qisqartma: '''OTU'''; inglizcha: ''Asian Technology University'') — [[O'zbekiston Respublikasi]] [[Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi]] tomonidan litsenziyalangan nodavlat oliy ta'lim muassasasi. Universitet [[Qashqadaryo viloyati]]ning [[Qarshi]] shahrida joylashgan bo'lib, 2022-yilda tashkil etilgan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Osiyo texnologiyalar universiteti rasmiy sayti |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
Hozirda universitetda 8 242 nafar talaba tahsil olmoqda. Muassasa bakalavriat bosqichida 15 ta, magistratura bosqichida 6 ta ta'lim yo'nalishi bo'yicha kadrlar tayyorlaydi. Universitet tarkibida 3 ta kafedra, 10 ta departament va 1 ta ilmiy markaz faoliyat yuritadi. 2025-yilda Osiyo texnologiyalar universiteti [[QS World University Rankings]] reytingida doimiy ravishda Top 200 o'rinni egallagan [[Qozog'iston]]ning [[Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universitetì|Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universiteti]] (KazNU) bilan 2+2 qo'shma ta'lim dasturi hamkorlik shartnomasini imzoladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
== Tarixi ==
=== Tashkil etilishi ===
Osiyo texnologiyalar universiteti 2022-yil 19-oktabrda O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan berilgan litsenziya asosida [[Qarshi]] shahrida tashkil etildi. Muassasa [[Qashqadaryo viloyati]]da faoliyat ko'rsatuvchi nodavlat oliy ta'lim muassasalari qatoriga kiradi.
Universitet tashkil etilishining dastlabki bosqichidanoq xalqaro hamkorlikka alohida e'tibor qaratildi. Qisqa vaqt ichida Rossiya Federatsiyasi, Chexiya, Hindiston va Qozog'istonning bir qator nufuzli universitetlari bilan hamkorlik shartnomalari tuzildi. Xorijiy professor-o'qituvchilar o'quv jarayoniga jalb qilindi, talabalar va xodimlar uchun xalqaro malaka oshirish dasturlari yo'lga qo'yildi.
=== Rivojlanish bosqichlari ===
Universitetning tashkil etilishi O'zbekiston Respublikasi Prezidentining oliy ta'lim tizimini isloh qilish va nodavlat oliy ta'lim muassasalarini rivojlantirish bo'yicha olib borayotgan siyosati doirasida amalga oshirildi. Mazkur siyosat O'zbekistonda xususiy va nodavlat sektorning ta'limdagi ulushini oshirishga qaratilgan.
2025–2026 o'quv yilidan boshlab universitet talabalar uchun yangi, zamonaviy o'quv binolarini va eng so'nggi texnologiyalar bilan jihozlangan dars xonalarini foydalanishga topshirdi. Bu esa o'quv jarayonining sifatini yanada oshirishga zamin yaratdi.
== Joylashuvi va infratuzilmasi ==
=== Asosiy kampus ===
Universitetning bosh binosi Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahar, Chaman MFY, Mustaqillik ko'chasi, 41-uyda joylashgan. Bundan tashqari, universitet Mustaqillik shox ko'chasi, 13-uy manzilida ham faoliyat olib boradi. Ikkinchi manzil Qarshi Olimpiya va Paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazi Davlat muassasasi binosida joylashgan.
=== Moddiy-texnik baza ===
Universitets zamonaviy o'quv xonalari, laboratoriyalar va kutubxona bilan jihozlangan. 2025–2026 o'quv yilidan boshlab foydalanishga topshirilgan yangi binolar zamonaviy ta'lim texnologiyalari bilan ta'minlangan. Universitetda bepul IT kurslari tashkil etilgan bo'lib, unda talabalar dasturlash va zamonaviy axborot texnologiyalarini o'rganish imkoniyatiga ega.
== Boshqaruv ==
=== Rahbariyat ===
Universitetning rektori — '''Raxmonov Lochin To'xtamishovich'''. Rektor oliy ta'lim va boshqaruv sohasida tajribaga ega mutaxassis bo'lib, universitetni tashkil etilgan dastlabki kunlardan boshlab boshqarib kelmoqda.
=== Tuzilmaviy bo'linmalar ===
Universitetda quyidagi asosiy tarkibiy bo'linmalar faoliyat ko'rsatadi:
* 3 ta kafedra
* 10 ta departament
* 1 ta ilmiy-tadqiqot markazi
Universitetning Xalqaro aloqalar departamenti xorijiy oliy ta'lim muassasalari va ilmiy tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni muvofiqlashtiradi. Departament faoliyatining asosiy yo'nalishlari quyidagilardan iborat:
* Xorijiy oliy ta'lim muassasalari, ilmiy tadqiqot markazlari va malaka oshirish institutlari bilan hamkorlikni yo'lga qo'yish;
* Talaba va o'qituvchi xodimlarni xorijning nufuzli ta'lim muassasalarida tajriba orttirishini tashkil etish;
* Xorijiy davlatlar vazirliklari va ta'lim tashkilotlari bilan hamkorlikda ta'lim ko'rgazmalari, xalqaro konferensiyalar va seminarlar tashkil qilish;
* Xorijiy hamkorlar tomonidan e'lon qilinadigan grantlar tanloviga professor-o'qituvchilar va talabalarni tavsiya etish;
* Xalqaro grantlar to'g'risida ma'lumotlarni to'plash va tarqatish.
== Ta'lim ==
=== Bakalavriat ===
Universitetda bakalavriat bosqichida jami 15 ta ta'lim yo'nalishi bo'yicha kunduzgi va kechki shaklda ta'lim beriladi. Bakalavriat ta'limining davomiyligi 4 yil.
==== Kunduzgi ta'lim yo'nalishlari ====
{|class="wikitable sortable"
! №
! Ta'lim yo'nalishi nomi
! O'qitish tili
|-
|1||Kompyuter injiniringi||O'zbekcha
|-
|2||Xorijiy til va adabiyoti (ingliz tili)||Inglizcha, O'zbekcha
|-
|3||Maktabgacha ta'lim||O'zbekcha
|-
|4||Tarix||O'zbekcha
|-
|5||Ona tili va adabiyoti: Rus tili||O'zbekcha, Ruscha
|-
|6||Psixologiya||O'zbekcha
|-
|7||O'zbek tili va adabiyoti||O'zbekcha
|-
|8||Filologiya va tillarni o'qitish||O'zbekcha
|-
|9||Boshlang'ich ta'lim||O'zbekcha
|-
|10||Iqtisodiyot||O'zbekcha
|-
|11||Ijtimoiy ish||O'zbekcha
|-
|12||Biznesni boshqarish||O'zbekcha
|-
|13||Dasturiy injiniring||O'zbekcha
|-
|14||Kutubxona-axborot faoliyati (Kutubxonchilik va bibliografiya)||O'zbekcha
|-
|15||Sun'iy intellekt||O'zbekcha
|}
=== Magistratura ===
Magistratura bosqichida 6 ta mutaxassislik bo'yicha ta'lim beriladi. Magistratura ta'limining davomiyligi 2 yil.
==== Magistratura yo'nalishlari ====
{|class="wikitable sortable"
! №
! Mutaxassislik nomi
! O'qitish tili
|-
|1||Lingvistika||O'zbekcha
|-
|2||Ta'limda axborot texnologiyalari||O'zbekcha
|-
|3||O'zbek tili va adabiyoti||O'zbekcha
|-
|4||Tarix||O'zbekcha
|-
|5||Iqtisodiyot||O'zbekcha
|-
|6||Ta'lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (Maktabgacha ta'lim)||O'zbekcha
|}
=== Qabul tizimi ===
Universitetga qabul O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan belgilangan talablar asosida amalga oshiriladi. Magistratura mutaxassisliklariga qabul til sertifikati talab etmasdan amalga oshiriladi.
Universitetda xalqaro til sertifikatlari asosida grant berish tizimi joriy etilgan. IELTS 6.0 ballni qo'lga kiritgan talabalar 50 foizlik, IELTS 6.5 ball egalari 75 foizlik, IELTS 7.0 va undan yuqori ball egalari esa 4 yil davomida 100 foizlik grantdan foydalanish imkoniyatiga ega.
=== Xorijiy til sertifikatlari ===
Magistratura va oliy ta'limdan keyingi ta'lim ixtisosliklariga kirish uchun quyidagi xalqaro tan olingan sertifikatlar qabul qilinadi:
==== Ingliz tili sertifikatlari ====
{|class="wikitable"
! Sertifikat nomi
! B2
! C1
! C2
|-
|IELTS||5.5 – 6.5||7.0 – 8.0||8.5 – 9.0
|-
|TOEFL iBT||72 – 94||95 – 113||114 – 120
|-
|TOEFL ITP||543 – 626||627 – 677||–
|-
|Cambridge Linguaskill||160 – 179||180+||–
|}
==== Fransuz tili sertifikatlari ====
{|class="wikitable"
! Sertifikat nomi
! B2
! C1
! C2
|-
|DELF / DALF||DELF B2||DALF C1||DALF C2
|-
|TCF||B2||C1||–
|}
==== Nemis tili sertifikatlari ====
{|class="wikitable"
! Sertifikat nomi
! B2
! C1
! C2
|-
|Goethe-Zertifikat||Goethe B2||Goethe C1||Goethe C2
|-
|Deutsches Sprachdiplom||–||DSD II||–
|-
|TestDaF (TDN)||TDN 3 (B2.1)||TDN 4 (B2.2–C1.1)||TDN 5 (C1.2)
|}
== Ilmiy-tadqiqot faoliyati ==
=== Ilmiy yo'nalishlar ===
Universitetda ilmiy-tadqiqot ishlari muntazam ravishda olib boriladi. Ilmiy faoliyatning asosiy yo'nalishlari quyidagilardan iborat:
* Fan doktori (DSc) va falsafa doktori (PhD) hamda ularning ilmiy yo'nalishlari to'g'risidagi ma'lumotlar bankini shakllantirish;
* Fan va ishlab chiqarishning innovatsion korporativ hamkorligini tashkil etish bo'yicha aniq chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash;
* Kafedralardagi professor-o'qituvchilar, tayanch doktorantlar, mustaqil izlanuvchilar, iqtidorli talabalar va ishlab chiqarish korxonalar vakillaridan iborat innovatsion guruhlarni shakllantirish;
* Innovatsion g'oyalar, texnologiyalar va loyihalar respublika yarmarkalarida universitetning ishtirokini ta'minlash;
* Davlat grantlari va xorijiy grantlar tanlovlarida professor-o'qituvchilar ishtirokini ta'minlash;
* Universitetda xalqaro va respublika miqyosida ilmiy-amaliy anjumanlar, seminarlar va konferensiyalar o'tkazish;
* Talabalarni Respublika Fan olimpiadalarining I va II bosqichlariga tayyorlash va ishtirokini ta'minlash;
* Iqtidorli talabalarni saralab olish va ilmiy-tadqiqot ishlariga jalb qilish.
=== Ilmiy anjumanlar ===
Universitetda respublika va xalqaro miqyosidagi ilmiy-amaliy konferensiyalar muntazam tashkil etiladi.
'''«Zamonaviy filologik tadqiqotlar: nazariya, amaliyot va innovatsion metodlar»''' mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi universitetda o'tkazilgan muhim ilmiy tadbirlardan biri hisoblanadi. Mazkur anjuman filologiya fanining dolzarb masalalarini yoritish, yangi ilmiy yondashuvlar va innovatsion metodlarni amaliyotga tatbiq etishga xizmat qiladi.
== Xalqaro hamkorlik ==
=== Al-Farabi nomidagi Qozog'iston Milliy universiteti (KazNU) ===
Osiyo texnologiyalar universitetining eng yirik va nufuzli xalqaro hamkorliklaridan biri [[Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universitetì|Al-Farabi nomidagi Qozog'iston Milliy universiteti]] (KazNU) bilan o'rnatilgan hamkorlikdir. KazNU [[QS World University Rankings]] xalqaro reytingida doimiy ravishda Top 200 o'rinni egallaydi.
Al-Farabi nomidagi QazMU da Osiyo texnologiyalar universiteti delegatsiyasi bilan uchrashuv bo'lib o'tdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |sana=2025 |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> Uchrashuvda KazNU Kengash raisi — rektori Janseit Tuimebayev so'zga chiqib, O'zbekistonning 23 ta oliy ta'lim muassasasi, jumladan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti, O'zbekiston Milliy universiteti, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Farg'ona politexnika instituti va boshqalar bilan hamkorlik olib borilayotganini ta'kidladi.
Uchrashuv davomida quyidagi yo'nalishlarda hamkorlik qilish bo'yicha kelishildi:
* Injiniring, axborot texnologiyalari, sun'iy intellekt va menejment sohalari bo'yicha o'qituvchilar va talabalar akademik almashinuvini yo'lga qo'yish;
* KazNU va Osiyo texnologiyalar universiteti talabalari uchun innovatsion loyihalar bo'yicha qo'shma xakaton yoki musobaqa o'tkazish;
* Raqamlashtirish va barqaror rivojlanish mavzularida qo'shma ilmiy nashrlar tayyorlash uchun universitetlararo ilmiy guruhlar tuzish.
Osiyo texnologiyalar universiteti rektori Raxmonov Lochin To'xtamishovich uchrashuvda issiq qabul uchun minnatdorlik bildirdi va universitetlar o'rtasidagi hamkorlikni mustahkamlashga chuqur qiziqish borligini ifodaladi. U robotika, iqlim o'zgarishi va uning atrof-muhitga ta'siri, fizika, iqtisodiyot va menejment sohalarini hamkorlikning eng istiqbolli yo'nalishlari sifatida belgilab, KazNU professorlarini Osiyo texnologiyalar universitetiga taklif qilish hamda OTU uchun PhD doktorantlarini tayyorlash imkoniyatini ko'rib chiqishni taklif qildi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |sana=2025 |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
Ushbu hamkorlik doirasida '''2+2 qo'shma ta'lim dasturi''' shartnomasi imzolandi. Dastur talabalar dastlabki ikki yilni bir universitetda, keyingi ikki yilni hamkor universitetda tahsil olishini nazarda tutadi.
=== Rossiya Federatsiyasi ===
'''V.G.Shuxov nomidagi Belgorod davlat texnologiyalar universiteti''' bilan hamkorlik shartnomasi va memorandumlar imzolangan. Hamkorlik doirasida ushbu universitetning rus tili va rus adabiyoti kafedrasi dotsentlari Poltaratskaya Svetlana Vladimirovna, Levina Ella Mixaylovna hamda xorijiy tillar kafedrasi dotsenti Danilenko Ilya Aleksandrovich ikki haftalik tajriba almashinuvi dasturi doirasida Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurishdi. Tashrif davomida ular o'zga tilli guruhlarda rus tili ta'lim yo'nalishining 1-2-bosqich talabalari uchun o'quv-seminarlar tashkil etishdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
'''Nijniy Novgorod Davlat Lingvistika Universiteti''' bilan hamkorlik shartnomasi imzolandi. Shartnoma doirasida universitetning xodimlari — «Pedagogika va xorijiy tillar» kafedrasi o'qituvchilari Bahodir Sulaymanov va Oybek Babamuradov «Milliy guruhlarda rus tili» va «Milliy guruhlarda ingliz tili» mutaxassisliklari bo'yicha malaka oshirish kurslarida qatnashib qaytdilar.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
2025-yil 26-aprelda Chuvash Respublikasi ta'lim vaziri o'rinbosari Marina Nikolayevna Lejnina boshchiligidagi delegatsiya Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurdi. Delegatsiya tarkibida Chuvash davlat gumanitar fanlar instituti direktori Yuriy Nikolayevich Isayev va Lyudmila Nikolayevna Votyakova ham bo'ldi. Tashrif davomida ikki tomonlama manfaatli shartnoma imzolashga kelishildi. Hamkorlik talabalar almashinuvi, qo'shma ilmiy tadqiqotlar va o'qituvchilar malakasini oshirish dasturlarini o'z ichiga oladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Chuvash Respublikasi delegatsiyasining tashrifi |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
=== Chexiya Respublikasi ===
'''Janubiy Chex universiteti''' Pedagogika fakulteti bilan ikki tomonlama hamkorlik aloqalari o'rnatildi. Fakultet dekan o'rinbosari, professor Miroslav Prochazka va Maktabgacha va boshlang'ich ta'lim kafedrasi mudiri Maslusha Bitechkova Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurib, hamkorlik shartnomasini imzolashga kelishdilar.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
=== Hindiston ===
'''Parul universiteti''' bilan «Xalqaro Mutaxassislar Almashinuvi Dasturi» doirasida hamkorlik amalga oshirilmoqda. Osiyo texnologiyalar universiteti xorijiy tillar kafedrasi o'qituvchisi Suxrob Muxammadiyev Parul universitetida qisqa muddatli malaka oshirish imkoniyatidan foydalandi. U xalqaro aloqalarni mustahkamlash maqsadida universitet vakillari bilan muloqot olib bordi va tajribalarini baham ko'rdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
=== Talabalar uchun xalqaro dasturlar ===
Xalqaro aloqalar departamenti talabalar uchun bir qator doimiy dasturlarni amalga oshirmoqda.
==== «DEBAT» klubi ====
Xalqaro aloqalar departamenti talabalarning tanqidiy fikrlash qobiliyatini oshirish, o'z fikrlarini aniq va mantiqiy ravishda ifoda etish, til ko'nikmalari va jamoaviy ish qobiliyatlarini rivojlantirish maqsadida ingliz tilida «DEBAT» (munozaralar) klubini tashkil qilgan. Haftalik debatlarda talabalar oldindan berilgan mavzular doirasida tayyorlanib, ikki guruhda munozaraga kirishishadi. Bahslar ingliz tilida olib boriladi.
==== «Culture Day — Madaniyatlar kuni» ====
Xalqaro aloqalar departamenti talabalarning madaniy bilimlarini boyitish va xalqaro munosabatlarni mustahkamlash maqsadida haftalik «Culture Day — Madaniyatlar kuni» tadbirini tashkil qilgan. Tadbirga Qarshi shahrining turli tashkilotlarida faoliyat olib borayotgan xorijiy mutaxassislar taklif etiladi. Tadbir davomida xorijlik mehmonlar talabalarni o'z mamlakatlarining madaniyati, tarixi, san'ati va urf-odatlari bilan tanishtiradilar.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Tashqi havolalar ==
* [https://asianuniversity.uz/ Osiyo texnologiyalar universiteti rasmiy veb-sayti]
* [https://farabi.university/news/97703?lang=en Al-Farabi KazNU — Cooperation with the Asian University of Technology]
* [https://farabi.university/news/97703?lang=ru Al-Farabi KazNU — Сотрудничество с Азиатским технологическим университетом]
* [https://farabi.university/news/97703?lang=kz Al-Farabi KazNU — Азия технологиялық университетімен ынтымақтастық]
[[Turkum:Qarshidagi oliy ta'lim muassasalari]]
[[Turkum:2022-yilda tashkil etilgan ta'lim muassasalari]]
[[Turkum:O'zbekiston nodavlat oliy o'quv yurtlari]]
[[Turkum:Qashqadaryo viloyatidagi tashkilotlar]]
[[Turkum:O'zbekiston oliy o'quv yurtlari]]
jusf2ug6o314sw4c4bxv65x3pyuhu0z
5995809
5995807
2026-04-14T07:31:53Z
Artemev Nikolay
46453
wikify
5995809
wikitext
text/x-wiki
{{Universitet
|nomi = Osiyo texnologiyalar universiteti
|qisqartma = OTU
|xalqaronom = Asian Technology University
|asos_yil = [[2022-yil]]
|turi = Nodavlat universitet
|rektor = Raxmonov Lochin To'xtamishovich
|talabalar = 8 242
|kafedra = 3
|bakalavriat = 4 yil
|magistratura = 2 yil
|Shahar nomi = Qarshi
|Davlat nomi = O'zbekiston
|ko'chasi = Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahar, Chaman MFY, Mustaqillik ko'chasi, 41-uy
|vebsayt = [https://asianuniversity.uz/ asianuniversity.uz]
|tasvir=Photo 2026-02-24 10-06-34r.jpg}}
'''Osiyo texnologiyalar universiteti''' — [[Oʻzbekiston Respublikasi]] [[Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi]] tomonidan litsenziyalangan nodavlat oliy taʼlim muassasasi. Universitet [[Qashqadaryo viloyati]]ning [[Qarshi]] shahrida joylashgan boʻlib, 2022-yilda tashkil etilgan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Osiyo texnologiyalar universiteti rasmiy sayti |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
Hozirda universitetda 8 242 nafar talaba tahsil olmoqda. Muassasa bakalavriat bosqichida 15 ta, magistratura bosqichida 6 ta taʼlim yoʻnalishi boʻyicha kadrlar tayyorlaydi. Universitet tarkibida 3 ta kafedra, 10 ta departament va 1 ta ilmiy markaz faoliyat yuritadi. 2025-yilda Osiyo texnologiyalar universiteti [[QS World University Rankings]] reytingida doimiy ravishda Top 200 oʻrinni egallagan [[Qozog'iston]]ning [[Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universitetì|Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universiteti]] (KazNU) bilan 2+2 qoʻshma taʼlim dasturi hamkorlik shartnomasini imzoladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
== Tarixi ==
=== Tashkil etilishi ===
Osiyo texnologiyalar universiteti 2022-yil 19-oktabrda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan berilgan litsenziya asosida [[Qarshi]] shahrida tashkil etildi. Muassasa [[Qashqadaryo viloyati]]da faoliyat koʻrsatuvchi nodavlat oliy taʼlim muassasalari qatoriga kiradi.
Universitet tashkil etilishining dastlabki bosqichidanoq xalqaro hamkorlikka alohida eʼtibor qaratildi. Qisqa vaqt ichida Rossiya Federatsiyasi, Chexiya, Hindiston va Qozogʻistonning bir qator nufuzli universitetlari bilan hamkorlik shartnomalari tuzildi. Xorijiy professor-oʻqituvchilar oʻquv jarayoniga jalb qilindi, talabalar va xodimlar uchun xalqaro malaka oshirish dasturlari yoʻlga qoʻyildi.
=== Rivojlanish bosqichlari ===
Universitetning tashkil etilishi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining oliy taʼlim tizimini isloh qilish va nodavlat oliy taʼlim muassasalarini rivojlantirish boʻyicha olib borayotgan siyosati doirasida amalga oshirildi. Mazkur siyosat Oʻzbekistonda xususiy va nodavlat sektorning taʼlimdagi ulushini oshirishga qaratilgan.
2025–2026 oʻquv yilidan boshlab universitet talabalar uchun yangi, zamonaviy oʻquv binolarini va eng soʻnggi texnologiyalar bilan jihozlangan dars xonalarini foydalanishga topshirdi. Bu esa oʻquv jarayonining sifatini yanada oshirishga zamin yaratdi.
== Joylashuvi va infratuzilmasi ==
=== Asosiy kampus ===
Universitetning bosh binosi Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahar, Chaman MFY, Mustaqillik koʻchasi, 41-uyda joylashgan. Bundan tashqari, universitet Mustaqillik shox koʻchasi, 13-uy manzilida ham faoliyat olib boradi. Ikkinchi manzil Qarshi Olimpiya va Paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazi Davlat muassasasi binosida joylashgan.
=== Moddiy-texnik baza ===
Universitets zamonaviy oʻquv xonalari, laboratoriyalar va kutubxona bilan jihozlangan. 2025–2026 oʻquv yilidan boshlab foydalanishga topshirilgan yangi binolar zamonaviy taʼlim texnologiyalari bilan taʼminlangan. Universitetda bepul IT kurslari tashkil etilgan boʻlib, unda talabalar dasturlash va zamonaviy axborot texnologiyalarini oʻrganish imkoniyatiga ega.
== Boshqaruv ==
=== Rahbariyat ===
Universitetning rektori — '''Raxmonov Lochin Toʻxtamishovich'''. Rektor oliy taʼlim va boshqaruv sohasida tajribaga ega mutaxassis boʻlib, universitetni tashkil etilgan dastlabki kunlardan boshlab boshqarib kelmoqda.
=== Tuzilmaviy boʻlinmalar ===
Universitetda quyidagi asosiy tarkibiy boʻlinmalar faoliyat koʻrsatadi:
* 3 ta kafedra
* 10 ta departament
* 1 ta ilmiy-tadqiqot markazi
Universitetning Xalqaro aloqalar departamenti xorijiy oliy taʼlim muassasalari va ilmiy tadqiqot markazlari bilan hamkorlikni muvofiqlashtiradi. Departament faoliyatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
* Xorijiy oliy taʼlim muassasalari, ilmiy tadqiqot markazlari va malaka oshirish institutlari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish;
* Talaba va oʻqituvchi xodimlarni xorijning nufuzli taʼlim muassasalarida tajriba orttirishini tashkil etish;
* Xorijiy davlatlar vazirliklari va taʼlim tashkilotlari bilan hamkorlikda taʼlim koʻrgazmalari, xalqaro konferensiyalar va seminarlar tashkil qilish;
* Xorijiy hamkorlar tomonidan eʼlon qilinadigan grantlar tanloviga professor-oʻqituvchilar va talabalarni tavsiya etish;
* Xalqaro grantlar toʻgʻrisida maʼlumotlarni toʻplash va tarqatish.
== Taʼlim ==
=== Bakalavriat ===
Universitetda bakalavriat bosqichida jami 15 ta taʼlim yoʻnalishi boʻyicha kunduzgi va kechki shaklda taʼlim beriladi. Bakalavriat taʼlimining davomiyligi 4 yil.
==== Kunduzgi taʼlim yoʻnalishlari ====
{|class="wikitable sortable"
! №
! Taʼlim yoʻnalishi nomi
! Oʻqitish tili
|-
|1||Kompyuter injiniringi||Oʻzbekcha
|-
|2||Xorijiy til va adabiyoti (ingliz tili)||Inglizcha, Oʻzbekcha
|-
|3||Maktabgacha taʼlim||Oʻzbekcha
|-
|4||Tarix||Oʻzbekcha
|-
|5||Ona tili va adabiyoti: Rus tili||Oʻzbekcha, Ruscha
|-
|6||Psixologiya||Oʻzbekcha
|-
|7||Oʻzbek tili va adabiyoti||Oʻzbekcha
|-
|8||Filologiya va tillarni oʻqitish||Oʻzbekcha
|-
|9||Boshlangʻich taʼlim||Oʻzbekcha
|-
|10||Iqtisodiyot||Oʻzbekcha
|-
|11||Ijtimoiy ish||Oʻzbekcha
|-
|12||Biznesni boshqarish||Oʻzbekcha
|-
|13||Dasturiy injiniring||Oʻzbekcha
|-
|14||Kutubxona-axborot faoliyati (Kutubxonchilik va bibliografiya)||Oʻzbekcha
|-
|15||Sunʼiy intellekt||Oʻzbekcha
|}
=== Magistratura ===
Magistratura bosqichida 6 ta mutaxassislik boʻyicha taʼlim beriladi. Magistratura taʼlimining davomiyligi 2 yil.
==== Magistratura yoʻnalishlari ====
{|class="wikitable sortable"
! №
! Mutaxassislik nomi
! Oʻqitish tili
|-
|1||Lingvistika||Oʻzbekcha
|-
|2||Taʼlimda axborot texnologiyalari||Oʻzbekcha
|-
|3||Oʻzbek tili va adabiyoti||Oʻzbekcha
|-
|4||Tarix||Oʻzbekcha
|-
|5||Iqtisodiyot||Oʻzbekcha
|-
|6||Taʼlim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (Maktabgacha taʼlim)||Oʻzbekcha
|}
=== Qabul tizimi ===
Universitetga qabul Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi tomonidan belgilangan talablar asosida amalga oshiriladi. Magistratura mutaxassisliklariga qabul til sertifikati talab etmasdan amalga oshiriladi.
Universitetda xalqaro til sertifikatlari asosida grant berish tizimi joriy etilgan. IELTS 6.0 ballni qoʻlga kiritgan talabalar 50 foizlik, IELTS 6.5 ball egalari 75 foizlik, IELTS 7.0 va undan yuqori ball egalari esa 4 yil davomida 100 foizlik grantdan foydalanish imkoniyatiga ega.
=== Xorijiy til sertifikatlari ===
Magistratura va oliy taʼlimdan keyingi taʼlim ixtisosliklariga kirish uchun quyidagi xalqaro tan olingan sertifikatlar qabul qilinadi:
==== Ingliz tili sertifikatlari ====
{|class="wikitable"
! Sertifikat nomi
! B2
! C1
! C2
|-
|IELTS||5.5 — 6.5||7.0 — 8.0||8.5 — 9.0
|-
|TOEFL iBT||72 — 94||95 — 113||114 — 120
|-
|TOEFL ITP||543 — 626||627 — 677||–
|-
|Cambridge Linguaskill||160 — 179||180+||–
|}
==== Fransuz tili sertifikatlari ====
{|class="wikitable"
! Sertifikat nomi
! B2
! C1
! C2
|-
|DELF / DALF||DELF B2||DALF C1||DALF C2
|-
|TCF||B2||C1||–
|}
==== Nemis tili sertifikatlari ====
{|class="wikitable"
! Sertifikat nomi
! B2
! C1
! C2
|-
|Goethe-Zertifikat||Goethe B2||Goethe C1||Goethe C2
|-
|Deutsches Sprachdiplom||–||DSD II||–
|-
|TestDaF (TDN)||TDN 3 (B2.1)||TDN 4 (B2.2–C1.1)||TDN 5 (C1.2)
|}
== Ilmiy-tadqiqot faoliyati ==
=== Ilmiy yoʻnalishlar ===
Universitetda ilmiy-tadqiqot ishlari muntazam ravishda olib boriladi. Ilmiy faoliyatning asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
* Fan doktori (DSc) va falsafa doktori (PhD) hamda ularning ilmiy yoʻnalishlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bankini shakllantirish;
* Fan va ishlab chiqarishning innovatsion korporativ hamkorligini tashkil etish boʻyicha aniq chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqish va tasdiqlash;
* Kafedralardagi professor-oʻqituvchilar, tayanch doktorantlar, mustaqil izlanuvchilar, iqtidorli talabalar va ishlab chiqarish korxonalar vakillaridan iborat innovatsion guruhlarni shakllantirish;
* Innovatsion gʻoyalar, texnologiyalar va loyihalar respublika yarmarkalarida universitetning ishtirokini taʼminlash;
* Davlat grantlari va xorijiy grantlar tanlovlarida professor-oʻqituvchilar ishtirokini taʼminlash;
* Universitetda xalqaro va respublika miqyosida ilmiy-amaliy anjumanlar, seminarlar va konferensiyalar oʻtkazish;
* Talabalarni Respublika Fan olimpiadalarining I va II bosqichlariga tayyorlash va ishtirokini taʼminlash;
* Iqtidorli talabalarni saralab olish va ilmiy-tadqiqot ishlariga jalb qilish.
=== Ilmiy anjumanlar ===
Universitetda respublika va xalqaro miqyosidagi ilmiy-amaliy konferensiyalar muntazam tashkil etiladi.
'''„Zamonaviy filologik tadqiqotlar: nazariya, amaliyot va innovatsion metodlar“''' mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi universitetda oʻtkazilgan muhim ilmiy tadbirlardan biri hisoblanadi. Mazkur anjuman filologiya fanining dolzarb masalalarini yoritish, yangi ilmiy yondashuvlar va innovatsion metodlarni amaliyotga tatbiq etishga xizmat qiladi.
== Xalqaro hamkorlik ==
=== Al-Farabi nomidagi Qozogʻiston Milliy universiteti (KazNU) ===
Osiyo texnologiyalar universitetining eng yirik va nufuzli xalqaro hamkorliklaridan biri [[Àl-Fàràbï atyndaġy Qazaq ulttyk universitetì|Al-Farabi nomidagi Qozogʻiston Milliy universiteti]] (KazNU) bilan oʻrnatilgan hamkorlikdir. KazNU [[QS World University Rankings]] xalqaro reytingida doimiy ravishda Top 200 oʻrinni egallaydi.
Al-Farabi nomidagi QazMU da Osiyo texnologiyalar universiteti delegatsiyasi bilan uchrashuv boʻlib oʻtdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |sana=2025 |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref> Uchrashuvda KazNU Kengash raisi — rektori Janseit Tuimebayev soʻzga chiqib, Oʻzbekistonning 23 ta oliy taʼlim muassasasi, jumladan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti, Oʻzbekiston Milliy universiteti, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Fargʻona politexnika instituti va boshqalar bilan hamkorlik olib borilayotganini taʼkidladi.
Uchrashuv davomida quyidagi yoʻnalishlarda hamkorlik qilish boʻyicha kelishildi:
* Injiniring, axborot texnologiyalari, sunʼiy intellekt va menejment sohalari boʻyicha oʻqituvchilar va talabalar akademik almashinuvini yoʻlga qoʻyish;
* KazNU va Osiyo texnologiyalar universiteti talabalari uchun innovatsion loyihalar boʻyicha qoʻshma xakaton yoki musobaqa oʻtkazish;
* Raqamlashtirish va barqaror rivojlanish mavzularida qoʻshma ilmiy nashrlar tayyorlash uchun universitetlararo ilmiy guruhlar tuzish.
Osiyo texnologiyalar universiteti rektori Raxmonov Lochin Toʻxtamishovich uchrashuvda issiq qabul uchun minnatdorlik bildirdi va universitetlar oʻrtasidagi hamkorlikni mustahkamlashga chuqur qiziqish borligini ifodaladi. U robotika, iqlim oʻzgarishi va uning atrof-muhitga taʼsiri, fizika, iqtisodiyot va menejment sohalarini hamkorlikning eng istiqbolli yoʻnalishlari sifatida belgilab, KazNU professorlarini Osiyo texnologiyalar universitetiga taklif qilish hamda OTU uchun PhD doktorantlarini tayyorlash imkoniyatini koʻrib chiqishni taklif qildi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://farabi.university/news/97703?lang=en |sarlavha=Cooperation with the Asian University of Technology |nashriyot=Al-Farabi Kazakh National University |sana=2025 |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
Ushbu hamkorlik doirasida '''2+2 qoʻshma taʼlim dasturi''' shartnomasi imzolandi. Dastur talabalar dastlabki ikki yilni bir universitetda, keyingi ikki yilni hamkor universitetda tahsil olishini nazarda tutadi.
=== Rossiya Federatsiyasi ===
'''V. G. Shuxov nomidagi Belgorod davlat texnologiyalar universiteti''' bilan hamkorlik shartnomasi va memorandumlar imzolangan. Hamkorlik doirasida ushbu universitetning rus tili va rus adabiyoti kafedrasi dotsentlari Poltaratskaya Svetlana Vladimirovna, Levina Ella Mixaylovna hamda xorijiy tillar kafedrasi dotsenti Danilenko Ilya Aleksandrovich ikki haftalik tajriba almashinuvi dasturi doirasida Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurishdi. Tashrif davomida ular oʻzga tilli guruhlarda rus tili taʼlim yoʻnalishining 1-2-bosqich talabalari uchun oʻquv-seminarlar tashkil etishdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
'''Nijniy Novgorod Davlat Lingvistika Universiteti''' bilan hamkorlik shartnomasi imzolandi. Shartnoma doirasida universitetning xodimlari — „Pedagogika va xorijiy tillar“ kafedrasi oʻqituvchilari Bahodir Sulaymanov va Oybek Babamuradov „Milliy guruhlarda rus tili“ va „Milliy guruhlarda ingliz tili“ mutaxassisliklari boʻyicha malaka oshirish kurslarida qatnashib qaytdilar.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
2025-yil 26-aprelda Chuvash Respublikasi taʼlim vaziri oʻrinbosari Marina Nikolayevna Lejnina boshchiligidagi delegatsiya Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurdi. Delegatsiya tarkibida Chuvash davlat gumanitar fanlar instituti direktori Yuriy Nikolayevich Isayev va Lyudmila Nikolayevna Votyakova ham boʻldi. Tashrif davomida ikki tomonlama manfaatli shartnoma imzolashga kelishildi. Hamkorlik talabalar almashinuvi, qoʻshma ilmiy tadqiqotlar va oʻqituvchilar malakasini oshirish dasturlarini oʻz ichiga oladi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Chuvash Respublikasi delegatsiyasining tashrifi |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
=== Chexiya Respublikasi ===
'''Janubiy Chex universiteti''' Pedagogika fakulteti bilan ikki tomonlama hamkorlik aloqalari oʻrnatildi. Fakultet dekan oʻrinbosari, professor Miroslav Prochazka va Maktabgacha va boshlangʻich taʼlim kafedrasi mudiri Maslusha Bitechkova Osiyo texnologiyalar universitetiga tashrif buyurib, hamkorlik shartnomasini imzolashga kelishdilar.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
=== Hindiston ===
'''Parul universiteti''' bilan „Xalqaro Mutaxassislar Almashinuvi Dasturi“ doirasida hamkorlik amalga oshirilmoqda. Osiyo texnologiyalar universiteti xorijiy tillar kafedrasi oʻqituvchisi Suxrob Muxammadiyev Parul universitetida qisqa muddatli malaka oshirish imkoniyatidan foydalandi. U xalqaro aloqalarni mustahkamlash maqsadida universitet vakillari bilan muloqot olib bordi va tajribalarini baham koʻrdi.<ref>{{Veb manbasi |url=https://asianuniversity.uz/ |sarlavha=Xalqaro hamkorlik |nashriyot=asianuniversity.uz |qaralgan sana=2026-yil 10-aprel}}</ref>
=== Talabalar uchun xalqaro dasturlar ===
Xalqaro aloqalar departamenti talabalar uchun bir qator doimiy dasturlarni amalga oshirmoqda.
==== „DEBAT“ klubi ====
Xalqaro aloqalar departamenti talabalarning tanqidiy fikrlash qobiliyatini oshirish, oʻz fikrlarini aniq va mantiqiy ravishda ifoda etish, til koʻnikmalari va jamoaviy ish qobiliyatlarini rivojlantirish maqsadida ingliz tilida „DEBAT“ (munozaralar) klubini tashkil qilgan. Haftalik debatlarda talabalar oldindan berilgan mavzular doirasida tayyorlanib, ikki guruhda munozaraga kirishishadi. Bahslar ingliz tilida olib boriladi.
==== „Culture Day — Madaniyatlar kuni“ ====
Xalqaro aloqalar departamenti talabalarning madaniy bilimlarini boyitish va xalqaro munosabatlarni mustahkamlash maqsadida haftalik „Culture Day — Madaniyatlar kuni“ tadbirini tashkil qilgan. Tadbirga Qarshi shahrining turli tashkilotlarida faoliyat olib borayotgan xorijiy mutaxassislar taklif etiladi. Tadbir davomida xorijlik mehmonlar talabalarni oʻz mamlakatlarining madaniyati, tarixi, sanʼati va urf-odatlari bilan tanishtiradilar.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Tashqi havolalar ==
* [https://asianuniversity.uz/ Osiyo texnologiyalar universiteti rasmiy veb-sayti]
* [https://farabi.university/news/97703?lang=en Al-Farabi KazNU — Cooperation with the Asian University of Technology]
* [https://farabi.university/news/97703?lang=ru Al-Farabi KazNU — Sotrudnichestvo s Aziatskim texnologicheskim universitetom]
* [https://farabi.university/news/97703?lang=kz Al-Farabi KazNU — Aziya texnologiyaliq universitetіmen intimaqtastiq]
[[Turkum:Qarshidagi oliy ta'lim muassasalari]]
[[Turkum:2022-yilda tashkil etilgan ta'lim muassasalari]]
[[Turkum:O'zbekiston nodavlat oliy o'quv yurtlari]]
[[Turkum:Qashqadaryo viloyatidagi tashkilotlar]]
[[Turkum:O'zbekiston oliy o'quv yurtlari]]
6tmolkiesnswmoq0k2x8fp3v397gy4a
T.K. Jurgenov nomidagi Qozoq milliy sanʼat akademiyasi
0
1364280
5995497
5989027
2026-04-13T15:36:11Z
TheNomadEditor
72207
5995497
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = T.K. Jurgenov nomidagi Qozoq milliy sanʼat akademiyasi
| asl_nomi = {{lang-kk|Т. Қ. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы}}
| asl_nomi_til = kk
| tasvir =
| tasvir_eni = 200px
| izoh =
| xalqaro_nomi = T.K. Zhurgenov Kazakh National Academy of Arts
| boshqa_nomi = KazNAA
| ilgarigi_nomi = Olmaota teatr sanʼati instituti
| shiori =
| shiori_til =
| turi = [[universitet]]
| asos_solingan = 1978
| asoschisi =
| rektori = [[Azamat Satybaldy]]
| talabalari =
| manzili = Panfilov ko‘chasi, 127
| shahar = [[Olmaota]]
| davlat = [[Qozog‘iston]]
| kampusi =
| veb-sayti = http://kaznai.kz/en/
}}
'''T. K. Jurgenov nomidagi Qozoq milliy sanʼat akademiyasi''' ({{lang-kk|Т. Қ. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы}}, ''T. Q. Jürgenov atyndağy Qazaq ūlttyq öner akademiasy''; qisqartmasi '''KazNAA''') — [[Olmaota]], [[Qozog‘iston]] shahridagi asosiy [[teatr]], [[kino maktabi]], [[drama]] hamda [[tasviriy sanʼat]] va dizayn boʻyicha oliy taʼlim muassasasi hisoblanadi. Akademiya 1955-yilda hozirgi [[Qurmanğazi nomidagi Qozoq milliy konservatoriyasi]] tarkibidagi teatr fakulteti sifatida tashkil etilgan<ref>[http://almaly.almaty.kz/page.php?page_id=284&lang=2 The Zhurgenov Kazakh national academy of arts]</ref><ref>[http://www.moveonnet.eu/directory/institution?id=KZALMATY08 T. Zhurgenov Kazakh National Academy of Arts — moveonnet]</ref><ref>[https://archive.today/20130723104351/http://ortcom.kz/en/news/view/1019 President receives rector of T. Zhurgenov Kazakh National Academy]</ref>. Akademiya [[Qozog‘iston Kommunistik partiyasi]] arbobi Temirbek Jurgenov (1898–1938) nomi bilan 1989-yilda atalgan<ref>{{cite web|url=http://www.inform.kz/eng/article/2191933|title=Temirbek Zhurgenov}}</ref>.
Akademiyada talabalar televideniye studiyasi faoliyat yuritadi, bu talabalar ijodkorligini rivojlantirish va ularning ishlarini ommaga namoyish etish uchun muhim platforma hisoblanadi<ref name=":0">{{Cite web|title=Международные и обменные образовательные программы|url=https://kaznai.kz/ru/}}</ref>.
Akademiya xalqaro taʼlim dasturlari — [[Erasmus+ dasturi|Erasmus+]], Mevlana va [[Germaniya akademik almashinuv xizmati|DAAD]] doirasida ham faoliyat yuritadi<ref name=":0"/>.
== Tarix ==
[[File:1969 - panoramio - Andris Malygin (10).jpg|thumb|235x235px|Kirov nomidagi Qozoq davlat universiteti oʻquv binosi (1969)|left]]
Akademiya tarixi 1955-yildan boshlanadi, oʻshanda [[Qozoq SSR]] xalq artisti A. T. Tokpanov tomonidan [[Olmaota]] shahridagi [[Qurmanğazi nomidagi Qozoq davlat konservatoriyasi]]da teatr boʻlimi ochilgan. 1977-yilda bu boʻlim Olmaota teatr sanʼati institutiga aylantirildi. 1978-yilda teatr va sanʼat fakultetlariga ilk talabalar qabul qilindi<ref name="CIK">{{cite web|url=http://www.kaznai.kz/about/kaznai-history/|title=ИСТОРИЯ КАЗНАИ ИМЕНИ Т.К. ЖУРГЕНОВА}}</ref>.
1982–1983 oʻquv yilida institutda 490 talaba tahsil olgan, 95 nafar oʻqituvchi faoliyat yuritgan, ular orasida 5 professor va fan doktorlari, 7 dotsent va fan nomzodlari boʻlgan<ref name="almaty">{{cite book|title=Алма-Ата. Энциклопедия}}</ref>.
1989-yil 28-yanvarda institutga [[Qozog‘iston]]ning birinchi xalq maorifi komissari {{Interlanguage link|Temirbek Karayevich Jurgenov|ru|Жургенов, Темирбек Караевич}} nomi berildi<ref name="CIK" />.
1993-yilda oliygoh Jurgenov nomidagi Qozoq davlat teatr va kino instituti sifatida qayta tashkil etildi hamda kino va televideniye fakulteti ochildi. 1994-yil 22-iyunda esa xoreografiya oliy maktabi tashkil etilib, keyinchalik fakultetga aylantirildi<ref name="CIK" />.
2000-yilda Jurgenov nomidagi Qozoq davlat teatr va kino instituti hamda Qozoq davlat sanʼat akademiyasi birlashtirilib, Jurgenov nomidagi Qozoq davlat sanʼat akademiyasi tashkil etildi<ref name="CIK" />.
2001-yil 5-iyulda [[Nursulton Nazarboyev]] farmoni bilan akademiyaga „milliy oliy taʼlim muassasasi“ maqomi berildi<ref>Qozogʻiston Respublikasi Prezidentining farmoni</ref>.
== Fakultetlar ==
* Teatr sanʼati
* Musiqa sanʼati
* Xoreografiya
* Kino, televideniye va sanʼatshunoslik
* Estrada sanʼati
* Rassomlik, haykaltaroshlik, dizayn va amaliy sanʼat
== Talabalar televideniyesi ==
Akademiyada talabalar televideniye studiyasi mavjud boʻlib, u talabalar ijodiy faoliyatini rivojlantirish va ularning ishlarini ommaga taqdim etish uchun xizmat qiladi<ref>{{Cite web
|url=https://kaznai.kz/ru/өнерарнасы/
|title=ТЕЛЕКАНАЛ "ӨНЕР"
|access-date=2026-04-12
}}</ref>.
== Rektorlar ==
* 1975–1985 — G. A. Djanysbaeva
* 1987–1989 — Aman Kulbayev
* 1989–1991 — Ashirbek Sygay
* 1991–1994 — Esmuxan Obayev
* 1994–2000 — Ibragimov U.Sh.
* 2000–2008 — Kishkashbaev T. A.
* 2008–2014 — Arystanbek Muhamediuli
* 2014–2018 — Bibigul Nusipjanova
* 2018–2019 — Askhat Maemirov
* 2019–2021 — Akan Abdualiev
* 2021–2022 — Sharipbek Amirbek
* 2022–hozirgacha — [[Azamat Satybaldy]]<ref>{{Veb manbasi |url=MANBA_LINKI |title=Azamat Satybaldy named as rector |access-date=2026-04-12}}</ref>
== Akademiya binosi ==
[[Qozoq SSR]] poytaxti [[Qizilo‘rda]]dan [[Olmaota]]ga koʻchirilgach, davlat organlari uchun yangi maʼmuriy markaz qurish zarurati tugʻildi. Shu sababli 1927–1931-yillarda Kirov koʻchasida (hozirgi {{Interlanguage link|Bogenbay botir ko‘chasi|ru|Улица Богенбай батыра (Алма-Ата)}}) Xalq Komissarlari Kengashi binosi qurildi. Loyihani meʼmorlar [[Moisei Ginzburg]] va {{Interlanguage link|Ignatiy Milinis|ru|Милинис, Игнатий Францевич}} ishlab chiqqan.
Bino konstruktivizm uslubida qurilgan boʻlib, Moskva meʼmorlar jamiyati tanlovida gʻolib chiqqan.
1941-yilda bino qayta rekonstruksiya qilinib, kengaytirildi. 1958-yildan keyin bino [[Sergey Kirov nomidagi Qozoq davlat universiteti]] ixtiyoriga oʻtkazildi.
1982-yildan boshlab bu yerda teatr va sanʼat instituti joylashdi, keyinchalik u Jurgenov nomidagi institutga aylantirildi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Coord|43|15|6.5|N|76|56|40.3|E|display=title}}
[[Turkum:Olmaotadagi binolar va inshootlar]]
[[Turkum:Qozog‘istondagi universitetlar]]
58zxbd31ajx53jqtbsdf4w7m1vwefgn
Türkmengala tumani
0
1365085
5995992
5995290
2026-04-14T11:27:43Z
Panpanchik
72616
5995992
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
|name =Türkmengala tumani
|settlement_type =[[Turkmaniston tumanlari|Tuman]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|official_name =
|other_name =
|native_name = Türkmengala etraby
|nickname =
|motto =
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|flag_size =
|image_seal =
|seal_size =
|image_shield =
|shield_size =
|image_blank_emblem =
|blank_emblem_size =
|image_map =
|mapsize = 300px
|map_caption =
|image_map1 =
|mapsize1 =
|map_caption1 =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =
|subdivision_type = [[Davlatlar roʻyxati|Mamlakat]]
|subdivision_name = {{flag|Turkmaniston}}
|subdivision_type1 = [[Turkmaniston viloyatlari|Viloyat]]
|subdivision_name1 = [[Mari viloyati]]
|subdivision_type2 = Markazi
|subdivision_name2 = [[Türkmengala]]
|seat_type =
|seat =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 =
|established_title =
|established_date =
|area_magnitude =
|unit_pref =Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 9,112
|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|population_as_of = 2022-yilgi aholini roʻyxatga olish
|population_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Turkmenistan: Administrative Division - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/admin/|access-date=2025-02-26|website=www.citypopulation.de}}</ref>
|population_note =
|population_total = 124,642
|population_density_km2 = auto
|population_density_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_mi2 =
| timezone = +5
| utc_offset = +5
|latd=|latm=|lats=|latNS=
|longd=|longm=|longs= |longEW=
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
|elevation_ft =
|postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code =
|area_code =
|website =
|footnotes =
}}
'''Türkmengala tumani''' [[Turkmaniston]]ning [[Mari viloyati]] tarkibidagi [[tuman]]dir. Tumaning maʼmuriy markazi [[Türkmengala]] shahri hisoblanadi.
== Maʼmuriy boʻlinmalar ==
* Shaharlar (şäherler)
** [[Türkmengala]]
* Shaharchalar (şäherçeler)
** Zähmet (''shu jumladan'' Bäşinjibent, Zähmet bekedi)
* Qishloq kengashlari (geňeşlikler)
** Gatlali (Gatlali, Dörttamli, Gümmezli)
** Hasil (Hasil)
** Kemine nomli (Kemine, Agzigara, Dövlet, Mürzeçäge)
** Magtymgʻuli nomli (Amaşaýap, Ikinjibent, Seýidoba, Ýaboba)
** Rehnet (Erkana, Burkaz, Çowdur, Goşgyzyl, Tutlyk, Üçünjibent, Ýalkym)
** Serdaryap (Rahat, Babakese, Ruhubelent, Serdarýap, Garamüňňüş)
** Soltanyap (Ýildiz, Kirkalaň)
** Tazedayhan (Çaňlibent, Hindiguş)
** Tazedunyo (Ýagti, Kirkişik, Ýaşlar)
** Tazeyol (Harin, Ariklar, Birleşik, Gumli)
** Zähmet (Kälçe, Buluçlik, Kiçikälçe)
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Turkmaniston tumanlari]]
o3x3mrphupqroz75ze23t1bei876sbp
5995993
5995992
2026-04-14T11:29:25Z
Panpanchik
72616
5995993
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->
|name =Türkmengala tumani
|settlement_type =[[Turkmaniston tumanlari|Tuman]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|official_name =
|other_name =
|native_name = Türkmengala etrabi
|nickname =
|motto =
|image_skyline =
|imagesize =
|image_caption =
|image_flag =
|flag_size =
|image_seal =
|seal_size =
|image_shield =
|shield_size =
|image_blank_emblem =
|blank_emblem_size =
|image_map =
|mapsize = 300px
|map_caption =
|image_map1 =
|mapsize1 =
|map_caption1 =
|pushpin_map =
|pushpin_label_position =
|subdivision_type = [[Davlatlar roʻyxati|Mamlakat]]
|subdivision_name = {{flag|Turkmaniston}}
|subdivision_type1 = [[Turkmaniston viloyatlari|Viloyat]]
|subdivision_name1 = [[Mari viloyati]]
|subdivision_type2 = Markazi
|subdivision_name2 = [[Türkmengala]]
|seat_type =
|seat =
|government_type =
|leader_title =
|leader_name =
|leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
|leader_name1 =
|established_title =
|established_date =
|area_magnitude =
|unit_pref =Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 9,112
|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|population_as_of = 2022-yilgi aholini roʻyxatga olish
|population_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Turkmenistan: Administrative Division - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/admin/|access-date=2025-02-26|website=www.citypopulation.de}}</ref>
|population_note =
|population_total = 124,642
|population_density_km2 = auto
|population_density_sq_mi =
|population_metro =
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_mi2 =
| timezone = +5
| utc_offset = +5
|latd=|latm=|lats=|latNS=
|longd=|longm=|longs= |longEW=
|elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
|elevation_m =
|elevation_ft =
|postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
|postal_code =
|area_code =
|website =
|footnotes =
}}
'''Türkmengala tumani''' [[Turkmaniston]]ning [[Mari viloyati]] tarkibidagi [[tuman]]dir. Tumaning maʼmuriy markazi [[Türkmengala]] shahri hisoblanadi.
== Maʼmuriy boʻlinmalar ==
* Shaharlar (şäherler)
** [[Türkmengala]]
* Shaharchalar (şäherçeler)
** Zähmet (''shu jumladan'' Bäşinjibent, Zähmet bekedi)
* Qishloq kengashlari (geňeşlikler)
** Gatlali (Gatlali, Dörttamli, Gümmezli)
** Hasil (Hasil)
** Kemine nomli (Kemine, Agzigara, Dövlet, Mürzeçäge)
** Magtymgʻuli nomli (Amaşaýap, Ikinjibent, Seýidoba, Ýaboba)
** Rehnet (Erkana, Burkaz, Çowdur, Goşgyzyl, Tutlyk, Üçünjibent, Ýalkym)
** Serdaryap (Rahat, Babakese, Ruhubelent, Serdarýap, Garamüňňüş)
** Soltanyap (Ýildiz, Kirkalaň)
** Tazedayhan (Çaňlibent, Hindiguş)
** Tazedunyo (Ýagti, Kirkişik, Ýaşlar)
** Tazeyol (Harin, Ariklar, Birleşik, Gumli)
** Zähmet (Kälçe, Buluçlik, Kiçikälçe)
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Turkmaniston tumanlari]]
jyg6shh31hnk4gu8ezgb6mce1yn3v2d
Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi
0
1365113
5995415
5995322
2026-04-13T12:12:59Z
AnvarxonM
75105
5995415
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| competition = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
| season = 2015
| winners = [[Altyn Asyr FK]]
| relegated = Hazyna
| continentalcup1 = Osiyo kubogi
| continentalcup1 qualifiers = {{ubl|[[Altyn Asyr FK]] | Bolqon}}
| league topscorer = [[Myrat Ýagşyýew]] (31)
| biggest home win =
| biggest away win =
| highest scoring =
| matches = 180
| total goals = 526
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2014]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2016]]
}}
'''2015-yilgi Yokari liga''' mavsumi — [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tomonidan o'tkaziladigan [[Turkmaniston]]dagi yuqori darajadagi professional [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]] futbol musobaqasining 23-mavsumi. Mavsum 2015-yil 5-martda birinchi tur bilan boshlandi va 2015-yil noyabr oyida yakunlandi.
== Jamoalar ==
<section begin=map />
{{Location map+|Turkmenistan|float=right|width=400|caption=2015-yilgi Yokari liga jamoalari joylashuvi|places=
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.56|long=62.10|label=[[Merw FK]]|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.60|long=62.40|label=Energetik|position=right}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=39.31|long=54.72|label=Bolqon}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=41.50|long=59.98|label=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=40.01|long=52.88|label=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.95|long=58.50|label={{ubl|[[Altyn Asyr FK]]|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]|[[Ýedigen FC|HTTU]]|Hazyna}}|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.90|long=58.80|label=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]|position=top}}
}}<section end="map" />
{| class="wikitable sortable"
! Jamoa
! Hududi
! Stadioni
! Sigʻimi
! Murabbiyi
|----
|{{sort|Ahal|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]}}
|[[Ahal viloyati]]
|[[Ashxobod stadioni]]
| 20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Guwançmuhammet Öwekow]] <br />{{flagicon|TKM}} [[Boris Grigorýants]]
|----
|{{sort|Altyn Asyr|[[Altyn Asyr FK]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Yazguli Xoʻjageldiyev]]
|----
|{{sort|Ashxobod|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Amangilich Kochumov]] <br />{{flagicon|TKM}} [[Tofik Şukurow]]
|----
|{{sort|Bolqon|Bolqon}}
|[[Bolqonobod]]
|[[Bolqonobod stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ali Gurbani]]
|----
|{{sort|Toshoʻgʻuz|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]}}
|[[Toshoʻgʻuz]]
|[[Dashoguz stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ilgiz Abdyrahmanow]]
|----
|{{sort|Talyp Sporty|Hazyna}}
|[[Ashxobod]]
|Turkmaniston davlat iqtisodiyot va menejment instituti stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} Ahmet Agamyradow
|----
|{{sort|HTTU Aşgabat|[[Ýedigen FC|HTTU Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|HTTU stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} [[Röwşen Meredow]]
|----
|{{sort|Lebap|Energetik}}
|[[Mari]]
|[[Bayramali]] sport majmuasi
|3000
|{{flagicon|TKM}} [[Rahym Kurbanmämmedow]]
|----
|{{sort|[[Merw FK]]}}
|[[Mari]]
|[[Mari stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} Magtym Begenjow
|----
|{{sort|Şagadam|[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
|[[Turkmanboshi]]
|[[Shagadam stadioni]]
|5 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rejepmyrat Agabaýew]]
|}
== Liga jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL
|show_limit=5
|res_col_header=QR
|team1=ALT|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|team2=BAL|name_BAL=Bolqon
|team3=ASH|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|team4=SAG|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|team5=AHA|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|team6=HTT|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|team7=HAZ|name_HAZ=Hazyna
|team8=MER|name_MER=[[Merw FK]]
|team9=ENG|name_ENG=Energetik
|team10=DAS|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|win_ALT=29|draw_ALT=5|loss_ALT=2|gf_ALT=81|ga_ALT=21|status_ALT=C,Q
|win_BAL=20|draw_BAL=8|loss_BAL=8|gf_BAL=75|ga_BAL=36|status_BAL=Q
|win_ASH=18|draw_ASH=5|loss_ASH=13|gf_ASH=57|ga_ASH=42
|win_SAG=16|draw_SAG=10|loss_SAG=10|gf_SAG=59|ga_SAG=36
|win_AHA=16|draw_AHA=10|loss_AHA=10|gf_AHA=67|ga_AHA=54
|win_HTT=12|draw_HTT=10|loss_HTT=14|gf_HTT=50|ga_HTT=54
|win_HAZ=12|draw_HAZ=8|loss_HAZ=16|gf_HAZ=54|ga_HAZ=52|status_HAZ=R
|win_MER=11|draw_MER=9|loss_MER=16|gf_MER=39|ga_MER=50
|win_ENG=5|draw_ENG=10|loss_ENG=21|gf_ENG=27|ga_ENG=74
|win_DAS=3|draw_DAS=3|loss_DAS=30|gf_DAS=16|ga_DAS=106
|col_ACGS=#ACE1AF|text_ACGS=2016-yilgi OFK kubogi guruh bosqichiga yoʻllanma oldi
|result1=ACGS
|col_APS=#ACE5EE|text_APS=2016-yilgi OFK kubogi pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi
|result2=APS
|col_R=#FFCCCC|text_R=2016-yilgi Birinchi ligaga tushib ketdi
|result7=R
|class_rules=1) ochkolar; 2) gol farqi; 3) urilgan gollar soni.
|update= 2015-yil 18-dekabr
|source=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga table]
}}</onlyinclude>
== Natijalar ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
=== 1–18 oʻyinlari ===
{{#invoke:sports results|main
|matches_style=FBR|solid_cell=grey
|team1=AHA|team2=ALT|team3=ASH|team4=BAL|team5=DAS
|team6=ENG|team7=HAZ|team8=HTT|team9=MER|team10=SAG
|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|match_AHA_ALT=0–1
|match_AHA_ASH=1–0
|match_AHA_BAL=3–1
|match_AHA_DAS=4–0
|match_AHA_ENG=6–0
|match_AHA_HAZ=3–2
|match_AHA_HTT=0–1
|match_AHA_MER=1–1
|match_AHA_SAG=1–1
|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|match_ALT_AHA=1–1
|match_ALT_ASH=1–0
|match_ALT_BAL=2–1
|match_ALT_DAS=4–0
|match_ALT_ENG=4–0
|match_ALT_HAZ=2–0
|match_ALT_HTT=4–1
|match_ALT_MER=2–2
|match_ALT_SAG=1–2
|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|match_ASH_AHA=1–3
|match_ASH_ALT=0–1
|match_ASH_BAL=2–0
|match_ASH_DAS=3–0
|match_ASH_ENG=4–1
|match_ASH_HAZ=0–1
|match_ASH_HTT=4–1
|match_ASH_MER=1–0
|match_ASH_SAG=2–1
|name_BAL=Bolqon
|match_BAL_AHA=4–1
|match_BAL_ALT=1–3
|match_BAL_ASH=1–0
|match_BAL_DAS=8–0
|match_BAL_ENG=3–0
|match_BAL_HAZ=4–0
|match_BAL_HTT=4–0
|match_BAL_MER=3–2
|match_BAL_SAG=1–1
|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|match_DAS_AHA=1–4
|match_DAS_ALT=0–4
|match_DAS_ASH=0–3
|match_DAS_BAL=0–6
|match_DAS_ENG=1–1
|match_DAS_HAZ=2–1
|match_DAS_HTT=0–3
|match_DAS_MER=0–1
|match_DAS_SAG=0–4
|name_ENG=Energetik
|match_ENG_AHA=1–1
|match_ENG_ALT=1–4
|match_ENG_ASH=1–2
|match_ENG_BAL=1–1
|match_ENG_DAS=2–0
|match_ENG_HAZ=0–2
|match_ENG_HTT=3–1
|match_ENG_MER=0–0
|match_ENG_SAG=2–3
|name_HAZ=Hazyna
|match_HAZ_AHA=0–0
|match_HAZ_ALT=1–2
|match_HAZ_ASH=1–1
|match_HAZ_BAL=1–2
|match_HAZ_DAS=4–0
|match_HAZ_ENG=4–1
|match_HAZ_HTT=1–1
|match_HAZ_MER=2–1
|match_HAZ_SAG=2–1
|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|match_HTT_AHA=2–3
|match_HTT_ALT=0–2
|match_HTT_ASH=0–4
|match_HTT_BAL=1–0
|match_HTT_DAS=1–0
|match_HTT_ENG=0–0
|match_HTT_HAZ=2–0
|match_HTT_MER=1–0
|match_HTT_SAG=1–2
|name_MER=[[Merw FK]]
|match_MER_AHA=2–3
|match_MER_ALT=0–3
|match_MER_ASH=2–1
|match_MER_BAL=1–1
|match_MER_DAS=2–0
|match_MER_ENG=1–1
|match_MER_HAZ=2–1
|match_MER_HTT=1–1
|match_MER_SAG=1–0
|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|match_SAG_AHA=1–1
|match_SAG_ALT=0–0
|match_SAG_ASH=1–0
|match_SAG_BAL=2–2
|match_SAG_DAS=5–2
|match_SAG_ENG=3–0
|match_SAG_HAZ=1–2
|match_SAG_HTT=1–2
|match_SAG_MER=2–0
|update= 2015-yil 4-dekabr
|source={{hlist|1=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga match]|2=[http://www.futbol24.com/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/results/ Ýokary Liga results]}}
}}
{{col-2}}
=== 19–36 oʻyinlari ===
{{#invoke:sports results|main
|matches_style=FBR|solid_cell=grey
|team1=AHA|team2=ALT|team3=ASH|team4=BAL|team5=DAS
|team6=ENG|team7=HAZ|team8=HTT|team9=MER|team10=SAG
|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|match_AHA_ALT=0–2
|match_AHA_ASH=2–5
|match_AHA_BAL=1–4
|match_AHA_DAS=
|match_AHA_ENG=2–0
|match_AHA_HAZ=3–3
|match_AHA_HTT=2–2
|match_AHA_MER=1–0
|match_AHA_SAG=1–3
|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|match_ALT_AHA=1–1
|match_ALT_ASH=2–1
|match_ALT_BAL=1–0
|match_ALT_DAS=3–0
|match_ALT_ENG=
|match_ALT_HAZ=3–1
|match_ALT_HTT=0–2
|match_ALT_MER=2–1
|match_ALT_SAG=1–1
|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|match_ASH_AHA=3–0
|match_ASH_ALT=1–2
|match_ASH_BAL=3–3
|match_ASH_DAS=3–1
|match_ASH_ENG=1–0
|match_ASH_HAZ=1–1
|match_ASH_HTT=1–0
|match_ASH_MER=3–0
|match_ASH_SAG=1–1
|name_BAL=Bolqon
|match_BAL_AHA=3–2
|match_BAL_ALT=0–2
|match_BAL_ASH=2–1
|match_BAL_DAS=0–0
|match_BAL_ENG=4–0
|match_BAL_HAZ=2–0
|match_BAL_HTT=1–1
|match_BAL_MER=4–0
|match_BAL_SAG=1–2
|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|match_DAS_AHA=2–1
|match_DAS_ALT=0–5
|match_DAS_ASH=0–1
|match_DAS_BAL=0–0
|match_DAS_ENG=1–1
|match_DAS_HAZ=0–1
|match_DAS_HTT=1–0
|match_DAS_MER=1–2
|match_DAS_SAG=0–2
|name_ENG=Energetik
|match_ENG_AHA=1–5
|match_ENG_ALT=0–3
|match_ENG_ASH=0–0
|match_ENG_BAL=0–2
|match_ENG_DAS=2–1
|match_ENG_HAZ=2–0
|match_ENG_HTT=2–1
|match_ENG_MER=1–2
|match_ENG_SAG=1–3
|name_HAZ= Hazyna
|match_HAZ_AHA=3–3
|match_HAZ_ALT=1–2
|match_HAZ_ASH=6–1
|match_HAZ_BAL=2–3
|match_HAZ_DAS=3–0
|match_HAZ_ENG=4–1
|match_HAZ_HTT=
|match_HAZ_MER=2–0
|match_HAZ_SAG=0–0
|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|match_HTT_AHA=1–1
|match_HTT_ALT=2–5
|match_HTT_ASH=4–3
|match_HTT_BAL=1–2
|match_HTT_DAS=10–0
|match_HTT_ENG=1–1
|match_HTT_HAZ=0–0
|match_HTT_MER=2–1
|match_HTT_SAG=1–0
|name_MER=[[Merw FK]]
|match_MER_AHA=0–1
|match_MER_ALT=0–2
|match_MER_ASH=1–2
|match_MER_BAL=
|match_MER_DAS=2–1
|match_MER_ENG=2–0
|match_MER_HAZ=4–1
|match_MER_HTT=2–2
|match_MER_SAG=2–1
|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|match_SAG_AHA=2–0
|match_SAG_ALT=0–1
|match_SAG_ASH=
|match_SAG_BAL=0–1
|match_SAG_DAS=5–0
|match_SAG_ENG=1–1
|match_SAG_HAZ=3–2
|match_SAG_HTT=3–1
|match_SAG_MER=1–1
|update= 2015-yil 18-dekabr
|source={{hlist|1=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga match]|2=[http://www.futbol24.com/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/results/ Ýokary Liga results]}}
}}
{{col-end}}
== Toʻpurarlar ==
=== Xet-riklar ===
<!---
{{updated|Match played 22 November 2015}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Oʻrni
!Oʻyinchi
!Jamoa
!Gollar soni
|-
|rowspan="1"|1
|align="left"|
|align="left"|
|rowspan="1"|
|}
--->
=== Xet-riklar ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Oʻyinchi !! Jamoa !! Qarshi jamoa !! style="text-align:center"| Natija !! Sana
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Altymyrat Annadurdyýew]]<sup>4</sup> || Ahal || Energetik || style="text-align:center;"| 6–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/Ahal/vs/Energetik-Mary/|title=Ahal 6–0 Energetik|date=6 March 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 6-mart
|-
|{{flagicon|TKM}} Myrat Ýagşyýew<sup>4</sup> || Bolqon || Hazyna || style="text-align:center;"| 4–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/FC-Balkan/vs/HazynaAsgabat/|title=Balkan 4–0 Hazyna|date=16 May 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 16-may
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Altymyrat Annadurdyýew]] || Ahal || Ashxobod || style="text-align:center;"| 3–1<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/FC-Asgabat/vs/Ahal/|title=Aşgabat 1–3 Ahal|date=4 July 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 4-iyul
|-
|{{flagicon|TKM}} Begli Meredow || Ahal || Toshoʻgʻuz || style="text-align:center;"| 4–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/Ahal/vs/Dasoguz/|title=Ahal 4–0 Daşoguz|date=8 July 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 8-iyul
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Berdi Shomurodov]] || Ashxobod || Ahal || style="text-align:center;"| 5–3<ref>{{cite web |url=http://turkmenportal.com/blog/6511|title=Ahal 3–5 Ashgabat|date=26 September 2015 |publisher=turkmenportal.com| language=ru|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 26-sentyabr
|}
* <small><sup>4</sup> Futbolchi 4 ta gol urgan
</small>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* soccerway.com'da [https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Mavsum]
* [http://www.tdh.gov.tm Rasmiy yangiliklar agentligi sayti] {{in lang|tk}}
{{Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari}}
{{DEFAULTSORT:2015 Yokary Liga}}
[[Turkum:Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2015-yilda Turkmaniston futboli|1]]
t4d28r22agkkgath564nmg0y5gw179o
5995483
5995415
2026-04-13T15:01:00Z
Janob Mirzaolim
64438
5995483
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| competition = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
| season = 2015
| winners = [[Altyn Asyr FK]]
| relegated = Hazyna
| continentalcup1 = Osiyo kubogi
| continentalcup1 qualifiers = {{ubl|[[Altyn Asyr FK]] | Bolqon}}
| league topscorer = [[Myrat Ýagşyýew]] (31)
| biggest home win =
| biggest away win =
| highest scoring =
| matches = 180
| total goals = 526
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2014]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2016]]
}}
'''2015-yilgi Yokari liga''' mavsumi — [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tomonidan oʻtkaziladigan [[Turkmaniston]]dagi yuqori darajadagi professional [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]] futbol musobaqasining 23-mavsumi. Mavsum 2015-yil 5-martda birinchi tur bilan boshlandi va 2015-yil noyabr oyida yakunlandi.
== Jamoalar ==
<section begin=map />
{{Location map+|Turkmenistan|float=right|width=400|caption=2015-yilgi Yokari liga jamoalari joylashuvi|places=
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.56|long=62.10|label=[[Merw FK]]|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.60|long=62.40|label=Energetik|position=right}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=39.31|long=54.72|label=Bolqon}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=41.50|long=59.98|label=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=40.01|long=52.88|label=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.95|long=58.50|label={{ubl|[[Altyn Asyr FK]]|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]|[[Ýedigen FC|HTTU]]|Hazyna}}|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.90|long=58.80|label=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]|position=top}}
}}<section end="map" />
{| class="wikitable sortable"
! Jamoa
! Hududi
! Stadioni
! Sigʻimi
! Murabbiyi
|----
|{{sort|Ahal|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]}}
|[[Ahal viloyati]]
|[[Ashxobod stadioni]]
| 20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Guwançmuhammet Öwekow]] <br />{{flagicon|TKM}} [[Boris Grigorýants]]
|----
|{{sort|Altyn Asyr|[[Altyn Asyr FK]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Yazguli Xoʻjageldiyev]]
|----
|{{sort|Ashxobod|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Amangilich Kochumov]] <br />{{flagicon|TKM}} [[Tofik Şukurow]]
|----
|{{sort|Bolqon|Bolqon}}
|[[Bolqonobod]]
|[[Bolqonobod stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ali Gurbani]]
|----
|{{sort|Toshoʻgʻuz|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]}}
|[[Toshoʻgʻuz]]
|[[Dashoguz stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ilgiz Abdyrahmanow]]
|----
|{{sort|Talyp Sporty|Hazyna}}
|[[Ashxobod]]
|Turkmaniston davlat iqtisodiyot va menejment instituti stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} Ahmet Agamyradow
|----
|{{sort|HTTU Aşgabat|[[Ýedigen FC|HTTU Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|HTTU stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} [[Röwşen Meredow]]
|----
|{{sort|Lebap|Energetik}}
|[[Mari]]
|[[Bayramali]] sport majmuasi
|3000
|{{flagicon|TKM}} [[Rahym Kurbanmämmedow]]
|----
|{{sort|[[Merw FK]]}}
|[[Mari]]
|[[Mari stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} Magtym Begenjow
|----
|{{sort|Şagadam|[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
|[[Turkmanboshi]]
|[[Shagadam stadioni]]
|5 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rejepmyrat Agabaýew]]
|}
== Liga jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL
|show_limit=5
|res_col_header=QR
|team1=ALT|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|team2=BAL|name_BAL=Bolqon
|team3=ASH|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|team4=SAG|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|team5=AHA|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|team6=HTT|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|team7=HAZ|name_HAZ=Hazyna
|team8=MER|name_MER=[[Merw FK]]
|team9=ENG|name_ENG=Energetik
|team10=DAS|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|win_ALT=29|draw_ALT=5|loss_ALT=2|gf_ALT=81|ga_ALT=21|status_ALT=C,Q
|win_BAL=20|draw_BAL=8|loss_BAL=8|gf_BAL=75|ga_BAL=36|status_BAL=Q
|win_ASH=18|draw_ASH=5|loss_ASH=13|gf_ASH=57|ga_ASH=42
|win_SAG=16|draw_SAG=10|loss_SAG=10|gf_SAG=59|ga_SAG=36
|win_AHA=16|draw_AHA=10|loss_AHA=10|gf_AHA=67|ga_AHA=54
|win_HTT=12|draw_HTT=10|loss_HTT=14|gf_HTT=50|ga_HTT=54
|win_HAZ=12|draw_HAZ=8|loss_HAZ=16|gf_HAZ=54|ga_HAZ=52|status_HAZ=R
|win_MER=11|draw_MER=9|loss_MER=16|gf_MER=39|ga_MER=50
|win_ENG=5|draw_ENG=10|loss_ENG=21|gf_ENG=27|ga_ENG=74
|win_DAS=3|draw_DAS=3|loss_DAS=30|gf_DAS=16|ga_DAS=106
|col_ACGS=#ACE1AF|text_ACGS=2016-yilgi OFK kubogi guruh bosqichiga yoʻllanma oldi
|result1=ACGS
|col_APS=#ACE5EE|text_APS=2016-yilgi OFK kubogi pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi
|result2=APS
|col_R=#FFCCCC|text_R=class_rules
|result7=R
|class_rules=1) ochkolar; 2) gol farqi; 3) urilgan gollar soni.
|update= 2015-yil 18-dekabr
|source=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga table]
}}</onlyinclude>
== Natijalar ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
=== 1–18 oʻyinlari ===
{{#invoke:sports results|main
|matches_style=FBR|solid_cell=grey
|team1=AHA|team2=ALT|team3=ASH|team4=BAL|team5=DAS
|team6=ENG|team7=HAZ|team8=HTT|team9=MER|team10=SAG
|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|match_AHA_ALT=0–1
|match_AHA_ASH=1–0
|match_AHA_BAL=3–1
|match_AHA_DAS=4–0
|match_AHA_ENG=6–0
|match_AHA_HAZ=3–2
|match_AHA_HTT=0–1
|match_AHA_MER=1–1
|match_AHA_SAG=1–1
|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|match_ALT_AHA=1–1
|match_ALT_ASH=1–0
|match_ALT_BAL=2–1
|match_ALT_DAS=4–0
|match_ALT_ENG=4–0
|match_ALT_HAZ=2–0
|match_ALT_HTT=4–1
|match_ALT_MER=2–2
|match_ALT_SAG=1–2
|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|match_ASH_AHA=1–3
|match_ASH_ALT=0–1
|match_ASH_BAL=2–0
|match_ASH_DAS=3–0
|match_ASH_ENG=4–1
|match_ASH_HAZ=0–1
|match_ASH_HTT=4–1
|match_ASH_MER=1–0
|match_ASH_SAG=2–1
|name_BAL=Bolqon
|match_BAL_AHA=4–1
|match_BAL_ALT=1–3
|match_BAL_ASH=1–0
|match_BAL_DAS=8–0
|match_BAL_ENG=3–0
|match_BAL_HAZ=4–0
|match_BAL_HTT=4–0
|match_BAL_MER=3–2
|match_BAL_SAG=1–1
|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|match_DAS_AHA=1–4
|match_DAS_ALT=0–4
|match_DAS_ASH=0–3
|match_DAS_BAL=0–6
|match_DAS_ENG=1–1
|match_DAS_HAZ=2–1
|match_DAS_HTT=0–3
|match_DAS_MER=0–1
|match_DAS_SAG=0–4
|name_ENG=Energetik
|match_ENG_AHA=1–1
|match_ENG_ALT=1–4
|match_ENG_ASH=1–2
|match_ENG_BAL=1–1
|match_ENG_DAS=2–0
|match_ENG_HAZ=0–2
|match_ENG_HTT=3–1
|match_ENG_MER=0–0
|match_ENG_SAG=2–3
|name_HAZ=Hazyna
|match_HAZ_AHA=0–0
|match_HAZ_ALT=1–2
|match_HAZ_ASH=1–1
|match_HAZ_BAL=1–2
|match_HAZ_DAS=4–0
|match_HAZ_ENG=4–1
|match_HAZ_HTT=1–1
|match_HAZ_MER=2–1
|match_HAZ_SAG=2–1
|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|match_HTT_AHA=2–3
|match_HTT_ALT=0–2
|match_HTT_ASH=0–4
|match_HTT_BAL=1–0
|match_HTT_DAS=1–0
|match_HTT_ENG=0–0
|match_HTT_HAZ=2–0
|match_HTT_MER=1–0
|match_HTT_SAG=1–2
|name_MER=[[Merw FK]]
|match_MER_AHA=2–3
|match_MER_ALT=0–3
|match_MER_ASH=2–1
|match_MER_BAL=1–1
|match_MER_DAS=2–0
|match_MER_ENG=1–1
|match_MER_HAZ=2–1
|match_MER_HTT=1–1
|match_MER_SAG=1–0
|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|match_SAG_AHA=1–1
|match_SAG_ALT=0–0
|match_SAG_ASH=1–0
|match_SAG_BAL=2–2
|match_SAG_DAS=5–2
|match_SAG_ENG=3–0
|match_SAG_HAZ=1–2
|match_SAG_HTT=1–2
|match_SAG_MER=2–0
|update= 2015-yil 4-dekabr
|source={{hlist|1=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga match]|2=[http://www.futbol24.com/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/results/ Ýokary Liga results]}}
}}
{{col-2}}
=== 19–36 oʻyinlari ===
{{#invoke:sports results|main
|matches_style=FBR|solid_cell=grey
|team1=AHA|team2=ALT|team3=ASH|team4=BAL|team5=DAS
|team6=ENG|team7=HAZ|team8=HTT|team9=MER|team10=SAG
|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|match_AHA_ALT=0–2
|match_AHA_ASH=2–5
|match_AHA_BAL=1–4
|match_AHA_DAS=
|match_AHA_ENG=2–0
|match_AHA_HAZ=3–3
|match_AHA_HTT=2–2
|match_AHA_MER=1–0
|match_AHA_SAG=1–3
|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|match_ALT_AHA=1–1
|match_ALT_ASH=2–1
|match_ALT_BAL=1–0
|match_ALT_DAS=3–0
|match_ALT_ENG=
|match_ALT_HAZ=3–1
|match_ALT_HTT=0–2
|match_ALT_MER=2–1
|match_ALT_SAG=1–1
|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|match_ASH_AHA=3–0
|match_ASH_ALT=1–2
|match_ASH_BAL=3–3
|match_ASH_DAS=3–1
|match_ASH_ENG=1–0
|match_ASH_HAZ=1–1
|match_ASH_HTT=1–0
|match_ASH_MER=3–0
|match_ASH_SAG=1–1
|name_BAL=Bolqon
|match_BAL_AHA=3–2
|match_BAL_ALT=0–2
|match_BAL_ASH=2–1
|match_BAL_DAS=0–0
|match_BAL_ENG=4–0
|match_BAL_HAZ=2–0
|match_BAL_HTT=1–1
|match_BAL_MER=4–0
|match_BAL_SAG=1–2
|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|match_DAS_AHA=2–1
|match_DAS_ALT=0–5
|match_DAS_ASH=0–1
|match_DAS_BAL=0–0
|match_DAS_ENG=1–1
|match_DAS_HAZ=0–1
|match_DAS_HTT=1–0
|match_DAS_MER=1–2
|match_DAS_SAG=0–2
|name_ENG=Energetik
|match_ENG_AHA=1–5
|match_ENG_ALT=0–3
|match_ENG_ASH=0–0
|match_ENG_BAL=0–2
|match_ENG_DAS=2–1
|match_ENG_HAZ=2–0
|match_ENG_HTT=2–1
|match_ENG_MER=1–2
|match_ENG_SAG=1–3
|name_HAZ= Hazyna
|match_HAZ_AHA=3–3
|match_HAZ_ALT=1–2
|match_HAZ_ASH=6–1
|match_HAZ_BAL=2–3
|match_HAZ_DAS=3–0
|match_HAZ_ENG=4–1
|match_HAZ_HTT=
|match_HAZ_MER=2–0
|match_HAZ_SAG=0–0
|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|match_HTT_AHA=1–1
|match_HTT_ALT=2–5
|match_HTT_ASH=4–3
|match_HTT_BAL=1–2
|match_HTT_DAS=10–0
|match_HTT_ENG=1–1
|match_HTT_HAZ=0–0
|match_HTT_MER=2–1
|match_HTT_SAG=1–0
|name_MER=[[Merw FK]]
|match_MER_AHA=0–1
|match_MER_ALT=0–2
|match_MER_ASH=1–2
|match_MER_BAL=
|match_MER_DAS=2–1
|match_MER_ENG=2–0
|match_MER_HAZ=4–1
|match_MER_HTT=2–2
|match_MER_SAG=2–1
|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|match_SAG_AHA=2–0
|match_SAG_ALT=0–1
|match_SAG_ASH=
|match_SAG_BAL=0–1
|match_SAG_DAS=5–0
|match_SAG_ENG=1–1
|match_SAG_HAZ=3–2
|match_SAG_HTT=3–1
|match_SAG_MER=1–1
|update= 2015-yil 18-dekabr
|source={{hlist|1=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga match]|2=[http://www.futbol24.com/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/results/ Ýokary Liga results]}}
}}
{{col-end}}
== Toʻpurarlar ==
=== Xet-riklar ===
<!---
{{updated|Match played 22 November 2015}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Oʻrni
!Oʻyinchi
!Jamoa
!Gollar soni
|-
|rowspan="1"|1
|align="left"|
|align="left"|
|rowspan="1"|
|}
--->
=== Xet-riklar ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! Oʻyinchi !! Jamoa !! Qarshi jamoa !! style="text-align:center"| Natija !! Sana
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Altymyrat Annadurdyýew]]<sup>4</sup> || Ahal || Energetik || style="text-align:center;"| 6–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/Ahal/vs/Energetik-Mary/|title=Ahal 6–0 Energetik|date=6 March 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 6-mart
|-
|{{flagicon|TKM}} Myrat Ýagşyýew<sup>4</sup> || Bolqon || Hazyna || style="text-align:center;"| 4–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/FC-Balkan/vs/HazynaAsgabat/|title=Balkan 4–0 Hazyna|date=16 May 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 16-may
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Altymyrat Annadurdyýew]] || Ahal || Ashxobod || style="text-align:center;"| 3–1<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/FC-Asgabat/vs/Ahal/|title=Aşgabat 1–3 Ahal|date=4 July 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 4-iyul
|-
|{{flagicon|TKM}} Begli Meredow || Ahal || Toshoʻgʻuz || style="text-align:center;"| 4–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/Ahal/vs/Dasoguz/|title=Ahal 4–0 Daşoguz|date=8 July 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 8-iyul
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Berdi Shomurodov]] || Ashxobod || Ahal || style="text-align:center;"| 5–3<ref>{{cite web |url=http://turkmenportal.com/blog/6511|title=Ahal 3–5 Ashgabat|date=26 September 2015 |publisher=turkmenportal.com| language=ru|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 26-sentyabr
|}
* <small><sup>4</sup> Futbolchi 4 ta gol urgan
</small>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* soccerway.com'da [https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Mavsum]
* [http://www.tdh.gov.tm Rasmiy yangiliklar agentligi sayti] {{in lang|tk}}
{{Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari}}
{{DEFAULTSORT:2015 Yokary Liga}}
[[Turkum:Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2015-yilda Turkmaniston futboli|1]]
8ucluf58h9m6o95746o5aza824pgc9i
5995629
5995483
2026-04-14T02:41:52Z
AnvarxonM
75105
/* Jamoalar */
5995629
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| competition = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
| season = 2015
| winners = [[Altyn Asyr FK]]
| relegated = Hazyna
| continentalcup1 = Osiyo kubogi
| continentalcup1 qualifiers = {{ubl|[[Altyn Asyr FK]] | Bolqon}}
| league topscorer = [[Myrat Ýagşyýew]] (31)
| biggest home win =
| biggest away win =
| highest scoring =
| matches = 180
| total goals = 526
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2014]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2016]]
}}
'''2015-yilgi Yokari liga''' mavsumi — [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tomonidan oʻtkaziladigan [[Turkmaniston]]dagi yuqori darajadagi professional [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]] futbol musobaqasining 23-mavsumi. Mavsum 2015-yil 5-martda birinchi tur bilan boshlandi va 2015-yil noyabr oyida yakunlandi.
== Jamoalar ==
<section begin=map />
{{Location map+|Turkmenistan|float=right|width=400|caption=2015-yilgi Yokari liga jamoalari joylashuvi|places=
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.56|long=62.10|label=[[Merw FK]]|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.60|long=62.40|label=Energetik|position=right}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=39.31|long=54.72|label=Bolqon}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=41.50|long=59.98|label=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=40.01|long=52.88|label=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.95|long=58.50|label={{ubl|[[Altyn Asyr FK]]|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]|[[Ýedigen FC|HTTU]]|Hazyna}}|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.90|long=58.80|label=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]|position=top}}
}}<section end="map" />
{| class="wikitable sortable"
! Jamoa
! Hududi
! Stadioni
! Sigʻimi
! Murabbiyi
|----
|{{sort|Ahal|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]}}
|[[Ahal viloyati]]
|[[Ashxobod stadioni]]
| 20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Guwançmuhammet Öwekow]] <br />{{flagicon|TKM}} [[Boris Grigorýants]]
|----
|{{sort|Altyn Asyr|[[Altyn Asyr FK]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Yazguli Xoʻjageldiyev]]
|----
|{{sort|Ashxobod|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Amangilich Kochumov]] <br />{{flagicon|TKM}} [[Tofik Şukurow]]
|----
|{{sort|Bolqon|Bolqon}}
|[[Bolqonobod]]
|[[Bolqonobod stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ali Gurbani]]
|----
|{{sort|Toshoʻgʻuz|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]}}
|[[Toshoʻgʻuz]]
|[[Dashoguz stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ilgiz Abdyrahmanow]]
|----
|{{sort|Talyp Sporty|Hazyna}}
|[[Ashxobod]]
|Turkmaniston davlat iqtisodiyot va menejment instituti stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} Ahmet Agamyradow
|----
|{{sort|HTTU Aşgabat|[[Ýedigen FC|HTTU Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|HTTU stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} [[Röwşen Meredow]]
|----
|{{sort|Energetik|[[Energetik Mary (futbol klubi)|Energetik Mary]]}}
|[[Mari]]
|[[Bayramali]] sport majmuasi
|3000
|{{flagicon|TKM}} [[Rahym Kurbanmämmedow]]
|----
|{{sort|Merw|[[Merw FK]]}}
|[[Mari]]
|[[Mari stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} Magtym Begenjow
|----
|{{sort|Şagadam|[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
|[[Turkmanboshi]]
|[[Shagadam stadioni]]
|5 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rejepmyrat Agabaýew]]
|}
== Liga jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL
|show_limit=5
|res_col_header=QR
|team1=ALT|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|team2=BAL|name_BAL=Bolqon
|team3=ASH|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|team4=SAG|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|team5=AHA|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|team6=HTT|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|team7=HAZ|name_HAZ=Hazyna
|team8=MER|name_MER=[[Merw FK]]
|team9=ENG|name_ENG=Energetik
|team10=DAS|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|win_ALT=29|draw_ALT=5|loss_ALT=2|gf_ALT=81|ga_ALT=21|status_ALT=C,Q
|win_BAL=20|draw_BAL=8|loss_BAL=8|gf_BAL=75|ga_BAL=36|status_BAL=Q
|win_ASH=18|draw_ASH=5|loss_ASH=13|gf_ASH=57|ga_ASH=42
|win_SAG=16|draw_SAG=10|loss_SAG=10|gf_SAG=59|ga_SAG=36
|win_AHA=16|draw_AHA=10|loss_AHA=10|gf_AHA=67|ga_AHA=54
|win_HTT=12|draw_HTT=10|loss_HTT=14|gf_HTT=50|ga_HTT=54
|win_HAZ=12|draw_HAZ=8|loss_HAZ=16|gf_HAZ=54|ga_HAZ=52|status_HAZ=R
|win_MER=11|draw_MER=9|loss_MER=16|gf_MER=39|ga_MER=50
|win_ENG=5|draw_ENG=10|loss_ENG=21|gf_ENG=27|ga_ENG=74
|win_DAS=3|draw_DAS=3|loss_DAS=30|gf_DAS=16|ga_DAS=106
|col_ACGS=#ACE1AF|text_ACGS=2016-yilgi OFK kubogi guruh bosqichiga yoʻllanma oldi
|result1=ACGS
|col_APS=#ACE5EE|text_APS=2016-yilgi OFK kubogi pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi
|result2=APS
|col_R=#FFCCCC|text_R=class_rules
|result7=R
|class_rules=1) ochkolar; 2) gol farqi; 3) urilgan gollar soni.
|update= 2015-yil 18-dekabr
|source=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga table]
}}</onlyinclude>
== Natijalar ==
{{col-begin}}
{{col-2}}
=== 1–18 oʻyinlari ===
{{#invoke:sports results|main
|matches_style=FBR|solid_cell=grey
|team1=AHA|team2=ALT|team3=ASH|team4=BAL|team5=DAS
|team6=ENG|team7=HAZ|team8=HTT|team9=MER|team10=SAG
|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|match_AHA_ALT=0–1
|match_AHA_ASH=1–0
|match_AHA_BAL=3–1
|match_AHA_DAS=4–0
|match_AHA_ENG=6–0
|match_AHA_HAZ=3–2
|match_AHA_HTT=0–1
|match_AHA_MER=1–1
|match_AHA_SAG=1–1
|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|match_ALT_AHA=1–1
|match_ALT_ASH=1–0
|match_ALT_BAL=2–1
|match_ALT_DAS=4–0
|match_ALT_ENG=4–0
|match_ALT_HAZ=2–0
|match_ALT_HTT=4–1
|match_ALT_MER=2–2
|match_ALT_SAG=1–2
|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|match_ASH_AHA=1–3
|match_ASH_ALT=0–1
|match_ASH_BAL=2–0
|match_ASH_DAS=3–0
|match_ASH_ENG=4–1
|match_ASH_HAZ=0–1
|match_ASH_HTT=4–1
|match_ASH_MER=1–0
|match_ASH_SAG=2–1
|name_BAL=Bolqon
|match_BAL_AHA=4–1
|match_BAL_ALT=1–3
|match_BAL_ASH=1–0
|match_BAL_DAS=8–0
|match_BAL_ENG=3–0
|match_BAL_HAZ=4–0
|match_BAL_HTT=4–0
|match_BAL_MER=3–2
|match_BAL_SAG=1–1
|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|match_DAS_AHA=1–4
|match_DAS_ALT=0–4
|match_DAS_ASH=0–3
|match_DAS_BAL=0–6
|match_DAS_ENG=1–1
|match_DAS_HAZ=2–1
|match_DAS_HTT=0–3
|match_DAS_MER=0–1
|match_DAS_SAG=0–4
|name_ENG=Energetik
|match_ENG_AHA=1–1
|match_ENG_ALT=1–4
|match_ENG_ASH=1–2
|match_ENG_BAL=1–1
|match_ENG_DAS=2–0
|match_ENG_HAZ=0–2
|match_ENG_HTT=3–1
|match_ENG_MER=0–0
|match_ENG_SAG=2–3
|name_HAZ=Hazyna
|match_HAZ_AHA=0–0
|match_HAZ_ALT=1–2
|match_HAZ_ASH=1–1
|match_HAZ_BAL=1–2
|match_HAZ_DAS=4–0
|match_HAZ_ENG=4–1
|match_HAZ_HTT=1–1
|match_HAZ_MER=2–1
|match_HAZ_SAG=2–1
|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|match_HTT_AHA=2–3
|match_HTT_ALT=0–2
|match_HTT_ASH=0–4
|match_HTT_BAL=1–0
|match_HTT_DAS=1–0
|match_HTT_ENG=0–0
|match_HTT_HAZ=2–0
|match_HTT_MER=1–0
|match_HTT_SAG=1–2
|name_MER=[[Merw FK]]
|match_MER_AHA=2–3
|match_MER_ALT=0–3
|match_MER_ASH=2–1
|match_MER_BAL=1–1
|match_MER_DAS=2–0
|match_MER_ENG=1–1
|match_MER_HAZ=2–1
|match_MER_HTT=1–1
|match_MER_SAG=1–0
|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|match_SAG_AHA=1–1
|match_SAG_ALT=0–0
|match_SAG_ASH=1–0
|match_SAG_BAL=2–2
|match_SAG_DAS=5–2
|match_SAG_ENG=3–0
|match_SAG_HAZ=1–2
|match_SAG_HTT=1–2
|match_SAG_MER=2–0
|update= 2015-yil 4-dekabr
|source={{hlist|1=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga match]|2=[http://www.futbol24.com/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/results/ Ýokary Liga results]}}
}}
{{col-2}}
=== 19–36 oʻyinlari ===
{{#invoke:sports results|main
|matches_style=FBR|solid_cell=grey
|team1=AHA|team2=ALT|team3=ASH|team4=BAL|team5=DAS
|team6=ENG|team7=HAZ|team8=HTT|team9=MER|team10=SAG
|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|match_AHA_ALT=0–2
|match_AHA_ASH=2–5
|match_AHA_BAL=1–4
|match_AHA_DAS=
|match_AHA_ENG=2–0
|match_AHA_HAZ=3–3
|match_AHA_HTT=2–2
|match_AHA_MER=1–0
|match_AHA_SAG=1–3
|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|match_ALT_AHA=1–1
|match_ALT_ASH=2–1
|match_ALT_BAL=1–0
|match_ALT_DAS=3–0
|match_ALT_ENG=
|match_ALT_HAZ=3–1
|match_ALT_HTT=0–2
|match_ALT_MER=2–1
|match_ALT_SAG=1–1
|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|match_ASH_AHA=3–0
|match_ASH_ALT=1–2
|match_ASH_BAL=3–3
|match_ASH_DAS=3–1
|match_ASH_ENG=1–0
|match_ASH_HAZ=1–1
|match_ASH_HTT=1–0
|match_ASH_MER=3–0
|match_ASH_SAG=1–1
|name_BAL=Bolqon
|match_BAL_AHA=3–2
|match_BAL_ALT=0–2
|match_BAL_ASH=2–1
|match_BAL_DAS=0–0
|match_BAL_ENG=4–0
|match_BAL_HAZ=2–0
|match_BAL_HTT=1–1
|match_BAL_MER=4–0
|match_BAL_SAG=1–2
|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|match_DAS_AHA=2–1
|match_DAS_ALT=0–5
|match_DAS_ASH=0–1
|match_DAS_BAL=0–0
|match_DAS_ENG=1–1
|match_DAS_HAZ=0–1
|match_DAS_HTT=1–0
|match_DAS_MER=1–2
|match_DAS_SAG=0–2
|name_ENG=Energetik
|match_ENG_AHA=1–5
|match_ENG_ALT=0–3
|match_ENG_ASH=0–0
|match_ENG_BAL=0–2
|match_ENG_DAS=2–1
|match_ENG_HAZ=2–0
|match_ENG_HTT=2–1
|match_ENG_MER=1–2
|match_ENG_SAG=1–3
|name_HAZ= Hazyna
|match_HAZ_AHA=3–3
|match_HAZ_ALT=1–2
|match_HAZ_ASH=6–1
|match_HAZ_BAL=2–3
|match_HAZ_DAS=3–0
|match_HAZ_ENG=4–1
|match_HAZ_HTT=
|match_HAZ_MER=2–0
|match_HAZ_SAG=0–0
|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|match_HTT_AHA=1–1
|match_HTT_ALT=2–5
|match_HTT_ASH=4–3
|match_HTT_BAL=1–2
|match_HTT_DAS=10–0
|match_HTT_ENG=1–1
|match_HTT_HAZ=0–0
|match_HTT_MER=2–1
|match_HTT_SAG=1–0
|name_MER=[[Merw FK]]
|match_MER_AHA=0–1
|match_MER_ALT=0–2
|match_MER_ASH=1–2
|match_MER_BAL=
|match_MER_DAS=2–1
|match_MER_ENG=2–0
|match_MER_HAZ=4–1
|match_MER_HTT=2–2
|match_MER_SAG=2–1
|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|match_SAG_AHA=2–0
|match_SAG_ALT=0–1
|match_SAG_ASH=
|match_SAG_BAL=0–1
|match_SAG_DAS=5–0
|match_SAG_ENG=1–1
|match_SAG_HAZ=3–2
|match_SAG_HTT=3–1
|match_SAG_MER=1–1
|update= 2015-yil 18-dekabr
|source={{hlist|1=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Ýokary Liga match]|2=[http://www.futbol24.com/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/results/ Ýokary Liga results]}}
}}
{{col-end}}
== Toʻpurarlar ==
=== Xet-riklar ===
<!---
{{updated|Match played 22 November 2015}}
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
!Oʻrni
!Oʻyinchi
!Jamoa
!Gollar soni
|-
|rowspan="1"|1
|align="left"|
|align="left"|
|rowspan="1"|
|}
--->{| class="wikitable sortable"
|-
! Oʻyinchi !! Jamoa !! Qarshi jamoa !! style="text-align:center"| Natija !! Sana
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Altymyrat Annadurdyýew]]<sup>4</sup> || Ahal || Energetik || style="text-align:center;"| 6–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/Ahal/vs/Energetik-Mary/|title=Ahal 6–0 Energetik|date=6 March 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 6-mart
|-
|{{flagicon|TKM}} Myrat Ýagşyýew<sup>4</sup> || Bolqon || Hazyna || style="text-align:center;"| 4–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/FC-Balkan/vs/HazynaAsgabat/|title=Balkan 4–0 Hazyna|date=16 May 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 16-may
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Altymyrat Annadurdyýew]] || Ahal || Ashxobod || style="text-align:center;"| 3–1<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/FC-Asgabat/vs/Ahal/|title=Aşgabat 1–3 Ahal|date=4 July 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 4-iyul
|-
|{{flagicon|TKM}} Begli Meredow || Ahal || Toshoʻgʻuz || style="text-align:center;"| 4–0<ref>{{cite web |url=http://www.futbol24.com/match/2015/09/04/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2015/Ahal/vs/Dasoguz/|title=Ahal 4–0 Daşoguz|date=8 July 2015 |publisher=futbol24.com|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 8-iyul
|-
|{{flagicon|TKM}} [[Berdi Shomurodov]] || Ashxobod || Ahal || style="text-align:center;"| 5–3<ref>{{cite web |url=http://turkmenportal.com/blog/6511|title=Ahal 3–5 Ashgabat|date=26 September 2015 |publisher=turkmenportal.com| language=ru|access-date=23 November 2015}}</ref> || 2015-yil 26-sentyabr
|}
* <small><sup>4</sup> Futbolchi 4 ta gol urgan</small>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* soccerway.com'da [https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2015/regular-season/r30842/ Mavsum]
* [http://www.tdh.gov.tm Rasmiy yangiliklar agentligi sayti] {{in lang|tk}}
{{Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari}}
{{DEFAULTSORT:2015 Yokary Liga}}
[[Turkum:Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2015-yilda Turkmaniston futboli|1]]
fkm07m2oexdcuvnxnozsk223nvqd29d
Thitarodes zaliensis
0
1365186
5995401
2026-04-13T11:59:43Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995401
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Thitarodes zaliensis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Thitarodes zaliensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1994-yilda Yang tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Tibet muxtor rayoni]] hududida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]
{{Taxonbar|from=Q7786555}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
coz63o11cn7ejsr7up84iyh7b3ru5lb
Thitarodes zhongzhiensis
0
1365187
5995402
2026-04-13T12:00:58Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995402
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Thitarodes zhongzhiensis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Thitarodes zhongzhiensis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1995-yilda Liang tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Yunnan]] provinsiyasi hududida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]
{{Taxonbar|from=Q15639529}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
22hgud6cb7e9ceit0o2aodgcqogj92w
Triodia mlokossevitschi
0
1365188
5995405
2026-04-13T12:02:14Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995405
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Triodia mlokossevitschi
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Triodia mlokossevitschi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1884-yilda Romanoff tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Armaniston]] hududida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]
{{Taxonbar|from=Q7843120}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
d83n2n5f3d3d5ds1ej9oabbwkt71ssm
5995406
5995405
2026-04-13T12:02:36Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
/* Adabiyotlar */
5995406
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Triodia mlokossevitschi
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Triodia mlokossevitschi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1884-yilda Romanoff tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Armaniston]] hududida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]
{{Taxonbar|from=Q7843120}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
a6spyyvsb54ekrfrj1aj8tx3lmicdlt
Triodia adriaticus
0
1365189
5995414
2026-04-13T12:09:53Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995414
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Triodia adriaticus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Triodia adriaticus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1931-yilda Osthelder tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Sloveniya]], [[Xorvatiya]], [[Shimoliy Makedoniya]] va [[Gretsiya]] hududlarida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160305203442/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=431750 Fauna Europaea]</ref><ref> A revised world catalogue of Ghost Moths (Lepidoptera: Hepialidae) with taxonomic and biological annotations. John R. Grehan, Carlos G.C. Mielke, John R.G. Turner, and John E. Nielsen. page 217 in ''ZooNova'' 27, 1-313 (2023)</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar|3}}
== Havolalar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]
{{Taxonbar|from=Q7843114}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
ek7m7xy53yji1t2hj7kuuewx9zbkec6
Triodia nubifer
0
1365190
5995418
2026-04-13T12:18:59Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995418
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Triodia nubifer
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Triodia nubifer''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1853-yilda Julius Lederer tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Rossiya]]ning markaziy hududlari hamda [[Qozog‘iston]] hududida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera)|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]
*[http://molbiol.ru/forums/index.php?act=Attach&type=post&id=131263 "''Triodia nubifer'' (Lederer, 1853) (Lepidoptera, Hepialidae) from the Altai Mountains - a new species for the Russian fauna"]. ''Amurian Zoological Journal''. '''3''' (4): 367–369. {{in lang|ru}}
*[http://szmn.eco.nsc.ru/vvdubat/pdf/EEJ14(2)134-138Triodia.pdf "Is ''Triodia nubifer'' (Lepidoptera, Hepialidae) the only pre- or interglacial relic species of Lepidoptera in the Altai-Sayan Mountain System?"]. ''Euroasian Entomological Journal''. '''14''' (2): 134-134.
{{Taxonbar|from=Q7843121}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
b664oboxouwxax49y2z3cyj8rkw6uv0
Triodia laetus
0
1365191
5995419
2026-04-13T12:20:00Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995419
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Triodia laetus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Triodia laetus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1877-yilda Staudinger tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Rossiya]]ning markaziy hududlari hamda [[Armaniston]] hududida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]
{{Taxonbar|from=Q7843119}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
8jixl1lv4evzpnsyxxt23dt660a0mdt
Triodia amasinus
0
1365192
5995420
2026-04-13T12:27:31Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995420
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Triodia amasinus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Triodia amasinus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1851-yilda Gottlieb August Wilhelm Herrich-Schäffer tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Turkiya]], [[Vengriya]], [[Ruminiya]], [[Bolgariya]], [[Shimoliy Makedoniya]], [[Albaniya]] va [[Gretsiya]] hududlarida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160304233910/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=431752 ''Fauna Europaea'']</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php |date=2006-05-02 }}
{{Taxonbar |from=Q7843118}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
5qrf455swpht49pjt2gqcsbnu6kkgdx
Triodia froitzheimi
0
1365193
5995421
2026-04-13T12:29:59Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995421
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Triodia froitzheimi
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Triodia froitzheimi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1967-yilda Franz Daniel tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Iordaniya]] hududida uchraydi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera]
{{Taxonbar|from=Q15639540}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
5qshlglaea0gxohjdrrfo7ko3tlgw38
Aziz Murotov (futbolchi, 2007)
0
1365194
5995424
2026-04-13T12:43:19Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Aziz Murotov (futbolchi, 2007)]] sahifasini [[Aziz Murotov (2007-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi
5995424
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Aziz Murotov (2007-yilda tugʻilgan futbolchi)]]
7po6phpiim8jsr17mea7m6hcxzfiusq
Munozara:Aziz Murotov (futbolchi, 2007)
1
1365195
5995426
2026-04-13T12:43:19Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Aziz Murotov (futbolchi, 2007)]] sahifasini [[Munozara:Aziz Murotov (2007-yilda tugʻilgan futbolchi)]]ga koʻchirdi
5995426
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Aziz Murotov (2007-yilda tugʻilgan futbolchi)]]
jpse1pv8q5nyaemexbl0ol6ai03delz
Wiseana fuliginea
0
1365196
5995427
2026-04-13T12:58:05Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995427
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Wiseana fuliginea
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Wiseana fuliginea''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1879-yilda Arthur Gardiner Butler tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Yangi Zelandiya]] hududida [[endemik]] hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=http://www.landcareresearch.co.nz/research/biosystematics/invertebrates/faunaofnz/extracts/FNZ30/documents/FNZ30Dugdale1994150.pdf |title=Fauna of New Zealand 30: Hepialidae |access-date=2012-04-04 |archive-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615035250/http://www.landcareresearch.co.nz/research/biosystematics/invertebrates/faunaofnz/extracts/FNZ30/documents/FNZ30Dugdale1994150.pdf |url-status=dead }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*{{Commons-inline}}
{{Wikispecies}}
*[https://www.inaturalist.org/taxa/398756-Wiseana-fuliginea Citizen science observations]
{{Taxonbar|from=Q8027486}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
9d3ju2mr9j9az0gdms6kqozzmym2jvz
Wiseana jocosa
0
1365197
5995428
2026-04-13T13:00:25Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995428
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Wiseana jocosa
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Wiseana jocosa''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1912-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Yangi Zelandiya]] hududida [[endemik]] hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=http://www.landcareresearch.co.nz/research/biosystematics/invertebrates/faunaofnz/extracts/FNZ30/documents/FNZ30Dugdale1994150.pdf |title=Fauna of New Zealand 30: Hepialidae |access-date=2012-04-04 |archive-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615035250/http://www.landcareresearch.co.nz/research/biosystematics/invertebrates/faunaofnz/extracts/FNZ30/documents/FNZ30Dugdale1994150.pdf |url-status=dead }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Commons}}
{{Wikispecies}}
{{Reflist}}
{{Taxonbar |from=Q8027487}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
4gebf2ord5kz2wyjba8l1t4np2ksynq
L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti
0
1365198
5995431
2026-04-13T13:28:55Z
Doctormeee
105908
Yangi maqola tarjima
5995431
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti
| asl_nomi = Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті
| asl_nomi_til = kk
| tasvir = L.N.Gumilyov Eurasian National University.JPG
| tasvir_eni = 250px
| xalqaro_nomi = L.N. Gumilyov Eurasian National University
| qisqartma = ENU
| turi = [[Milliy universitet]] · [[Tadqiqot universiteti]]
| asos_solingan = 23-may 1996
| rektori = Yerlan Sydykov
| talabalari = 15,794<ref name="TopUniversities">{{Veb manbasi|title=L.N.Gumilyov Eurasian National University (ENU)|url=https://www.topuniversities.com/universities/ln-gumilyov-eurasian-national-university-enu|accessdate=1 October 2017}}</ref>
| bakalavriat = 13,267<ref name="TopUniversities"/>
| magistratura = 2,527<ref name="TopUniversities"/>
| oʻqituvchilari = 2,857<ref name="TopUniversities"/>
| shahar = [[Astana]]
| davlat = [[Qozogʻiston]]
| kampusi = [[Shahar hududi]]
| ranglari = Moviy va oq
| veb-sayti = {{URL|http://enu.kz/en/}}
}}
'''L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti''' ('''ENU''') ({{langx|kk|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті (ЕҰУ)|L.N. Gumiliov atyndağy Euraziia ūlttyq universitetı}}, {{langx|ru|Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва (ЕНУ)}}) — Qozog‘istondagi [[milliy universitet]] va [[tadqiqot universiteti]] bo‘lib, [[Astana]] shahridagi eng yirik [[Oliy taʼlim muassasalari roʻyxati (Astana)|oliy taʼlim muassasasi]] hisoblanadi.
Universitet 1996-yil 23-mayda Akmola qurilish muhandislik instituti va Akmola pedagogika institutining birlashuvi natijasida tashkil etilgan. U [[Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] g‘oyasi hamda tarixchi va etnolog [[Lev Gumilyov]] sharafiga nomlangan.<ref name="History">{{Veb manbasi|title=History of the University|url=http://www.enu.kz/en/about-enu/index.php|accessdate=3 November 2015}}</ref>
2000-yilda Qozog‘iston Tashqi aloqalar vazirligi Diplomatiya akademiyasi bilan birlashgach, universitet L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo davlat universiteti deb nomlandi. 2001-yilda esa unga [[milliy universitet]] maqomi berildi.
Universitetda [[gumanitar fanlar]], [[ijtimoiy fanlar]], [[tabiiy fanlar]], [[muhandislik]] va [[harbiy fanlar]] yo‘nalishlarida taʼlim beriladi.
2021-yilda universitet dunyoning Top-500 oliy o‘quv yurtlari qatoriga kiritildi.<ref>{{Veb manbasi|title=Three Kazakh Universities Listed among Top 500 World's Universities|url=https://astanatimes.com/2021/03/three-kazakh-universities-listed-among-top-500-worlds-universities/|access-date=2021-09-28}}</ref>
Universitet tarkibiga 28 ta ilmiy muassasa (institutlar, laboratoriyalar, markazlar), 13 ta maktab (fakultet), harbiy kafedra hamda turli mamlakatlarning madaniy markazlari kiradi.
== Tarix ==
[[File:L.N.Gumilyov Eurasian National University.JPG|thumb|ENU bosh binosi]]
ENU 1996-yil 23-mayda [[Qozog‘iston prezidenti]] [[Nursulton Nazarboyev]] tashabbusi bilan tashkil etilgan.
2001-yil 5-iyuldagi Prezident farmoni bilan universitetga milliy universitet maqomi berildi.<ref name="ob">{{Veb manbasi|title=About University|url=http://enu.kz/en/about/|accessdate=10 January 2012}}</ref>
=== Muhim sanalar ===
* 2000-yildan boshlab xalqaro darajadagi universitet hisoblanadi
* ENU bazasida [[Moskva davlat universiteti]] filiali ochilgan
* 2002-yil 1-oktabrda [[Lev Gumilyov]] muzeyi ochilgan
* 2009-yil 10-martda Yevroosiyo universitetlari assotsiatsiyasining XI kongressi o‘tkazilgan
== Akademik tuzilma ==
* Axborot texnologiyalari maktabi
* Tabiiy fanlar maktabi
* Iqtisodiyot maktabi
* Filologiya maktabi
* Huquq maktabi
* Mexanika va matematika maktabi
* Jurnalistika va siyosatshunoslik maktabi
* Transport va energetika maktabi
* Arxitektura va qurilish maktabi
* Xalqaro aloqalar maktabi
* Fizika va texnika fanlari maktabi
* Ijtimoiy fanlar maktabi
* Tarix maktabi
* Harbiy kafedra
== Ilmiy markazlar ==
=== Muhandislik yo‘nalishi ===
* Geotexnika ilmiy-tadqiqot instituti
* Ekspertiza ilmiy-tadqiqot instituti
=== Tabiiy fanlar ===
* Yevroosiyo matematika instituti
* Nazariy matematika instituti
* Fizika va yuqori texnologiyalar instituti
=== Ijtimoiy-gumanitar ===
* Yevroosiyo gumanitar tadqiqotlar markazi
* O‘tror kutubxonasi ilmiy markazi
* Alash madaniyat instituti
== Xalqaro hamkorlik ==
ENU Yevropa, Osiyo va Amerikadagi universitetlar bilan 268 dan ortiq shartnomalarga ega.
Hamkor universitetlar:
* [[Kembrij universiteti]]
* [[Sasseks universiteti]]
* [[Moskva davlat universiteti]]
* [[Bolonya universiteti]]
* [[Berlin texnika universiteti]]
== Muzeylar ==
=== Turk yozuvi muzeyi ===
Universitet tarkibidagi muzey turkiy xalqlarning yozuv tarixini o‘rganishga bag‘ishlangan.
=== Lev Gumilyov muzeyi ===
2002-yilda ochilgan bo‘lib, olimning shaxsiy buyumlari va ilmiy merosini o‘z ichiga oladi.
== Rektorlar ==
* Amangeldi Kussainov (1996–2000)
* Myrzatai Zholdasbekov (2000–2004)
* Sarsengali Abdimanapov (2004–2008)
* Bakhytzhan Abdraim (2008–2011)
* Yerlan Sydykov (2011–hozirgacha)
== Xalqaro reytinglar ==
* QS World University Ranking — 317
* QS EECA — 33
* Webometrics — 1895
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://enu.kz/en/}} {{in lang|kk|ru|en}}
{{Coord|51.160245|71.464825|display=title}}
[[Kategoriya:1996-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Qozogʻistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Astana universitetlari]]
50uhclkdeqhfutlwt2cirj1hrmxbfbn
5995432
5995431
2026-04-13T13:29:35Z
Doctormeee
105908
5995432
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti
| asl_nomi = Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті
| asl_nomi_til = kk
| tasvir = L.N.Gumilyov Eurasian National University.JPG
| tasvir_eni = 250px
| xalqaro_nomi = L.N. Gumilyov Eurasian National University
| qisqartma = ENU
| turi = [[Milliy universitet]] · [[Tadqiqot universiteti]]
| asos_solingan = 23-may 1996
| rektori = Yerlan Sydykov
| talabalari = 15,794<ref name="TopUniversities">{{Veb manbasi|title=L.N.Gumilyov Eurasian National University (ENU)|url=https://www.topuniversities.com/universities/ln-gumilyov-eurasian-national-university-enu|accessdate=1 October 2017}}</ref>
| bakalavriat = 13,267<ref name="TopUniversities"/>
| magistratura = 2,527<ref name="TopUniversities"/>
| oʻqituvchilari = 2,857<ref name="TopUniversities"/>
| shahar = [[Astana]]
| davlat = [[Qozogʻiston]]
| kampusi = [[Shahar hududi]]
| ranglari = Moviy va oq
| veb-sayti = {{URL|http://enu.kz/en/}}
}}
'''L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti''' ('''ENU''') ({{langx|kk|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті (ЕҰУ)|L.N. Gumiliov atyndağy Euraziia ūlttyq universitetı}}, {{langx|ru|Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва (ЕНУ)}}) — Qozog‘istondagi [[milliy universitet]] va [[tadqiqot universiteti]] bo‘lib, [[Astana]] shahridagi eng yirik [[Oliy taʼlim muassasalari roʻyxati (Astana)|oliy taʼlim muassasasi]] hisoblanadi.
Universitet 1996-yil 23-mayda Akmola qurilish muhandislik instituti va Akmola pedagogika institutining birlashuvi natijasida tashkil etilgan. U [[Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] g‘oyasi hamda tarixchi va etnolog [[Lev Gumilyov]] sharafiga nomlangan<ref name="History">{{Veb manbasi|title=History of the University|url=http://www.enu.kz/en/about-enu/index.php|accessdate=3 November 2015}}</ref>.
2000-yilda Qozog‘iston Tashqi aloqalar vazirligi Diplomatiya akademiyasi bilan birlashgach, universitet L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo davlat universiteti deb nomlandi. 2001-yilda esa unga [[milliy universitet]] maqomi berildi.
Universitetda [[gumanitar fanlar]], [[ijtimoiy fanlar]], [[tabiiy fanlar]], [[muhandislik]] va [[harbiy fanlar]] yo‘nalishlarida taʼlim beriladi.
2021-yilda universitet dunyoning Top-500 oliy o‘quv yurtlari qatoriga kiritildi<ref>{{Veb manbasi|title=Three Kazakh Universities Listed among Top 500 World's Universities|url=https://astanatimes.com/2021/03/three-kazakh-universities-listed-among-top-500-worlds-universities/|access-date=2021-09-28}}</ref>.
Universitet tarkibiga 28 ta ilmiy muassasa (institutlar, laboratoriyalar, markazlar), 13 ta maktab (fakultet), harbiy kafedra hamda turli mamlakatlarning madaniy markazlari kiradi.
== Tarix ==
[[File:L.N.Gumilyov Eurasian National University.JPG|thumb|ENU bosh binosi]]
ENU 1996-yil 23-mayda [[Qozog‘iston prezidenti]] [[Nursulton Nazarboyev]] tashabbusi bilan tashkil etilgan.
2001-yil 5-iyuldagi Prezident farmoni bilan universitetga milliy universitet maqomi berildi<ref name="ob">{{Veb manbasi|title=About University|url=http://enu.kz/en/about/|accessdate=10 January 2012}}</ref>.
=== Muhim sanalar ===
* 2000-yildan boshlab xalqaro darajadagi universitet hisoblanadi
* ENU bazasida [[Moskva davlat universiteti]] filiali ochilgan
* 2002-yil 1-oktabrda [[Lev Gumilyov]] muzeyi ochilgan
* 2009-yil 10-martda Yevroosiyo universitetlari assotsiatsiyasining XI kongressi o‘tkazilgan
== Akademik tuzilma ==
* Axborot texnologiyalari maktabi
* Tabiiy fanlar maktabi
* Iqtisodiyot maktabi
* Filologiya maktabi
* Huquq maktabi
* Mexanika va matematika maktabi
* Jurnalistika va siyosatshunoslik maktabi
* Transport va energetika maktabi
* Arxitektura va qurilish maktabi
* Xalqaro aloqalar maktabi
* Fizika va texnika fanlari maktabi
* Ijtimoiy fanlar maktabi
* Tarix maktabi
* Harbiy kafedra
== Ilmiy markazlar ==
=== Muhandislik yo‘nalishi ===
* Geotexnika ilmiy-tadqiqot instituti
* Ekspertiza ilmiy-tadqiqot instituti
=== Tabiiy fanlar ===
* Yevroosiyo matematika instituti
* Nazariy matematika instituti
* Fizika va yuqori texnologiyalar instituti
=== Ijtimoiy-gumanitar ===
* Yevroosiyo gumanitar tadqiqotlar markazi
* O‘tror kutubxonasi ilmiy markazi
* Alash madaniyat instituti
== Xalqaro hamkorlik ==
ENU Yevropa, Osiyo va Amerikadagi universitetlar bilan 268 dan ortiq shartnomalarga ega.
Hamkor universitetlar:
* [[Kembrij universiteti]]
* [[Sasseks universiteti]]
* [[Moskva davlat universiteti]]
* [[Bolonya universiteti]]
* [[Berlin texnika universiteti]]
== Muzeylar ==
=== Turk yozuvi muzeyi ===
Universitet tarkibidagi muzey turkiy xalqlarning yozuv tarixini o‘rganishga bag‘ishlangan.
=== Lev Gumilyov muzeyi ===
2002-yilda ochilgan bo‘lib, olimning shaxsiy buyumlari va ilmiy merosini o‘z ichiga oladi.
== Rektorlar ==
* Amangeldi Kussainov (1996–2000)
* Myrzatai Zholdasbekov (2000–2004)
* Sarsengali Abdimanapov (2004–2008)
* Bakhytzhan Abdraim (2008–2011)
* Yerlan Sydykov (2011–hozirgacha)
== Xalqaro reytinglar ==
* QS World University Ranking — 317
* QS EECA — 33
* Webometrics — 1895
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://enu.kz/en/}} {{in lang|kk|ru|en}}
{{Coord|51.160245|71.464825|display=title}}
[[Kategoriya:1996-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Qozogʻistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Astana universitetlari]]
imtkiuu9jr6dqh12ohtijixjcgpnpkf
5995433
5995432
2026-04-13T13:29:57Z
Doctormeee
105908
taxrirladim
5995433
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti
| asl_nomi = Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті
| asl_nomi_til = kk
| tasvir = L.N.Gumilyov Eurasian National University.JPG
| tasvir_eni = 250px
| xalqaro_nomi = L.N. Gumilyov Eurasian National University
| qisqartma = ENU
| turi = [[Milliy universitet]] · [[Tadqiqot universiteti]]
| asos_solingan = 23-may 1996
| rektori = Yerlan Sydykov
| talabalari = 15,794<ref name="TopUniversities">{{Veb manbasi|title=L.N.Gumilyov Eurasian National University (ENU)|url=https://www.topuniversities.com/universities/ln-gumilyov-eurasian-national-university-enu|accessdate=1 October 2017}}</ref>
| bakalavriat = 13,267<ref name="TopUniversities"/>
| magistratura = 2,527<ref name="TopUniversities"/>
| oʻqituvchilari = 2,857<ref name="TopUniversities"/>
| shahar = [[Astana]]
| davlat = [[Qozogʻiston]]
| kampusi = [[Shahar hududi]]
| ranglari = Moviy va oq
| veb-sayti = {{URL|http://enu.kz/en/}}
}}
'''L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti''' ('''ENU''') ({{langx|kk|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті (ЕҰУ)|L.N. Gumiliov atyndağy Euraziia ūlttyq universitetı}}, {{langx|ru|Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва (ЕНУ)}}) — Qozog‘istondagi [[milliy universitet]] va [[tadqiqot universiteti]] bo‘lib, [[Astana]] shahridagi eng yirik [[Oliy taʼlim muassasalari roʻyxati (Astana)|oliy taʼlim muassasasi]] hisoblanadi.
Universitet 1996-yil 23-mayda Akmola qurilish muhandislik instituti va Akmola pedagogika institutining birlashuvi natijasida tashkil etilgan. U [[Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] g‘oyasi hamda tarixchi va etnolog [[Lev Gumilyov]] sharafiga nomlangan<ref name="History">{{Veb manbasi|title=History of the University|url=http://www.enu.kz/en/about-enu/index.php|accessdate=3 November 2015}}</ref>.
2000-yilda Qozog‘iston Tashqi aloqalar vazirligi Diplomatiya akademiyasi bilan birlashgach, universitet L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo davlat universiteti deb nomlandi. 2001-yilda esa unga [[milliy universitet]] maqomi berildi.
Universitetda [[gumanitar fanlar]], [[ijtimoiy fanlar]], [[tabiiy fanlar]], [[muhandislik]] va [[harbiy fanlar]] yo‘nalishlarida taʼlim beriladi.
2021-yilda universitet dunyoning Top-500 oliy o‘quv yurtlari qatoriga kiritildi<ref>{{Veb manbasi|title=Three Kazakh Universities Listed among Top 500 World's Universities|url=https://astanatimes.com/2021/03/three-kazakh-universities-listed-among-top-500-worlds-universities/|access-date=2021-09-28}}</ref>.
Universitet tarkibiga 28 ta ilmiy muassasa (institutlar, laboratoriyalar, markazlar), 13 ta maktab (fakultet), harbiy kafedra hamda turli mamlakatlarning madaniy markazlari kiradi.
== Tarix ==
ENU 1996-yil 23-mayda [[Qozog‘iston prezidenti]] [[Nursulton Nazarboyev]] tashabbusi bilan tashkil etilgan.
2001-yil 5-iyuldagi Prezident farmoni bilan universitetga milliy universitet maqomi berildi<ref name="ob">{{Veb manbasi|title=About University|url=http://enu.kz/en/about/|accessdate=10 January 2012}}</ref>.
=== Muhim sanalar ===
* 2000-yildan boshlab xalqaro darajadagi universitet hisoblanadi
* ENU bazasida [[Moskva davlat universiteti]] filiali ochilgan
* 2002-yil 1-oktabrda [[Lev Gumilyov]] muzeyi ochilgan
* 2009-yil 10-martda Yevroosiyo universitetlari assotsiatsiyasining XI kongressi o‘tkazilgan
== Akademik tuzilma ==
* Axborot texnologiyalari maktabi
* Tabiiy fanlar maktabi
* Iqtisodiyot maktabi
* Filologiya maktabi
* Huquq maktabi
* Mexanika va matematika maktabi
* Jurnalistika va siyosatshunoslik maktabi
* Transport va energetika maktabi
* Arxitektura va qurilish maktabi
* Xalqaro aloqalar maktabi
* Fizika va texnika fanlari maktabi
* Ijtimoiy fanlar maktabi
* Tarix maktabi
* Harbiy kafedra
== Ilmiy markazlar ==
=== Muhandislik yo‘nalishi ===
* Geotexnika ilmiy-tadqiqot instituti
* Ekspertiza ilmiy-tadqiqot instituti
=== Tabiiy fanlar ===
* Yevroosiyo matematika instituti
* Nazariy matematika instituti
* Fizika va yuqori texnologiyalar instituti
=== Ijtimoiy-gumanitar ===
* Yevroosiyo gumanitar tadqiqotlar markazi
* O‘tror kutubxonasi ilmiy markazi
* Alash madaniyat instituti
== Xalqaro hamkorlik ==
ENU Yevropa, Osiyo va Amerikadagi universitetlar bilan 268 dan ortiq shartnomalarga ega.
Hamkor universitetlar:
* [[Kembrij universiteti]]
* [[Sasseks universiteti]]
* [[Moskva davlat universiteti]]
* [[Bolonya universiteti]]
* [[Berlin texnika universiteti]]
== Muzeylar ==
=== Turk yozuvi muzeyi ===
Universitet tarkibidagi muzey turkiy xalqlarning yozuv tarixini o‘rganishga bag‘ishlangan.
=== Lev Gumilyov muzeyi ===
2002-yilda ochilgan bo‘lib, olimning shaxsiy buyumlari va ilmiy merosini o‘z ichiga oladi.
== Rektorlar ==
* Amangeldi Kussainov (1996–2000)
* Myrzatai Zholdasbekov (2000–2004)
* Sarsengali Abdimanapov (2004–2008)
* Bakhytzhan Abdraim (2008–2011)
* Yerlan Sydykov (2011–hozirgacha)
== Xalqaro reytinglar ==
* QS World University Ranking — 317
* QS EECA — 33
* Webometrics — 1895
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://enu.kz/en/}} {{in lang|kk|ru|en}}
{{Coord|51.160245|71.464825|display=title}}
[[Kategoriya:1996-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Qozogʻistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Astana universitetlari]]
hoozblr7zrvu0mzr75t8s57ai5y92eb
5995434
5995433
2026-04-13T13:30:42Z
Doctormeee
105908
5995434
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti
| asl_nomi = Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті
| asl_nomi_til = kk
| tasvir = L.N.Gumilyov Eurasian National University.JPG
| tasvir_eni = 250px
| xalqaro_nomi = L.N. Gumilyov Eurasian National University
| qisqartma = ENU
| turi = Milliy universitet · Tadqiqot universiteti
| asos_solingan = 23-may 1996
| rektori = Yerlan Sydykov
| talabalari = 15,794<ref name="TopUniversities">{{Veb manbasi|title=L.N.Gumilyov Eurasian National University (ENU)|url=https://www.topuniversities.com/universities/ln-gumilyov-eurasian-national-university-enu|accessdate=1 October 2017}}</ref>
| bakalavriat = 13,267<ref name="TopUniversities"/>
| magistratura = 2,527<ref name="TopUniversities"/>
| oʻqituvchilari = 2,857<ref name="TopUniversities"/>
| shahar = [[Astana]]
| davlat = [[Qozogʻiston]]
| kampusi = Shahar hududi
| ranglari = Moviy va oq
| veb-sayti = {{URL|http://enu.kz/en/}}
}}
'''L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti''' ('''ENU''') ({{langx|kk|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті (ЕҰУ)|L.N. Gumiliov atyndağy Euraziia ūlttyq universitetı}}, {{langx|ru|Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва (ЕНУ)}}) — Qozog‘istondagi [[milliy universitet]] va [[tadqiqot universiteti]] bo‘lib, [[Astana]] shahridagi eng yirik [[Oliy taʼlim muassasalari roʻyxati (Astana)|oliy taʼlim muassasasi]] hisoblanadi.
Universitet 1996-yil 23-mayda Akmola qurilish muhandislik instituti va Akmola pedagogika institutining birlashuvi natijasida tashkil etilgan. U [[Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] g‘oyasi hamda tarixchi va etnolog [[Lev Gumilyov]] sharafiga nomlangan<ref name="History">{{Veb manbasi|title=History of the University|url=http://www.enu.kz/en/about-enu/index.php|accessdate=3 November 2015}}</ref>.
2000-yilda Qozog‘iston Tashqi aloqalar vazirligi Diplomatiya akademiyasi bilan birlashgach, universitet L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo davlat universiteti deb nomlandi. 2001-yilda esa unga [[milliy universitet]] maqomi berildi.
Universitetda [[gumanitar fanlar]], [[ijtimoiy fanlar]], [[tabiiy fanlar]], [[muhandislik]] va [[harbiy fanlar]] yo‘nalishlarida taʼlim beriladi.
2021-yilda universitet dunyoning Top-500 oliy o‘quv yurtlari qatoriga kiritildi<ref>{{Veb manbasi|title=Three Kazakh Universities Listed among Top 500 World's Universities|url=https://astanatimes.com/2021/03/three-kazakh-universities-listed-among-top-500-worlds-universities/|access-date=2021-09-28}}</ref>.
Universitet tarkibiga 28 ta ilmiy muassasa (institutlar, laboratoriyalar, markazlar), 13 ta maktab (fakultet), harbiy kafedra hamda turli mamlakatlarning madaniy markazlari kiradi.
== Tarix ==
ENU 1996-yil 23-mayda [[Qozog‘iston prezidenti]] [[Nursulton Nazarboyev]] tashabbusi bilan tashkil etilgan.
2001-yil 5-iyuldagi Prezident farmoni bilan universitetga milliy universitet maqomi berildi<ref name="ob">{{Veb manbasi|title=About University|url=http://enu.kz/en/about/|accessdate=10 January 2012}}</ref>.
=== Muhim sanalar ===
* 2000-yildan boshlab xalqaro darajadagi universitet hisoblanadi
* ENU bazasida [[Moskva davlat universiteti]] filiali ochilgan
* 2002-yil 1-oktabrda [[Lev Gumilyov]] muzeyi ochilgan
* 2009-yil 10-martda Yevroosiyo universitetlari assotsiatsiyasining XI kongressi o‘tkazilgan
== Akademik tuzilma ==
* Axborot texnologiyalari maktabi
* Tabiiy fanlar maktabi
* Iqtisodiyot maktabi
* Filologiya maktabi
* Huquq maktabi
* Mexanika va matematika maktabi
* Jurnalistika va siyosatshunoslik maktabi
* Transport va energetika maktabi
* Arxitektura va qurilish maktabi
* Xalqaro aloqalar maktabi
* Fizika va texnika fanlari maktabi
* Ijtimoiy fanlar maktabi
* Tarix maktabi
* Harbiy kafedra
== Ilmiy markazlar ==
=== Muhandislik yo‘nalishi ===
* Geotexnika ilmiy-tadqiqot instituti
* Ekspertiza ilmiy-tadqiqot instituti
=== Tabiiy fanlar ===
* Yevroosiyo matematika instituti
* Nazariy matematika instituti
* Fizika va yuqori texnologiyalar instituti
=== Ijtimoiy-gumanitar ===
* Yevroosiyo gumanitar tadqiqotlar markazi
* O‘tror kutubxonasi ilmiy markazi
* Alash madaniyat instituti
== Xalqaro hamkorlik ==
ENU Yevropa, Osiyo va Amerikadagi universitetlar bilan 268 dan ortiq shartnomalarga ega.
Hamkor universitetlar:
* [[Kembrij universiteti]]
* [[Sasseks universiteti]]
* [[Moskva davlat universiteti]]
* [[Bolonya universiteti]]
* [[Berlin texnika universiteti]]
== Muzeylar ==
=== Turk yozuvi muzeyi ===
Universitet tarkibidagi muzey turkiy xalqlarning yozuv tarixini o‘rganishga bag‘ishlangan.
=== Lev Gumilyov muzeyi ===
2002-yilda ochilgan bo‘lib, olimning shaxsiy buyumlari va ilmiy merosini o‘z ichiga oladi.
== Rektorlar ==
* Amangeldi Kussainov (1996–2000)
* Myrzatai Zholdasbekov (2000–2004)
* Sarsengali Abdimanapov (2004–2008)
* Bakhytzhan Abdraim (2008–2011)
* Yerlan Sydykov (2011–hozirgacha)
== Xalqaro reytinglar ==
* QS World University Ranking — 317
* QS EECA — 33
* Webometrics — 1895
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://enu.kz/en/}} {{in lang|kk|ru|en}}
{{Coord|51.160245|71.464825|display=title}}
[[Kategoriya:1996-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Qozogʻistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Astana universitetlari]]
lpdqo6drp1rpwoe0hkwlwqlzk95sbga
5995436
5995434
2026-04-13T13:33:29Z
Doctormeee
105908
5995436
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti
| asl_nomi = Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті
| asl_nomi_til = kk
| tasvir = L.N.Gumilyov Eurasian National University.JPG
| tasvir_eni = 250px
| xalqaro_nomi = L.N. Gumilyov Eurasian National University
| qisqartma = ENU
| turi = Milliy universitet · Tadqiqot universiteti
| asos_solingan = 23-may 1996
| rektori = Yerlan Sydykov
| talabalari = 15,794<ref name="TopUniversities">{{Veb manbasi|title=L.N.Gumilyov Eurasian National University (ENU)|url=https://www.topuniversities.com/universities/ln-gumilyov-eurasian-national-university-enu|accessdate=1 October 2017}}</ref>
| bakalavriat = 13,267<ref name="TopUniversities"/>
| magistratura = 2,527<ref name="TopUniversities"/>
| oʻqituvchilari = 2,857<ref name="TopUniversities"/>
| shahar = [[Astana]]
| davlat = [[Qozogʻiston]]
| kampusi = Shahar hududi
| ranglari = Moviy va oq
| veb-sayti = {{URL|http://enu.kz/en/}}
}}
'''L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti''' ('''ENU''') ({{langx|kk|Л.Н. Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университеті (ЕҰУ)|L.N. Gumiliov atyndağy Euraziia ūlttyq universitetı}}, {{langx|ru|Евразийский национальный университет имени Л.Н. Гумилёва (ЕНУ)}}) — Qozog‘istondagi [[milliy universitet]] va [[tadqiqot universiteti]] bo‘lib, [[Astana]] shahridagi eng yirik [[oliy taʼlim muassasasi]] hisoblanadi.
Universitet 1996-yil 23-mayda Akmola qurilish muhandislik instituti va Akmola pedagogika institutining birlashuvi natijasida tashkil etilgan. U [[Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] g‘oyasi hamda tarixchi va etnolog [[Lev Gumilyov]] sharafiga nomlangan<ref name="History">{{Veb manbasi|title=History of the University|url=http://www.enu.kz/en/about-enu/index.php|accessdate=3 November 2015}}</ref>.
2000-yilda Qozog‘iston Tashqi aloqalar vazirligi Diplomatiya akademiyasi bilan birlashgach, universitet L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo davlat universiteti deb nomlandi. 2001-yilda esa unga [[milliy universitet]] maqomi berildi.
Universitetda [[gumanitar fanlar]], [[ijtimoiy fanlar]], [[tabiiy fanlar]], [[muhandislik]] va [[harbiy fanlar]] yo‘nalishlarida taʼlim beriladi.
2021-yilda universitet dunyoning Top-500 oliy o‘quv yurtlari qatoriga kiritildi<ref>{{Veb manbasi|title=Three Kazakh Universities Listed among Top 500 World's Universities|url=https://astanatimes.com/2021/03/three-kazakh-universities-listed-among-top-500-worlds-universities/|access-date=2021-09-28}}</ref>.
Universitet tarkibiga 28 ta ilmiy muassasa (institutlar, laboratoriyalar, markazlar), 13 ta maktab (fakultet), harbiy kafedra hamda turli mamlakatlarning madaniy markazlari kiradi.
== Tarix ==
ENU 1996-yil 23-mayda [[Qozog‘iston prezidenti]] [[Nursulton Nazarboyev]] tashabbusi bilan tashkil etilgan.
2001-yil 5-iyuldagi Prezident farmoni bilan universitetga milliy universitet maqomi berildi<ref name="ob">{{Veb manbasi|title=About University|url=http://enu.kz/en/about/|accessdate=10 January 2012}}</ref>.
=== Muhim sanalar ===
* 2000-yildan boshlab xalqaro darajadagi universitet hisoblanadi
* ENU bazasida [[Moskva davlat universiteti]] filiali ochilgan
* 2002-yil 1-oktabrda [[Lev Gumilyov]] muzeyi ochilgan
* 2009-yil 10-martda Yevroosiyo universitetlari assotsiatsiyasining XI kongressi o‘tkazilgan
== Akademik tuzilma ==
* Axborot texnologiyalari maktabi
* Tabiiy fanlar maktabi
* Iqtisodiyot maktabi
* Filologiya maktabi
* Huquq maktabi
* Mexanika va matematika maktabi
* Jurnalistika va siyosatshunoslik maktabi
* Transport va energetika maktabi
* Arxitektura va qurilish maktabi
* Xalqaro aloqalar maktabi
* Fizika va texnika fanlari maktabi
* Ijtimoiy fanlar maktabi
* Tarix maktabi
* Harbiy kafedra
== Ilmiy markazlar ==
=== Muhandislik yo‘nalishi ===
* Geotexnika ilmiy-tadqiqot instituti
* Ekspertiza ilmiy-tadqiqot instituti
=== Tabiiy fanlar ===
* Yevroosiyo matematika instituti
* Nazariy matematika instituti
* Fizika va yuqori texnologiyalar instituti
=== Ijtimoiy-gumanitar ===
* Yevroosiyo gumanitar tadqiqotlar markazi
* O‘tror kutubxonasi ilmiy markazi
* Alash madaniyat instituti
== Xalqaro hamkorlik ==
ENU Yevropa, Osiyo va Amerikadagi universitetlar bilan 268 dan ortiq shartnomalarga ega.
Hamkor universitetlar:
* [[Kembrij universiteti]]
* [[Sasseks universiteti]]
* [[Moskva davlat universiteti]]
* [[Bolonya universiteti]]
* [[Berlin texnika universiteti]]
== Muzeylar ==
=== Turk yozuvi muzeyi ===
Universitet tarkibidagi muzey turkiy xalqlarning yozuv tarixini o‘rganishga bag‘ishlangan.
=== Lev Gumilyov muzeyi ===
2002-yilda ochilgan bo‘lib, olimning shaxsiy buyumlari va ilmiy merosini o‘z ichiga oladi.
== Rektorlar ==
* Amangeldi Kussainov (1996–2000)
* Myrzatai Zholdasbekov (2000–2004)
* Sarsengali Abdimanapov (2004–2008)
* Bakhytzhan Abdraim (2008–2011)
* Yerlan Sydykov (2011–hozirgacha)
== Xalqaro reytinglar ==
* QS World University Ranking — 317
* QS EECA — 33
* Webometrics — 1895
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|http://enu.kz/en/}} {{in lang|kk|ru|en}}
{{Coord|51.160245|71.464825|display=title}}
[[Kategoriya:1996-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Qozogʻistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Astana universitetlari]]
qwdfeimtw8uaqv67ewu7vww9ehe5ni9
Iwase-ike toʻgʻoni
0
1365199
5995438
2026-04-13T13:47:36Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995438
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =岩瀬池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 152m
|dam_height = 17.6m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1967
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 24 gektar
| coordinates = {{coord|34|9|54|N|133|46|05|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Iwase-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 岩瀬池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Iwase-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2141}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
d8p5hyicn2png1lnu7umqvavqbcolfy
Qiyin davrlar uchun toʻgʻri iqtisodiyot
0
1365200
5995445
2026-04-13T13:55:11Z
BilimNuri
190786
yangi
5995445
wikitext
text/x-wiki
'''Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot''' ({{lang-en|Good Economics for Hard Times}}; ''toʻliq nomi:'' '''''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems''''') – [[Massachusets texnologiya instituti]] iqtisodiyot professorlari Abhijit V. Banerjee va Esther Duflo tomonidan yozilgan, 2019-yilda nashr etilgan nobadiiy kitob. Asar 2019-yil 129-noyabrda AQSHda PublicAffairs, Hindistonda Juggernaut Books va Buyuk Britaniyada Allen Lane nashriyotlari tomonidan chop etilgan. Kitob iqtisodiy tadqiqotlardagi soʻnggi ishlanmalarga tayanib, zamonaviy iqtisodiyotlar va butun dunyo jamiyatlari duch kelayotgan dolzarb muammolarga yechimlar taklif qiladi. Ushbu muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: iqtisodiy oʻsishning sekinlashishi, immigratsiya, daromadlar notengligi, iqlim oʻzgarishi, globallashuv, texnologik ishsizlik. Bu mualliflarning 2011-yilda nashr etilgan „Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty“ kitobidan keyingi ikkinchi hammualliflikda yozilgan asari, shuningdek, 2015-yilda oila qurganlaridan keyingi birinchi kitobidir. Asar Abhijit V. Banerjee va Esther Dufloning (Harvard universiteti professori Michael Kremer bilan birgalikda) Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti bilan taqdirlanganidan bir oy oʻtib nashr etilgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
i39qpba9sffz5h3523yjtlbhem6ozs1
5995451
5995445
2026-04-13T14:01:36Z
BilimNuri
190786
5995451
wikitext
text/x-wiki
'''Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot''' ({{lang-en|Good Economics for Hard Times}}; ''toʻliq nomi:'' '''''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems''''') – [[Massachusets texnologiya instituti]] iqtisodiyot professorlari <nowiki/>[[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]] va <nowiki/>[[Esther Duflo]] tomonidan yozilgan, 2019-yilda nashr etilgan nobadiiy kitob. Asar 2019-yil 129-noyabrda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSHda]] <nowiki/>[[PublicAffairs]], [[Hindiston|Hindistonda]] <nowiki/>[[Juggernaut Books]] va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] <nowiki/>[[Allen Lane]] nashriyotlari tomonidan chop etilgan. Kitob iqtisodiy tadqiqotlardagi soʻnggi ishlanmalarga tayanib, zamonaviy iqtisodiyotlar va butun dunyo jamiyatlari duch kelayotgan dolzarb muammolarga yechimlar taklif qiladi<ref name="PublicAffairs">{{Cite book |date=5 March 2019 |title=Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems by Abhijit V. Banerjee by Esther Duflo |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1-61039-950-0 |access-date=October 21, 2019 |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781610399500/ |website=[[PublicAffairs]] |last1=Banerjee |first1=Abhijit V. |last2=Duflo |first2=Esther}}</ref>. Ushbu muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: iqtisodiy oʻsishning sekinlashishi, immigratsiya, daromadlar notengligi, iqlim oʻzgarishi, globallashuv, texnologik ishsizlik. Bu mualliflarning 2011-yilda nashr etilgan „<nowiki/>[[Poor Economics|Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty]]<nowiki/>“ kitobidan keyingi ikkinchi hammualliflikda yozilgan asari, shuningdek, 2015-yilda oila qurganlaridan keyingi birinchi kitobidir. Asar Abhijit V. Banerjee va Esther Dufloning ([[Harvard universiteti]] professori Michael Kremer bilan birgalikda) <nowiki/>[[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlanganidan bir oy oʻtib nashr etilgan<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2019/10/14/business/nobel-economics.html |title=Nobel Economics Prize Goes to Pioneers in Reducing Poverty |last=Smialek |first=Jeanna |date=October 14, 2019 |website=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2019/10/14/poverty-busting-woman-wins-economics-nobel-second-time-50-years/ |title=Poverty-busting woman wins economics Nobel for only the second time in 50 years |last=Lynch |first=Russell |date=October 14, 2019 |website=[[The Daily Telegraph]] |access-date=October 21, 2019 |url-access=subscription}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
lrvie5wgvlu66hb0sez8a4wv6e2bw1w
5995460
5995451
2026-04-13T14:09:31Z
BilimNuri
190786
5995460
wikitext
text/x-wiki
{{Kitob bilgiqutisi
| nomi =Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot
| asl_nomi = Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems<ref>{{Cite web |url=https://www.booktopia.com.au/good-economics-bad-economics-abhijit-v-banerjee/book/9781610399500.html |title=Good Economics, Bad Economics |website=[[Booktopia]] |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| tasvir = Good Economics for Hard Times (Banerjee and Duflo book).png
| izoh = Birinchi nashr muqovasi (Buyuk Britaniya/Hindiston)
| muallif = [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]]<br />[[Esther Duflo]]
| muharrir =
| tarjimon =
| bezovchi =
| muqova_artist =
| mamlakat = AQSh
| til = Ingliz tili
| seriya =
| janr = [[Iqtisodiyot]]
| nashriyot = [[PublicAffairs]]<ref>{{Cite web |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781549152627/ |title=Good Economics for Hard Times |website=[[PublicAffairs]] |date=5 March 2019 |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| nashr_etilgan_sana = 12-noyabr 2019
| oʻzbek_nashr_sanasi =
| betlar = 432 bet
| mukofotlar =
| avvalgisi =
| keyingisi =
| isbn = 978-1-61039-950-0
| oclc =
| veb-sayt =
| izohlar =
}}
'''Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot''' ({{lang-en|Good Economics for Hard Times}}; ''toʻliq nomi:'' '''''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems''''') — [[Massachusets texnologiya instituti]] iqtisodiyot professorlari [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]] va [[Esther Duflo]] tomonidan yozilgan, 2019-yilda nashr etilgan nobadiiy kitob. Asar 2019-yil 129-noyabrda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSHda]] <nowiki/>[[PublicAffairs]], [[Hindiston|Hindistonda]] <nowiki/>[[Juggernaut Books]] va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] <nowiki/>[[Allen Lane]] nashriyotlari tomonidan chop etilgan. Kitob iqtisodiy tadqiqotlardagi soʻnggi ishlanmalarga tayanib, zamonaviy iqtisodiyotlar va butun dunyo jamiyatlari duch kelayotgan dolzarb muammolarga yechimlar taklif qiladi<ref name="PublicAffairs">{{Cite book |date=5 March 2019 |title=Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems by Abhijit V. Banerjee by Esther Duflo |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1-61039-950-0 |access-date=October 21, 2019 |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781610399500/ |website=[[PublicAffairs]] |last1=Banerjee |first1=Abhijit V. |last2=Duflo |first2=Esther}}</ref>. Ushbu muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: iqtisodiy oʻsishning sekinlashishi, immigratsiya, daromadlar notengligi, iqlim oʻzgarishi, globallashuv, texnologik ishsizlik. Bu mualliflarning 2011-yilda nashr etilgan „<nowiki/>[[Poor Economics|Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty]]<nowiki/>“ kitobidan keyingi ikkinchi hammualliflikda yozilgan asari, shuningdek, 2015-yilda oila qurganlaridan keyingi birinchi kitobidir. Asar Abhijit V. Banerjee va Esther Dufloning ([[Harvard universiteti]] professori Michael Kremer bilan birgalikda) <nowiki/>[[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlanganidan bir oy oʻtib nashr etilgan<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2019/10/14/business/nobel-economics.html |title=Nobel Economics Prize Goes to Pioneers in Reducing Poverty |last=Smialek |first=Jeanna |date=October 14, 2019 |website=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2019/10/14/poverty-busting-woman-wins-economics-nobel-second-time-50-years/ |title=Poverty-busting woman wins economics Nobel for only the second time in 50 years |last=Lynch |first=Russell |date=October 14, 2019 |website=[[The Daily Telegraph]] |access-date=October 21, 2019 |url-access=subscription}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
le7ef0824ftudbj37qlf9jxtj1aqssh
5995464
5995460
2026-04-13T14:12:39Z
BilimNuri
190786
5995464
wikitext
text/x-wiki
{{thr}}
{{Kitob bilgiqutisi
| nomi =Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot
| asl_nomi = Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems<ref>{{Cite web |url=https://www.booktopia.com.au/good-economics-bad-economics-abhijit-v-banerjee/book/9781610399500.html |title=Good Economics, Bad Economics |website=[[Booktopia]] |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| tasvir = Good Economics for Hard Times (Banerjee and Duflo book).png
| izoh = Birinchi nashr muqovasi (Buyuk Britaniya/Hindiston)
| muallif = [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]]<br />[[Esther Duflo]]
| muharrir =
| tarjimon =
| bezovchi =
| muqova_artist =
| mamlakat = AQSh
| til = Ingliz tili
| seriya =
| janr = [[Iqtisodiyot]]
| nashriyot = [[PublicAffairs]]<ref>{{Cite web |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781549152627/ |title=Good Economics for Hard Times |website=[[PublicAffairs]] |date=5 March 2019 |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| nashr_etilgan_sana = 12-noyabr 2019
| oʻzbek_nashr_sanasi =
| betlar = 432 bet
| mukofotlar =
| avvalgisi =
| keyingisi =
| isbn = 978-1-61039-950-0
| oclc =
| veb-sayt =
| izohlar =
}}
'''Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot''' ({{lang-en|Good Economics for Hard Times}}; ''toʻliq nomi:'' '''''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems''''') — [[Massachusets texnologiya instituti]] iqtisodiyot professorlari [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]] va [[Esther Duflo]] tomonidan yozilgan, 2019-yilda nashr etilgan nobadiiy kitob. Asar 2019-yil 129-noyabrda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSHda]] <nowiki/>[[PublicAffairs]], [[Hindiston|Hindistonda]] <nowiki/>[[Juggernaut Books]] va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] <nowiki/>[[Allen Lane]] nashriyotlari tomonidan chop etilgan. Kitob iqtisodiy tadqiqotlardagi soʻnggi ishlanmalarga tayanib, zamonaviy iqtisodiyotlar va butun dunyo jamiyatlari duch kelayotgan dolzarb muammolarga yechimlar taklif qiladi<ref name="PublicAffairs">{{Cite book |date=5 March 2019 |title=Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems by Abhijit V. Banerjee by Esther Duflo |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1-61039-950-0 |access-date=October 21, 2019 |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781610399500/ |website=[[PublicAffairs]] |last1=Banerjee |first1=Abhijit V. |last2=Duflo |first2=Esther}}</ref>. Ushbu muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: iqtisodiy oʻsishning sekinlashishi, immigratsiya, daromadlar notengligi, iqlim oʻzgarishi, globallashuv, texnologik ishsizlik. Bu mualliflarning 2011-yilda nashr etilgan „<nowiki/>[[Poor Economics|Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty]]<nowiki/>“ kitobidan keyingi ikkinchi hammualliflikda yozilgan asari, shuningdek, 2015-yilda oila qurganlaridan keyingi birinchi kitobidir. Asar Abhijit V. Banerjee va Esther Dufloning ([[Harvard universiteti]] professori Michael Kremer bilan birgalikda) <nowiki/>[[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlanganidan bir oy oʻtib nashr etilgan<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2019/10/14/business/nobel-economics.html |title=Nobel Economics Prize Goes to Pioneers in Reducing Poverty |last=Smialek |first=Jeanna |date=October 14, 2019 |website=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2019/10/14/poverty-busting-woman-wins-economics-nobel-second-time-50-years/ |title=Poverty-busting woman wins economics Nobel for only the second time in 50 years |last=Lynch |first=Russell |date=October 14, 2019 |website=[[The Daily Telegraph]] |access-date=October 21, 2019 |url-access=subscription}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
sx2tdzp2r1rtodp6tk1dcf7irtdvk9z
5995465
5995464
2026-04-13T14:13:45Z
BilimNuri
190786
[[Turkum:Kambag‘allik haqidagi kitoblar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995465
wikitext
text/x-wiki
{{thr}}
{{Kitob bilgiqutisi
| nomi =Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot
| asl_nomi = Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems<ref>{{Cite web |url=https://www.booktopia.com.au/good-economics-bad-economics-abhijit-v-banerjee/book/9781610399500.html |title=Good Economics, Bad Economics |website=[[Booktopia]] |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| tasvir = Good Economics for Hard Times (Banerjee and Duflo book).png
| izoh = Birinchi nashr muqovasi (Buyuk Britaniya/Hindiston)
| muallif = [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]]<br />[[Esther Duflo]]
| muharrir =
| tarjimon =
| bezovchi =
| muqova_artist =
| mamlakat = AQSh
| til = Ingliz tili
| seriya =
| janr = [[Iqtisodiyot]]
| nashriyot = [[PublicAffairs]]<ref>{{Cite web |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781549152627/ |title=Good Economics for Hard Times |website=[[PublicAffairs]] |date=5 March 2019 |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| nashr_etilgan_sana = 12-noyabr 2019
| oʻzbek_nashr_sanasi =
| betlar = 432 bet
| mukofotlar =
| avvalgisi =
| keyingisi =
| isbn = 978-1-61039-950-0
| oclc =
| veb-sayt =
| izohlar =
}}
'''Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot''' ({{lang-en|Good Economics for Hard Times}}; ''toʻliq nomi:'' '''''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems''''') — [[Massachusets texnologiya instituti]] iqtisodiyot professorlari [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]] va [[Esther Duflo]] tomonidan yozilgan, 2019-yilda nashr etilgan nobadiiy kitob. Asar 2019-yil 129-noyabrda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSHda]] <nowiki/>[[PublicAffairs]], [[Hindiston|Hindistonda]] <nowiki/>[[Juggernaut Books]] va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] <nowiki/>[[Allen Lane]] nashriyotlari tomonidan chop etilgan. Kitob iqtisodiy tadqiqotlardagi soʻnggi ishlanmalarga tayanib, zamonaviy iqtisodiyotlar va butun dunyo jamiyatlari duch kelayotgan dolzarb muammolarga yechimlar taklif qiladi<ref name="PublicAffairs">{{Cite book |date=5 March 2019 |title=Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems by Abhijit V. Banerjee by Esther Duflo |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1-61039-950-0 |access-date=October 21, 2019 |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781610399500/ |website=[[PublicAffairs]] |last1=Banerjee |first1=Abhijit V. |last2=Duflo |first2=Esther}}</ref>. Ushbu muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: iqtisodiy oʻsishning sekinlashishi, immigratsiya, daromadlar notengligi, iqlim oʻzgarishi, globallashuv, texnologik ishsizlik. Bu mualliflarning 2011-yilda nashr etilgan „<nowiki/>[[Poor Economics|Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty]]<nowiki/>“ kitobidan keyingi ikkinchi hammualliflikda yozilgan asari, shuningdek, 2015-yilda oila qurganlaridan keyingi birinchi kitobidir. Asar Abhijit V. Banerjee va Esther Dufloning ([[Harvard universiteti]] professori Michael Kremer bilan birgalikda) <nowiki/>[[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlanganidan bir oy oʻtib nashr etilgan<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2019/10/14/business/nobel-economics.html |title=Nobel Economics Prize Goes to Pioneers in Reducing Poverty |last=Smialek |first=Jeanna |date=October 14, 2019 |website=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2019/10/14/poverty-busting-woman-wins-economics-nobel-second-time-50-years/ |title=Poverty-busting woman wins economics Nobel for only the second time in 50 years |last=Lynch |first=Russell |date=October 14, 2019 |website=[[The Daily Telegraph]] |access-date=October 21, 2019 |url-access=subscription}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Kambag‘allik haqidagi kitoblar]]
bl40529yfuod1v19ek5dh8n4utemiwo
5995532
5995465
2026-04-13T17:03:00Z
Divandagi ekspert
190832
Divandagi ekspert [[Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot]] sahifasini [[Qiyin davrlar uchun toʻgʻri iqtisodiyot]]ga koʻchirdi
5995465
wikitext
text/x-wiki
{{thr}}
{{Kitob bilgiqutisi
| nomi =Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot
| asl_nomi = Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems<ref>{{Cite web |url=https://www.booktopia.com.au/good-economics-bad-economics-abhijit-v-banerjee/book/9781610399500.html |title=Good Economics, Bad Economics |website=[[Booktopia]] |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| tasvir = Good Economics for Hard Times (Banerjee and Duflo book).png
| izoh = Birinchi nashr muqovasi (Buyuk Britaniya/Hindiston)
| muallif = [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]]<br />[[Esther Duflo]]
| muharrir =
| tarjimon =
| bezovchi =
| muqova_artist =
| mamlakat = AQSh
| til = Ingliz tili
| seriya =
| janr = [[Iqtisodiyot]]
| nashriyot = [[PublicAffairs]]<ref>{{Cite web |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781549152627/ |title=Good Economics for Hard Times |website=[[PublicAffairs]] |date=5 March 2019 |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| nashr_etilgan_sana = 12-noyabr 2019
| oʻzbek_nashr_sanasi =
| betlar = 432 bet
| mukofotlar =
| avvalgisi =
| keyingisi =
| isbn = 978-1-61039-950-0
| oclc =
| veb-sayt =
| izohlar =
}}
'''Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot''' ({{lang-en|Good Economics for Hard Times}}; ''toʻliq nomi:'' '''''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems''''') — [[Massachusets texnologiya instituti]] iqtisodiyot professorlari [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]] va [[Esther Duflo]] tomonidan yozilgan, 2019-yilda nashr etilgan nobadiiy kitob. Asar 2019-yil 129-noyabrda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSHda]] <nowiki/>[[PublicAffairs]], [[Hindiston|Hindistonda]] <nowiki/>[[Juggernaut Books]] va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] <nowiki/>[[Allen Lane]] nashriyotlari tomonidan chop etilgan. Kitob iqtisodiy tadqiqotlardagi soʻnggi ishlanmalarga tayanib, zamonaviy iqtisodiyotlar va butun dunyo jamiyatlari duch kelayotgan dolzarb muammolarga yechimlar taklif qiladi<ref name="PublicAffairs">{{Cite book |date=5 March 2019 |title=Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems by Abhijit V. Banerjee by Esther Duflo |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1-61039-950-0 |access-date=October 21, 2019 |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781610399500/ |website=[[PublicAffairs]] |last1=Banerjee |first1=Abhijit V. |last2=Duflo |first2=Esther}}</ref>. Ushbu muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: iqtisodiy oʻsishning sekinlashishi, immigratsiya, daromadlar notengligi, iqlim oʻzgarishi, globallashuv, texnologik ishsizlik. Bu mualliflarning 2011-yilda nashr etilgan „<nowiki/>[[Poor Economics|Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty]]<nowiki/>“ kitobidan keyingi ikkinchi hammualliflikda yozilgan asari, shuningdek, 2015-yilda oila qurganlaridan keyingi birinchi kitobidir. Asar Abhijit V. Banerjee va Esther Dufloning ([[Harvard universiteti]] professori Michael Kremer bilan birgalikda) <nowiki/>[[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlanganidan bir oy oʻtib nashr etilgan<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2019/10/14/business/nobel-economics.html |title=Nobel Economics Prize Goes to Pioneers in Reducing Poverty |last=Smialek |first=Jeanna |date=October 14, 2019 |website=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2019/10/14/poverty-busting-woman-wins-economics-nobel-second-time-50-years/ |title=Poverty-busting woman wins economics Nobel for only the second time in 50 years |last=Lynch |first=Russell |date=October 14, 2019 |website=[[The Daily Telegraph]] |access-date=October 21, 2019 |url-access=subscription}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Kambag‘allik haqidagi kitoblar]]
bl40529yfuod1v19ek5dh8n4utemiwo
5995684
5995532
2026-04-14T04:47:25Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995684
wikitext
text/x-wiki
{{thr}}
{{Kitob bilgiqutisi
| nomi =Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot
| asl_nomi = Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems<ref>{{Cite web |url=https://www.booktopia.com.au/good-economics-bad-economics-abhijit-v-banerjee/book/9781610399500.html |title=Good Economics, Bad Economics |website=[[Booktopia]] |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| tasvir = Good Economics for Hard Times (Banerjee and Duflo book).png
| izoh = Birinchi nashr muqovasi (Buyuk Britaniya/Hindiston)
| muallif = [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]]<br />[[Esther Duflo]]
| muharrir =
| tarjimon =
| bezovchi =
| muqova_artist =
| mamlakat = AQSh
| til = Ingliz tili
| seriya =
| janr = [[Iqtisodiyot]]
| nashriyot = [[PublicAffairs]]<ref>{{Cite web |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781549152627/ |title=Good Economics for Hard Times |website=[[PublicAffairs]] |date=5 March 2019 |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| nashr_etilgan_sana = 12-noyabr 2019
| oʻzbek_nashr_sanasi =
| betlar = 432 bet
| mukofotlar =
| avvalgisi =
| keyingisi =
| isbn = 978-1-61039-950-0
| oclc =
| veb-sayt =
| izohlar =
}}
'''Qiyin davrlar uchun toʻgʻri iqtisodiyot''' ({{lang-en|Good Economics for Hard Times}}; ''toʻliq nomi:'' '''''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems''''') — [[Massachusets texnologiya instituti]] iqtisodiyot professorlari [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]] va [[Esther Duflo]] tomonidan yozilgan, 2019-yilda nashr etilgan nobadiiy kitob. Asar 2019-yil 129-noyabrda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSHda]] <nowiki/>[[PublicAffairs]], [[Hindiston|Hindistonda]] <nowiki/>[[Juggernaut Books]] va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] <nowiki/>[[Allen Lane]] nashriyotlari tomonidan chop etilgan. Kitob iqtisodiy tadqiqotlardagi soʻnggi ishlanmalarga tayanib, zamonaviy iqtisodiyotlar va butun dunyo jamiyatlari duch kelayotgan dolzarb muammolarga yechimlar taklif qiladi<ref name="PublicAffairs">{{Cite book |date=5 March 2019 |title=Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems by Abhijit V. Banerjee by Esther Duflo |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1-61039-950-0 |access-date=October 21, 2019 |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781610399500/ |website=[[PublicAffairs]] |last1=Banerjee |first1=Abhijit V. |last2=Duflo |first2=Esther}}</ref>. Ushbu muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: iqtisodiy oʻsishning sekinlashishi, immigratsiya, daromadlar notengligi, iqlim oʻzgarishi, globallashuv, texnologik ishsizlik. Bu mualliflarning 2011-yilda nashr etilgan „<nowiki/>[[Poor Economics|Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty]]<nowiki/>“ kitobidan keyingi ikkinchi hammualliflikda yozilgan asari, shuningdek, 2015-yilda oila qurganlaridan keyingi birinchi kitobidir. Asar Abhijit V. Banerjee va Esther Dufloning ([[Harvard universiteti]] professori Michael Kremer bilan birgalikda) <nowiki/>[[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlanganidan bir oy oʻtib nashr etilgan<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2019/10/14/business/nobel-economics.html |title=Nobel Economics Prize Goes to Pioneers in Reducing Poverty |last=Smialek |first=Jeanna |date=October 14, 2019 |website=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2019/10/14/poverty-busting-woman-wins-economics-nobel-second-time-50-years/ |title=Poverty-busting woman wins economics Nobel for only the second time in 50 years |last=Lynch |first=Russell |date=October 14, 2019 |website=[[The Daily Telegraph]] |access-date=October 21, 2019 |url-access=subscription}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Kambag‘allik haqidagi kitoblar]]
lavt0ium8885rdpmf2n7adbu6jdlg3f
5995690
5995684
2026-04-14T05:08:58Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995690
wikitext
text/x-wiki
{{thr}}
{{Kitob bilgiqutisi
| nomi =Qiyin davrlar uchun toʻgʻri iqtisodiyot
| asl_nomi = Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems<ref>{{Cite web |url=https://www.booktopia.com.au/good-economics-bad-economics-abhijit-v-banerjee/book/9781610399500.html |title=Good Economics, Bad Economics |website=[[Booktopia]] |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| tasvir = Good Economics for Hard Times (Banerjee and Duflo book).png
| izoh = Birinchi nashr muqovasi (Buyuk Britaniya/Hindiston)
| muallif = [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]]<br />[[Esther Duflo]]
| muharrir =
| tarjimon =
| bezovchi =
| muqova_artist =
| mamlakat = AQSh
| til = Ingliz tili
| seriya =
| janr = [[Iqtisodiyot]]
| nashriyot = [[PublicAffairs]]<ref>{{Cite web |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781549152627/ |title=Good Economics for Hard Times |website=[[PublicAffairs]] |date=5 March 2019 |access-date=21-oktabr 2019}}</ref>
| nashr_etilgan_sana = 12-noyabr 2019
| oʻzbek_nashr_sanasi =
| betlar = 432 bet
| mukofotlar =
| avvalgisi =
| keyingisi =
| isbn = 978-1-61039-950-0
| oclc =
| veb-sayt =
| izohlar =
}}
'''Qiyin davrlar uchun toʻgʻri iqtisodiyot''' ({{lang-en|Good Economics for Hard Times}}; ''toʻliq nomi:'' '''''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems''''') — [[Massachusets texnologiya instituti]] iqtisodiyot professorlari [[Abhijit Banerji|Abhijit V. Banerjee]] va [[Esther Duflo]] tomonidan yozilgan, 2019-yilda nashr etilgan nobadiiy kitob. Asar 2019-yil 129-noyabrda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSHda]] <nowiki/>[[PublicAffairs]], [[Hindiston|Hindistonda]] <nowiki/>[[Juggernaut Books]] va [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniyada]] <nowiki/>[[Allen Lane]] nashriyotlari tomonidan chop etilgan. Kitob iqtisodiy tadqiqotlardagi soʻnggi ishlanmalarga tayanib, zamonaviy iqtisodiyotlar va butun dunyo jamiyatlari duch kelayotgan dolzarb muammolarga yechimlar taklif qiladi<ref name="PublicAffairs">{{Cite book |date=5 March 2019 |title=Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems by Abhijit V. Banerjee by Esther Duflo |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1-61039-950-0 |access-date=October 21, 2019 |url=https://www.publicaffairsbooks.com/titles/abhijit-v-banerjee/good-economics-for-hard-times/9781610399500/ |website=[[PublicAffairs]] |last1=Banerjee |first1=Abhijit V. |last2=Duflo |first2=Esther}}</ref>. Ushbu muammolar qatoriga quyidagilar kiradi: iqtisodiy oʻsishning sekinlashishi, immigratsiya, daromadlar notengligi, iqlim oʻzgarishi, globallashuv, texnologik ishsizlik. Bu mualliflarning 2011-yilda nashr etilgan „<nowiki/>[[Poor Economics|Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty]]<nowiki/>“ kitobidan keyingi ikkinchi hammualliflikda yozilgan asari, shuningdek, 2015-yilda oila qurganlaridan keyingi birinchi kitobidir. Asar Abhijit V. Banerjee va Esther Dufloning ([[Harvard universiteti]] professori Michael Kremer bilan birgalikda) <nowiki/>[[Iqtisodiyot boʻyicha Nobel mukofoti]] bilan taqdirlanganidan bir oy oʻtib nashr etilgan<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/2019/10/14/business/nobel-economics.html |title=Nobel Economics Prize Goes to Pioneers in Reducing Poverty |last=Smialek |first=Jeanna |date=October 14, 2019 |website=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2019/10/14/poverty-busting-woman-wins-economics-nobel-second-time-50-years/ |title=Poverty-busting woman wins economics Nobel for only the second time in 50 years |last=Lynch |first=Russell |date=October 14, 2019 |website=[[The Daily Telegraph]] |access-date=October 21, 2019 |url-access=subscription}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Kambag‘allik haqidagi kitoblar]]
ak93xg3eafz0i1nevwkiu18esrt7go9
Jinnai-ike toʻgʻoni
0
1365201
5995448
2026-04-13T13:58:05Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Televideniye]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995448
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =神内池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 249m
|dam_height = 15.2m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1969
|cost =
|res_catchment = 12.4 sq. km
|res_surface = 35 gektar
| coordinates = {{coord|34|14|01|N|134|4|21|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Jinnai-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 神内池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 12,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Jinnai-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2182}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
cqwng6y1hzuwuxcnqmgqi1i57tfc91q
Jinnai-kami-ike toʻgʻoni
0
1365202
5995449
2026-04-13T13:59:26Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995449
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =神内上池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 130m
|dam_height = 29.7m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1916
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 9 gektar
| coordinates = {{coord|34|13|30|N|134|3|45|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Jinnai-kami-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 神内上池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Jinnai-kami-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2153}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
lfek71gditjrsc633ilw8y7xo9c78az
Jo-ike toʻgʻoni
0
1365203
5995450
2026-04-13T14:00:30Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995450
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =城池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 190m
|dam_height = 16.5m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1975
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 19 gektar
| coordinates = {{coord|34|13|57|N|134|6|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Jo-ike toʻgʻoni''' (yaponcha: 城池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Jo-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3613}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
30l19gouf0slx1btnxos6v2zcxzfhqz
5995454
5995450
2026-04-13T14:04:05Z
Ahror Akramovich
75193
Ahror Akramovich [[Jo-ike Dam]] sahifasini [[Jo-ike toʻgʻoni]]ga koʻchirdi
5995450
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =城池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 190m
|dam_height = 16.5m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1975
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 19 gektar
| coordinates = {{coord|34|13|57|N|134|6|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Jo-ike toʻgʻoni''' (yaponcha: 城池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]] hududida joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Jo-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3613}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
30l19gouf0slx1btnxos6v2zcxzfhqz
G‘allaorol tumani Qangli MFY Qangli qishlog‘i
0
1365204
5995452
2026-04-13T14:02:07Z
Bolbekov Azamat
247968
G‘allaorol tumani Qangli MFY Qangli qishlog‘i
5995452
wikitext
text/x-wiki
'''Qangli''' '''qishlog‘i''' - G‘allaorol tumani Qangli mahallasida joylashgan qishloqlardan biri hisoblanadi. Qangli mahallasida 4193 nafar aholi istiqomat qiladi (2025 yil). Qangli mahallasi G‘allaorol tuman hududidan o‘tga M-39 xalqaro ahamiyatdagi avtomobil yo‘li yoqasida joylashgan mahallalardan biri hisoblanadi. <ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref>
'''Qangli''' - umumturkiy etnonim, o‘zbek, qozoq, qirg‘iz, qoraqalpoq va boshqa turkiy xalqlar tarkibiga singib ketgan qabila nomi. Viloyatning Jizzax, G‘allaorol va Zomin tumanlari toponimiyasida o‘z aksini topgan qadimiy qabila. Bu nom eng qadimgi turkiy nomlardan hisoblanadi. Qadimgi turkiy bitiklarda, Markaziy Osiyo xalqlari tarixiga oid xitoy, so‘g‘d, arab, fors manbalarida qabila nomi qayd qilingan. Qabila nomining o‘zbek tilidagi eng so‘ngi shakli - qangli. Mahmud Qoshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk”, Abdulg‘oziyxonning “Shajarai tarokima” asarlarida qangli so‘zining ma’nosi “aravali” deb izohlangan.<ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref>
Qangli qabilasining kelib chiqishi, tarqalishi va uning urug‘larga bo‘linishi masalasini etnograf olim, akademik K.Shoniyozov batafsil o‘rgangan. Qanglilarning Markaziy Osiyo hududiga kelishi X-XII-asrlarda yuz bergan. Mo‘g‘uliston va Sharqiy Turkistondan O‘zbekiston hududiga kelib turli viloyat va tumanlarning aholisiga aylangan. Viloyatdagi qang‘liklar 4 ta uruqqa bo‘lingan: taroqli, bolg‘ali, irg‘oqli va joytamg‘ali. Qishloq qabila nomi bilan atalgan. <ref>{{Kitob manbasi |title=Jizzax viloyati toponimlari}}</ref>
60wzn6cinklpb6n32izpylsv903bdbz
Jo-ike Dam
0
1365205
5995455
2026-04-13T14:04:05Z
Ahror Akramovich
75193
Ahror Akramovich [[Jo-ike Dam]] sahifasini [[Jo-ike toʻgʻoni]]ga koʻchirdi
5995455
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Jo-ike toʻgʻoni]]
2w4b543wnzv87sg951j4ilf3i5kpax1
Kabagawa toʻgʻoni
0
1365206
5995456
2026-04-13T14:05:11Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995456
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =椛川ダム
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 265.5m
|dam_height = 88.5m
|dam_width_base =
|construction_began = 1994
|opening =
|cost =
|res_catchment = 8.7 sq. km
|res_surface = 38 gektar
| coordinates = {{coord|34|9|12|N|134|6|21|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kabagawa Dam''' ([[yaponcha]]: 椛川ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. U suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti uchun foydalaniladi. Suv yigʻilish havzasi 8,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kabagawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3238}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
8w370hj0mrecqm2q2kinrmri163h99w
Kaerugo-ike toʻgʻoni
0
1365207
5995457
2026-04-13T14:06:45Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995457
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =蛙子池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 420m
|dam_height = 15.3m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1960
|cost =
|res_catchment = 2.4 sq. km
|res_surface = 9 gektar
| coordinates = {{coord|34|30|34|N|134|15|14|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kaerugo-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 蛙子池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. U suv toshqinlarini nazorat qilish va sugʻorish uchun foydalaniladi. 1960-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Kaerugo-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2172}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
p2lzmr1liisl09r6ybd3ny8rd07alg6
Kagawa Yosui Choseichi toʻgʻoni
0
1365208
5995458
2026-04-13T14:07:51Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995458
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =香川用水調整池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 240m
|dam_height = 25m
|dam_width_base =
|construction_began = 1999
|opening = 2008
|cost =
|res_catchment = 0.6 sq. km
| coordinates = {{coord|34|8|04|N|133|46|13|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kagawa Yosui Choseichi toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 香川用水調整池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. U suv taʼminoti uchun foydalaniladi. Suv yigʻilish havzasi maydoni 0,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kagawa Yosui Choseichi - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3374}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
p8nvwoecxwun8dekar5dv190er6vvwm
Fayl:Good Economics for Hard Times (Banerjee and Duflo book).png
6
1365209
5995459
2026-04-13T14:09:08Z
BilimNuri
190786
{{Noerkin fayl
| Tavsif = Bu tasvir Abhijit V. Banerjee va Esther Duflo tomonidan yozilgan ''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems'' kitobining old muqovasi hisoblanadi. Mualliflik huquqi nashriyot yoki muqova dizayneriga tegishli.
| Muallif = Muqova dizayneri yoki nashriyot (Allen Lane)
| Manba = https://www.penguin.co.uk/books/305539/good-economics-for-hard-times/9780241306895.html
| Sana = 2019-yil
| Maqola = Qiyin davrlar uch...
5995459
wikitext
text/x-wiki
== Qisqa izoh ==
{{Noerkin fayl
| Tavsif = Bu tasvir Abhijit V. Banerjee va Esther Duflo tomonidan yozilgan ''Good Economics for Hard Times: Better Answers to Our Biggest Problems'' kitobining old muqovasi hisoblanadi. Mualliflik huquqi nashriyot yoki muqova dizayneriga tegishli.
| Muallif = Muqova dizayneri yoki nashriyot (Allen Lane)
| Manba = https://www.penguin.co.uk/books/305539/good-economics-for-hard-times/9780241306895.html
| Sana = 2019-yil
| Maqola = Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot
| Past sifatli = Ha, tasvir past sifatda va faqat identifikatsiya hamda sharh uchun yetarli
| Asos = Tasvir maqolaning asosiy bilgiqutisida ishlatiladi va asarni tezda tanib olish hamda tushunishga yordam beradi. Uni matn orqali to‘liq ifodalab bo‘lmaydi.
| Almashtirish = Kitob muqovasi bo‘lgani sababli erkin alternativ mavjud emas; boshqa variantlar ham mualliflik huquqi bilan himoyalangan bo‘ladi.
| Boshqa = Ushbu foydalanish Vikipediyaning noerkin kontent siyosati va AQSh mualliflik huquqi qonunlariga muvofiq "adolatli foydalanish" hisoblanadi.
}}
== Litsenziyalash ==
{{Noerkin poster}}
a9hw4gthm89yth0nv74zyiokklnr92h
Kamekoshi-ike toʻgʻoni
0
1365210
5995461
2026-04-13T14:09:39Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995461
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =亀越池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 106m
|dam_height = 19m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1993
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 19 gektar
| coordinates = {{coord|34|10|25|N|133|54|18|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kamekoshi-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 亀越池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. U sugʻorish uchun foydalaniladi. Suv yigʻilish havzasi maydoni 19 gektarni tashkil etadi, sigʻimi 958 ming kub metr. 1993-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Kamekoshi-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2146}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
tto0v48xcxh8iumeenq9lqsaybxma3t
Kawamata-ike toʻgʻoni
0
1365211
5995462
2026-04-13T14:10:37Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995462
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =川股池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 103m
|dam_height = 26m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1962
|cost =
|res_catchment = 7 sq. km
| coordinates = {{coord|34|10|13|N|134|25|16|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kawamata-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 川股池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. U sugʻorish uchun foydalaniladi. Suv yigʻilish havzasi maydoni 7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kawamata-ike - Dams in Japan| access-date = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2174}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
sdeffx9da050bpp4gzbstys0f1sjepf
Kinbuchi-ike toʻgʻoni
0
1365212
5995463
2026-04-13T14:11:41Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995463
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =公淵池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 260m
|dam_height = 27.1m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1933
|cost =
|res_catchment =
| coordinates = {{coord|34|14|41|N|134|6|15|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kinbuchi-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 公淵池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Kinbuchi-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2158}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
qljmqhs01f1ped0d9eidotc1a7yw6l6
Kochi-ike toʻgʻoni
0
1365213
5995466
2026-04-13T14:13:55Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995466
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =河内池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 187m
|dam_height = 17.8m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1909
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 3 gektar
| coordinates = {{coord|34|3|13|N|133|38|51|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kochi-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 河内池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Kochi-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2157}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
abdngfik3vuf77vhh5ujp0c8id1u161
Kokage-ike toʻgʻoni
0
1365214
5995467
2026-04-13T14:15:13Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995467
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =小川下池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 156m
|dam_height = 26.8m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1973
|cost =
|res_catchment = 3.4 sq. km
|res_surface = 7 gektar
| coordinates = {{coord|34|13|17|N|134|7|39|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kokage-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 小川下池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Suv yigʻilish havzasi maydoni 3,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kokage-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2162}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
7h9j6cbib16c0cgc9k1m5frxrvo4er9
Kototani-ike toʻgʻoni
0
1365215
5995468
2026-04-13T14:16:15Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995468
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =琴谷池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 173m
|dam_height = 19.3m
|dam_width_base =
|construction_began = 1985
|opening = 1987
|cost =
|res_catchment = 0.4 sq. km
|res_surface = 1 gektar
| coordinates = {{coord|34|13|01|N|134|0|38|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kototani-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 琴谷池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Suv toshqinlarini nazorat qilish va sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kototani-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2945}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
lescogqwexvnkhmz0qicabi9fziof2c
Kuratani-ike toʻgʻoni
0
1365216
5995469
2026-04-13T14:18:12Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995469
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =鞍谷池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 100m
|dam_height = 15m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1981
|cost =
|res_catchment = 1 sq. km
|res_surface = 2 gektar
| coordinates = {{coord|34|19|44|N|133|55|19|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kuratani-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 鞍谷池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1 km² ni tashkil etadi. Suv toʻplanish maydoni esa 2 gektarni tashkil etadi, sigʻimi 110 ming kub metr<ref>{{Cite web| title = Kuratani-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2155}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
ovnkzd1c7nfousnlcen2mwzwlnfqr20
Mannoike toʻgʻoni
0
1365217
5995470
2026-04-13T14:22:54Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995470
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official = 満濃池(再)
|dam_length = 155.8m
|dam_height = 32m
|opening = 1959
|res_capacity_total = 15.4 million m<sup>3</sup>
|res_catchment = 98.8 km<sup>2</sup>
|res_surface = 139 gektar
| coordinates = {{coord|34|9|54|N|133|51|55|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Manno-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 満濃池(再)) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 98,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web|title= Manno-ike (Re) - Dams in Japan|accessdate= 2022-02-22|url= http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3337}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
6fvwznteypoaq34zm6p8hqqdm4tpjs4
Matsuo-ike toʻgʻoni
0
1365218
5995471
2026-04-13T14:24:13Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995471
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =松尾池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 423m
|dam_height = 18.7m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1971
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 24 gektar
| coordinates = {{coord|34|14|17|N|134|5|11|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Matsuo-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 松尾池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Matsuo-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3614}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
qix3cyl5q5802klex9idqjd83381hfi
Mokkoku-ike toʻgʻoni
0
1365219
5995473
2026-04-13T14:25:48Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995473
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =木槲池(再)
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 298m
|dam_height = 27.1m
|dam_width_base =
|construction_began = 1985
|opening = 1991
|cost =
|res_catchment = 12.2 sq. km
|res_surface = 5 gektar
| coordinates = {{coord|34|8|41|N|133|52|29|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Mokkoku-ike (Re) toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 木槲池(再)) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 12,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Mokkoku-ike (Re) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2946}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
qv18u6q0pkzr4zi91t5pel9qz1zy46d
Monnyu toʻgʻoni
0
1365220
5995474
2026-04-13T14:30:02Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995474
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =門入ダム
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 202.5m
|dam_height = 47.3m
|dam_width_base =
|construction_began = 1980
|opening = 1998
|cost =
|res_catchment = 3.7 sq. km
|res_surface = 21 gektar
| coordinates = {{coord|34|14|57|N|134|13|09|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Monnyu toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 門入ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Monnyu Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2190}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
fsg8gsg5cy0n1klqo2d7r982ivr3txn
Nagara toʻgʻoni
0
1365221
5995475
2026-04-13T14:31:27Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995475
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =長柄ダム(再)
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 190m
|dam_height = 42.6m
|dam_width_base =
|construction_began = 1995
|opening =
|cost =
|res_catchment = 32 sq. km
|res_surface = 63 gektar
| coordinates = {{coord|34|11|46|N|133|58|36|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Nagara (Re) toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 長柄ダム(再)) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 32 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nagara Dam (Re) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3311}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
l44bz8weca0vgaq03ts6kpou84flk9p
Badavizoda Ahmad Boy masjidi
0
1365222
5995477
2026-04-13T14:37:31Z
Mupapap29
201910
„{{Bino bilgiqutisi | name = Badavizoda Ahmad Boy masjidi | native_name = Bedevizade Ahmed Bey Mescidi | native_name_lang = tr | former_names = | alternate_names = | awards = | image = Bedevizade Ahmed Bey Mescidi44.JPG | image_alt = | image_size = | caption = | location = | address = | location_town = [[Adirna]] | location_country = [[Turkiya]] | coordinat...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995477
wikitext
text/x-wiki
{{Bino bilgiqutisi
| name = Badavizoda Ahmad Boy masjidi
| native_name = Bedevizade Ahmed Bey Mescidi
| native_name_lang = tr
| former_names =
| alternate_names =
| awards =
| image = Bedevizade Ahmed Bey Mescidi44.JPG
| image_alt =
| image_size =
| caption =
| location =
| address =
| location_town = [[Adirna]]
| location_country = [[Turkiya]]
| coordinates = {{coord|41|41|21|N|26|32|32|E|region:TR_type:landmark|display=inline,title}}
| altitude =
| status =
| groundbreaking_date =
| start_date =
| stop_date =
| completion_date =
| opened_date =
| inauguration_date =
| demolition_date =
| destruction_date =
| architect =
| landlord =
| owner =
| cost =
| floor_area =
| top_floor =
| floor_count =
| parking =
| public_transit =
| embed =
| embedded =
| references =
| highest_region =
| highest_reflabel =
| highest_prev =
| highest_start =
| highest_end =
| highest_next =
| map_type = Turkey
| map_alt =
| map_caption = Masjidning Turkiyada joylashuvi
| map_dot_label =
| map_dot_mark =
| relief =
| building_type = Masjid
| architectural_style = Usmonli meʼmorchiligi
| structural_system =
| client =
| current_tenants =
| height =
| architectural =
| tip =
| antenna_spire =
| roof =
| observatory =
| other_dimensions =
| seating_type =
| seating_capacity =
| elevator_count =
| architecture_firm =
| structural_engineer =
| services_engineer =
| civil_engineer =
| other_designers =
| quantity_surveyor =
| main_contractor =
| designations =
| ren_architect =
| renovation_date =
| ren_awards =
| ren_firm =
| ren_cost =
| ren_str_engineer =
| ren_serv_engineer =
| ren_civ_engineer =
| ren_oth_designers =
| ren_qty_surveyor =
| ren_engineer =
| ren_contractor =
| logo =
| logo_size =
| logo_upright =
| logo_alt =
| logo_caption =
| image_upright =
| map_size =
| etymology =
| hotel_chain =
| classification =
| closing_date =
| governing_body =
| affiliation =
| cancelled =
| topped_out =
| topped_out_date =
| grid_name =
| grid_position =
| namesake =
| relocated_date =
| diameter =
| circumference =
| weight =
| material =
| size =
| grounds_area =
| developer =
| engineer =
| known_for =
| number_of_stores =
| number_of_anchors =
| unit_count =
| rooms =
| number_of_suites =
| number_of_restaurants =
| number_of_bars =
| facilities =
| belowstyle =
| website =
| footnotes =
| mapframe-zoom =
}}
'''Badavizoda Ahmad Boy masjidi''' — [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Adirna|Adirna shahari]] markazida Bedevizade Ahmed Bey tomonidan qurilgan masjid hisoblanadi<ref>{{cite web|access-date=28 December 2024 |archive-date=28 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241228183744/https://dinhizmetleri.diyanet.gov.tr/Documents/2021%20Edirne%20Camileri%20ve%20Selimiye%20Sempozyumu.pdf |title=Edirne Camileri ve Selimiye Sempozyumu |url=https://dinhizmetleri.diyanet.gov.tr/Documents/2021%20Edirne%20Camileri%20ve%20Selimiye%20Sempozyumu.pdf |work=dinhizmetleri.diyanet.gov.tr}}</ref>. U xalq orasida „Alaca masjidi“ nomi bilan ham tanilgan<ref>{{cite book|date=2000 |first=Ratip Kazancıgil |last=Ahmet Bâdi |title=Riyâz-ı Belde-i Edirne |url=https://archive.org/details/riyazibeldeiedirne/page/n49/mode/2up?q=Alaca}}</ref>.
Masjidning qurilgan sanasi haqida aniq maʼlumot mavjud emas. 1954-yilda u buzilish darajasigacha vayron qilingan va keyinchalik qisman asl koʻrinishiga mos holda qayta tiklangan.
[[Usmoniylar imperiyasi|Usmonli davlatining]] dastlabki davrida qurilgani taxmin qilinadigan masjid kvadrat reja asosida barpo etilgan<ref>{{Cite web |title=Araştır • Kültür Envanteri |url=https://kulturenvanteri.com/arastir/ |access-date=2026-02-25 |website=kulturenvanteri.com |language=tr}}</ref>. Yogʻoch tom bilan yopilgan ushbu masjidning shimoli-gʻarbiy burchagida joylashgan [[minora]] [[g‘isht|gʻishtdan]] qurilgan boʻlib, bitta balkon (sherefe)ga ega. Inshoot qoʻpol ishlangan kesma toshdan barpo etilgan boʻlib, uning fasadlarida ikki qavatli derazalar mavjud<ref>{{Cite web |title=BEDEVİZADE AHMET BEY CAMİİ (ALACA MESCİD) |url=http://kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/kulturenvanteri/bedevizade-ahmet-bey-camii--alaca-mescid- |access-date=2026-02-25 |website=Kültür Portalı}}</ref>. Masjid hovlisida qabriston joylashgan<ref>{{Cite web |last= |title=Bedevi Zade Ahmet Mescidi (Alaca Mescidi) Camii |url=https://edirnekultur.com/detay/bedevi-zade-ahmet-mescidi-alaca-mescidi-camii-606 |access-date=2026-02-25 |website=Bedevi Zade Ahmet Mescidi (Alaca Mescidi) Camii |language=tr-TR}}</ref>.
Masjid Vaqflar bosh boshqarmasi tasarrufida boʻlib, 2003-yil 4-iyuldagi 7697-son qaroriga muvofiq [[Adirna]] madaniy va tabiiy merosni muhofaza qilish kengashi tomonidan 1-guruh muhofaza qilinadigan yodgorlik sifatida roʻyxatga olingan<ref>{{cite book|date=2013 |publisher=Edirne Valiliği Yayınları |title=Edirne Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri Cilt I |url=https://archive.org/details/edirnetasinmazkulturvarliklarienvanteri1/page/n91/mode/2up?view=theater&q=Alaca}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Adirna shahridagi tarixiy masjidlar roʻyxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{commons category|Bedevizade Ahmed Bey Mescidi}}
[[Turkum:Adirnadagi masjidlar]]
[[Turkum:Turkiyadagi Usmoniylar masjidlari]]
[[Turkum:Turkiyadagi sunniylik masjidlari]]
[[Turkum:Turkiyadagi masjidlar haqidagi chala maqolalar]]
s0kwl88mzvxpgayp970doq6pr8ygi49
Munozara:Badavizoda Ahmad Boy masjidi
1
1365223
5995479
2026-04-13T14:44:59Z
Mupapap29
201910
„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|Foydalanaluvchi:Mupapap29|mavzu=masjidlar|mamlakat=Turkiya}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995479
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|Foydalanaluvchi:Mupapap29|mavzu=masjidlar|mamlakat=Turkiya}}
46bfrag8zqg7vuyf8mzcc3xcuq8ty4t
Futbol boʻyicha 2016-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi
0
1365224
5995482
2026-04-13T15:00:45Z
Janob Mirzaolim
64438
„{{Infobox football league season | competition = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]] | season = 2016 | winners = [[Altyn Asyr FK]] | relegated = [[Ýedigen FC]] | continentalcup1 = Osiyo kubogi | continentalcup1 qualifiers = [[Altyn Asyr FK]] <br> Bolqon | league topscorer = | biggest home win = | biggest away win = | highest scoring = | matches = | to...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995482
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| competition = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
| season = 2016
| winners = [[Altyn Asyr FK]]
| relegated = [[Ýedigen FC]]
| continentalcup1 = Osiyo kubogi
| continentalcup1 qualifiers = [[Altyn Asyr FK]] <br> Bolqon
| league topscorer =
| biggest home win =
| biggest away win =
| highest scoring =
| matches =
| total goals =
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2015]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2017]]
}}
'''2016-yilgi Yokari liga''' mavsumi — [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tomonidan oʻtkaziladigan [[Turkmaniston]]dagi yuqori darajadagi professional [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]] futbol musobaqasining 24-mavsumi. Mavsum 2016-yil martda birinchi tur bilan boshlandi va 2016-yil dekabr oyida yakunlandi.
Altyn Asyr [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2015-yilgi Yokary liga]] mavsumining amaldagi chempioni boʻldi.
Altyn Asyr oʻz tarixida uchinchi marta Bolqonni 23 ochko farq bilan magʻlub etib, chempion boʻldi. Altyn Asyr shuningdek, [[Turkmaniston kubogi]]ni qoʻlga kiritdi; Bolqon OFK kubogi uchun ikkinchi yoʻllanmani qoʻlga kiritdi.
== Jamoalar ==
Ligada jami 10 ta jamoa, jumladan, 2015-yilgi mavsumdagi 9 ta jamoa va [[Turkmaniston Birinchi Ligasi|Birinchi liga]] chempioni [[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag Ashxobod]] jamoasi ishtirok etadi.
{| class="wikitable sortable"
! style="background:silver" | Jamoa
! style="background:silver" | Hududi
! style="background:silver" | Stadioni
! style="background:silver" | Sigʻimi
! style="background:silver" | Murabbiyi
|----
|{{sort|Ahal|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]}}
|[[Ahal viloyati]]
|[[Ashxobod stadioni]]
| 20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ali Gurbani]]
|----
|{{sort|Altyn Asyr|[[Altyn Asyr FK]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ýazguly Hojageldiýew]]
|----
|{{sort|Ashgabat|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
||{{flagicon|TKM}} [[Tofik Şukurow]]
|----
|{{sort|Balkan|Bolqon}}
|[[Bolqonobod]]
|[[Bolqonobod stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} Aleksandr Klimenko
|----
|{{sort|Turan|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turon]]}}
|[[Toshoʻgʻuz]]
|[[Dashoguz stadioni]]
|10 000
|
|----
|{{sort|Yedigen|[[Ýedigen FC]]}}
|[[Ashxobod]]
| HTTU stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} [[Röwşen Meredow]]
|----
|{{sort|Energetik|Energetik}}
|[[Mari]]
|[[Bayramali]] sport majmuasi
|2 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rahym Gurbanmämmedow]]
|----
|[[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag Ashxobod]]
|[[Ashxobod]]
|[[Kopetdogʻ stadioni]]
|26 000
|{{flagicon|TKM}} [[Said Seýidow]]
|----
|{{sort|Merw|[[Merw FK]]}}
|[[Mari]]
|[[Mari stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} Magtym Begenjow
|----
|{{sort|Şagadam|[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
|[[Turkmanboshi]]
|[[Shagadam stadioni]]
|5 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rejepmyrat Agabaýew]]
|}
== Liga jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL
|show_limit=5
|res_col_header=QR
|team1=ALT|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|team2=BAL|name_BAL=Bolqon
|team3=ENE|name_ENE=Energetik Turkmanboshi
|team4=AHA|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|team5=MER|name_MER=[[Merw FK]]
|team6=AŞG|name_AŞG=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|team7=KOP|name_KOP=[[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag Ashxobod]]
|team8=ŞAG|name_ŞAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|team9=YED|name_YED=[[Ýedigen FC]]
|team10=TUR|name_TUR=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turon]]
|win_ALT=30|draw_ALT=5|loss_ALT=1|gf_ALT=108|ga_ALT=19|status_ALT=C,Q
|win_BAL=22|draw_BAL=6|loss_BAL=8|gf_BAL=42|ga_BAL=37|status_BAL=Q
|win_ENE=20|draw_ENE=7|loss_ENE=9|gf_ENE=54|ga_ENE=39
|win_AHA=18|draw_AHA=8|loss_AHA=10|gf_AHA=63|ga_AHA=42
|win_MER=17|draw_MER=6|loss_MER=13|gf_MER=42|ga_MER=36
|win_AŞG=14|draw_AŞG=10|loss_AŞG=12|gf_AŞG=43|ga_AŞG=38
|win_KOP=11|draw_KOP=6|loss_KOP=18|gf_KOP=37|ga_KOP=63
|win_ŞAG=8|draw_ŞAG=8|loss_ŞAG=20|gf_ŞAG=20|ga_ŞAG=38
|win_YED=6|draw_YED=4|loss_YED=26|gf_YED=22|ga_YED=31|status_YED=R
|win_TUR=2|draw_TUR=4|loss_TUR=30|gf_TUR=18|ga_TUR=105
|col_ACGS=#ACE1AF|text_ACGS=2017-yilgi OFK kubogi guruh bosqichiga yoʻllanma oldi
|result1=ACGS
|col_ACPS=#ACE5EE|text_ACPS=2017-yilgi OFK kubogi pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi
|result2=ACPS
|col_R=#FFCCCC|text_R=2017-yilgi Birinchi ligaga tushib ketdi
|note_res_R= [[Ýedigen FC]] [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2017]] mavsumida qatnashish huquqidan mahrum boʻldi va [[Turkmaniston Birinchi Ligasi|Birinchi liga]]da oʻynashgiga toʻgʻri keldi, shuning uchun [[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turon]] quyi ligaga tushib ketmasdan, 2017-yilgi mavsumda ishtirok etishga ruxsat oldi.
|result9=R
|col_NR=inherit|text_NR=Ligadan tushib ketishning oldini oldi
|note_res_NR=R
|result10=NR
|class_rules=1) ochkolar; 2) gol farqi; 3) urilgan gollar soni.
|update= 2016-yil 24-dekabr
|source=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2016/regular-season/r34798/ Soccerway]
}}</onlyinclude>
== Havolalar ==
* [https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2016/regular-season/r34798/ ÝOKARY LIGA at Soccerway]
{{Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari}}
{{DEFAULTSORT:2016 Yokary Liga}}
[[Turkum:Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2016-yilda Turkmaniston futboli|1]]
dnhcb2o3xdagvwt9d2gn78zj9x4ese2
5995485
5995482
2026-04-13T15:02:43Z
Janob Mirzaolim
64438
5995485
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| competition = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
| season = 2016
| winners = [[Altyn Asyr FK]]
| relegated = [[Ýedigen FC]]
| continentalcup1 = Osiyo kubogi
| continentalcup1 qualifiers = [[Altyn Asyr FK]] <br> Bolqon
| league topscorer =
| biggest home win =
| biggest away win =
| highest scoring =
| matches =
| total goals =
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2015]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2017]]
}}
'''2016-yilgi Yokari liga''' mavsumi — [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tomonidan oʻtkaziladigan [[Turkmaniston]]dagi yuqori darajadagi professional [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]] futbol musobaqasining 24-mavsumi. Mavsum 2016-yil martda birinchi tur bilan boshlandi va 2016-yil dekabr oyida yakunlandi.
Altyn Asyr [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2015-yilgi Yokary liga]] mavsumining amaldagi chempioni boʻldi.
Altyn Asyr oʻz tarixida uchinchi marta Bolqonni 23 ochko farq bilan magʻlub etib, chempion boʻldi. Altyn Asyr shuningdek, [[Turkmaniston kubogi]]ni qoʻlga kiritdi; Bolqon OFK kubogi uchun ikkinchi yoʻllanmani qoʻlga kiritdi.
== Jamoalar ==
Ligada jami 10 ta jamoa, jumladan, 2015-yilgi mavsumdagi 9 ta jamoa va [[Turkmaniston Birinchi Ligasi|Birinchi liga]] chempioni [[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag Ashxobod]] jamoasi ishtirok etadi.
{| class="wikitable sortable"
! style="background:silver" | Jamoa
! style="background:silver" | Hududi
! style="background:silver" | Stadioni
! style="background:silver" | Sigʻimi
! style="background:silver" | Murabbiyi
|----
|{{sort|Ahal|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]}}
|[[Ahal viloyati]]
|[[Ashxobod stadioni]]
| 20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ali Gurbani]]
|----
|{{sort|Altyn Asyr|[[Altyn Asyr FK]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Yazguli Xoʻjageldiyev]]
|----
|{{sort|Ashgabat|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
||{{flagicon|TKM}} [[Tofik Şukurow]]
|----
|{{sort|Balkan|Bolqon}}
|[[Bolqonobod]]
|[[Bolqonobod stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} Aleksandr Klimenko
|----
|{{sort|Turan|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turon]]}}
|[[Toshoʻgʻuz]]
|[[Dashoguz stadioni]]
|10 000
|
|----
|{{sort|Yedigen|[[Ýedigen FC]]}}
|[[Ashxobod]]
| HTTU stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} [[Röwşen Meredow]]
|----
|{{sort|Energetik|Energetik}}
|[[Mari]]
|[[Bayramali]] sport majmuasi
|2 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rahym Kurbanmämmedow]]
|----
|[[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag Ashxobod]]
|[[Ashxobod]]
|[[Kopetdogʻ stadioni]]
|26 000
|{{flagicon|TKM}} [[Said Seyidov]]
|----
|{{sort|Merw|[[Merw FK]]}}
|[[Mari]]
|[[Mari stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} Magtym Begenjow
|----
|{{sort|Şagadam|[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
|[[Turkmanboshi]]
|[[Shagadam stadioni]]
|5 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rejepmyrat Agabaýew]]
|}
== Liga jadvali ==
<onlyinclude>{{#invoke:sports table|main|style=WDL
|show_limit=5
|res_col_header=QR
|team1=ALT|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|team2=BAL|name_BAL=Bolqon
|team3=ENE|name_ENE=Energetik Turkmanboshi
|team4=AHA|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|team5=MER|name_MER=[[Merw FK]]
|team6=AŞG|name_AŞG=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|team7=KOP|name_KOP=[[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag Ashxobod]]
|team8=ŞAG|name_ŞAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|team9=YED|name_YED=[[Ýedigen FC]]
|team10=TUR|name_TUR=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turon]]
|win_ALT=30|draw_ALT=5|loss_ALT=1|gf_ALT=108|ga_ALT=19|status_ALT=C,Q
|win_BAL=22|draw_BAL=6|loss_BAL=8|gf_BAL=42|ga_BAL=37|status_BAL=Q
|win_ENE=20|draw_ENE=7|loss_ENE=9|gf_ENE=54|ga_ENE=39
|win_AHA=18|draw_AHA=8|loss_AHA=10|gf_AHA=63|ga_AHA=42
|win_MER=17|draw_MER=6|loss_MER=13|gf_MER=42|ga_MER=36
|win_AŞG=14|draw_AŞG=10|loss_AŞG=12|gf_AŞG=43|ga_AŞG=38
|win_KOP=11|draw_KOP=6|loss_KOP=18|gf_KOP=37|ga_KOP=63
|win_ŞAG=8|draw_ŞAG=8|loss_ŞAG=20|gf_ŞAG=20|ga_ŞAG=38
|win_YED=6|draw_YED=4|loss_YED=26|gf_YED=22|ga_YED=31|status_YED=R
|win_TUR=2|draw_TUR=4|loss_TUR=30|gf_TUR=18|ga_TUR=105
|col_ACGS=#ACE1AF|text_ACGS=2017-yilgi OFK kubogi guruh bosqichiga yoʻllanma oldi
|result1=ACGS
|col_ACPS=#ACE5EE|text_ACPS=2017-yilgi OFK kubogi pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi
|result2=ACPS
|col_R=#FFCCCC|text_R=2017-yilgi Birinchi ligaga tushib ketdi
|note_res_R= [[Ýedigen FC]] [[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2017]] mavsumida qatnashish huquqidan mahrum boʻldi va [[Turkmaniston Birinchi Ligasi|Birinchi liga]]da oʻynashgiga toʻgʻri keldi, shuning uchun [[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turon]] quyi ligaga tushib ketmasdan, 2017-yilgi mavsumda ishtirok etishga ruxsat oldi.
|result9=R
|col_NR=inherit|text_NR=Ligadan tushib ketishning oldini oldi
|note_res_NR=R
|result10=NR
|class_rules=1) ochkolar; 2) gol farqi; 3) urilgan gollar soni.
|update= 2016-yil 24-dekabr
|source=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2016/regular-season/r34798/ Soccerway]
}}</onlyinclude>
== Havolalar ==
* [https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2016/regular-season/r34798/ ÝOKARY LIGA at Soccerway]
{{Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari}}
{{DEFAULTSORT:2016 Yokary Liga}}
[[Turkum:Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari]]
[[Turkum:2016-yilda Turkmaniston futboli|1]]
9i45s1rg5h4nc38b9qo8ooki6ghj2m6
Eski oʻzbek tili
0
1365225
5995501
2026-04-13T15:44:24Z
IlhomjonM005
77807
IlhomjonM005 [[Eski oʻzbek tili]] sahifasini [[Turkiy til (eski oʻzbek tili)]]ga koʻchirdi
5995501
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Turkiy til (eski oʻzbek tili)]]
mgxgvo05mlr07qqnumewitdaawsxyoq
Munozara:Eski oʻzbek tili
1
1365226
5995503
2026-04-13T15:44:24Z
IlhomjonM005
77807
IlhomjonM005 [[Munozara:Eski oʻzbek tili]] sahifasini [[Munozara:Turkiy til (eski oʻzbek tili)]]ga koʻchirdi
5995503
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Turkiy til (eski oʻzbek tili)]]
8ashhik6076uiocgd65qfphb3o1ggjm
Munozara:Lokomotiv Farm (futbol klubi)
1
1365227
5995505
2026-04-13T15:56:05Z
AnvarxonM
75105
„{{Munozara}} {{OʻFL}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995505
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{OʻFL}}
756rozftsn6bjy41w6502ltyh7vqt4t
Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri
0
1365228
5995507
2026-04-13T16:04:43Z
Mupapap29
201910
„{{Bino bilgiqutisi | name = Alp Arslan National Drama Theatre of Turkmenistan | image = | image_size = | image_alt = | caption = | address = [[Archabil xiyoboni]], 46 | location_town= [[Ashxobod]] | location_country = {{flag|Turkmaniston}} | coordinates = {{Coord|37.8852|58.3522|display=inline,title}} | architect = [[Çalık Holding|GAP Insaat]] | owner = | tenant = | operator = | capacity...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995507
wikitext
text/x-wiki
{{Bino bilgiqutisi
| name = Alp Arslan National Drama Theatre of Turkmenistan
| image =
| image_size =
| image_alt =
| caption =
| address = [[Archabil xiyoboni]], 46
| location_town= [[Ashxobod]]
| location_country = {{flag|Turkmaniston}}
| coordinates = {{Coord|37.8852|58.3522|display=inline,title}}
| architect = [[Çalık Holding|GAP Insaat]]
| owner =
| tenant =
| operator =
| capacity = 200 + 800 seats
| type = Yoshlar teatri
| opened =
| reopened =
| years_active =
| rebuilt = 2006
| demolished =
| other_names =
| production =
}}
'''Turkmaniston Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri''' ({{langx|tk|Türkmenistanyň Alp Arslan adyndaky milli drama teatry}}<ref>{{Cite web|url=https://turkmenteatrlary.gov.tm/location/65|title=Türkmenistanyň Alp Arslan adyndaky milli drama teatry}}</ref>), 2015-yilgacha '''Turkmaniston Alp Arslon nomidagi Milliy yoshlar teatri''' ({{langx|tk|Alp Arslan adyndaky milli Ýaşlar teatry}}) nomi bilan tanilgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/6544|title = На заседании Кабинета Министров рассмотрено развитие экономики за 9 месяцев текущего года | Политика}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.turkmeninform.com/ru/news/20151004/09499.html|title = Правительство Туркменистана рассмотрело итоги развития страны в январе-сентябре | Политика | ИП "ТУРКМЕНинформ"}}</ref>, [[Turkmaniston|Turkmanistonning]] [[Ashxobod]] shahridagi [[Archabil xiyoboni|Archabil xiyobonida]] joylashgan<ref>[http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=3065 Ot odnoy premeri k drugoy]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ashgabat.gov.tm/en/2013-05-25-04-30-48/100-2013-05-19-11-33-45 |title=Theatres and Cinema Centers |access-date=2013-11-04 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010130616/http://ashgabat.gov.tm/en/2013-05-25-04-30-48/100-2013-05-19-11-33-45 |url-status=dead }}</ref>.
== Tarixi ==
Avvalroq teatr sobiq kinoteatr binosida joylashgan edi.
2006-yilda teatr [[Turkmaniston|Turkmanistonning]] [[Ashxobod]] shahrining janubiy qismida joylashgan yangi, toʻrt qavatli, {{convert|9000|m2}} maydonga ega binoga koʻchirildi. Ushbu bino turkiyalik qurilish kompaniyasi [[Çalık Holding|GAP Insaat]] tomonidan barpo etilgan va 2006-yil 21-oktabrda tantanali ravishda ochilgan. Qurilish qiymati 17 million AQSh dollarini tashkil etgan<ref name="tk" />.
== Tavsifi ==
Teatr devorlari Italiya marmari bilan qoplangan boʻlib, uning fasadi baland ustunlar va vitraj oynalar bilan bezatilgan. Bino toʻrtta lift bilan jihozlangan. Teatr sahnasida 800 va 200 oʻrinli ikkita aylanma zal mavjud. Asosiy sahnaning maydoni 400 kvadrat metrdan ortiqni tashkil etadi. Teatr oldidagi maydonda turkman hukmdori [[Alp Arslon|Alp Arslonga]] bagʻishlangan haykal oʻrnatilgan<ref name="tk">[http://www.turkmenistan.ru/ru/node/17956 V Turkmenii odnovremenno sostoyalos novosele pyati teatrov]</ref><ref>[http://www.turkmenistan.ru/?page_id=9&lang_id=ru&elem_id=6817&type=event&sort=date_desc TYeATRALNIYe NOVOSYeLYa]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://turkmenteatrlary.gov.tm/location/65 About the theatre]
{{Ashxobod}}
[[Turkum:Teatrlar]]
q087u7lyyx389qp6zzzb7wn82n4uf42
5995530
5995507
2026-04-13T16:53:01Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995530
wikitext
text/x-wiki
{{Bino bilgiqutisi
| name = Alp Arslan National Drama Theatre of Turkmenistan
| image =
| image_size =
| image_alt =
| caption =
| address = [[Archabil xiyoboni]], 46
| location_town= [[Ashxobod]]
| location_country = {{flag|Turkmaniston}}
| coordinates = {{Coord|37.8852|58.3522|display=inline,title}}
| architect = [[Çalık Holding|GAP Insaat]]
| owner =
| tenant =
| operator =
| capacity = 200 + 800 seats
| type = Yoshlar teatri
| opened =
| reopened =
| years_active =
| rebuilt = 2006
| demolished =
| other_names =
| production =
}}
'''Turkmaniston Alp Arslon nomidagi Milliy drama teatri''' ({{lang-tk|Türkmenistanyň Alp Arslan adyndaky milli drama teatry}}<ref>{{Cite web|url=https://turkmenteatrlary.gov.tm/location/65|title=Türkmenistanyň Alp Arslan adyndaky milli drama teatry}}</ref>), 2015-yilgacha '''Turkmaniston Alp Arslon nomidagi Milliy yoshlar teatri''' ({{lang-tk|Alp Arslan adyndaky milli Ýaşlar teatry}}) nomi bilan tanilgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/6544|title = На заседании Кабинета Министров рассмотрено развитие экономики за 9 месяцев текущего года | Политика}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.turkmeninform.com/ru/news/20151004/09499.html|title = Правительство Туркменистана рассмотрело итоги развития страны в январе-сентябре | Политика | ИП "ТУРКМЕНинформ"}}</ref>, [[Turkmaniston|Turkmanistonning]] [[Ashxobod]] shahridagi [[Archabil xiyoboni|Archabil xiyobonida]] joylashgan<ref>[http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=3065 Ot odnoy premeri k drugoy]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ashgabat.gov.tm/en/2013-05-25-04-30-48/100-2013-05-19-11-33-45 |title=Theatres and Cinema Centers |access-date=2013-11-04 |archive-date=2017-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010130616/http://ashgabat.gov.tm/en/2013-05-25-04-30-48/100-2013-05-19-11-33-45 |url-status=dead }}</ref>.
== Tarixi ==
Avvalroq teatr sobiq kinoteatr binosida joylashgan edi.
2006-yilda teatr [[Turkmaniston|Turkmanistonning]] [[Ashxobod]] shahrining janubiy qismida joylashgan yangi, toʻrt qavatli, {{convert|9000|m2}} maydonga ega binoga koʻchirildi. Ushbu bino turkiyalik qurilish kompaniyasi [[Çalık Holding|GAP Insaat]] tomonidan barpo etilgan va 2006-yil 21-oktabrda tantanali ravishda ochilgan. Qurilish qiymati 17 million AQSh dollarini tashkil etgan<ref name="tk" />.
== Tavsifi ==
Teatr devorlari Italiya marmari bilan qoplangan boʻlib, uning fasadi baland ustunlar va vitraj oynalar bilan bezatilgan. Bino toʻrtta lift bilan jihozlangan. Teatr sahnasida 800 va 200 oʻrinli ikkita aylanma zal mavjud. Asosiy sahnaning maydoni 400 kvadrat metrdan ortiqni tashkil etadi. Teatr oldidagi maydonda turkman hukmdori [[Alp Arslon|Alp Arslonga]] bagʻishlangan haykal oʻrnatilgan<ref name="tk">[http://www.turkmenistan.ru/ru/node/17956 V Turkmenii odnovremenno sostoyalos novosele pyati teatrov]</ref><ref>[http://www.turkmenistan.ru/?page_id=9&lang_id=ru&elem_id=6817&type=event&sort=date_desc TYeATRALNIYe NOVOSYeLYa]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://turkmenteatrlary.gov.tm/location/65 About the theatre]
{{Ashxobod}}
[[Turkum:Teatrlar]]
j6j82xt3s50i6cmp4e2uvlixa7m83yj
Futbol boʻyicha 2014-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi
0
1365229
5995512
2026-04-13T16:10:07Z
Janob Mirzaolim
64438
Inglizchadan tarjima qildim
5995512
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football league season
| competition = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
| season = 2014
| winners = [[Altyn Asyr FK]]
| relegated = [[Talip Sporti]] <br> [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Lebap]]
| continentalcup1 = Osiyo kubogi
| continentalcup1 qualifiers = [[Ýedigen FC|HTTU]] <br> [[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
| league topscorer = [[Mamedali Karadanov]] (28)
| biggest home win = [[Altyn Asyr FK]] 10–1 [[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
| biggest away win = [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Lebap]] 0–11 [[Ýedigen FC|HTTU]]
| highest scoring = [[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Lebap]] 0–11 [[Ýedigen FC|HTTU]]
| matches = 180
| total goals = 576
| longest wins =
| longest unbeaten =
| longest losses =
| highest attendance =
| lowest attendance =
| average attendance =
| prevseason = [[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2013]]
| nextseason = [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2015]]
}}
'''2014-yilgi Yokari liga''' mavsumi — [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tomonidan oʻtkaziladigan [[Turkmaniston]]dagi yuqori darajadagi professional [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]] futbol musobaqasining 22-mavsumi. Mavsum 2014-yil 7-martda birinchi tur bilan boshlandi va 2014-yil noyabr oyida yakunlandi<ref>[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2014/regular-season/r24313/tables/ Ýokary Liga table]</ref>.
== Jamoalar ==
{{Location map+|Turkmenistan|float=right|width=400|caption=2014-yilgi Yokari liga jamoalari joylashuvi|places=
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.56|long=62.10|label=[[Merw FK]]}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=39.31|long=54.72|label=Bolqon}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=41.50|long=59.98|label=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=39.30|long=63.54|label=[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Lebap]]}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=40.01|long=52.88|label=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.95|long=58.50|label=[[Altyn Asyr FK]]<br />[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]<br />[[Ýedigen FC|HTTU]]<br />[[Talip Sporti]]|position=left}}
{{Location map~|Turkmenistan|lat=37.90|long=58.80|label=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]|position=top}}
}}
{| class="wikitable sortable"
! Jamoa
! Hududi
! Stadioni
! Sigʻimi
! Murabbiyi
|----
|{{sort|Ahal|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]}}
|[[Abadan (Turkmaniston)|Abadan]]
|[[Ahal stadioni]]
| 10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Guwançmuhammet Öwekow]]
|----
|{{sort|Altyn Asyr|[[Altyn Asyr FK]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Kopetdogʻ stadioni]]
|26 000
|{{flagicon|TKM}} [[Yazguli Xoʻjageldiyev]]
|----
|{{sort|Ashgabat|[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Amangilich Kochumov]]
|----
|{{sort|Balkan|Bolqon}}
|[[Bolqonobod]]
|[[Bolqonobod stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rahym Kurbanmämmedow]]
|----
|{{sort|Daşoguz|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]}}
|[[Toshoʻgʻuz]]
|[[Dashoguz stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} [[Ilgiz Abdyrahmanow]]
|----
|{{sort|Talyp Sporty|[[Talip Sporti]]}}
|[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod stadioni]]
|20 000
|{{flagicon|TKM}} [[Bayram Durdiyev]]
|----
|{{sort|HTTU Ashxobod|[[Ýedigen FC|HTTU]]}}
|[[Ashxobod]]
|HTTU stadioni
|1 000
|{{flagicon|TKM}} [[Röwşen Meredow]]
|----
|{{sort|Lebap|[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Lebap]]}}
|[[Turkmanobod]]
|[[Turkmanobod stadioni]]
|10,000
|{{flagicon|TKM}} Timur Husainow
|----
|{{sort|Merw|[[Merw FK]]}}
|[[Mari]]
|[[Mari stadioni]]
|10 000
|{{flagicon|TKM}} Magtym Begenjow
|----
|{{sort|Şagadam|[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]}}
|[[Turkmanboshi]]
|[[Shagadam stadioni]]
|5 000
|{{flagicon|TKM}} [[Rejepmyrat Agabaýew]]
|}
== Liga jadvali ==
{{#invoke:sports table|main|style=WDL
|res_col_header=Q
|team1=ALT|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|team2=AHA|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|team3=SAG|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|team4=MER|name_MER=[[Merw FK]]
|team5=HTT|pos_HTT=6|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|team6=BAL|pos_BAL=5|name_BAL=Bolqon
|team7=ASH|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|team8=TLP|name_TLP=[[Talip Sporti]]
|team9=DAS|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|team10=LEB|name_LEB=[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Lebap]]
|win_ALT=29|draw_ALT=5|loss_ALT=2|gf_ALT=91|ga_ALT=25
|win_AHA=28|draw_AHA=3|loss_AHA=5|gf_AHA=85|ga_AHA=24
|win_SAG=23|draw_SAG=4|loss_SAG=9|gf_SAG=88|ga_SAG=39
|win_MER=22|draw_MER=2|loss_MER=12|gf_MER=67|ga_MER=44
|win_HTT=16|draw_HTT=4|loss_HTT=16|gf_HTT=80|ga_HTT=45
|win_BAL=15|draw_BAL=5|loss_BAL=16|gf_BAL=47|ga_BAL=24
|win_ASH=13|draw_ASH=7|loss_ASH=16|gf_ASH=57|ga_ASH=47
|win_TLP=6|draw_TLP=7|loss_TLP=23|gf_TLP=24|ga_TLP=70
|win_DAS=5|draw_DAS=2|loss_DAS=29|gf_DAS=22|ga_DAS=95
|win_LEB=2|draw_LEB=3|loss_LEB=31|gf_LEB=18|ga_LEB=166
|col_ACQP=#D0F0C0|text_ACQP=2015-yilgi OFK kubogi pley-off bosqichiga yoʻllanma oldi
|result1=ACQP|result2=ACQP
|class_rules=1) ochkolar; 2) gol farqi; 3) urilgan gollar soni.
|update=2015-yil 5-mart
|source=[http://www.futbol24.com/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2014/ Ýokary Liga table]
|col_REL=red1
|text_REL=2015-yilgi Birinchi ligaga tushib ketdi
|result8=REL
|result10=REL
|status_ALT=C
|status_TLP=R
|status_LEB=R
}}
== Natijalar ==
=== Birnchi yarim mavsum ===
{{#invoke:sports results|main
|matches_style=FBR|solid_cell=grey
|team1=AHA|team2=ALT|team3=ASH|team4=BAL|team5=DAS
|team6=HTT|team7=LEB|team8=MER|team9=SAG|team10=TLP
|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|match_AHA_ALT=2–1
|match_AHA_ASH=2–1
|match_AHA_BAL=1–0
|match_AHA_DAS=3–1
|match_AHA_HTT=2–1
|match_AHA_LEB=7–0
|match_AHA_MER=4–0
|match_AHA_SAG=4–0
|match_AHA_TLP=5–0
|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|match_ALT_AHA=3–0
|match_ALT_ASH=5–2
|match_ALT_BAL=4–1
|match_ALT_DAS=3–0
|match_ALT_HTT=1–1
|match_ALT_LEB=6–0
|match_ALT_MER=1–0
|match_ALT_SAG=3–1
|match_ALT_TLP=3–1
|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|match_ASH_AHA=0–2
|match_ASH_ALT=2–3
|match_ASH_BAL=0–1
|match_ASH_DAS=2–0
|match_ASH_HTT=0–1
|match_ASH_LEB=4–1
|match_ASH_MER=2–0
|match_ASH_SAG=1–1
|match_ASH_TLP=0–0
|name_BAL=Bolqon
|match_BAL_AHA=1–2
|match_BAL_ALT=0–1
|match_BAL_ASH=1–0
|match_BAL_DAS=3–0
|match_BAL_HTT=2–0
|match_BAL_LEB=5–0
|match_BAL_MER=2–0
|match_BAL_SAG=0–0
|match_BAL_TLP=3–0
|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|match_DAS_AHA=0–6
|match_DAS_ALT=0–3
|match_DAS_ASH=1–1
|match_DAS_BAL=0–2
|match_DAS_HTT=1–2
|match_DAS_LEB=0–0
|match_DAS_MER=0–1
|match_DAS_SAG=0–4
|match_DAS_TLP=0–1
|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|match_HTT_AHA=0–1
|match_HTT_ALT=1–2
|match_HTT_ASH=1–0
|match_HTT_BAL=1–0
|match_HTT_DAS=8–1
|match_HTT_LEB=7–0
|match_HTT_MER=3–0
|match_HTT_SAG=0–1
|match_HTT_TLP=0–0
|name_LEB=[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Lebap]]
|match_LEB_AHA=2–3
|match_LEB_ALT=[[Walkover|0–3]]
|match_LEB_ASH=0–8
|match_LEB_BAL=1–6
|match_LEB_DAS=2–0
|match_LEB_HTT=0–11
|match_LEB_MER=1–5
|match_LEB_SAG=0–6
|match_LEB_TLP=1–2
|name_MER=[[Merw FK]]
|match_MER_AHA=3–1
|match_MER_ALT=0–2
|match_MER_ASH=2–1
|match_MER_BAL=2–1
|match_MER_DAS=4–1
|match_MER_HTT=2–1
|match_MER_LEB=1–0
|match_MER_SAG=2–1
|match_MER_TLP=3–1
|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|match_SAG_AHA=2–0
|match_SAG_ALT=0–2
|match_SAG_ASH=3–1
|match_SAG_BAL=1–1
|match_SAG_DAS=5–2
|match_SAG_HTT=3–1
|match_SAG_LEB=7–1
|match_SAG_MER=2–0
|match_SAG_TLP=2–1
|name_TLP=[[Talip Sporti]]
|match_TLP_AHA=0–2
|match_TLP_ALT=0–2
|match_TLP_ASH=0–2
|match_TLP_BAL=0–0
|match_TLP_DAS=3–1
|match_TLP_HTT=0–2
|match_TLP_LEB=1–0
|match_TLP_MER=0–0
|match_TLP_SAG=0–2
|update= 2014-yil 9-iyul
|source=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2014/regular-season/r24313/matches/ Ýokary Liga match]{{,}}[http://www.futbol24.com/national/Turkmenistan/Yokary-Liga/2014/results/ Ýokary Liga results]
}}
=== Ikkinchi yarim mavsum ===
{{#invoke:sports results|main
|matches_style=FBR|solid_cell=grey
|team1=AHA|team2=ALT|team3=ASH|team4=BAL|team5=DAS
|team6=HTT|team7=LEB|team8=MER|team9=SAG|team10=TLP
|name_AHA=[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]
|match_AHA_ALT=0–0
|match_AHA_ASH=2–2
|match_AHA_BAL=3–1
|match_AHA_DAS=2–1
|match_AHA_HTT=1–0
|match_AHA_LEB=9–0
|match_AHA_MER=1–0
|match_AHA_SAG=5–0
|match_AHA_TLP=1–0
|name_ALT=[[Altyn Asyr FK]]
|match_ALT_AHA=2–1
|match_ALT_ASH=4–0
|match_ALT_BAL=[[Walkover|3–0]]
|match_ALT_DAS=6–1
|match_ALT_HTT=2–1
|match_ALT_LEB=[[Walkover|3–0]]
|match_ALT_MER=2–1
|match_ALT_SAG=3–4
|match_ALT_TLP=6–0
|name_ASH=[[Ashxobod (futbol klubi)|Ashxobod]]
|match_ASH_AHA=[[Walkover|3–0]]
|match_ASH_ALT=0–0
|match_ASH_BAL=1–0
|match_ASH_DAS=2–1
|match_ASH_HTT=1–3
|match_ASH_LEB=7–0
|match_ASH_MER=0–2
|match_ASH_SAG=0–0
|match_ASH_TLP=2–1
|name_BAL= Bolqon
|match_BAL_AHA=[[Walkover|0–3]]
|match_BAL_ALT=0–0
|match_BAL_ASH=1–2
|match_BAL_DAS=2–0
|match_BAL_HTT=3–1
|match_BAL_LEB=[[Walkover|0–3]]
|match_BAL_MER=2–0
|match_BAL_SAG=1–0
|match_BAL_TLP=3–0
|name_DAS=[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Toshoʻgʻuz]]
|match_DAS_AHA=0–1
|match_DAS_ALT=1–4
|match_DAS_ASH=0–5
|match_DAS_BAL=1–0
|match_DAS_HTT=1–2
|match_DAS_LEB=[[Walkover|3–0]]
|match_DAS_MER=0–4
|match_DAS_SAG=1–3
|match_DAS_TLP=1–0
|name_HTT=[[Ýedigen FC|HTTU]]
|match_HTT_AHA=2–5
|match_HTT_ALT=1–2
|match_HTT_ASH=4–1
|match_HTT_BAL=1–0
|match_HTT_DAS=6–1
|match_HTT_LEB=7–0
|match_HTT_MER=2–3
|match_HTT_SAG=1–2
|match_HTT_TLP=4–0
|name_LEB=[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Lebap]]
|match_LEB_AHA=0–4
|match_LEB_ALT=1–8
|match_LEB_ASH=2–2
|match_LEB_BAL=0–5
|match_LEB_DAS=1–2
|match_LEB_HTT=2–2
|match_LEB_MER=1–6
|match_LEB_SAG=1–8
|match_LEB_TLP=0–3
|name_MER=[[Merw FK]]
|match_MER_AHA=0–0
|match_MER_ALT=2–5
|match_MER_ASH=1–0
|match_MER_BAL=2–0
|match_MER_DAS=2–1
|match_MER_HTT=2–0
|match_MER_LEB=9–0
|match_MER_SAG=2–1
|match_MER_TLP=2–0
|name_SAG=[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]
|match_SAG_AHA=1–2
|match_SAG_ALT=0–1
|match_SAG_ASH=1–0
|match_SAG_BAL=[[Walkover|3–0]]
|match_SAG_DAS=2–0
|match_SAG_HTT=2–1
|match_SAG_LEB=10–0
|match_SAG_MER=4–1
|match_SAG_TLP=5–0
|name_TLP=[[Talip Sporti]]
|match_TLP_AHA=0–1
|match_TLP_ALT=1–1
|match_TLP_ASH=1–5
|match_TLP_BAL=0–0
|match_TLP_DAS=0–2
|match_TLP_HTT=1–1
|match_TLP_LEB=5–1
|match_TLP_MER=1–3
|match_TLP_SAG=1–4
|update= 2015-yil 5-mart
|source=[https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2014/regular-season/r24313/ Soccerway]
}}
== Toʻpurarlar ==
Toʻpurarlarlar jadvali 2014-yil 7-mart holatiga koʻra yangilangan
{| class="wikitable" width="50%"
|-
!align="center"2|Oʻrni!!Futbolchi!!Jamoa!!Gollar (penalti)
|-bgcolor="#c4f4c4"
| align="center"| 1 || [[Mamedali Karadanov]]||[[Şagadam (futbol klubi)|Şagadam]]||align="center"|28(2)
|-
| align="center"| 2 || [[Didar Durdyýew]]||[[Altyn Asyr FK]]||align="center"|26(6)
|-
| align="center"| 3 || [[Süleýman Muhadow]]||[[Ýedigen FC|HTTU]]||align="center"|25(1)
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://int.soccerway.com/national/turkmenistan/yokary-liga/2014/regular-season/r24313/ Season] at soccerway.com
* [http://www.tdh.gov.tm Official news agency site] {{in lang|tk}}
{{Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari}}
{{DEFAULTSORT:2014 Yokary Liga}}
[[Turkum:Turkmaniston Yokari ligasi mavsumlari]]
q8s75k7md25czaq4uu111rqtmczto4r
Turkmaniston qishloq xoʻjaligi universiteti
0
1365231
5995516
2026-04-13T16:30:40Z
Doctormeee
105908
Yangi maqola tarjima
5995516
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Saparmurat Niyazov nomidagi Turkman qishloq xo‘jaligi universiteti
| asl_nomi = Türkmen oba hojalyk Uniwersitety
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = TOHU bash binasy.jpg
| tasvir_eni = 250px
| izoh = Universitet kampusi
| logotip = Tohu emblema.jpg
| logotip_eni = 180px
| boshqa_nomi = TOHU
| turi = Oliy taʼlim muassasasi
| asos_solingan = 1930
| rektori = Kurbandurdy Mamedkuliev
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = [[Turkmaniston]]
| manzili = Gorogly ko‘chasi, 62
| kampusi = [[Shahar hududi]]
| veb-sayti = {{URL|https://tohu.edu.tm/?/TRANSLATE/&lang=eng}}
}}
'''Saparmurat Niyazov nomidagi Turkman qishloq xoʻjaligi universiteti''' ({{langx|tk|S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk Uniwersitety}}), koʻpincha '''TOHU''' deb qisqartiriladi — [[Turkmaniston]]dagi eng yirik oliy taʼlim muassasalaridan biridir. Universitet faqat [[qishloq xo‘jaligi]] sohasida taʼlim beradi. U Turkmanistonning birinchi prezidenti [[Saparmurat Niyazov]] sharafiga nomlangan.<ref>{{Cite web |date=2023-10-17 |title=Turkmen Agricultural Institute |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/turkmen-agricultural-institute |access-date=2025-09-03 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref>
== Tarix ==
1930-yilda [[Ashxobod]] shahrida Qishloq xoʻjaligi instituti tashkil etilgan. 1998-yilgacha muassasa [[Mikhail Kalinin]] nomi bilan atalgan, keyinchalik esa oʻsha paytdagi prezident [[Saparmurat Niyazov]] nomi berilgan. 1998-yilda universitet maqomini olgan va nomi oʻzgartirilgan. 2012-yilda CLAAS oʻquv markazi ochilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2779|title=«CLAAS» kompaniyasining o‘quv markazi ochildi}}</ref>
== Fakultetlar ==
Universitet 8 ta fakultetdan iborat:
* Agronomiya
* Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash
* Toʻqimachilik ishlab chiqarishi
* Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash
* Veterinariya
* Gidromelioratsiya
* Agroekologiya
* Qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti va menejmenti
== Mashhur bitiruvchilar ==
* [[Annamurat Soltanov]] — Turkmaniston Qurolli Kuchlari Bosh shtabi boshligʻi<ref>{{Cite web|title=СОЛТАНОВ Аннамурад - Биография|url=https://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=36314|access-date=19 December 2020}}</ref>
* [[Esenmyrat Orazgeldiýew]] — Turkmaniston sobiq qishloq xoʻjaligi vaziri
* [[Serdar Berdimuhamedov]] — Turkmaniston prezidenti<ref name="hronikatm">{{Veb manbasi|url=https://www.hronikatm.com/2018/03/gazeta-nt-opublikovala-biografiyu-kandidata-v-deputatyi-medzhlisa-serdara-berdyimuhamedova/|title=Serdar Berdimuhamedov biografiyasi}}</ref>
== Manbalar ==
{{Reflist}}
{{Coord|37.9525479|N|58.34239125|E|display=title}}
[[Kategoriya:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Ashxoboddagi binolar va inshootlar]]
[[Kategoriya:1930-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Sovet Ittifoqida qurilgan binolar]]
[[Kategoriya:Turkmanistonda taʼlim]]
[[Kategoriya:Taʼlim muassasalari]]
[[Kategoriya:Saparmurat Niyazov]]
6fxz0kfi7lx780ynrjmw8xez93kf2pj
5995517
5995516
2026-04-13T16:32:19Z
Doctormeee
105908
5995517
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Saparmurat Niyazov nomidagi Turkman qishloq xo‘jaligi universiteti
| asl_nomi = Türkmen oba hojalyk Uniwersitety
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = TOHU bash binasy.jpg
| tasvir_eni = 250px
| izoh = Universitet kampusi
| logotip = Tohu emblema.jpg
| logotip_eni = 180px
| boshqa_nomi = TOHU
| turi = Oliy taʼlim muassasasi
| asos_solingan = 1930
| rektori = Kurbandurdy Mamedkuliev
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = [[Turkmaniston]]
| manzili = Gorogly ko‘chasi, 62
| kampusi = [[Shahar hududi]]
| veb-sayti = {{URL|https://tohu.edu.tm/?/TRANSLATE/&lang=eng}}
}}
'''Saparmurod Niyozov nomidagi Turkman qishloq xoʻjaligi universiteti''' ({{langx|tk|S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk Uniwersitety}}), koʻpincha '''TOHU''' deb qisqartiriladi — [[Turkmaniston]]dagi eng yirik oliy taʼlim muassasalaridan biridir. Universitet faqat [[qishloq xo‘jaligi]] sohasida taʼlim beradi. U Turkmanistonning birinchi prezidenti [[Saparmurat Niyazov]] sharafiga nomlangan<ref>{{Cite web |date=2023-10-17 |title=Turkmen Agricultural Institute |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/turkmen-agricultural-institute |access-date=2025-09-03 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref>.
== Tarix ==
1930-yilda [[Ashxobod]] shahrida Qishloq xoʻjaligi instituti tashkil etilgan. 1998-yilgacha muassasa [[Mixail Kalinin]] nomi bilan atalgan, keyinchalik esa oʻsha paytdagi prezident [[Saparmurod Niyozov]] nomi berilgan. 1998-yilda universitet maqomini olgan va nomi oʻzgartirilgan. 2012-yilda CLAAS oʻquv markazi ochilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2779|title=«CLAAS» kompaniyasining o‘quv markazi ochildi}}</ref>.
== Fakultetlar ==
Universitet 8 ta fakultetdan iborat:
* Agronomiya
* Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash
* Toʻqimachilik ishlab chiqarishi
* Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash
* Veterinariya
* Gidromelioratsiya
* Agroekologiya
* Qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti va menejmenti
== Mashhur bitiruvchilar ==
* [[Annamurat Soltanov]] — Turkmaniston Qurolli Kuchlari Bosh shtabi boshligʻi<ref>{{Cite web|title=СОЛТАНОВ Аннамурад - Биография|url=https://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=36314|access-date=19 December 2020}}</ref>
* [[Esenmyrat Orazgeldiýew]] — Turkmaniston sobiq qishloq xoʻjaligi vaziri
* [[Serdar Berdimuhamedov]] — Turkmaniston prezidenti<ref name="hronikatm">{{Veb manbasi|url=https://www.hronikatm.com/2018/03/gazeta-nt-opublikovala-biografiyu-kandidata-v-deputatyi-medzhlisa-serdara-berdyimuhamedova/|title=Serdar Berdimuhamedov biografiyasi}}</ref>
== Manbalar ==
{{Reflist}}
{{Coord|37.9525479|N|58.34239125|E|display=title}}
[[Kategoriya:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Ashxoboddagi binolar va inshootlar]]
[[Kategoriya:1930-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Sovet Ittifoqida qurilgan binolar]]
[[Kategoriya:Turkmanistonda taʼlim]]
[[Kategoriya:Taʼlim muassasalari]]
[[Kategoriya:Saparmurat Niyazov]]
t0geql4zxbfh80fvub30i87lilkhnyj
5995518
5995517
2026-04-13T16:33:18Z
Doctormeee
105908
[[Turkum:Universitetlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995518
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Saparmurat Niyazov nomidagi Turkman qishloq xo‘jaligi universiteti
| asl_nomi = Türkmen oba hojalyk Uniwersitety
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = TOHU bash binasy.jpg
| tasvir_eni = 250px
| izoh = Universitet kampusi
| logotip = Tohu emblema.jpg
| logotip_eni = 180px
| boshqa_nomi = TOHU
| turi = Oliy taʼlim muassasasi
| asos_solingan = 1930
| rektori = Kurbandurdy Mamedkuliev
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = [[Turkmaniston]]
| manzili = Gorogly ko‘chasi, 62
| kampusi = [[Shahar hududi]]
| veb-sayti = {{URL|https://tohu.edu.tm/?/TRANSLATE/&lang=eng}}
}}
'''Saparmurod Niyozov nomidagi Turkman qishloq xoʻjaligi universiteti''' ({{langx|tk|S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk Uniwersitety}}), koʻpincha '''TOHU''' deb qisqartiriladi — [[Turkmaniston]]dagi eng yirik oliy taʼlim muassasalaridan biridir. Universitet faqat [[qishloq xo‘jaligi]] sohasida taʼlim beradi. U Turkmanistonning birinchi prezidenti [[Saparmurat Niyazov]] sharafiga nomlangan<ref>{{Cite web |date=2023-10-17 |title=Turkmen Agricultural Institute |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/turkmen-agricultural-institute |access-date=2025-09-03 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref>.
== Tarix ==
1930-yilda [[Ashxobod]] shahrida Qishloq xoʻjaligi instituti tashkil etilgan. 1998-yilgacha muassasa [[Mixail Kalinin]] nomi bilan atalgan, keyinchalik esa oʻsha paytdagi prezident [[Saparmurod Niyozov]] nomi berilgan. 1998-yilda universitet maqomini olgan va nomi oʻzgartirilgan. 2012-yilda CLAAS oʻquv markazi ochilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2779|title=«CLAAS» kompaniyasining o‘quv markazi ochildi}}</ref>.
== Fakultetlar ==
Universitet 8 ta fakultetdan iborat:
* Agronomiya
* Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash
* Toʻqimachilik ishlab chiqarishi
* Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash
* Veterinariya
* Gidromelioratsiya
* Agroekologiya
* Qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti va menejmenti
== Mashhur bitiruvchilar ==
* [[Annamurat Soltanov]] — Turkmaniston Qurolli Kuchlari Bosh shtabi boshligʻi<ref>{{Cite web|title=СОЛТАНОВ Аннамурад - Биография|url=https://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=36314|access-date=19 December 2020}}</ref>
* [[Esenmyrat Orazgeldiýew]] — Turkmaniston sobiq qishloq xoʻjaligi vaziri
* [[Serdar Berdimuhamedov]] — Turkmaniston prezidenti<ref name="hronikatm">{{Veb manbasi|url=https://www.hronikatm.com/2018/03/gazeta-nt-opublikovala-biografiyu-kandidata-v-deputatyi-medzhlisa-serdara-berdyimuhamedova/|title=Serdar Berdimuhamedov biografiyasi}}</ref>
== Manbalar ==
{{Reflist}}
{{Coord|37.9525479|N|58.34239125|E|display=title}}
[[Kategoriya:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Ashxoboddagi binolar va inshootlar]]
[[Kategoriya:1930-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Sovet Ittifoqida qurilgan binolar]]
[[Kategoriya:Turkmanistonda taʼlim]]
[[Kategoriya:Taʼlim muassasalari]]
[[Kategoriya:Saparmurat Niyazov]]
[[Turkum:Universitetlar]]
3uwt0da491890rktga4rts5gttncnru
5995519
5995518
2026-04-13T16:33:55Z
Doctormeee
105908
5995519
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Saparmurod Niyozov nomidagi Turkman qishloq xo‘jaligi universiteti
| asl_nomi = Türkmen oba hojalyk Uniwersitety
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = TOHU bash binasy.jpg
| tasvir_eni = 250px
| izoh = Universitet kampusi
| logotip = Tohu emblema.jpg
| logotip_eni = 180px
| boshqa_nomi = TOHU
| turi = Oliy taʼlim muassasasi
| asos_solingan = 1930
| rektori = Kurbandurdy Mamedkuliev
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = [[Turkmaniston]]
| manzili = Gorogly ko‘chasi, 62
| kampusi = [[Shahar hududi]]
| veb-sayti = {{URL|https://tohu.edu.tm/?/TRANSLATE/&lang=eng}}
}}
'''Saparmurod Niyozov nomidagi Turkman qishloq xoʻjaligi universiteti''' ({{langx|tk|S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk Uniwersitety}}), koʻpincha '''TOHU''' deb qisqartiriladi — [[Turkmaniston]]dagi eng yirik oliy taʼlim muassasalaridan biridir. Universitet faqat [[qishloq xo‘jaligi]] sohasida taʼlim beradi. U Turkmanistonning birinchi prezidenti [[Saparmurat Niyazov]] sharafiga nomlangan<ref>{{Cite web |date=2023-10-17 |title=Turkmen Agricultural Institute |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/turkmen-agricultural-institute |access-date=2025-09-03 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref>.
== Tarix ==
1930-yilda [[Ashxobod]] shahrida Qishloq xoʻjaligi instituti tashkil etilgan. 1998-yilgacha muassasa [[Mixail Kalinin]] nomi bilan atalgan, keyinchalik esa oʻsha paytdagi prezident [[Saparmurod Niyozov]] nomi berilgan. 1998-yilda universitet maqomini olgan va nomi oʻzgartirilgan. 2012-yilda CLAAS oʻquv markazi ochilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=2779|title=«CLAAS» kompaniyasining o‘quv markazi ochildi}}</ref>.
== Fakultetlar ==
Universitet 8 ta fakultetdan iborat:
* Agronomiya
* Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash
* Toʻqimachilik ishlab chiqarishi
* Qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlash
* Veterinariya
* Gidromelioratsiya
* Agroekologiya
* Qishloq xoʻjaligi iqtisodiyoti va menejmenti
== Mashhur bitiruvchilar ==
* [[Annamurat Soltanov]] — Turkmaniston Qurolli Kuchlari Bosh shtabi boshligʻi<ref>{{Cite web|title=СОЛТАНОВ Аннамурад - Биография|url=https://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=36314|access-date=19 December 2020}}</ref>
* [[Esenmyrat Orazgeldiýew]] — Turkmaniston sobiq qishloq xoʻjaligi vaziri
* [[Serdar Berdimuhamedov]] — Turkmaniston prezidenti<ref name="hronikatm">{{Veb manbasi|url=https://www.hronikatm.com/2018/03/gazeta-nt-opublikovala-biografiyu-kandidata-v-deputatyi-medzhlisa-serdara-berdyimuhamedova/|title=Serdar Berdimuhamedov biografiyasi}}</ref>
== Manbalar ==
{{Reflist}}
{{Coord|37.9525479|N|58.34239125|E|display=title}}
[[Kategoriya:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Kategoriya:Ashxoboddagi binolar va inshootlar]]
[[Kategoriya:1930-yilda tashkil etilganlar]]
[[Kategoriya:Sovet Ittifoqida qurilgan binolar]]
[[Kategoriya:Turkmanistonda taʼlim]]
[[Kategoriya:Taʼlim muassasalari]]
[[Kategoriya:Saparmurat Niyazov]]
[[Turkum:Universitetlar]]
dzc2avbejpjrd5ow33ayrh3ahj9olfy
Turkman davlat tibbiyot universiteti
0
1365232
5995521
2026-04-13T16:43:43Z
Doctormeee
105908
Yangi maqola tarjima
5995521
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti
| asl_nomi = Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = Turkmen State Medical University.jpg
| tasvir_eni =
| izoh =
| turi = Davlat universiteti
| asos_solingan = 1931
| rektori = Nargozel Myratnazarova
| talabalari = 3,000
| manzili = [[Archabil Avenue]]
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = Turkmaniston
| kampusi = Shahar
| veb-sayti = {{URL|https://www.tdlu.edu.tm}}
}}
'''Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti''' ({{langx|tk|Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti}}) — Turkmanistondagi [[tibbiyot universiteti]]. 1931-yilda tashkil etilgan bo‘lib, 3 000 dan ortiq talaba tahsil oladigan mamlakatdagi yagona tibbiyot oliy ta’lim muassasasidir. U [[Ashxobod]] shahrida joylashgan. Universitet [[Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vazirligi]] va [[Turkmaniston Taʼlim vazirligi]]ga bo‘ysunadi. Hozirgi rektori — Nargozel Myratnazarova.<ref>{{Cite web|last=turkmenportal|title=New Rectors Appointed to Three Higher Educational Establishments {{!}} Politics|url=https://business.com.tm/post/4063/new-rectors-appointed-to-three-higher-educational-establishments|access-date=2020-12-24|website=Business Turkmenistan Information Center|date=3 July 2019 |language=en}}</ref>
== Tarixi ==
U 1931-yil 29-dekabrda Turkman davlat tibbiyot instituti sifatida tashkil etilgan.<ref>[http://univer.in/turkmenskii-gosudarstvennyi-meditsinskii-institut Туркменский государственный медицинский институт]</ref>
2010-yilda Turkman tibbiyot instituti Turkmaniston davlat tibbiyot universitetiga aylantirildi.<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/34847.html Туркменский медицинский институт стал университетом]</ref>
2010-yil 1-sentyabrda universitetning yangi binosi ochildi; u “Muz saroyi” yaqinida joylashgan.<ref>{{cite news|title=Turkmen leader orders ice palace|work=bbc.co.uk|date=2004-08-11|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/3554626.stm|access-date=2010-02-19 | first=Monica | last=Whitlock}}</ref>
2019-yil mart oyida Turkmaniston Mejlisining qarori bilan universitet siyosiy va jamoat arbobi, Turkmaniston Fanlar akademiyasi akademigi, Oqsoqollar kengashi raisi o‘rinbosari Myrat Orazguliyevich Garriyev nomi bilan atalgan.<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva|title = Туркменскому государственному медицинскому университету присвоено имя Мырата Гаррыева | Культура| date=30 June 2023 }}</ref>
=== Nomi ===
* Turkman davlat tibbiyot instituti (1932—1981)<ref name="search.wdoms.org">{{Cite web|url=https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559|title=School Detail}}</ref>
* Turkman [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] nomidagi davlat tibbiyot instituti (1981—1997)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot instituti (1997—2010)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2010–2019)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva]</ref>
* Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2019–hozirgacha)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/43825/gosudarstvennyi-medicinskii-universitet-turkmenistana-vklyuchen-vo-vsemirnyi-spravochnik-medicinskih-shkol]</ref>
== Fakultetlar ==
* Tibbiyot
* Pediatriya
* Stomatologiya
* Farmatsiya
* Profilaktik tibbiyot
* Harbiy tibbiyot
=== Harbiy fakultet ===
Harbiy tibbiyot fakulteti talabalari [[Ashgabat Travmatologiya markazi]]da amaliyot o‘taydi. Bitiruvchilar [[Turkmaniston Qurolli Kuchlari]]da shifokor va hamshiralar bo‘lib ishlaydi.<ref>{{Cite web|last=goşun|first=Milli|title=Harby lukman talyplar goşun täliminde|url=https://milligosun.gov.tm/habar/harby-lukman-talyplar-gosun-taliminde-pTsovktgjA|access-date=2020-12-24|website=Milli goşun|language=tk}}</ref>
== Universitet markazlari ==
Quyidagi markazlar faoliyat yuritadi:
* Stomatologik o‘quv-ishlab chiqarish markazi<ref name=":0">{{cite web|date=2017-03-13|title=В столице Туркменистана открылись стоматологический и офтальмологический научные центры|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/42439.html}}</ref>
* Ko‘z kasalliklari ilmiy-klinik markazi<ref name=":0" />
* Ona va bola salomatligini muhofaza qilish o‘quv-ilmiy markazi<ref>{{cite web|date=2017-06-01|title=Туркменистан принимает активные меры в вопросах охраны матери и ребенка|url=http://sng.today/ashkhabad/3056-turkmenistan-prinimaet-aktivnye-mery-v-voprosah-ohrany-materi-i-rebenka.html}}</ref>
* Tibbiy biotexnologiya ilmiy-tadqiqot markazi<ref name=":1">{{cite web|date=2012-01-28|title=В Туркменском государственном медицинском университете открыто два научно-исследовательских центра|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/36956.html}}</ref>
* Sport tibbiyoti ilmiy markazi<ref name=":1" />
== Faxriy mukofotlar ==
* 1981-yilda institut [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] bilan mukofotlangan.
* 2011-yilda universitet Yevropa biznes assambleyasi tomonidan “ta’lim sifati” uchun mukofot olgan.<ref>{{cite web|date=2011-04-26|title=Государственный медицинский университет Туркменистана удостоился высокой награды|url=http://www.turkmeninform.com/ru/news/20110426/04080.html}}</ref>
* 2012-yilda universitet [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]]ning [[Avicenna Directories]] ro‘yxatiga kiritilgan.<ref>{{cite web|date=2012-07-21|title=ТГМУ - во Всемирном каталоге "Директория Авиценны"|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1908}}</ref>
* 2022-yilda universitet [[Tibbiyot maktablarining jahon ro‘yxati]] ro‘yxatiga kiritilgan.
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* [https://www.tdlu.edu.tm/ Rasmiy veb-sayt]
* [https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559 World Directory of Medical Schools sahifasi]
{{coord|37|52|42|N|58|21|59|E|region:IR_type:edu_source:kolossus-ruwiki|display=title}}
[[Turkum:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Turkum:Ashgabatdagi binolar va inshootlar]]
[[Turkum:1931-yilda tashkil etilgan]]
[[Turkum:Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari]]
b0e1a91k2ltllbsmb7j5p4f9emzy1t0
5995522
5995521
2026-04-13T16:44:45Z
Doctormeee
105908
5995522
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti
| asl_nomi = Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = Turkmen State Medical University.jpg
| tasvir_eni =
| izoh =
| turi = Davlat universiteti
| asos_solingan = 1931
| rektori = Nargozel Myratnazarova
| talabalari = 3,000
| manzili = [[Archabil Avenue]]
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = Turkmaniston
| kampusi = Shahar
| veb-sayti = {{URL|https://www.tdlu.edu.tm}}
}}
'''Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti''' ({{langx|tk|Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti}}) — Turkmanistondagi [[tibbiyot universiteti]]. 1931-yilda tashkil etilgan bo‘lib, 3 000 dan ortiq talaba tahsil oladigan mamlakatdagi yagona tibbiyot oliy ta’lim muassasasidir. U [[Ashxobod]] shahrida joylashgan. Universitet [[Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vazirligi]] va [[Turkmaniston Taʼlim vazirligi]]ga bo‘ysunadi. Hozirgi rektori — Nargozel Myratnazarova<ref>{{Cite web|last=turkmenportal|title=New Rectors Appointed to Three Higher Educational Establishments {{!}} Politics|url=https://business.com.tm/post/4063/new-rectors-appointed-to-three-higher-educational-establishments|access-date=2020-12-24|website=Business Turkmenistan Information Center|date=3 July 2019 |language=en}}</ref>.
== Tarixi ==
U 1931-yil 29-dekabrda Turkman davlat tibbiyot instituti sifatida tashkil etilgan<ref>[http://univer.in/turkmenskii-gosudarstvennyi-meditsinskii-institut Туркменский государственный медицинский институт]</ref>.
2010-yilda Turkman tibbiyot instituti Turkmaniston davlat tibbiyot universitetiga aylantirildi<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/34847.html Туркменский медицинский институт стал университетом]</ref>.
2010-yil 1-sentyabrda universitetning yangi binosi ochildi; u “Muz saroyi” yaqinida joylashgan<ref>{{cite news|title=Turkmen leader orders ice palace|work=bbc.co.uk|date=2004-08-11|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/3554626.stm|access-date=2010-02-19 | first=Monica | last=Whitlock}}</ref>.
2019-yil mart oyida Turkmaniston Mejlisining qarori bilan universitet siyosiy va jamoat arbobi, Turkmaniston Fanlar akademiyasi akademigi, Oqsoqollar kengashi raisi o‘rinbosari Myrat Orazguliyevich Garriyev nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva|title = Туркменскому государственному медицинскому университету присвоено имя Мырата Гаррыева | Культура| date=30 June 2023 }}</ref>.
=== Nomi ===
* Turkman davlat tibbiyot instituti (1932—1981)<ref name="search.wdoms.org">{{Cite web|url=https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559|title=School Detail}}</ref>
* Turkman [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] nomidagi davlat tibbiyot instituti (1981—1997)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot instituti (1997—2010)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2010–2019)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva]</ref>
* Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2019–hozirgacha)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/43825/gosudarstvennyi-medicinskii-universitet-turkmenistana-vklyuchen-vo-vsemirnyi-spravochnik-medicinskih-shkol]</ref>
== Fakultetlar ==
* Tibbiyot
* Pediatriya
* Stomatologiya
* Farmatsiya
* Profilaktik tibbiyot
* Harbiy tibbiyot
=== Harbiy fakultet ===
Harbiy tibbiyot fakulteti talabalari [[Ashgabat Travmatologiya markazi]]da amaliyot o‘taydi. Bitiruvchilar [[Turkmaniston Qurolli Kuchlari]]da shifokor va hamshiralar bo‘lib ishlaydi.<ref>{{Cite web|last=goşun|first=Milli|title=Harby lukman talyplar goşun täliminde|url=https://milligosun.gov.tm/habar/harby-lukman-talyplar-gosun-taliminde-pTsovktgjA|access-date=2020-12-24|website=Milli goşun|language=tk}}</ref>
== Universitet markazlari ==
Quyidagi markazlar faoliyat yuritadi:
* Stomatologik o‘quv-ishlab chiqarish markazi<ref name=":0">{{cite web|date=2017-03-13|title=В столице Туркменистана открылись стоматологический и офтальмологический научные центры|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/42439.html}}</ref>
* Ko‘z kasalliklari ilmiy-klinik markazi<ref name=":0" />
* Ona va bola salomatligini muhofaza qilish o‘quv-ilmiy markazi<ref>{{cite web|date=2017-06-01|title=Туркменистан принимает активные меры в вопросах охраны матери и ребенка|url=http://sng.today/ashkhabad/3056-turkmenistan-prinimaet-aktivnye-mery-v-voprosah-ohrany-materi-i-rebenka.html}}</ref>
* Tibbiy biotexnologiya ilmiy-tadqiqot markazi<ref name=":1">{{cite web|date=2012-01-28|title=В Туркменском государственном медицинском университете открыто два научно-исследовательских центра|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/36956.html}}</ref>
* Sport tibbiyoti ilmiy markazi<ref name=":1" />
== Faxriy mukofotlar ==
* 1981-yilda institut [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] bilan mukofotlangan.
* 2011-yilda universitet Yevropa biznes assambleyasi tomonidan “ta’lim sifati” uchun mukofot olgan<ref>{{cite web|date=2011-04-26|title=Государственный медицинский университет Туркменистана удостоился высокой награды|url=http://www.turkmeninform.com/ru/news/20110426/04080.html}}</ref>.
* 2012-yilda universitet [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]]ning [[Avicenna Directories]] ro‘yxatiga kiritilgan<ref>{{cite web|date=2012-07-21|title=ТГМУ - во Всемирном каталоге "Директория Авиценны"|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1908}}</ref>.
* 2022-yilda universitet [[Tibbiyot maktablarining jahon ro‘yxati]] ro‘yxatiga kiritilgan.
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* [https://www.tdlu.edu.tm/ Rasmiy veb-sayt]
* [https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559 World Directory of Medical Schools sahifasi]
[[Turkum:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Turkum:Ashgabatdagi binolar va inshootlar]]
[[Turkum:1931-yilda tashkil etilgan]]
[[Turkum:Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari]]
swts1x4svrm4f9c1vffld4y3bh0e4l8
5995523
5995522
2026-04-13T16:44:55Z
Doctormeee
105908
[[Turkum:Universitetlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995523
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti
| asl_nomi = Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = Turkmen State Medical University.jpg
| tasvir_eni =
| izoh =
| turi = Davlat universiteti
| asos_solingan = 1931
| rektori = Nargozel Myratnazarova
| talabalari = 3,000
| manzili = [[Archabil Avenue]]
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = Turkmaniston
| kampusi = Shahar
| veb-sayti = {{URL|https://www.tdlu.edu.tm}}
}}
'''Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti''' ({{langx|tk|Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti}}) — Turkmanistondagi [[tibbiyot universiteti]]. 1931-yilda tashkil etilgan bo‘lib, 3 000 dan ortiq talaba tahsil oladigan mamlakatdagi yagona tibbiyot oliy ta’lim muassasasidir. U [[Ashxobod]] shahrida joylashgan. Universitet [[Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vazirligi]] va [[Turkmaniston Taʼlim vazirligi]]ga bo‘ysunadi. Hozirgi rektori — Nargozel Myratnazarova<ref>{{Cite web|last=turkmenportal|title=New Rectors Appointed to Three Higher Educational Establishments {{!}} Politics|url=https://business.com.tm/post/4063/new-rectors-appointed-to-three-higher-educational-establishments|access-date=2020-12-24|website=Business Turkmenistan Information Center|date=3 July 2019 |language=en}}</ref>.
== Tarixi ==
U 1931-yil 29-dekabrda Turkman davlat tibbiyot instituti sifatida tashkil etilgan<ref>[http://univer.in/turkmenskii-gosudarstvennyi-meditsinskii-institut Туркменский государственный медицинский институт]</ref>.
2010-yilda Turkman tibbiyot instituti Turkmaniston davlat tibbiyot universitetiga aylantirildi<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/34847.html Туркменский медицинский институт стал университетом]</ref>.
2010-yil 1-sentyabrda universitetning yangi binosi ochildi; u “Muz saroyi” yaqinida joylashgan<ref>{{cite news|title=Turkmen leader orders ice palace|work=bbc.co.uk|date=2004-08-11|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/3554626.stm|access-date=2010-02-19 | first=Monica | last=Whitlock}}</ref>.
2019-yil mart oyida Turkmaniston Mejlisining qarori bilan universitet siyosiy va jamoat arbobi, Turkmaniston Fanlar akademiyasi akademigi, Oqsoqollar kengashi raisi o‘rinbosari Myrat Orazguliyevich Garriyev nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva|title = Туркменскому государственному медицинскому университету присвоено имя Мырата Гаррыева | Культура| date=30 June 2023 }}</ref>.
=== Nomi ===
* Turkman davlat tibbiyot instituti (1932—1981)<ref name="search.wdoms.org">{{Cite web|url=https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559|title=School Detail}}</ref>
* Turkman [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] nomidagi davlat tibbiyot instituti (1981—1997)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot instituti (1997—2010)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2010–2019)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva]</ref>
* Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2019–hozirgacha)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/43825/gosudarstvennyi-medicinskii-universitet-turkmenistana-vklyuchen-vo-vsemirnyi-spravochnik-medicinskih-shkol]</ref>
== Fakultetlar ==
* Tibbiyot
* Pediatriya
* Stomatologiya
* Farmatsiya
* Profilaktik tibbiyot
* Harbiy tibbiyot
=== Harbiy fakultet ===
Harbiy tibbiyot fakulteti talabalari [[Ashgabat Travmatologiya markazi]]da amaliyot o‘taydi. Bitiruvchilar [[Turkmaniston Qurolli Kuchlari]]da shifokor va hamshiralar bo‘lib ishlaydi.<ref>{{Cite web|last=goşun|first=Milli|title=Harby lukman talyplar goşun täliminde|url=https://milligosun.gov.tm/habar/harby-lukman-talyplar-gosun-taliminde-pTsovktgjA|access-date=2020-12-24|website=Milli goşun|language=tk}}</ref>
== Universitet markazlari ==
Quyidagi markazlar faoliyat yuritadi:
* Stomatologik o‘quv-ishlab chiqarish markazi<ref name=":0">{{cite web|date=2017-03-13|title=В столице Туркменистана открылись стоматологический и офтальмологический научные центры|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/42439.html}}</ref>
* Ko‘z kasalliklari ilmiy-klinik markazi<ref name=":0" />
* Ona va bola salomatligini muhofaza qilish o‘quv-ilmiy markazi<ref>{{cite web|date=2017-06-01|title=Туркменистан принимает активные меры в вопросах охраны матери и ребенка|url=http://sng.today/ashkhabad/3056-turkmenistan-prinimaet-aktivnye-mery-v-voprosah-ohrany-materi-i-rebenka.html}}</ref>
* Tibbiy biotexnologiya ilmiy-tadqiqot markazi<ref name=":1">{{cite web|date=2012-01-28|title=В Туркменском государственном медицинском университете открыто два научно-исследовательских центра|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/36956.html}}</ref>
* Sport tibbiyoti ilmiy markazi<ref name=":1" />
== Faxriy mukofotlar ==
* 1981-yilda institut [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] bilan mukofotlangan.
* 2011-yilda universitet Yevropa biznes assambleyasi tomonidan “ta’lim sifati” uchun mukofot olgan<ref>{{cite web|date=2011-04-26|title=Государственный медицинский университет Туркменистана удостоился высокой награды|url=http://www.turkmeninform.com/ru/news/20110426/04080.html}}</ref>.
* 2012-yilda universitet [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]]ning [[Avicenna Directories]] ro‘yxatiga kiritilgan<ref>{{cite web|date=2012-07-21|title=ТГМУ - во Всемирном каталоге "Директория Авиценны"|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1908}}</ref>.
* 2022-yilda universitet [[Tibbiyot maktablarining jahon ro‘yxati]] ro‘yxatiga kiritilgan.
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* [https://www.tdlu.edu.tm/ Rasmiy veb-sayt]
* [https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559 World Directory of Medical Schools sahifasi]
[[Turkum:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Turkum:Ashgabatdagi binolar va inshootlar]]
[[Turkum:1931-yilda tashkil etilgan]]
[[Turkum:Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari]]
[[Turkum:Universitetlar]]
j8bfajbl8nustxfo39w03fgkmimqmx0
5995524
5995523
2026-04-13T16:45:09Z
Doctormeee
105908
[[Turkum:Taʼlim muassasalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995524
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti
| asl_nomi = Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = Turkmen State Medical University.jpg
| tasvir_eni =
| izoh =
| turi = Davlat universiteti
| asos_solingan = 1931
| rektori = Nargozel Myratnazarova
| talabalari = 3,000
| manzili = [[Archabil Avenue]]
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = Turkmaniston
| kampusi = Shahar
| veb-sayti = {{URL|https://www.tdlu.edu.tm}}
}}
'''Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti''' ({{langx|tk|Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti}}) — Turkmanistondagi [[tibbiyot universiteti]]. 1931-yilda tashkil etilgan bo‘lib, 3 000 dan ortiq talaba tahsil oladigan mamlakatdagi yagona tibbiyot oliy ta’lim muassasasidir. U [[Ashxobod]] shahrida joylashgan. Universitet [[Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vazirligi]] va [[Turkmaniston Taʼlim vazirligi]]ga bo‘ysunadi. Hozirgi rektori — Nargozel Myratnazarova<ref>{{Cite web|last=turkmenportal|title=New Rectors Appointed to Three Higher Educational Establishments {{!}} Politics|url=https://business.com.tm/post/4063/new-rectors-appointed-to-three-higher-educational-establishments|access-date=2020-12-24|website=Business Turkmenistan Information Center|date=3 July 2019 |language=en}}</ref>.
== Tarixi ==
U 1931-yil 29-dekabrda Turkman davlat tibbiyot instituti sifatida tashkil etilgan<ref>[http://univer.in/turkmenskii-gosudarstvennyi-meditsinskii-institut Туркменский государственный медицинский институт]</ref>.
2010-yilda Turkman tibbiyot instituti Turkmaniston davlat tibbiyot universitetiga aylantirildi<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/34847.html Туркменский медицинский институт стал университетом]</ref>.
2010-yil 1-sentyabrda universitetning yangi binosi ochildi; u “Muz saroyi” yaqinida joylashgan<ref>{{cite news|title=Turkmen leader orders ice palace|work=bbc.co.uk|date=2004-08-11|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/3554626.stm|access-date=2010-02-19 | first=Monica | last=Whitlock}}</ref>.
2019-yil mart oyida Turkmaniston Mejlisining qarori bilan universitet siyosiy va jamoat arbobi, Turkmaniston Fanlar akademiyasi akademigi, Oqsoqollar kengashi raisi o‘rinbosari Myrat Orazguliyevich Garriyev nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva|title = Туркменскому государственному медицинскому университету присвоено имя Мырата Гаррыева | Культура| date=30 June 2023 }}</ref>.
=== Nomi ===
* Turkman davlat tibbiyot instituti (1932—1981)<ref name="search.wdoms.org">{{Cite web|url=https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559|title=School Detail}}</ref>
* Turkman [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] nomidagi davlat tibbiyot instituti (1981—1997)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot instituti (1997—2010)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2010–2019)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva]</ref>
* Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2019–hozirgacha)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/43825/gosudarstvennyi-medicinskii-universitet-turkmenistana-vklyuchen-vo-vsemirnyi-spravochnik-medicinskih-shkol]</ref>
== Fakultetlar ==
* Tibbiyot
* Pediatriya
* Stomatologiya
* Farmatsiya
* Profilaktik tibbiyot
* Harbiy tibbiyot
=== Harbiy fakultet ===
Harbiy tibbiyot fakulteti talabalari [[Ashgabat Travmatologiya markazi]]da amaliyot o‘taydi. Bitiruvchilar [[Turkmaniston Qurolli Kuchlari]]da shifokor va hamshiralar bo‘lib ishlaydi.<ref>{{Cite web|last=goşun|first=Milli|title=Harby lukman talyplar goşun täliminde|url=https://milligosun.gov.tm/habar/harby-lukman-talyplar-gosun-taliminde-pTsovktgjA|access-date=2020-12-24|website=Milli goşun|language=tk}}</ref>
== Universitet markazlari ==
Quyidagi markazlar faoliyat yuritadi:
* Stomatologik o‘quv-ishlab chiqarish markazi<ref name=":0">{{cite web|date=2017-03-13|title=В столице Туркменистана открылись стоматологический и офтальмологический научные центры|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/42439.html}}</ref>
* Ko‘z kasalliklari ilmiy-klinik markazi<ref name=":0" />
* Ona va bola salomatligini muhofaza qilish o‘quv-ilmiy markazi<ref>{{cite web|date=2017-06-01|title=Туркменистан принимает активные меры в вопросах охраны матери и ребенка|url=http://sng.today/ashkhabad/3056-turkmenistan-prinimaet-aktivnye-mery-v-voprosah-ohrany-materi-i-rebenka.html}}</ref>
* Tibbiy biotexnologiya ilmiy-tadqiqot markazi<ref name=":1">{{cite web|date=2012-01-28|title=В Туркменском государственном медицинском университете открыто два научно-исследовательских центра|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/36956.html}}</ref>
* Sport tibbiyoti ilmiy markazi<ref name=":1" />
== Faxriy mukofotlar ==
* 1981-yilda institut [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] bilan mukofotlangan.
* 2011-yilda universitet Yevropa biznes assambleyasi tomonidan “ta’lim sifati” uchun mukofot olgan<ref>{{cite web|date=2011-04-26|title=Государственный медицинский университет Туркменистана удостоился высокой награды|url=http://www.turkmeninform.com/ru/news/20110426/04080.html}}</ref>.
* 2012-yilda universitet [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]]ning [[Avicenna Directories]] ro‘yxatiga kiritilgan<ref>{{cite web|date=2012-07-21|title=ТГМУ - во Всемирном каталоге "Директория Авиценны"|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1908}}</ref>.
* 2022-yilda universitet [[Tibbiyot maktablarining jahon ro‘yxati]] ro‘yxatiga kiritilgan.
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* [https://www.tdlu.edu.tm/ Rasmiy veb-sayt]
* [https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559 World Directory of Medical Schools sahifasi]
[[Turkum:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Turkum:Ashgabatdagi binolar va inshootlar]]
[[Turkum:1931-yilda tashkil etilgan]]
[[Turkum:Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari]]
[[Turkum:Universitetlar]]
[[Turkum:Taʼlim muassasalari]]
pnkjs6pby4urpllqsjp40sry2enymmn
5995527
5995524
2026-04-13T16:47:30Z
Doctormeee
105908
/* Harbiy fakultet */
5995527
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti
| asl_nomi = Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = Turkmen State Medical University.jpg
| tasvir_eni =
| izoh =
| turi = Davlat universiteti
| asos_solingan = 1931
| rektori = Nargozel Myratnazarova
| talabalari = 3,000
| manzili = [[Archabil Avenue]]
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = Turkmaniston
| kampusi = Shahar
| veb-sayti = {{URL|https://www.tdlu.edu.tm}}
}}
'''Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti''' ({{langx|tk|Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti}}) — Turkmanistondagi [[tibbiyot universiteti]]. 1931-yilda tashkil etilgan bo‘lib, 3 000 dan ortiq talaba tahsil oladigan mamlakatdagi yagona tibbiyot oliy ta’lim muassasasidir. U [[Ashxobod]] shahrida joylashgan. Universitet [[Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vazirligi]] va [[Turkmaniston Taʼlim vazirligi]]ga bo‘ysunadi. Hozirgi rektori — Nargozel Myratnazarova<ref>{{Cite web|last=turkmenportal|title=New Rectors Appointed to Three Higher Educational Establishments {{!}} Politics|url=https://business.com.tm/post/4063/new-rectors-appointed-to-three-higher-educational-establishments|access-date=2020-12-24|website=Business Turkmenistan Information Center|date=3 July 2019 |language=en}}</ref>.
== Tarixi ==
U 1931-yil 29-dekabrda Turkman davlat tibbiyot instituti sifatida tashkil etilgan<ref>[http://univer.in/turkmenskii-gosudarstvennyi-meditsinskii-institut Туркменский государственный медицинский институт]</ref>.
2010-yilda Turkman tibbiyot instituti Turkmaniston davlat tibbiyot universitetiga aylantirildi<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/34847.html Туркменский медицинский институт стал университетом]</ref>.
2010-yil 1-sentyabrda universitetning yangi binosi ochildi; u “Muz saroyi” yaqinida joylashgan<ref>{{cite news|title=Turkmen leader orders ice palace|work=bbc.co.uk|date=2004-08-11|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/3554626.stm|access-date=2010-02-19 | first=Monica | last=Whitlock}}</ref>.
2019-yil mart oyida Turkmaniston Mejlisining qarori bilan universitet siyosiy va jamoat arbobi, Turkmaniston Fanlar akademiyasi akademigi, Oqsoqollar kengashi raisi o‘rinbosari Myrat Orazguliyevich Garriyev nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva|title = Туркменскому государственному медицинскому университету присвоено имя Мырата Гаррыева | Культура| date=30 June 2023 }}</ref>.
=== Nomi ===
* Turkman davlat tibbiyot instituti (1932—1981)<ref name="search.wdoms.org">{{Cite web|url=https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559|title=School Detail}}</ref>
* Turkman [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] nomidagi davlat tibbiyot instituti (1981—1997)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot instituti (1997—2010)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2010–2019)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva]</ref>
* Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2019–hozirgacha)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/43825/gosudarstvennyi-medicinskii-universitet-turkmenistana-vklyuchen-vo-vsemirnyi-spravochnik-medicinskih-shkol]</ref>
== Fakultetlar ==
* Tibbiyot
* Pediatriya
* Stomatologiya
* Farmatsiya
* Profilaktik tibbiyot
* Harbiy tibbiyot
=== Harbiy fakultet ===
Harbiy tibbiyot fakulteti talabalari [[Xalqaro travmatologiya markazi|Ashxobod Travmatologiya markazida]] amaliyot o‘taydi. Bitiruvchilar [[Turkmaniston Qurolli Kuchlari]]da shifokor va hamshiralar bo‘lib ishlaydi<ref>{{Cite web|last=goşun|first=Milli|title=Harby lukman talyplar goşun täliminde|url=https://milligosun.gov.tm/habar/harby-lukman-talyplar-gosun-taliminde-pTsovktgjA|access-date=2020-12-24|website=Milli goşun|language=tk}}</ref>.
== Universitet markazlari ==
Quyidagi markazlar faoliyat yuritadi:
* Stomatologik o‘quv-ishlab chiqarish markazi<ref name=":0">{{cite web|date=2017-03-13|title=В столице Туркменистана открылись стоматологический и офтальмологический научные центры|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/42439.html}}</ref>
* Ko‘z kasalliklari ilmiy-klinik markazi<ref name=":0" />
* Ona va bola salomatligini muhofaza qilish o‘quv-ilmiy markazi<ref>{{cite web|date=2017-06-01|title=Туркменистан принимает активные меры в вопросах охраны матери и ребенка|url=http://sng.today/ashkhabad/3056-turkmenistan-prinimaet-aktivnye-mery-v-voprosah-ohrany-materi-i-rebenka.html}}</ref>
* Tibbiy biotexnologiya ilmiy-tadqiqot markazi<ref name=":1">{{cite web|date=2012-01-28|title=В Туркменском государственном медицинском университете открыто два научно-исследовательских центра|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/36956.html}}</ref>
* Sport tibbiyoti ilmiy markazi<ref name=":1" />
== Faxriy mukofotlar ==
* 1981-yilda institut [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] bilan mukofotlangan.
* 2011-yilda universitet Yevropa biznes assambleyasi tomonidan “ta’lim sifati” uchun mukofot olgan<ref>{{cite web|date=2011-04-26|title=Государственный медицинский университет Туркменистана удостоился высокой награды|url=http://www.turkmeninform.com/ru/news/20110426/04080.html}}</ref>.
* 2012-yilda universitet [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]]ning [[Avicenna Directories]] ro‘yxatiga kiritilgan<ref>{{cite web|date=2012-07-21|title=ТГМУ - во Всемирном каталоге "Директория Авиценны"|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1908}}</ref>.
* 2022-yilda universitet [[Tibbiyot maktablarining jahon ro‘yxati]] ro‘yxatiga kiritilgan.
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* [https://www.tdlu.edu.tm/ Rasmiy veb-sayt]
* [https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559 World Directory of Medical Schools sahifasi]
[[Turkum:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Turkum:Ashgabatdagi binolar va inshootlar]]
[[Turkum:1931-yilda tashkil etilgan]]
[[Turkum:Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari]]
[[Turkum:Universitetlar]]
[[Turkum:Taʼlim muassasalari]]
2l6k8vegmfu58px3dtb9ttmtq2dru18
5995528
5995527
2026-04-13T16:48:08Z
Doctormeee
105908
5995528
wikitext
text/x-wiki
{{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi
| nomi = Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti
| asl_nomi = Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti
| asl_nomi_til = tk
| tasvir = Turkmen State Medical University.jpg
| tasvir_eni =
| izoh =
| turi = Davlat universiteti
| asos_solingan = 1931
| rektori = Nargozel Myratnazarova
| talabalari = 3,000
| manzili = [[Archabil Avenue]]
| shahar = [[Ashxobod]]
| davlat = Turkmaniston
| kampusi = Shahar
| veb-sayti = {{URL|https://www.tdlu.edu.tm}}
}}
'''Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti''' ({{langx|tk|Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti}}) — Turkmanistondagi tibbiyot universiteti. 1931-yilda tashkil etilgan bo‘lib, 3 000 dan ortiq talaba tahsil oladigan mamlakatdagi yagona tibbiyot oliy ta’lim muassasasidir. U [[Ashxobod]] shahrida joylashgan. Universitet [[Turkmaniston Sogʻliqni saqlash vazirligi]] va [[Turkmaniston Taʼlim vazirligi]]ga bo‘ysunadi. Hozirgi rektori — Nargozel Myratnazarova<ref>{{Cite web|last=turkmenportal|title=New Rectors Appointed to Three Higher Educational Establishments {{!}} Politics|url=https://business.com.tm/post/4063/new-rectors-appointed-to-three-higher-educational-establishments|access-date=2020-12-24|website=Business Turkmenistan Information Center|date=3 July 2019 |language=en}}</ref>.
== Tarixi ==
U 1931-yil 29-dekabrda Turkman davlat tibbiyot instituti sifatida tashkil etilgan<ref>[http://univer.in/turkmenskii-gosudarstvennyi-meditsinskii-institut Туркменский государственный медицинский институт]</ref>.
2010-yilda Turkman tibbiyot instituti Turkmaniston davlat tibbiyot universitetiga aylantirildi<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/34847.html Туркменский медицинский институт стал университетом]</ref>.
2010-yil 1-sentyabrda universitetning yangi binosi ochildi; u “Muz saroyi” yaqinida joylashgan<ref>{{cite news|title=Turkmen leader orders ice palace|work=bbc.co.uk|date=2004-08-11|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/3554626.stm|access-date=2010-02-19 | first=Monica | last=Whitlock}}</ref>.
2019-yil mart oyida Turkmaniston Mejlisining qarori bilan universitet siyosiy va jamoat arbobi, Turkmaniston Fanlar akademiyasi akademigi, Oqsoqollar kengashi raisi o‘rinbosari Myrat Orazguliyevich Garriyev nomi bilan atalgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva|title = Туркменскому государственному медицинскому университету присвоено имя Мырата Гаррыева | Культура| date=30 June 2023 }}</ref>.
=== Nomi ===
* Turkman davlat tibbiyot instituti (1932—1981)<ref name="search.wdoms.org">{{Cite web|url=https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559|title=School Detail}}</ref>
* Turkman [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] nomidagi davlat tibbiyot instituti (1981—1997)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot instituti (1997—2010)<ref name="search.wdoms.org"/>
* Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2010–2019)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/17684/turkmenskomu-gosudarstvennomu-medicinskomu-universitetu-prisvoeno-imya-myrata-garryeva]</ref>
* Myrat Garriyev nomidagi Turkmaniston davlat tibbiyot universiteti (2019–hozirgacha)<ref>[https://turkmenportal.com/blog/43825/gosudarstvennyi-medicinskii-universitet-turkmenistana-vklyuchen-vo-vsemirnyi-spravochnik-medicinskih-shkol]</ref>
== Fakultetlar ==
* Tibbiyot
* Pediatriya
* Stomatologiya
* Farmatsiya
* Profilaktik tibbiyot
* Harbiy tibbiyot
=== Harbiy fakultet ===
Harbiy tibbiyot fakulteti talabalari [[Xalqaro travmatologiya markazi|Ashxobod Travmatologiya markazida]] amaliyot o‘taydi. Bitiruvchilar [[Turkmaniston Qurolli Kuchlari]]da shifokor va hamshiralar bo‘lib ishlaydi<ref>{{Cite web|last=goşun|first=Milli|title=Harby lukman talyplar goşun täliminde|url=https://milligosun.gov.tm/habar/harby-lukman-talyplar-gosun-taliminde-pTsovktgjA|access-date=2020-12-24|website=Milli goşun|language=tk}}</ref>.
== Universitet markazlari ==
Quyidagi markazlar faoliyat yuritadi:
* Stomatologik o‘quv-ishlab chiqarish markazi<ref name=":0">{{cite web|date=2017-03-13|title=В столице Туркменистана открылись стоматологический и офтальмологический научные центры|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/42439.html}}</ref>
* Ko‘z kasalliklari ilmiy-klinik markazi<ref name=":0" />
* Ona va bola salomatligini muhofaza qilish o‘quv-ilmiy markazi<ref>{{cite web|date=2017-06-01|title=Туркменистан принимает активные меры в вопросах охраны матери и ребенка|url=http://sng.today/ashkhabad/3056-turkmenistan-prinimaet-aktivnye-mery-v-voprosah-ohrany-materi-i-rebenka.html}}</ref>
* Tibbiy biotexnologiya ilmiy-tadqiqot markazi<ref name=":1">{{cite web|date=2012-01-28|title=В Туркменском государственном медицинском университете открыто два научно-исследовательских центра|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/36956.html}}</ref>
* Sport tibbiyoti ilmiy markazi<ref name=":1" />
== Faxriy mukofotlar ==
* 1981-yilda institut [[Xalqlar do‘stligi ordeni]] bilan mukofotlangan.
* 2011-yilda universitet Yevropa biznes assambleyasi tomonidan “ta’lim sifati” uchun mukofot olgan<ref>{{cite web|date=2011-04-26|title=Государственный медицинский университет Туркменистана удостоился высокой награды|url=http://www.turkmeninform.com/ru/news/20110426/04080.html}}</ref>.
* 2012-yilda universitet [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]]ning [[Avicenna Directories]] ro‘yxatiga kiritilgan<ref>{{cite web|date=2012-07-21|title=ТГМУ - во Всемирном каталоге "Директория Авиценны"|url=http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1908}}</ref>.
* 2022-yilda universitet [[Tibbiyot maktablarining jahon ro‘yxati]] ro‘yxatiga kiritilgan.
== Manbalar ==
{{Reflist}}
== Havolalar ==
* [https://www.tdlu.edu.tm/ Rasmiy veb-sayt]
* [https://search.wdoms.org/home/SchoolDetail/F0001559 World Directory of Medical Schools sahifasi]
[[Turkum:Turkmanistondagi universitetlar]]
[[Turkum:Ashgabatdagi binolar va inshootlar]]
[[Turkum:1931-yilda tashkil etilgan]]
[[Turkum:Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari]]
[[Turkum:Universitetlar]]
[[Turkum:Taʼlim muassasalari]]
rx3mxe2kggyb6huiotsjyautnld3esw
Munozara:Turkman davlat tibbiyot universiteti
1
1365233
5995525
2026-04-13T16:46:02Z
Doctormeee
105908
/* Andoza qo'shish */ yangi mavzu
5995525
wikitext
text/x-wiki
== Andoza qo'shish ==
{{Turkmaniston oyligi}}
[[Foydalanuvchi:Doctormeee|Doctormeee]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Doctormeee|munozara]]) 16:46, 2026-yil 13-aprel (UTC)
l5vtb767hqx5bnx8qjwba3knu372qk2
Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot
0
1365234
5995533
2026-04-13T17:03:01Z
Divandagi ekspert
190832
Divandagi ekspert [[Qiyin davrlar uchun togʻri iqtisodiyot]] sahifasini [[Qiyin davrlar uchun toʻgʻri iqtisodiyot]]ga koʻchirdi
5995533
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Qiyin davrlar uchun toʻgʻri iqtisodiyot]]
4x8seg7qf2q5bjmir1oc7qwngz7b9j5
Naiba toʻgʻoni
0
1365235
5995536
2026-04-13T17:29:27Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995536
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
| name_official = 内場ダム
| dam_crosses =
| dam_length = 157.4 m
| dam_height = 50 m
| dam_width_base =
| dam_width_crest =
| dam_volume = 85,000 m<sup>3</sup>
| spillway_type =
| spillway_capacity =
| construction_began =
| opening = 1952
| cost =
| owner =
| res_capacity_total = 8,175,000 m<sup>3</sup>
| res_catchment = 28 km<sup>2</sup>
| res_surface = 49 ha
}}
'''Naiba toʻgʻoni''' (yaponcha: 内場ダム, ''Naiba damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. 1952-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web|url=http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2165|title=Naiba-Dam [Kagawa Pref.] - Dams in Japan}}</ref>. Toʻgʻon balandligi 50 metrni tashkil etadi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
2aezjblov8l6mlk0sqvfprair7i53gt
Nakayama-ike toʻgʻoni
0
1365236
5995537
2026-04-13T17:32:45Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995537
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =中山池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 144m
|dam_height = 17m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1979
|cost =
|res_catchment = 2.5 sq. km
|res_surface = 2 gektar
| coordinates = {{coord|34|30|05|N|134|16|14|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Nakayama-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 中山池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Nakayama-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2170}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
grln1h9hil1a2jn2f6lmrc9jl8kxpb8
Ni-ike toʻgʻoni
0
1365237
5995538
2026-04-13T17:34:00Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995538
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =仁池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 328m
|dam_height = 16m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1967
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 28 gektar
| coordinates = {{coord|34|14|19|N|133|52|19|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ni-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 仁池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Suv ombori toʻliq sigʻimda 28 gektar maydonni egallaydi va 1502 ming kub metr suv sigʻimiga ega. 1967-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Ni-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2149}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
b3dyk4ew4bwuxt8bikwqyr4s7e1gtqz
Noguchi toʻgʻoni
0
1365238
5995539
2026-04-13T17:35:07Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995539
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =野口ダム
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 123m
|dam_height = 35m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1966
|cost =
|res_catchment = 12.2 sq. km
|res_surface = 10 gektar
| coordinates = {{coord|34|8|12|N|133|52|47|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Noguchi toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 野口ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va sugʻorish maqsadida foydalaniladi<ref>{{Cite web| title = Noguchi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2178}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
5kbqcjd9o26nck46vqd3gujj8vrawfd
Ohtani-ike toʻgʻoni
0
1365239
5995540
2026-04-13T17:36:11Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995540
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =大谷池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 304m
|dam_height = 16.9m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1959
|cost =
|res_catchment =
|res_surface = 14 gektar
| coordinates = {{coord|34|4|33|N|133|41|08|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ohtani-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 大谷池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Suv ombori toʻliq sigʻimda 14 gektar maydonni egallaydi va 1000 ming kub metr suv sigʻimiga ega. 1959-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Cite web| title = Ohtani-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2139}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
qfok9g9jgobugbushqr2rr4a39bkjjq
Nefise Karatay
0
1365240
5995541
2026-04-13T17:58:30Z
Maxamadjonova Muslima
241329
„{{Infobox person | name = Nefise Karatay | image = Nefise Karatay.jpg | caption = Karatay 2012-yilda | birth_date = {{birth date and age|1976|04|26|df=yes}} | birth_place = [[Hesse]], [[Germaniya]] | citizenship = Turk | occupation = Aktrisa, model | years_active = 1994–yildan hozirgacha | spouse = {{marriage|Yusuf Day|2012|}} | partner = | children = 1 }} '''Nefise Karatay''' (1976-yil 26-aprelda tug‘ilgan) - [[turk]] san'at sohasi arbobi, bo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995541
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Nefise Karatay
| image = Nefise Karatay.jpg
| caption = Karatay 2012-yilda
| birth_date = {{birth date and age|1976|04|26|df=yes}}
| birth_place = [[Hesse]], [[Germaniya]]
| citizenship = Turk
| occupation = Aktrisa, model
| years_active = 1994–yildan hozirgacha
| spouse = {{marriage|Yusuf Day|2012|}}
| partner =
| children = 1
}}
'''Nefise Karatay''' (1976-yil 26-aprelda tug‘ilgan) - [[turk]] san'at sohasi arbobi, boshlovchi, [[aktrisa]], sobiq [[model]] va go‘zallik tanlovi g‘olibasi. U [[CNN Turk]] telekanalida boshlovchi sifatida tanilgan.
==Biografiyasi==
Nefise Karatay [[Germaniya]]ning [[Hesse]] shahrida tug‘ilgan va hayotining ilk yillarini u yerda o‘tkazgan<ref name="CNNTurk">{{cite web|title=Nefise Karatay|url=http://tv.cnnturk.com/2012/03/30/ekran-yuzleri/nefise-karatay/index.html|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228033112/http://tv.cnnturk.com/2012/03/30/ekran-yuzleri/nefise-karatay/index.html |archivedate=2013-12-28|quote=Nefise Karatay, 1976 yılında Almanya’da doğdu. 1997 yılında Number One TV’de kendisinin hazırladığı müzik programını sundu. Yine aynı yıl içerisinde güzellik yarışmasında “Türkiye Güzeli” seçildi.|publisher=[[CNN Türk]]|accessdate=17 May 2021}}</ref>. Uning ota-onasi turk bo'lgan. U 1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshlarida Turkiyaning eng ko‘p maosh oladigan modellaridan biri bo'lgan.
==Faoliyati==
1997-yilda Karatay Miss Turkiya go‘zallik tanlovida qatnashib, g‘olib bo'lgan. U "[[Qashqirlar makoni]]" teleserialida asosiy ayol qahramon Ahu Toros ro'lini ijro etgan.
==Hayoti==
Karatay 2012-yil 16-iyulda biznesmen Yusuf Dayga turmushga chiqdi. 2015-yil avgust oyida u qiz farzandli bo'ldi.
==Manbalar==
sqrxi3s8uu9yrqsz96w8b7seeap65np
5995542
5995541
2026-04-13T18:03:57Z
Maxamadjonova Muslima
241329
5995542
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Nefise Karatay
| image = Nefise Karatay.jpg
| caption = Karatay 2012-yilda
| birth_date = {{birth date and age|1976|04|26|df=yes}}
| birth_place = [[Hesse]], [[Germaniya]]
| citizenship = Turk
| occupation = Aktrisa, model
| years_active = 1994–yildan hozirgacha
| spouse = {{marriage|Yusuf Day|2012|}}
| partner =
| children = 1
}}
'''Nefise Karatay''' (1976-yil 26-aprelda tugʻilgan) — [[turk]] sanʼat sohasi arbobi, boshlovchi, [[aktrisa]], sobiq [[model]] va goʻzallik tanlovi gʻolibasi. U [[CNN Turk]] telekanalida boshlovchi sifatida tanilgan.
== Biografiyasi ==
Nefise Karatay [[Germaniya]]ning [[Hesse]] shahrida tugʻilgan va hayotining ilk yillarini u yerda oʻtkazgan<ref name="CNNTurk">{{cite web|title=Nefise Karatay|url=http://tv.cnnturk.com/2012/03/30/ekran-yuzleri/nefise-karatay/index.html|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228033112/http://tv.cnnturk.com/2012/03/30/ekran-yuzleri/nefise-karatay/index.html |archivedate=2013-12-28|quote=Nefise Karatay, 1976 yılında Almanya’da doğdu. 1997 yılında Number One TV’de kendisinin hazırladığı müzik programını sundu. Yine aynı yıl içerisinde güzellik yarışmasında “Türkiye Güzeli” seçildi.|publisher=[[CNN Türk]]|accessdate=17 May 2021}}</ref>. Uning ota-onasi turk boʻlgan. U 1990-yillarning oxiri va 2000-yillarning boshlarida Turkiyaning eng koʻp maosh oladigan modellaridan biri boʻlgan.
== Faoliyati ==
1997-yilda Karatay Miss Turkiya goʻzallik tanlovida qatnashib, gʻolib boʻlgan. U „[[Qashqirlar makoni]]“ teleserialida asosiy ayol qahramon Ahu Toros roʻlini ijro etgan.
== Hayoti ==
Karatay 2012-yil 16-iyulda biznesmen Yusuf Dayga turmushga chiqdi. 2015-yil avgust oyida u qiz farzandli boʻldi.
== Manbalar ==
[[Turkum:Turkiyalik aktrisalar]]
[[Turkum:Turk modellari]]
[[Turkum:1976-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Germaniyada tugʻilganlar]]
ncnodqy46bdt2lvibygn2si5lwzsde8
Ohuchi toʻgʻoni
0
1365241
5995551
2026-04-13T18:15:02Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995551
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =大内ダム
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 121.2m
|dam_height = 26m
|dam_width_base =
|construction_began = 1963
|opening = 1966
|cost =
|res_catchment = 3.2 sq. km
|res_surface = 13 gektar
| coordinates = {{coord|34|13|19|N|134|17|51|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ohuchi toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 大内ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 3,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohuchi Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2179}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
mr2ym78ezubnhvcb4uqndpvu54074mk
Senzoku toʻgʻoni
0
1365242
5995552
2026-04-13T18:18:35Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995552
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =千足ダム
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 197m
|dam_height = 41.4m
|dam_width_base =
|construction_began = 1975
|opening = 1987
|cost =
|res_catchment = 5.1 sq. km
| coordinates = {{coord|34|11|19|N|134|23|24|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Senzoku toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 千足ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon. Toʻgʻon suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 5,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Senzoku Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2186}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
s2w6tejvks1fqcff0245uwrsxnwohku
Shin-ike toʻgʻoni
0
1365243
5995553
2026-04-13T18:19:36Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995553
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =新池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 710m
|dam_height = 15.1m
|dam_width_base =
|construction_began = 1968
|opening = 1970
|cost =
|res_catchment = 1.5 sq. km
| coordinates = {{coord|34|14|28|N|134|2|34|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Shin-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 新池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shin-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3627}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
dqa93df8ygbam2dkv1h6nb71asm2bth
Shinnakayama-ike toʻgʻoni
0
1365244
5995554
2026-04-13T18:20:37Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995554
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =新中山池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 182m
|dam_height = 26m
|dam_width_base =
|construction_began = 1951
|opening = 1961
|cost =
|res_catchment = 4.3 sq. km
|res_surface = 6 gektar
| coordinates = {{coord|34|30|06|N|134|15|57|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Shinnakayama-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 新中山池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 4,3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shinnakayama-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3368}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
5ealk2yhj9ee3bgqfi6l013mva5vbuy
Shoji-ike toʻgʻoni
0
1365245
5995555
2026-04-13T18:21:37Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995555
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =小路池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 101m
|dam_height = 17.5m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1937
|cost =
|res_catchment = 7.6 sq. km
|res_surface = 3 gektar
| coordinates = {{coord|34|11|00|N|134|24|23|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Shoji-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 小路池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 7,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Shoji-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2181}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
c0s0bfmizdesspntz969j0vrk5fghdv
Sogoku-ike toʻgʻoni
0
1365246
5995556
2026-04-13T18:22:29Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995556
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Kagava prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|name_official =宗極池
|dam_crosses =
|res_name =
|dam_length = 113m
|dam_height = 27.3m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1956
|cost =
|res_catchment = 1 sq. km
| coordinates = {{coord|34|12|07|N|134|25|12|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Sogoku-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 宗極池) — [[Yaponiya]]ning [[Kagava prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Toʻgʻon sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Sogoku-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=2154}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
5w9kpfdh03y4bhd0p33c0w010fv3nw4
Romeo y Julieta
0
1365247
5995557
2026-04-13T18:27:00Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995557
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Miguel M. Delgado]]
| producer = [[Jacques Gelman]] <br> [[Santiago Reachi]]
| writer = [[William Shakespeare]] (pyesa) <br> [[Jaime Salvador]]
| starring = [[Cantinflas|Mario Moreno «Cantinflas»]] <br> [[María Elena Marqués]] <br> [[Ángel Garasa]]
| music = [[Manuel Esperón]]
| studio = Posa Films
| distributor =
| released = {{Film date|1943|09|03|df=yes}}
| runtime = 100 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Romeo y Julieta''' – 1943-yilda rejissyor [[Miguel M. Delgado]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni Cantinflas, [[María Elena Marqués]] va [[Ángel Garasa]] ijro etgan<ref>Balderston, Gonzalez & Lopez p.263</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Daniel Balderston, Mike Gonzalez & Ana M. Lopez. ''Encyclopedia of Contemporary Latin American and Caribbean Cultures''. Routledge, 2002.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0037232}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
9i0kw4z7wjdma70p80eq3a1kwxxp6hi
Rosa de las nieves
0
1365248
5995559
2026-04-13T18:29:35Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995559
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| distributor =
| released = {{Film date|1944}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Rosa de las nieves''' – 1944-yilda suratga olingan [[Meksika]] romantik drama filmi. Bosh rolni [[Luis Alcoriza]] ijro etgan<ref>https://www.imdb.com/title/tt0217770/fullcredits</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0217770}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
t9cvbv9oc5l0lswqnqhh1bxb8rh6exa
Rosalinda
0
1365249
5995560
2026-04-13T18:30:42Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995560
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Rolando Aguilar]]
| producer = [[Raúl de Anda]]
| writer = [[Carlos Gaytán]] <br> Rolando Aguilar
| starring = [[María Antonieta Pons]] <br> [[Rafael Baledón]] <br> [[Tito Junco (Meksikalik aktyor)|Tito Junco]]
| music = [[Rosalío Ramírez]]
| editing = [[Carlos Savage]]
| studio = Producciones Raúl de Anda
| distributor =
| released = {{Film date|1945|12|25|df=yes}}
| runtime = 100 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Rosalinda''' – 1945-yilda rejissyor [[Rolando Aguilar]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[María Antonieta Pons]], [[Rafael Baledón]] va [[Tito Junco (Meksikalik aktyor)|Tito Junco]] ijro etgan<ref>Agrasánchez p.158</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Rogelio Agrasánchez. ''Guillermo Calles: A Biography of the Actor and Mexican Cinema Pioneer''. McFarland, 2010.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0220012}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
g3ijkoobfbv2whrzf0euzazapfe6g9s
El rosario
0
1365250
5995561
2026-04-13T18:31:53Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995561
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = Juan José Ortega
| producer =
| screenplay =
| based_on = Novel by Florence L. Barclay
| starring = Andrea Palma, Tomás Perrín, Tana Devodier
| music =
| cinematography =
| editing =
| studio =
| distributor =
| released = {{Film date|1944}}
| runtime =
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El rosario''' – 1944-yilda rejissyor [[Juan José Ortega]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] romantik drama filmi<ref>{{cite book|title=Testimonios para la historia del cine mexicano|url=https://books.google.com/books?id=VKMuAAAAYAAJ|year=1986|publisher=Cineteca Nacional|language=Spanish}}</ref>. Film [[Florence L. Barclay]] asari asosida suratga olingan. Bosh rollarni [[Andrea Palma (aktrisa)|Andrea Palma]], [[Tomás Perrín]] va [[Tana Devodier]] ijro etgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0235716|El rosario}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
4payv7eddcdhhlg5zbsbzge0js3jj1i
Soy charro de levita
0
1365251
5995562
2026-04-13T18:33:46Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995562
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Gilberto Martínez Solares]]
| producer = [[Felipe Mier]]
| narrator =
| starring = [[Germán Valdés|Germán Valdés «Tin-Tan»]] <br> [[Rosita Quintana]]
| music = [[Rosalío Ramírez]] <br> [[Federico Ruiz (composer)|Federico Ruiz]]
| cinematography = [[Agustín Martínez Solares]]
| editing = [[José W. Bustos]]
| studio = AS Films
| distributor =
| released = {{Film date|1949|06|16|df=yes}}
| runtime = 110 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Soy charro de levita''' – 1949-yilda rejissyor [[Gilberto Martínez Solares]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Germán Valdés]] va [[Rosita Quintana]] ijro etgan<ref>Holmstrom, p. 225</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Holmstrom, John. ''The moving picture boy: an international encyclopaedia from 1895 to 1995''. Michael Russell, 1996.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0041908}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
gx26zxmedrylyfllrmjhxmi1tbgwkbf
San Francisco de Asís
0
1365252
5995563
2026-04-13T18:35:30Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995563
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Alberto Gout]]
| producer = [[Pedro A. Calderón]]
| writer = [[Juan Antonio Vargas]] <br> [[Luis White Morquecho]]
| starring = [[José Luis Jiménez (aktyor)|José Luis Jiménez]] <br> [[Alicia de Phillips]] <br> [[Antonio Bravo]]
| music = [[Joaquín Estrada]] <br> [[Mario Ruiz Armengol]]
| studio =
| distributor =
| released = {{Film date|1944|01|08|df=yes}}
| runtime = 119 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''San Francisco de Asís''' – 1944-yilda rejissyor [[Alberto Gout]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[José Luis Jiménez (aktyor)|José Luis Jiménez]], [[Alicia de Phillips]] va [[Antonio Bravo]] ijro etgan<ref>Biltereyst & Gennari p.76</ref>.
==Rollarda==
* [[José Luis Jiménez (aktyor)|José Luis Jiménez]]
* [[Alicia de Phillips]]
* [[Antonio Bravo]]
* [[Carmen Molina (aktrisa)|Carmen Molina]]
* [[Crox Alvarado]]
* [[Elena D'Orgaz]]
* [[Luis Alcoriza]]
* [[Arturo Soto Rangel]]
* [[Agustín Sen]]
* [[Elia Ortiz]]
* [[Roberto Cañedo]]
* [[Emilio Brillas]]
* [[Salvador Quiroz]]
* [[Ángel T. Sala]]
* [[Manuel Noriega (aktyor)|Manuel Noriega]]
* [[Conchita Gentil Arcos]]
* [[Pepe Ruiz Vélez]]
* [[Fernando Curiel (aktyor)|Fernando Curiel]]
* [[Francisco Pando]]
* [[Manuel Pozos]]
* [[Francisco Martínez Soria|Paco Martinez]]
* [[Humberto Rodríguez (aktyor)|Humberto Rodríguez]]
* [[María Gentil Arcos]]
* [[Leonor de Martorel]]
* [[Ana Sáenz]]
* [[Carmen Cortés]]
* [[José Arratia]]
* [[Alberto A. Ferrer]]
* [[Jorge Arriaga]]
* [[María Marcos]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Daniel Biltereyst & Daniela Treveri Gennari. ''Moralizing Cinema: Film, Catholicism, and Power''. Routledge, 2014.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0228811}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
q5bkur8l08ma3ghqd6ha7b33mgauglh
La virgen que forjó una patria
0
1365253
5995564
2026-04-13T18:36:47Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995564
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
|director = [[Julio Bracho]]
|producer = Agustín J. Fink
|writer =
|music = [[Miguel Bernal Jiménez]]
|cinematography = [[Gabriel Figueroa]]
|editing = [[Jorge Bustos]]
|starring = {{Plainlist|
* [[Ramón Novarro]]
* [[Domingo Soler]]
* [[Gloria Marín]]
* [[Julio Villarreal]]
* Paco Fuentes
* [[Felipe Montoya]]
}}
|released = {{Film date|1942|12|11|Mexiko}}
|runtime = 110 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''La virgen que forjó una patria''' – 1942-yilda rejissyor [[Julio Bracho]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Ramon Novarro]], [[Domingo Soler]] va [[Gloria Marín]] ijro etgan<ref name="Rodriguez2004">{{cite book|last=Rodriguez|first=Clara E.|title=Heroes, Lovers, and Others: The Story of Latinos in Hollywood|url=https://books.google.com/books?id=6YhMoUyUbS4C&pg=PA52|year=2004|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-533513-2|page=52}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0035520|La virgen que forjó una patria}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
5h5t9ek4de40aqhxsrfa934a5ncyxw4
Santa (film, 1943)
0
1365254
5995565
2026-04-13T18:38:20Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995565
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Norman Foster (rejissyor)|Norman Foster]]
| producer = Francisco Cabrera
| based_on =
| writer = [[Federico Gamboa]] (roman) <br> Francisco Cabrera <br> [[Alfredo B. Crevenna]]
| narrator =
| starring =[[Esther Fernández]] <br> [[José Cibrián]] <br> [[Ricardo Montalbán]]
| music =[[Gonzalo Curiel (bastakor)|Gonzalo Curiel]] <br> [[Mario Ruiz Armengol]]
| cinematography = [[Agustín Martínez Solares]]
| editing = [[Charles L. Kimball]]
| studio = Minerva Film
| distributor =
| released = {{Film date|1943|6|10|df=y}}
| runtime = 111 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Santa''' – 1943-yilda rejissyorlar [[Norman Foster (rejissyor)|Norman Foster]] va [[Alfredo Gómez de la Vega]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] romantik drama filmi. Bosh rollarni [[Esther Fernández]], [[José Cibrián]] va [[Ricardo Montalbán]] ijro etgan<ref name="Smith1997">{{cite book|last=Smith|first=Verity|title=Encyclopedia of Latin American Literature|url=https://books.google.com/books?id=TB2PAgAAQBAJ&pg=PA583|date=26 March 1997|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-31425-5|page=583}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1951-1952''. Universidad de Guadalajara, 1992.
== Havolalar ==
* {{IMDb title}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
oub1zt77ebzrrkf1jeffxpuozkgd6pf
El secreto de Juan Palomo
0
1365255
5995566
2026-04-13T18:40:31Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995566
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Miguel Morayta]]
| producer = Francisco Ortiz Monasterio
| based_on =
| writer = [[Manuel Fernández y González]] (roman)<br> Miguel Morayta <br> [[Faustino Nadal Silva]] <br> [[Rafael M. Saavedra]]
| narrator =
| starring = [[Julián Soler]] <br> [[Rosario Granados]] <br> [[Luis Beristáin]]
| music = [[Luis Hernández Bretón]]
| cinematography = [[Jorge Stahl Jr.]]
| editing =
| studio = Producciones México
| distributor = [[CIFESA]] (Ispaniya)
| released = {{Film date|1947|12|4|df=y}}
| runtime = 90 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El secreto de Juan Palomo''' – 1947-yilda rejissyor [[Miguel Morayta]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Julián Soler]], [[Rosario Granados]] va [[Luis Beristáin]] ijro etgan<ref>Riera p.120</ref><ref>Carredano & Picún p.173</ref>.
==Rollarda==
* [[Julián Soler]]
* [[Rosario Granados]]
* [[Pepita Meliá]]
* [[Luis Beristáin]]
* [[Rafael Banquells]]
* [[Florencio Castelló]]
* [[Roberto Banquells]]
* [[Roberto Cobo]]
* [[Roberto Corell]]
* [[Rafael María de Labra (aktyor)|Rafael María de Labra]]
* [[María Douglas]]
* [[Haydee Gracia]]
* [[Francisco Jambrina]]
* [[Jorge Mondragón (aktyor)|Jorge Mondragón]]
* [[Anita Muriel]]
* [[Nicolás Rodríguez (aktyor)|Nicolás Rodríguez]]
* [[Hernán Vera]]
* [[Carlos Villarías]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Carredano, Consuelo & Picún, Olga. ''Huellas y rostros: exilios y migraciones en la construcción de la memoria musical de Latinoamérica''. Universidad Nacional Autónoma de México, 2017
* Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1945''. Ediciones Era, 1969.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0244197}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
sabpnpltynme77asyfr6gnwd709u11m
El secreto de la monja
0
1365256
5995567
2026-04-13T18:41:13Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995567
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| starring = [[Carlos Orellana]]
| music =
| cinematography =
| editing =
| distributor =
| released = {{Film date|1940}}
| runtime =
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El secreto de la monja''' – 1940-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Carlos Orellana]] ijro etgan.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0220030}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
7obag1qb359gps1xxtjqwusmkx5248r
El secreto de la solterona
0
1365257
5995568
2026-04-13T18:42:41Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995568
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Miguel M. Delgado]]
| producer = Vicente Saisó Piquer
| writer = [[Miguel M. Delgado]] <br> [[Francisco Reiguera]] <br> Juan Roca
| based_on = ''Das Geheimnis der alten Mamsell'' — [[E. Marlitt]]
| starring = [[Sara García]]
| music =
| cinematography = Víctor Herrera
| editing = Alfredo Rosas Priego
| studio =
| distributor =
| released = {{Film date|1945|5|10}}
| runtime = 105 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El secreto de la solterona''' – 1945-yilda rejissyor [[Miguel M. Delgado]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] romantik drama filmi. Film [[E. Marlitt]]ning 1868-yilda chop etilgan shu nomli asari asosida suratga olingan.
==Rollarda==
*[[Sara García]] — Marta
*[[Isabela Corona]] — Micaela
*[[José Cibrián]] — Pedro
*[[Rosario Granados]] — Felicidad
*[[Nelly Montiel]] — Celia
*Paco Fuentes — Juan
*Tony Díaz — Luis
*Agustín Sen — Butler Enrique
*[[Conchita Gentil Arcos]] — Federica
*[[Edmundo Espino]] — Notary
*[[Manuel Noriega Ruiz]] — O'qituvchi
*[[Alicia Rodríguez (Ispan aktrisasi)|Alicia Rodríguez]] — Felicidad (yoshligi)
*Gloria Rodríguez — Celia (yoshligi)
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0180132}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
lodip4uamd0c5kohu2gquor2x20gnou
La señora de enfrente
0
1365258
5995569
2026-04-13T18:43:42Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995569
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| starring = [[Sara García]]
| music =
| cinematography =
| editing =
| distributor =
| released = {{Film date|1945}}
| runtime =
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''La señora de enfrente''' – 1945-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Sara García]] ijro etgan.
==Rollarda==
* [[Sara García]] — Lastenia Cortazano
* [[Carmen Montejo]] — Gilberta Madrigal
* [[Rafael Baledón]] — Antonio R. Olmedo
* José Pidal — Señor Rodríguez
* [[Emma Roldán]] — Martina
* [[Arturo Soto Rangel]] — Padre Juan
* José Morcillo — Judge
* Natalia Ortiz — Señora Martínez
* Magdalena Labastida — María
* Consuelo Segarra — Efigenia
* Rosa Castro — Nena
* Lupe del Castillo — Nenaning onasi
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0038076}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
ft25mu5cg5a7dpfg0rkeuca459q50ah
El Sexo Fuerte
0
1365259
5995570
2026-04-13T18:44:37Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995570
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
|director = [[Emilio Gómez Muriel]]
|writer = [[Max Aub]]<br />[[Agustín M. Carnicero]]<br />[[Humberto Gómez Landero]]<br />[[Miguel Morayta]]
|starring =[[Mapy Cortés]] <br> [[Rafael Baledón]] <br> [[Ángel Garasa]] <br> [[Delia Magaña]] <br> [[Emperatriz Carvajal]] <br> [[Alma Rosa Aguirre]] <br> [[Elsa Aguirre]]
|music = [[Ernesto Cortázar]]<br />[[Jose de la Vega]]<br />[[Rosalío Ramírez]]
|cinematography = [[Agustín Martínez Solares]]
|editing = [[Jorge Bustos]]
|studio = Clasa Films Mundiales
| distributor = Clasa-Mohme
|runtime = 81 minut
| released = {{Film date|1946|5|23|df=y}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El Sexo Fuerte''' – 1946-yilda rejissyor [[Emilio Gómez Muriel]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Mapy Cortés]], [[Rafael Baledón]], [[Ángel Garasa]], [[Delia Magaña]] va [[Emperatriz Carvajal]] ijro etgan<ref name="Yankelevich2002">{{cite book|last=Yankelevich|first=Pablo|title=México, país refugio: la experiencia de los exilios en el siglo XX|url=https://books.google.com/books?id=OXd4p4MghywC&pg=PA234|year=2002|publisher=Plaza y Valdes|isbn=978-970-722-096-6|page=234}}</ref><ref>Riera p.297</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1943-1945''. Universidad de Guadalajara, 1992.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0219298|El Sexo Fuerte}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
o6cn1ikvzo02s1askpt5z644zcy2tei
La barraca
0
1365260
5995571
2026-04-13T18:45:52Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995571
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Roberto Gavaldón]]
| producer = [[Alfonso Sánchez Tello]]
| based_on = {{based on|''[[The Shack (Blasco Ibáñez romani)|The Shack]]''|[[Vicente Blasco Ibáñez]]}}
| writer = {{ubl|[[Libertad Blasco Ibáñez]]|[[Tito Davison]]|[[Paulino Masip]]|[[Abel Velilla]]}}
| narrator =
| starring = {{ubl|[[Domingo Soler]]|[[Anita Blanch]]|[[Amparo Morillo]]}}
| music =Baltasar Samper
| editing = [[Carlos Savage]]
| studio = Clasa Films Mundiales
| distributor =
| released = {{Film date|1945|05|27|df=yes}}
| runtime = 110 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''La barraca''' – 1945-yilda rejissyor [[Roberto Gavaldón]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Domingo Soler]], [[Anita Blanch]] va [[Amparo Morillo]] ijro etgan<ref>Paranaguá p.193</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Paulo Antonio Paranaguá. ''Mexican Cinema''. British Film Institute, 1995.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0036627}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
7zkw1mkunvxnmku4wr95qhj259nl9nq
A la sombra del puente
0
1365261
5995572
2026-04-13T18:46:56Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995572
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Roberto Gavaldón]]
| producer = [[José M. Noriega]]
| based_on = {{Based on|''[[Winterset (pyesa)|Winterset]]''|[[Maxwell Anderson]]}}
| writer = [[José Revueltas]] <br> Roberto Gavaldón
| starring = [[Esther Fernández]] <br> [[David Silva (aktyor)|David Silva]] <br> [[Rodolfo Landa]]
| editing =
| studio = Ramex Films
| distributor = [[RKO Pictures|RKO Radio Pictures de México]]
| released = {{Film date|1948|07|08|df=y}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''A la sombra del puente''' – 1948-yilda rejissyor [[Roberto Gavaldón]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Esther Fernández]], [[David Silva (aktyor)|David Silva]] va [[Rodolfo Landa]] ijro etgan<ref>Agrasánchez p.158</ref><ref>Hershfield & Maciel p.174</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Agrasánchez, Rogelio . ''Guillermo Calles: A Biography of the Actor and Mexican Cinema Pioneer''. McFarland, 2010.
* Hershfield, Joanne; Maciel, David R. ''Mexico's Cinema: A Century of Film and Filmmakers''. Rowman & Littlefield Publishers, 1999.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0243738}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
0qzmt1uxtgrfem83180csnvy29wmdye
Siboney
0
1365262
5995573
2026-04-13T18:48:01Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995573
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Juan Orol]]
| producer = Juan Orol
| writer = Juan Orol
| starring = [[María Antonieta Pons]]<br />[[Juan Orol]]<br />Chela Castro
| music = Rodrigo Pratts<br />[[Ernesto Lecuona]]
| cinematography = Ricardo Delgado<br />Agustín Jiménez
| editing =
| distributor = España Sono Films
| released = {{Film date|1942|08|07|Méxiko}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Siboney''' – 1938-yilda rejissyor [[Juan Orol]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]]–[[Kuba]] drama filmi. Bosh rollarni [[María Antonieta Pons]] va [[Juan Orol]] ijro etgan. Film 1942-yilda namoyish etilgan<ref name="María Antonieta Pons: La rumba hecha mujer">{{cite book|title=Las Rumberas del Cine Mexicano|date=1999|publisher=Editorial televisa|pages=14}}</ref>.
==Rollarda==
* [[María Antonieta Pons]] ... ''Siboney''
* [[Juan Orol]] ... ''Gastón de Montero''
* Chela Castro ... ''Caridad''
* Luisa María Morales ... ''Ligia''
* Oscar Lombardo ... ''Ricardo''
* Celina ... ''Santerian''
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0219306|Siboney}}
* [http://www.elveraz.com/articulo1146.htm ''El Veraz: María Antonieta Pons: The Queen of the Tropics'']
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
f467jxosifx6dj4oz3mdxlz5lty7nbs
Simón Bolívar (film)
0
1365263
5995574
2026-04-13T18:49:19Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995574
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Miguel Contreras Torres]]
| producer = Miguel Contreras Torres <br> [[Jesús Grovas]]
| writer = Miguel Contreras Torres
| narrator =
| starring = [[Julián Soler]] <br> [[Marina Tamayo]] <br> [[Carlos Orellana]] <br> [[Margarita Mora]]
| music = [[Federico Ruiz (bastakor)|Federico Ruiz]]
| distributor =
| released = {{Film date|1942|07|15|df=y}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Simón Bolívar''' – 1942-yilda rejissyor [[Miguel Contreras Torres]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Julián Soler]], [[Marina Tamayo]] va [[Carlos Orellana]] ijro etgan<ref>{{Cite journal |last=Scrocchi |first=Rafael Arreaza |date=2017 |title=Introspectiva, Extrovertida y Decadante: Las três imágenes del libertador en el Biopic Mexicano Simón Bolívar (1942) de Miguel Contreras Torres |url=https://parc.ipp.pt/index.php/e-rei/article/view/4022 |journal=E- Revista de Estudos Interculturais |language=pt |issue=5 |doi=10.34630/erei.vi5.4022 |issn=2182-6439}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*{{IMDb title|0033053|Simón Bolívar}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
1mgd0rllae42k50xawir257qhgnurh2
El pecado de una madre
0
1365264
5995575
2026-04-13T18:50:37Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995575
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Ramón Pereda]]
| producer =
| writer =
| narrator =
| starring = [[Adriana Lamar]]<br>[[Ramón Pereda]]<br>[[Carlos Orellana]]
| music =
| cinematography =
| editing =
| distributor =
| released = {{Film date|1944}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El pecado de una madre''' – 1944-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[Adriana Lamar]], [[Ramón Pereda]] va [[Carlos Orellana]] ijro etgan.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|id=|title=El pecado de una madre }}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
4q8ztbunap5sxgv38r3bfb7rcm5ddbu
Humo en los ojos
0
1365265
5995576
2026-04-13T18:52:11Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995576
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Alberto Gout]]
| producer = Alfonso Rosas Priego<br />Enrique Rosas Priego
| writer = Alberto Gout
| starring = [[Meche Barba]]<br />David Silva<br />[[María Luisa Zea]]
| music = Rosalío Ramírez
| cinematography = Ezequeil Carrasco
| editing =
| distributor = Producciones Rosas Priego
| released = {{Film date|1946|11|13|Méxiko}}
| runtime = 77 min
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Humo en los ojos''' – 1946-yilda rejissyor [[Alberto Gout]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Meche Barba]] va [[David Silva (aktyor)|David Silva]] ijro etgan. Film [[Meksika]] va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari|Amerika]]da jamoat mulki hisoblanadi<ref>{{cite web |title=Alameda et al v. Authors Rights Restoration Corporation et al |url=https://law.justia.com/cases/federal/appellate-courts/F3/331/472/510935/ |website=Justia Law |accessdate=8 February 2019 |language=en |date=19 May 2003}}</ref>.
==Rollarda==
* [[Meche Barba]] ... ''María Esther''
* [[David Silva (aktyor)|David Silva]] ... ''Carlos''
* [[María Luisa Zea]] ... ''Sofía''
* [[Rubén Rojo]] ... ''Juan Manuel''
* [[Fernando Soto (Meksikalik aktyor)|Fernando Soto "Mantequilla"]] ... ''Chon''
* [[Toña la Negra]] ... ''Toña''
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0221255|Humo en los ojos}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
7axloc8p9nznh9h7x9mas1jqha4aded
El espectro de la novia
0
1365266
5995577
2026-04-13T18:53:34Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995577
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[René Cardona]]
| producer = [[Felipe Subervielle]]
| writer = {{ubl|David T. Bamberg | René Cardona | [[Agustín J. Fink]] | [[Xavier Villaurrutia]]}}
| starring = {{ubl|[[David T. Bamberg]] | [[Narciso Busquets]] | [[Mimí Derba]]}}
| music = [[Manuel Esperón]]
| cinematography = [[Gabriel Figueroa]]
| editing = [[Jorge Bustos]]
| studio = Films Mundiales
| distributor =
| released = {{Film date|1943|09|02|df=yes}}
| runtime = 91 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El espectro de la novia''' – 1943-yilda rejissyor [[René Cardona]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rollarni [[David T. Bamberg]], [[Narciso Busquets]] va [[Mimí Derba]] ijro etgan<ref>Cotter p.16</ref>.
==Rollarda==
* [[Julio Ahuet]]
* [[David T. Bamberg]] — Fu Manchu
* [[Narciso Busquets]] — Juanito
* [[Mimí Derba]]
* [[Cuquita Escobar]]
* [[Josefina Escobedo]]
* [[Miguel Ángel Ferriz]]
* [[Manuel Medel]] — Satanás
* [[José Pidal]]
* [[Ángel T. Sala]]
* [[Agustín Sen]]
* [[Hernán Vera]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Cotter, Bob. ''The Mexican Masked Wrestler and Monster Filmography''. McFarland & Company, 2005.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0035846}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
t1aveekdop0oglaa11qs04rlub8tai8
Espuelas de oro
0
1365267
5995578
2026-04-13T18:54:37Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995578
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Agustín P. Delgado]]
| writer = [[Ernesto Cortázar]] <br> [[Tito Davison]] <br> Agustín P. Delgado <br> [[Eduardo Galindo]] <br> [[Jesús Galindo]]
| producer = Jesús Galindo
| starring = [[Pedro Galindo]] <br> [[Crox Alvarado]] <br> [[Amanda del Llano]]
| narrator =
| editing = [[José Marino]]
| music = [[Gonzalo Curiel (bastakor)|Gonzalo Curiel]]
| studio = Filmadora Chapultepec
| distributor =
| released = {{Film date|1948|05|15|df=yes}}
| runtime = 90 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Espuelas de oro''' – 1948-yilda rejissyor [[Agustín P. Delgado]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] [[Vestern film|vestern]] filmi. Bosh rollarni [[Pedro Galindo]], [[Crox Alvarado]] va [[Amanda del Llano]] ijro etgan<ref>Riera p.128</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{cite book
| title=Historia documental del cine mexicano: 1946-1948
| first=Emilio García
| last=Riera
| publisher=Universidad de Guadalajara
| year=1992
| pages=318
| url=http://auristelasaavedra.tk/download/uG5ZAAAAMAAJ-historia-documental-del-cine-mexicano-1946-1948
| isbn=9789688954270}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0249499}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
2o51jqmppyze887awtyp9fppf0h1ze2
Extraña cita
0
1365268
5995579
2026-04-13T18:56:13Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995579
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Gilberto Martínez Solares]]
| producer = José Ramón Huerta
| writer = Gilberto Martínez Solares
| narrator =
| starring = [[Esther Fernández]] <br> [[Luis Aldás]] <br> [[Jorge Reyes (Meksikalik aktyor)|Jorge Reyes]]
| music =[[Luis Hernández Bretón]]
| cinematography = [[Agustín Martínez Solares]]
| editing = [[Charles L. Kimball]]
| studio =Aristo Films
| distributor = Panamerican Films
| released = {{Film date|1947|10|30|df=y}}
| runtime = 88 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Extraña cita''' – 1947-yilda rejissyor [[Gilberto Martínez Solares]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] [[triller film]]i. Bosh rollarni [[Esther Fernández]], [[Luis Aldás]] va [[Jorge Reyes]] ijro etgan<ref>Wilt p.104</ref><ref>Riera p.120</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Riera, Emilio García. ''Historia documental del cine mexicano: 1946-1948''. Universidad de Guadalajara, 1992
* Wilt, David E. ''The Mexican Filmography, 1916 through 2001''. McFarland, 2024.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0039362}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
6wbjpsn71ao7hv8dimumvfcxn9fyhn4
Extraña obsesión
0
1365269
5995580
2026-04-13T18:57:23Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995580
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director =[[José Díaz Morales]]
| writer = José Díaz Morales
| starring =[[Antonio Badú]] <br> [[Malú Gatica]] <br> [[Alejandro Ciangherotti]]
| music = [[Francisco Argote]]
| editing = [[Jorge Bustos]]
| studio = Producciones Calderón
| distributor =[[Columbia Pictures]]
| released = {{Film date|1947|3|6|df=yes}}
| runtime = 85 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Extraña obsesión''' – 1947-yilda rejissyor [[José Díaz Morales]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Antonio Badú]], [[Malú Gatica]] va [[Alejandro Ciangherotti]] ijro etgan<ref>Riera p.54</ref>.
==Rollarda==
* [[Antonio Badú]]
* [[Malú Gatica]]
* [[Alejandro Ciangherotti]]
* [[Luis G. Barreiro]]
* [[Eduardo Casado]]
* [[Jesús Valero]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Plazaola, Luis Trelles. ''Cine y mujer en América Latina: directoras de largometrajes de ficción''. Editorial de la Universidad de Puerto Rico, 1991.
* Riera, Emilio García. Historia documental del cine mexicano: 1946–1948. Universidad de Guadalajara, 1992.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0243891}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
rm3atgfhrkqnx68rwnrh6p2ul788a6o
Una extraña mujer
0
1365270
5995581
2026-04-13T18:58:24Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995581
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Miguel M. Delgado]]
| producer =
| writer = [[Luis Alcoriza]]<br>[[Janet Alcoriza]]<br>Antonio Monsell
| narrator =
| starring = Roberto Silva<br>[[Alicia Barrié]]<br>[[Andrés Soler]]
| music = [[Gonzalo Curiel (bastakor)|Gonzalo Curiel]]
| cinematography = Domingo Carrillo
| editing = [[Jorge Bustos]]
| distributor = Clasa Films Mundiales
| released = {{Film date|1947|2|5}}
| runtime = 97 min.
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Una extraña mujer''' – 1947-yilda rejissyor [[Miguel M. Delgado]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Film ssenariysi [[Luis Alcoriza]] tomonidan yozilgan. Bosh rollarni [[Roberto Silva]], [[Alicia Barrié]] va [[Andrés Soler]] ijro etgan.
==Rollarda==
* Roberto Silva
* [[Alicia Barrié]]
* Andrés Soler
* Inés Edmonson
* [[Consuelo Guerrero de Luna]]
* [[Agustín Isunza]]
* Beatriz Alatorre
* [[Rafael Alcayde]]
* José Morcillo
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0243890}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
3drg2vg9dwh82nvz0eofrdqk6oj6vgs
Sucedió en Jalisco
0
1365271
5995582
2026-04-13T18:59:42Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995582
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Raúl de Anda]]
| producer =
| writer = {{ubl|Raúl de Anda| José Guadalupe de Anda}}
| narrator =
| starring = [[Sara García]]
| music =
| cinematography =
| editing =
| distributor =
| released = {{Film date|1947}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Sucedió en Jalisco (Los Cristeros)''' – 1947-yilda rejissyor [[Raúl de Anda]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Film [[José Guadalupe de Anda]]ning „Los Cristeros“ romani asosida suratga olingan. Bosh rolni [[Sara García]] ijro etgan<ref>{{cite web
| url = http://www.zenit.org/en/articles/the-cristero-war-the-story-behind-the-cover-up
| title = The Cristero War: the Story Behind the Cover Up
| author = Kathleen Naab
| date = 30 May 2012
| accessdate = 20 March 2013
| publisher = Innovative Media Inc
| work = Zenit
}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0180215}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
ppi3i0wytcf32yw1cippkqws3mf9iq7
Hotel de verano
0
1365272
5995583
2026-04-13T19:01:51Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995583
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[René Cardona]]
| writer = [[Neftali Beltrán]] <br> René Cardona <br> [[Ernesto Cortázar]] <br> [[Ramón Pérez Peláez]]
| narrator =
| starring =
| music = [[José Sabre Marroquín]]
| cinematography = [[José Ortiz Ramos]]
| editing = [[José W. Bustos]]
| studio =
| distributor =
| released = {{Film date|1944|04|13|df=yes}}
| runtime = 95 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Hotel de verano''' – 1944-yilda rejissyor [[René Cardona]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Ramón Armengod]] va [[Janice Logan]] ijro etgan<ref>Herrera-Sobek, p. 1080</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Maria Herrera-Sobek. ''Celebrating Latino Folklore: An Encyclopedia of Cultural Traditions''. ABC-CLIO, 2012.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0221249}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
dymv9sfy8mhixtimgavjqcx70z6953q
Sinfonía de una vida
0
1365273
5995584
2026-04-13T19:02:47Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995584
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Celestino Gorostiza]]
| producer = [[Alexander Salkind]] <br> [[Michael Salkind]]
| writer = [[Max Aub]] <br> [[María Gesa]] <br> Pablo González <br> Celestino Gorostiza
| starring =
| music = [[Rosalío Ramírez]]
| editing = [[Rafael Ceballos]]
| studio =
| distributor =
| released = {{Film date|1946|04|12|df=yes}}
| runtime = 91 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Sinfonía de una vida''' – 1946-yilda rejissyor [[Celestino Gorostiza]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy filmi<ref>Gilabert p.337</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
Rosa Peralta Gilabert. ''Manuel Fontanals, escenógrafo: teatro, cine y exilio''. Editorial Fundamentos, 2007.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0218607}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
817q51dxbpe3w8hrs4djmy804nnvy1m
Las tandas del principal
0
1365274
5995586
2026-04-13T19:06:29Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995586
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| producer = [[Fernando de Fuentes]]
| writer =
| narrator =
| starring =
| music =
| cinematography =
| editing =
| distributor =
| released = {{Film date|1949}}
| runtime =
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Las tandas del principal''' – 1949-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Film [[Fernando de Fuentes]] prodyuserligida ishlab chiqarilgan.
== Rollarda ==
* [[Fernando Soler]]
* [[Mapy Cortés]]
* [[Luis Aldás]]
* [[Fernando Cortés]]
* [[Agustín Isunza]]
* [[Queta Lavat]]
* [[Lupe Inclán]]
* [[María Gentil Arcos]]
* [[Fanny Schiller]]
* [[Max Langler]]
* [[Salvador Quiroz]]
* Guillermo Bravo Sosa
* [[Eugenia Galindo]]
* Luis Mussot
* Ignacio Peón
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0227595}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
r24fb6chism9j3ncdac4hrumkltrcqd
Calabacitas tiernas
0
1365275
5995588
2026-04-13T20:08:58Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995588
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Gilberto Martínez Solares]]
| producer = Jorge Elizondo <br> [[Salvador Elizondo]]
| narrator =
| starring = [[Germán Valdés]] <br> [[Rosita Quintana]] <br> [[Nelly Montiel]] <br> Gloria Alonso <br> [[Amalia Aguilar]] <br> Rosina Pagã.
| music = [[Rosalío Ramírez]] <br> [[Federico Ruiz (bastakor)|Federico Ruiz]]
| cinematography = [[Agustín Martínez Solares]]
| editing = [[Jorge Busto]]
| studio = Clasa Films Mundiales
| distributor =
| released = {{Film date|1949|02|24|df=yes}}
| runtime = 101 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Calabacitas tiernas''' – 1949-yilda rejissyor [[Gilberto Martínez Solares]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Germán Valdés]], [[Rosita Quintana]], [[Nelly Montiel]], [[Gloria Alonso]], [[Amalia Aguilar]] va [[Rosina Pagã]] ijro etgan<ref>Mora, pg. 84</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Mora, Carl J. ''Mexican Cinema: Reflections of a Society, 1896-2004''. McFarland & Co, 2005.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0040197}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
oz0xoy8qbeubuzdvp8h5ypy254orsgf
El ladrón
0
1365276
5995589
2026-04-13T20:10:05Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995589
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Julio Bracho]]
| producer = [[Gregorio Walerstein]]
| writer = Julio Bracho
| narrator =
| starring = [[Luis Sandrini]] <br> [[Domingo Soler]] <br> [[Elsa Aguirre]]
| music = [[Rosalío Ramírez]] <br> [[Federico Ruiz (bastakor)|Federico Ruiz]]
| cinematography = [[Raúl Martínez Solares]]
| editing = [[Carlos Savage]]
| studio = Filmex
| distributor =
| released = {{Film date|df=y|1947|11|13}}
| runtime = 80 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El ladrón''' – 1947-yilda rejissyor [[Julio Bracho]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Luis Sandrini]], [[Domingo Soler]] va [[Elsa Aguirre]] ijro etgan<ref>Hershfield & Maciel p.174</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Joanne Hershfield & David Maciel. ''Mexico's Cinema: A Century of Film and Filmmakers''. 1999.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0249675}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
o3un5sippitwfgmsqzktram5cwf2ys8
Los tres García
0
1365277
5995591
2026-04-13T20:11:53Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995591
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Ismael Rodríguez]]
| producer =Ismael Rodríguez
| writer = [[Rogelio A. González]] <br> [[Fernando Méndez (rejissyor)|Fernando Méndez]] <br> [[Carlos Orellana]] <br> Ismael Rodríguez <br> [[Pedro de Urdimalas]] <br> [[Elvira de la Mora]]
| narrator =
| starring = [[Pedro Infante]] <br> [[Sara García]] <br> [[Abel Salazar (aktyor)|Abel Salazar]] <br> [[Marga López]]
| music = [[Manuel Esperón]]
| editing = [[Rafael Portillo]]
| studio = Producciones Rodríguez Hermanos
| distributor = Clasa-Mohme
| released = {{Film date|1947|8|15|df=yes}}
| runtime = 118 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Los tres García''' – 1947-yilda rejissyor [[Ismael Rodríguez]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Pedro Infante]], [[Sara García]], [[Abel Salazar (aktyor)|Abel Salazar]] va [[Marga López]] ijro etgan<ref>Day p.140</ref><ref>Egan & Long p.91</ref>.
==Rollarda==
*[[Pedro Infante]] — Luis Antonio García
*[[Sara García]] — Grandma Luisa García
*[[Marga López]] — Lupita Smith García
*[[Abel Salazar (aktyor)|Abel Salazar]] — José Luis García
*[[Víctor Manuel Mendoza]] — Luis Manuel García
*[[Carlos Orellana]] — Priest
*Fernando Soto — Tranquilino
*[[Antonio R. Frausto]] — Mayor Don Cosme
*[[Clifford Carr]] — Mr. John Smith
* [[Manuel Arvide]] — Juez calificador
* [[Luis Enrique Cubillan]] — Hermano López
* [[José Muñoz (actor)|José Muñoz]] — Juan López
* [[Manuel Roche]] — Simón López
* [[Paco Martínez]] — Don Julián
* [[Queta Lavat]] — Invitada fiesta
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Day, Stuart A. ''Modern Mexican Culture: Critical Foundations''. University of Arizona Press, 2017.
* Egan, Linda & Long, Mary K. (ed.) ''Mexico Reading the United States''. Vanderbilt University Press, 2009.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0039047}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
2x7c6lg6eyl0wynharnli5fgligot8c
El tigre de Jalisco
0
1365278
5995592
2026-04-13T20:13:04Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995592
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[René Cardona]]
| producer =
| writer = {{ubl|[[Pablo Sánchez Mora]] | [[Paulino Masip]] | René Cardona}}
| starring = {{ubl|[[Armando Soto La Marina]] | [[Delia Magana]] | [[Manolo Fábregas]]}}
| music = [[Manuel Esperón]]
| editing = [[José W. Bustos]]
| studio = {{ubl|Cinematográfica de Guadalajara | [[Producciónes Grovas]]}}
| distributor = Azteca Films
| released = {{Film date|1947|03|07|df=yes}}
| runtime = 90 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''El tigre de Jalisco''' – 1947-yilda rejissyor [[René Cardona]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] [[Vestern film|vestern]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Armando Soto La Marina]], [[Delia Magaña]] va [[Manolo Fábregas]] ijro etgan<ref>Agrasánchez p.15</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Agrasánchez, Rogelio. ''Mexican Movies in the United States: A History of the Films, Theaters, and Audiences, 1920-1960''. McFarland, 2006.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0244254}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
pb0dtx4ev6zmnjap2dh2nokohwhzkiw
Al son de la marimba
0
1365279
5995593
2026-04-13T20:14:11Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995593
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Juan Bustillo Oro]]
| producer = [[Jesús Grovas]]
| writer = [[Augusto Martínez Olmedilla]] (pyesa) <br> Juan Bustillo Oro <br> [[Humberto Gómez Landero]]
| starring = [[Sara García]] <br> [[Fernando Soler]] <br> [[Marina Tamayo]]
| studio = Grovas-Oro Films
| distributor = Clasa-Mohme
| released = {{Film date|1941|2|12|df=yes}}
| runtime = 137 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Al son de la marimba''' – 1941-yilda rejissyor [[Juan Bustillo Oro]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Sara García]], [[Fernando Soler]] va [[Marina Tamayo]] ijro etgan<ref>''Expressionism in the Cinema'' p.284</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Brill, Olaf (ed.) ''Expressionism in the Cinema''. Edinburgh University Press, 19 Feb 2016.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0162147|To the Sound of the Marimba}}
* [http://www.covercaratulas.com/Al_Son_De_La_Marimba~19322.html Credits]
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
6gyc2w126jaogifb4tlt5p1pkpkjir9
La Torre de los suplicios
0
1365280
5995594
2026-04-13T20:14:47Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995594
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| editing =
| distributor =
| released = {{Film date|1941}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''La Torre de los suplicios''' – 1941-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Luis Alcoriza]] ijro etgan.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0220109}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
6awrcgbxo38prjjsdldo2cxu8cf4e9n
Bodas trágicas
0
1365281
5995595
2026-04-13T20:16:18Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995595
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Gilberto Martínez Solares]]
| producer =
| writer = [[Mauricio Magdaleno]] <br> Gilberto Martínez Solares
| starring = [[Roberto Silva (aktyor)|Roberto Silva]] <br> [[Miroslava (aktrisa)|Miroslava]] <br> [[Ernesto Alonso]]
| music = [[Manuel Esperón]]
| cinematography = [[Raúl Martínez Solares]]
| editing = [[Jorge Bustos]]
| studio = Clasa Films Mundiales
| distributor =
| released = {{Film date|1946|05|30|df=yes}}
| runtime = 77 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Bodas trágicas''' – 1946-yilda rejissyor [[Gilberto Martínez Solares]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Roberto Silva (aktyor)|Roberto Silva]], [[Miroslava (aktrisa)|Miroslava]] va [[Ernesto Alonso]] ijro etgan<ref>Berumen p.339</ref>.
==Rollarda==
* Roberto Silva — Diego
* [[Miroslava (aktrisa)|Miroslava]] — Amparo
* [[Ernesto Alonso]] — Octavio
* [[Estela Inda]] — Laura
* José Morcillo — Don Juan Manuel
* [[Antonio R. Frausto]] — Sostenes
* Alberto Torres Lapham — Don José Luis
* [[Lupe Inclán]] — Agustina
* [[Carolina Barret]] — Pepita
* [[Luis Beristáin]] — Carlos
* [[Manuel Noriega Ruiz]] — Padre Muñoz
* [[José Elías Moreno]] — Coronel Torres
* María Valdealde — Doña Engracia
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Frank Javier Garcia Berumen. ''Brown Celluloid: 1894-1959''. Vantage Press, 2003.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0038371}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
94395jw7ar3rvw46kzetbdn68bs4tgi
La trepadora
0
1365282
5995596
2026-04-13T20:17:00Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995596
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Gilberto Martínez Solares]]
| producer =
| writer = [[Rómulo Gallegos]] (roman)
| narrator =
| starring = [[Sara García]]
| music =
| cinematography =
| editing =
| distributor =
| released = {{Film date|1944}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''La trepadora''' – 1944-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Sara García]] ijro etgan.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0037395}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
gf1m56dya928bxxz4gc7f22b7p8wnyw
Las tres viudas de papá
0
1365283
5995597
2026-04-13T20:18:16Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995597
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Miguel Zacarías]]
| producer = [[Manuel Sereijo]]
| writer =
| narrator =
| starring = [[Sara García]]
| music =
| cinematography =
| editing =
| distributor = [[Grovas y Cía]]
| released = {{Film date|1942|10|03|df=y}}
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Las tres viudas de papá''' – 1942-yilda rejissyor [[Miguel Zacarías]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] komediya filmi<ref name="Diccionario de escritores mexicanos, siglo XX: desde las generaciones del Ateneo y novelistas de la Revolución hasta nuestros días">{{cite book|title=Diccionario de escritores mexicanos, siglo XX: desde las generaciones del Ateneo y novelistas de la Revolución hasta nuestros días|url=https://books.google.com/books?id=449Pz69H1J4C&pg=PA425|access-date=12 March 2013|year=2007|publisher=UNAM|isbn=978-970-32-3998-6|page=425}}</ref><ref name="CarroPompidou1992">{{cite book|last=Carro|first=Nelson|title=Le cinéma mexicain|url=https://books.google.com/books?id=0ZUqAQAAIAAJ&pg=PA261|access-date=2013-03-12|year=1992|publisher=Éd. du Centre Pompidou|page=261|isbn=9782858506699}}</ref>. Bosh rolni [[Sara García]] ijro etgan<ref name="MuñozCastillo1998">{{cite book|last=Muñoz|first=Fernando|title=Sara García|url=https://books.google.com/books?id=-sUuAAAAYAAJ|access-date=12 March 2013|year=1998|publisher=Editorial Clío|page=74|isbn=9789706630278}}</ref>. Film [[Manuel Sereijo]] prodyuserligida ishlab chiqarilgan<ref name="Riera1969">{{cite book|last=Riera|first=Emilio García|title=Historia documental del cine mexicano: época sónora|url=https://books.google.com/books?id=WBpZAAAAMAAJ|access-date=12 March 2013|year=1969|publisher=Ediciones Era|page=285}}</ref>.
==Rollarda==
*[[Carolina Barret]]
*[[Antonio R. Frausto]]
*[[Sara García]]
*[[Carlos López Moctezuma]]
*[[Chel López]]
*[[Miguel Montemayor]]
*[[Leopoldo 'Chato' Ortín]]
*[[Blanca Rosa Otero]]
*[[Virginia Serret]]
*[[Virginia Zurí]]<ref name="Villatoro">{{cite book|last=Villatoro|first=Angel|title=Anuario Cinematográfico Latino Americano: 1946-47|url=https://books.google.com/books?id=4rwQAAAAIAAJ|access-date=12 March 2013|publisher=Ediciones Acla|page=124}}</ref>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{IMDb title|id=0180263|title=Las tres viudas de papá }}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
i4hu7de7207ui27wgj47cwvo1gw68uf
Tuya en cuerpo y alma
0
1365284
5995598
2026-04-13T20:18:53Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995598
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| starring = [[Sara García]]
| music =
| cinematography =
| editing =
| distributor =
| released = {{Film date|1945}}
| runtime =
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Tuya en cuerpo y alma''' – 1945-yilda suratga olingan [[Meksika]] filmi. Bosh rolni [[Sara García]] ijro etgan.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0180265}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
4oimymob43un0zo29ybibtgxbw7ih0f
Crepúsculo
0
1365285
5995599
2026-04-13T20:19:54Z
Ahror Akramovich
75193
Qarang: [[Loyiha:Filmlar]] loyihasi doirasida yozilgan maqola
5995599
wikitext
text/x-wiki
{{Film bilgiqutisi
| director = [[Julio Bracho]]
| producer = [[Mauricio de la Serna]]
| writer = Julio Bracho
| narrator =
| starring = [[Arturo de Córdova]] <br> [[Gloria Marín]] <br> [[Julio Villarreal]]
| music = [[Raúl Lavista]]
| editing = [[Jorge Busto]]
| studio = Clasa Films
| distributor =
| released = {{Film date|1945|04|13|df=yes}}
| runtime = 108 minut
| mamlakat = {{MEX}}
| til = [[Ispan tili]]
}}
'''Crepúsculo''' – 1945-yilda rejissyor [[Julio Bracho]] tomonidan suratga olingan [[Meksika]] drama filmi. Bosh rollarni [[Arturo de Córdova]], [[Gloria Marín]] va [[Julio Villarreal]] ijro etgan<ref>Spicer p.203</ref><ref>{{cite book | last=Ricalde | first=M. | last2=Irwin | first2=R.M.K. | title=Global Mexican Cinema: Its Golden Age | publisher=Bloomsbury Publishing | series=Cultural Histories of Cinema | year=2019 | isbn=978-1-83871-596-0 | url=https://books.google.com/books?id=bVjyDwAAQBAJ&pg=PT222 | access-date=2024-09-19 | page=222}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* Spicer, Andrew. ''Historical Dictionary of Film Noir''. Scarecrow Press, 2010.
== Havolalar ==
* {{IMDb title|0132064}}
{{1940-yillar-Meksika-film-stub}}
pm78fp1tc88gfo0fd00c7ndpocskod5
Hakan Fidan
0
1365286
5995607
2026-04-13T22:42:17Z
Humoyun Qodirov
72834
„{{Davlat arbobi bilgiqutisi | tasvir = Munich Security Conference (54326135247)(cropped).jpg | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|07|17}} | tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Anqara}}, [[Turkiya]] | turmush_oʻrtogʻi = Nuran Fidan | bolalari = 3 | imzosi = Hakan Fidan-imzası.png | bayroq = Flag of Turkey.svg | bayroq2...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995607
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| tasvir = Munich Security Conference (54326135247)(cropped).jpg
| tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|07|17}}
| tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Anqara}}, [[Turkiya]]
| turmush_oʻrtogʻi = Nuran Fidan
| bolalari = 3
| imzosi = Hakan Fidan-imzası.png
| bayroq = Flag of Turkey.svg
| bayroq2 = Disisleri-bakanligi-logo.png
| lavozim = Turkiya tashqi ishlar vaziri
| boshlanish davri = 2023-yil 3-iyun
| prezident = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| avvalgisi = [[Mevlüt Çavuşoğlu]]
| partiyasi = [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi]]
| taʼlim = [[Maryland universiteti]] </br> [[Bilkent universiteti]]
| dini = [[Fayl:Star and Crescent.svg|20px]] islom (sunniylik)
| mukofotlari = [[Fayl:Order of Merit 3rd Class of Ukraine.png|40px|III darajali Xizmatlari uchun ordeni]]
| harbiy_blanka1 = Harbiy xizmat davri
| harbiy_matn1 = 1986—2001
| harbiy_blanka2 = Mamlakat
| harbiy_matn2 = {{TUR}}
| harbiy_blanka3 = Qoʻshin turi
| harbiy_matn3 = Turkiya quruqlikdagi qoʻshinlari
| harbiy_blanka4 = Harbiy unovoni
| harbiy_matn4 = [[Fayl:Army-TUR-OR-07-2.svg|25px|Master serjant]]
}}
'''Hakan Fidan''' ([[1968-yil]] [[17-iyul]], [[Anqara]], [[Turkiya]]) — turk [[Diplomat|diplomati]], Turkiya tashqi ishlar vaziri, Turkiya xavfsizlik xizmatining sobiq rahbari.
== Tarjimayi holi ==
Hakan Fidan [[1968|1968-yil]] [[17-iyul|17-iyulda]] Turkiyaning [[Anqara]] shahrida tugʻilgan. Otasi [[Varto]] shahridan boʻlgan ([[Muş (viloyat)|Muş viloyati]]) etnik [[Kurdlar|kurd]], onasi esa [[Denizli|denizlilik]] [[Turklar|turk]] boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|title=Who is Hakan Fidan, Turkey’s new foreign minister with spy powers? - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|website=www.al-monitor.com|date=04.06.2023|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705110254/https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|url-status=live|muallif=Russia; Kremlin, Turkish intelligence chief Hakan Fidanand Turkish Defense Minister Hulusi Akar wait prior to a meeting with Russian President Vladimir Putin at the; Aug. 24; Images, 2018-Alexander Zemlianichenko/AFP via Getty; Moscow.|til=inglizcha}}</ref>. Fidanning otasi kurdlarning Hasaniy qabilasiga mansub<ref>{{Cite web|url=https://m.yeniakit.com.tr/amp/haber/1763761/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari|title=İlk kez duyacaksınız! Hakan Fidan'ın aşiretinin 2. Abdülhamid ile bağlantısı ve Osmanlı paşası akrabaları|website=m.yeniakit.com.tr|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240503044305/https://m.yeniakit.com.tr/amp/haber/1763761/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari|url-status=live}}</ref>, ammo Hakan Fidan oʻzini turk millatiga mansub deb hisoblaydi<ref>{{Cite web|url=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|title=Suriye'de kritik zirve sonrası önemli açıklama... Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: PKK terör örgütüne Suriye'de yer yok|lang=turkcha|website=TRHaber|date=2024-12-22|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Fidan [[Kurd tili|kurd tilida]] erkin soʻzlasha oladi<ref>{{Cite web|url=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|title=Hakan Fidan Kürt mü? Hakan Fidan'ın babası nereli? Kürtçe konuşması|lang=turkcha|website=Çankırı Haber, Son Dakika Çankırı Haberleri, Haber 18|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Maryland shtati universitetida [[boshqaruv]] va [[siyosatshunoslik]] boʻyicha magistraturani tugatgandan soʻng, Fidan Bilkent universitetida [[fan doktori]] darajasini olgan. 1986—2001-yillarda Turkiya armiyasida unter-ofitser boʻlib xizmat qilgan. 2003—2007-yillarda Turkiya hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligini ({{Lang-tr|Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı}}) boshqargan. 2007-yil noyabr oyida Fidan Vazirlar mahkamasida [[Davlat kotibi|davlat kotibining]] oʻrinbosari etib tayinlanadi<ref>[http://www.gazetevan.com/Hakan-Fidan-kimdir_-Ozgecmisinde-neler-var_-Iste-engenc-MIT-Baskaninin-ozgecmisi-46933.html Hakan Fidan kimdir? Özgeçmişinde neler var? İşte engenç MİT Başkanı'nın özgeçmişi] , ''Vatan'', 2012-yil 11-fevral</ref>. 2010-yil 27-maydan 2015-yil 10-fevralgacha Turkiya xavfsizlik xizmati rahbari boʻlgan. Turkiya parlamenti saylovlarida [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi|Adolat va taraqqiyot partiyasidan]] oʻz nomzodini qoʻyish uchun lavozimini tark etgan. 2015-yil 9-martda Fidan oʻz nomzodidan voz kechib, avvalgi lavozimiga qaytadi. 2009-yilda Hakan Fidan [[Oslo|Osloda]] [[Kurdiston ishchi partiyasi]] bilan yashirin tinchlik muzokaralarida ishtirok etgan hamda [[Abdullah Öcalan]] bilan suhbatlashgan<ref>[http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/03/201332011046646727.html Profile: Turkey’s 'secret-keeper' Hakan Fidan] , Al Jazeera, 2013-yil 22-mart</ref><ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/investigation-of-turkish-intelligence-head-wont-proceed-says-prosecutor.aspx?pageID=238&nID=43491&NewsCatID=338 Investigation of Turkish Intelligence head won’t proceed, says prosecutor], Hurriyet, 2013-yil 22-mart</ref>. [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga keng koʻlamli bostirib kirishi paytida]] Fidan [[Ukraina]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] oʻrtasida harbiy asirlarni almashish boʻyicha muzokaralarda ishtirok etgan. 2022-yil oktyabr oyida [[Ukraina prezidenti]] ofisi raisi [[Andrey Yermak]] Fidanga „215 nafar harbiyni ozod qilishga yordam bergani va Turkiyadagi Azovstal himoyachilari uchun sharoit yaratgani uchun“ minnatdorchilik bildiradi<ref>{{Cite web|url=https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|title=Сприяв обміну захисників Азовсталі. Новим главою МЗС Туреччини став Хакан Фідан|last=Бедрак|first=Вікторія|date=2023-06-04|website=https://fakty.com.ua/|accessdate=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604180543/https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|url-status=live}}</ref>. 2023-yil 3-iyunda Fidan Turkiyaning [[67-Vazirlar mahkamasi]] ([[Turkiya hukumati|hukumati]]) tomonidan Turkiya tashqi ishlar vaziri etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|lang=inglizcha|url=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|title=Turkish leader Erdoğan announces presidential cabinet of new term|website=anews|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Nuran Fidan bilan turmush qurgan. Uch nafar farzandi bor.
== Mukofotlari ==
Hakan Fidan [[Ukraina]] hukumati tomonidan „davlatlararo hamkorlikni mustahkamlash, Ukrainaning davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligini qoʻllab-quvvatlash, Ukraina davlatini dunyoga tanitishga qoʻshgan ulkan shaxsiy hissasi uchun“ III darajali „Xizmatlari uchun“ ordeni (2022-yil 4-noyabr, Ukraina)<ref>{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|title=Указ Президента Украины от 4 ноября 2022 года № 752/2022 «О награждении государственными наградами Украины»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113000738/https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|url-status=live}}</ref>, „Ozarbayjon doʻsti“ oltin ordeni (2024-yil, „Mening Ozarbayjonim“ jurnali)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|title=Министр иностранных дел Турецкой Республики Хакан Фидан награждён золотым орденом «Друг Азербайджана»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417091403/https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|url-status=live}}</ref>, „Yoshlar tashkilotlari ishini faollashtirishni qoʻllab-quvvatlagani uchun“ [[Islom konferensiyasi tashkiloti]] huzuridagi Yoshlar tashkilotining maxsus sertifikati (2007-yil)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/molodezh_igraet_aktivnuyu_rol_v_integracii_narodov_tyurkoyazychnyx_stran-675253 МОЛОДЁЖЬ ИГРАЕТ АКТИВНУЮ РОЛЬ В ИНТЕГРАЦИИ НАРОДОВ ТЮРКОЯЗЫЧНЫХ СТРАН]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
sfznf8jb4jq1pqz85my17dxr5ketu2f
5995608
5995607
2026-04-13T22:43:15Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Turkiyalik siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995608
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| tasvir = Munich Security Conference (54326135247)(cropped).jpg
| tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|07|17}}
| tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Anqara}}, [[Turkiya]]
| turmush_oʻrtogʻi = Nuran Fidan
| bolalari = 3
| imzosi = Hakan Fidan-imzası.png
| bayroq = Flag of Turkey.svg
| bayroq2 = Disisleri-bakanligi-logo.png
| lavozim = Turkiya tashqi ishlar vaziri
| boshlanish davri = 2023-yil 3-iyun
| prezident = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| avvalgisi = [[Mevlüt Çavuşoğlu]]
| partiyasi = [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi]]
| taʼlim = [[Maryland universiteti]] </br> [[Bilkent universiteti]]
| dini = [[Fayl:Star and Crescent.svg|20px]] islom (sunniylik)
| mukofotlari = [[Fayl:Order of Merit 3rd Class of Ukraine.png|40px|III darajali Xizmatlari uchun ordeni]]
| harbiy_blanka1 = Harbiy xizmat davri
| harbiy_matn1 = 1986—2001
| harbiy_blanka2 = Mamlakat
| harbiy_matn2 = {{TUR}}
| harbiy_blanka3 = Qoʻshin turi
| harbiy_matn3 = Turkiya quruqlikdagi qoʻshinlari
| harbiy_blanka4 = Harbiy unovoni
| harbiy_matn4 = [[Fayl:Army-TUR-OR-07-2.svg|25px|Master serjant]]
}}
'''Hakan Fidan''' ([[1968-yil]] [[17-iyul]], [[Anqara]], [[Turkiya]]) — turk [[Diplomat|diplomati]], Turkiya tashqi ishlar vaziri, Turkiya xavfsizlik xizmatining sobiq rahbari.
== Tarjimayi holi ==
Hakan Fidan [[1968|1968-yil]] [[17-iyul|17-iyulda]] Turkiyaning [[Anqara]] shahrida tugʻilgan. Otasi [[Varto]] shahridan boʻlgan ([[Muş (viloyat)|Muş viloyati]]) etnik [[Kurdlar|kurd]], onasi esa [[Denizli|denizlilik]] [[Turklar|turk]] boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|title=Who is Hakan Fidan, Turkey’s new foreign minister with spy powers? - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|website=www.al-monitor.com|date=04.06.2023|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705110254/https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|url-status=live|muallif=Russia; Kremlin, Turkish intelligence chief Hakan Fidanand Turkish Defense Minister Hulusi Akar wait prior to a meeting with Russian President Vladimir Putin at the; Aug. 24; Images, 2018-Alexander Zemlianichenko/AFP via Getty; Moscow.|til=inglizcha}}</ref>. Fidanning otasi kurdlarning Hasaniy qabilasiga mansub<ref>{{Cite web|url=https://m.yeniakit.com.tr/amp/haber/1763761/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari|title=İlk kez duyacaksınız! Hakan Fidan'ın aşiretinin 2. Abdülhamid ile bağlantısı ve Osmanlı paşası akrabaları|website=m.yeniakit.com.tr|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240503044305/https://m.yeniakit.com.tr/amp/haber/1763761/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari|url-status=live}}</ref>, ammo Hakan Fidan oʻzini turk millatiga mansub deb hisoblaydi<ref>{{Cite web|url=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|title=Suriye'de kritik zirve sonrası önemli açıklama... Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: PKK terör örgütüne Suriye'de yer yok|lang=turkcha|website=TRHaber|date=2024-12-22|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Fidan [[Kurd tili|kurd tilida]] erkin soʻzlasha oladi<ref>{{Cite web|url=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|title=Hakan Fidan Kürt mü? Hakan Fidan'ın babası nereli? Kürtçe konuşması|lang=turkcha|website=Çankırı Haber, Son Dakika Çankırı Haberleri, Haber 18|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Maryland shtati universitetida [[boshqaruv]] va [[siyosatshunoslik]] boʻyicha magistraturani tugatgandan soʻng, Fidan Bilkent universitetida [[fan doktori]] darajasini olgan. 1986—2001-yillarda Turkiya armiyasida unter-ofitser boʻlib xizmat qilgan. 2003—2007-yillarda Turkiya hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligini ({{Lang-tr|Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı}}) boshqargan. 2007-yil noyabr oyida Fidan Vazirlar mahkamasida [[Davlat kotibi|davlat kotibining]] oʻrinbosari etib tayinlanadi<ref>[http://www.gazetevan.com/Hakan-Fidan-kimdir_-Ozgecmisinde-neler-var_-Iste-engenc-MIT-Baskaninin-ozgecmisi-46933.html Hakan Fidan kimdir? Özgeçmişinde neler var? İşte engenç MİT Başkanı'nın özgeçmişi] , ''Vatan'', 2012-yil 11-fevral</ref>. 2010-yil 27-maydan 2015-yil 10-fevralgacha Turkiya xavfsizlik xizmati rahbari boʻlgan. Turkiya parlamenti saylovlarida [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi|Adolat va taraqqiyot partiyasidan]] oʻz nomzodini qoʻyish uchun lavozimini tark etgan. 2015-yil 9-martda Fidan oʻz nomzodidan voz kechib, avvalgi lavozimiga qaytadi. 2009-yilda Hakan Fidan [[Oslo|Osloda]] [[Kurdiston ishchi partiyasi]] bilan yashirin tinchlik muzokaralarida ishtirok etgan hamda [[Abdullah Öcalan]] bilan suhbatlashgan<ref>[http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/03/201332011046646727.html Profile: Turkey’s 'secret-keeper' Hakan Fidan] , Al Jazeera, 2013-yil 22-mart</ref><ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/investigation-of-turkish-intelligence-head-wont-proceed-says-prosecutor.aspx?pageID=238&nID=43491&NewsCatID=338 Investigation of Turkish Intelligence head won’t proceed, says prosecutor], Hurriyet, 2013-yil 22-mart</ref>. [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga keng koʻlamli bostirib kirishi paytida]] Fidan [[Ukraina]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] oʻrtasida harbiy asirlarni almashish boʻyicha muzokaralarda ishtirok etgan. 2022-yil oktyabr oyida [[Ukraina prezidenti]] ofisi raisi [[Andrey Yermak]] Fidanga „215 nafar harbiyni ozod qilishga yordam bergani va Turkiyadagi Azovstal himoyachilari uchun sharoit yaratgani uchun“ minnatdorchilik bildiradi<ref>{{Cite web|url=https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|title=Сприяв обміну захисників Азовсталі. Новим главою МЗС Туреччини став Хакан Фідан|last=Бедрак|first=Вікторія|date=2023-06-04|website=https://fakty.com.ua/|accessdate=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604180543/https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|url-status=live}}</ref>. 2023-yil 3-iyunda Fidan Turkiyaning [[67-Vazirlar mahkamasi]] ([[Turkiya hukumati|hukumati]]) tomonidan Turkiya tashqi ishlar vaziri etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|lang=inglizcha|url=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|title=Turkish leader Erdoğan announces presidential cabinet of new term|website=anews|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Nuran Fidan bilan turmush qurgan. Uch nafar farzandi bor.
== Mukofotlari ==
Hakan Fidan [[Ukraina]] hukumati tomonidan „davlatlararo hamkorlikni mustahkamlash, Ukrainaning davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligini qoʻllab-quvvatlash, Ukraina davlatini dunyoga tanitishga qoʻshgan ulkan shaxsiy hissasi uchun“ III darajali „Xizmatlari uchun“ ordeni (2022-yil 4-noyabr, Ukraina)<ref>{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|title=Указ Президента Украины от 4 ноября 2022 года № 752/2022 «О награждении государственными наградами Украины»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113000738/https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|url-status=live}}</ref>, „Ozarbayjon doʻsti“ oltin ordeni (2024-yil, „Mening Ozarbayjonim“ jurnali)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|title=Министр иностранных дел Турецкой Республики Хакан Фидан награждён золотым орденом «Друг Азербайджана»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417091403/https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|url-status=live}}</ref>, „Yoshlar tashkilotlari ishini faollashtirishni qoʻllab-quvvatlagani uchun“ [[Islom konferensiyasi tashkiloti]] huzuridagi Yoshlar tashkilotining maxsus sertifikati (2007-yil)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/molodezh_igraet_aktivnuyu_rol_v_integracii_narodov_tyurkoyazychnyx_stran-675253 МОЛОДЁЖЬ ИГРАЕТ АКТИВНУЮ РОЛЬ В ИНТЕГРАЦИИ НАРОДОВ ТЮРКОЯЗЫЧНЫХ СТРАН]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Turkiyalik siyosatchilar]]
7wmk0lcuj6tkrxdhgrifzzeujxnlo23
5995609
5995608
2026-04-13T22:43:17Z
KiranBOT
163356
URL manzillardan AMP kuzatuvi olib tashlandi ([[:m:User:KiranBOT/AMP|tafsilotlar]]) ([[User talk:Usernamekiran|xato haqida xabar bering]]) v2.2.9s
5995609
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| tasvir = Munich Security Conference (54326135247)(cropped).jpg
| tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|07|17}}
| tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Anqara}}, [[Turkiya]]
| turmush_oʻrtogʻi = Nuran Fidan
| bolalari = 3
| imzosi = Hakan Fidan-imzası.png
| bayroq = Flag of Turkey.svg
| bayroq2 = Disisleri-bakanligi-logo.png
| lavozim = Turkiya tashqi ishlar vaziri
| boshlanish davri = 2023-yil 3-iyun
| prezident = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| avvalgisi = [[Mevlüt Çavuşoğlu]]
| partiyasi = [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi]]
| taʼlim = [[Maryland universiteti]] </br> [[Bilkent universiteti]]
| dini = [[Fayl:Star and Crescent.svg|20px]] islom (sunniylik)
| mukofotlari = [[Fayl:Order of Merit 3rd Class of Ukraine.png|40px|III darajali Xizmatlari uchun ordeni]]
| harbiy_blanka1 = Harbiy xizmat davri
| harbiy_matn1 = 1986—2001
| harbiy_blanka2 = Mamlakat
| harbiy_matn2 = {{TUR}}
| harbiy_blanka3 = Qoʻshin turi
| harbiy_matn3 = Turkiya quruqlikdagi qoʻshinlari
| harbiy_blanka4 = Harbiy unovoni
| harbiy_matn4 = [[Fayl:Army-TUR-OR-07-2.svg|25px|Master serjant]]
}}
'''Hakan Fidan''' ([[1968-yil]] [[17-iyul]], [[Anqara]], [[Turkiya]]) — turk [[Diplomat|diplomati]], Turkiya tashqi ishlar vaziri, Turkiya xavfsizlik xizmatining sobiq rahbari.
== Tarjimayi holi ==
Hakan Fidan [[1968|1968-yil]] [[17-iyul|17-iyulda]] Turkiyaning [[Anqara]] shahrida tugʻilgan. Otasi [[Varto]] shahridan boʻlgan ([[Muş (viloyat)|Muş viloyati]]) etnik [[Kurdlar|kurd]], onasi esa [[Denizli|denizlilik]] [[Turklar|turk]] boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|title=Who is Hakan Fidan, Turkey’s new foreign minister with spy powers? - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|website=www.al-monitor.com|date=04.06.2023|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705110254/https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|url-status=live|muallif=Russia; Kremlin, Turkish intelligence chief Hakan Fidanand Turkish Defense Minister Hulusi Akar wait prior to a meeting with Russian President Vladimir Putin at the; Aug. 24; Images, 2018-Alexander Zemlianichenko/AFP via Getty; Moscow.|til=inglizcha}}</ref>. Fidanning otasi kurdlarning Hasaniy qabilasiga mansub<ref>{{Cite web|url=https://www.yeniakit.com.tr/haber/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari-1763761.html|title=İlk kez duyacaksınız! Hakan Fidan'ın aşiretinin 2. Abdülhamid ile bağlantısı ve Osmanlı paşası akrabaları|website=m.yeniakit.com.tr|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240503044305/https://m.yeniakit.com.tr/amp/haber/1763761/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari|url-status=live}}</ref>, ammo Hakan Fidan oʻzini turk millatiga mansub deb hisoblaydi<ref>{{Cite web|url=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|title=Suriye'de kritik zirve sonrası önemli açıklama... Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: PKK terör örgütüne Suriye'de yer yok|lang=turkcha|website=TRHaber|date=2024-12-22|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Fidan [[Kurd tili|kurd tilida]] erkin soʻzlasha oladi<ref>{{Cite web|url=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|title=Hakan Fidan Kürt mü? Hakan Fidan'ın babası nereli? Kürtçe konuşması|lang=turkcha|website=Çankırı Haber, Son Dakika Çankırı Haberleri, Haber 18|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Maryland shtati universitetida [[boshqaruv]] va [[siyosatshunoslik]] boʻyicha magistraturani tugatgandan soʻng, Fidan Bilkent universitetida [[fan doktori]] darajasini olgan. 1986—2001-yillarda Turkiya armiyasida unter-ofitser boʻlib xizmat qilgan. 2003—2007-yillarda Turkiya hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligini ({{Lang-tr|Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı}}) boshqargan. 2007-yil noyabr oyida Fidan Vazirlar mahkamasida [[Davlat kotibi|davlat kotibining]] oʻrinbosari etib tayinlanadi<ref>[http://www.gazetevan.com/Hakan-Fidan-kimdir_-Ozgecmisinde-neler-var_-Iste-engenc-MIT-Baskaninin-ozgecmisi-46933.html Hakan Fidan kimdir? Özgeçmişinde neler var? İşte engenç MİT Başkanı'nın özgeçmişi] , ''Vatan'', 2012-yil 11-fevral</ref>. 2010-yil 27-maydan 2015-yil 10-fevralgacha Turkiya xavfsizlik xizmati rahbari boʻlgan. Turkiya parlamenti saylovlarida [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi|Adolat va taraqqiyot partiyasidan]] oʻz nomzodini qoʻyish uchun lavozimini tark etgan. 2015-yil 9-martda Fidan oʻz nomzodidan voz kechib, avvalgi lavozimiga qaytadi. 2009-yilda Hakan Fidan [[Oslo|Osloda]] [[Kurdiston ishchi partiyasi]] bilan yashirin tinchlik muzokaralarida ishtirok etgan hamda [[Abdullah Öcalan]] bilan suhbatlashgan<ref>[http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/03/201332011046646727.html Profile: Turkey’s 'secret-keeper' Hakan Fidan] , Al Jazeera, 2013-yil 22-mart</ref><ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/investigation-of-turkish-intelligence-head-wont-proceed-says-prosecutor.aspx?pageID=238&nID=43491&NewsCatID=338 Investigation of Turkish Intelligence head won’t proceed, says prosecutor], Hurriyet, 2013-yil 22-mart</ref>. [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga keng koʻlamli bostirib kirishi paytida]] Fidan [[Ukraina]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] oʻrtasida harbiy asirlarni almashish boʻyicha muzokaralarda ishtirok etgan. 2022-yil oktyabr oyida [[Ukraina prezidenti]] ofisi raisi [[Andrey Yermak]] Fidanga „215 nafar harbiyni ozod qilishga yordam bergani va Turkiyadagi Azovstal himoyachilari uchun sharoit yaratgani uchun“ minnatdorchilik bildiradi<ref>{{Cite web|url=https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|title=Сприяв обміну захисників Азовсталі. Новим главою МЗС Туреччини став Хакан Фідан|last=Бедрак|first=Вікторія|date=2023-06-04|website=https://fakty.com.ua/|accessdate=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604180543/https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|url-status=live}}</ref>. 2023-yil 3-iyunda Fidan Turkiyaning [[67-Vazirlar mahkamasi]] ([[Turkiya hukumati|hukumati]]) tomonidan Turkiya tashqi ishlar vaziri etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|lang=inglizcha|url=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|title=Turkish leader Erdoğan announces presidential cabinet of new term|website=anews|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Nuran Fidan bilan turmush qurgan. Uch nafar farzandi bor.
== Mukofotlari ==
Hakan Fidan [[Ukraina]] hukumati tomonidan „davlatlararo hamkorlikni mustahkamlash, Ukrainaning davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligini qoʻllab-quvvatlash, Ukraina davlatini dunyoga tanitishga qoʻshgan ulkan shaxsiy hissasi uchun“ III darajali „Xizmatlari uchun“ ordeni (2022-yil 4-noyabr, Ukraina)<ref>{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|title=Указ Президента Украины от 4 ноября 2022 года № 752/2022 «О награждении государственными наградами Украины»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113000738/https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|url-status=live}}</ref>, „Ozarbayjon doʻsti“ oltin ordeni (2024-yil, „Mening Ozarbayjonim“ jurnali)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|title=Министр иностранных дел Турецкой Республики Хакан Фидан награждён золотым орденом «Друг Азербайджана»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417091403/https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|url-status=live}}</ref>, „Yoshlar tashkilotlari ishini faollashtirishni qoʻllab-quvvatlagani uchun“ [[Islom konferensiyasi tashkiloti]] huzuridagi Yoshlar tashkilotining maxsus sertifikati (2007-yil)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/molodezh_igraet_aktivnuyu_rol_v_integracii_narodov_tyurkoyazychnyx_stran-675253 МОЛОДЁЖЬ ИГРАЕТ АКТИВНУЮ РОЛЬ В ИНТЕГРАЦИИ НАРОДОВ ТЮРКОЯЗЫЧНЫХ СТРАН]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Turkiyalik siyosatchilar]]
px91ne4i4q9gga3tc0gatl0x264iif1
5995610
5995609
2026-04-13T22:43:47Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Turkiya Tashqi ishlar vazirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995610
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| tasvir = Munich Security Conference (54326135247)(cropped).jpg
| tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|07|17}}
| tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Anqara}}, [[Turkiya]]
| turmush_oʻrtogʻi = Nuran Fidan
| bolalari = 3
| imzosi = Hakan Fidan-imzası.png
| bayroq = Flag of Turkey.svg
| bayroq2 = Disisleri-bakanligi-logo.png
| lavozim = Turkiya tashqi ishlar vaziri
| boshlanish davri = 2023-yil 3-iyun
| prezident = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| avvalgisi = [[Mevlüt Çavuşoğlu]]
| partiyasi = [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi]]
| taʼlim = [[Maryland universiteti]] </br> [[Bilkent universiteti]]
| dini = [[Fayl:Star and Crescent.svg|20px]] islom (sunniylik)
| mukofotlari = [[Fayl:Order of Merit 3rd Class of Ukraine.png|40px|III darajali Xizmatlari uchun ordeni]]
| harbiy_blanka1 = Harbiy xizmat davri
| harbiy_matn1 = 1986—2001
| harbiy_blanka2 = Mamlakat
| harbiy_matn2 = {{TUR}}
| harbiy_blanka3 = Qoʻshin turi
| harbiy_matn3 = Turkiya quruqlikdagi qoʻshinlari
| harbiy_blanka4 = Harbiy unovoni
| harbiy_matn4 = [[Fayl:Army-TUR-OR-07-2.svg|25px|Master serjant]]
}}
'''Hakan Fidan''' ([[1968-yil]] [[17-iyul]], [[Anqara]], [[Turkiya]]) — turk [[Diplomat|diplomati]], Turkiya tashqi ishlar vaziri, Turkiya xavfsizlik xizmatining sobiq rahbari.
== Tarjimayi holi ==
Hakan Fidan [[1968|1968-yil]] [[17-iyul|17-iyulda]] Turkiyaning [[Anqara]] shahrida tugʻilgan. Otasi [[Varto]] shahridan boʻlgan ([[Muş (viloyat)|Muş viloyati]]) etnik [[Kurdlar|kurd]], onasi esa [[Denizli|denizlilik]] [[Turklar|turk]] boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|title=Who is Hakan Fidan, Turkey’s new foreign minister with spy powers? - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|website=www.al-monitor.com|date=04.06.2023|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705110254/https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|url-status=live|muallif=Russia; Kremlin, Turkish intelligence chief Hakan Fidanand Turkish Defense Minister Hulusi Akar wait prior to a meeting with Russian President Vladimir Putin at the; Aug. 24; Images, 2018-Alexander Zemlianichenko/AFP via Getty; Moscow.|til=inglizcha}}</ref>. Fidanning otasi kurdlarning Hasaniy qabilasiga mansub<ref>{{Cite web|url=https://www.yeniakit.com.tr/haber/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari-1763761.html|title=İlk kez duyacaksınız! Hakan Fidan'ın aşiretinin 2. Abdülhamid ile bağlantısı ve Osmanlı paşası akrabaları|website=m.yeniakit.com.tr|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240503044305/https://m.yeniakit.com.tr/amp/haber/1763761/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari|url-status=live}}</ref>, ammo Hakan Fidan oʻzini turk millatiga mansub deb hisoblaydi<ref>{{Cite web|url=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|title=Suriye'de kritik zirve sonrası önemli açıklama... Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: PKK terör örgütüne Suriye'de yer yok|lang=turkcha|website=TRHaber|date=2024-12-22|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Fidan [[Kurd tili|kurd tilida]] erkin soʻzlasha oladi<ref>{{Cite web|url=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|title=Hakan Fidan Kürt mü? Hakan Fidan'ın babası nereli? Kürtçe konuşması|lang=turkcha|website=Çankırı Haber, Son Dakika Çankırı Haberleri, Haber 18|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Maryland shtati universitetida [[boshqaruv]] va [[siyosatshunoslik]] boʻyicha magistraturani tugatgandan soʻng, Fidan Bilkent universitetida [[fan doktori]] darajasini olgan. 1986—2001-yillarda Turkiya armiyasida unter-ofitser boʻlib xizmat qilgan. 2003—2007-yillarda Turkiya hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligini ({{Lang-tr|Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı}}) boshqargan. 2007-yil noyabr oyida Fidan Vazirlar mahkamasida [[Davlat kotibi|davlat kotibining]] oʻrinbosari etib tayinlanadi<ref>[http://www.gazetevan.com/Hakan-Fidan-kimdir_-Ozgecmisinde-neler-var_-Iste-engenc-MIT-Baskaninin-ozgecmisi-46933.html Hakan Fidan kimdir? Özgeçmişinde neler var? İşte engenç MİT Başkanı'nın özgeçmişi] , ''Vatan'', 2012-yil 11-fevral</ref>. 2010-yil 27-maydan 2015-yil 10-fevralgacha Turkiya xavfsizlik xizmati rahbari boʻlgan. Turkiya parlamenti saylovlarida [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi|Adolat va taraqqiyot partiyasidan]] oʻz nomzodini qoʻyish uchun lavozimini tark etgan. 2015-yil 9-martda Fidan oʻz nomzodidan voz kechib, avvalgi lavozimiga qaytadi. 2009-yilda Hakan Fidan [[Oslo|Osloda]] [[Kurdiston ishchi partiyasi]] bilan yashirin tinchlik muzokaralarida ishtirok etgan hamda [[Abdullah Öcalan]] bilan suhbatlashgan<ref>[http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/03/201332011046646727.html Profile: Turkey’s 'secret-keeper' Hakan Fidan] , Al Jazeera, 2013-yil 22-mart</ref><ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/investigation-of-turkish-intelligence-head-wont-proceed-says-prosecutor.aspx?pageID=238&nID=43491&NewsCatID=338 Investigation of Turkish Intelligence head won’t proceed, says prosecutor], Hurriyet, 2013-yil 22-mart</ref>. [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga keng koʻlamli bostirib kirishi paytida]] Fidan [[Ukraina]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] oʻrtasida harbiy asirlarni almashish boʻyicha muzokaralarda ishtirok etgan. 2022-yil oktyabr oyida [[Ukraina prezidenti]] ofisi raisi [[Andrey Yermak]] Fidanga „215 nafar harbiyni ozod qilishga yordam bergani va Turkiyadagi Azovstal himoyachilari uchun sharoit yaratgani uchun“ minnatdorchilik bildiradi<ref>{{Cite web|url=https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|title=Сприяв обміну захисників Азовсталі. Новим главою МЗС Туреччини став Хакан Фідан|last=Бедрак|first=Вікторія|date=2023-06-04|website=https://fakty.com.ua/|accessdate=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604180543/https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|url-status=live}}</ref>. 2023-yil 3-iyunda Fidan Turkiyaning [[67-Vazirlar mahkamasi]] ([[Turkiya hukumati|hukumati]]) tomonidan Turkiya tashqi ishlar vaziri etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|lang=inglizcha|url=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|title=Turkish leader Erdoğan announces presidential cabinet of new term|website=anews|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Nuran Fidan bilan turmush qurgan. Uch nafar farzandi bor.
== Mukofotlari ==
Hakan Fidan [[Ukraina]] hukumati tomonidan „davlatlararo hamkorlikni mustahkamlash, Ukrainaning davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligini qoʻllab-quvvatlash, Ukraina davlatini dunyoga tanitishga qoʻshgan ulkan shaxsiy hissasi uchun“ III darajali „Xizmatlari uchun“ ordeni (2022-yil 4-noyabr, Ukraina)<ref>{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|title=Указ Президента Украины от 4 ноября 2022 года № 752/2022 «О награждении государственными наградами Украины»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113000738/https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|url-status=live}}</ref>, „Ozarbayjon doʻsti“ oltin ordeni (2024-yil, „Mening Ozarbayjonim“ jurnali)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|title=Министр иностранных дел Турецкой Республики Хакан Фидан награждён золотым орденом «Друг Азербайджана»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417091403/https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|url-status=live}}</ref>, „Yoshlar tashkilotlari ishini faollashtirishni qoʻllab-quvvatlagani uchun“ [[Islom konferensiyasi tashkiloti]] huzuridagi Yoshlar tashkilotining maxsus sertifikati (2007-yil)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/molodezh_igraet_aktivnuyu_rol_v_integracii_narodov_tyurkoyazychnyx_stran-675253 МОЛОДЁЖЬ ИГРАЕТ АКТИВНУЮ РОЛЬ В ИНТЕГРАЦИИ НАРОДОВ ТЮРКОЯЗЫЧНЫХ СТРАН]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Turkiyalik siyosatchilar]]
[[Turkum:Turkiya Tashqi ishlar vazirlari]]
ne4wf48w9w4tfyzlvfgtfe0wfw01jxv
5995616
5995610
2026-04-13T22:49:02Z
Humoyun Qodirov
72834
5995616
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| tasvir = Munich Security Conference (54326135247)(cropped).jpg
| tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|07|17}}
| tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Anqara}}, [[Turkiya]]
| turmush_oʻrtogʻi = Nuran Fidan
| bolalari = 3
| imzosi = Hakan Fidan-imzası.png
| bayroq = Flag of Turkey.svg
| bayroq2 = Disisleri-bakanligi-logo.png
| lavozim = Turkiya tashqi ishlar vaziri
| boshlanish davri = 2023-yil 3-iyun
| prezident = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| avvalgisi = [[Mevlüt Çavuşoğlu]]
| partiyasi = [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi]]
| taʼlim = [[Maryland universiteti]] </br> [[Bilkent universiteti]]
| dini = [[Fayl:Star and Crescent.svg|20px]] islom (sunniylik)
| mukofotlari = [[Fayl:Order of Merit 3rd Class of Ukraine.png|40px|III darajali Xizmatlari uchun ordeni]]
| harbiy_blanka1 = Harbiy xizmat davri
| harbiy_matn1 = 1986—2001
| harbiy_blanka2 = Mamlakat
| harbiy_matn2 = {{TUR}}
| harbiy_blanka3 = Qoʻshin turi
| harbiy_matn3 = Turkiya quruqlikdagi qoʻshinlari
| harbiy_blanka4 = Harbiy unovoni
| harbiy_matn4 = [[Fayl:Army-TUR-OR-07-2.svg|25px|Master serjant]]
}}
'''Hakan Fidan''' ([[1968-yil]] [[17-iyul]], [[Anqara]], [[Turkiya]]) — turk [[Diplomat|diplomati]], Turkiya tashqi ishlar vaziri, Turkiya xavfsizlik xizmatining sobiq rahbari.
== Tarjimayi holi ==
Hakan Fidan [[1968|1968-yil]] [[17-iyul|17-iyulda]] Turkiyaning [[Anqara]] shahrida tugʻilgan. Otasi [[Varto]] shahridan boʻlgan ([[Muş (viloyat)|Muş viloyati]]) etnik [[Kurdlar|kurd]], onasi esa [[Denizli|denizlilik]] [[Turklar|turk]] boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|title=Who is Hakan Fidan, Turkey’s new foreign minister with spy powers? - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|website=www.al-monitor.com|date=04.06.2023|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705110254/https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|url-status=live|muallif=Russia; Kremlin, Turkish intelligence chief Hakan Fidanand Turkish Defense Minister Hulusi Akar wait prior to a meeting with Russian President Vladimir Putin at the; Aug. 24; Images, 2018-Alexander Zemlianichenko/AFP via Getty; Moscow.|til=inglizcha}}</ref>. Fidanning otasi kurdlarning Hasaniy qabilasiga mansub<ref>{{Cite web|url=https://www.yeniakit.com.tr/haber/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari-1763761.html|title=İlk kez duyacaksınız! Hakan Fidan'ın aşiretinin 2. Abdülhamid ile bağlantısı ve Osmanlı paşası akrabaları|website=m.yeniakit.com.tr|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240503044305/https://m.yeniakit.com.tr/amp/haber/1763761/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari|url-status=live}}</ref>, ammo Hakan Fidan oʻzini turk millatiga mansub deb hisoblaydi<ref>{{Cite web|url=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|title=Suriye'de kritik zirve sonrası önemli açıklama... Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: PKK terör örgütüne Suriye'de yer yok|lang=turkcha|website=TRHaber|date=2024-12-22|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Fidan [[Kurd tili|kurd tilida]] erkin soʻzlasha oladi<ref>{{Cite web|url=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|title=Hakan Fidan Kürt mü? Hakan Fidan'ın babası nereli? Kürtçe konuşması|lang=turkcha|website=Çankırı Haber, Son Dakika Çankırı Haberleri, Haber 18|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Maryland shtati universitetida [[boshqaruv]] va [[siyosatshunoslik]] boʻyicha magistraturani tugatgandan soʻng, Fidan Bilkent universitetida [[fan doktori]] darajasini olgan. 1986—2001-yillarda Turkiya armiyasida unter-ofitser boʻlib xizmat qilgan. 2003—2007-yillarda Turkiya hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligini ({{Lang-tr|Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı}}) boshqargan. 2007-yil noyabr oyida Fidan Vazirlar mahkamasida [[Davlat kotibi|davlat kotibining]] oʻrinbosari etib tayinlanadi<ref>[http://www.gazetevan.com/Hakan-Fidan-kimdir_-Ozgecmisinde-neler-var_-Iste-engenc-MIT-Baskaninin-ozgecmisi-46933.html Hakan Fidan kimdir? Özgeçmişinde neler var? İşte engenç MİT Başkanı'nın özgeçmişi] , ''Vatan'', 2012-yil 11-fevral</ref>. 2010-yil 27-maydan 2015-yil 10-fevralgacha Turkiya xavfsizlik xizmati rahbari boʻlgan. Turkiya parlamenti saylovlarida [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi|Adolat va taraqqiyot partiyasidan]] oʻz nomzodini qoʻyish uchun lavozimini tark etgan. 2015-yil 9-martda Fidan oʻz nomzodidan voz kechib, avvalgi lavozimiga qaytadi. 2009-yilda Hakan Fidan [[Oslo|Osloda]] [[Kurdiston ishchi partiyasi]] bilan yashirin tinchlik muzokaralarida ishtirok etgan hamda [[Abdullah Öcalan]] bilan suhbatlashgan<ref>[http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/03/201332011046646727.html Profile: Turkey’s 'secret-keeper' Hakan Fidan] , Al Jazeera, 2013-yil 22-mart</ref><ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/investigation-of-turkish-intelligence-head-wont-proceed-says-prosecutor.aspx?pageID=238&nID=43491&NewsCatID=338 Investigation of Turkish Intelligence head wonʼt proceed, says prosecutor], Hurriyet, 2013-yil 22-mart</ref>. [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga keng koʻlamli bostirib kirishi paytida]] Fidan [[Ukraina]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] oʻrtasida harbiy asirlarni almashish boʻyicha muzokaralarda ishtirok etgan. 2022-yil oktyabr oyida [[Ukraina prezidenti]] ofisi raisi [[Andrey Yermak]] Fidanga „215 nafar harbiyni ozod qilishga yordam bergani va Turkiyadagi Azovstal himoyachilari uchun sharoit yaratgani uchun“ minnatdorchilik bildiradi<ref>{{Cite web|url=https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|title=Сприяв обміну захисників Азовсталі. Новим главою МЗС Туреччини став Хакан Фідан|last=Бедрак|first=Вікторія|date=2023-06-04|website=https://fakty.com.ua/|accessdate=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604180543/https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|url-status=live}}</ref>. 2023-yil 3-iyunda Fidan Turkiyaning [[67-Vazirlar mahkamasi]] ([[Turkiya hukumati|hukumati]]) tomonidan Turkiya tashqi ishlar vaziri etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|lang=inglizcha|url=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|title=Turkish leader Erdoğan announces presidential cabinet of new term|website=anews|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Nuran Fidan bilan turmush qurgan. Uch nafar farzandi bor.
== Mukofotlari ==
Hakan Fidan [[Ukraina]] hukumati tomonidan „davlatlararo hamkorlikni mustahkamlash, Ukrainaning davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligini qoʻllab-quvvatlash, Ukraina davlatini dunyoga tanitishga qoʻshgan ulkan shaxsiy hissasi uchun“ III darajali „Xizmatlari uchun“ ordeni (2022-yil 4-noyabr, Ukraina)<ref>{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|title=Указ Президента Украины от 4 ноября 2022 года № 752/2022 «О награждении государственными наградами Украины»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113000738/https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|url-status=live}}</ref>, „Ozarbayjon doʻsti“ oltin ordeni (2024-yil, „Mening Ozarbayjonim“ jurnali)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|title=Министр иностранных дел Турецкой Республики Хакан Фидан награждён золотым орденом «Друг Азербайджана»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417091403/https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|url-status=live}}</ref>, „Yoshlar tashkilotlari ishini faollashtirishni qoʻllab-quvvatlagani uchun“ [[Islom konferensiyasi tashkiloti]] huzuridagi Yoshlar tashkilotining maxsus sertifikati (2007-yil)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/molodezh_igraet_aktivnuyu_rol_v_integracii_narodov_tyurkoyazychnyx_stran-675253 MOLODYoJ IGRAYeT AKTIVNUYu ROL V INTYeGRATsII NARODOV TYuRKOYaZIChNIX STRAN]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Turkiyalik siyosatchilar]]
[[Turkum:Turkiya Tashqi ishlar vazirlari]]
hgzc6e789poym17dtll24838hdrbgh3
5995617
5995616
2026-04-13T22:50:13Z
Humoyun Qodirov
72834
/* Mukofotlari */
5995617
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| tasvir = Munich Security Conference (54326135247)(cropped).jpg
| tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|07|17}}
| tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Anqara}}, [[Turkiya]]
| turmush_oʻrtogʻi = Nuran Fidan
| bolalari = 3
| imzosi = Hakan Fidan-imzası.png
| bayroq = Flag of Turkey.svg
| bayroq2 = Disisleri-bakanligi-logo.png
| lavozim = Turkiya tashqi ishlar vaziri
| boshlanish davri = 2023-yil 3-iyun
| prezident = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| avvalgisi = [[Mevlüt Çavuşoğlu]]
| partiyasi = [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi]]
| taʼlim = [[Maryland universiteti]] </br> [[Bilkent universiteti]]
| dini = [[Fayl:Star and Crescent.svg|20px]] islom (sunniylik)
| mukofotlari = [[Fayl:Order of Merit 3rd Class of Ukraine.png|40px|III darajali Xizmatlari uchun ordeni]]
| harbiy_blanka1 = Harbiy xizmat davri
| harbiy_matn1 = 1986—2001
| harbiy_blanka2 = Mamlakat
| harbiy_matn2 = {{TUR}}
| harbiy_blanka3 = Qoʻshin turi
| harbiy_matn3 = Turkiya quruqlikdagi qoʻshinlari
| harbiy_blanka4 = Harbiy unovoni
| harbiy_matn4 = [[Fayl:Army-TUR-OR-07-2.svg|25px|Master serjant]]
}}
'''Hakan Fidan''' ([[1968-yil]] [[17-iyul]], [[Anqara]], [[Turkiya]]) — turk [[Diplomat|diplomati]], Turkiya tashqi ishlar vaziri, Turkiya xavfsizlik xizmatining sobiq rahbari.
== Tarjimayi holi ==
Hakan Fidan [[1968|1968-yil]] [[17-iyul|17-iyulda]] Turkiyaning [[Anqara]] shahrida tugʻilgan. Otasi [[Varto]] shahridan boʻlgan ([[Muş (viloyat)|Muş viloyati]]) etnik [[Kurdlar|kurd]], onasi esa [[Denizli|denizlilik]] [[Turklar|turk]] boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|title=Who is Hakan Fidan, Turkey’s new foreign minister with spy powers? - Al-Monitor: Independent, trusted coverage of the Middle East|website=www.al-monitor.com|date=04.06.2023|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705110254/https://www.al-monitor.com/originals/2023/06/who-hakan-fidan-turkeys-new-foreign-minister-spy-powers|url-status=live|muallif=Russia; Kremlin, Turkish intelligence chief Hakan Fidanand Turkish Defense Minister Hulusi Akar wait prior to a meeting with Russian President Vladimir Putin at the; Aug. 24; Images, 2018-Alexander Zemlianichenko/AFP via Getty; Moscow.|til=inglizcha}}</ref>. Fidanning otasi kurdlarning Hasaniy qabilasiga mansub<ref>{{Cite web|url=https://www.yeniakit.com.tr/haber/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari-1763761.html|title=İlk kez duyacaksınız! Hakan Fidan'ın aşiretinin 2. Abdülhamid ile bağlantısı ve Osmanlı paşası akrabaları|website=m.yeniakit.com.tr|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240503044305/https://m.yeniakit.com.tr/amp/haber/1763761/ilk-kez-duyacaksiniz-hakan-fidanin-asiretinin-2-abdulhamid-ile-baglantisi-ve-osmanli-pasasi-akrabalari|url-status=live}}</ref>, ammo Hakan Fidan oʻzini turk millatiga mansub deb hisoblaydi<ref>{{Cite web|url=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|title=Suriye'de kritik zirve sonrası önemli açıklama... Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: PKK terör örgütüne Suriye'de yer yok|lang=turkcha|website=TRHaber|date=2024-12-22|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.trhaber.com/dunya/bakan-fidan-ve-yeni-suriye-lideri-ahmed-es-seradan-ortak-basin-aciklamasi-h894810.html|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Fidan [[Kurd tili|kurd tilida]] erkin soʻzlasha oladi<ref>{{Cite web|url=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|title=Hakan Fidan Kürt mü? Hakan Fidan'ın babası nereli? Kürtçe konuşması|lang=turkcha|website=Çankırı Haber, Son Dakika Çankırı Haberleri, Haber 18|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.cankirihaber.net/hakan-fidan-kurt-mu-kurtce-konusmasi|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Maryland shtati universitetida [[boshqaruv]] va [[siyosatshunoslik]] boʻyicha magistraturani tugatgandan soʻng, Fidan Bilkent universitetida [[fan doktori]] darajasini olgan. 1986—2001-yillarda Turkiya armiyasida unter-ofitser boʻlib xizmat qilgan. 2003—2007-yillarda Turkiya hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligini ({{Lang-tr|Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı}}) boshqargan. 2007-yil noyabr oyida Fidan Vazirlar mahkamasida [[Davlat kotibi|davlat kotibining]] oʻrinbosari etib tayinlanadi<ref>[http://www.gazetevan.com/Hakan-Fidan-kimdir_-Ozgecmisinde-neler-var_-Iste-engenc-MIT-Baskaninin-ozgecmisi-46933.html Hakan Fidan kimdir? Özgeçmişinde neler var? İşte engenç MİT Başkanı'nın özgeçmişi] , ''Vatan'', 2012-yil 11-fevral</ref>. 2010-yil 27-maydan 2015-yil 10-fevralgacha Turkiya xavfsizlik xizmati rahbari boʻlgan. Turkiya parlamenti saylovlarida [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi|Adolat va taraqqiyot partiyasidan]] oʻz nomzodini qoʻyish uchun lavozimini tark etgan. 2015-yil 9-martda Fidan oʻz nomzodidan voz kechib, avvalgi lavozimiga qaytadi. 2009-yilda Hakan Fidan [[Oslo|Osloda]] [[Kurdiston ishchi partiyasi]] bilan yashirin tinchlik muzokaralarida ishtirok etgan hamda [[Abdullah Öcalan]] bilan suhbatlashgan<ref>[http://www.aljazeera.com/news/europe/2013/03/201332011046646727.html Profile: Turkey’s 'secret-keeper' Hakan Fidan] , Al Jazeera, 2013-yil 22-mart</ref><ref>[http://www.hurriyetdailynews.com/investigation-of-turkish-intelligence-head-wont-proceed-says-prosecutor.aspx?pageID=238&nID=43491&NewsCatID=338 Investigation of Turkish Intelligence head wonʼt proceed, says prosecutor], Hurriyet, 2013-yil 22-mart</ref>. [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga keng koʻlamli bostirib kirishi paytida]] Fidan [[Ukraina]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] oʻrtasida harbiy asirlarni almashish boʻyicha muzokaralarda ishtirok etgan. 2022-yil oktyabr oyida [[Ukraina prezidenti]] ofisi raisi [[Andrey Yermak]] Fidanga „215 nafar harbiyni ozod qilishga yordam bergani va Turkiyadagi Azovstal himoyachilari uchun sharoit yaratgani uchun“ minnatdorchilik bildiradi<ref>{{Cite web|url=https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|title=Сприяв обміну захисників Азовсталі. Новим главою МЗС Туреччини став Хакан Фідан|last=Бедрак|first=Вікторія|date=2023-06-04|website=https://fakty.com.ua/|accessdate=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604180543/https://fakty.com.ua/ua/svit/20230604-spryyav-obminu-zahysnykiv-azovstali-novym-glavoyu-mzs-turechchyny-stav-hakan-fidan/|url-status=live}}</ref>. 2023-yil 3-iyunda Fidan Turkiyaning [[67-Vazirlar mahkamasi]] ([[Turkiya hukumati|hukumati]]) tomonidan Turkiya tashqi ishlar vaziri etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|lang=inglizcha|url=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|title=Turkish leader Erdoğan announces presidential cabinet of new term|website=anews|access-date=14.04.2026|arxivurl=https://www.anews.com.tr/turkish-politics/2023/06/03/turkish-leader-erdogan-announces-presidential-cabinet-of-new-term|arxivsana=14.04.2026}}</ref>. Nuran Fidan bilan turmush qurgan. Uch nafar farzandi bor.
== Mukofotlari ==
Hakan Fidan [[Ukraina]] hukumati tomonidan „davlatlararo hamkorlikni mustahkamlash, Ukrainaning davlat suvereniteti va hududiy yaxlitligini qoʻllab-quvvatlash, Ukraina davlatini dunyoga tanitishga qoʻshgan ulkan shaxsiy hissasi uchun“ III darajali „Xizmatlari uchun“ ordeni (2022-yil 4-noyabr, Ukraina)<ref>{{Cite web|url=https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|title=Указ Президента Украины от 4 ноября 2022 года № 752/2022 «О награждении государственными наградами Украины»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113000738/https://www.president.gov.ua/documents/7522022-44797|url-status=live}}</ref>, „Ozarbayjon doʻsti“ oltin ordeni (2024-yil, „Mening Ozarbayjonim“ jurnali)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|title=Министр иностранных дел Турецкой Республики Хакан Фидан награждён золотым орденом «Друг Азербайджана»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20240417091403/https://azertag.az/ru/xeber/ministr_inostrannyh_del_tureckoi_respubliki_xakan_fidan_nagrazhden_zolotym_ordenom_drug_azerbaidzhana-2938337|url-status=live}}</ref>, „Yoshlar tashkilotlari ishini faollashtirishni qoʻllab-quvvatlagani uchun“ [[Islom konferensiyasi tashkiloti]] huzuridagi Yoshlar tashkilotining maxsus sertifikati (2007-yil)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/molodezh_igraet_aktivnuyu_rol_v_integracii_narodov_tyurkoyazychnyx_stran-675253 МОЛОДЕЖЬ ИГРАЕТ АКТИВНУЮ РОЛЬ В ИНТЕГРАЦИИ НАРОДОВ ТЮРКОЯЗЫЧНЫХ СТРАН]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Turkiyalik siyosatchilar]]
[[Turkum:Turkiya Tashqi ishlar vazirlari]]
5eubtxut4ck8nbujq1ssbehc7x8eqbu
Turkum:Turkiya Tashqi ishlar vazirlari
14
1365287
5995611
2026-04-13T22:44:30Z
Humoyun Qodirov
72834
Boʻsh sahifa yaratildi
5995611
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
5995612
5995611
2026-04-13T22:45:12Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Turkiya vazirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995612
wikitext
text/x-wiki
[[Turkum:Turkiya vazirlari]]
rtx13c4savdhgzfd8tqt99bg4ps98io
Turkum:Turkiya vazirlari
14
1365288
5995613
2026-04-13T22:45:23Z
Humoyun Qodirov
72834
Boʻsh sahifa yaratildi
5995613
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
5995614
5995613
2026-04-13T22:46:05Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Turkiyalik siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995614
wikitext
text/x-wiki
[[Turkum:Turkiyalik siyosatchilar]]
s4d3klhf7iwkkw47gss9c9rl5khdz44
Munozara:Hakan Fidan
1
1365289
5995615
2026-04-13T22:47:50Z
Humoyun Qodirov
72834
„{{Shaxsiyatlar}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995615
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyatlar}}
9531sahpbcofa5lgdsmoo0t6hfazjq4
Munozara:Futbol boʻyicha 2014-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi
1
1365290
5995623
2026-04-14T02:13:59Z
AnvarxonM
75105
„{{Munozara}} {{Turkmaniston oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995623
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Turkmaniston oyligi}}
imm48am43zyzea5b5d30nfemctbqczz
Mədət Quliyev
0
1365291
5995624
2026-04-14T02:19:03Z
Humoyun Qodirov
72834
„'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995624
wikitext
text/x-wiki
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. Ozarbayjon qahramoni (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
5wc0wz14wq7vxllxuzf4wm6683l8esv
5995625
5995624
2026-04-14T02:20:49Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995625
wikitext
text/x-wiki
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. Ozarbayjon qahramoni (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
r6g62e4c0zo297hh4ciziro9cm1c8kn
5995626
5995625
2026-04-14T02:29:14Z
Humoyun Qodirov
72834
5995626
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|29|27}}|tugʻilgan_joyi={{Tavallud joyi|Ganja}}, [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]|tasvir=|fuqaroligi={{AZE}}|unvoni=[[General-polkovnik]]|lavozimi=|sadoqat=|image=[[Fayl:Madat Guliyev at the parade 2018.jpg|350px]]}}
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. Ozarbayjon qahramoni (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
plsn1j0xbzrbvx1xocxx16i5g8v9t9y
5995627
5995626
2026-04-14T02:31:21Z
Humoyun Qodirov
72834
5995627
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|29|27}}|tugʻilgan_joyi={{Tavallud joyi|Ganja}}, [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]|tasvir=|fuqaroligi={{AZE}}|unvoni=[[General-polkovnik]]|lavozimi=|sadoqat=|image=[[Fayl:Madat Guliyev at the parade 2018.jpg|250px]]}}
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. Ozarbayjon qahramoni (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
50ywk4ynrokdetexy7z8biszrcv3tg6
5995642
5995627
2026-04-14T03:38:58Z
Humoyun Qodirov
72834
5995642
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|29|27}}|tugʻilgan_joyi={{Tavallud joyi|Ganja}}, [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]|tasvir=|fuqaroligi={{AZE}}|unvoni=[[General-polkovnik]]|lavozimi=|sadoqat=|image=[[Fayl:Madat Guliyev at the parade 2018.jpg|250px]]|mukofotlari=[[Fayl:Gold Star Medal of Azerbaijan.png|25px|Ozarbayjon qahramoni]] </br> [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ 90th and 95th Anniversaries of the Azerbaijani Police Medal ribbon.svg|35px|Ozarbayjon politsiyasining 95 yilligi medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 1st degree ribbon.svg|35px|1-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 2nd degree ribbon.svg|35px|2-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 3rd degree ribbon.svg|35px|3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:ForCombatCooperation rib.png|25px|Jangovar hamdo‘stlik medali]] [[Fayl:Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə medalı - lent.png|35px|Harbiy hamkorlikdagi xizmatlari uchun medali]]}}
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. Ozarbayjon qahramoni (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
08x685jbimdqpsja2mpwtk6xk0cw48q
5995643
5995642
2026-04-14T03:39:50Z
Humoyun Qodirov
72834
5995643
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|29|27}}|tugʻilgan_joyi={{Tavallud joyi|Ganja}}, [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]|tasvir=|fuqaroligi={{AZE}}|unvoni=[[General-polkovnik]]|lavozimi=|sadoqat=|image=[[Fayl:Madat Guliyev at the parade 2018.jpg|250px]]|mukofotlari=[[Fayl:Gold Star Medal of Azerbaijan.png|25px|Ozarbayjon qahramoni]] </br> [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ 90th and 95th Anniversaries of the Azerbaijani Police Medal ribbon.svg|35px|Ozarbayjon politsiyasining 95 yilligi medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 1st degree ribbon.svg|35px|1-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 2nd degree ribbon.svg|35px|2-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 3rd degree ribbon.svg|35px|3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:ForCombatCooperation rib.png|25px|Jangovar hamdo‘stlik medali]] [[Fayl:Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə medalı - lent.png|35px|Harbiy hamkorlikdagi xizmatlari uchun medali]] {{Ozarbayjon Qahramoni}}}}
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. Ozarbayjon qahramoni (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
b7pjq1dyed5vzj1g86zx8190lgyfgu5
5995649
5995643
2026-04-14T03:43:59Z
Humoyun Qodirov
72834
5995649
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|29|27}}|tugʻilgan_joyi={{Tavallud joyi|Ganja}}, [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]|tasvir=|fuqaroligi={{AZE}}|unvoni=[[General-polkovnik]]|lavozimi=|sadoqat=|image=[[Fayl:Madat Guliyev at the parade 2018.jpg|250px]]|mukofotlari=[[Fayl:Gold Star Medal of Azerbaijan.png|25px|Ozarbayjon qahramoni]] </br> [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ 90th and 95th Anniversaries of the Azerbaijani Police Medal ribbon.svg|35px|Ozarbayjon politsiyasining 95 yilligi medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 1st degree ribbon.svg|35px|1-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 2nd degree ribbon.svg|35px|2-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 3rd degree ribbon.svg|35px|3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:ForCombatCooperation rib.png|25px|Jangovar hamdo‘stlik medali]] [[Fayl:Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə medalı - lent.png|35px|Harbiy hamkorlikdagi xizmatlari uchun medali]]}}
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. Ozarbayjon qahramoni (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
08x685jbimdqpsja2mpwtk6xk0cw48q
5995650
5995649
2026-04-14T03:44:18Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Ozarbayjon Qahramonlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995650
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|29|27}}|tugʻilgan_joyi={{Tavallud joyi|Ganja}}, [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]|tasvir=|fuqaroligi={{AZE}}|unvoni=[[General-polkovnik]]|lavozimi=|sadoqat=|image=[[Fayl:Madat Guliyev at the parade 2018.jpg|250px]]|mukofotlari=[[Fayl:Gold Star Medal of Azerbaijan.png|25px|Ozarbayjon qahramoni]] </br> [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ 90th and 95th Anniversaries of the Azerbaijani Police Medal ribbon.svg|35px|Ozarbayjon politsiyasining 95 yilligi medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 1st degree ribbon.svg|35px|1-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 2nd degree ribbon.svg|35px|2-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 3rd degree ribbon.svg|35px|3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:ForCombatCooperation rib.png|25px|Jangovar hamdo‘stlik medali]] [[Fayl:Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə medalı - lent.png|35px|Harbiy hamkorlikdagi xizmatlari uchun medali]]}}
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. Ozarbayjon qahramoni (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
[[Turkum:Ozarbayjon Qahramonlari]]
mh8q2rn8smhotp41k2fqfyzv06mdedr
5995651
5995650
2026-04-14T03:44:52Z
Humoyun Qodirov
72834
5995651
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|29|27}}|tugʻilgan_joyi={{Tavallud joyi|Ganja}}, [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]|tasvir=|fuqaroligi={{AZE}}|unvoni=[[General-polkovnik]]|lavozimi=|sadoqat=|image=[[Fayl:Madat Guliyev at the parade 2018.jpg|250px]]|mukofotlari=[[Fayl:Gold Star Medal of Azerbaijan.png|25px|Ozarbayjon qahramoni]] </br> [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ 90th and 95th Anniversaries of the Azerbaijani Police Medal ribbon.svg|35px|Ozarbayjon politsiyasining 95 yilligi medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 1st degree ribbon.svg|35px|1-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 2nd degree ribbon.svg|35px|2-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 3rd degree ribbon.svg|35px|3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:ForCombatCooperation rib.png|25px|Jangovar hamdo‘stlik medali]] [[Fayl:Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə medalı - lent.png|35px|Harbiy hamkorlikdagi xizmatlari uchun medali]]}}
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; 1958-yil 27-sentyabr, Kirovobod, Ozarbayjon SSR, SSSR) — Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari va adliya vaziri, Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, general-polkovnik. [[Ozarbayjon Qahramoni]] (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda Kirovobod shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev dzyudo boʻyicha SSSR sport ustasi boʻladi va keyingi yili harbiy xizmatga chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va reket guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga Ozarbayjon Qahramoni unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev Interpolning Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan general-mayor unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga general-polkovnik unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev Ozarbayjon Qahramoni unovni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
[[Turkum:Ozarbayjon Qahramonlari]]
mnaplvne8wvmc2i99ng8l3x3w24df0a
5995654
5995651
2026-04-14T03:53:10Z
Humoyun Qodirov
72834
5995654
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1958|29|27}}|tugʻilgan_joyi={{Tavallud joyi|Ganja}}, [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]|tasvir=|fuqaroligi={{AZE}}|unvoni=[[General-polkovnik]]|lavozimi=|sadoqat=|image=[[Fayl:Madat Guliyev at the parade 2018.jpg|250px]]|mukofotlari=[[Fayl:Gold Star Medal of Azerbaijan.png|25px|Ozarbayjon qahramoni]] </br> [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ For Service to the Fatherland Order ribbon.svg|35px|3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni]] [[Fayl:AZ 90th and 95th Anniversaries of the Azerbaijani Police Medal ribbon.svg|35px|Ozarbayjon politsiyasining 95 yilligi medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 1st degree ribbon.svg|35px|1-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 2nd degree ribbon.svg|35px|2-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:AZ For Impeccable Service in Internal Affair Bodies Medal 3rd degree ribbon.svg|35px|3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali]] [[Fayl:ForCombatCooperation rib.png|25px|Jangovar hamdo‘stlik medali]] [[Fayl:Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərə görə medalı - lent.png|35px|Harbiy hamkorlikdagi xizmatlari uchun medali]]}}
'''Mədət Qəzənfər oğlu Quliyev''' ({{Talaffuz|Madat Qazanfar oʻgʻli Quliyev}}; [[1958|1958-yil]] [[27-sentyabr]], [[Ganja|Kirovobod]], [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi prezidenti]] huzuridagi Xavfsizlik Kengashi kotibining oʻrinbosari (2023-yildan), Ozarbayjon Respublikasi Mudofaa sanoati vaziri (2019—2023)<ref name="автоссылка1">{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|title=Мадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170617/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/|url-status=live}}</ref>, [[Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati]] boshligʻi (2015—2019), Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari, [[Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligi]] jazoni ijro etish xizmati boshligʻi, [[general-polkovnik]]. [[Ozarbayjon Qahramoni]] (1995)<ref name=":0">{{книга|автор=Əsgərov V.|заглавие=Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları|ссылка=https://ia601500.us.archive.org/23/items/AMQ2005/AMQ%202005.pdf|ответственный=Redaktor: K.İsmayılov|место=Bakı|издательство=Qapp-poliqraf|год=2005|страницы=166|страниц=250|тираж=500}}</ref>.
== Tarjimayi holi ==
Mədət Quliyev 1958-yil 27-sentyabrda [[Ganja|Kirovobod]] shahrida tugʻilgan<ref name=":0" />. 1965-yilda shu yerdagi 1-maktabga oʻqishga kirgan va 1975-yilda esa 8-maktabni tamomlagan. 1976-yilda Ozarbayjon davlat jismoniy tarbiya institutiga oʻqishga kirgan. 1979-yilda Quliyev [[dzyudo]] boʻyicha SSSR [[Sport ustozi|sport ustasi]] boʻladi va keyingi yili [[Harbiy xizmat|harbiy xizmatga]] chaqiriladi. 1982-yilda „Dinamo“ jamiyatida ishlagan. Tez orada Quliyev [[Ozarbayjon Respublikasi Ichki ishlar vazirligi|Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligida]] xizmat qila boshlaydi. 1993-yil 10-dekabrda xizmat vazifasi paytida jinoyatchilardan oʻq yegan boʻlsa-da, chekinmagan va jinoyatchilarni zararsizlantirgan<ref name=":0" />. 1994-yilda Mədət Quliyev Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasining viloyat boʻlimida ishlay boshlaydi. Mədət Quliyev tufayli hududdagi jinoiy toʻdalar va [[reket]] guruhlari yoʻq qilingan. Oʻsha yilning oktyabr oyida Quliyev qurolli jinoiy guruhni zararsizlantirishda ishtirok etgan<ref name=":0" />.
[[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi prezidentining]] 1995-yil 26-dekabrdagi 424-sonli farmoni bilan politsiya polkovnigi Quliyev Mədət Qəzənfər oğluga [[Ozarbayjon Qahramoni]] unvoni berilgan<ref name=":0" />. Quliyev 1997-yilda Ozarbayjon Respublikasi Politsiya akademiyasini tamomlagan. 2001-yilda Uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi, 2002-yilda esa Giyohvand moddalarga qarshi kurash boshqarmasi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 2004-yilda polkovnik Quliyev [[Interpol|Interpolning]] Ozarbayjondagi Milliy markaziy byurosi boshligʻi etib tayinlanadi. 2005-yil 30-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 866-sonli farmoni bilan [[general-mayor]] unvoni berilgan. 2011-yil fevral oyida [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi prezidentining]] farmoni bilan adliya vazirining oʻrinbosari, jazoni ijro etish xizmati boshligʻi etib tayinlanadi. 2012-yil 19-noyabrda Quliyevga general-leytenant unvoni beriladi. 2015-yil 20-oktyabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Milliy xavfsizlik vazirining birinchi oʻrinbosari etib tayinlangan<ref>{{Cite web|url=http://ru.president.az/articles/16425|title=Распоряжение президента Азербайджанской Республики о назначении М. Г. Гулиева первым заместителем министра национальной безопасности Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325032537/http://ru.president.az/articles/16425|url-status=live|til=ruscha}}</ref>. 2015-yil 14-dekabrda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan general-leytenant Quliyev Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2018-yil 26-sentyabrdagi farmoni bilan Ozarbayjon Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi Quliyevga [[general-polkovnik]] unvoni beriladi<ref>[https://ru.president.az/articles/30115 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o присвоении М. Г. Гулиеву высшего воинского звания генерал-полковника]</ref>. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Davlat xavfsizlik xizmati boshligʻi lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|title=Мадат Гулиев освобожден от должности начальника Службы государственной безопасности|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170726/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-osvobozhden-ot-dolzhnosti/|url-status=live}}</ref> va boshqa farmoyish bilan mudofaa sanoati vaziri etib tayinlangan<ref name="автоссылка1" /><ref>[https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/madat-guliev-naznachen-ministrom-oboronnoy-promishlennosti/%7CМадат Гулиев назначен министром оборонной промышленности Азербайджана]</ref>.
Oilali, ikki farzandning otasi.
== Unvon va mukokoftlari ==
Mədət Quliyev [[Ozarbayjon Qahramoni]] unvoni (1995), „Ozarbayjon Respublikasining milliy xavfsizligini taʼminlash va milliy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi samarali faoliyati uchun“ 2-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 26-mart)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении М.Г.Гулиева орденом «За службу Отечеству» 2-й степени|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123141339/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_mggulieva_ordenom_za_sluzhbu_otechestvu_2_i_stepeni-1147234|url-status=live|til=ruscha}}</ref><ref>{{Cite web|title="Vətənə xidmətə görə" ordeni|url=https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506201839/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2877242.html|url-status=live}}</ref>, „Adliya organlarida xizmatni oʻtashdagi farqi, adliya tizimida ilm-fan va sogʻliqni saqlash sohalarini rivojlantirishda faol ishtiroki uchun“ 3-darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2014-yil 20-noyabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении работников органов юстиции Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123134715/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respublikio_nagrazhdenii_rabotnikov_organov_yusticii_azerbaidzhanskoi_respubliki-812122|url-status=live|til=ruscha}}</ref> hamda 1, 2 va 3-darajali „Ichki ishlar organlaridagi benuqson xizmati uchun“ medali bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
[[Turkum:Ozarbayjon Qahramonlari]]
pzorg336nb9zxtb1k7ic2q8r93ci5h7
Energetik Mary (futbol klubi)
0
1365292
5995628
2026-04-14T02:38:00Z
AnvarxonM
75105
„{{Futbol klubi2 | clubname = FC Energetik | fullname = Futbol Kluby Energetik | nickname = | image = FC Energetik.jpg | image_size = 250px | founded = {{Start date and age|df=yes|2015}} | ground = | capacity = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = Serdar Garajaýew <ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/35588/naznachen-novyi-glavnyi-trener-energetika|title = Назначен новый главный тр...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995628
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol klubi2
| clubname = FC Energetik
| fullname = Futbol Kluby Energetik
| nickname =
| image = FC Energetik.jpg
| image_size = 250px
| founded = {{Start date and age|df=yes|2015}}
| ground =
| capacity =
| chrtitle =
| chairman =
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = Serdar Garajaýew <ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/35588/naznachen-novyi-glavnyi-trener-energetika|title = Назначен новый главный тренер "Энергетика" | Спорт}}</ref>
| league = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Ýokary Liga]]
| season = [[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2024]]
| position = Ýokary Liga, 9 tadan 9-oʻrin (musobaqadan chiqqan yoki chetlatilgan)
| website =
}}
'''Energetik''' — [[Turkmaniston]]ning [[Mari viloyati]] [[Turkmanboshi]] shaharchasida joylashgan professional [[futbol klubi]]. [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2015-yilda]] asos solingan klub oʻsha yiliyoq oʻzining oliy ligadagi ilk mavsumini oʻtkazgan. Klub [[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2016-yilda]] uchinchi oʻrinni egallagan, bu uning shu kungacha erishgan eng yuqori natijasidir. Oʻyinlarini [[Bayramali]] shahridagi „Sport desgasi“ stadionida oʻtkazadi.
== Nomlanish tarixi ==
* 2010: ''Quvvat sifatida tashkil etilgan''
* 2014: ''Mary GES deb qayta nomlandi''
* 2015: ''Energetik deb qayta nomlandi''
== Tarixi ==
1941—1945-yillardagi [[Ulugʻ Vatan urushi]] tugaganidan soʻng [[Mari]] shahrida respublika havaskorlar chempionatida qatnashgan „Energostroitel“ nomli jamoa paydo boʻldi. 1972-yilda klub Turkmaniston SSR chempionati va kubogini qoʻlga kiritdi, shundan keyin havaskor jamoalar oʻrtasidagi SSSR kubogida ishtirok etdi<ref>[http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Turkmen.html#m100 Istoriya futbolnix klubov Rossiya<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150104200328/http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Turkmen.html|date=2015-01-04}}</ref>. 1976-yilda esa „Energetik“ nomi bilan ikkinchi marta respublika chempionligini qoʻlga kiritdi. 1977-yilda nomini „Shodlik“ deb oʻzgartirib, yana dubl qayd etdi (Turkmaniston SSR chempionati va kubogidagi gʻalaba). [[SSSRning qulashi|SSSR parchalanib ketgach]], klub oʻz faoliyatini toʻxtatdi.
Jamoa 2010-yilda „Kuwwat“ futbol klubi sifatida tashkil etilgan. 2010—2014-yillarda murabbiy Arseniy Yuzbashyan boshchiligida Turkmaniston birinchi divizionidagi havaskor jamoalar orasida oʻynagan. 2014-yilda jamoa Turkmaniston Birinchi ligasida gʻolib chiqib, [[Turkmaniston Yokari ligasi|Oliy ligada]] ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritgan<ref>{{cite web|url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=8304|title=Золотой век|website=turkmenistan.gov.tm}}</ref>. 2015-yilda klub oʻz nomini „Energetik“ futbol klubiga oʻzgartirib, professional maqomini oldi. Yangi mavsumda klubga [[Rahim Qurbonmamedov]] bosh murabbiy etib tayinlandi va unga jamoa bilan ishlashda Aleksandr Klimenko hamda Dmitriy Hasanov yordam berishdi. Jamoaning [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2015-yilgi Yokari Ligadagi]] debyut oʻyini 2015-yil 6-martda boʻlib oʻtdi va unda „Energetik“ „[[Ahal (futbol klubi)|Ahal]]“ga 0:6 hisobida imkoniyatni boy berdi<ref>{{cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/4605|title=Дебютант Кубка АФК разгромил новичка высшей лиги - Спорт|last=turkmenportal|website=Туркменистан, интернет портал о культурной, деловой и развлекательной жизни в Туркменистане}}</ref><ref>{{cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2015/03/06/turkmenistan/yokary-liga/fk-ahal-akdasayak/energetik/2012532/?ICID=PL_MS_02|title=Ahal vs. Energetik - 6 March 2015 - Soccerway|website=int.soccerway.com}}</ref>.
== Murabbiylar tarixi ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center"
|-
!Ism
!Millat
!class="unsortable"|Boshlanish davri
!class="unsortable"|Turgash davri
!abbr="HONOURS"|Yutuqlar
!abbr="NOTES"|Izohlar
|-
|align=left|[[Rahmanguly Baýlyýew]]
|align=left|{{footyflag|TKM}}
|align=left|2020-yil yanvar<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/rahmanguly-baylyyew/390211/|title=Rahmanguly Baýlyýew - Soccer player profile & career statistics - Global Sports Archive}}</ref>
|align=left|2020-yil dekabr
|style="text-align:left;font-size:smaller"|
|
|-
|align=left|Serdar Garajaýew
|align=left|{{footyflag|TKM}}
|align=left|2020-yil 1-aprel<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/35588/naznachen-novyi-glavnyi-trener-energetika|title = Назначен новый главный тренер "Энергетика" | Спорт}}</ref>
|align=left|
|style="text-align:left;font-size:smaller"|
|
|}
== Yutuqlari ==
=== Mahalliy ===
* '''[[Turkmaniston Yokari ligasi]]'''
** Uchinchi oʻrin (2): 2016, 2018
* '''[[Turkmaniston kubogi]]'''
** Ikkinchi oʻrin (1): 2018
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkmaniston Yokari Ligasi}}
{{DEFAULTSORT:Energetik Mary}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
[[Turkum:Turkmaniston futbol klublari]]
[[Turkum:2010-yilda Turkmanistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:2010-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Mari viloyati tashkilotlari]]
basgw4gph6fbdgcghqliysgsu9kt5pk
Munozara:Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi
1
1365293
5995630
2026-04-14T02:42:20Z
AnvarxonM
75105
„{{Munozara}} {{Turkmaniston oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995630
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Turkmaniston oyligi}}
imm48am43zyzea5b5d30nfemctbqczz
Munozara:Energetik Mary (futbol klubi)
1
1365294
5995631
2026-04-14T02:42:30Z
AnvarxonM
75105
„{{Munozara}} {{Turkmaniston oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995631
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Turkmaniston oyligi}}
imm48am43zyzea5b5d30nfemctbqczz
Andoza:Ozarbayjon Qahramoni
10
1365295
5995636
2026-04-14T03:13:38Z
Humoyun Qodirov
72834
„[[Fayl:"Qızıl ulduz" medalı.png|30px|link=Ozarbayjon Qahramoni]]<includeonly>[[Turkum:Sovet Ittifoqi Qahramonlari]]</includeonly><noinclude>[[Turkum:Andozalar:Mukofotlar:Ozarbayjon]]</noinclude><noinclude>{{hujjat}}</noinclude>“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995636
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:"Qızıl ulduz" medalı.png|30px|link=Ozarbayjon Qahramoni]]<includeonly>[[Turkum:Sovet Ittifoqi Qahramonlari]]</includeonly><noinclude>[[Turkum:Andozalar:Mukofotlar:Ozarbayjon]]</noinclude><noinclude>{{hujjat}}</noinclude>
6vjbc18qjfxvr1lnmm7dv99vo3eeevl
5995638
5995636
2026-04-14T03:20:30Z
Humoyun Qodirov
72834
5995638
wikitext
text/x-wiki
[[Fayl:"Qızıl ulduz" medalı.png|30px|link=Ozarbayjon Qahramoni]]<includeonly>[[Turkum:Ozarbayjon Qahramonlari]]</includeonly><noinclude>[[Turkum:Andozalar:Mukofotlar:Ozarbayjon]]</noinclude><noinclude>{{hujjat}}</noinclude>
cnc9xric9wpwy3wws33q9r081gem3yd
Xazina (futbol klubi)
0
1365296
5995640
2026-04-14T03:33:16Z
AnvarxonM
75105
„{{Futbol klubi2 | clubname = Xazina | image = Hazyna SK logo.png | fullname = Hazyna sport kluby | nickname = ''Talabalar'' | founded = 2015 |dissolved= 2016 | ground = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]] | capacity = | stadium = [[Turkmaniston davlat iqtisodiyot va boshqaruv instituti|TSIEM]] stadioni | owner = | chairman = | mgrtitle = | manager = | league = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Ýokary Liga]] | season = Futbol...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995640
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol klubi2
| clubname = Xazina
| image = Hazyna SK logo.png
| fullname = Hazyna sport kluby
| nickname = ''Talabalar''
| founded = 2015
|dissolved= 2016
| ground = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
| capacity =
| stadium = [[Turkmaniston davlat iqtisodiyot va boshqaruv instituti|TSIEM]] stadioni
| owner =
| chairman =
| mgrtitle =
| manager =
| league = [[Turkmaniston Yokari ligasi|Ýokary Liga]]
| season = [[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|2015]]
|position = 7
}}
'''Xazina sport klubi''' ({{lang-tk|Hazyna sport kluby}}) — [[Ashxobod]]da joylashgan [[Turkmaniston]] professional [[futbol klubi]] boʻlib, ilgari [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari Liga]]da ishtirok etgan. Bu Turkmaniston davlat iqtisodiyot va boshqaruv institutining futbol jamoasidir.
== History ==
Jamoa 2015-yil fevral oyida tashkil etilgan. Talabalar oʻrtasida futbolning tobora ommalashib borayotganini hisobga olib, [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] istisno qilgan va jamoaga Turkmaniston birinchi ligasidan tanlovsiz Yuqori ligada ishtirok etishga ruxsat bergan<ref>{{cite web|url=http://turkmenistan.gov.tm/?id=8304|title=Туркменистан: золотой век|publisher=turkmenistan.gov.tm|accessdate=20 July 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://turkmenportal.com/blog/4535|title=Футбольные болельщики, запаситесь терпением: до старта чемпионской гонки осталось шесть дней-Спорт-Turkmenportal.com|publisher=turkmenportal.com|accessdate=20 July 2016}}</ref>. Yangi klubga [[Ahmad Ogʻamurodov]] boshchilik qilgan<ref>{{cite web|url=http://turkmenportal.com/blog/4623|title="Алтын асыр" и "Шагадам" на классе побеждают соперников, а "Мерв" вырывает победу на последних минутах-Спорт-Turkmenportal.com|last=ihyzmatlary.com|publisher=turkmenportal.com|accessdate=20 July 2016}}</ref>. 2016-yilda „Hazyna“ SK professional futbol klubi sifatida oʻz faoliyatini yakunlagan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20150402155013/http://www.fifa.com/world-match-centre/clubs/club=turkmenistan-hazyna-ashgabat-2000019110/index.html Jamoa profili] [[FIFA]].com saytida (2015-yil 2-apreldan arxivlangan)
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]
[[Turkum:Turkmaniston futbol klublari]]
[[Turkum:Ashxoboddagi futbol klublari]]
[[Turkum:2015-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:2015-yilda tugatilgan futbol klublari]]
76d1nnbfigcewnyty49peur0xg0tz04
Munozara:Xazina (futbol klubi)
1
1365297
5995641
2026-04-14T03:33:50Z
AnvarxonM
75105
„{{Munozara}} {{Turkmaniston oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995641
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Turkmaniston oyligi}}
imm48am43zyzea5b5d30nfemctbqczz
Turkum:Ozarbayjon Qahramonlari
14
1365298
5995644
2026-04-14T03:40:37Z
Humoyun Qodirov
72834
Boʻsh sahifa yaratildi
5995644
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
5995645
5995644
2026-04-14T03:42:43Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Ozarbayjon mukofotlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995645
wikitext
text/x-wiki
[[Turkum:Ozarbayjon mukofotlari]]
84kk0p8ol8ofbhye4vz07wruqrvotvz
Turkum:Ozarbayjon mukofotlari
14
1365299
5995646
2026-04-14T03:42:54Z
Humoyun Qodirov
72834
Boʻsh sahifa yaratildi
5995646
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
5995647
5995646
2026-04-14T03:43:36Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha mukofotlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995647
wikitext
text/x-wiki
[[Turkum:Mamlakatlar boʻyicha mukofotlar]]
fsem9ff45bo8x90cj2fegzxrt8ztto4
Turkum:Ganjada tugʻilganlar
14
1365300
5995648
2026-04-14T03:43:51Z
Humoyun Qodirov
72834
Boʻsh sahifa yaratildi
5995648
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
5995652
5995648
2026-04-14T03:45:49Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Ozarbayjonda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995652
wikitext
text/x-wiki
[[Turkum:Ozarbayjonda tugʻilganlar]]
40diuaex832drrmlmgywgfilh5plygg
Munozara:Mədət Quliyev
1
1365301
5995655
2026-04-14T03:53:50Z
Humoyun Qodirov
72834
„{{Shaxsiyatlar}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995655
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyatlar}}
9531sahpbcofa5lgdsmoo0t6hfazjq4
Turkmaniston futbol federatsiyasi
0
1365302
5995670
2026-04-14T04:14:10Z
AnvarxonM
75105
„{{Futbol assotsiatsiyasi bilgiqutisi |nomi = |logo = Football Federation of Turkmenistan logo.svg |logo_eni = |tashkil_etilgan = {{Start date and age|df=yes|1992 }} |tugatilgan = |shtab-kvartirasi = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]] |FIFA_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|1994|06|16}} |region = [[Asian Football Confederation|AFC]] |regio...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995670
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol assotsiatsiyasi bilgiqutisi
|nomi =
|logo = Football Federation of Turkmenistan logo.svg
|logo_eni =
|tashkil_etilgan = {{Start date and age|df=yes|1992 }}
|tugatilgan =
|shtab-kvartirasi = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
|FIFA_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|1994|06|16}}
|region = [[Asian Football Confederation|AFC]]
|region_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|1993|04|30}}<ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=puBOAAAAIBAJ&sjid=-xMEAAAAIBAJ&pg=6897%2C4441591|title=AFC membership reaches 44|date=}}</ref>
|subregion = [[Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasi|CAFA]]
|subregion_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|2015 }}
|prezident = [[Guwançmuhammet Öwekow]]<ref>[https://tff.com.tm/news/1607 Guvanchmuxammed Ovekov izbran predsedatelem Federatsii futbola Turkmenistana]</ref>
|bosh_kotib = [[Serdar Geldiýew]]
|vebsayt = {{URL|https://www.tff.com.tm|www.tff.com.tm}}
}}
'''Turkmaniston futbol federatsiyasi''' ({{langx|tk|Türkmenistanyň Futbol Federasiýasy}}; '''TFF''') — [[Turkmaniston]]da [[futbol]] va [[futzal]] boʻyicha boshqaruvchi tashkilotdir. Federatsiya milliy terma jamoa hamda klublar oʻrtasidagi musobaqalarni oʻtkazish uchun mas’ul hisoblanadi.
== Tarix ==
Federatsiya 1992-yilda tashkil etilgan va 1994-yilda barcha aʼzo davlatlar milliy terma jamoalarining barcha oʻyinlarini roʻyxatga oluvchi [[FIFA]]ga qabul qilingan. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston milliy terma jamoasi]] oʻzining birinchi oʻyinlarini 1992-yilda oʻtkazilgan deb qayd etgan. FIFA bu oʻyinlarni Turkmaniston futbol federatsiyasi 1994-yil 16-iyunda FIFA aʼzosi boʻlganiga qaramay,<ref name="mfa.gov.tm">[https://www.mfa.gov.tm/articles/687?breadcrumbs=no]</ref> Turkmaniston milliy terma jamoasiga 1992-yildan beri turnir oʻyinlarida ishtirok etishga ruxsat berilganligi asosida hisoblagan. Federatsiya shuningdek, 1994-yil may oyidan beri [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]]ga aʼzo boʻlgan<ref name="mfa.gov.tm" />.
2003-yil may oyida Turkmaniston futbol federatsiyasida maxsus konferensiya oʻtkazilgan. Yashirin ovoz berish natijasida Allaberdi Mammetquliyev rais etib saylangan<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/node/14899 FYeDYeRATsIYa FUTBOLA TURKMYeNISTANA PRYeOBRAZOVANA V ASSOTsIATsIYu]</ref>. Turkmaniston futbol federatsiyasi assotsiatsiyaga aylantirilgan.
2007-yil mart oyida [[FIFA prezidenti]] [[Sepp Blatter|Jozef S. Blatter]] va [[AFC prezidenti|OFK prezidenti]] [[Mohammed bin Hammam]] Ashxobodning janubiy qismidagi hashamatli hududlaridan birida joylashgan Turkmaniston futbol assotsiatsiyasining yangi bosh qarorgohi — Futbol Uyini ochdilar<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/node/5478 |title=Presidents of FIFA and AFC inaugurate football headquarters in Turkmen capital |access-date=2015-01-21 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804175122/http://www.turkmenistan.ru/en/node/5478 |url-status=dead}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150121133914/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/president/news/newsid=122479/index.html Joseph S. Blatter in Central Asia]</ref>.
2008-yil may oyidagi saylovda rais lavozimiga faqat bitta nomzod koʻrsatildi: Deryageldi Orazov<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/node/7021 |title=Deriyageldy Orazov elected chairman of Football Federation of Turkmenistan |access-date=2015-01-21 |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925233919/http://www.turkmenistan.ru/en/node/7021 |url-status=dead}}</ref>.
2012-yil may oyidagi saylovda rahbariyatda yana bir oʻzgarish yuz berdi, chunki vitse-prezident Sapardurdi Toyliyev ishtirok etgan delegatlar tomonidan bir ovozdan rais etib saylandi<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16272.html |title=Vice-Premier Sapardurdy Toyliyev elected chairman of Football Federation of Turkmenistan |access-date=2015-01-21 |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925234149/http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16272.html |url-status=dead}}</ref>. Bundan tashqari, konferensiya yangi logotipni qabul qildi.
2015-yilda Turkmaniston [[Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasi]]<nowiki/>ga qoʻshilgan<ref>[https://russia.tmembassy.gov.tm/news/114668]</ref>.
== Assotsiatsiya xodimlari ==
{| class="wikitable"
!Ism
!Lavozim
!Manba
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Guwançmuhammet Öwekow]]
|Prezident
|<ref>[https://tff.com.tm/news/1607]</ref><ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20191219155259/https://www.fifa.com/associations/association/tkm/about FIFA.com]</ref><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Gulmyrat Agamyradow]]
|Vitse prezident
|<ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Şatlyk Orazgylyjow]]
|2-Vitse-prezident
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Serdar Geldiýew]]
|Bosh kotib
|<ref>[https://tff.com.tm/news/1650 Türkmenistanyň Futbol federasiýasynyň täze baş sekretary saýlanyldy]</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Owadan Annaorazowa]]
|Moliyaviy direktor
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Rovshen Meredov]]
|Texnik direktor
|<ref name=":1">{{Cite web|title=The AFC.com - The Asian Football Confederation|url=https://www.the-afc.com/afc-home/member-associations/turkmenistan/football-federation-of-turkmenistan/|access-date=2020-11-04|website=The AFC|language=en-GB}}</ref>
|-
|{{Flagicon|Turkmenistan}} [[Rovshen Meredov]]
|Jamoa murabbiyi (erkaklar)
|<ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Komil Mingazov]]
|Jamoa murabbiyi (ayollar)
|<ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Orazgeldi Geldiýew]]
|Media/aloqa menejeri
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Guwanç Kanaýew]]
|Futzal kordinatori
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Wadim Baratow]]
|Hakamlar kordinatori
|<ref name=":0" />
|}
== Mahalliy musobaqalar ==
'''Liga (erkak)'''
* [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
* [[Turkmaniston Birinchi ligasi|Birinji Liga]]
'''Liga (yoshlar)'''
* Türkmenistanyň futbol boýunça ýaşlar birinjiligi (Turkmenistan Youth Football Championship)
'''Kubok (erkak)'''
* [[Turkmaniston kubogi]]
* [[Turkmaniston Superkubogi]]
* Turkmaniston futbol federatsiyasi kubogi
'''Liga (ayol)'''
* Turkmaniston ayollar chempionati<ref>[https://turkmenportal.com/blog/82150/]</ref>
== Milliy jamoa ==
;Erkak(lar)
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Kattalar milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|23 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|20 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|21 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (19 yoshgacha)|19 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|17 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
;Ayol(lar)
* [[Turkmaniston ayollar milliy futbol terma jamoasi|Kattalar milliy futbol terma jamoasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://www.tff.com.tm/ Football Federation of Turkmenistan] — official website
* [https://web.archive.org/web/20070625195211/http://www.fifa.com/associations/association=tkm/index.html Turkmenistan] at FIFA.com (archived)
* [https://web.archive.org/web/20130430235740/http://www.the-afc.com/en/member-associations/south-central/football-assoc-turkmenistan.html Turkmenistan] at the-AFC.com (archived)
{{Turkmanistonda sport boshqaruv organlari}}
{{Turkmanistonda futbol}}
{{Xalqaro futbol}}
{{OFK federatsiyalari}}
[[Turkum:Turkmanistonda futbol|federatsiyasi]]
[[Turkum:Osiyodagi futbol boshqaruv tashkilotlari|Turkmaniston]]
[[Turkum:Turkmanistondagi sportni boshqarish organlari]]
[[Turkum:FIFAning milliy aʼzolari|Turkmaniston]]
[[Turkum:Osiyo Futbol Konfederatsiyasiga aʻzo assotsiatsiyalar|Turkmaniston]]
[[Turkum:Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasiga aʼzo assotsiatsiyalar|Turkmaniston]]
[[Turkum:1992-yilda Turkmanistonda tashkil etilganlar]]
2rl3iym4xk3kd8y6c0vlek08mjnq88g
5995673
5995670
2026-04-14T04:17:29Z
AnvarxonM
75105
5995673
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol assotsiatsiyasi bilgiqutisi
|nomi =
|logo = Football Federation of Turkmenistan logo.svg
|logo_eni =
|tashkil_etilgan = {{Start date and age|df=yes|1992 }}
|tugatilgan =
|shtab-kvartirasi = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
|FIFA_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|1994|06|16}}
|region = [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]]
|region_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|1993|04|30}}<ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=puBOAAAAIBAJ&sjid=-xMEAAAAIBAJ&pg=6897%2C4441591|title=AFC membership reaches 44|date=}}</ref>
|subregion = [[Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasi|CAFA]]
|subregion_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|2015 }}
|prezident = [[Guwançmuhammet Öwekow]]<ref>[https://tff.com.tm/news/1607 Guvanchmuxammed Ovekov izbran predsedatelem Federatsii futbola Turkmenistana]</ref>
|bosh_kotib = [[Serdar Geldiýew]]
|vebsayt = {{URL|https://www.tff.com.tm|www.tff.com.tm}}
}}
'''Turkmaniston futbol federatsiyasi''' ({{langx|tk|Türkmenistanyň Futbol Federasiýasy}}; '''TFF''') — [[Turkmaniston]]da [[futbol]] va [[futzal]] boʻyicha boshqaruvchi tashkilotdir. Federatsiya milliy terma jamoa hamda klublar oʻrtasidagi musobaqalarni oʻtkazish uchun mas’ul hisoblanadi.
== Tarix ==
Federatsiya 1992-yilda tashkil etilgan va 1994-yilda barcha aʼzo davlatlar milliy terma jamoalarining barcha oʻyinlarini roʻyxatga oluvchi [[FIFA]]ga qabul qilingan. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston milliy terma jamoasi]] oʻzining birinchi oʻyinlarini 1992-yilda oʻtkazilgan deb qayd etgan. FIFA bu oʻyinlarni Turkmaniston futbol federatsiyasi 1994-yil 16-iyunda FIFA aʼzosi boʻlganiga qaramay,<ref name="mfa.gov.tm">[https://www.mfa.gov.tm/articles/687?breadcrumbs=no]</ref> Turkmaniston milliy terma jamoasiga 1992-yildan beri turnir oʻyinlarida ishtirok etishga ruxsat berilganligi asosida hisoblagan. Federatsiya shuningdek, 1994-yil may oyidan beri [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]]ga aʼzo boʻlgan<ref name="mfa.gov.tm" />.
2003-yil may oyida Turkmaniston futbol federatsiyasida maxsus konferensiya oʻtkazilgan. Yashirin ovoz berish natijasida Allaberdi Mammetquliyev rais etib saylangan<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/node/14899 FYeDYeRATsIYa FUTBOLA TURKMYeNISTANA PRYeOBRAZOVANA V ASSOTsIATsIYu]</ref>. Turkmaniston futbol federatsiyasi assotsiatsiyaga aylantirilgan.
2007-yil mart oyida [[FIFA prezidenti]] [[Sepp Blatter|Jozef S. Blatter]] va [[AFC prezidenti|OFK prezidenti]] [[Mohammed bin Hammam]] Ashxobodning janubiy qismidagi hashamatli hududlaridan birida joylashgan Turkmaniston futbol assotsiatsiyasining yangi bosh qarorgohi — Futbol Uyini ochdilar<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/node/5478 |title=Presidents of FIFA and AFC inaugurate football headquarters in Turkmen capital |access-date=2015-01-21 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804175122/http://www.turkmenistan.ru/en/node/5478 |url-status=dead}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150121133914/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/president/news/newsid=122479/index.html Joseph S. Blatter in Central Asia]</ref>.
2008-yil may oyidagi saylovda rais lavozimiga faqat bitta nomzod koʻrsatildi: Deryageldi Orazov<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/node/7021 |title=Deriyageldy Orazov elected chairman of Football Federation of Turkmenistan |access-date=2015-01-21 |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925233919/http://www.turkmenistan.ru/en/node/7021 |url-status=dead}}</ref>.
2012-yil may oyidagi saylovda rahbariyatda yana bir oʻzgarish yuz berdi, chunki vitse-prezident Sapardurdi Toyliyev ishtirok etgan delegatlar tomonidan bir ovozdan rais etib saylandi<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16272.html |title=Vice-Premier Sapardurdy Toyliyev elected chairman of Football Federation of Turkmenistan |access-date=2015-01-21 |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925234149/http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16272.html |url-status=dead}}</ref>. Bundan tashqari, konferensiya yangi logotipni qabul qildi.
2015-yilda Turkmaniston [[Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasi]]<nowiki/>ga qoʻshilgan<ref>[https://russia.tmembassy.gov.tm/news/114668]</ref>.
== Assotsiatsiya xodimlari ==
{| class="wikitable"
!Ism
!Lavozim
!Manba
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Guwançmuhammet Öwekow]]
|Prezident
|<ref>[https://tff.com.tm/news/1607]</ref><ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20191219155259/https://www.fifa.com/associations/association/tkm/about FIFA.com]</ref><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Gulmyrat Agamyradow]]
|Vitse prezident
|<ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Şatlyk Orazgylyjow]]
|2-Vitse-prezident
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Serdar Geldiýew]]
|Bosh kotib
|<ref>[https://tff.com.tm/news/1650 Türkmenistanyň Futbol federasiýasynyň täze baş sekretary saýlanyldy]</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Owadan Annaorazowa]]
|Moliyaviy direktor
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Rovshen Meredov]]
|Texnik direktor
|<ref name=":1">{{Cite web|title=The AFC.com - The Asian Football Confederation|url=https://www.the-afc.com/afc-home/member-associations/turkmenistan/football-federation-of-turkmenistan/|access-date=2020-11-04|website=The AFC|language=en-GB}}</ref>
|-
|{{Flagicon|Turkmenistan}} [[Rovshen Meredov]]
|Jamoa murabbiyi (erkaklar)
|<ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Komil Mingazov]]
|Jamoa murabbiyi (ayollar)
|<ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Orazgeldi Geldiýew]]
|Media/aloqa menejeri
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Guwanç Kanaýew]]
|Futzal kordinatori
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Wadim Baratow]]
|Hakamlar kordinatori
|<ref name=":0" />
|}
== Mahalliy musobaqalar ==
'''Liga (erkak)'''
* [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
* [[Turkmaniston Birinchi ligasi|Birinji Liga]]
'''Liga (yoshlar)'''
* Türkmenistanyň futbol boýunça ýaşlar birinjiligi (Turkmenistan Youth Football Championship)
'''Kubok (erkak)'''
* [[Turkmaniston kubogi]]
* [[Turkmaniston Superkubogi]]
* Turkmaniston futbol federatsiyasi kubogi
'''Liga (ayol)'''
* Turkmaniston ayollar chempionati<ref>[https://turkmenportal.com/blog/82150/]</ref>
== Milliy jamoa ==
;Erkak(lar)
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Kattalar milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|23 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|20 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|21 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (19 yoshgacha)|19 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|17 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
;Ayol(lar)
* [[Turkmaniston ayollar milliy futbol terma jamoasi|Kattalar milliy futbol terma jamoasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://www.tff.com.tm/ Football Federation of Turkmenistan] — official website
* [https://web.archive.org/web/20070625195211/http://www.fifa.com/associations/association=tkm/index.html Turkmenistan] at FIFA.com (archived)
* [https://web.archive.org/web/20130430235740/http://www.the-afc.com/en/member-associations/south-central/football-assoc-turkmenistan.html Turkmenistan] at the-AFC.com (archived)
{{Turkmanistonda sport boshqaruv organlari}}
{{Turkmanistonda futbol}}
{{Xalqaro futbol}}
{{OFK federatsiyalari}}
[[Turkum:Turkmanistonda futbol|federatsiyasi]]
[[Turkum:Osiyodagi futbol boshqaruv tashkilotlari|Turkmaniston]]
[[Turkum:Turkmanistondagi sportni boshqarish organlari]]
[[Turkum:FIFAning milliy aʼzolari|Turkmaniston]]
[[Turkum:Osiyo Futbol Konfederatsiyasiga aʻzo assotsiatsiyalar|Turkmaniston]]
[[Turkum:Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasiga aʼzo assotsiatsiyalar|Turkmaniston]]
[[Turkum:1992-yilda Turkmanistonda tashkil etilganlar]]
7eo5g4avkwvm1er07f2y7j39s4xcruc
5995675
5995673
2026-04-14T04:19:40Z
AnvarxonM
75105
5995675
wikitext
text/x-wiki
{{Futbol assotsiatsiyasi bilgiqutisi
|nomi =
|logo = Football Federation of Turkmenistan logo (1).svg
|logo_eni =
|tashkil_etilgan = {{Start date and age|df=yes|1992 }}
|tugatilgan =
|shtab-kvartirasi = [[Ashxobod]], [[Turkmaniston]]
|FIFA_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|1994|06|16}}
|region = [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]]
|region_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|1993|04|30}}<ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=puBOAAAAIBAJ&sjid=-xMEAAAAIBAJ&pg=6897%2C4441591|title=AFC membership reaches 44|date=}}</ref>
|subregion = [[Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasi|CAFA]]
|subregion_ga_aʼzo_sana = {{Start date and age|df=yes|2015 }}
|prezident = [[Guwançmuhammet Öwekow]]<ref>[https://tff.com.tm/news/1607 Guvanchmuxammed Ovekov izbran predsedatelem Federatsii futbola Turkmenistana]</ref>
|bosh_kotib = [[Serdar Geldiýew]]
|vebsayt = {{URL|https://www.tff.com.tm|www.tff.com.tm}}
}}
'''Turkmaniston futbol federatsiyasi''' ({{langx|tk|Türkmenistanyň Futbol Federasiýasy}}; '''TFF''') — [[Turkmaniston]]da [[futbol]] va [[futzal]] boʻyicha boshqaruvchi tashkilotdir. Federatsiya milliy terma jamoa hamda klublar oʻrtasidagi musobaqalarni oʻtkazish uchun mas’ul hisoblanadi.
== Tarix ==
Federatsiya 1992-yilda tashkil etilgan va 1994-yilda barcha aʼzo davlatlar milliy terma jamoalarining barcha oʻyinlarini roʻyxatga oluvchi [[FIFA]]ga qabul qilingan. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston milliy terma jamoasi]] oʻzining birinchi oʻyinlarini 1992-yilda oʻtkazilgan deb qayd etgan. FIFA bu oʻyinlarni Turkmaniston futbol federatsiyasi 1994-yil 16-iyunda FIFA aʼzosi boʻlganiga qaramay,<ref name="mfa.gov.tm">[https://www.mfa.gov.tm/articles/687?breadcrumbs=no]</ref> Turkmaniston milliy terma jamoasiga 1992-yildan beri turnir oʻyinlarida ishtirok etishga ruxsat berilganligi asosida hisoblagan. Federatsiya shuningdek, 1994-yil may oyidan beri [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]]ga aʼzo boʻlgan<ref name="mfa.gov.tm" />.
2003-yil may oyida Turkmaniston futbol federatsiyasida maxsus konferensiya oʻtkazilgan. Yashirin ovoz berish natijasida Allaberdi Mammetquliyev rais etib saylangan<ref>[http://www.turkmenistan.ru/ru/node/14899 FYeDYeRATsIYa FUTBOLA TURKMYeNISTANA PRYeOBRAZOVANA V ASSOTsIATsIYu]</ref>. Turkmaniston futbol federatsiyasi assotsiatsiyaga aylantirilgan.
2007-yil mart oyida [[FIFA prezidenti]] [[Sepp Blatter|Jozef S. Blatter]] va [[AFC prezidenti|OFK prezidenti]] [[Mohammed bin Hammam]] Ashxobodning janubiy qismidagi hashamatli hududlaridan birida joylashgan Turkmaniston futbol assotsiatsiyasining yangi bosh qarorgohi — Futbol Uyini ochdilar<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/node/5478 |title=Presidents of FIFA and AFC inaugurate football headquarters in Turkmen capital |access-date=2015-01-21 |archive-date=2020-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804175122/http://www.turkmenistan.ru/en/node/5478 |url-status=dead}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150121133914/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/president/news/newsid=122479/index.html Joseph S. Blatter in Central Asia]</ref>.
2008-yil may oyidagi saylovda rais lavozimiga faqat bitta nomzod koʻrsatildi: Deryageldi Orazov<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/node/7021 |title=Deriyageldy Orazov elected chairman of Football Federation of Turkmenistan |access-date=2015-01-21 |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925233919/http://www.turkmenistan.ru/en/node/7021 |url-status=dead}}</ref>.
2012-yil may oyidagi saylovda rahbariyatda yana bir oʻzgarish yuz berdi, chunki vitse-prezident Sapardurdi Toyliyev ishtirok etgan delegatlar tomonidan bir ovozdan rais etib saylandi<ref>{{Cite web |url=http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16272.html |title=Vice-Premier Sapardurdy Toyliyev elected chairman of Football Federation of Turkmenistan |access-date=2015-01-21 |archive-date=2021-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210925234149/http://www.turkmenistan.ru/en/articles/16272.html |url-status=dead}}</ref>. Bundan tashqari, konferensiya yangi logotipni qabul qildi.
2015-yilda Turkmaniston [[Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasi]]<nowiki/>ga qoʻshilgan<ref>[https://russia.tmembassy.gov.tm/news/114668]</ref>.
== Assotsiatsiya xodimlari ==
{| class="wikitable"
!Ism
!Lavozim
!Manba
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Guwançmuhammet Öwekow]]
|Prezident
|<ref>[https://tff.com.tm/news/1607]</ref><ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20191219155259/https://www.fifa.com/associations/association/tkm/about FIFA.com]</ref><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Gulmyrat Agamyradow]]
|Vitse prezident
|<ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Şatlyk Orazgylyjow]]
|2-Vitse-prezident
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Serdar Geldiýew]]
|Bosh kotib
|<ref>[https://tff.com.tm/news/1650 Türkmenistanyň Futbol federasiýasynyň täze baş sekretary saýlanyldy]</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Owadan Annaorazowa]]
|Moliyaviy direktor
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Rovshen Meredov]]
|Texnik direktor
|<ref name=":1">{{Cite web|title=The AFC.com - The Asian Football Confederation|url=https://www.the-afc.com/afc-home/member-associations/turkmenistan/football-federation-of-turkmenistan/|access-date=2020-11-04|website=The AFC|language=en-GB}}</ref>
|-
|{{Flagicon|Turkmenistan}} [[Rovshen Meredov]]
|Jamoa murabbiyi (erkaklar)
|<ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Komil Mingazov]]
|Jamoa murabbiyi (ayollar)
|<ref name=":0" /><ref name=":1" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Orazgeldi Geldiýew]]
|Media/aloqa menejeri
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Guwanç Kanaýew]]
|Futzal kordinatori
|<ref name=":0" />
|-
|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Wadim Baratow]]
|Hakamlar kordinatori
|<ref name=":0" />
|}
== Mahalliy musobaqalar ==
'''Liga (erkak)'''
* [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
* [[Turkmaniston Birinchi ligasi|Birinji Liga]]
'''Liga (yoshlar)'''
* Türkmenistanyň futbol boýunça ýaşlar birinjiligi (Turkmenistan Youth Football Championship)
'''Kubok (erkak)'''
* [[Turkmaniston kubogi]]
* [[Turkmaniston Superkubogi]]
* Turkmaniston futbol federatsiyasi kubogi
'''Liga (ayol)'''
* Turkmaniston ayollar chempionati<ref>[https://turkmenportal.com/blog/82150/]</ref>
== Milliy jamoa ==
;Erkak(lar)
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Kattalar milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|23 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|20 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|21 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (19 yoshgacha)|19 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|17 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi]]
;Ayol(lar)
* [[Turkmaniston ayollar milliy futbol terma jamoasi|Kattalar milliy futbol terma jamoasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://www.tff.com.tm/ Football Federation of Turkmenistan] — official website
* [https://web.archive.org/web/20070625195211/http://www.fifa.com/associations/association=tkm/index.html Turkmenistan] at FIFA.com (archived)
* [https://web.archive.org/web/20130430235740/http://www.the-afc.com/en/member-associations/south-central/football-assoc-turkmenistan.html Turkmenistan] at the-AFC.com (archived)
{{Turkmanistonda sport boshqaruv organlari}}
{{Turkmanistonda futbol}}
{{Xalqaro futbol}}
{{OFK federatsiyalari}}
[[Turkum:Turkmanistonda futbol|federatsiyasi]]
[[Turkum:Osiyodagi futbol boshqaruv tashkilotlari|Turkmaniston]]
[[Turkum:Turkmanistondagi sportni boshqarish organlari]]
[[Turkum:FIFAning milliy aʼzolari|Turkmaniston]]
[[Turkum:Osiyo Futbol Konfederatsiyasiga aʻzo assotsiatsiyalar|Turkmaniston]]
[[Turkum:Markaziy Osiyo futbol assotsiatsiyasiga aʼzo assotsiatsiyalar|Turkmaniston]]
[[Turkum:1992-yilda Turkmanistonda tashkil etilganlar]]
n3t6j0kb0ggbubm0fd5hpgvhrma61b2
Munozara:Turkmaniston futbol federatsiyasi
1
1365303
5995671
2026-04-14T04:15:33Z
AnvarxonM
75105
„{{Munozara}} {{Turkmaniston oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995671
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Turkmaniston oyligi}}
imm48am43zyzea5b5d30nfemctbqczz
Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi
0
1365304
5995672
2026-04-14T04:16:34Z
AnvarxonM
75105
[[Turkmaniston futbol federatsiyasi]]ga yoʻnaltirildi
5995672
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[Turkmaniston futbol federatsiyasi]]
6mznlsmld0lewr552rwl6hrsw8ttvok
Fayl:Football Federation of Turkmenistan logo (1).svg
6
1365305
5995674
2026-04-14T04:18:52Z
AnvarxonM
75105
{{noerkin logo}}
5995674
wikitext
text/x-wiki
== Qisqa izoh ==
{{noerkin logo}}
e5x88pieigkpme7raq47jqcu4fyyacp
Ramil Usubov
0
1365306
5995676
2026-04-14T04:35:01Z
Humoyun Qodirov
72834
„'''Ramil İdris oğlu Usubov''' ({{Talaffuz|Ramil Idris oʻgʻli Usubov}}; [[1948-yil]] [[22-dekabr]], Xoʻjali, Əsgəran tumani, Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati, Ozarbayjon SSR, SSSR) — ozarbayjonlik davlat va siyosat arbobi, Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi, Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri (1994—2019). General-polkovnik. == Tarjimayi holi == Ramil Usubov 1948-yil 22-dekabrda Xoʻjalida tugʻilgan. 1...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995676
wikitext
text/x-wiki
'''Ramil İdris oğlu Usubov''' ({{Talaffuz|Ramil Idris oʻgʻli Usubov}}; [[1948-yil]] [[22-dekabr]], Xoʻjali, Əsgəran tumani, Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati, Ozarbayjon SSR, SSSR) — ozarbayjonlik davlat va siyosat arbobi, Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi, Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri (1994—2019). General-polkovnik.
== Tarjimayi holi ==
Ramil Usubov 1948-yil 22-dekabrda Xoʻjalida tugʻilgan. 1973-yilda [[Ozarbayjon Respublikasi IIV Politsiya akademiyasi|N. Rizayev nomidagi Boku oʻrta maxsus militsiya maktabini]], 1980-yilda SSSR Ichki ishlar vazirligi akademiyasining sirtqi boʻlimini tamomlagan<ref name="Кавказ-центр">{{cite news|title=Усубов Рамиль Идрис оглы|publisher=kavkaz-news|url=http://www.kavkaz-news.info/DesktopModules/CNews/Pages/PrintPerson.aspx?cpid=150&theme=Caucasus-Info&mid=5885&tabid=2481|lang=ruscha|url-status=dead}}</ref><ref name="Лабиринт">{{cite news|title=УСУБОВ Рамиль Идрис оглы - БД "Лабиринт"|publisher=База данных "Лабиринт|url=http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305030322/http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138}}</ref>. Militsiya maktabini tugatgandan soʻng [[Xonkandi|Stepanakert]] shahar ichki ishlar boʻlimida jinoyat qidiruv inspektori boʻlib ishlagan<ref name="Лабиринт" />, 1975-yilda [[Shusha tumani]] IIB jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, 1980—1984-yillarda Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishlagan<ref name="Кавказ-центр" />. 1984—1987-yillarda Usubov [[Şirvan|Ali-Bayramli]] shahar ichki ishlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan va 1987-yilda [[Naxichevan ASSR]] ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" /><ref name="Лабиринт" />. 1989—1993-yillarda Ramil Usubov Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligining jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, Viza va roʻyxatga olish boʻlimi boshligʻi hamda kadrlar boshqarmasi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 1993-yil 11-avgustda Ramil Usubov Naxichevan Avtonom Respublikasi ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" />. 1994-yil 29-aprelda Ramil Usubov Ozarbayjon ichki ishlar vaziri lavozimiga tayinlanadi. Oʻsha yilning 3-mayida Ozarbayjonprezidentining 144-sonli farmoni bilan Usubovga general-mayor, 1995-yil 26-dekabrdagi 418-sonli farmoni bilan general-leytenant, 2002-yil 15-yanvardagi 637-sonli farmoni bilan general-polkovnik unvoni berilgan<ref name="Кавказ-центр" />. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|title=Рамиль Усубов освобожден от должности министра внутренних дел Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170648/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|url-status=live}}</ref>. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2019-yil 20-iyundagi farmoni bilan Ramil Usubov Ozarbayjon Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|title=Рамиль Усубов назначен секретарем Совета безопасности при президенте|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170729/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|url-status=live}}</ref>.
== Mukofotlari ==
Ramil Usubov „Ozarbayjon bayrogʻi“ ordeni (1998-yil 24-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://e-qanun.az/framework/3413|title=Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219063119/https://e-qanun.az/framework/3413|url-status=live}}</ref>, „Sharaf“ ordeni (2023-yil 25-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шараф»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226101439/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|url-status=live}}</ref>, „Shuhrat“ ordeni (2018-yil 22-dekabr)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_shohrat-1227054 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шохрат»]</ref>, I darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 29-iyun)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_sotrudnikov_ministerstva_vnutrennih_del_azerbaidzhanskoi_respubliki-1175855|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении сотрудников Министерства внутренних дел Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513131024/https://azertag.az/ru/xeber/Rasporyazhenie_Prezidenta_Azerbaidzhanskoi_Respubliki__O_nagrazhdenii_sotrudnikov_Ministerstva_vnutrennih_del_Azerbaidzhanskoi_Respubliki-1175855|url-status=live}}</ref>, „Polsha Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun“ ordeni ofitseri (Polsha, 2009-yil)<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/politics/177076.html|title=Президент Польши наградил азербайджанских министров|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html|url-status=live}}</ref>, Dogʻiston Respublikasining faxriy yorligʻi (Dogʻiston Respublikasi, Rossiya, 2001-yil 5-yanvar)<ref>{{Cite web|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|title=Указ Государственного Совета Республики Дагестан от 05.01.2001 № 2|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807184237/https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|url-status=live}}</ref>, „Jangovar hamdoʻstlik uchun“ medali (2007, Rossiya Ichki ishlar vazirligi)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/vizit_glavy_mvd_azerbaidzhana_rusubova_v_moskvu-663317 ВИЗИТ ГЛАВЫ МВД АЗЕРБАЙДЖАНА Р.УСУБОВА В МОСКВУ]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
0ij1v5o66iz9h2003s1gtim6ns4zmjf
5995677
5995676
2026-04-14T04:36:02Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:22-dekabrda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995677
wikitext
text/x-wiki
'''Ramil İdris oğlu Usubov''' ({{Talaffuz|Ramil Idris oʻgʻli Usubov}}; [[1948-yil]] [[22-dekabr]], Xoʻjali, Əsgəran tumani, Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati, Ozarbayjon SSR, SSSR) — ozarbayjonlik davlat va siyosat arbobi, Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi, Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri (1994—2019). General-polkovnik.
== Tarjimayi holi ==
Ramil Usubov 1948-yil 22-dekabrda Xoʻjalida tugʻilgan. 1973-yilda [[Ozarbayjon Respublikasi IIV Politsiya akademiyasi|N. Rizayev nomidagi Boku oʻrta maxsus militsiya maktabini]], 1980-yilda SSSR Ichki ishlar vazirligi akademiyasining sirtqi boʻlimini tamomlagan<ref name="Кавказ-центр">{{cite news|title=Усубов Рамиль Идрис оглы|publisher=kavkaz-news|url=http://www.kavkaz-news.info/DesktopModules/CNews/Pages/PrintPerson.aspx?cpid=150&theme=Caucasus-Info&mid=5885&tabid=2481|lang=ruscha|url-status=dead}}</ref><ref name="Лабиринт">{{cite news|title=УСУБОВ Рамиль Идрис оглы - БД "Лабиринт"|publisher=База данных "Лабиринт|url=http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305030322/http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138}}</ref>. Militsiya maktabini tugatgandan soʻng [[Xonkandi|Stepanakert]] shahar ichki ishlar boʻlimida jinoyat qidiruv inspektori boʻlib ishlagan<ref name="Лабиринт" />, 1975-yilda [[Shusha tumani]] IIB jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, 1980—1984-yillarda Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishlagan<ref name="Кавказ-центр" />. 1984—1987-yillarda Usubov [[Şirvan|Ali-Bayramli]] shahar ichki ishlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan va 1987-yilda [[Naxichevan ASSR]] ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" /><ref name="Лабиринт" />. 1989—1993-yillarda Ramil Usubov Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligining jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, Viza va roʻyxatga olish boʻlimi boshligʻi hamda kadrlar boshqarmasi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 1993-yil 11-avgustda Ramil Usubov Naxichevan Avtonom Respublikasi ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" />. 1994-yil 29-aprelda Ramil Usubov Ozarbayjon ichki ishlar vaziri lavozimiga tayinlanadi. Oʻsha yilning 3-mayida Ozarbayjonprezidentining 144-sonli farmoni bilan Usubovga general-mayor, 1995-yil 26-dekabrdagi 418-sonli farmoni bilan general-leytenant, 2002-yil 15-yanvardagi 637-sonli farmoni bilan general-polkovnik unvoni berilgan<ref name="Кавказ-центр" />. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|title=Рамиль Усубов освобожден от должности министра внутренних дел Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170648/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|url-status=live}}</ref>. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2019-yil 20-iyundagi farmoni bilan Ramil Usubov Ozarbayjon Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|title=Рамиль Усубов назначен секретарем Совета безопасности при президенте|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170729/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|url-status=live}}</ref>.
== Mukofotlari ==
Ramil Usubov „Ozarbayjon bayrogʻi“ ordeni (1998-yil 24-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://e-qanun.az/framework/3413|title=Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219063119/https://e-qanun.az/framework/3413|url-status=live}}</ref>, „Sharaf“ ordeni (2023-yil 25-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шараф»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226101439/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|url-status=live}}</ref>, „Shuhrat“ ordeni (2018-yil 22-dekabr)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_shohrat-1227054 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шохрат»]</ref>, I darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 29-iyun)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_sotrudnikov_ministerstva_vnutrennih_del_azerbaidzhanskoi_respubliki-1175855|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении сотрудников Министерства внутренних дел Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513131024/https://azertag.az/ru/xeber/Rasporyazhenie_Prezidenta_Azerbaidzhanskoi_Respubliki__O_nagrazhdenii_sotrudnikov_Ministerstva_vnutrennih_del_Azerbaidzhanskoi_Respubliki-1175855|url-status=live}}</ref>, „Polsha Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun“ ordeni ofitseri (Polsha, 2009-yil)<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/politics/177076.html|title=Президент Польши наградил азербайджанских министров|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html|url-status=live}}</ref>, Dogʻiston Respublikasining faxriy yorligʻi (Dogʻiston Respublikasi, Rossiya, 2001-yil 5-yanvar)<ref>{{Cite web|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|title=Указ Государственного Совета Республики Дагестан от 05.01.2001 № 2|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807184237/https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|url-status=live}}</ref>, „Jangovar hamdoʻstlik uchun“ medali (2007, Rossiya Ichki ishlar vazirligi)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/vizit_glavy_mvd_azerbaidzhana_rusubova_v_moskvu-663317 ВИЗИТ ГЛАВЫ МВД АЗЕРБАЙДЖАНА Р.УСУБОВА В МОСКВУ]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:22-dekabrda tugʻilganlar]]
r2ia8h4lh979gdf9klua4qypnjslvz1
5995678
5995677
2026-04-14T04:36:10Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:1948-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995678
wikitext
text/x-wiki
'''Ramil İdris oğlu Usubov''' ({{Talaffuz|Ramil Idris oʻgʻli Usubov}}; [[1948-yil]] [[22-dekabr]], Xoʻjali, Əsgəran tumani, Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati, Ozarbayjon SSR, SSSR) — ozarbayjonlik davlat va siyosat arbobi, Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi, Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri (1994—2019). General-polkovnik.
== Tarjimayi holi ==
Ramil Usubov 1948-yil 22-dekabrda Xoʻjalida tugʻilgan. 1973-yilda [[Ozarbayjon Respublikasi IIV Politsiya akademiyasi|N. Rizayev nomidagi Boku oʻrta maxsus militsiya maktabini]], 1980-yilda SSSR Ichki ishlar vazirligi akademiyasining sirtqi boʻlimini tamomlagan<ref name="Кавказ-центр">{{cite news|title=Усубов Рамиль Идрис оглы|publisher=kavkaz-news|url=http://www.kavkaz-news.info/DesktopModules/CNews/Pages/PrintPerson.aspx?cpid=150&theme=Caucasus-Info&mid=5885&tabid=2481|lang=ruscha|url-status=dead}}</ref><ref name="Лабиринт">{{cite news|title=УСУБОВ Рамиль Идрис оглы - БД "Лабиринт"|publisher=База данных "Лабиринт|url=http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305030322/http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138}}</ref>. Militsiya maktabini tugatgandan soʻng [[Xonkandi|Stepanakert]] shahar ichki ishlar boʻlimida jinoyat qidiruv inspektori boʻlib ishlagan<ref name="Лабиринт" />, 1975-yilda [[Shusha tumani]] IIB jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, 1980—1984-yillarda Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishlagan<ref name="Кавказ-центр" />. 1984—1987-yillarda Usubov [[Şirvan|Ali-Bayramli]] shahar ichki ishlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan va 1987-yilda [[Naxichevan ASSR]] ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" /><ref name="Лабиринт" />. 1989—1993-yillarda Ramil Usubov Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligining jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, Viza va roʻyxatga olish boʻlimi boshligʻi hamda kadrlar boshqarmasi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 1993-yil 11-avgustda Ramil Usubov Naxichevan Avtonom Respublikasi ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" />. 1994-yil 29-aprelda Ramil Usubov Ozarbayjon ichki ishlar vaziri lavozimiga tayinlanadi. Oʻsha yilning 3-mayida Ozarbayjonprezidentining 144-sonli farmoni bilan Usubovga general-mayor, 1995-yil 26-dekabrdagi 418-sonli farmoni bilan general-leytenant, 2002-yil 15-yanvardagi 637-sonli farmoni bilan general-polkovnik unvoni berilgan<ref name="Кавказ-центр" />. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|title=Рамиль Усубов освобожден от должности министра внутренних дел Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170648/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|url-status=live}}</ref>. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2019-yil 20-iyundagi farmoni bilan Ramil Usubov Ozarbayjon Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|title=Рамиль Усубов назначен секретарем Совета безопасности при президенте|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170729/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|url-status=live}}</ref>.
== Mukofotlari ==
Ramil Usubov „Ozarbayjon bayrogʻi“ ordeni (1998-yil 24-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://e-qanun.az/framework/3413|title=Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219063119/https://e-qanun.az/framework/3413|url-status=live}}</ref>, „Sharaf“ ordeni (2023-yil 25-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шараф»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226101439/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|url-status=live}}</ref>, „Shuhrat“ ordeni (2018-yil 22-dekabr)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_shohrat-1227054 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шохрат»]</ref>, I darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 29-iyun)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_sotrudnikov_ministerstva_vnutrennih_del_azerbaidzhanskoi_respubliki-1175855|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении сотрудников Министерства внутренних дел Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513131024/https://azertag.az/ru/xeber/Rasporyazhenie_Prezidenta_Azerbaidzhanskoi_Respubliki__O_nagrazhdenii_sotrudnikov_Ministerstva_vnutrennih_del_Azerbaidzhanskoi_Respubliki-1175855|url-status=live}}</ref>, „Polsha Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun“ ordeni ofitseri (Polsha, 2009-yil)<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/politics/177076.html|title=Президент Польши наградил азербайджанских министров|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html|url-status=live}}</ref>, Dogʻiston Respublikasining faxriy yorligʻi (Dogʻiston Respublikasi, Rossiya, 2001-yil 5-yanvar)<ref>{{Cite web|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|title=Указ Государственного Совета Республики Дагестан от 05.01.2001 № 2|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807184237/https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|url-status=live}}</ref>, „Jangovar hamdoʻstlik uchun“ medali (2007, Rossiya Ichki ishlar vazirligi)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/vizit_glavy_mvd_azerbaidzhana_rusubova_v_moskvu-663317 ВИЗИТ ГЛАВЫ МВД АЗЕРБАЙДЖАНА Р.УСУБОВА В МОСКВУ]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:22-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1948-yilda tugʻilganlar]]
kado4al40dwtqpse818dilfs6odm5uh
5995679
5995678
2026-04-14T04:36:26Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995679
wikitext
text/x-wiki
'''Ramil İdris oğlu Usubov''' ({{Talaffuz|Ramil Idris oʻgʻli Usubov}}; [[1948-yil]] [[22-dekabr]], Xoʻjali, Əsgəran tumani, Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati, Ozarbayjon SSR, SSSR) — ozarbayjonlik davlat va siyosat arbobi, Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi, Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri (1994—2019). General-polkovnik.
== Tarjimayi holi ==
Ramil Usubov 1948-yil 22-dekabrda Xoʻjalida tugʻilgan. 1973-yilda [[Ozarbayjon Respublikasi IIV Politsiya akademiyasi|N. Rizayev nomidagi Boku oʻrta maxsus militsiya maktabini]], 1980-yilda SSSR Ichki ishlar vazirligi akademiyasining sirtqi boʻlimini tamomlagan<ref name="Кавказ-центр">{{cite news|title=Усубов Рамиль Идрис оглы|publisher=kavkaz-news|url=http://www.kavkaz-news.info/DesktopModules/CNews/Pages/PrintPerson.aspx?cpid=150&theme=Caucasus-Info&mid=5885&tabid=2481|lang=ruscha|url-status=dead}}</ref><ref name="Лабиринт">{{cite news|title=УСУБОВ Рамиль Идрис оглы - БД "Лабиринт"|publisher=База данных "Лабиринт|url=http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305030322/http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138}}</ref>. Militsiya maktabini tugatgandan soʻng [[Xonkandi|Stepanakert]] shahar ichki ishlar boʻlimida jinoyat qidiruv inspektori boʻlib ishlagan<ref name="Лабиринт" />, 1975-yilda [[Shusha tumani]] IIB jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, 1980—1984-yillarda Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishlagan<ref name="Кавказ-центр" />. 1984—1987-yillarda Usubov [[Şirvan|Ali-Bayramli]] shahar ichki ishlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan va 1987-yilda [[Naxichevan ASSR]] ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" /><ref name="Лабиринт" />. 1989—1993-yillarda Ramil Usubov Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligining jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, Viza va roʻyxatga olish boʻlimi boshligʻi hamda kadrlar boshqarmasi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 1993-yil 11-avgustda Ramil Usubov Naxichevan Avtonom Respublikasi ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" />. 1994-yil 29-aprelda Ramil Usubov Ozarbayjon ichki ishlar vaziri lavozimiga tayinlanadi. Oʻsha yilning 3-mayida Ozarbayjonprezidentining 144-sonli farmoni bilan Usubovga general-mayor, 1995-yil 26-dekabrdagi 418-sonli farmoni bilan general-leytenant, 2002-yil 15-yanvardagi 637-sonli farmoni bilan general-polkovnik unvoni berilgan<ref name="Кавказ-центр" />. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|title=Рамиль Усубов освобожден от должности министра внутренних дел Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170648/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|url-status=live}}</ref>. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2019-yil 20-iyundagi farmoni bilan Ramil Usubov Ozarbayjon Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|title=Рамиль Усубов назначен секретарем Совета безопасности при президенте|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170729/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|url-status=live}}</ref>.
== Mukofotlari ==
Ramil Usubov „Ozarbayjon bayrogʻi“ ordeni (1998-yil 24-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://e-qanun.az/framework/3413|title=Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219063119/https://e-qanun.az/framework/3413|url-status=live}}</ref>, „Sharaf“ ordeni (2023-yil 25-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шараф»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226101439/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|url-status=live}}</ref>, „Shuhrat“ ordeni (2018-yil 22-dekabr)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_shohrat-1227054 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шохрат»]</ref>, I darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 29-iyun)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_sotrudnikov_ministerstva_vnutrennih_del_azerbaidzhanskoi_respubliki-1175855|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении сотрудников Министерства внутренних дел Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513131024/https://azertag.az/ru/xeber/Rasporyazhenie_Prezidenta_Azerbaidzhanskoi_Respubliki__O_nagrazhdenii_sotrudnikov_Ministerstva_vnutrennih_del_Azerbaidzhanskoi_Respubliki-1175855|url-status=live}}</ref>, „Polsha Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun“ ordeni ofitseri (Polsha, 2009-yil)<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/politics/177076.html|title=Президент Польши наградил азербайджанских министров|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html|url-status=live}}</ref>, Dogʻiston Respublikasining faxriy yorligʻi (Dogʻiston Respublikasi, Rossiya, 2001-yil 5-yanvar)<ref>{{Cite web|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|title=Указ Государственного Совета Республики Дагестан от 05.01.2001 № 2|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807184237/https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|url-status=live}}</ref>, „Jangovar hamdoʻstlik uchun“ medali (2007, Rossiya Ichki ishlar vazirligi)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/vizit_glavy_mvd_azerbaidzhana_rusubova_v_moskvu-663317 ВИЗИТ ГЛАВЫ МВД АЗЕРБАЙДЖАНА Р.УСУБОВА В МОСКВУ]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:22-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1948-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
3ibp3dx1t4euz2aao6336ycjv4wgk7q
5995680
5995679
2026-04-14T04:37:11Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Ozarbayjon ichki ishlar vazirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995680
wikitext
text/x-wiki
'''Ramil İdris oğlu Usubov''' ({{Talaffuz|Ramil Idris oʻgʻli Usubov}}; [[1948-yil]] [[22-dekabr]], Xoʻjali, Əsgəran tumani, Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati, Ozarbayjon SSR, SSSR) — ozarbayjonlik davlat va siyosat arbobi, Ozarbayjon Respublikasi prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi, Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri (1994—2019). General-polkovnik.
== Tarjimayi holi ==
Ramil Usubov 1948-yil 22-dekabrda Xoʻjalida tugʻilgan. 1973-yilda [[Ozarbayjon Respublikasi IIV Politsiya akademiyasi|N. Rizayev nomidagi Boku oʻrta maxsus militsiya maktabini]], 1980-yilda SSSR Ichki ishlar vazirligi akademiyasining sirtqi boʻlimini tamomlagan<ref name="Кавказ-центр">{{cite news|title=Усубов Рамиль Идрис оглы|publisher=kavkaz-news|url=http://www.kavkaz-news.info/DesktopModules/CNews/Pages/PrintPerson.aspx?cpid=150&theme=Caucasus-Info&mid=5885&tabid=2481|lang=ruscha|url-status=dead}}</ref><ref name="Лабиринт">{{cite news|title=УСУБОВ Рамиль Идрис оглы - БД "Лабиринт"|publisher=База данных "Лабиринт|url=http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305030322/http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138}}</ref>. Militsiya maktabini tugatgandan soʻng [[Xonkandi|Stepanakert]] shahar ichki ishlar boʻlimida jinoyat qidiruv inspektori boʻlib ishlagan<ref name="Лабиринт" />, 1975-yilda [[Shusha tumani]] IIB jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, 1980—1984-yillarda Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishlagan<ref name="Кавказ-центр" />. 1984—1987-yillarda Usubov [[Şirvan|Ali-Bayramli]] shahar ichki ishlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan va 1987-yilda [[Naxichevan ASSR]] ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" /><ref name="Лабиринт" />. 1989—1993-yillarda Ramil Usubov Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligining jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, Viza va roʻyxatga olish boʻlimi boshligʻi hamda kadrlar boshqarmasi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 1993-yil 11-avgustda Ramil Usubov Naxichevan Avtonom Respublikasi ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" />. 1994-yil 29-aprelda Ramil Usubov Ozarbayjon ichki ishlar vaziri lavozimiga tayinlanadi. Oʻsha yilning 3-mayida Ozarbayjonprezidentining 144-sonli farmoni bilan Usubovga general-mayor, 1995-yil 26-dekabrdagi 418-sonli farmoni bilan general-leytenant, 2002-yil 15-yanvardagi 637-sonli farmoni bilan general-polkovnik unvoni berilgan<ref name="Кавказ-центр" />. 2019-yil 20-iyunda Ozarbayjon Respublikasi prezidentining farmoyishi bilan Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|title=Рамиль Усубов освобожден от должности министра внутренних дел Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170648/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|url-status=live}}</ref>. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2019-yil 20-iyundagi farmoni bilan Ramil Usubov Ozarbayjon Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|title=Рамиль Усубов назначен секретарем Совета безопасности при президенте|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170729/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|url-status=live}}</ref>.
== Mukofotlari ==
Ramil Usubov „Ozarbayjon bayrogʻi“ ordeni (1998-yil 24-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://e-qanun.az/framework/3413|title=Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219063119/https://e-qanun.az/framework/3413|url-status=live}}</ref>, „Sharaf“ ordeni (2023-yil 25-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шараф»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226101439/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|url-status=live}}</ref>, „Shuhrat“ ordeni (2018-yil 22-dekabr)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_shohrat-1227054 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шохрат»]</ref>, I darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 29-iyun)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_sotrudnikov_ministerstva_vnutrennih_del_azerbaidzhanskoi_respubliki-1175855|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении сотрудников Министерства внутренних дел Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513131024/https://azertag.az/ru/xeber/Rasporyazhenie_Prezidenta_Azerbaidzhanskoi_Respubliki__O_nagrazhdenii_sotrudnikov_Ministerstva_vnutrennih_del_Azerbaidzhanskoi_Respubliki-1175855|url-status=live}}</ref>, „Polsha Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun“ ordeni ofitseri (Polsha, 2009-yil)<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/politics/177076.html|title=Президент Польши наградил азербайджанских министров|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html|url-status=live}}</ref>, Dogʻiston Respublikasining faxriy yorligʻi (Dogʻiston Respublikasi, Rossiya, 2001-yil 5-yanvar)<ref>{{Cite web|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|title=Указ Государственного Совета Республики Дагестан от 05.01.2001 № 2|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807184237/https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|url-status=live}}</ref>, „Jangovar hamdoʻstlik uchun“ medali (2007, Rossiya Ichki ishlar vazirligi)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/vizit_glavy_mvd_azerbaidzhana_rusubova_v_moskvu-663317 ВИЗИТ ГЛАВЫ МВД АЗЕРБАЙДЖАНА Р.УСУБОВА В МОСКВУ]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:22-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1948-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
[[Turkum:Ozarbayjon ichki ishlar vazirlari]]
fa2wgpl4l1oahswux6bi0gfteqxh636
5995683
5995680
2026-04-14T04:43:27Z
Humoyun Qodirov
72834
5995683
wikitext
text/x-wiki
'''Ramil İdris oğlu Usubov''' ({{Talaffuz|Ramil Idris oʻgʻli Usubov}}; [[1948-yil]] [[22-dekabr]], [[Xoʻjali]], [[Əsgəran tumani]], [[Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati]], [[Ozarbayjon SSR]], [[SSSR]]) — ozarbayjonlik davlat va siyosat arbobi, [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi prezidenti]] huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi, Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri (1994—2019). [[General-polkovnik]].
== Tarjimayi holi ==
Ramil Usubov 1948-yil 22-dekabrda [[Xoʻjali|Xoʻjalida]] tugʻilgan. 1973-yilda [[Ozarbayjon Respublikasi IIV Politsiya akademiyasi|N. Rizayev nomidagi Boku oʻrta maxsus militsiya maktabini]], 1980-yilda [[SSSR Ichki ishlar vazirligi]] akademiyasining sirtqi boʻlimini tamomlagan<ref name="Кавказ-центр">{{cite news|title=Усубов Рамиль Идрис оглы|publisher=kavkaz-news|url=http://www.kavkaz-news.info/DesktopModules/CNews/Pages/PrintPerson.aspx?cpid=150&theme=Caucasus-Info&mid=5885&tabid=2481|lang=ruscha|url-status=dead}}</ref><ref name="Лабиринт">{{cite news|title=УСУБОВ Рамиль Идрис оглы - БД "Лабиринт"|publisher=База данных "Лабиринт|url=http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305030322/http://www.labyrinth.ru/content/card.asp?cardid=59138}}</ref>. Militsiya maktabini tugatgandan soʻng [[Xonkandi|Stepanakert]] shahar ichki ishlar boʻlimida jinoyat qidiruv inspektori boʻlib ishlagan<ref name="Лабиринт" />, 1975-yilda [[Shusha tumani]] IIB jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, 1980—1984-yillarda Togʻli Qorabogʻ muxtor viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari boʻlib ishlagan<ref name="Кавказ-центр" />. 1984—1987-yillarda Usubov [[Şirvan|Ali-Bayramli]] shahar ichki ishlar boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan va 1987-yilda [[Naxichevan ASSR]] ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" /><ref name="Лабиринт" />. 1989—1993-yillarda Ramil Usubov [[Ozarbayjon Respublikasi Ichki ishlar vazirligi|Ozarbayjon Ichki ishlar vazirligining]] jinoyat qidiruv boʻlimi boshligʻi, Viza va roʻyxatga olish boʻlimi boshligʻi hamda kadrlar boshqarmasi boʻlimi boshligʻi lavozimlarida ishlagan. 1993-yil 11-avgustda Ramil Usubov [[Naxichevan Avtonom Respublikasi]] ichki ishlar vaziri etib tayinlangan<ref name="Кавказ-центр" />. 1994-yil 29-aprelda Ramil Usubov Ozarbayjon ichki ishlar vaziri lavozimiga tayinlanadi. Oʻsha yilning 3-mayida [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon prezidentining]] 144-sonli farmoni bilan Usubovga [[general-mayor]], 1995-yil 26-dekabrdagi 418-sonli farmoni bilan [[general-leytenant]], 2002-yil 15-yanvardagi 637-sonli farmoni bilan [[general-polkovnik]] unvoni berilgan<ref name="Кавказ-центр" />. 2019-yil 20-iyunda [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi prezidentining]] farmoyishi bilan Ozarbayjon Ichki ishlar vaziri lavozimidan ozod etilgan<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|title=Рамиль Усубов освобожден от должности министра внутренних дел Азербайджана|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170648/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-osvobozhden-ot-dolzhnosti-ministra-vnutrennih-del/|url-status=live}}</ref>. Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2019-yil 20-iyundagi farmoni bilan Ramil Usubov Ozarbayjon Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi etib tayinlanadi<ref>{{Cite web|url=https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|title=Рамиль Усубов назначен секретарем Совета безопасности при президенте|publisher=Информационное Агентство Репорт|lang=ruscha|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620170729/https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/ramil-usubov-naznachen-sekretarem-soveta-bezopasnosti-pri-prezidente/|url-status=live}}</ref>.
== Mukofotlari ==
Ramil Usubov „Ozarbayjon bayrogʻi“ ordeni (1998-yil 24-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://e-qanun.az/framework/3413|title=Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin bir qrup əməkdaşının təltif edilməsi haqqında|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219063119/https://e-qanun.az/framework/3413|url-status=live}}</ref>, „Sharaf“ ordeni (2023-yil 25-dekabr)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шараф»|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226101439/https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_sharaf-2864281|url-status=live}}</ref>, „Shuhrat“ ordeni (2018-yil 22-dekabr)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_riusubova_ordenom_shohrat-1227054 Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении Р.И.Усубова орденом «Шохрат»]</ref>, I darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2018-yil 29-iyun)<ref>{{Cite web|url=https://azertag.az/ru/xeber/rasporyazhenie_prezidenta_azerbaidzhanskoi_respubliki__o_nagrazhdenii_sotrudnikov_ministerstva_vnutrennih_del_azerbaidzhanskoi_respubliki-1175855|title=Распоряжение Президента Азербайджанской Республики О награждении сотрудников Министерства внутренних дел Азербайджанской Республики|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220513131024/https://azertag.az/ru/xeber/Rasporyazhenie_Prezidenta_Azerbaidzhanskoi_Respubliki__O_nagrazhdenii_sotrudnikov_Ministerstva_vnutrennih_del_Azerbaidzhanskoi_Respubliki-1175855|url-status=live}}</ref>, „Polsha Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun“ ordeni ofitseri (Polsha, 2009-yil)<ref>{{Cite web|url=https://news.day.az/politics/177076.html|title=Президент Польши наградил азербайджанских министров|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html|url-status=live}}</ref>, Dogʻiston Respublikasining faxriy yorligʻi (Dogʻiston Respublikasi, Rossiya, 2001-yil 5-yanvar)<ref>{{Cite web|url=https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|title=Указ Государственного Совета Республики Дагестан от 05.01.2001 № 2|access-date=14.04.2026|archive-date=14.04.2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807184237/https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1361341|url-status=live}}</ref>, „Jangovar hamdoʻstlik uchun“ medali (2007, Rossiya Ichki ishlar vazirligi)<ref>[https://azertag.az/ru/xeber/vizit_glavy_mvd_azerbaidzhana_rusubova_v_moskvu-663317 ВИЗИТ ГЛАВЫ МВД АЗЕРБАЙДЖАНА Р.УСУБОВА В МОСКВУ]</ref> bilan taqdirlangan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:22-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1948-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
[[Turkum:Ozarbayjon ichki ishlar vazirlari]]
hkplh10fodw3v3xmum2s6psvsnca25t
Turkum:Ozarbayjon ichki ishlar vazirlari
14
1365307
5995681
2026-04-14T04:37:32Z
Humoyun Qodirov
72834
Boʻsh sahifa yaratildi
5995681
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
5995682
5995681
2026-04-14T04:37:41Z
Humoyun Qodirov
72834
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995682
wikitext
text/x-wiki
[[Turkum:Ozarbayjon vazirlari]]
m8oq7zysl2vc55v0rzgfw2b6k6d2v2m
Aenetus tephroptilus
0
1365308
5995685
2026-04-14T04:53:08Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995685
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus tephroptilus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus tephroptilus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120729194902/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_tephroptilus Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687809}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
rsqfvdqce0ojclsiejv6at4ualr6vtl
Aenetus sordida
0
1365309
5995686
2026-04-14T04:54:26Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995686
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus sordida
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus sordida''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Gvineya]] hududida uchraydi<ref>[https://www.papua-insects.nl/insect%20orders/Lepidoptera/Hepialidae/Aenetus/Aenetus%20sordida.htm The Ghost Moths (Lepidoptera: Hepialidae) of Papua Indonesia]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687807}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
4r3c7dcilzlkdw6em14v7c86bz99sbz
Aenetus ombraloma
0
1365310
5995687
2026-04-14T04:55:48Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995687
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus ombraloma
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus ombraloma''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Tasmaniya]] hududida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120803170226/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_ombraloma Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687803}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
4ojz3ueg6rb6rblhoqy5f8lf1noywrj
Aenetus marginatus
0
1365311
5995688
2026-04-14T04:58:34Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995688
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus marginatus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus marginatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Gvineya]] hududida uchraydi<ref>[http://www.papua-insects.nl/insect%20orders/Lepidoptera/Hepialidae/Aenetus/Aenetus%20marginatus.htm The Ghost Moths (Lepidoptera: Hepialidae) of Papua Indonesia]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687799}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
bl88zpte0k4kwg2c5b2j1zuv4vrsgca
Aenetus mirabilis
0
1365312
5995689
2026-04-14T05:05:39Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995689
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus mirabilis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus mirabilis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning Queensland shtati hududida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120801214908/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_mirabilis Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687800}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
dyfqbdnxb4yhw0hkq75hyfisgp6h6th
Aenetus toxopeusi
0
1365313
5995691
2026-04-14T05:09:53Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995691
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus toxopeusi
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus toxopeusi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Gvineya]] hududida uchraydi<ref>[http://www.papua-insects.nl/insect%20orders/Lepidoptera/Hepialidae/Aenetus/Aenetus%20toxopeusi.htm The Ghost Moths (Lepidoptera: Hepialidae) of Papua Indonesia]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687810}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
1wun1lbfyuuvtq6rh2bvoozvw1c9rv8
Aenetus montanus
0
1365314
5995692
2026-04-14T05:12:30Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995692
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus montanus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus montanus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida, xususan Avstraliya poytaxt hududi hamda [[Yangi Janubiy Uels]] shtatida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120729135843/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_montanus Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687802}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
o7az9w8nbly98bazhkolvdk022k461p
Aenetus ramsayi
0
1365315
5995693
2026-04-14T05:22:57Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995693
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus ramsayi
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus ramsayi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida, xususan Queensland va Yangi Janubiy Uels shtatlarida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120804114532/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_ramsayi Australian Faunal Directory]</ref><ref>{{Cite web |url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/ramsay.html |title=Australian Insects |access-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305055812/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/ramsay.html |archive-date=2011-03-05 |url-status=dead }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687804}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
o9az8k6kmh8uvbe0bqtfzr0iswv2di2
Aenetus scotti
0
1365316
5995694
2026-04-14T05:26:58Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995694
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus scotti
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus scotti''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida, xususan Yangi Janubiy Uels va Queensland shtatlarida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120801082045/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_scotti Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687805}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
35oyfibxvw0c56hsjkicp3kzd4j8vo8
Moti Bogʻ saroyi
0
1365317
5995695
2026-04-14T05:27:48Z
Xumoshox Ismoilova
111327
„'''Moti Bogʻ Mahal''' (Marvarid Bogʻ saroyi) [[Patiyala]]dagi saroydir<ref name="Natwar-Singh1998">{{cite book|author=K. Natwar-Singh|title=The magnificent maharaja|url=https://books.google.com/books?id=QnBuAAAAMAAJ|year=1998|publisher=Harper-Collins Publishers, India|isbn=978-81-7223-289-4}}</ref><ref name="RoyFitzroy1926">{{cite book|author1=Yvonne Alice Gertrude Fitz Roy|author2=Yvonne Fitzroy|title=Courts and Camps in India: Impressions of Vi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995695
wikitext
text/x-wiki
'''Moti Bogʻ Mahal''' (Marvarid Bogʻ saroyi) [[Patiyala]]dagi saroydir<ref name="Natwar-Singh1998">{{cite book|author=K. Natwar-Singh|title=The magnificent maharaja|url=https://books.google.com/books?id=QnBuAAAAMAAJ|year=1998|publisher=Harper-Collins Publishers, India|isbn=978-81-7223-289-4}}</ref><ref name="RoyFitzroy1926">{{cite book|author1=Yvonne Alice Gertrude Fitz Roy|author2=Yvonne Fitzroy|title=Courts and Camps in India: Impressions of Viceregal Tours, 1921-1924|url=https://books.google.com/books?id=rJMtAAAAMAAJ|year=1926|publisher=Methuen}}</ref>. Saroy 1847-yilda<ref name="Singh1992">{{cite book|author=Manjit Singh|title=Political Socialization of Students|url=https://books.google.com/books?id=gtYfAAAAIAAJ|year=1992|publisher=Deep & Deep Publications|isbn=9788171004041 }}</ref> Maharaja Narinder Singh tomonidan, Maharaja Bhupinder Singhning buyuk-bobosi tomonidan, yarim million [[Rupiya|rupiya]] evaziga qurilgan<ref name="Sandhu2000">{{cite book|author=Jaspreet Kaur Sandhu|title=Sikh ethos: eighteenth century perspective|url=https://books.google.com/books?id=LSVuAAAAMAAJ|year=2000|publisher=Vision & Venture|isbn=978-81-86769-12-6}}</ref>. Eski saroy Osiyodagi eng yirik qarorgohlardan biri boʻlib<ref>{{cite book |author1=George Michell |author2=Philip H. Davies |title=The Penguin Guide to the Monuments of India: Islamic, Rajput, European |url=https://books.google.com/books?id=RsBIAQAAIAAJ |year=1989 |publisher=Viking |isbn=9780670808472}}</ref>, hozirda u yerda Netaji Subhas Milliy Sport Instituti (NIS) joylashgan<ref>{{cite book|title=Disvoer Punajb|url=https://books.google.com/books?id=Lc1Fs9JykeYC&pg=PT146|publisher=Parminder Singh Grover|pages=146–|id=GGKEY:LDGC4W6XWEX}}</ref><ref name="Books">{{cite book|author=High Definition Books|title=UGC-NET/SET: Physical Education (Paper II & III) JRF and Assistant Professor Exam Guide: UGC NET Physical education|url=https://books.google.com/books?id=nP2PDwAAQBAJ&pg=PA158|publisher=High Definition Books|pages=158–|id=GGKEY:UA1T1393YEU}}</ref>. Yangi Moti Bogʻ saroyi esa hozirda Panjob sobiq bosh vaziri Kapitan Amarinder Singhning qarorgohidir<ref>Vishal Rambani.[https://www.hindustantimes.com/assembly-elections/holi-diwali-come-together-at-new-moti-bagh-palace-in-patiala/story-dS4L1XpSQstqmwLHchT1AL.html Holi, Diwali come together at New Moti Bagh palace in Patiala].''[[Hindustan Times]]'' Mar 12, 2017.</ref>.
== Tarixi ==
Eski Moti Bogʻ saroyi va Yangi Moti Bogʻ saroyi mos ravishda Maharaja Narinder Singh (1845–1862-yillarda hukmronlik qilgan) va Maharaja Yadavindra Singh (1938–1947-yillarda hukmronlik qilgan) tomonidan qurilgan<ref>{{cite web |last=Gupta |first=Trisha |date=September 10, 2014 |title=A royal stay in a palace in Patiala |url=https://www.outlookindia.com/outlooktraveller/stay/story/44897/a-royal-stay-in-a-palace-in-patiala |website=[[Outlook (Indian magazine)]]}}</ref><ref name="Publishing2008">{{cite book |author=Outlook Publishing |url=https://books.google.com/books?id=gTEEAAAAMBAJ&pg=PT20 |title=Outlook Traveller |date=November 2008 |publisher=Outlook Publishing |pages=20–}}</ref>.
[[File:Film footage of palaces of Patiala, Punjab, by Roger Dumas, circa November–December 1927.webm|thumb|1927-yil taxminan noyabr–dekabr oylarida Rojer Dumas tomonidan olingan Panjobdagi Patiyala saroylarining kinolentalari]]
U 1920-yillarda Maharaja Bhupinder Singh hukmronligi davrida ser [[Ganga Ram]] rahbarligida kengaytirilgan. Mustaqillikdan soʻng, bu majmua [[Hindiston hukumati]] tasarrufiga oʻtgan va keyinchalik muzey, taksidermiya galereyasi hamda [[Shimoliy mintaqa madaniyat markazi]]ga aylantirilgan{{Manba kerak|date=December 2017}}.
[[Milliy sport instituti]] (NIS) [[Patiyala]] uning sharqiy qanotida joylashgan boʻlib<ref>{{cite web
| title = About us | url = http://www.nsnis.org/about.htm|publisher=National Institute of Sports | access-date = 2014-08-13 }}</ref>, u yerda har yili Patiyala meros festivali nishonlanadi.
[[File:New Moti Bagh Palace, Patiala.jpg|thumb|Yangi Moti Bogʻ saroyi]]
Yana bir bino — Yangi Moti Bogʻ saroyi 1959-yilda qurilgan boʻlib<ref name="MichellDavies1989">{{cite book|author1=George Michell|author2=Philip H. Davies|title=Guide to Monuments of India 2: 2islamic, Rajput, European|url=https://books.google.com/books?id=iUDqAAAAMAAJ|year=1989|publisher=Viking|isbn=978-0-670-80847-2}}</ref>, u Amarinder Singhning qarorgohidir<ref name="Singh2001">{{cite book|author=Mohinder Singh|title=Punjab 2000: political and socio-economic developments|url=https://books.google.com/books?id=gzhuAAAAMAAJ|date=1 January 2001|publisher=Anamika Publishers & Distributors|isbn=978-81-86565-90-2}}</ref>.
== Meʼmorchilik ==
Saroyda hind va yevropa meʼmorchiligi unsurlari uygʻunlashgan<ref name="Spillman2006">{{cite book |author=Jane Shadel Spillman |title=European glass furnishings for Eastern palaces |url=https://books.google.com/books?id=2QbrAAAAMAAJ |year=2006 |publisher=Corning Museum of Glass |isbn=9780872901636}}</ref>.
== Galereya ==
<gallery>
File:Detail of the entrance of Moti Bagh Palace from an album of photographs compiled by the wife of Dr. H.R. Hunter during his time as Dental Surgeon at Moti Bagh Palace during the reign of Maharajah Bhupinder Singh, circa 1922–23 01.jpg|Maharaja Bhupinder Singh hukmronligi davrida Moti Bogʻ saroyida stomatolog jarroh boʻlib ishlagan doktor H.R. Hunterning rafiqasi tomonidan tuzilgan fotoalbomdan Moti Bogʻ saroyi darvozasining detali, {{circa|1922}}–1923-yillar
File:Detail of the entrance of Moti Bagh Palace from an album of photographs compiled by the wife of Dr. H.R. Hunter during his time as Dental Surgeon at Moti Bagh Palace during the reign of Maharajah Bhupinder Singh, circa 1922–23 02.jpg|Maharaja Bhupinder Singh hukmronligi davrida Moti Bogʻ saroyida stomatolog jarroh boʻlib ishlagan doktor H.R. Hunterning rafiqasi tomonidan tuzilgan fotoalbomdan Moti Bogʻ saroyi darvozasining detali, {{circa|1922}}–1923-yillar
</gallery>
== Yana qarang ==
* [[Qila Muborak (Patiyala)]]
* [[Bahodurgarh qal’asi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
p9f8ow7t8ndlsttyr4xhma47jgpg20i
Aenetus scripta
0
1365318
5995696
2026-04-14T05:28:10Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995696
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus scripta
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus scripta''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning janubi-g‘arbiy hududida [[endemik]] hisoblanadi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20080808140145/http://www.ento.csiro.au/gallery/moths/Aenetusscripta Images]
* [https://web.archive.org/web/20091013114957/http://www-staff.it.uts.edu.au/~don/larvae/hepi/scripta.html Australian Caterpillars]
{{Taxonbar|from=Q507753}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
e1v5m1p63ar2jtrk5anfpi0gyzs1nyq
Yuge Yugeen Bharat
0
1365319
5995697
2026-04-14T05:30:01Z
Xumoshox Ismoilova
111327
„'''Yuge Yugeen Bharat''' Hindistonning [[Nyu-Dehli|Yangi Dehli]] shahrida qurilayotgan muzey boʻlib, dunyodagi eng yirik muzey boʻladi<ref>{{Cite web |last=Seth |first=Harshit |date=2023-07-27 |title=Delhi To Soon Have World's Largest Museum 'Yuge Yugeen Bharat' |url=https://www.timesnownews.com/delhi/delhi-to-soon-have-worlds-largest-museum-yuge-yugeen-bharat-article-102146350 |access-date=2023-07-31 |website=[[Times Now]] |language=en}}</ref>,...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995697
wikitext
text/x-wiki
'''Yuge Yugeen Bharat''' Hindistonning [[Nyu-Dehli|Yangi Dehli]] shahrida qurilayotgan muzey boʻlib, dunyodagi eng yirik muzey boʻladi<ref>{{Cite web |last=Seth |first=Harshit |date=2023-07-27 |title=Delhi To Soon Have World's Largest Museum 'Yuge Yugeen Bharat' |url=https://www.timesnownews.com/delhi/delhi-to-soon-have-worlds-largest-museum-yuge-yugeen-bharat-article-102146350 |access-date=2023-07-31 |website=[[Times Now]] |language=en}}</ref>, uning maydoni 155 000 kvadrat metrni va 950 ta xonani tashkil etadi<ref>{{Cite web |last=Deshpandey |first=Priyanka |title='Yuge Yugeen Bharat' will beat these 5 museums to become biggest in the world |url=https://www.cnbctv18.com/webstories/india/yuge-yugeen-bharat-largest-museum-in-world-top-5-museums-worldwide-9851.htm |access-date=2023-07-31 |website=[[CNBC TV18]] |language=en}}</ref>. U mavjud boʻlgan [[Kotibiyat binolari]]da — Shimoliy va Janubiy bloklarda — joylashadi va [[Hindiston Milliy muzeyi]] oʻrniga [[milliy muzey]] boʻlib xizmat qiladi<ref>{{Cite web |last=Anand |first=Nisha |date=2023-07-27 |title=World's largest museum 'Yuge Yugeen Bharat' to come up in Delhi. Check details |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/national-museum-delhi-worlds-largest-yuge-yugeen-bharat-national-museum-updates-pm-narendra-modi-latest-news-101690463994188.html |access-date=2023-07-31 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
7g3k12wj155ph6yh5q1ui1b1ofmevcb
5995699
5995697
2026-04-14T05:30:25Z
Xumoshox Ismoilova
111327
[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995699
wikitext
text/x-wiki
'''Yuge Yugeen Bharat''' Hindistonning [[Nyu-Dehli|Yangi Dehli]] shahrida qurilayotgan muzey boʻlib, dunyodagi eng yirik muzey boʻladi<ref>{{Cite web |last=Seth |first=Harshit |date=2023-07-27 |title=Delhi To Soon Have World's Largest Museum 'Yuge Yugeen Bharat' |url=https://www.timesnownews.com/delhi/delhi-to-soon-have-worlds-largest-museum-yuge-yugeen-bharat-article-102146350 |access-date=2023-07-31 |website=[[Times Now]] |language=en}}</ref>, uning maydoni 155 000 kvadrat metrni va 950 ta xonani tashkil etadi<ref>{{Cite web |last=Deshpandey |first=Priyanka |title='Yuge Yugeen Bharat' will beat these 5 museums to become biggest in the world |url=https://www.cnbctv18.com/webstories/india/yuge-yugeen-bharat-largest-museum-in-world-top-5-museums-worldwide-9851.htm |access-date=2023-07-31 |website=[[CNBC TV18]] |language=en}}</ref>. U mavjud boʻlgan [[Kotibiyat binolari]]da — Shimoliy va Janubiy bloklarda — joylashadi va [[Hindiston Milliy muzeyi]] oʻrniga [[milliy muzey]] boʻlib xizmat qiladi<ref>{{Cite web |last=Anand |first=Nisha |date=2023-07-27 |title=World's largest museum 'Yuge Yugeen Bharat' to come up in Delhi. Check details |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/national-museum-delhi-worlds-largest-yuge-yugeen-bharat-national-museum-updates-pm-narendra-modi-latest-news-101690463994188.html |access-date=2023-07-31 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]]
n8vkkogb8phd7irodm8piriaqs1371y
Aenetus tegulatus
0
1365320
5995698
2026-04-14T05:30:23Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995698
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus tegulatus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus tegulatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Papua-Yangi Gvineya]]ning janubi-sharqiy hududlari hamda [[Avstraliya]] hududi va [[Queensland]] shtatlarida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120729010207/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_tegulatus Australian Faunal Directory]</ref><ref>{{Cite web |url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/tegulat.html |title=Australian Insects |access-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305063502/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/tegulat.html |archive-date=2011-03-05 |url-status=dead }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687808}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
6qq1msp4dqshss2d1gp7sfy2c8mt841
Aenetus splendens
0
1365321
5995700
2026-04-14T05:32:30Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995700
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus splendens
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus splendens''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida, xususan [[Yangi Janubiy Uels]] va [[Queensland]] shtatlarida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120731081016/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_splendens Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687806}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
nrgn7kasjsfuq14e66ulnesjtyiahc6
Ranchi davlat muzeyi
0
1365322
5995701
2026-04-14T05:35:31Z
Xumoshox Ismoilova
111327
„{{Muzey |nomi =Ranchi davlat muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan ={{Start date|2009}} |joylashuvi =Hotvar, Ranchi,<br /> Jharxand, Hindiston |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|23|23|0.73|N|85|23|7.64|E}} |direktor =Vandana Dandel |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtis...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995701
wikitext
text/x-wiki
{{Muzey
|nomi =Ranchi davlat muzeyi
|original =
|tasvir =
|asos_solingan ={{Start date|2009}}
|joylashuvi =Hotvar, Ranchi,<br /> Jharxand, Hindiston
|keluvchilar =
|arxitektor =
|koordinatalari ={{coord|23|23|0.73|N|85|23|7.64|E}}
|direktor =Vandana Dandel
|egasi =
|jamoat_transporti =
|oʻtish_yoʻli =
|turi =madaniyat, tarix
|toʻplam =
|havola =
|sayt ={{URL|http://www.statemuseumranchi.in/about.html|www.statemuseumranchi.in}}
|Commons =
}}
'''Ranchi davlat muzeyi''' — [[Hindlar|Hind]] madaniy muzeyi boʻlib, [[Jharxand]]ning [[Ranchi]] shahrida joylashgan<ref>{{Cite web|title=State Museum Hotwar Ranchi, India {{!}} Best Time To Visit State Museum Hotwar|url=https://www.tourtravelworld.com/india/ranchi/state-museum-hotwar.htm|website=www.tourtravelworld.com|access-date=2020-05-13}}</ref>. Muzeyning hozirgi kotibi Vandana Dandel.
== Tarixi ==
Muzeyning dastlabki nomi Ranchi muzeyi boʻlgan. U 1974-yilda Qabilalarni oʻrganish instituti hududida tashkil etilgan. Bino chegaralari bilan cheklangani sababli, u Ranchidagi Hotvar hududida yangi joyga koʻchirildi. 2009-yil 10-sentabrda<ref>{{Cite web|title=Four-day celebrations to mark museum week in Hotwar|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/Four-day-celebrations-to-mark-museum-week-in-Hotwar/articleshow/27235706.cms|date=December 12, 2013|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-05-13}}</ref> muzeyni Hindiston vitse-prezidenti [[Muhammad Hamid Ansariy]] ochib berdi<ref name="MyUser_Statemuseumranchi.in_November_24_2015c">{{cite web |url=http://www.statemuseumranchi.in/about.html |title=Welcome to State Meseum, Hotwar - Ranchi |newspaper=Statemuseumranchi.in |date= |author= |accessdate= 24 November 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=3 Best Museums in Ranchi, JH - Expert Recommendations|url=https://threebestrated.in/museums-in-ranchi-jh|website=ThreeBestRated.in|language=en-us|access-date=2020-05-13}}</ref>.
Muzey Jharxandning madaniy merosini ifoda etish maqsadida qurilgan<ref>{{Cite web|title=Heritage meet at Hotwar museum|url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/heritage-meet-at-hotwar-museum/cid/242331|website=www.telegraphindia.com|language=en|access-date=2020-05-13}}</ref>. Unda oʻnta galereya mavjud boʻlib, u yerda [[Gʻarbiy Bengaliya|Bengal]], [[Orissa]] va [[Bihar]] kabi koʻplab shtatlardan rassomlarning rasmlari namoyish etilgan. Muzeyda 300 kishigacha sigʻdira oladigan, yaxshi jihozlangan kutubxona ham bor<ref>{{Cite web |title=Destination ::Jharkhand Tourism Development Corporation Ltd. |url=https://tourism.jharkhand.gov.in/destinationDetails/123 |access-date=2020-05-13 |website=tourism.jharkhand.gov.in}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
prjnsxx01q1apmgenwozojjsk06tpj5
5995702
5995701
2026-04-14T05:35:57Z
Xumoshox Ismoilova
111327
[[Turkum:HIndistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995702
wikitext
text/x-wiki
{{Muzey
|nomi =Ranchi davlat muzeyi
|original =
|tasvir =
|asos_solingan ={{Start date|2009}}
|joylashuvi =Hotvar, Ranchi,<br /> Jharxand, Hindiston
|keluvchilar =
|arxitektor =
|koordinatalari ={{coord|23|23|0.73|N|85|23|7.64|E}}
|direktor =Vandana Dandel
|egasi =
|jamoat_transporti =
|oʻtish_yoʻli =
|turi =madaniyat, tarix
|toʻplam =
|havola =
|sayt ={{URL|http://www.statemuseumranchi.in/about.html|www.statemuseumranchi.in}}
|Commons =
}}
'''Ranchi davlat muzeyi''' — [[Hindlar|Hind]] madaniy muzeyi boʻlib, [[Jharxand]]ning [[Ranchi]] shahrida joylashgan<ref>{{Cite web|title=State Museum Hotwar Ranchi, India {{!}} Best Time To Visit State Museum Hotwar|url=https://www.tourtravelworld.com/india/ranchi/state-museum-hotwar.htm|website=www.tourtravelworld.com|access-date=2020-05-13}}</ref>. Muzeyning hozirgi kotibi Vandana Dandel.
== Tarixi ==
Muzeyning dastlabki nomi Ranchi muzeyi boʻlgan. U 1974-yilda Qabilalarni oʻrganish instituti hududida tashkil etilgan. Bino chegaralari bilan cheklangani sababli, u Ranchidagi Hotvar hududida yangi joyga koʻchirildi. 2009-yil 10-sentabrda<ref>{{Cite web|title=Four-day celebrations to mark museum week in Hotwar|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/Four-day-celebrations-to-mark-museum-week-in-Hotwar/articleshow/27235706.cms|date=December 12, 2013|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-05-13}}</ref> muzeyni Hindiston vitse-prezidenti [[Muhammad Hamid Ansariy]] ochib berdi<ref name="MyUser_Statemuseumranchi.in_November_24_2015c">{{cite web |url=http://www.statemuseumranchi.in/about.html |title=Welcome to State Meseum, Hotwar - Ranchi |newspaper=Statemuseumranchi.in |date= |author= |accessdate= 24 November 2015}}</ref><ref>{{Cite web|title=3 Best Museums in Ranchi, JH - Expert Recommendations|url=https://threebestrated.in/museums-in-ranchi-jh|website=ThreeBestRated.in|language=en-us|access-date=2020-05-13}}</ref>.
Muzey Jharxandning madaniy merosini ifoda etish maqsadida qurilgan<ref>{{Cite web|title=Heritage meet at Hotwar museum|url=https://www.telegraphindia.com/jharkhand/heritage-meet-at-hotwar-museum/cid/242331|website=www.telegraphindia.com|language=en|access-date=2020-05-13}}</ref>. Unda oʻnta galereya mavjud boʻlib, u yerda [[Gʻarbiy Bengaliya|Bengal]], [[Orissa]] va [[Bihar]] kabi koʻplab shtatlardan rassomlarning rasmlari namoyish etilgan. Muzeyda 300 kishigacha sigʻdira oladigan, yaxshi jihozlangan kutubxona ham bor<ref>{{Cite web |title=Destination ::Jharkhand Tourism Development Corporation Ltd. |url=https://tourism.jharkhand.gov.in/destinationDetails/123 |access-date=2020-05-13 |website=tourism.jharkhand.gov.in}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:HIndistondagi muzeylar]]
9l21g5bz49n3yqeetdp4bdxqv6kp1sf
Aenetus ligniveren
0
1365323
5995703
2026-04-14T05:36:07Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995703
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus ligniveren
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus ligniveren''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida, xususan janubiy [[Queensland]]dan [[Tasmaniya]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>{{Cite web |url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/ligniv.html |title=Australian Insects |access-date=2011-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110412165433/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/ligniv.html |archive-date=2011-04-12 |url-status=dead }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687798}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
ci6a6ryxf9u74z2g9biih1zb9r98olk
Aenetus blackburnii
0
1365324
5995704
2026-04-14T05:37:03Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995704
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus blackburnii
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus blackburnii''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida keng tarqalgan<ref>[https://esperancewildlife.blogspot.com/2009/05/blackburns-ghost-moth-aenetus.html Esperance Fauna]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687789}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
5su153ogfkhedzv7c6cc4s964ll0gmg
Haydarabod shahar muzeyi
0
1365325
5995705
2026-04-14T05:38:49Z
Xumoshox Ismoilova
111327
„{{Muzey |nomi =Haydarabod shahar muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan =11-mart 2012 |joylashuvi =Purani Haveli, Haydarobod,<br> [[Telangana]], [[HIndiston]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari = |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |o'tish_yo'li = |turi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995705
wikitext
text/x-wiki
{{Muzey
|nomi =Haydarabod shahar muzeyi
|original =
|tasvir =
|asos_solingan =11-mart 2012
|joylashuvi =Purani Haveli, Haydarobod,<br> [[Telangana]], [[HIndiston]]
|keluvchilar =
|arxitektor =
|koordinatalari =
|direktor =
|egasi =
|jamoat_transporti =
|o'tish_yo'li =
|turi =tarix
|toʻplam =
|havola =
|sayt =
|Commons =
}}
'''Shahar muzeyi''' [[Hindiston]]ning [[Haydarobod]] shahrida, [[Purani Haveli]] saroyida joylashgan muzeydir<ref>{{cite news |title= Unveiling the past|url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Unveiling-the-past/articleshow/12226728.cms|archive-url= https://web.archive.org/web/20130221002051/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-12/hyderabad/31152517_1_city-museum-nizam-museum-hyderabad|url-status= live|archive-date= 21 February 2013|newspaper= The Times of India|access-date=13 March 2012}}</ref><ref>{{cite news |title= City Museum depicting Hyderabad's history inaugurated|url= http://zeenews.india.com/entertainment/art-and-theatre/city-museum-depicting-hyderabad-s-history-inaugurated_107412.htm|newspaper= Zee News|access-date=13 March 2012}}</ref>.
== Tarixi ==
Muzey 2012-yil 11-mart kuni Nizomning Yubiley Pavilyoni jamgʻarmasi raisi, Haydarobod knyazligi soʻnggi hukmdori [[Mir Usmon Alixon]]ning nabirasi [[Shahzoda Muffaxam Jah]] tomonidan ochilgan<ref>{{cite news |title= Muffakham Jah opens City Museum|url= http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article2985506.ece?homepage=true|newspaper= The Hindu|access-date=13 March 2012}}</ref>.
== Muzey ==
Muzeyda neolit davriga oid sopol idishlar, megalitik yodgorliklar, yevropa uslubidagi terrakota haykalchalari, shuningdek Satavahana davriga oid tangalar va boshqa eksponatlar saqlanadi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
dj8ptk76j522ncxi3lonuboiqalb11s
5995706
5995705
2026-04-14T05:38:57Z
Xumoshox Ismoilova
111327
[[Turkum:HIndistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995706
wikitext
text/x-wiki
{{Muzey
|nomi =Haydarabod shahar muzeyi
|original =
|tasvir =
|asos_solingan =11-mart 2012
|joylashuvi =Purani Haveli, Haydarobod,<br> [[Telangana]], [[HIndiston]]
|keluvchilar =
|arxitektor =
|koordinatalari =
|direktor =
|egasi =
|jamoat_transporti =
|o'tish_yo'li =
|turi =tarix
|toʻplam =
|havola =
|sayt =
|Commons =
}}
'''Shahar muzeyi''' [[Hindiston]]ning [[Haydarobod]] shahrida, [[Purani Haveli]] saroyida joylashgan muzeydir<ref>{{cite news |title= Unveiling the past|url= https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Unveiling-the-past/articleshow/12226728.cms|archive-url= https://web.archive.org/web/20130221002051/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-12/hyderabad/31152517_1_city-museum-nizam-museum-hyderabad|url-status= live|archive-date= 21 February 2013|newspaper= The Times of India|access-date=13 March 2012}}</ref><ref>{{cite news |title= City Museum depicting Hyderabad's history inaugurated|url= http://zeenews.india.com/entertainment/art-and-theatre/city-museum-depicting-hyderabad-s-history-inaugurated_107412.htm|newspaper= Zee News|access-date=13 March 2012}}</ref>.
== Tarixi ==
Muzey 2012-yil 11-mart kuni Nizomning Yubiley Pavilyoni jamgʻarmasi raisi, Haydarobod knyazligi soʻnggi hukmdori [[Mir Usmon Alixon]]ning nabirasi [[Shahzoda Muffaxam Jah]] tomonidan ochilgan<ref>{{cite news |title= Muffakham Jah opens City Museum|url= http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article2985506.ece?homepage=true|newspaper= The Hindu|access-date=13 March 2012}}</ref>.
== Muzey ==
Muzeyda neolit davriga oid sopol idishlar, megalitik yodgorliklar, yevropa uslubidagi terrakota haykalchalari, shuningdek Satavahana davriga oid tangalar va boshqa eksponatlar saqlanadi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:HIndistondagi muzeylar]]
8fg4wofwxbfh71hlmb8y71nxy9c0y7f
Aenetus cohici
0
1365326
5995707
2026-04-14T05:40:48Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995707
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus cohici
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus cohici''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Kaledoniya]] hududida [[endemik]] hisoblanadi<ref>[http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/03014223.1983.10423916 Description of the male of the endemic New Caledonian species Aenetus cohici (Lepidoptera: Hepialidae)]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687790}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
r18o0k8jrnj7i7hazhlegcrbcdb2cik
Rani Durgavati muzeyi
0
1365327
5995708
2026-04-14T05:41:40Z
Xumoshox Ismoilova
111327
„{{Muzey |nomi =Rani Durgavati muzeyi |original = |tasvir = |asos_solingan =1976-yil |joylashuvi =[[Jabalpur]], [[Madhya Pradesh]],<br> [[Hindiston]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|23.163|79.934|display=inline}} |direktor = |egasi = |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995708
wikitext
text/x-wiki
{{Muzey
|nomi =Rani Durgavati muzeyi
|original =
|tasvir =
|asos_solingan =1976-yil
|joylashuvi =[[Jabalpur]], [[Madhya Pradesh]],<br> [[Hindiston]]
|keluvchilar =
|arxitektor =
|koordinatalari ={{coord|23.163|79.934|display=inline}}
|direktor =
|egasi =
|jamoat_transporti =
|oʻtish_yoʻli =
|turi =tarix
|toʻplam =
|havola =
|sayt =
|Commons =
}}
'''Rani Durgavati muzeyi''' — [[Hindiston]]ning [[Madhya-Pradesh]] shtatidagi [[Jabalpur]] shahrida joylashgan muzey. U 1976-yilda tashkil etilgan. Bu yerda [[Haykaltaroshlik|haykaltaroshlik asarlari]], [[Epigrafika|bitiklar]] va miloddan avvalgi davrga oid yodgorliklarning chiroyli toʻplami saqlanadi. Muzey malika [[Durgavati]] xotirasiga bagʻishlangan<ref>{{cite web |url=http://jabalpur.nic.in/tourism.htm |title=Jabalpur - Tourism |accessdate=2011-06-12 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110703050625/http://jabalpur.nic.in/tourism.htm |archivedate=2011-07-03 }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
50xabeb91ao9c7henykhlrab6zcjc7o
5995709
5995708
2026-04-14T05:41:48Z
Xumoshox Ismoilova
111327
[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995709
wikitext
text/x-wiki
{{Muzey
|nomi =Rani Durgavati muzeyi
|original =
|tasvir =
|asos_solingan =1976-yil
|joylashuvi =[[Jabalpur]], [[Madhya Pradesh]],<br> [[Hindiston]]
|keluvchilar =
|arxitektor =
|koordinatalari ={{coord|23.163|79.934|display=inline}}
|direktor =
|egasi =
|jamoat_transporti =
|oʻtish_yoʻli =
|turi =tarix
|toʻplam =
|havola =
|sayt =
|Commons =
}}
'''Rani Durgavati muzeyi''' — [[Hindiston]]ning [[Madhya-Pradesh]] shtatidagi [[Jabalpur]] shahrida joylashgan muzey. U 1976-yilda tashkil etilgan. Bu yerda [[Haykaltaroshlik|haykaltaroshlik asarlari]], [[Epigrafika|bitiklar]] va miloddan avvalgi davrga oid yodgorliklarning chiroyli toʻplami saqlanadi. Muzey malika [[Durgavati]] xotirasiga bagʻishlangan<ref>{{cite web |url=http://jabalpur.nic.in/tourism.htm |title=Jabalpur - Tourism |accessdate=2011-06-12 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110703050625/http://jabalpur.nic.in/tourism.htm |archivedate=2011-07-03 }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Hindistondagi muzeylar]]
7n5b2nlwgfo1jjkv6z2fa7sl77dgp14
Abantiades sericatus
0
1365328
5995710
2026-04-14T05:42:44Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995710
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades sericatus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades sericatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida [[endemik]] hisoblanadi<ref name=":0">{{Cite web |title=Species ''Abantiades sericatus'' Tindale, 1932 |url=https://biodiversity.org.au/afd/taxa/Abantiades_sericatus |access-date=2024-10-22 |website=Australian Faunal Directory |publisher=Australian Government}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663427}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
8ku1aq4a4jdj093029o8nguwz65qzri
Aenetus crameri
0
1365329
5995711
2026-04-14T05:44:58Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995711
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus crameri
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus crameri''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Gvineya]] hududida uchraydi<ref>[http://www.papua-insects.nl/insect%20orders/Lepidoptera/Hepialidae/Aenetus/Aenetus%20crameri.htm The Ghost Moths (Lepidoptera: Hepialidae) of Papua Indonesia]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687792}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
04bq207k8f3frop79c9k95j1vi5fidd
Wladimir Baýramow
0
1365330
5995713
2026-04-14T05:45:42Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Wladimir Baýramow]] sahifasini [[Vladimir Bayramov]]ga koʻchirdi
5995713
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Vladimir Bayramov]]
3g9pg3row4z2gdzn7nylfk78h4yapby
Munozara:Wladimir Baýramow
1
1365331
5995715
2026-04-14T05:45:42Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Wladimir Baýramow]] sahifasini [[Munozara:Vladimir Bayramov]]ga koʻchirdi
5995715
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Vladimir Bayramov]]
1rrxydam692impz6yz0q21qsvjzxbrk
Aenetus dulcis
0
1365332
5995716
2026-04-14T05:46:47Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995716
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus dulcis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus dulcis''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1892-yilda Charles Swinhoe tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida uchraydi<ref>{{cite web |last1=Herbison-Evans |first1=Don |last2=Crossley |first2=Stella |name-list-style=amp |date=19 January 2020 |url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/dulcis.html |title=''Aenetus dulcis ''(Swinhoe, 1892) |website=Australian Caterpillars and their Butterflies and Moths |accessdate=12 April 2020}}</ref><ref>[https://archive.today/20120805094023/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_dulcis ''Australian Faunal Directory'']</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar |from=Q4687793}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
qzta8639efye16dmypndvhc5xs6j49w
Aenetus eugyna
0
1365333
5995720
2026-04-14T05:47:48Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995720
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus eugyna
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus eugyna''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Gvineya]] hududida uchraydi<ref>[http://www.nic.funet.fi/index/Tree_of_life/insecta/lepidoptera/exoporia/hepialoidea/hepialidae/aenetus/index.html Aenetus at funet]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687794}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
6yeb6to2hjejtnjdi9pd3je4kn4u53v
Abantiades ocellatus
0
1365334
5995721
2026-04-14T05:48:54Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995721
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades ocellatus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades ocellatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida [[endemik]] hisoblanadi<ref name="AFD">{{Cite web |title=Species ''Abantiades ocellatus'' Tindale, 1932 |url=https://biodiversity.org.au/afd/taxa/Abantiades_ocellatus |access-date=2024-10-22 |website=Australian Faunal Directory |publisher=Australian Government}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663425}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
pprv0cqhrw298zlzgesmzsoaw2wrvhx
Aenetus eximia
0
1365335
5995722
2026-04-14T05:53:36Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
++
5995722
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus eximia
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus eximia''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida, xususan janubiy [[Queensland]]dan [[Tasmaniya]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>[https://archive.today/20120731175922/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Aenetus_eximia Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687795}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
3seckdl8xbkw1lf6mmxn9unyzl5n1m7
Taisiia-Oksana Shchuruk
0
1365336
5995723
2026-04-14T06:01:15Z
Panpanchik
72616
„{{Infobox person | name = Taisiia-Oksana Shchuruk | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1998|11|20|df=yes}} | birth_place = [[KIyev]], [[Ukraina]] | death_date = | death_place = | nationality = | alma_mater = [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]] | other_names = | occupation...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995723
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Taisiia-Oksana Shchuruk
| image =
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1998|11|20|df=yes}}
| birth_place = [[KIyev]], [[Ukraina]]
| death_date =
| death_place =
| nationality =
| alma_mater = [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]]
| other_names =
| occupation = aktrisa
| years_active = 2015—hozir
| known_for = {{plainlist|
* ''Kiyev kuni va tuni''
* ''Ilk qaldirgʻochlar''
}}
| notable_works =
}}
'''Taisiia-Oksana Vitaliivna Shchuruk''' (1998-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — ukrainalik aktrisa, u asosan oʻsmirlar haqidagi ''Ilk qaldirgʻochlar'' dramasi serialida Katya Shchaslyva roli va ''Kiyev kuni va tuni'' realiti-serialidagi Taisiia roli bilan tanilgan<ref>{{Cite web|title=Таїсія Щурук: біографія актриси|url=https://teleportal.ua/person/taisiya-shchuruk|access-date=2021-04-08|website=teleportal.ua|language=uk}}</ref>.
== Yoshligi va taʼlimi ==
Sharqiy slavyan ismlari anʼanalariga xos boʻlmagan ism sifatida, uning toʻliq ismi Taisiia-Oksana Vitaliivna Shchurukdir. „Taisiia“ va „Oksana“ ismlarini otasi va xudojoʻylari tez-tez ishlatgan, keyin esa qarindoshlari buni [[Qoʻshma soʻzlar|qoʻshma]] ism sifatida qabul qilishgan. Uning akasi ham Lev-Zorian kabi erkakcha qoʻshma ismni taklif qilgan.
Shchuruk oʻzining oʻrta maktab yillarida [[Koʻrishning buzilishi|koʻr boʻlib qolish]] muammosini boshdan kechirganini va [[Koʻzoynaklar|koʻzoynak]] taqqanini aytgan. U kichikligidan aktrisa boʻlishni orzu qilgan. Shu maqsadda Taisiia-Oksana maktab davridayoq modellik, raqs va aktyorlik bilan shugʻullana boshlagan. U 2019-yilda oʻqishni tamomlab, Ivan Karpenko-Kariy nomidagi aktyorlik yoʻnalishiga, [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]]ga oʻqishga kirdi<ref name=":0" />.
== Faoliyati ==
Shchuruk oʻz faoliyatini 2015-yilda ''Real Mistika'' nomli teleshouda epizodik rol bilan boshlagan, oʻsha yili u ukrain tibbiy melodramasi — ''Klinika'' serialida ham rol ijro etgan. ''Klinika''da u bir qismda koʻrinish bergan. Keyinchalik u 2016-yilda efirga chiqqan ''Kiyev kuni va tuni'' realiti-serialida oʻzining haqiqiy ismi bilan muvaffaqiyatli rol ijro etgan. Serialda u oʻsmirlik muammolari va oilaviy nizolar bilan yuzlashadi. U serialda uchinchi mavsumgacha bosh rolni davom ettirib, oʻz xohishi bilan serialni tark etadi va boshqa teleshoularda ishtirok etishni boshlaydi. Shundan soʻng Shchuruk 2018-yilda ''Chegarada hayot'' filmi va ''Doktor Kovalchuk'' tibbiy dramasi kabi filmlarga eʼtibor qaratdi. Oʻsha yili u ''Morena'' psixologik dahshat serialida Anya obrazida rol ijro etdi. Serialda Anya oʻzini Karpatlar deb ataluvchi mistik makonda topadi va omon qolish uchun sarguzashtli hayotga otlanadi. U ''Ilk qaldirgʻochlar'' oʻsmirlar dramasi serialidagi ijrosi bilan mashhur boʻlib ketdi, unda tahdidlar bilan yuzlashayotgan oʻsmirlar hayoti tasvirlanadi. Uning roli [[BBC News]] tomonidan eʼtirof etilgan, serialning oʻzi esa jinsiy zoʻravonlik, boʻhton, zoʻravonlik va oʻz joniga qasd qilish mavzulariga eʼtibor qaratgani uchun ijobiy sharhlar olgan. Katya Shchaslyva noqulay hayot sharoitlariga tushib qoladi va oilasi ruhiy tushkunlikka tushadi. U oʻzini boshqarishni oʻrganib, oilasidan ketadi va nihoyat bir yigitni topib, yangi hayot boshlaydi<ref>{{Cite web|title=Таїсія-Оксана Щурук - біографія актриси серіалу "Перші ластівки"|url=https://dbaj.com.ua/persons/tayisiya-oksana-shhuruk/|access-date=2021-04-08|website=Dbaj|language=uk}}</ref>''<ref name=":0">{{Cite web|title=Таисия-Оксана Щурук: фото, биография, фильмография, новости - Вокруг ТВ.|url=https://www.vokrug.tv/person/show/15856529061/|access-date=2021-05-16|website=Вокруг ТВ|language=en}}</ref>.
== Filmografiyasi ==
{| class="wikitable
|+
!Yil
!Nom
!Rol
|-
| rowspan="2" |2015
|''Klinika''
|
|-
|''Real Mistika''
|
|-
| rowspan="2" |2016
|''Tergovchilar''
|
|-
|''Kiyev kuni va tuni''
|Taisiia
|-
| rowspan="2" |2017
|''Doktor Kovalchuk''
|
|-
|''Chegarada hayot''
|
|-
|2018
|''Morena''
|Anya
|-
| rowspan="2" |2019
|''Dahshatli direktor yoki 5-maktab''
|Margot
|-
|''Ilk qaldirgʻochlar''
|Katya Shchaslyva
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
qp8l70elp8xv3icrabxdggk4n38be8r
5995725
5995723
2026-04-14T06:01:30Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Ukrainalik akrisalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995725
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Taisiia-Oksana Shchuruk
| image =
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1998|11|20|df=yes}}
| birth_place = [[KIyev]], [[Ukraina]]
| death_date =
| death_place =
| nationality =
| alma_mater = [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]]
| other_names =
| occupation = aktrisa
| years_active = 2015—hozir
| known_for = {{plainlist|
* ''Kiyev kuni va tuni''
* ''Ilk qaldirgʻochlar''
}}
| notable_works =
}}
'''Taisiia-Oksana Vitaliivna Shchuruk''' (1998-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — ukrainalik aktrisa, u asosan oʻsmirlar haqidagi ''Ilk qaldirgʻochlar'' dramasi serialida Katya Shchaslyva roli va ''Kiyev kuni va tuni'' realiti-serialidagi Taisiia roli bilan tanilgan<ref>{{Cite web|title=Таїсія Щурук: біографія актриси|url=https://teleportal.ua/person/taisiya-shchuruk|access-date=2021-04-08|website=teleportal.ua|language=uk}}</ref>.
== Yoshligi va taʼlimi ==
Sharqiy slavyan ismlari anʼanalariga xos boʻlmagan ism sifatida, uning toʻliq ismi Taisiia-Oksana Vitaliivna Shchurukdir. „Taisiia“ va „Oksana“ ismlarini otasi va xudojoʻylari tez-tez ishlatgan, keyin esa qarindoshlari buni [[Qoʻshma soʻzlar|qoʻshma]] ism sifatida qabul qilishgan. Uning akasi ham Lev-Zorian kabi erkakcha qoʻshma ismni taklif qilgan.
Shchuruk oʻzining oʻrta maktab yillarida [[Koʻrishning buzilishi|koʻr boʻlib qolish]] muammosini boshdan kechirganini va [[Koʻzoynaklar|koʻzoynak]] taqqanini aytgan. U kichikligidan aktrisa boʻlishni orzu qilgan. Shu maqsadda Taisiia-Oksana maktab davridayoq modellik, raqs va aktyorlik bilan shugʻullana boshlagan. U 2019-yilda oʻqishni tamomlab, Ivan Karpenko-Kariy nomidagi aktyorlik yoʻnalishiga, [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]]ga oʻqishga kirdi<ref name=":0" />.
== Faoliyati ==
Shchuruk oʻz faoliyatini 2015-yilda ''Real Mistika'' nomli teleshouda epizodik rol bilan boshlagan, oʻsha yili u ukrain tibbiy melodramasi — ''Klinika'' serialida ham rol ijro etgan. ''Klinika''da u bir qismda koʻrinish bergan. Keyinchalik u 2016-yilda efirga chiqqan ''Kiyev kuni va tuni'' realiti-serialida oʻzining haqiqiy ismi bilan muvaffaqiyatli rol ijro etgan. Serialda u oʻsmirlik muammolari va oilaviy nizolar bilan yuzlashadi. U serialda uchinchi mavsumgacha bosh rolni davom ettirib, oʻz xohishi bilan serialni tark etadi va boshqa teleshoularda ishtirok etishni boshlaydi. Shundan soʻng Shchuruk 2018-yilda ''Chegarada hayot'' filmi va ''Doktor Kovalchuk'' tibbiy dramasi kabi filmlarga eʼtibor qaratdi. Oʻsha yili u ''Morena'' psixologik dahshat serialida Anya obrazida rol ijro etdi. Serialda Anya oʻzini Karpatlar deb ataluvchi mistik makonda topadi va omon qolish uchun sarguzashtli hayotga otlanadi. U ''Ilk qaldirgʻochlar'' oʻsmirlar dramasi serialidagi ijrosi bilan mashhur boʻlib ketdi, unda tahdidlar bilan yuzlashayotgan oʻsmirlar hayoti tasvirlanadi. Uning roli [[BBC News]] tomonidan eʼtirof etilgan, serialning oʻzi esa jinsiy zoʻravonlik, boʻhton, zoʻravonlik va oʻz joniga qasd qilish mavzulariga eʼtibor qaratgani uchun ijobiy sharhlar olgan. Katya Shchaslyva noqulay hayot sharoitlariga tushib qoladi va oilasi ruhiy tushkunlikka tushadi. U oʻzini boshqarishni oʻrganib, oilasidan ketadi va nihoyat bir yigitni topib, yangi hayot boshlaydi<ref>{{Cite web|title=Таїсія-Оксана Щурук - біографія актриси серіалу "Перші ластівки"|url=https://dbaj.com.ua/persons/tayisiya-oksana-shhuruk/|access-date=2021-04-08|website=Dbaj|language=uk}}</ref>''<ref name=":0">{{Cite web|title=Таисия-Оксана Щурук: фото, биография, фильмография, новости - Вокруг ТВ.|url=https://www.vokrug.tv/person/show/15856529061/|access-date=2021-05-16|website=Вокруг ТВ|language=en}}</ref>.
== Filmografiyasi ==
{| class="wikitable
|+
!Yil
!Nom
!Rol
|-
| rowspan="2" |2015
|''Klinika''
|
|-
|''Real Mistika''
|
|-
| rowspan="2" |2016
|''Tergovchilar''
|
|-
|''Kiyev kuni va tuni''
|Taisiia
|-
| rowspan="2" |2017
|''Doktor Kovalchuk''
|
|-
|''Chegarada hayot''
|
|-
|2018
|''Morena''
|Anya
|-
| rowspan="2" |2019
|''Dahshatli direktor yoki 5-maktab''
|Margot
|-
|''Ilk qaldirgʻochlar''
|Katya Shchaslyva
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Ukrainalik akrisalar]]
cfio2ms01fu2uzq5o3lq4ubz4mmj3uy
5995726
5995725
2026-04-14T06:01:39Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995726
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Taisiia-Oksana Shchuruk
| image =
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1998|11|20|df=yes}}
| birth_place = [[KIyev]], [[Ukraina]]
| death_date =
| death_place =
| nationality =
| alma_mater = [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]]
| other_names =
| occupation = aktrisa
| years_active = 2015—hozir
| known_for = {{plainlist|
* ''Kiyev kuni va tuni''
* ''Ilk qaldirgʻochlar''
}}
| notable_works =
}}
'''Taisiia-Oksana Vitaliivna Shchuruk''' (1998-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — ukrainalik aktrisa, u asosan oʻsmirlar haqidagi ''Ilk qaldirgʻochlar'' dramasi serialida Katya Shchaslyva roli va ''Kiyev kuni va tuni'' realiti-serialidagi Taisiia roli bilan tanilgan<ref>{{Cite web|title=Таїсія Щурук: біографія актриси|url=https://teleportal.ua/person/taisiya-shchuruk|access-date=2021-04-08|website=teleportal.ua|language=uk}}</ref>.
== Yoshligi va taʼlimi ==
Sharqiy slavyan ismlari anʼanalariga xos boʻlmagan ism sifatida, uning toʻliq ismi Taisiia-Oksana Vitaliivna Shchurukdir. „Taisiia“ va „Oksana“ ismlarini otasi va xudojoʻylari tez-tez ishlatgan, keyin esa qarindoshlari buni [[Qoʻshma soʻzlar|qoʻshma]] ism sifatida qabul qilishgan. Uning akasi ham Lev-Zorian kabi erkakcha qoʻshma ismni taklif qilgan.
Shchuruk oʻzining oʻrta maktab yillarida [[Koʻrishning buzilishi|koʻr boʻlib qolish]] muammosini boshdan kechirganini va [[Koʻzoynaklar|koʻzoynak]] taqqanini aytgan. U kichikligidan aktrisa boʻlishni orzu qilgan. Shu maqsadda Taisiia-Oksana maktab davridayoq modellik, raqs va aktyorlik bilan shugʻullana boshlagan. U 2019-yilda oʻqishni tamomlab, Ivan Karpenko-Kariy nomidagi aktyorlik yoʻnalishiga, [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]]ga oʻqishga kirdi<ref name=":0" />.
== Faoliyati ==
Shchuruk oʻz faoliyatini 2015-yilda ''Real Mistika'' nomli teleshouda epizodik rol bilan boshlagan, oʻsha yili u ukrain tibbiy melodramasi — ''Klinika'' serialida ham rol ijro etgan. ''Klinika''da u bir qismda koʻrinish bergan. Keyinchalik u 2016-yilda efirga chiqqan ''Kiyev kuni va tuni'' realiti-serialida oʻzining haqiqiy ismi bilan muvaffaqiyatli rol ijro etgan. Serialda u oʻsmirlik muammolari va oilaviy nizolar bilan yuzlashadi. U serialda uchinchi mavsumgacha bosh rolni davom ettirib, oʻz xohishi bilan serialni tark etadi va boshqa teleshoularda ishtirok etishni boshlaydi. Shundan soʻng Shchuruk 2018-yilda ''Chegarada hayot'' filmi va ''Doktor Kovalchuk'' tibbiy dramasi kabi filmlarga eʼtibor qaratdi. Oʻsha yili u ''Morena'' psixologik dahshat serialida Anya obrazida rol ijro etdi. Serialda Anya oʻzini Karpatlar deb ataluvchi mistik makonda topadi va omon qolish uchun sarguzashtli hayotga otlanadi. U ''Ilk qaldirgʻochlar'' oʻsmirlar dramasi serialidagi ijrosi bilan mashhur boʻlib ketdi, unda tahdidlar bilan yuzlashayotgan oʻsmirlar hayoti tasvirlanadi. Uning roli [[BBC News]] tomonidan eʼtirof etilgan, serialning oʻzi esa jinsiy zoʻravonlik, boʻhton, zoʻravonlik va oʻz joniga qasd qilish mavzulariga eʼtibor qaratgani uchun ijobiy sharhlar olgan. Katya Shchaslyva noqulay hayot sharoitlariga tushib qoladi va oilasi ruhiy tushkunlikka tushadi. U oʻzini boshqarishni oʻrganib, oilasidan ketadi va nihoyat bir yigitni topib, yangi hayot boshlaydi<ref>{{Cite web|title=Таїсія-Оксана Щурук - біографія актриси серіалу "Перші ластівки"|url=https://dbaj.com.ua/persons/tayisiya-oksana-shhuruk/|access-date=2021-04-08|website=Dbaj|language=uk}}</ref>''<ref name=":0">{{Cite web|title=Таисия-Оксана Щурук: фото, биография, фильмография, новости - Вокруг ТВ.|url=https://www.vokrug.tv/person/show/15856529061/|access-date=2021-05-16|website=Вокруг ТВ|language=en}}</ref>.
== Filmografiyasi ==
{| class="wikitable
|+
!Yil
!Nom
!Rol
|-
| rowspan="2" |2015
|''Klinika''
|
|-
|''Real Mistika''
|
|-
| rowspan="2" |2016
|''Tergovchilar''
|
|-
|''Kiyev kuni va tuni''
|Taisiia
|-
| rowspan="2" |2017
|''Doktor Kovalchuk''
|
|-
|''Chegarada hayot''
|
|-
|2018
|''Morena''
|Anya
|-
| rowspan="2" |2019
|''Dahshatli direktor yoki 5-maktab''
|Margot
|-
|''Ilk qaldirgʻochlar''
|Katya Shchaslyva
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Ukrainalik akrisalar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
5a43i6ckcs0mrm034v61xijmx81qm9g
5995727
5995726
2026-04-14T06:02:03Z
Panpanchik
72616
5995727
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Taisiia-Oksana Shchuruk
| image =
| alt =
| caption =
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1998|11|20|df=yes}}
| birth_place = [[Kiyev]], [[Ukraina]]
| death_date =
| death_place =
| nationality =
| alma_mater = [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]]
| other_names =
| occupation = aktrisa
| years_active = 2015—hozir
| known_for = {{plainlist|
* ''Kiyev kuni va tuni''
* ''Ilk qaldirgʻochlar''
}}
| notable_works =
}}
'''Taisiia-Oksana Vitaliivna Shchuruk''' (1998-yil 20-noyabrda tugʻilgan) — ukrainalik aktrisa, u asosan oʻsmirlar haqidagi ''Ilk qaldirgʻochlar'' dramasi serialida Katya Shchaslyva roli va ''Kiyev kuni va tuni'' realiti-serialidagi Taisiia roli bilan tanilgan<ref>{{Cite web|title=Таїсія Щурук: біографія актриси|url=https://teleportal.ua/person/taisiya-shchuruk|access-date=2021-04-08|website=teleportal.ua|language=uk}}</ref>.
== Yoshligi va taʼlimi ==
Sharqiy slavyan ismlari anʼanalariga xos boʻlmagan ism sifatida, uning toʻliq ismi Taisiia-Oksana Vitaliivna Shchurukdir. „Taisiia“ va „Oksana“ ismlarini otasi va xudojoʻylari tez-tez ishlatgan, keyin esa qarindoshlari buni [[Qoʻshma soʻzlar|qoʻshma]] ism sifatida qabul qilishgan. Uning akasi ham Lev-Zorian kabi erkakcha qoʻshma ismni taklif qilgan.
Shchuruk oʻzining oʻrta maktab yillarida [[Koʻrishning buzilishi|koʻr boʻlib qolish]] muammosini boshdan kechirganini va [[Koʻzoynaklar|koʻzoynak]] taqqanini aytgan. U kichikligidan aktrisa boʻlishni orzu qilgan. Shu maqsadda Taisiia-Oksana maktab davridayoq modellik, raqs va aktyorlik bilan shugʻullana boshlagan. U 2019-yilda oʻqishni tamomlab, Ivan Karpenko-Kariy nomidagi aktyorlik yoʻnalishiga, [[Kiyev universiteti|Kiyev milliy universiteti]]ga oʻqishga kirdi<ref name=":0" />.
== Faoliyati ==
Shchuruk oʻz faoliyatini 2015-yilda ''Real Mistika'' nomli teleshouda epizodik rol bilan boshlagan, oʻsha yili u ukrain tibbiy melodramasi — ''Klinika'' serialida ham rol ijro etgan. ''Klinika''da u bir qismda koʻrinish bergan. Keyinchalik u 2016-yilda efirga chiqqan ''Kiyev kuni va tuni'' realiti-serialida oʻzining haqiqiy ismi bilan muvaffaqiyatli rol ijro etgan. Serialda u oʻsmirlik muammolari va oilaviy nizolar bilan yuzlashadi. U serialda uchinchi mavsumgacha bosh rolni davom ettirib, oʻz xohishi bilan serialni tark etadi va boshqa teleshoularda ishtirok etishni boshlaydi. Shundan soʻng Shchuruk 2018-yilda ''Chegarada hayot'' filmi va ''Doktor Kovalchuk'' tibbiy dramasi kabi filmlarga eʼtibor qaratdi. Oʻsha yili u ''Morena'' psixologik dahshat serialida Anya obrazida rol ijro etdi. Serialda Anya oʻzini Karpatlar deb ataluvchi mistik makonda topadi va omon qolish uchun sarguzashtli hayotga otlanadi. U ''Ilk qaldirgʻochlar'' oʻsmirlar dramasi serialidagi ijrosi bilan mashhur boʻlib ketdi, unda tahdidlar bilan yuzlashayotgan oʻsmirlar hayoti tasvirlanadi. Uning roli [[BBC News]] tomonidan eʼtirof etilgan, serialning oʻzi esa jinsiy zoʻravonlik, boʻhton, zoʻravonlik va oʻz joniga qasd qilish mavzulariga eʼtibor qaratgani uchun ijobiy sharhlar olgan. Katya Shchaslyva noqulay hayot sharoitlariga tushib qoladi va oilasi ruhiy tushkunlikka tushadi. U oʻzini boshqarishni oʻrganib, oilasidan ketadi va nihoyat bir yigitni topib, yangi hayot boshlaydi<ref>{{Cite web|title=Таїсія-Оксана Щурук - біографія актриси серіалу "Перші ластівки"|url=https://dbaj.com.ua/persons/tayisiya-oksana-shhuruk/|access-date=2021-04-08|website=Dbaj|language=uk}}</ref>''<ref name=":0">{{Cite web|title=Таисия-Оксана Щурук: фото, биография, фильмография, новости - Вокруг ТВ.|url=https://www.vokrug.tv/person/show/15856529061/|access-date=2021-05-16|website=Вокруг ТВ|language=en}}</ref>.
== Filmografiyasi ==
{| class="wikitable
|+
!Yil
!Nom
!Rol
|-
| rowspan="2" |2015
|''Klinika''
|
|-
|''Real Mistika''
|
|-
| rowspan="2" |2016
|''Tergovchilar''
|
|-
|''Kiyev kuni va tuni''
|Taisiia
|-
| rowspan="2" |2017
|''Doktor Kovalchuk''
|
|-
|''Chegarada hayot''
|
|-
|2018
|''Morena''
|Anya
|-
| rowspan="2" |2019
|''Dahshatli direktor yoki 5-maktab''
|Margot
|-
|''Ilk qaldirgʻochlar''
|Katya Shchaslyva
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Ukrainalik akrisalar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
0xebxah3jfpbmbrgbcpz523pmb1tz1c
Aenetus hampsoni
0
1365337
5995724
2026-04-14T06:01:22Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995724
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Aenetus hampsoni
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Aenetus hampsoni''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yangi Gvineya]] hududida uchraydi<ref>[http://www.papua-insects.nl/insect%20orders/Lepidoptera/Hepialidae/Aenetus/Aenetus%20hampsoni.htm The Ghost Moths (Lepidoptera: Hepialidae) of Papua Indonesia]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4687796}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
0k227nvuag8eyxaeslefrfaplmtzlc5
Munozara:Taisiia-Oksana Shchuruk
1
1365338
5995728
2026-04-14T06:05:29Z
Panpanchik
72616
„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Ukraina|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995728
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Ukraina|mamlakat2=|mamlakat3= }}
4fjfdu87s53ntrtduroi2e9d01jom7n
Abantiades marcidus
0
1365339
5995730
2026-04-14T06:08:40Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995730
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades marcidus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades marcidus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida [[endemik]] hisoblanadi va u [[Yangi Janubiy Uels]], [[Queensland]], [[Janubiy Avstraliya]] hamda [[Special:Permalink/|Viktoriya]] shtatlarida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120729155750/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Abantiades_marcidus Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663426}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
ojpwj2hnbq6yogxacc7kx69qr76spes
Abantiades magnificus
0
1365340
5995731
2026-04-14T06:10:09Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995731
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades magnificus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades magnificus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida, xususan [[Yangi Janubiy Uels]]ning janubiy qismi hamda [[Viktoriya]] shtatining sharqiy hududlarida uchraydi<ref>{{cite web|url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/magnif.html|title=Abantiades magnificus|author=Don Herbison-Evans & Stella Crossley|publisher=uts.edu.au|date=February 11, 2009|accessdate=2009-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110305063344/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/magnif.html|archive-date=March 5, 2011|url-status=dead}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q2820182}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
t44hcoyqp6icg6bppt9hcpor6c07ylg
Abantiades aurilegulus
0
1365341
5995732
2026-04-14T06:13:31Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995732
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades aurilegulus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades aurilegulus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida uchraydi. Tur ilk bor 1932-yilda Norman Tindale tomonidan tavsiflangan<ref name=":0">{{Cite web|last=Australia|first=Atlas of Living|title=Species: Abantiades aurilegulus|url=https://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:afd.taxon:a004df92-9e5e-4ad0-b4de-0a28755cd718|access-date=2021-07-01|website=bie.ala.org.au|language=en-AU|archive-date=2019-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720142054/https://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:afd.taxon:a004df92-9e5e-4ad0-b4de-0a28755cd718|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Abantiades aurilegulus Tindale, 1932|url=https://www.gbif.org/species/5119344/metrics|access-date=2021-07-01|website=www.gbif.org|language=en|archive-date=2021-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701034043/https://www.gbif.org/species/5119344/metrics|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Abantiades aurilegulus Tindale 1932 - Encyclopedia of Life|url=https://eol.org/pages/49413946|access-date=2021-07-01|website=eol.org|archive-date=2021-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701034044/https://eol.org/pages/49413946|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Species ''Abantiades aurilegulus'' Tindale, 1932 |url=https://biodiversity.org.au/afd/taxa/Abantiades_aurilegulus |access-date=2024-10-22 |website=Australian Faunal Directory |publisher=Australian Government}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663419}}
[[Category:Moths described in 1932]]
[[Category:Hepialidae]]
[[Category:Moths of Australia]]
[[Category:Endemic fauna of Australia]]
{{Hepialidae-stub}}
sd5cj2jwmycwgdd1bhas6j2x9yu5phy
5995733
5995732
2026-04-14T06:14:23Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
[[Turkum:Moths described in 1932]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995733
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades aurilegulus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades aurilegulus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida uchraydi. Tur ilk bor 1932-yilda Norman Tindale tomonidan tavsiflangan<ref name=":0">{{Cite web|last=Australia|first=Atlas of Living|title=Species: Abantiades aurilegulus|url=https://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:afd.taxon:a004df92-9e5e-4ad0-b4de-0a28755cd718|access-date=2021-07-01|website=bie.ala.org.au|language=en-AU|archive-date=2019-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720142054/https://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:afd.taxon:a004df92-9e5e-4ad0-b4de-0a28755cd718|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Abantiades aurilegulus Tindale, 1932|url=https://www.gbif.org/species/5119344/metrics|access-date=2021-07-01|website=www.gbif.org|language=en|archive-date=2021-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701034043/https://www.gbif.org/species/5119344/metrics|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Abantiades aurilegulus Tindale 1932 - Encyclopedia of Life|url=https://eol.org/pages/49413946|access-date=2021-07-01|website=eol.org|archive-date=2021-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701034044/https://eol.org/pages/49413946|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Species ''Abantiades aurilegulus'' Tindale, 1932 |url=https://biodiversity.org.au/afd/taxa/Abantiades_aurilegulus |access-date=2024-10-22 |website=Australian Faunal Directory |publisher=Australian Government}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663419}}
[[Category:Hepialidae]]
[[Category:Moths of Australia]]
[[Category:Endemic fauna of Australia]]
{{Hepialidae-stub}}
0nngs5goydpdf87l8ij9pkb5agwn5pe
5995734
5995733
2026-04-14T06:14:27Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
[[Turkum:Endemic fauna of Australia]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995734
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades aurilegulus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades aurilegulus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida uchraydi. Tur ilk bor 1932-yilda Norman Tindale tomonidan tavsiflangan<ref name=":0">{{Cite web|last=Australia|first=Atlas of Living|title=Species: Abantiades aurilegulus|url=https://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:afd.taxon:a004df92-9e5e-4ad0-b4de-0a28755cd718|access-date=2021-07-01|website=bie.ala.org.au|language=en-AU|archive-date=2019-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720142054/https://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:afd.taxon:a004df92-9e5e-4ad0-b4de-0a28755cd718|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Abantiades aurilegulus Tindale, 1932|url=https://www.gbif.org/species/5119344/metrics|access-date=2021-07-01|website=www.gbif.org|language=en|archive-date=2021-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701034043/https://www.gbif.org/species/5119344/metrics|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Abantiades aurilegulus Tindale 1932 - Encyclopedia of Life|url=https://eol.org/pages/49413946|access-date=2021-07-01|website=eol.org|archive-date=2021-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701034044/https://eol.org/pages/49413946|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Species ''Abantiades aurilegulus'' Tindale, 1932 |url=https://biodiversity.org.au/afd/taxa/Abantiades_aurilegulus |access-date=2024-10-22 |website=Australian Faunal Directory |publisher=Australian Government}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663419}}
[[Category:Hepialidae]]
[[Category:Moths of Australia]]
{{Hepialidae-stub}}
6grhlapdfe8c2xsckyjlwywrl2u64l9
5995735
5995734
2026-04-14T06:14:45Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
[[Turkum:Moths of Australia]] olib tashlandi; [[Turkum:Avstraliya kuyalari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995735
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades aurilegulus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades aurilegulus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida uchraydi. Tur ilk bor 1932-yilda Norman Tindale tomonidan tavsiflangan<ref name=":0">{{Cite web|last=Australia|first=Atlas of Living|title=Species: Abantiades aurilegulus|url=https://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:afd.taxon:a004df92-9e5e-4ad0-b4de-0a28755cd718|access-date=2021-07-01|website=bie.ala.org.au|language=en-AU|archive-date=2019-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720142054/https://bie.ala.org.au/species/urn:lsid:biodiversity.org.au:afd.taxon:a004df92-9e5e-4ad0-b4de-0a28755cd718|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Abantiades aurilegulus Tindale, 1932|url=https://www.gbif.org/species/5119344/metrics|access-date=2021-07-01|website=www.gbif.org|language=en|archive-date=2021-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701034043/https://www.gbif.org/species/5119344/metrics|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Abantiades aurilegulus Tindale 1932 - Encyclopedia of Life|url=https://eol.org/pages/49413946|access-date=2021-07-01|website=eol.org|archive-date=2021-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701034044/https://eol.org/pages/49413946|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Species ''Abantiades aurilegulus'' Tindale, 1932 |url=https://biodiversity.org.au/afd/taxa/Abantiades_aurilegulus |access-date=2024-10-22 |website=Australian Faunal Directory |publisher=Australian Government}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663419}}
[[Category:Hepialidae]]
[[Turkum:Avstraliya kuyalari]]
{{Hepialidae-stub}}
bff2c21kg7uumijr5nsxdhiz3bnud6x
Abantiades barcas
0
1365342
5995736
2026-04-14T06:16:32Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995736
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades barcas
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades barcas''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida [[endemik]] hisoblanadi<ref>{{Cite journal|last=Pfitzner|first=R.|date=1914|title=Neue Hepialidae|journal=Entomologische Rundschau|volume=31|pages=95–96}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*''[https://web.archive.org/web/20121013191526/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/d5eb1c22-6425-495e-9b94-db312f1eacc2 Australian Faunal Directory]''
{{Taxonbar|from=Q2820180}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
3ed86uviup0f56d808y0wua28lg9z5b
Marina Mazepa
0
1365343
5995737
2026-04-14T06:18:21Z
Panpanchik
72616
„{{Infobox person | name = Marina Mazepa | native_name = Марина Мазепа | birth_date = {{birth date and age|1997|5|7}} | birth_place = [[Konotop]], [[Ukraina]] | occupation = Aktrisa, model, raqqosa | citizenship = Ukrain | years_active = 2015–hozir }} '''Marina Mazepa''' ({{Lang-uk|Марина Мазепа}}, {{IPA1|uk|mɐˈrɪnɐ mɐˈzɛpɐ|}}; 1997-yil 7-mayda tugʻilgan) ukr...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995737
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Marina Mazepa
| native_name = Марина Мазепа
| birth_date = {{birth date and age|1997|5|7}}
| birth_place = [[Konotop]], [[Ukraina]]
| occupation = Aktrisa, model, raqqosa
| citizenship = Ukrain
| years_active = 2015–hozir
}}
'''Marina Mazepa''' ({{Lang-uk|Марина Мазепа}}, {{IPA1|uk|mɐˈrɪnɐ mɐˈzɛpɐ|}}; 1997-yil 7-mayda tugʻilgan) ukrainalik aktrisa, model, raqqosa va kontorsiyachi. U ''Americaʼs Got Talent''ning oʻn toʻrtinchi mavsumida ishtirok etib, chorak finalga chiqqani bilan tanilgan<ref>{{Cite web |last=Henderson |first=Cydney |title='America's Got Talent': Which 7 acts made it to the semifinals? Who was eliminated? |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2019/08/21/americas-got-talent-which-7-acts-made-semifinals/2079221001/ |access-date=2022-04-13 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref>. U, shuningdek, ''So You Think You Can Dance''<ref name=":3">{{Cite web |title=Crazy contortionist dancer steals Vanessa Hudgens's heart on 'SYTYCD' premiere |url=https://www.yahoo.com/entertainment/crazy-contortionist-dancer-steals-vanessa-hudgenss-heart-sytycd-premiere-032831798.html |access-date=2022-04-13 |website=yahoo.com |language=en-US}}</ref>, ''Franceʼs Got Talent''<ref name=":4">{{Cite web |date=2021-08-31 |title=Who is actress Marina Mazepa who plays Lisa Trevor in Resident Evil? |url=https://www.thefocus.news/culture/marina-mazepa-lisa-trevor/ |access-date=2022-04-13 |website=The Focus |language=en-GB |archive-date=2023-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923142926/https://www.thefocus.news/culture/marina-mazepa-lisa-trevor/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Rédaction |first=La |title=Laura Laune grande gagnante de La France a un incroyable talent |url=https://www.linternaute.com/television/programme/1425491-la-france-a-un-incroyable-talent-laura-laune-grande-gagnante/ |access-date=2022-04-13 |website=linternaute.com |language=fr}}</ref> va Ukrainaning ''Everybody Dance!''<ref name=":6">{{Cite web |title=УКРАЇНКА МАРИНА МАЗЕПА ЗІГРАЛА ГОЛОВНУ РОЛЬ У ФІЛЬМІ "НЕЧЕСТИВИЙ"! |url=https://radioclub.ua/news/ukrayinka-marina-mazepa-zigrala-golovnu-rol-u-film-10689.html |access-date=2022-04-13 |website=RadioClub.ua |language=ru}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Ковнир |first=София |date=2021-09-15 |title=Украинская танцовщица стала звездой фильма ужасов ''Злое'': кто она и где снималась. Фото и видео |url=https://news.obozrevatel.com/show/people/ukrainskaya-tantsovschitsa-stala-zvezdoj-filma-uzhasov-zloe-kto-ona-i-gde-snimalas-foto-i-video.htm |access-date=2022-04-13 |website=OBOZREVATEL NEWS |language=ru}}</ref> kabi isteʼdodlar shoularida ham qatnashgan. Aktrisa sifatida u ''Malignant''<ref name=":7">{{Cite web |date=2021-09-15 |title=James Wan Explains How 'Malignant's Wildest Scene Came to Life (Backward) |url=https://collider.com/malignant-gabriel-scene-explained-james-wan/ |access-date=2022-04-13 |website=Collider |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=SFX – issue 11/2021 |url=https://www.yumpu.com/news/en/issue/110908-sfx-issue-112021/read?page=89%2040. |access-date=2022-04-13 |website=yumpu.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Malignant' Review: A Hilarious Take on Horror {{!}} Arts {{!}} The Harvard Crimson |url=https://www.thecrimson.com/article/2021/9/28/malignant-review-article/ |access-date=2022-04-13 |website=thecrimson.com}}</ref>, ''The Unholy''<ref name=":8">{{Cite news |last=Catsoulis |first=Jeannette |date=2021-04-01 |title='The Unholy' Review: 'There's Something About Mary' |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/04/01/movies/the-unholy-review.html |access-date=2022-04-13 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bowen |first=Chuck |date=2021-04-01 |title=Review: The Unholy Is Profoundly Timid and Incurious for a Possession Shocker |url=https://www.slantmagazine.com/film/review-the-unholy-is-profoundly-timid-and-incurious-for-a-possession-shocker/ |access-date=2022-04-13 |website=Slant Magazine |language=en-US}}</ref> va ''Resident Evil: Welcome to Raccoon City''<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-09-02 |title=Why Resident Evil's New Villain Casting Is Its Creepiest Secret Weapon |url=https://screenrant.com/resident-evil-reboot-movie-villain-contortionist-scary-perfect/ |access-date=2022-04-13 |website=ScreenRant |language=en-US}}</ref><ref name=":9">{{Cite web |last=Vejvoda |first=Jim |date=2021-08-30 |title=Resident Evil: Welcome to Raccoon City - Exclusive First Look Photos |url=https://www.ign.com/articles/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-characters-cast-photos |access-date=2022-04-13 |website=IGN |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |title=Resident Evil: Welcome To Raccoon City – The Trailer Promises Blood And Beasts |url=https://www.empireonline.com/movies/news/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-the-official-trailer-promises-blood-and-beasts/ |access-date=2022-04-13 |website=Empire}}</ref> kabi filmlarda rol ijro etgan.
== Yoshligi ==
Mazepa 1997-yil 7-mayda, Ukrainaning [[Konotop]] shahrida tugʻilgan<ref name=":1">{{Cite web |last=Cohn |first=Paulette |date=2019-08-20 |title=Photos: Meet the 12 Acts Performing on America's Got Talent's Live Shows Tonight |url=https://parade.com/913347/paulettecohn/photos-meet-the-12-acts-performing-on-americas-got-talent-live-shows-tonight/ |access-date=2022-04-13 |website=Parade: Entertainment, Recipes, Health, Life, Holidays |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2021-05-20 |title=On The Rise: Get To Know Actress Marina Mazepa |url=https://celebmagazine.com/marina-mazepa-los-angeles-actress/ |access-date=2022-04-13 |website=CELEB Magazine |language=en-US}}</ref>. Uning Ruslan ismli akasi bor. U 5 yoshida xalq raqslari boʻyicha darslarga bora boshlagan. Toʻqqizinchi sinf oʻqituvchisi, ota-onasining qarshiligiga qaramay (ular qizlarining huquqshunoslikda oʻqishini istagan), uni Kiyevdagi Sirk va Estrada Sanʼati Akademiyasiga kirishga undagan. U maktab imtihonlarini topshirib, stipendiya olganidan keyin ota-onasi fikridan qaytgach, akademiyada oʻqishni boshlagan<ref name=":1"/><ref name=":2"/>.
== Faoliyati ==
2015-yilda Mazepa zamonaviy yakkaxon varsiti yoʻnalishida oʻtkazilgan ''The Challenge Ukrainian Dance Championship'' musobaqasida gʻolib boʻldi. Shuningdek, u raqs-sirk tomoshasi „Fairytale Show: Alice in Wonderland Countries“da bosh rolni ijro etdi<ref>{{Cite web |title=Photos, latest news photos, buy download photos - UNIAN Photobank |url=https://photo.unian.info/photo/602614-vistava-fairytale-show-alisa-v-krajini-chudes |access-date=2022-04-13 |website=photo.unian.info |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imbirnyi |first=Alex |date=2014-12-09 |title=У Палаці Спорту покажуть новорічну "Алісу в Країні Чудес" |url=https://www.pic.com.ua/novorichna-alisa-v-krajini-chudes-zaproshuje-hlyadachiv-do-palatsu-spo11.html |access-date=2022-04-13 |website=ПіК}}</ref><ref>{{Cite web |title=Аліса в країні чудес (Київ, Київський Палац Спорту): купити офіційні квитки у театр 22 грудня 2014, 19:30. Продажа закрыта - Karabas.com |url=https://kiev.karabas.com/ua/alisa-v-strane-chudes-22 |access-date=2022-04-13 |website=Билетное агентство Карабас |language=uk |archive-date=2023-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414161548/https://kiev.karabas.com/ua/alisa-v-strane-chudes-22 |url-status=dead }}</ref>. Oʻsha yili u, shuningdek, Amerikaning ''So You Think You Can Dance'' dasturi formatiga asoslangan, teleefirga uzatiladigan ukrainacha raqs tanlovi ''Everybody Dance!''da ham ishtirok etdi<ref name=":0"/><ref name=":11">{{Cite web |title=Меладзе снял в клипе участницу популярного украинского шоу: опубликовано видео |url=https://apostrophe.ua/article/lime/person/2017-10-12/meladze-snyal-v-klipe-uchastnitsu-populyarnogo-ukrainskogo-shou-opublikovano-video/14930 |access-date=2022-04-13 |website=Апостроф |language=ru}}</ref>. U tanlovning eng yaxshi besh ishtirokchisi qatoriga kirdi<ref name=":6"/>.
2016-yildan 2017-yilgacha Mazepa Yevropa-parkining „Cirque d’Europe“ kechki shousida kontorsiyachi sifatida chiqish qildi<ref>{{Cite web |first=Thomas |last=Frank |title=Europa-Park lädt zur Dinner-Show "Cirque d'Europe" 2016 ab 17. November |url=https://www.parkerlebnis.de/cirque-d-europe-2016-europa-park-dinner-show_34394.html |access-date=2022-04-13 |website=Parkerlebnis.de |language=de-DE}}</ref>. 2017-yilda u, shuningdek, parkning „Night Beat Angels“ shousida shtangali-kontorsiya raqqosa sifatida faoliyat yuritdi<ref>{{Cite web |last=Redaktion |title=2017-04-29-Night-Beat-Angels |url=https://www.seitenstopper.de/bwg_gallery/2017-04-29-night-beat-angels |access-date=2022-04-13 |website=Magazin Seitenstopper |language=de-DE}}</ref>.
2017-yilda u Young Stage xalqaro sirk festivalida shtangali raqs (pole dance) ijrochisi sifatida ishtirok etdi<ref>{{Cite web |title=Festival 2017 – YOUNG STAGE International Circus Festival |url=https://www.young-stage.com/galerien-2007-2019/festival-2017/ |access-date=2022-04-13 |language=de-DE}}</ref>. Mazepa, shuningdek, Germaniyada oʻtkazilgan 2017-yilgi Ladies Only Festival tadbirida raqs murabbiyi va xoreograf boʻlib ishladi<ref>{{Cite web |title=Ladies Only Festival 2017 - Programmheft by Gutmann Events GmbH & Co. KG - Issuu |url=https://issuu.com/tanzschulegutmann/docs/lof_2017_programmheft_issuu/48 |access-date=2022-04-13 |website=issuu.com |language=en}}</ref>. U, shuningdek, ''Franceʼs Got Talent''ning 12-mavsumida ishtirok etib, finalga yetib bordi<ref name=":5"/><ref>{{Cite web |date=2017-12-14 |title=La finale de la France a un incroyable talent, c'est ce soir, sur M6-Vidéos |url=https://newsactual.fr/finale-de-france-a-incroyable-talent-cest-soir-m6-videos/ |access-date=2022-04-13 |website=newsactual.fr |language=fr-FR}}</ref>. Oʻsha yili u rossiyalik qoʻshiqchi [[Valeriy Meladze]]ning „Freedom or Sweet Captivity“ qoʻshigʻiga ishlangan klipda bosh rolni ijro etdi<ref>{{Cite web |last=медіа» |first=«Детектор |date=2017-10-12 |title=Фіналістка восьмого сезону шоу "Танцюють всі!" засвітилася в кліпі Валерія Меладзе |url=https://detector.media/medialife/article/130867/2017-10-12-finalistka-vosmogo-sezonu-shou-tantsyuyut-vsi-zasvitylasya-v-klipi-valeriya-meladze/ |access-date=2022-04-13 |website=detector.media |language=uk}}</ref><ref name=":11"/>.
2018-yilda Marina Mazepa Qoʻshma Shtatlardagi asl ''So You Think You Can Dance'' dasturida qatnashdi. U birinchi saralash bosqichidan muvaffaqiyatli oʻtdi, biroq ''Americaʼs Got Talent'' tanlovi uchun tayyorgarlik koʻrish maqsadida koʻrsatuvni davom ettirmaslikka qaror qildi<ref name=":3"/><ref>{{Cite web |last=Murray |first=Katie |date=2018-06-07 |title=SYTYCD: Dancers Go Straight to the Academy from LA Auditions |url=https://www.insidedance.com/news-features/sytycd-dancers-go-straight-to-the-academy-from-la-auditions/ |access-date=2022-04-13 |website=Inside Dance Magazine |language=en}}</ref>.
Marina Mazepa [[Las Vegas|Las-Vegas]]da sirk uslubidagi shou uchun xoreograf sifatidagi shartnomasini yakunlagach, [[Los-Anjeles]]ga koʻchib oʻtdi<ref name=":13">{{Cite web |date=2021-10-12 |title=Exclusive Interview with Marina Mazepa {{!}} Flanelle Magazine |url=https://flanellemag.com/exclusive-interview-with-marina-mazepa/ |access-date=2022-04-13 |language=en-US}}</ref>. Koʻp oʻtmay, 2019-yilda u ''Americaʼs Got Talent''da raqqosa va kontorsiyachi sifatida oʻz mahoratini namoyish qildi va chorak final bosqichida loyihani tark etdi<ref>{{Cite web |last=Swift |first=Andy |date=2019-08-22 |title=America's Got Talent Reveals 7 More Semifinalists After Live Eliminations |url=https://tvline.com/2019/08/21/americas-got-talent-results-quarterfinals-eliminations-charlotte-summers/ |access-date=2022-04-13 |website=TVLine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2019-06-12 |title='AGT' Recap: Talented Violinist & Cancer Survivor, 11, Earns Simon Cowell's Golden Buzzer |url=https://hollywoodlife.com/2019/06/11/tyler-butler-figueroa-golden-buzzer-agt-season-14-episode-3-recap/ |access-date=2022-04-13 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dixon |first=Marcus James |date=2019-08-07 |title=Contortionist Marina Mazepa ('America's Got Talent') is 'terrifying' and 'brilliant,' proclaims Simon Cowell [WATCH] |url=https://www.goldderby.com/article/2019/contortionist-marina-mazepa-americas-got-talent-judge-cuts-agt-pole-dance/ |access-date=2022-04-13 |website=GoldDerby |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='America's Got Talent': A Contortionist, 2 Singers & More -- See Which Acts Made it Through Final Judge Cuts {{!}} Entertainment Tonight |url=https://www.etonline.com/americas-got-talent-season-14-episode-10-live-updates-today-2019-08-06 |access-date=2022-04-13 |website=etonline.com |language=en-US}}</ref>.
2020-yilda u Sam Raimi produserligidagi, ''Shrine'' romaniga asoslangan ''The Unholy'' dahshatli film jamoasiga qoʻshildi<ref name=":8"/><ref>{{Cite web |last=N'Duka |first=Amanda |date=2020-02-27 |title='Shrine': Screen Gems Horror Pic Adds Cary Elwes, Katie Aselton & More |url=https://deadline.com/2020/02/shrine-screen-gems-cary-elwes-katie-aselton-1202869840/ |access-date=2022-04-13 |website=Deadline |language=en-US}}</ref>.
Marina Mazepa 2021-yilda namoyish etilgan, [[James Wan]]ning ''[[Malignant]]'' dahshat filmida Gabriel obrazini gavdalantirgan bosh kontorsiyachi boʻldi<ref name=":7"/><ref name=":14">{{Cite web |last=Navarro |first=Meagan |date=2021-09-15 |title=Animatronics and Contortionists: How James Wan and Ingrid Bisu Brought 'Malignant' Killer Gabriel to Life [Spoiler Interview] |url=https://bloody-disgusting.com/interviews/3683034/james-wan-ingrid-bisu-brought-malignant-killer-gabriel-life-spoiler-interview/ |access-date=2022-04-13 |website=Bloody Disgusting! |language=en-US}}</ref><ref name=":15">{{Cite web |last=Eisenberg |first=Eric |date=2021-09-15 |title=Malignant Director James Wan Reveals How He Pulled Off That Bonkers Third Act Twist |url=https://www.cinemablend.com/news/2573555/malignant-director-james-wan-reveals-how-pulled-off-bonkers-third-act-twist |access-date=2022-04-13 |website=CINEMABLEND |language=en}}</ref>. Shuningdek, u 2021-yilgi ''[[Resident Evil: Welcome to Raccoon City]]'' filmida [[Liza Trevor]] obrazini ijro etdi<ref name=":9"/><ref name=":10"/><ref>{{Cite web |date=2021-03-21 |title=New RESIDENT EVIL Title Revealed, Will Adapt First Two Games |url=https://www.dreadcentral.com/news/383737/new-resident-evil-title-revealed-will-adapt-first-two-games/ |access-date=2022-04-13 |website=Dread Central |language=en-US}}</ref>. Oʻsha yili u baland poshnali poyabzal brendi United Nudeʼning 2021-yilgi bahor/yoz reklama kampaniyasining yuzi boʻlib ham xizmat qildi<ref>{{Cite web |title=United Nude {{!}} New Spring/Summer’21 Collection |url=https://www.digalakis.com/en/content/blog/416-united-nude-nea-spring-summer-rsquo-21-syllogh |access-date=2022-04-13 |website=DIGALAKIS |language=el}}</ref>. 2023-yil sentabrida Marina Mazepa ''The Continental'' serialida Gretel rolini oʻynadi.
== Filmografiyasi ==
=== Badiiy filmlar ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | Yil
! scope="col" | Nomi
! scope="col" | Roli
! scope="col" class="unsortable" | Izohlar
|-
|2021
|''The Unholy''
|Meriy Elnor
|<ref name=":12"/><ref name=":13"/>
|-
|2021
|''[[Malignant]]''
|Gabriel
|Jismoniy ijrochi<ref name=":14"/><ref name=":15"/>
|-
|2021
|''[[Resident Evil: Welcome to Raccoon City]]''
|[[Liza Trevor]]<ref name=":12"/>
|
|-
|2022
|''Time Bomb''
|Oʻzi
|Qisqa metrajli
|-
|2024
|''[[Darkness of Man]]''
|Nataliya
|
|-
|TBD
|''Rise of the Tarragon''
|Shiro Kozlov
|Suratga olish jarayonida<ref name=":4"/>
|}
=== Televizion ishlari ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | Yil
! scope="col" | Nomi
! scope="col" | Roli
! scope="col" class="unsortable" | Izohlar
|-
|2015
|''Everybody Dance!''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2017
|''The Tactical Combat Simulator''
|Jangchi
|Epizod: „Second Round: Tenth Fight“<ref>{{Cite web |last=Sprinks |first=Harry Ted |date=2023-09-16 |title=10 Sci-Fi Games With The Best Space Combat |url=https://gamerant.com/sci-fi-games-best-space-combat/ |access-date=2024-01-28 |website=Game Rant |language=en}}</ref>
|-
|2017
|''La France a un incroyable talent''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2018
|''So You Think You Can Dance''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2019
|''Americaʼs Got Talent'': 14-mavsum
|Oʻzi
|Ishtirokchi<ref>{{Cite web |date=2019-08-26 |title=America's Got Talent Judges - NBC.com |url=https://www.nbc.com/americas-got-talent/credits/acts/season-14 |access-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826201611/https://www.nbc.com/americas-got-talent/credits/acts/season-14 |archive-date=2019-08-26 }}</ref>
|-
|2020
|''Savage/Love''
|Fabiana
|Mini-serial; epizod: „Tangled Up“<ref>{{Cite web |date=2021-03-10 |title=Resident Evil Movie Will Release in September |url=https://www.siliconera.com/resident-evil-movie-will-release-in-september/ |access-date=2022-04-13 |website=Siliconera |language=en-US}}</ref>.
|-
|2021
|''The Girl In the Woods''
|Ekho
|Serial<ref>{{Cite web |date=2021-11-05 |title=Interview: How the Creatures of Crypt TV's The Girl in the Woods Were Designed |url=https://www.comingsoon.net/tv/features/1199677-interview-how-the-creatures-of-crypt-tvs-the-girl-in-the-woods-were-designed |access-date=2022-04-13 |website=ComingSoon.net}}</ref>
|-
|2023
|''The Continental: From the World of John Wick''
|Gretel
|Mini-serial; 3 qism<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2022-02-08 |title=''The Continental'': Katie McGrath, Ray McKinnon Among 5 Cast In Starz's ''John Wick'' Prequel Series |url=https://deadline.com/2022/02/the-continental-katie-mcgrath-ray-mckinnon-cast-starzs-john-wick-prequel-series-1234929021/ |access-date=2022-04-13 |website=Deadline}}</ref>
|-
|2024
|''Agatha All Along''
|Ilon
|Mini-serial; 3 qism
|-
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{YouTube|c=UCBIvqKfMN3T9c-WsTtNhZvg}}
* {{IMDb name}}
{{DEFAULTSORT:Mazepa, Marina}}
{{Tashqi_havolalar}}
ig6pddwitf7xd95cg7xopph9plxewmk
5995738
5995737
2026-04-14T06:18:44Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995738
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Marina Mazepa
| native_name = Марина Мазепа
| birth_date = {{birth date and age|1997|5|7}}
| birth_place = [[Konotop]], [[Ukraina]]
| occupation = Aktrisa, model, raqqosa
| citizenship = Ukrain
| years_active = 2015–hozir
}}
'''Marina Mazepa''' ({{Lang-uk|Марина Мазепа}}, {{IPA1|uk|mɐˈrɪnɐ mɐˈzɛpɐ|}}; 1997-yil 7-mayda tugʻilgan) ukrainalik aktrisa, model, raqqosa va kontorsiyachi. U ''Americaʼs Got Talent''ning oʻn toʻrtinchi mavsumida ishtirok etib, chorak finalga chiqqani bilan tanilgan<ref>{{Cite web |last=Henderson |first=Cydney |title='America's Got Talent': Which 7 acts made it to the semifinals? Who was eliminated? |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2019/08/21/americas-got-talent-which-7-acts-made-semifinals/2079221001/ |access-date=2022-04-13 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref>. U, shuningdek, ''So You Think You Can Dance''<ref name=":3">{{Cite web |title=Crazy contortionist dancer steals Vanessa Hudgens's heart on 'SYTYCD' premiere |url=https://www.yahoo.com/entertainment/crazy-contortionist-dancer-steals-vanessa-hudgenss-heart-sytycd-premiere-032831798.html |access-date=2022-04-13 |website=yahoo.com |language=en-US}}</ref>, ''Franceʼs Got Talent''<ref name=":4">{{Cite web |date=2021-08-31 |title=Who is actress Marina Mazepa who plays Lisa Trevor in Resident Evil? |url=https://www.thefocus.news/culture/marina-mazepa-lisa-trevor/ |access-date=2022-04-13 |website=The Focus |language=en-GB |archive-date=2023-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923142926/https://www.thefocus.news/culture/marina-mazepa-lisa-trevor/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Rédaction |first=La |title=Laura Laune grande gagnante de La France a un incroyable talent |url=https://www.linternaute.com/television/programme/1425491-la-france-a-un-incroyable-talent-laura-laune-grande-gagnante/ |access-date=2022-04-13 |website=linternaute.com |language=fr}}</ref> va Ukrainaning ''Everybody Dance!''<ref name=":6">{{Cite web |title=УКРАЇНКА МАРИНА МАЗЕПА ЗІГРАЛА ГОЛОВНУ РОЛЬ У ФІЛЬМІ "НЕЧЕСТИВИЙ"! |url=https://radioclub.ua/news/ukrayinka-marina-mazepa-zigrala-golovnu-rol-u-film-10689.html |access-date=2022-04-13 |website=RadioClub.ua |language=ru}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Ковнир |first=София |date=2021-09-15 |title=Украинская танцовщица стала звездой фильма ужасов ''Злое'': кто она и где снималась. Фото и видео |url=https://news.obozrevatel.com/show/people/ukrainskaya-tantsovschitsa-stala-zvezdoj-filma-uzhasov-zloe-kto-ona-i-gde-snimalas-foto-i-video.htm |access-date=2022-04-13 |website=OBOZREVATEL NEWS |language=ru}}</ref> kabi isteʼdodlar shoularida ham qatnashgan. Aktrisa sifatida u ''Malignant''<ref name=":7">{{Cite web |date=2021-09-15 |title=James Wan Explains How 'Malignant's Wildest Scene Came to Life (Backward) |url=https://collider.com/malignant-gabriel-scene-explained-james-wan/ |access-date=2022-04-13 |website=Collider |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=SFX – issue 11/2021 |url=https://www.yumpu.com/news/en/issue/110908-sfx-issue-112021/read?page=89%2040. |access-date=2022-04-13 |website=yumpu.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Malignant' Review: A Hilarious Take on Horror {{!}} Arts {{!}} The Harvard Crimson |url=https://www.thecrimson.com/article/2021/9/28/malignant-review-article/ |access-date=2022-04-13 |website=thecrimson.com}}</ref>, ''The Unholy''<ref name=":8">{{Cite news |last=Catsoulis |first=Jeannette |date=2021-04-01 |title='The Unholy' Review: 'There's Something About Mary' |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/04/01/movies/the-unholy-review.html |access-date=2022-04-13 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bowen |first=Chuck |date=2021-04-01 |title=Review: The Unholy Is Profoundly Timid and Incurious for a Possession Shocker |url=https://www.slantmagazine.com/film/review-the-unholy-is-profoundly-timid-and-incurious-for-a-possession-shocker/ |access-date=2022-04-13 |website=Slant Magazine |language=en-US}}</ref> va ''Resident Evil: Welcome to Raccoon City''<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-09-02 |title=Why Resident Evil's New Villain Casting Is Its Creepiest Secret Weapon |url=https://screenrant.com/resident-evil-reboot-movie-villain-contortionist-scary-perfect/ |access-date=2022-04-13 |website=ScreenRant |language=en-US}}</ref><ref name=":9">{{Cite web |last=Vejvoda |first=Jim |date=2021-08-30 |title=Resident Evil: Welcome to Raccoon City - Exclusive First Look Photos |url=https://www.ign.com/articles/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-characters-cast-photos |access-date=2022-04-13 |website=IGN |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |title=Resident Evil: Welcome To Raccoon City – The Trailer Promises Blood And Beasts |url=https://www.empireonline.com/movies/news/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-the-official-trailer-promises-blood-and-beasts/ |access-date=2022-04-13 |website=Empire}}</ref> kabi filmlarda rol ijro etgan.
== Yoshligi ==
Mazepa 1997-yil 7-mayda, Ukrainaning [[Konotop]] shahrida tugʻilgan<ref name=":1">{{Cite web |last=Cohn |first=Paulette |date=2019-08-20 |title=Photos: Meet the 12 Acts Performing on America's Got Talent's Live Shows Tonight |url=https://parade.com/913347/paulettecohn/photos-meet-the-12-acts-performing-on-americas-got-talent-live-shows-tonight/ |access-date=2022-04-13 |website=Parade: Entertainment, Recipes, Health, Life, Holidays |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2021-05-20 |title=On The Rise: Get To Know Actress Marina Mazepa |url=https://celebmagazine.com/marina-mazepa-los-angeles-actress/ |access-date=2022-04-13 |website=CELEB Magazine |language=en-US}}</ref>. Uning Ruslan ismli akasi bor. U 5 yoshida xalq raqslari boʻyicha darslarga bora boshlagan. Toʻqqizinchi sinf oʻqituvchisi, ota-onasining qarshiligiga qaramay (ular qizlarining huquqshunoslikda oʻqishini istagan), uni Kiyevdagi Sirk va Estrada Sanʼati Akademiyasiga kirishga undagan. U maktab imtihonlarini topshirib, stipendiya olganidan keyin ota-onasi fikridan qaytgach, akademiyada oʻqishni boshlagan<ref name=":1"/><ref name=":2"/>.
== Faoliyati ==
2015-yilda Mazepa zamonaviy yakkaxon varsiti yoʻnalishida oʻtkazilgan ''The Challenge Ukrainian Dance Championship'' musobaqasida gʻolib boʻldi. Shuningdek, u raqs-sirk tomoshasi „Fairytale Show: Alice in Wonderland Countries“da bosh rolni ijro etdi<ref>{{Cite web |title=Photos, latest news photos, buy download photos - UNIAN Photobank |url=https://photo.unian.info/photo/602614-vistava-fairytale-show-alisa-v-krajini-chudes |access-date=2022-04-13 |website=photo.unian.info |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imbirnyi |first=Alex |date=2014-12-09 |title=У Палаці Спорту покажуть новорічну "Алісу в Країні Чудес" |url=https://www.pic.com.ua/novorichna-alisa-v-krajini-chudes-zaproshuje-hlyadachiv-do-palatsu-spo11.html |access-date=2022-04-13 |website=ПіК}}</ref><ref>{{Cite web |title=Аліса в країні чудес (Київ, Київський Палац Спорту): купити офіційні квитки у театр 22 грудня 2014, 19:30. Продажа закрыта - Karabas.com |url=https://kiev.karabas.com/ua/alisa-v-strane-chudes-22 |access-date=2022-04-13 |website=Билетное агентство Карабас |language=uk |archive-date=2023-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414161548/https://kiev.karabas.com/ua/alisa-v-strane-chudes-22 |url-status=dead }}</ref>. Oʻsha yili u, shuningdek, Amerikaning ''So You Think You Can Dance'' dasturi formatiga asoslangan, teleefirga uzatiladigan ukrainacha raqs tanlovi ''Everybody Dance!''da ham ishtirok etdi<ref name=":0"/><ref name=":11">{{Cite web |title=Меладзе снял в клипе участницу популярного украинского шоу: опубликовано видео |url=https://apostrophe.ua/article/lime/person/2017-10-12/meladze-snyal-v-klipe-uchastnitsu-populyarnogo-ukrainskogo-shou-opublikovano-video/14930 |access-date=2022-04-13 |website=Апостроф |language=ru}}</ref>. U tanlovning eng yaxshi besh ishtirokchisi qatoriga kirdi<ref name=":6"/>.
2016-yildan 2017-yilgacha Mazepa Yevropa-parkining „Cirque d’Europe“ kechki shousida kontorsiyachi sifatida chiqish qildi<ref>{{Cite web |first=Thomas |last=Frank |title=Europa-Park lädt zur Dinner-Show "Cirque d'Europe" 2016 ab 17. November |url=https://www.parkerlebnis.de/cirque-d-europe-2016-europa-park-dinner-show_34394.html |access-date=2022-04-13 |website=Parkerlebnis.de |language=de-DE}}</ref>. 2017-yilda u, shuningdek, parkning „Night Beat Angels“ shousida shtangali-kontorsiya raqqosa sifatida faoliyat yuritdi<ref>{{Cite web |last=Redaktion |title=2017-04-29-Night-Beat-Angels |url=https://www.seitenstopper.de/bwg_gallery/2017-04-29-night-beat-angels |access-date=2022-04-13 |website=Magazin Seitenstopper |language=de-DE}}</ref>.
2017-yilda u Young Stage xalqaro sirk festivalida shtangali raqs (pole dance) ijrochisi sifatida ishtirok etdi<ref>{{Cite web |title=Festival 2017 – YOUNG STAGE International Circus Festival |url=https://www.young-stage.com/galerien-2007-2019/festival-2017/ |access-date=2022-04-13 |language=de-DE}}</ref>. Mazepa, shuningdek, Germaniyada oʻtkazilgan 2017-yilgi Ladies Only Festival tadbirida raqs murabbiyi va xoreograf boʻlib ishladi<ref>{{Cite web |title=Ladies Only Festival 2017 - Programmheft by Gutmann Events GmbH & Co. KG - Issuu |url=https://issuu.com/tanzschulegutmann/docs/lof_2017_programmheft_issuu/48 |access-date=2022-04-13 |website=issuu.com |language=en}}</ref>. U, shuningdek, ''Franceʼs Got Talent''ning 12-mavsumida ishtirok etib, finalga yetib bordi<ref name=":5"/><ref>{{Cite web |date=2017-12-14 |title=La finale de la France a un incroyable talent, c'est ce soir, sur M6-Vidéos |url=https://newsactual.fr/finale-de-france-a-incroyable-talent-cest-soir-m6-videos/ |access-date=2022-04-13 |website=newsactual.fr |language=fr-FR}}</ref>. Oʻsha yili u rossiyalik qoʻshiqchi [[Valeriy Meladze]]ning „Freedom or Sweet Captivity“ qoʻshigʻiga ishlangan klipda bosh rolni ijro etdi<ref>{{Cite web |last=медіа» |first=«Детектор |date=2017-10-12 |title=Фіналістка восьмого сезону шоу "Танцюють всі!" засвітилася в кліпі Валерія Меладзе |url=https://detector.media/medialife/article/130867/2017-10-12-finalistka-vosmogo-sezonu-shou-tantsyuyut-vsi-zasvitylasya-v-klipi-valeriya-meladze/ |access-date=2022-04-13 |website=detector.media |language=uk}}</ref><ref name=":11"/>.
2018-yilda Marina Mazepa Qoʻshma Shtatlardagi asl ''So You Think You Can Dance'' dasturida qatnashdi. U birinchi saralash bosqichidan muvaffaqiyatli oʻtdi, biroq ''Americaʼs Got Talent'' tanlovi uchun tayyorgarlik koʻrish maqsadida koʻrsatuvni davom ettirmaslikka qaror qildi<ref name=":3"/><ref>{{Cite web |last=Murray |first=Katie |date=2018-06-07 |title=SYTYCD: Dancers Go Straight to the Academy from LA Auditions |url=https://www.insidedance.com/news-features/sytycd-dancers-go-straight-to-the-academy-from-la-auditions/ |access-date=2022-04-13 |website=Inside Dance Magazine |language=en}}</ref>.
Marina Mazepa [[Las Vegas|Las-Vegas]]da sirk uslubidagi shou uchun xoreograf sifatidagi shartnomasini yakunlagach, [[Los-Anjeles]]ga koʻchib oʻtdi<ref name=":13">{{Cite web |date=2021-10-12 |title=Exclusive Interview with Marina Mazepa {{!}} Flanelle Magazine |url=https://flanellemag.com/exclusive-interview-with-marina-mazepa/ |access-date=2022-04-13 |language=en-US}}</ref>. Koʻp oʻtmay, 2019-yilda u ''Americaʼs Got Talent''da raqqosa va kontorsiyachi sifatida oʻz mahoratini namoyish qildi va chorak final bosqichida loyihani tark etdi<ref>{{Cite web |last=Swift |first=Andy |date=2019-08-22 |title=America's Got Talent Reveals 7 More Semifinalists After Live Eliminations |url=https://tvline.com/2019/08/21/americas-got-talent-results-quarterfinals-eliminations-charlotte-summers/ |access-date=2022-04-13 |website=TVLine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2019-06-12 |title='AGT' Recap: Talented Violinist & Cancer Survivor, 11, Earns Simon Cowell's Golden Buzzer |url=https://hollywoodlife.com/2019/06/11/tyler-butler-figueroa-golden-buzzer-agt-season-14-episode-3-recap/ |access-date=2022-04-13 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dixon |first=Marcus James |date=2019-08-07 |title=Contortionist Marina Mazepa ('America's Got Talent') is 'terrifying' and 'brilliant,' proclaims Simon Cowell [WATCH] |url=https://www.goldderby.com/article/2019/contortionist-marina-mazepa-americas-got-talent-judge-cuts-agt-pole-dance/ |access-date=2022-04-13 |website=GoldDerby |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='America's Got Talent': A Contortionist, 2 Singers & More -- See Which Acts Made it Through Final Judge Cuts {{!}} Entertainment Tonight |url=https://www.etonline.com/americas-got-talent-season-14-episode-10-live-updates-today-2019-08-06 |access-date=2022-04-13 |website=etonline.com |language=en-US}}</ref>.
2020-yilda u Sam Raimi produserligidagi, ''Shrine'' romaniga asoslangan ''The Unholy'' dahshatli film jamoasiga qoʻshildi<ref name=":8"/><ref>{{Cite web |last=N'Duka |first=Amanda |date=2020-02-27 |title='Shrine': Screen Gems Horror Pic Adds Cary Elwes, Katie Aselton & More |url=https://deadline.com/2020/02/shrine-screen-gems-cary-elwes-katie-aselton-1202869840/ |access-date=2022-04-13 |website=Deadline |language=en-US}}</ref>.
Marina Mazepa 2021-yilda namoyish etilgan, [[James Wan]]ning ''[[Malignant]]'' dahshat filmida Gabriel obrazini gavdalantirgan bosh kontorsiyachi boʻldi<ref name=":7"/><ref name=":14">{{Cite web |last=Navarro |first=Meagan |date=2021-09-15 |title=Animatronics and Contortionists: How James Wan and Ingrid Bisu Brought 'Malignant' Killer Gabriel to Life [Spoiler Interview] |url=https://bloody-disgusting.com/interviews/3683034/james-wan-ingrid-bisu-brought-malignant-killer-gabriel-life-spoiler-interview/ |access-date=2022-04-13 |website=Bloody Disgusting! |language=en-US}}</ref><ref name=":15">{{Cite web |last=Eisenberg |first=Eric |date=2021-09-15 |title=Malignant Director James Wan Reveals How He Pulled Off That Bonkers Third Act Twist |url=https://www.cinemablend.com/news/2573555/malignant-director-james-wan-reveals-how-pulled-off-bonkers-third-act-twist |access-date=2022-04-13 |website=CINEMABLEND |language=en}}</ref>. Shuningdek, u 2021-yilgi ''[[Resident Evil: Welcome to Raccoon City]]'' filmida [[Liza Trevor]] obrazini ijro etdi<ref name=":9"/><ref name=":10"/><ref>{{Cite web |date=2021-03-21 |title=New RESIDENT EVIL Title Revealed, Will Adapt First Two Games |url=https://www.dreadcentral.com/news/383737/new-resident-evil-title-revealed-will-adapt-first-two-games/ |access-date=2022-04-13 |website=Dread Central |language=en-US}}</ref>. Oʻsha yili u baland poshnali poyabzal brendi United Nudeʼning 2021-yilgi bahor/yoz reklama kampaniyasining yuzi boʻlib ham xizmat qildi<ref>{{Cite web |title=United Nude {{!}} New Spring/Summer’21 Collection |url=https://www.digalakis.com/en/content/blog/416-united-nude-nea-spring-summer-rsquo-21-syllogh |access-date=2022-04-13 |website=DIGALAKIS |language=el}}</ref>. 2023-yil sentabrida Marina Mazepa ''The Continental'' serialida Gretel rolini oʻynadi.
== Filmografiyasi ==
=== Badiiy filmlar ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | Yil
! scope="col" | Nomi
! scope="col" | Roli
! scope="col" class="unsortable" | Izohlar
|-
|2021
|''The Unholy''
|Meriy Elnor
|<ref name=":12"/><ref name=":13"/>
|-
|2021
|''[[Malignant]]''
|Gabriel
|Jismoniy ijrochi<ref name=":14"/><ref name=":15"/>
|-
|2021
|''[[Resident Evil: Welcome to Raccoon City]]''
|[[Liza Trevor]]<ref name=":12"/>
|
|-
|2022
|''Time Bomb''
|Oʻzi
|Qisqa metrajli
|-
|2024
|''[[Darkness of Man]]''
|Nataliya
|
|-
|TBD
|''Rise of the Tarragon''
|Shiro Kozlov
|Suratga olish jarayonida<ref name=":4"/>
|}
=== Televizion ishlari ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | Yil
! scope="col" | Nomi
! scope="col" | Roli
! scope="col" class="unsortable" | Izohlar
|-
|2015
|''Everybody Dance!''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2017
|''The Tactical Combat Simulator''
|Jangchi
|Epizod: „Second Round: Tenth Fight“<ref>{{Cite web |last=Sprinks |first=Harry Ted |date=2023-09-16 |title=10 Sci-Fi Games With The Best Space Combat |url=https://gamerant.com/sci-fi-games-best-space-combat/ |access-date=2024-01-28 |website=Game Rant |language=en}}</ref>
|-
|2017
|''La France a un incroyable talent''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2018
|''So You Think You Can Dance''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2019
|''Americaʼs Got Talent'': 14-mavsum
|Oʻzi
|Ishtirokchi<ref>{{Cite web |date=2019-08-26 |title=America's Got Talent Judges - NBC.com |url=https://www.nbc.com/americas-got-talent/credits/acts/season-14 |access-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826201611/https://www.nbc.com/americas-got-talent/credits/acts/season-14 |archive-date=2019-08-26 }}</ref>
|-
|2020
|''Savage/Love''
|Fabiana
|Mini-serial; epizod: „Tangled Up“<ref>{{Cite web |date=2021-03-10 |title=Resident Evil Movie Will Release in September |url=https://www.siliconera.com/resident-evil-movie-will-release-in-september/ |access-date=2022-04-13 |website=Siliconera |language=en-US}}</ref>.
|-
|2021
|''The Girl In the Woods''
|Ekho
|Serial<ref>{{Cite web |date=2021-11-05 |title=Interview: How the Creatures of Crypt TV's The Girl in the Woods Were Designed |url=https://www.comingsoon.net/tv/features/1199677-interview-how-the-creatures-of-crypt-tvs-the-girl-in-the-woods-were-designed |access-date=2022-04-13 |website=ComingSoon.net}}</ref>
|-
|2023
|''The Continental: From the World of John Wick''
|Gretel
|Mini-serial; 3 qism<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2022-02-08 |title=''The Continental'': Katie McGrath, Ray McKinnon Among 5 Cast In Starz's ''John Wick'' Prequel Series |url=https://deadline.com/2022/02/the-continental-katie-mcgrath-ray-mckinnon-cast-starzs-john-wick-prequel-series-1234929021/ |access-date=2022-04-13 |website=Deadline}}</ref>
|-
|2024
|''Agatha All Along''
|Ilon
|Mini-serial; 3 qism
|-
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{YouTube|c=UCBIvqKfMN3T9c-WsTtNhZvg}}
* {{IMDb name}}
{{DEFAULTSORT:Mazepa, Marina}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
0mnlcy2bjqc9uxsolrpplrmwdovdhdc
5995739
5995738
2026-04-14T06:18:59Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995739
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Marina Mazepa
| native_name = Марина Мазепа
| birth_date = {{birth date and age|1997|5|7}}
| birth_place = [[Konotop]], [[Ukraina]]
| occupation = Aktrisa, model, raqqosa
| citizenship = Ukrain
| years_active = 2015–hozir
}}
'''Marina Mazepa''' ({{Lang-uk|Марина Мазепа}}, {{IPA1|uk|mɐˈrɪnɐ mɐˈzɛpɐ|}}; 1997-yil 7-mayda tugʻilgan) ukrainalik aktrisa, model, raqqosa va kontorsiyachi. U ''Americaʼs Got Talent''ning oʻn toʻrtinchi mavsumida ishtirok etib, chorak finalga chiqqani bilan tanilgan<ref>{{Cite web |last=Henderson |first=Cydney |title='America's Got Talent': Which 7 acts made it to the semifinals? Who was eliminated? |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2019/08/21/americas-got-talent-which-7-acts-made-semifinals/2079221001/ |access-date=2022-04-13 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref>. U, shuningdek, ''So You Think You Can Dance''<ref name=":3">{{Cite web |title=Crazy contortionist dancer steals Vanessa Hudgens's heart on 'SYTYCD' premiere |url=https://www.yahoo.com/entertainment/crazy-contortionist-dancer-steals-vanessa-hudgenss-heart-sytycd-premiere-032831798.html |access-date=2022-04-13 |website=yahoo.com |language=en-US}}</ref>, ''Franceʼs Got Talent''<ref name=":4">{{Cite web |date=2021-08-31 |title=Who is actress Marina Mazepa who plays Lisa Trevor in Resident Evil? |url=https://www.thefocus.news/culture/marina-mazepa-lisa-trevor/ |access-date=2022-04-13 |website=The Focus |language=en-GB |archive-date=2023-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923142926/https://www.thefocus.news/culture/marina-mazepa-lisa-trevor/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Rédaction |first=La |title=Laura Laune grande gagnante de La France a un incroyable talent |url=https://www.linternaute.com/television/programme/1425491-la-france-a-un-incroyable-talent-laura-laune-grande-gagnante/ |access-date=2022-04-13 |website=linternaute.com |language=fr}}</ref> va Ukrainaning ''Everybody Dance!''<ref name=":6">{{Cite web |title=УКРАЇНКА МАРИНА МАЗЕПА ЗІГРАЛА ГОЛОВНУ РОЛЬ У ФІЛЬМІ "НЕЧЕСТИВИЙ"! |url=https://radioclub.ua/news/ukrayinka-marina-mazepa-zigrala-golovnu-rol-u-film-10689.html |access-date=2022-04-13 |website=RadioClub.ua |language=ru}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Ковнир |first=София |date=2021-09-15 |title=Украинская танцовщица стала звездой фильма ужасов ''Злое'': кто она и где снималась. Фото и видео |url=https://news.obozrevatel.com/show/people/ukrainskaya-tantsovschitsa-stala-zvezdoj-filma-uzhasov-zloe-kto-ona-i-gde-snimalas-foto-i-video.htm |access-date=2022-04-13 |website=OBOZREVATEL NEWS |language=ru}}</ref> kabi isteʼdodlar shoularida ham qatnashgan. Aktrisa sifatida u ''Malignant''<ref name=":7">{{Cite web |date=2021-09-15 |title=James Wan Explains How 'Malignant's Wildest Scene Came to Life (Backward) |url=https://collider.com/malignant-gabriel-scene-explained-james-wan/ |access-date=2022-04-13 |website=Collider |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=SFX – issue 11/2021 |url=https://www.yumpu.com/news/en/issue/110908-sfx-issue-112021/read?page=89%2040. |access-date=2022-04-13 |website=yumpu.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Malignant' Review: A Hilarious Take on Horror {{!}} Arts {{!}} The Harvard Crimson |url=https://www.thecrimson.com/article/2021/9/28/malignant-review-article/ |access-date=2022-04-13 |website=thecrimson.com}}</ref>, ''The Unholy''<ref name=":8">{{Cite news |last=Catsoulis |first=Jeannette |date=2021-04-01 |title='The Unholy' Review: 'There's Something About Mary' |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/04/01/movies/the-unholy-review.html |access-date=2022-04-13 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bowen |first=Chuck |date=2021-04-01 |title=Review: The Unholy Is Profoundly Timid and Incurious for a Possession Shocker |url=https://www.slantmagazine.com/film/review-the-unholy-is-profoundly-timid-and-incurious-for-a-possession-shocker/ |access-date=2022-04-13 |website=Slant Magazine |language=en-US}}</ref> va ''Resident Evil: Welcome to Raccoon City''<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-09-02 |title=Why Resident Evil's New Villain Casting Is Its Creepiest Secret Weapon |url=https://screenrant.com/resident-evil-reboot-movie-villain-contortionist-scary-perfect/ |access-date=2022-04-13 |website=ScreenRant |language=en-US}}</ref><ref name=":9">{{Cite web |last=Vejvoda |first=Jim |date=2021-08-30 |title=Resident Evil: Welcome to Raccoon City - Exclusive First Look Photos |url=https://www.ign.com/articles/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-characters-cast-photos |access-date=2022-04-13 |website=IGN |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |title=Resident Evil: Welcome To Raccoon City – The Trailer Promises Blood And Beasts |url=https://www.empireonline.com/movies/news/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-the-official-trailer-promises-blood-and-beasts/ |access-date=2022-04-13 |website=Empire}}</ref> kabi filmlarda rol ijro etgan.
== Yoshligi ==
Mazepa 1997-yil 7-mayda, Ukrainaning [[Konotop]] shahrida tugʻilgan<ref name=":1">{{Cite web |last=Cohn |first=Paulette |date=2019-08-20 |title=Photos: Meet the 12 Acts Performing on America's Got Talent's Live Shows Tonight |url=https://parade.com/913347/paulettecohn/photos-meet-the-12-acts-performing-on-americas-got-talent-live-shows-tonight/ |access-date=2022-04-13 |website=Parade: Entertainment, Recipes, Health, Life, Holidays |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2021-05-20 |title=On The Rise: Get To Know Actress Marina Mazepa |url=https://celebmagazine.com/marina-mazepa-los-angeles-actress/ |access-date=2022-04-13 |website=CELEB Magazine |language=en-US}}</ref>. Uning Ruslan ismli akasi bor. U 5 yoshida xalq raqslari boʻyicha darslarga bora boshlagan. Toʻqqizinchi sinf oʻqituvchisi, ota-onasining qarshiligiga qaramay (ular qizlarining huquqshunoslikda oʻqishini istagan), uni Kiyevdagi Sirk va Estrada Sanʼati Akademiyasiga kirishga undagan. U maktab imtihonlarini topshirib, stipendiya olganidan keyin ota-onasi fikridan qaytgach, akademiyada oʻqishni boshlagan<ref name=":1"/><ref name=":2"/>.
== Faoliyati ==
2015-yilda Mazepa zamonaviy yakkaxon varsiti yoʻnalishida oʻtkazilgan ''The Challenge Ukrainian Dance Championship'' musobaqasida gʻolib boʻldi. Shuningdek, u raqs-sirk tomoshasi „Fairytale Show: Alice in Wonderland Countries“da bosh rolni ijro etdi<ref>{{Cite web |title=Photos, latest news photos, buy download photos - UNIAN Photobank |url=https://photo.unian.info/photo/602614-vistava-fairytale-show-alisa-v-krajini-chudes |access-date=2022-04-13 |website=photo.unian.info |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imbirnyi |first=Alex |date=2014-12-09 |title=У Палаці Спорту покажуть новорічну "Алісу в Країні Чудес" |url=https://www.pic.com.ua/novorichna-alisa-v-krajini-chudes-zaproshuje-hlyadachiv-do-palatsu-spo11.html |access-date=2022-04-13 |website=ПіК}}</ref><ref>{{Cite web |title=Аліса в країні чудес (Київ, Київський Палац Спорту): купити офіційні квитки у театр 22 грудня 2014, 19:30. Продажа закрыта - Karabas.com |url=https://kiev.karabas.com/ua/alisa-v-strane-chudes-22 |access-date=2022-04-13 |website=Билетное агентство Карабас |language=uk |archive-date=2023-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414161548/https://kiev.karabas.com/ua/alisa-v-strane-chudes-22 |url-status=dead }}</ref>. Oʻsha yili u, shuningdek, Amerikaning ''So You Think You Can Dance'' dasturi formatiga asoslangan, teleefirga uzatiladigan ukrainacha raqs tanlovi ''Everybody Dance!''da ham ishtirok etdi<ref name=":0"/><ref name=":11">{{Cite web |title=Меладзе снял в клипе участницу популярного украинского шоу: опубликовано видео |url=https://apostrophe.ua/article/lime/person/2017-10-12/meladze-snyal-v-klipe-uchastnitsu-populyarnogo-ukrainskogo-shou-opublikovano-video/14930 |access-date=2022-04-13 |website=Апостроф |language=ru}}</ref>. U tanlovning eng yaxshi besh ishtirokchisi qatoriga kirdi<ref name=":6"/>.
2016-yildan 2017-yilgacha Mazepa Yevropa-parkining „Cirque d’Europe“ kechki shousida kontorsiyachi sifatida chiqish qildi<ref>{{Cite web |first=Thomas |last=Frank |title=Europa-Park lädt zur Dinner-Show "Cirque d'Europe" 2016 ab 17. November |url=https://www.parkerlebnis.de/cirque-d-europe-2016-europa-park-dinner-show_34394.html |access-date=2022-04-13 |website=Parkerlebnis.de |language=de-DE}}</ref>. 2017-yilda u, shuningdek, parkning „Night Beat Angels“ shousida shtangali-kontorsiya raqqosa sifatida faoliyat yuritdi<ref>{{Cite web |last=Redaktion |title=2017-04-29-Night-Beat-Angels |url=https://www.seitenstopper.de/bwg_gallery/2017-04-29-night-beat-angels |access-date=2022-04-13 |website=Magazin Seitenstopper |language=de-DE}}</ref>.
2017-yilda u Young Stage xalqaro sirk festivalida shtangali raqs (pole dance) ijrochisi sifatida ishtirok etdi<ref>{{Cite web |title=Festival 2017 – YOUNG STAGE International Circus Festival |url=https://www.young-stage.com/galerien-2007-2019/festival-2017/ |access-date=2022-04-13 |language=de-DE}}</ref>. Mazepa, shuningdek, Germaniyada oʻtkazilgan 2017-yilgi Ladies Only Festival tadbirida raqs murabbiyi va xoreograf boʻlib ishladi<ref>{{Cite web |title=Ladies Only Festival 2017 - Programmheft by Gutmann Events GmbH & Co. KG - Issuu |url=https://issuu.com/tanzschulegutmann/docs/lof_2017_programmheft_issuu/48 |access-date=2022-04-13 |website=issuu.com |language=en}}</ref>. U, shuningdek, ''Franceʼs Got Talent''ning 12-mavsumida ishtirok etib, finalga yetib bordi<ref name=":5"/><ref>{{Cite web |date=2017-12-14 |title=La finale de la France a un incroyable talent, c'est ce soir, sur M6-Vidéos |url=https://newsactual.fr/finale-de-france-a-incroyable-talent-cest-soir-m6-videos/ |access-date=2022-04-13 |website=newsactual.fr |language=fr-FR}}</ref>. Oʻsha yili u rossiyalik qoʻshiqchi [[Valeriy Meladze]]ning „Freedom or Sweet Captivity“ qoʻshigʻiga ishlangan klipda bosh rolni ijro etdi<ref>{{Cite web |last=медіа» |first=«Детектор |date=2017-10-12 |title=Фіналістка восьмого сезону шоу "Танцюють всі!" засвітилася в кліпі Валерія Меладзе |url=https://detector.media/medialife/article/130867/2017-10-12-finalistka-vosmogo-sezonu-shou-tantsyuyut-vsi-zasvitylasya-v-klipi-valeriya-meladze/ |access-date=2022-04-13 |website=detector.media |language=uk}}</ref><ref name=":11"/>.
2018-yilda Marina Mazepa Qoʻshma Shtatlardagi asl ''So You Think You Can Dance'' dasturida qatnashdi. U birinchi saralash bosqichidan muvaffaqiyatli oʻtdi, biroq ''Americaʼs Got Talent'' tanlovi uchun tayyorgarlik koʻrish maqsadida koʻrsatuvni davom ettirmaslikka qaror qildi<ref name=":3"/><ref>{{Cite web |last=Murray |first=Katie |date=2018-06-07 |title=SYTYCD: Dancers Go Straight to the Academy from LA Auditions |url=https://www.insidedance.com/news-features/sytycd-dancers-go-straight-to-the-academy-from-la-auditions/ |access-date=2022-04-13 |website=Inside Dance Magazine |language=en}}</ref>.
Marina Mazepa [[Las Vegas|Las-Vegas]]da sirk uslubidagi shou uchun xoreograf sifatidagi shartnomasini yakunlagach, [[Los-Anjeles]]ga koʻchib oʻtdi<ref name=":13">{{Cite web |date=2021-10-12 |title=Exclusive Interview with Marina Mazepa {{!}} Flanelle Magazine |url=https://flanellemag.com/exclusive-interview-with-marina-mazepa/ |access-date=2022-04-13 |language=en-US}}</ref>. Koʻp oʻtmay, 2019-yilda u ''Americaʼs Got Talent''da raqqosa va kontorsiyachi sifatida oʻz mahoratini namoyish qildi va chorak final bosqichida loyihani tark etdi<ref>{{Cite web |last=Swift |first=Andy |date=2019-08-22 |title=America's Got Talent Reveals 7 More Semifinalists After Live Eliminations |url=https://tvline.com/2019/08/21/americas-got-talent-results-quarterfinals-eliminations-charlotte-summers/ |access-date=2022-04-13 |website=TVLine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2019-06-12 |title='AGT' Recap: Talented Violinist & Cancer Survivor, 11, Earns Simon Cowell's Golden Buzzer |url=https://hollywoodlife.com/2019/06/11/tyler-butler-figueroa-golden-buzzer-agt-season-14-episode-3-recap/ |access-date=2022-04-13 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dixon |first=Marcus James |date=2019-08-07 |title=Contortionist Marina Mazepa ('America's Got Talent') is 'terrifying' and 'brilliant,' proclaims Simon Cowell [WATCH] |url=https://www.goldderby.com/article/2019/contortionist-marina-mazepa-americas-got-talent-judge-cuts-agt-pole-dance/ |access-date=2022-04-13 |website=GoldDerby |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='America's Got Talent': A Contortionist, 2 Singers & More -- See Which Acts Made it Through Final Judge Cuts {{!}} Entertainment Tonight |url=https://www.etonline.com/americas-got-talent-season-14-episode-10-live-updates-today-2019-08-06 |access-date=2022-04-13 |website=etonline.com |language=en-US}}</ref>.
2020-yilda u Sam Raimi produserligidagi, ''Shrine'' romaniga asoslangan ''The Unholy'' dahshatli film jamoasiga qoʻshildi<ref name=":8"/><ref>{{Cite web |last=N'Duka |first=Amanda |date=2020-02-27 |title='Shrine': Screen Gems Horror Pic Adds Cary Elwes, Katie Aselton & More |url=https://deadline.com/2020/02/shrine-screen-gems-cary-elwes-katie-aselton-1202869840/ |access-date=2022-04-13 |website=Deadline |language=en-US}}</ref>.
Marina Mazepa 2021-yilda namoyish etilgan, [[James Wan]]ning ''[[Malignant]]'' dahshat filmida Gabriel obrazini gavdalantirgan bosh kontorsiyachi boʻldi<ref name=":7"/><ref name=":14">{{Cite web |last=Navarro |first=Meagan |date=2021-09-15 |title=Animatronics and Contortionists: How James Wan and Ingrid Bisu Brought 'Malignant' Killer Gabriel to Life [Spoiler Interview] |url=https://bloody-disgusting.com/interviews/3683034/james-wan-ingrid-bisu-brought-malignant-killer-gabriel-life-spoiler-interview/ |access-date=2022-04-13 |website=Bloody Disgusting! |language=en-US}}</ref><ref name=":15">{{Cite web |last=Eisenberg |first=Eric |date=2021-09-15 |title=Malignant Director James Wan Reveals How He Pulled Off That Bonkers Third Act Twist |url=https://www.cinemablend.com/news/2573555/malignant-director-james-wan-reveals-how-pulled-off-bonkers-third-act-twist |access-date=2022-04-13 |website=CINEMABLEND |language=en}}</ref>. Shuningdek, u 2021-yilgi ''[[Resident Evil: Welcome to Raccoon City]]'' filmida [[Liza Trevor]] obrazini ijro etdi<ref name=":9"/><ref name=":10"/><ref>{{Cite web |date=2021-03-21 |title=New RESIDENT EVIL Title Revealed, Will Adapt First Two Games |url=https://www.dreadcentral.com/news/383737/new-resident-evil-title-revealed-will-adapt-first-two-games/ |access-date=2022-04-13 |website=Dread Central |language=en-US}}</ref>. Oʻsha yili u baland poshnali poyabzal brendi United Nudeʼning 2021-yilgi bahor/yoz reklama kampaniyasining yuzi boʻlib ham xizmat qildi<ref>{{Cite web |title=United Nude {{!}} New Spring/Summer’21 Collection |url=https://www.digalakis.com/en/content/blog/416-united-nude-nea-spring-summer-rsquo-21-syllogh |access-date=2022-04-13 |website=DIGALAKIS |language=el}}</ref>. 2023-yil sentabrida Marina Mazepa ''The Continental'' serialida Gretel rolini oʻynadi.
== Filmografiyasi ==
=== Badiiy filmlar ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | Yil
! scope="col" | Nomi
! scope="col" | Roli
! scope="col" class="unsortable" | Izohlar
|-
|2021
|''The Unholy''
|Meriy Elnor
|<ref name=":12"/><ref name=":13"/>
|-
|2021
|''[[Malignant]]''
|Gabriel
|Jismoniy ijrochi<ref name=":14"/><ref name=":15"/>
|-
|2021
|''[[Resident Evil: Welcome to Raccoon City]]''
|[[Liza Trevor]]<ref name=":12"/>
|
|-
|2022
|''Time Bomb''
|Oʻzi
|Qisqa metrajli
|-
|2024
|''[[Darkness of Man]]''
|Nataliya
|
|-
|TBD
|''Rise of the Tarragon''
|Shiro Kozlov
|Suratga olish jarayonida<ref name=":4"/>
|}
=== Televizion ishlari ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | Yil
! scope="col" | Nomi
! scope="col" | Roli
! scope="col" class="unsortable" | Izohlar
|-
|2015
|''Everybody Dance!''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2017
|''The Tactical Combat Simulator''
|Jangchi
|Epizod: „Second Round: Tenth Fight“<ref>{{Cite web |last=Sprinks |first=Harry Ted |date=2023-09-16 |title=10 Sci-Fi Games With The Best Space Combat |url=https://gamerant.com/sci-fi-games-best-space-combat/ |access-date=2024-01-28 |website=Game Rant |language=en}}</ref>
|-
|2017
|''La France a un incroyable talent''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2018
|''So You Think You Can Dance''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2019
|''Americaʼs Got Talent'': 14-mavsum
|Oʻzi
|Ishtirokchi<ref>{{Cite web |date=2019-08-26 |title=America's Got Talent Judges - NBC.com |url=https://www.nbc.com/americas-got-talent/credits/acts/season-14 |access-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826201611/https://www.nbc.com/americas-got-talent/credits/acts/season-14 |archive-date=2019-08-26 }}</ref>
|-
|2020
|''Savage/Love''
|Fabiana
|Mini-serial; epizod: „Tangled Up“<ref>{{Cite web |date=2021-03-10 |title=Resident Evil Movie Will Release in September |url=https://www.siliconera.com/resident-evil-movie-will-release-in-september/ |access-date=2022-04-13 |website=Siliconera |language=en-US}}</ref>.
|-
|2021
|''The Girl In the Woods''
|Ekho
|Serial<ref>{{Cite web |date=2021-11-05 |title=Interview: How the Creatures of Crypt TV's The Girl in the Woods Were Designed |url=https://www.comingsoon.net/tv/features/1199677-interview-how-the-creatures-of-crypt-tvs-the-girl-in-the-woods-were-designed |access-date=2022-04-13 |website=ComingSoon.net}}</ref>
|-
|2023
|''The Continental: From the World of John Wick''
|Gretel
|Mini-serial; 3 qism<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2022-02-08 |title=''The Continental'': Katie McGrath, Ray McKinnon Among 5 Cast In Starz's ''John Wick'' Prequel Series |url=https://deadline.com/2022/02/the-continental-katie-mcgrath-ray-mckinnon-cast-starzs-john-wick-prequel-series-1234929021/ |access-date=2022-04-13 |website=Deadline}}</ref>
|-
|2024
|''Agatha All Along''
|Ilon
|Mini-serial; 3 qism
|-
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{YouTube|c=UCBIvqKfMN3T9c-WsTtNhZvg}}
* {{IMDb name}}
{{DEFAULTSORT:Mazepa, Marina}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]]
5kaiojxdsrpukb65v460jcnuoiti0sd
5995741
5995739
2026-04-14T06:19:47Z
Panpanchik
72616
5995741
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Marina Mazepa
| native_name = Марина Мазепа
| birth_date = {{birth date and age|1997|5|7}}
| birth_place = [[Konotop]], [[Ukraina]]
| occupation = Aktrisa, model, raqqosa
| citizenship = Ukrain
| years_active = 2015–hozir
}}
'''Marina Mazepa''' ({{Lang-uk|Марина Мазепа}}, {{IPA1|uk|mɐˈrɪnɐ mɐˈzɛpɐ|}}; 1997-yil 7-mayda tugʻilgan) ukrainalik aktrisa, model, raqqosa va kontorsiyachi. U ''Americaʼs Got Talent''ning oʻn toʻrtinchi mavsumida ishtirok etib, chorak finalga chiqqani bilan tanilgan<ref>{{Cite web |last=Henderson |first=Cydney |title='America's Got Talent': Which 7 acts made it to the semifinals? Who was eliminated? |url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/tv/2019/08/21/americas-got-talent-which-7-acts-made-semifinals/2079221001/ |access-date=2022-04-13 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref>. U, shuningdek, ''So You Think You Can Dance''<ref name=":3">{{Cite web |title=Crazy contortionist dancer steals Vanessa Hudgens's heart on 'SYTYCD' premiere |url=https://www.yahoo.com/entertainment/crazy-contortionist-dancer-steals-vanessa-hudgenss-heart-sytycd-premiere-032831798.html |access-date=2022-04-13 |website=yahoo.com |language=en-US}}</ref>, ''Franceʼs Got Talent''<ref name=":4">{{Cite web |date=2021-08-31 |title=Who is actress Marina Mazepa who plays Lisa Trevor in Resident Evil? |url=https://www.thefocus.news/culture/marina-mazepa-lisa-trevor/ |access-date=2022-04-13 |website=The Focus |language=en-GB |archive-date=2023-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923142926/https://www.thefocus.news/culture/marina-mazepa-lisa-trevor/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Rédaction |first=La |title=Laura Laune grande gagnante de La France a un incroyable talent |url=https://www.linternaute.com/television/programme/1425491-la-france-a-un-incroyable-talent-laura-laune-grande-gagnante/ |access-date=2022-04-13 |website=linternaute.com |language=fr}}</ref> va Ukrainaning ''Everybody Dance!''<ref name=":6">{{Cite web |title=УКРАЇНКА МАРИНА МАЗЕПА ЗІГРАЛА ГОЛОВНУ РОЛЬ У ФІЛЬМІ "НЕЧЕСТИВИЙ"! |url=https://radioclub.ua/news/ukrayinka-marina-mazepa-zigrala-golovnu-rol-u-film-10689.html |access-date=2022-04-13 |website=RadioClub.ua |language=ru}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Ковнир |first=София |date=2021-09-15 |title=Украинская танцовщица стала звездой фильма ужасов ''Злое'': кто она и где снималась. Фото и видео |url=https://news.obozrevatel.com/show/people/ukrainskaya-tantsovschitsa-stala-zvezdoj-filma-uzhasov-zloe-kto-ona-i-gde-snimalas-foto-i-video.htm |access-date=2022-04-13 |website=OBOZREVATEL NEWS |language=ru}}</ref> kabi isteʼdodlar shoularida ham qatnashgan. Aktrisa sifatida u ''Malignant''<ref name=":7">{{Cite web |date=2021-09-15 |title=James Wan Explains How 'Malignant's Wildest Scene Came to Life (Backward) |url=https://collider.com/malignant-gabriel-scene-explained-james-wan/ |access-date=2022-04-13 |website=Collider |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=SFX – issue 11/2021 |url=https://www.yumpu.com/news/en/issue/110908-sfx-issue-112021/read?page=89%2040. |access-date=2022-04-13 |website=yumpu.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Malignant' Review: A Hilarious Take on Horror {{!}} Arts {{!}} The Harvard Crimson |url=https://www.thecrimson.com/article/2021/9/28/malignant-review-article/ |access-date=2022-04-13 |website=thecrimson.com}}</ref>, ''The Unholy''<ref name=":8">{{Cite news |last=Catsoulis |first=Jeannette |date=2021-04-01 |title='The Unholy' Review: 'There's Something About Mary' |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/04/01/movies/the-unholy-review.html |access-date=2022-04-13 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bowen |first=Chuck |date=2021-04-01 |title=Review: The Unholy Is Profoundly Timid and Incurious for a Possession Shocker |url=https://www.slantmagazine.com/film/review-the-unholy-is-profoundly-timid-and-incurious-for-a-possession-shocker/ |access-date=2022-04-13 |website=Slant Magazine |language=en-US}}</ref> va ''Resident Evil: Welcome to Raccoon City''<ref name=":12">{{Cite web |date=2021-09-02 |title=Why Resident Evil's New Villain Casting Is Its Creepiest Secret Weapon |url=https://screenrant.com/resident-evil-reboot-movie-villain-contortionist-scary-perfect/ |access-date=2022-04-13 |website=ScreenRant |language=en-US}}</ref><ref name=":9">{{Cite web |last=Vejvoda |first=Jim |date=2021-08-30 |title=Resident Evil: Welcome to Raccoon City - Exclusive First Look Photos |url=https://www.ign.com/articles/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-characters-cast-photos |access-date=2022-04-13 |website=IGN |language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web |title=Resident Evil: Welcome To Raccoon City – The Trailer Promises Blood And Beasts |url=https://www.empireonline.com/movies/news/resident-evil-welcome-to-raccoon-city-the-official-trailer-promises-blood-and-beasts/ |access-date=2022-04-13 |website=Empire}}</ref> kabi filmlarda rol ijro etgan.
== Yoshligi ==
Marina Mazepa 1997-yil 7-mayda, Ukrainaning [[Konotop]] shahrida tugʻilgan<ref name=":1">{{Cite web |last=Cohn |first=Paulette |date=2019-08-20 |title=Photos: Meet the 12 Acts Performing on America's Got Talent's Live Shows Tonight |url=https://parade.com/913347/paulettecohn/photos-meet-the-12-acts-performing-on-americas-got-talent-live-shows-tonight/ |access-date=2022-04-13 |website=Parade: Entertainment, Recipes, Health, Life, Holidays |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2021-05-20 |title=On The Rise: Get To Know Actress Marina Mazepa |url=https://celebmagazine.com/marina-mazepa-los-angeles-actress/ |access-date=2022-04-13 |website=CELEB Magazine |language=en-US}}</ref>. Uning Ruslan ismli akasi bor. U 5 yoshida xalq raqslari boʻyicha darslarga bora boshlagan. Toʻqqizinchi sinf oʻqituvchisi, ota-onasining qarshiligiga qaramay (ular qizlarining huquqshunoslikda oʻqishini istagan), uni Kiyevdagi Sirk va Estrada Sanʼati Akademiyasiga kirishga undagan. U maktab imtihonlarini topshirib, stipendiya olganidan keyin ota-onasi fikridan qaytgach, akademiyada oʻqishni boshlagan<ref name=":1"/><ref name=":2"/>.
== Faoliyati ==
2015-yilda Marina Mazepa zamonaviy yakkaxon varsiti yoʻnalishida oʻtkazilgan ''The Challenge Ukrainian Dance Championship'' musobaqasida gʻolib boʻldi. Shuningdek, u raqs-sirk tomoshasi „Fairytale Show: Alice in Wonderland Countries“da bosh rolni ijro etdi<ref>{{Cite web |title=Photos, latest news photos, buy download photos - UNIAN Photobank |url=https://photo.unian.info/photo/602614-vistava-fairytale-show-alisa-v-krajini-chudes |access-date=2022-04-13 |website=photo.unian.info |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Imbirnyi |first=Alex |date=2014-12-09 |title=У Палаці Спорту покажуть новорічну "Алісу в Країні Чудес" |url=https://www.pic.com.ua/novorichna-alisa-v-krajini-chudes-zaproshuje-hlyadachiv-do-palatsu-spo11.html |access-date=2022-04-13 |website=ПіК}}</ref><ref>{{Cite web |title=Аліса в країні чудес (Київ, Київський Палац Спорту): купити офіційні квитки у театр 22 грудня 2014, 19:30. Продажа закрыта - Karabas.com |url=https://kiev.karabas.com/ua/alisa-v-strane-chudes-22 |access-date=2022-04-13 |website=Билетное агентство Карабас |language=uk |archive-date=2023-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414161548/https://kiev.karabas.com/ua/alisa-v-strane-chudes-22 |url-status=dead }}</ref>. Oʻsha yili u, shuningdek, Amerikaning ''So You Think You Can Dance'' dasturi formatiga asoslangan, teleefirga uzatiladigan ukrainacha raqs tanlovi ''Everybody Dance!''da ham ishtirok etdi<ref name=":0"/><ref name=":11">{{Cite web |title=Меладзе снял в клипе участницу популярного украинского шоу: опубликовано видео |url=https://apostrophe.ua/article/lime/person/2017-10-12/meladze-snyal-v-klipe-uchastnitsu-populyarnogo-ukrainskogo-shou-opublikovano-video/14930 |access-date=2022-04-13 |website=Апостроф |language=ru}}</ref>. U tanlovning eng yaxshi besh ishtirokchisi qatoriga kirdi<ref name=":6"/>.
2016-yildan 2017-yilgacha Marina Mazepa Yevropa-parkining „Cirque d’Europe“ kechki shousida kontorsiyachi sifatida chiqish qildi<ref>{{Cite web |first=Thomas |last=Frank |title=Europa-Park lädt zur Dinner-Show "Cirque d'Europe" 2016 ab 17. November |url=https://www.parkerlebnis.de/cirque-d-europe-2016-europa-park-dinner-show_34394.html |access-date=2022-04-13 |website=Parkerlebnis.de |language=de-DE}}</ref>. 2017-yilda u, shuningdek, parkning „Night Beat Angels“ shousida shtangali-kontorsiya raqqosa sifatida faoliyat yuritdi<ref>{{Cite web |last=Redaktion |title=2017-04-29-Night-Beat-Angels |url=https://www.seitenstopper.de/bwg_gallery/2017-04-29-night-beat-angels |access-date=2022-04-13 |website=Magazin Seitenstopper |language=de-DE}}</ref>.
2017-yilda u Young Stage xalqaro sirk festivalida shtangali raqs (pole dance) ijrochisi sifatida ishtirok etdi<ref>{{Cite web |title=Festival 2017 – YOUNG STAGE International Circus Festival |url=https://www.young-stage.com/galerien-2007-2019/festival-2017/ |access-date=2022-04-13 |language=de-DE}}</ref>. Marina Mazepa, shuningdek, Germaniyada oʻtkazilgan 2017-yilgi Ladies Only Festival tadbirida raqs murabbiyi va xoreograf boʻlib ishladi<ref>{{Cite web |title=Ladies Only Festival 2017 - Programmheft by Gutmann Events GmbH & Co. KG - Issuu |url=https://issuu.com/tanzschulegutmann/docs/lof_2017_programmheft_issuu/48 |access-date=2022-04-13 |website=issuu.com |language=en}}</ref>. U, shuningdek, ''Franceʼs Got Talent''ning 12-mavsumida ishtirok etib, finalga yetib bordi<ref name=":5"/><ref>{{Cite web |date=2017-12-14 |title=La finale de la France a un incroyable talent, c'est ce soir, sur M6-Vidéos |url=https://newsactual.fr/finale-de-france-a-incroyable-talent-cest-soir-m6-videos/ |access-date=2022-04-13 |website=newsactual.fr |language=fr-FR}}</ref>. Oʻsha yili u rossiyalik qoʻshiqchi [[Valeriy Meladze]]ning „Freedom or Sweet Captivity“ qoʻshigʻiga ishlangan klipda bosh rolni ijro etdi<ref>{{Cite web |last=медіа» |first=«Детектор |date=2017-10-12 |title=Фіналістка восьмого сезону шоу "Танцюють всі!" засвітилася в кліпі Валерія Меладзе |url=https://detector.media/medialife/article/130867/2017-10-12-finalistka-vosmogo-sezonu-shou-tantsyuyut-vsi-zasvitylasya-v-klipi-valeriya-meladze/ |access-date=2022-04-13 |website=detector.media |language=uk}}</ref><ref name=":11"/>.
2018-yilda Marina Mazepa Qoʻshma Shtatlardagi asl ''So You Think You Can Dance'' dasturida qatnashdi. U birinchi saralash bosqichidan muvaffaqiyatli oʻtdi, biroq ''Americaʼs Got Talent'' tanlovi uchun tayyorgarlik koʻrish maqsadida koʻrsatuvni davom ettirmaslikka qaror qildi<ref name=":3"/><ref>{{Cite web |last=Murray |first=Katie |date=2018-06-07 |title=SYTYCD: Dancers Go Straight to the Academy from LA Auditions |url=https://www.insidedance.com/news-features/sytycd-dancers-go-straight-to-the-academy-from-la-auditions/ |access-date=2022-04-13 |website=Inside Dance Magazine |language=en}}</ref>.
Marina Mazepa [[Las Vegas|Las-Vegas]]da sirk uslubidagi shou uchun xoreograf sifatidagi shartnomasini yakunlagach, [[Los-Anjeles]]ga koʻchib oʻtdi<ref name=":13">{{Cite web |date=2021-10-12 |title=Exclusive Interview with Marina Mazepa {{!}} Flanelle Magazine |url=https://flanellemag.com/exclusive-interview-with-marina-mazepa/ |access-date=2022-04-13 |language=en-US}}</ref>. Koʻp oʻtmay, 2019-yilda u ''Americaʼs Got Talent''da raqqosa va kontorsiyachi sifatida oʻz mahoratini namoyish qildi va chorak final bosqichida loyihani tark etdi<ref>{{Cite web |last=Swift |first=Andy |date=2019-08-22 |title=America's Got Talent Reveals 7 More Semifinalists After Live Eliminations |url=https://tvline.com/2019/08/21/americas-got-talent-results-quarterfinals-eliminations-charlotte-summers/ |access-date=2022-04-13 |website=TVLine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Avery |date=2019-06-12 |title='AGT' Recap: Talented Violinist & Cancer Survivor, 11, Earns Simon Cowell's Golden Buzzer |url=https://hollywoodlife.com/2019/06/11/tyler-butler-figueroa-golden-buzzer-agt-season-14-episode-3-recap/ |access-date=2022-04-13 |website=Hollywood Life |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dixon |first=Marcus James |date=2019-08-07 |title=Contortionist Marina Mazepa ('America's Got Talent') is 'terrifying' and 'brilliant,' proclaims Simon Cowell [WATCH] |url=https://www.goldderby.com/article/2019/contortionist-marina-mazepa-americas-got-talent-judge-cuts-agt-pole-dance/ |access-date=2022-04-13 |website=GoldDerby |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title='America's Got Talent': A Contortionist, 2 Singers & More -- See Which Acts Made it Through Final Judge Cuts {{!}} Entertainment Tonight |url=https://www.etonline.com/americas-got-talent-season-14-episode-10-live-updates-today-2019-08-06 |access-date=2022-04-13 |website=etonline.com |language=en-US}}</ref>.
2020-yilda u Sam Raimi produserligidagi, ''Shrine'' romaniga asoslangan ''The Unholy'' dahshatli film jamoasiga qoʻshildi<ref name=":8"/><ref>{{Cite web |last=N'Duka |first=Amanda |date=2020-02-27 |title='Shrine': Screen Gems Horror Pic Adds Cary Elwes, Katie Aselton & More |url=https://deadline.com/2020/02/shrine-screen-gems-cary-elwes-katie-aselton-1202869840/ |access-date=2022-04-13 |website=Deadline |language=en-US}}</ref>.
Marina Mazepa 2021-yilda namoyish etilgan, [[James Wan]]ning ''[[Malignant]]'' dahshat filmida Gabriel obrazini gavdalantirgan bosh kontorsiyachi boʻldi<ref name=":7"/><ref name=":14">{{Cite web |last=Navarro |first=Meagan |date=2021-09-15 |title=Animatronics and Contortionists: How James Wan and Ingrid Bisu Brought 'Malignant' Killer Gabriel to Life [Spoiler Interview] |url=https://bloody-disgusting.com/interviews/3683034/james-wan-ingrid-bisu-brought-malignant-killer-gabriel-life-spoiler-interview/ |access-date=2022-04-13 |website=Bloody Disgusting! |language=en-US}}</ref><ref name=":15">{{Cite web |last=Eisenberg |first=Eric |date=2021-09-15 |title=Malignant Director James Wan Reveals How He Pulled Off That Bonkers Third Act Twist |url=https://www.cinemablend.com/news/2573555/malignant-director-james-wan-reveals-how-pulled-off-bonkers-third-act-twist |access-date=2022-04-13 |website=CINEMABLEND |language=en}}</ref>. Shuningdek, u 2021-yilgi ''[[Resident Evil: Welcome to Raccoon City]]'' filmida [[Liza Trevor]] obrazini ijro etdi<ref name=":9"/><ref name=":10"/><ref>{{Cite web |date=2021-03-21 |title=New RESIDENT EVIL Title Revealed, Will Adapt First Two Games |url=https://www.dreadcentral.com/news/383737/new-resident-evil-title-revealed-will-adapt-first-two-games/ |access-date=2022-04-13 |website=Dread Central |language=en-US}}</ref>. Oʻsha yili u baland poshnali poyabzal brendi United Nudeʼning 2021-yilgi bahor/yoz reklama kampaniyasining yuzi boʻlib ham xizmat qildi<ref>{{Cite web |title=United Nude {{!}} New Spring/Summer’21 Collection |url=https://www.digalakis.com/en/content/blog/416-united-nude-nea-spring-summer-rsquo-21-syllogh |access-date=2022-04-13 |website=DIGALAKIS |language=el}}</ref>. 2023-yil sentabrida Marina Mazepa ''The Continental'' serialida Gretel rolini oʻynadi.
== Filmografiyasi ==
=== Badiiy filmlar ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | Yil
! scope="col" | Nomi
! scope="col" | Roli
! scope="col" class="unsortable" | Izohlar
|-
|2021
|''The Unholy''
|Meriy Elnor
|<ref name=":12"/><ref name=":13"/>
|-
|2021
|''[[Malignant]]''
|Gabriel
|Jismoniy ijrochi<ref name=":14"/><ref name=":15"/>
|-
|2021
|''[[Resident Evil: Welcome to Raccoon City]]''
|[[Liza Trevor]]<ref name=":12"/>
|
|-
|2022
|''Time Bomb''
|Oʻzi
|Qisqa metrajli
|-
|2024
|''[[Darkness of Man]]''
|Nataliya
|
|-
|TBD
|''Rise of the Tarragon''
|Shiro Kozlov
|Suratga olish jarayonida<ref name=":4"/>
|}
=== Televizion ishlari ===
{| class="wikitable sortable"
|-
! scope="col" | Yil
! scope="col" | Nomi
! scope="col" | Roli
! scope="col" class="unsortable" | Izohlar
|-
|2015
|''Everybody Dance!''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2017
|''The Tactical Combat Simulator''
|Jangchi
|Epizod: „Second Round: Tenth Fight“<ref>{{Cite web |last=Sprinks |first=Harry Ted |date=2023-09-16 |title=10 Sci-Fi Games With The Best Space Combat |url=https://gamerant.com/sci-fi-games-best-space-combat/ |access-date=2024-01-28 |website=Game Rant |language=en}}</ref>
|-
|2017
|''La France a un incroyable talent''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2018
|''So You Think You Can Dance''
|Oʻzi
|Ishtirokchi
|-
|2019
|''Americaʼs Got Talent'': 14-mavsum
|Oʻzi
|Ishtirokchi<ref>{{Cite web |date=2019-08-26 |title=America's Got Talent Judges - NBC.com |url=https://www.nbc.com/americas-got-talent/credits/acts/season-14 |access-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826201611/https://www.nbc.com/americas-got-talent/credits/acts/season-14 |archive-date=2019-08-26 }}</ref>
|-
|2020
|''Savage/Love''
|Fabiana
|Mini-serial; epizod: „Tangled Up“<ref>{{Cite web |date=2021-03-10 |title=Resident Evil Movie Will Release in September |url=https://www.siliconera.com/resident-evil-movie-will-release-in-september/ |access-date=2022-04-13 |website=Siliconera |language=en-US}}</ref>.
|-
|2021
|''The Girl In the Woods''
|Ekho
|Serial<ref>{{Cite web |date=2021-11-05 |title=Interview: How the Creatures of Crypt TV's The Girl in the Woods Were Designed |url=https://www.comingsoon.net/tv/features/1199677-interview-how-the-creatures-of-crypt-tvs-the-girl-in-the-woods-were-designed |access-date=2022-04-13 |website=ComingSoon.net}}</ref>
|-
|2023
|''The Continental: From the World of John Wick''
|Gretel
|Mini-serial; 3 qism<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2022-02-08 |title=''The Continental'': Katie McGrath, Ray McKinnon Among 5 Cast In Starz's ''John Wick'' Prequel Series |url=https://deadline.com/2022/02/the-continental-katie-mcgrath-ray-mckinnon-cast-starzs-john-wick-prequel-series-1234929021/ |access-date=2022-04-13 |website=Deadline}}</ref>
|-
|2024
|''Agatha All Along''
|Ilon
|Mini-serial; 3 qism
|-
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{YouTube|c=UCBIvqKfMN3T9c-WsTtNhZvg}}
* {{IMDb name}}
{{DEFAULTSORT:Mazepa, Marina}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]]
msxkaszs5u1ca83f6dc6yyxyptgj5xg
Munozara:Marina Mazepa
1
1365344
5995740
2026-04-14T06:19:17Z
Panpanchik
72616
„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Ukraina|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995740
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= kino|mamlakat=Ukraina|mamlakat2=|mamlakat3= }}
4fjfdu87s53ntrtduroi2e9d01jom7n
Modul:Wikidata table
828
1365345
5995742
2026-04-14T06:20:38Z
Ahror Akramovich
75193
„local p = {} local debugging = false local current_page = mw.title.getCurrentTitle() local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>" local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement -- Internationalisation local currentlang = mw.language.getContentLanguage() local i18n = { filespace = "File", editonwikida...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995742
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:EntityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
6dpyryf5dzjvla8t29cwueevqcgc10e
5995781
5995742
2026-04-14T06:45:52Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995781
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:EntityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
1wx9qbb9tj3hp1pli6r04ixeb3csf1x
5995784
5995781
2026-04-14T06:48:49Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995784
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. uztityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:EntityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
gaqstlvl1x0y79zgn1roep5zss5yyx9
5995788
5995784
2026-04-14T06:52:05Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
[[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] ([[User talk:Abdufattohov Ibrohimjon|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/5995784|5995784]]-sonli tahrir qaytarildi
5995788
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:EntityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
1wx9qbb9tj3hp1pli6r04ixeb3csf1x
5995791
5995788
2026-04-14T06:59:28Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995791
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:UztityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
1583bsq57p047yw12ttg5617j1a5acx
5995792
5995791
2026-04-14T07:04:50Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995792
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage(uz)
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:UztityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
5iqn3dypgq4vnekupo1abpc0t2ro4po
5995793
5995792
2026-04-14T07:05:32Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995793
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage(uzwiki)
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:UztityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
60fvo399cev2qvjz5l698ct8fyj0mqy
5995794
5995793
2026-04-14T07:06:48Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995794
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage(uzwiki)
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink('uzwiki')
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:UztityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
6qfv0a5se9akpjxbimy5u9exigrf5h7
5995795
5995794
2026-04-14T07:07:25Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995795
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage(uzwiki)
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(uzwiki)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:UztityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
trgn88yfsrwp7whl2aoaii3bmx4wzgi
5995796
5995795
2026-04-14T07:08:08Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
5995796
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(uz)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:UztityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
1xf6uhboqx28nt6qxbqls1778823w4p
5995797
5995796
2026-04-14T07:09:20Z
Ahror Akramovich
75193
5995797
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/uzAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage(uz) end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(uz)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:UztityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
r7ku5s0atqtemfuv8h5j8400t5yh7bs
5995798
5995797
2026-04-14T07:11:32Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
[[Maxsus:Contributions/Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) tomonidan qilingan 5995742-sonli tahrir tiklandi: Test tahrirlar
5995798
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:EntityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
6dpyryf5dzjvla8t29cwueevqcgc10e
5995799
5995798
2026-04-14T07:14:26Z
Ahror Akramovich
75193
5995799
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local enSitelink = entity:getSitelink('uzwiki')
local label = entity:getLabel(mylang) or entity:getLabel('uz')
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:EntityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
0u854yq1i5u8itva664kfibtr22m5l0
5995801
5995799
2026-04-14T07:16:00Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
[[Special:Contributions/Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[User talk:Ahror Akramovich|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/5995799|5995799]]-sonli tahrir qaytarildi
5995801
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:EntityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
6dpyryf5dzjvla8t29cwueevqcgc10e
5995804
5995801
2026-04-14T07:18:29Z
Ahror Akramovich
75193
5995804
Scribunto
text/plain
local p = {}
local debugging = false
local current_page = mw.title.getCurrentTitle()
local sep = ", " -- separator for multiple values of same property, changed from "<br>"
local sep2 = "<br>" -- separator for values of different properties
local maxrefs = 3 -- maximum number of references displayed for each statement
-- Internationalisation
local currentlang = mw.language.getContentLanguage()
local i18n = {
filespace = "File",
editonwikidata = "Edit this on Wikidata",
ordinal = {
[1] = "st",
[2] = "nd",
[3] = "rd",
["default"] = "th"
},
}
local months = { "January", "February", "March", "April", "May", "June", "July", "August", "September", "October", "November", "December" }
local mnths = {}
for idx, val in ipairs(months) do
mnths[idx] = val:sub(1,3)
end
-- makeOrdinal needs to be internationalised along with the above i18n
-- takes cardinal number as a numeric and returns the ordinal as a string
-- we need three exceptions in English for 1st, 2nd, 3rd, 21st, .. 31st, etc.
-------------------------------------------------------------------------------
p.makeOrdinal = function(cardinal)
local card = tonumber(cardinal)
if not card then return cardinal end
local ordsuffix = i18n.ordinal.default
if card % 10 == 1 then
ordsuffix = i18n.ordinal[1]
elseif card % 10 == 2 then
ordsuffix = i18n.ordinal[2]
elseif card % 10 == 3 then
ordsuffix = i18n.ordinal[3]
end
-- In English, 1, 21, 31, etc. use 'st', but 11, 111, etc. use 'th'
-- similarly for 12 and 13, etc.
if (card % 100 == 11) or (card % 100 == 12) or (card % 100 == 13) then
ordsuffix = i18n.ordinal.default
end
return card .. ordsuffix
end
local unitsymbol = {
Q218593 = "in",
Q3710 = "ft",
Q482798 = "yd",
Q253276 = "mi",
Q93318 = "nmi",
Q11573 = "m",
Q174728 = "cm",
Q174789 = "mm",
Q828224 = "km",
Q81292 = "acres",
Q35852 = "ha",
Q712226 = "km2"
}
-- prefixes for particular qualifiers
local prefix = {
P580 = "from ",
P582 = "until ",
}
-- external ids which have a formatter url (P1630)
local formaturl = {
P3563 = "https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?url=https%3A%2F%2Fmsi.nga.mil%2FqueryResults%3Fpublications%2Fngalol%2Flights-buoys%3Fvolume%3D%251%26featureNumber%3D%252%26includeRemovals%3Dfalse%26output%3Dhtml&exp=(%5Cd%7B3%7D)-(.*)&id=$1", -- NGA number
P613 = "http://nearby.org.uk/coord.cgi?p=$1", -- OS grid reference
P373 = "https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:$1", -- Commons category
P11235 = "http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=$1", -- Dams in Japan
P11627 = "https://www.ibiblio.org/lighthouse/$1.htm", -- Lighthouse Directory
P815 = "https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=$1" -- Integrated Taxonomic Information System
}
-- date format default to dmy
local df = "dmy"
-- fallbacks for common properties:
-- property-to-fallback-from = "property-to-fallback-to"
local fallback = {
P276 = "P131",
P571 = "P1619",
P729 = "P1619",
P4755 = "P296",
P18 = "P8592"
}
local statedIDs = {
Q36578 = {"GND", name=1},
Q547473 = {"MacTutor", name="id"},
Q19938912 = {"BNF", name=1},
Q6973052 = {"National Heritage List for England", name="num"},
Q19842847 = {"Historic Scotland listed building number", name=1}
}
-- error messages
local function errmsg(txt)
if debugging then
return "Error: " .. txt
else
return nil
end
end
-- formats the first character of linked item to uppercase
local function ucf(lnk)
local tbl = mw.text.split( lnk, "|", true )
local ret
if tbl[2] then -- piped link
tbl[2] = tbl[2]:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
ret = table.concat(tbl, "|")
elseif lnk:sub(1,2) == "[[" then -- unpiped link
ret = lnk:gsub("^(%[%[%l)", mw.ustring.upper)
else -- unlinked
ret = lnk:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
end
return ret
end
-- entrypoint for invoke
function p.ucf(frame)
return ucf(frame.args.text or "")
end
-- return a number rounded to a precision
local function decimalprecision(x, prec)
local s = 1
if x < 0 then
x = -x
s = -1
end
-- if prec is not suplied, pick an arbitrary precision
if not tonumber(prec) then prec = 1e-4
elseif prec > 1 then prec = 1
elseif prec < 1e-6 then prec = 1e-6
else prec = 10 ^ math.floor(math.log10(prec))
end
x = math.floor(x / prec + 0.5) * prec * s
-- if it's integral, cast to an integer:
if x == math.floor(x) then x = math.floor(x) end
-- if it's less than 1e-4, it will be in exponent form, so return a string with 6dp
-- 9e-5 becomes 0.000090
if math.abs(x) < 1e-4 then x = string.format("%f", x) end
return x
end
-- creates an icon that links to the relevant Wikidata entity
local function createicon(entityID, propertyID, langcode)
langcode = langcode or ""
if not entityID or entityID == "" then entityID= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() end
propertyID = propertyID or ""
local icon = " <span class='penicon autoconfirmed-show'>[["
-- " <span data-bridge-edit-flow='overwrite' class='penicon'>[[" -> enable Wikidata Bridge
.. i18n.filespace
.. ":OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px |alt="
.. i18n.editonwikidata
.. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. entityID
if langcode ~= "" then icon = icon .. "?uselang=" .. langcode end
if propertyID ~= "" then icon = icon .. "#" .. propertyID end
icon = icon .. "|" .. i18n.editonwikidata .. "]]</span>"
return icon
end
-- lookup nestedIndex in outer table
-- Example: fetchNested(foo,{'bar','baz','quux'}) will return
-- foo.bar and foo.bar.baz and foo.bar.baz.quux
local function fetchNested(outer,nestedIndex)
if not outer or type(outer) ~= 'table' or not nestedIndex or type(nestedIndex) ~= 'table' then
return nil
end
local current = outer
for _, indx in ipairs(nestedIndex) do
current = current[indx]
if not current then
return current
end
end
return current
end
-- takes a statement tuple supplied from Wikidata and returns any references
function p._getrefs(statement, qid)
if not statement.references then return nil end
local rtbl = {}
local frm = mw.getCurrentFrame()
for idx, ref in ipairs(statement.references) do
local url = fetchNested(ref,{"snaks","P854",1,"datavalue","value"})
if url then -- reference url
local titleProp = fetchNested(ref,{"snaks","P1476"})
if titleProp then -- title (monolingual text)
local title
for idx1, titles in ipairs(titleProp) do
if fetchNested(titles,{"datavalue","value","language"}) == currentlang then
title = fetchNested(titles,{"datavalue","value","text"})
local website = ""
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid then
local label = mw.wikibase.label(rqid,currentlang)
if label then
local sitelink = mw.wikibase.sitelink(rqid)
if sitelink then
website = "[[" .. sitelink .. "|" .. label .. "]]"
else
website = label
end
end
end
local citeweb = frm:expandTemplate{ title = "Cite web", args = { url=url, title=title, website=website} }
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", citeweb)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeweb, name=hash } }
break
end
end
else
local bnf = url:match("https?://data.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)") or url:match("https?://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb([0-9][a-Za-Z0-9]+)")
if bnf then
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { frm:expandTemplate{title="BNF",args={bnf}}, name="bnf"..bnf} }
else
local hash = "WD" .. mw.hash.hashValue("crc32", url)
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { url, name=hash } }
end
end
else
local rqid = fetchNested(ref,{"snaks","P248",1,"datavalue","value","id"})
if rqid and statedIDs[rqid] then
local template = statedIDs[rqid]
local propid = mw.wikibase.getBestStatements(rqid,"P1687")
propid = fetchNested(propid,{1,"mainsnak","datavalue","value","id"})
if propid then
for num, propdata in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, propid)) do
local property = fetchNested(propdata,{"mainsnak","datavalue","value"})
local args = {[template.name] = property}
if rqid == "Q547473" then
args.title = mw.wikibase.label(qid)
end
local result = frm:expandTemplate{title=template[1],args=args}
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { result, name=qid .. propid .. num} }
end
end
elseif rqid then
local citeq = frm:expandTemplate{ title = "Cite Q", args = { rqid } }
rtbl[#rtbl+1] = frm:callParserFunction{ name = "#tag:ref", args = { citeq, name=rqid } }
end
end
if #rtbl>=maxrefs then break end -- maximum number of references reached
end
return table.concat(rtbl)
end
-- takes a qid and attempts to return a linked name for it
-- otherwise an unlinked name; otherwise the qid
function p._getLink(qid, ShowRedLinks)
local lbl, link = "", true
local slink = mw.wikibase.sitelink(qid)
local label = mw.wikibase.getSitelink(qid)
if not label then
local entity = mw.wikibase.getEntityObject(qid)
if entity and entity.labels and entity.labels.uz then
label = entity.labels.uz.value
end
end
if not label then
label = mw.wikibase.getLabel(qid)
end
if slink and label then
if slink:lower() == label:lower() then
if label:find("^%u") then -- match label's case
lbl = slink:gsub("^(%l)", mw.ustring.upper)
else
lbl = slink:gsub("^(%u)", mw.ustring.lower)
end
else
lbl = slink .. "|" .. label
end
elseif slink then
lbl = slink
elseif label then
lbl = label
link = ShowRedLinks -- add link if ShowRedLinks set to true
else
lbl = qid
link = false
end
return link and ('[[' .. lbl .. ']]') or lbl
end
-- entrypoint for #invoke getLink
function p.getLink(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local ShowRedLinks = frame.args.ShowRedLinks and true or false
return p._getLink(qid, ShowRedLinks)
end
-- takes a snak for a time property and returns the date
local function _getDate(snak, prec)
local retval
retval = mw.wikibase.renderSnak(snak)
if prec == 7 then -- century
local num, txt = retval:match("^(%d+)%.(.+)$")
retval = p.makeOrdinal(num) .. txt
elseif prec == 10 then
local m, y, e = retval:match("^(%a+) (%d+)(.*)")
retval = m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
elseif prec == 11 then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = d .. " " .. m:sub(1,3) .. " " .. y .. e
end
return retval
end
-- takes a qid and a property id and returns the corresponding values or nil
-- maxvals greater than zero sets the maximum number of values to return
-- the string quals contains property ids of qualifiers to be returned ('-' is the separator)
function p._getWD(qid, pid, maxvals, quals, colunit)
maxvals = maxvals or 0
local ret = {}
local sortkey
for idx, prop in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid)) do
local retval
if fetchNested(prop,{"mainsnak","snaktype"}) ~= "value" then
break
end
local dtype = fetchNested(prop,{"mainsnak","datatype"})
local dval = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value"})
if dtype == "wikibase-item" then
retval = fetchNested(dval,{"id"})
retval = retval and p._getLink(retval)
elseif dtype == "monolingualtext" then
retval = fetchNested(dval,{"text"})
elseif dtype == "commonsMedia" or dtype == "url" then
retval = dval
elseif dtype == "external-id" or dtype == "string" then
dval = dval or ""
if formaturl[pid] then
retval = "[" .. mw.ustring.gsub(formaturl[pid], "$1", dval) .. " " .. dval .. "]"
else
retval = dval
end
elseif dtype == "time" then
local date = fetchNested(prop,{"mainsnak"})
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
retval = _getDate(date, precision)
if precision == 11 and df == "mdy" then
local d, m, y, e = retval:match("^(%d+) (%a+) (%d+)(.*)")
retval = m .. " " .. d .. ", " .. y .. e
end
if not sortkey then
sortkey = fetchNested(prop,{"mainsnak","datavalue","value","time"})
end
elseif dtype == "quantity" then
local amount = tonumber(fetchNested(dval,{"amount"}))
local unit = string.match(fetchNested(dval,{"unit"}) or "", "(Q%d+)" )
if unit then
if unit == colunit then -- unit matches default for this column, so do not display unit
retval = amount
else
if amount and unitsymbol[unit] then
if colunit then -- attempt to convert to default unit
local unit_label = mw.wikibase.label(unit) or unitsymbol[unit] or '???'
local colunit_label = mw.wikibase.label(colunit) or unitsymbol[colunit] or '???'
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {
amount,
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit],
disp='number'}
} .. mw.getCurrentFrame():expandTemplate{
title="efn",
args = {
name = string.format(
'Converted%s%s',
unitsymbol[unit],
unitsymbol[colunit]
),
[1] = string.format(
'Change in units: quantity in %s has been automatically converted to %s for uniformity.',
unit_label,
colunit_label
)
}
}
else -- show unit and default conversion
retval = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = "cvt", args = {amount, unitsymbol[unit]} }
end
else
retval = (amount or "") .. " " .. mw.wikibase.getLabel(unit)
end
end
else
retval = amount
end
elseif dtype == "globe-coordinate" then
local precision = fetchNested(dval,{"precision"})
local lat = fetchNested(dval,{"latitude"})
local long = fetchNested(dval,{"longitude"})
lat = lat and decimalprecision(lat, precision)
long = long and decimalprecision(long, precision)
retval = "<span style='font-size:90%;'>"
.. mw.wikibase.formatValue(fetchNested(prop,{"mainsnak"}))
.. "</span>"
else
retval = dval
end
-- get references
retval = (retval or "") .. (p._getrefs(prop, qid) or "")
-- get qualifiers
if quals and prop.qualifiers and retval then
local qtbl = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
if prop.qualifiers[qpid] then
local qtbl2 = {}
for i, qv in ipairs(prop.qualifiers[qpid]) do
if qv.snaktype ~= "value" then break end
local fqv
if qv.datatype == "globe-coordinate" then
fqv = mw.wikibase.formatValue(qv) -- linked
elseif qv.datatype == "time" then
local precision = fetchNested(qv,{"datavalue","value","precision"})
fqv = _getDate(qv, precision)
if precision == 11 then -- trim to month
fqv = fqv:match("%d+ (.+)")
end
else
fqv = mw.wikibase.renderSnak(qv) -- plaintext
end
if fqv and fqv ~= "" then
table.insert(qtbl2, (prefix[qpid] or "") .. fqv)
end
end
table.insert(qtbl, table.concat(qtbl2, ' & ')) -- use ampersand to separate qualifiers of the same type
end
end
if #qtbl > 0 then
retval = retval .. "<span style='font-size:90%;'> (" .. table.concat(qtbl, ", ") .. ")</span>" -- use comma to separate qualifiers of different type
end
end
ret[#ret+1] = retval
if maxvals > 0 and #ret >= maxvals then break end
end
if #ret < 1 then
return nil
else
return table.concat(ret, sep),sortkey
end
end
-- entrypoint for #invoke getWD
function p.getWD(frame)
local qid = (frame.args.qid or ""):upper()
if qid == "" then return nil end
local pid = (frame.args.pid or ""):upper()
if pid == "" then return nil end
local maxvals = tonumber(frame.args.maxvals) or 0
local quals = (frame.args.quals or ""):upper()
if quals == "" then quals = nil end
return p._getWD(qid, pid, maxvals, quals)
end
-- make a single table row, one cell per value passed in args.pids
-- each value may be a combination of properties and qualifiers
function p._makerow(args)
local qid = (args.qid or ""):upper():match("Q%d+")
-- qid can be nil if we want a row without wikidata
-- remove whitespace, uppercase, trap nil
args.pids = (args.pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if args.pids == "" then return errmsg("missing pids") end
local summary = (args.summary or "")
local linecolor = (args.line or "")
local linestyle = ''
if linecolor ~= "" then
linestyle = 'style="border-top:solid #' .. linecolor .. ';"'
end
local rows
if summary == "" then rows=1 else rows=2 end
local cols = 0
-- collect any parameters c1, c2, etc. as cell replacements; c1+, c2+, etc. as addenda
local cellrep, celladd = {}, {}
for key, value in pairs(args) do
local colr = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)$"))
if colr then
cellrep[colr] = value
end
local cola = (type(key) == "string") and tonumber(key:match("^[Cc](%d+)%+$"))
if cola then
celladd[cola] = value
end
end
if args.refname and args.refname ~= "" then
local c1 = celladd[1] or ""
celladd[1] = c1 .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{name = 'ref', args = {name = args.refname}}
end
-- set date format if passed
args.df = args.df or ""
if args.df ~= "" then df = args.df end
-- create the html to return
local out = "<tr " .. linestyle .."><th scope='row' rowspan=" .. rows .. ">"
if cellrep[1] and qid then
out = out .. cellrep[1] .. createicon(qid) .. "</th>"
elseif not qid then
out = out .. (cellrep[1] or " ") .. "</th>"
else
out = out .. ucf(p._getLink(qid, args.ShowRedLinks and true or false)) .. (celladd[1] or "") .. createicon(qid) .. "</th>"
end
-- split args.pids at comma separators into sequence of cellpids (each may be like P12+P34/P456-P789)
local cellpids = mw.text.split(args.pids, ",+")
for c, val in ipairs(cellpids) do
cols = cols+1
if cellrep[c+1] then
out = out .. '<td>' .. cellrep[c+1] .. '</td>'
elseif not qid then
out = out .. "<td></td>"
elseif val=='SD' then
local short_description = mw.wikibase.getDescription(qid)
if short_description then
short_description = currentlang:ucfirst(short_description)
else
local getShortDescription = require('Module:GetShortDescription' ).main
local sdt = getShortDescription{name = mw.wikibase.sitelink(qid)}
short_description = sdt.explicit or ''
end
out = out .. '<td style="text-align:center;">' .. short_description .. '</td>'
else
-- separate multiple properties in same cell, sep=+
local ptbl = {} -- sequence of values for one cell
local sortkeyf
for propandquals in mw.text.gsplit(val, "+", true) do
-- for each property, split off property from qualifiers, sep=/
local pid = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
local unit = pid:match("%((Q%d+)%)") -- capture unit of quantity if specified
pid = pid:match("P%d+")
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if pid == "P18" then -- image
local img = p._getWD(qid, "P18", 1)
if not img and fallback["P18"] then
img = p._getWD(qid, fallback["P18"], 1)
end
if img then
ptbl[#ptbl+1] = "[[File:" .. img .. "|100px]]"
end
else
local wdval,sortkey = p._getWD(qid, pid, 0, quals, unit)
if not wdval and fallback[pid] then
wdval,sortkey = p._getWD(qid, fallback[pid], 0, quals, unit)
end
if not sortkeyf then
sortkeyf = sortkey
end
ptbl[#ptbl+1] = wdval and ucf(wdval)
end
end -- of loop through multiple properties in same cell
if sortkeyf then
sortkeyf = 'data-sort-value="' .. mw.ustring.sub(sortkeyf,2) .. '"'
else
sortkeyf = ''
end
out = out .. '<td ' .. sortkeyf .. 'style="text-align:center;">' .. table.concat(ptbl, sep2) .. (celladd[c+1] or "") .. '</td>'
end
end -- of loop through all of the cells in the row
out = out .. "</tr>"
if summary ~= "" then
out = out .. "<tr><td colspan=".. cols .. ">" .. summary .. "</td></tr>"
end
return out
end
-- entry point for #invoke makerow
function p.makerow(frame)
local args = {}
for key, value in pairs(frame:getParent().args) do
args[key] = value
end
for key, value in pairs(frame.args) do
args[key] = value
end
local isdoc
if args.doc and args.doc=="no" then
isdoc = false
else
isdoc = current_page:inNamespace(10)
end
if isdoc then
args.qid = args.example
return p.doc(args)
else
return p._makerow(args)
end
end
function p.convert(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local resolveEntity = require( "Module:ResolveEntityId" )
local articlelist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local qidlist = {}
for i,article in ipairs(articlelist) do
local rawarticle=string.match(article,'%[%[(.+)%|') or string.match(article,'%[%[(.+)%]%]')
if rawarticle then
local qid = resolveEntity._id(rawarticle)
if qid then
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=" .. qid.."<!-- "..rawarticle.." -->}}"
else
qidlist[#qidlist+1] = "{{" .. template .. "|qid=|c1="..rawarticle.."}}"
end
end
end
return table.concat(qidlist,"\n")
end
function p.convert2(frame)
local args = frame.args
local pargs = frame:getParent().args
local input = args[1] or pargs[1]
local template = args.template or pargs.template
if input == nil then
return nil
end
local qidlist = mw.text.split(input,"%*%s*")
local out = ""
for i,qid in ipairs(qidlist) do
qid = mw.text.trim(qid)
out = out .. "{{" .. template .. "|qid=" .. qid
local label = mw.wikibase.getLabel(qid)
if label then
out = out .. "<!-- " .. label .. " -->"
end
out = out .. "}}\n"
end
return out
end
local function proplink(pid)
local out
if pid == "P1" then
out = "Custom input"
else
out = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'Wikidata entity link', args = {pid} }
end
return out
end
function p.doc(args)
local pids = args.pids
local article = args.article
local qid = args.qid
local documentation = require('Module:Documentation').main
pids = (pids or ""):upper():gsub("%s", "")
if pids == "" then return errmsg("Missing PIDs") end
local pidtable = {}
for c1,val in ipairs(mw.text.split(pids, ",")) do
pidtable[c1] = {}
for c2,propandquals in ipairs(mw.text.split(val, "+")) do
pidtable[c1][c2] = {}
pidtable[c1][c2].property = mw.text.split(propandquals, "/")[1]
pidtable[c1][c2].unit = pidtable[c1][c2].property:match("%((Q%d+)%)")
if pidtable[c1][c2].property~='SD' then
pidtable[c1][c2].property = pidtable[c1][c2].property:match("P%d+")
end
local quals = mw.text.split(propandquals, "/")[2]
if quals then
pidtable[c1][c2].quals = {}
for qpid in quals:gmatch("P%d+") do
pidtable[c1][c2].quals[1] = qpid
end
end
end
end
local function unit(qid)
if qid then
local unit = mw.wikibase.sitelink(qid)
if unit then
unit = "[[" .. unit .. "|" .. unitsymbol[qid] .. "]]"
else
unit = unitsymbol[qid]
end
return " (in " .. unit .. ")"
else
return ""
end
end
local base_page = current_page.subpageText=='sandbox' and current_page.basePageTitle.fullText or current_page.fullText
local out = {'This template will retrieve certain data from [[Wikidata]] for use in a table in an article. '
.. 'It is a wrapper template for [[Module:Wikidata table]] function <i>makerow</i>, using predefined properties.\n\n'
.. (article and 'It was designed for use on [[' .. article .. ']] but may also be used on other articles. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n' or '')
.. '<h3>Usage</h3>'
.. 'The data that is displayed in each column is as follows:<table class="wikitable"><tr>'
}
for c = 1,#pidtable+1 do
table.insert(out, '<th>Column ' .. c .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr><tr><td>Label</td>')
for c1 = 1,#pidtable do
table.insert(out, '<td>')
for c2 = 1,#pidtable[c1] do
if pidtable[c1][c2].property=='SD' then
table.insert(out, 'Short description')
else
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].property) .. unit(pidtable[c1][c2].unit))
if pidtable[c1][c2].quals then
table.insert(out, ' qualified by ')
for c3 = 1,#pidtable[c1][c2].quals do
table.insert(out, proplink(pidtable[c1][c2].quals[c3]))
end
end
end
table.insert(out, '<br>')
end
table.insert(out, '</td>')
end
table.insert(out, '</tr></table>')
if qid then
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid)
table.insert(out, '<h3>Example</h3>The Wikidata QID for '
.. (sitelink and '[['..sitelink..']]' or mw.wikibase.getLabel(qid))
.. ' is [[:d:Special:EntityPage/' .. qid .. '|' .. qid .. ']]. Typing the following:<br>'
.. '<code>{{' .. current_page.text .. '|qid=' .. qid .. '}}</code><br>produces'
.. '<table class="wikitable"><tr><th>Name</th>'
)
for c = 1,#pidtable do
local proplabel
if pidtable[c][1].property == "P1" then
proplabel = "Column " .. c+1
elseif pidtable[c][1].property=='SD' then
proplabel = 'Short description'
else
proplabel = currentlang:ucfirst(mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)) .. unit(pidtable[c][1].unit)
end
table.insert(out, '<th>' .. proplabel .. '</th>')
end
table.insert(out, '</tr>' .. p._makerow(args) .. '</table>')
end
table.insert(out, '<h3>Notes</h3>\n'
.. '* The table caption, column headings, etc. need to be added manually.\n'
.. '* Please be careful about making changes to this template, as corresponding changes will need to be made to the column headings on '
)
table.insert(out,
(article and '[['..article..']] and any other ' or 'any ')
.. 'article using it. ([[Special:WhatLinksHere/' .. base_page .. '|Search]])\n'
.. '<h3>Overriding columns</h3>'
.. 'It is possible to override or append to data values obtained from Wikidata in any column in the table.\n'
.. '* To completely override column <i>n</i> with some custom content, use parameter <code>cn=</code>\n'
.. '*: For example, to replace column 5 with the number 1957 use <code>c5=1957</code>\n'
.. '* To append some custom content to the end of column <i>n</i> use parameter <code>cn+=</code>\n'
.. '*: For example, to add a footnote to column 6 use <code>c6+={{efn|This value is approximate.}}</code>\n'
.. '<h3>Add named reference</h3>'
.. 'If you [[Help:List-defined references|define references in a list]] then you can cite one of these by using the parameter <code>refname</code>. This will add a reference to column 1 directly after the label.\n'
.. 'For example you can define a reference called Smith1 by using <pre><references>\n<ref name="Smith1">reference</ref>\n</references></pre>\n'
.. "Then use <code>refname=Smith1</code>"
.. (qid and '<h3>References</h3>'..mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title='Reflist'} or '')
.. (current_page.subpageText~='sandbox' and '[[Category:Wikidata table row templates|' .. current_page.subpageText .. ']]' or '')
.. '<h3>TemplateData</h3>'
)
local td = '{"params": {"qid": {"label": "QID", "description": "Enter the Wikidata QID, which is a number beginning with Q. You can also add the name of the item as an HTML comment.","example": "'
.. (qid and qid..'<!-- '..mw.wikibase.getLabel(qid)..' -->' or 'Q1234567')
.. '","type": "string","suggested": true}'
.. ',"refname": {"label": "Add named reference","description": "Add a named reference defined in a list","type": "string","example": "ref1"}'
.. ',"c1": {"label": "Override label","description": "Override the label (column 1) with this value","type": "content"}'
.. ',"c1+": {"label": "Append to label","description": "Append this content to the label (column 1)","type": "content"}'
for c = 1,#pidtable do
if pidtable[c][1].property == "P1" then
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Define column ' .. c+1 .. '","description": "Define column ' .. c+1 .. ' with this content","type": "content"}'
elseif pidtable[c][1].property~='SD' then
local label = mw.wikibase.getLabel(pidtable[c][1].property)
td = td .. ',"c' .. c+1 .. '": {"label": "Override ' .. label .. '","description": "Override the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ') with this content","type": "content"}'
.. ',"c' .. c+1 .. '+": {"label": "Append to ' .. label .. '","description": "Append this content to the ' .. label .. ' (column ' .. c+1 .. ')","type": "content"}'
end
end
td = td .. '},"description": "This template reads some data from Wikidata while also allowing an editor to override or append their own content.","format": "inline"}'
return documentation{content = table.concat(out) .. mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatedata', content = td}}
end
return p
nto3hu3a8gi75k9jhqqjb2rqzv9ku25
Al-Fadl ibn Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy
0
1365346
5995743
2026-04-14T06:20:47Z
Tilkobles
92150
yangi
5995743
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| name = Al-Fadl ibn Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy <br> الفضل بن روح بن حاتم المهلبي
| office = [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]] [[Gubernator|hokimi]] [[Ifriqiya]]da
| term_start = 793
| term_end = 794
| monarch = [[Horun ar-Rashid]]
| predecessor = [[Nasr ibn Habib al-Muhallabiy]]
| successor = [[Harsama ibn Aʼyon]]
| death_date = 794
| death_place = [[Qayravon]], [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]
| father = Ravh ibn Hotim
| allegiance = [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]
}}
'''Al-Fadl ibn Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy''' ({{Lang-ar|الفضل بن روح بن حاتم المهلبي}}; 794-yilda vafot etgan) — [[Muhallabiylar]] oilasining aʼzosi va [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]ning viloyat hokimi. U [[Ifriqiya]]dagi muhallabiy hokimlarning soʻnggisi boʻlib, 793-yildan vafotigacha shu yerda xizmat qilgan{{Sfn|Kennedy|1981|pp=192-93}}.
== Faoliyati ==
Al-Fadl 787-yildan 791-yilgacha Ifriqiya hokimi boʻlgan [[Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy]]ning oʻgʻli edi. Ravhning vafotidan soʻng [[Nasr ibn Habib al-Muhallabiy]] viloyat hokimi etib tayinlandi, ammo oʻsha paytda [[Zab mintaqasi]]ni boshqarib turgan al-Fadl bu lavozimni oʻzi egallashni xohlardi. Shuning uchun u Ifriqiyani tark etib, xalifa [[Horun ar-Rashid]] saroyiga yoʻl oldi va uni tayinlovni oʻziga berishga koʻndirdi. Shundan soʻng Nasr lavozimidan olinib, al-Muhallab ibn Yazid vaqtincha hokim etib tayinlandi{{Sfn|Al-Nuwayri|2004|p=49}}, al-Fadl esa 791-yil bahorida viloyatga qaytib kelib, yangi lavozimini egalladi{{Sfn|Ibn al-Athir|1987|p=297}}.
Al-Fadlning hokimligi tez orada garnizon qoʻshinlari (''[[jund]]'') bilan yomon munosabatlari sababli izdan chiqa boshladi. Ular Nasrni afzal koʻrishda davom etgani uchun al-Fadl ularga qattiqqoʻllik bilan muomala qildi. Bu ziddiyatlar ayniqsa [[Tunis (shahar)|Tunis]]da keskinlashdi: u yerda al-Fadlning hokimi va jiyani al-Mugʻira ibn Bishr ibn Ravh mahalliy ''jund'' tomonidan yomon koʻrilardi. Oxir-oqibat ular al-Fadlga maktub yozib, yangi hokim tayinlashni soʻrashdi. Biroq al-Fadl bu talabni rad etdi. Bunga javoban ''jund'' ishni oʻz qoʻliga olib, [[Abdulloh ibn al-Jarud]] boshchiligida uyushdi va al-Mugʻirani shahardan quvib chiqardi{{Sfn|Ibn al-Athir|1987|pp=297-98}}.
Al-Mugʻira quvib chiqarilgach, Ibn al-Jarud dastlab al-Fadl bilan kelishuvga erishishga urinib, unga xat yozdi: unga qarshi sadoqatsizlik koʻzda tutilmaganini taʼkidlab, munosib oʻrinbosar yuborilishini soʻradi. Al-Fadl esa Tunisga oʻz amakivachchasi Abdulloh ibn Yazid ibn Hotimni hokim etib tayinlab, shaharni boshqarish uchun yubordi. Biroq Abdulloh ibn Yazid Tunisga yaqinlashganida, Ibn al-Jarud yuborgan bir guruh uni gapga solish uchun oldidan chiqdi. Ibn al-Jarudning buyruqlariga bo‘ysunmay, ular Abdulloh ibn Yazidga hujum qilib, uni oʻldirishdi{{Sfn|Ibn al-Athir|1987|p=298}}.
Endi al-Fadl bilan yarashish imkonsiz deb hisoblagan Ibn al-Jarud unga qarshi qoʻzgʻolon ko‘tarishga qaror qildi. U Ifriqiyadagi har bir shahar qoʻmondonlariga xat yozib, al-Fadl ularni qanday haqorat qilganini eslatdi va oʻz tomoniga qoʻshilishga undadi. ''Jund''ning katta qismi Ibn al-Jarud tomoniga oʻtganidan soʻng, al-Fadl isyonchilarga qarshi yurishga majbur boʻldi. Natijaviy jangda al-Fadl magʻlub etilib, [[Qayravon]]ga chekinib qaytdi. Ammo Ibn al-Jarud qoʻshini uning ortidan quvib borib, shaharni qisqa muddat qamal qildi. Oxir-oqibat al-Qayravon aholisi isyonchilarga darvozalarni ochishga rozi bo‘ldi va 794-yil sentabrida Ibn al-Jarud hamda uning qoʻshini shaharga kirib keldi. Zabtdan soʻng al-Fadl va uning tarafdorlari shahardan chiqib [[Qabis]]ga yoʻl olishdi, biroq Ibn al-Jarud bunga yoʻl qoʻymaslikka qaror qilib, al-Fadlni oʻldirtirdi{{Sfn|Ibn al-Athir|1987|p=298}}{{Sfn|Al-Ya'qubi|1883|p=496}}{{Sfn|Khalifah ibn Khayyat|1985|p=464}}{{Sfn|Al-Tabari|1989|p=142}}.
== Izohlar ==
{{Manbalar|2}}
== Manbalar ==
* {{Kitob manbasi| last = Ibn al-Athir | first = 'Izz al-Din | author-link = Ali ibn al-Athir | title = Al-Kamil fi al-Tarikh, Vol. 5. | publisher = Dar al-'Ilmiyyah | language = Arabic | location = Beirut | year = 1987 }}
* {{Kitob manbasi| last = Kennedy | first = Hugh | author-link = Hugh N. Kennedy | title = The Early 'Abbasid Caliphate: A Political History | publisher = Croom Helm | year = 1981 | isbn = 0-389-20018-2 | location = London | url = https://books.google.com/books?id=lyksAQAAIAAJ }}
* {{Kitob manbasi| last = Khalifah ibn Khayyat | author-link = Khalifa ibn Khayyat | title = Tarikh Khalifah ibn Khayyat, 3rd ed | publisher = Dar Taybah | language = Arabic | year = 1985 | location = Al-Riyadh | editor-last = al-'Umari | editor-first = Akram Diya' }}
* {{Kitob manbasi| last = Al-Nuwayri | first = Ahmad ibn 'Abd al-Wahhab | author-link = Al-Nuwayri | title = Nihayat al-arab fi funun al-adab | publisher = Dar al-Kutub al-'Ilmiyya | language = Arabic | year = 2004 | location = Beirut | editor-last = al-Tarhini | editor-first = 'Abd al-Majid }}
{{Start box}}
* {{Kitob manbasi|last=Al-Tabari |first=Abu Ja'far Muhammad ibn Jarir |author-link=Muhammad ibn Jarir al-Tabari |title=The History of al-Ṭabarī, Volume XXX: The 'Abbasid Caliphate in Equilibrium. |others=Trans. C.E. Bosworth |editor-last=Yar-Shater |editor-first=Ehsan |publisher=State University of New York Press |location=Albany, NY |year=1989 |isbn=0-88706-564-3 |url=https://books.google.com/books?id=wqf1gwM9O58C}}
* {{Kitob manbasi|last=Al-Ya'qubi |first=Ahmad ibn Abu Ya'qub |author-link=Ya'qubi |title=Historiae, Vol. 2. |editor-last=Houtsma |editor-first=M. Th. |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1883 |language=Arabic |url=https://books.google.com/books?id=6TpbAAAAQAAJ}}
{{Succession box| title = [[Ifriqiya hokimi]]
| before = [[Nasr ibn Habib al-Muhallabiy]]
| after = [[Harsama ibn Aʼyon]]
| years = 793–794
}}
{{S-end}}
[[Turkum:794-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Muhallabiylar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligi davridagi Ifriqiya]]
[[Turkum:Ifriqiyadan boʻlgan 8-asr kishilari]]
dxmf6oury27ym7d8293e4jgqc85if5u
5995774
5995743
2026-04-14T06:36:26Z
Tilkobles
92150
vikifikator
5995774
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| name = Al-Fadl ibn Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy <br> الفضل بن روح بن حاتم المهلبي
| office = [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]] [[Gubernator|hokimi]] [[Ifriqiya]]da
| term_start = 793
| term_end = 794
| monarch = [[Horun ar-Rashid]]
| predecessor = [[Nasr ibn Habib al-Muhallabiy]]
| successor = [[Harsama ibn Aʼyon]]
| death_date = 794
| death_place = [[Qayravon]], [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]
| father = Ravh ibn Hotim
| allegiance = [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]
}}
'''Al-Fadl ibn Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy''' ({{Lang-ar|الفضل بن روح بن حاتم المهلبي}}; 794-yilda vafot etgan) — [[Muhallabiylar]] oilasining aʼzosi va [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]ning viloyat hokimi. U [[Ifriqiya]]dagi muhallabiy hokimlarning soʻnggisi boʻlib, 793-yildan vafotigacha shu yerda xizmat qilgan{{Sfn|Kennedy|1981|pp=192-93}}.
== Faoliyati ==
Al-Fadl 787-yildan 791-yilgacha Ifriqiya hokimi boʻlgan [[Ravh ibn Hotim al-Muhallabiy]]ning oʻgʻli edi. Ravhning vafotidan soʻng [[Nasr ibn Habib al-Muhallabiy]] viloyat hokimi etib tayinlandi, ammo oʻsha paytda [[Zab mintaqasi]]ni boshqarib turgan al-Fadl bu lavozimni oʻzi egallashni xohlardi. Shuning uchun u Ifriqiyani tark etib, xalifa [[Horun ar-Rashid]] saroyiga yoʻl oldi va uni tayinlovni oʻziga berishga koʻndirdi. Shundan soʻng Nasr lavozimidan olinib, al-Muhallab ibn Yazid vaqtincha hokim etib tayinlandi{{Sfn|Al-Nuwayri|2004|p=49}}, al-Fadl esa 791-yil bahorida viloyatga qaytib kelib, yangi lavozimini egalladi{{Sfn|Ibn al-Athir|1987|p=297}}.
Al-Fadlning hokimligi tez orada garnizon qoʻshinlari (''[[jund]]'') bilan yomon munosabatlari sababli izdan chiqa boshladi. Ular Nasrni afzal koʻrishda davom etgani uchun al-Fadl ularga qattiqqoʻllik bilan muomala qildi. Bu ziddiyatlar ayniqsa [[Tunis (shahar)|Tunis]]da keskinlashdi: u yerda al-Fadlning hokimi va jiyani al-Mugʻira ibn Bishr ibn Ravh mahalliy ''jund'' tomonidan yomon koʻrilardi. Oxir-oqibat ular al-Fadlga maktub yozib, yangi hokim tayinlashni soʻrashdi. Biroq al-Fadl bu talabni rad etdi. Bunga javoban ''jund'' ishni oʻz qoʻliga olib, [[Abdulloh ibn al-Jarud]] boshchiligida uyushdi va al-Mugʻirani shahardan quvib chiqardi{{Sfn|Ibn al-Athir|1987|pp=297-98}}.
Al-Mugʻira quvib chiqarilgach, Ibn al-Jarud dastlab al-Fadl bilan kelishuvga erishishga urinib, unga xat yozdi: unga qarshi sadoqatsizlik koʻzda tutilmaganini taʼkidlab, munosib oʻrinbosar yuborilishini soʻradi. Al-Fadl esa Tunisga oʻz amakivachchasi Abdulloh ibn Yazid ibn Hotimni hokim etib tayinlab, shaharni boshqarish uchun yubordi. Biroq Abdulloh ibn Yazid Tunisga yaqinlashganida, Ibn al-Jarud yuborgan bir guruh uni gapga solish uchun oldidan chiqdi. Ibn al-Jarudning buyruqlariga boʻysunmay, ular Abdulloh ibn Yazidga hujum qilib, uni oʻldirishdi{{Sfn|Ibn al-Athir|1987|p=298}}.
Endi al-Fadl bilan yarashish imkonsiz deb hisoblagan Ibn al-Jarud unga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishga qaror qildi. U Ifriqiyadagi har bir shahar qoʻmondonlariga xat yozib, al-Fadl ularni qanday haqorat qilganini eslatdi va oʻz tomoniga qoʻshilishga undadi. ''Jund''ning katta qismi Ibn al-Jarud tomoniga oʻtganidan soʻng, al-Fadl isyonchilarga qarshi yurishga majbur boʻldi. Natijaviy jangda al-Fadl magʻlub etilib, [[Qayravon]]ga chekinib qaytdi. Ammo Ibn al-Jarud qoʻshini uning ortidan quvib borib, shaharni qisqa muddat qamal qildi. Oxir-oqibat al-Qayravon aholisi isyonchilarga darvozalarni ochishga rozi boʻldi va 794-yil sentabrida Ibn al-Jarud hamda uning qoʻshini shaharga kirib keldi. Zabtdan soʻng al-Fadl va uning tarafdorlari shahardan chiqib [[Qabis]]ga yoʻl olishdi, biroq Ibn al-Jarud bunga yoʻl qoʻymaslikka qaror qilib, al-Fadlni oʻldirtirdi{{Sfn|Ibn al-Athir|1987|p=298}}{{Sfn|Al-Ya'qubi|1883|p=496}}{{Sfn|Khalifah ibn Khayyat|1985|p=464}}{{Sfn|Al-Tabari|1989|p=142}}.
== Izohlar ==
{{Manbalar|2}}
== Manbalar ==
* {{Kitob manbasi| last = Ibn al-Athir | first = 'Izz al-Din | author-link = Ali ibn al-Athir | title = Al-Kamil fi al-Tarikh, Vol. 5. | publisher = Dar al-'Ilmiyyah | language = Arabic | location = Beirut | year = 1987 }}
* {{Kitob manbasi| last = Kennedy | first = Hugh | author-link = Hugh N. Kennedy | title = The Early 'Abbasid Caliphate: A Political History | publisher = Croom Helm | year = 1981 | isbn = 0-389-20018-2 | location = London | url = https://books.google.com/books?id=lyksAQAAIAAJ }}
* {{Kitob manbasi| last = Khalifah ibn Khayyat | author-link = Khalifa ibn Khayyat | title = Tarikh Khalifah ibn Khayyat, 3rd ed | publisher = Dar Taybah | language = Arabic | year = 1985 | location = Al-Riyadh | editor-last = al-'Umari | editor-first = Akram Diya' }}
* {{Kitob manbasi| last = Al-Nuwayri | first = Ahmad ibn 'Abd al-Wahhab | author-link = Al-Nuwayri | title = Nihayat al-arab fi funun al-adab | publisher = Dar al-Kutub al-'Ilmiyya | language = Arabic | year = 2004 | location = Beirut | editor-last = al-Tarhini | editor-first = 'Abd al-Majid }}
{{Start box}}
* {{Kitob manbasi|last=Al-Tabari |first=Abu Ja'far Muhammad ibn Jarir |author-link=Muhammad ibn Jarir al-Tabari |title=The History of al-Ṭabarī, Volume XXX: The 'Abbasid Caliphate in Equilibrium. |others=Trans. C.E. Bosworth |editor-last=Yar-Shater |editor-first=Ehsan |publisher=State University of New York Press |location=Albany, NY |year=1989 |isbn=0-88706-564-3 |url=https://books.google.com/books?id=wqf1gwM9O58C}}
* {{Kitob manbasi|last=Al-Ya'qubi |first=Ahmad ibn Abu Ya'qub |author-link=Ya'qubi |title=Historiae, Vol. 2. |editor-last=Houtsma |editor-first=M. Th. |publisher=E. J. Brill |location=Leiden |year=1883 |language=Arabic |url=https://books.google.com/books?id=6TpbAAAAQAAJ}}
{{Succession box| title = [[Ifriqiya hokimi]]
| before = [[Nasr ibn Habib al-Muhallabiy]]
| after = [[Harsama ibn Aʼyon]]
| years = 793–794
}}
{{S-end}}
[[Turkum:794-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Muhallabiylar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligi davridagi Ifriqiya]]
[[Turkum:Ifriqiyadan boʻlgan 8-asr kishilari]]
3sa4xxj6ffab6g76re2so1yh8vcroea
Andoza:Wdtable row
10
1365347
5995744
2026-04-14T06:21:26Z
Ahror Akramovich
75193
„{{#invoke:Wikidata table |makerow}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude>“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995744
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Wikidata table |makerow}}<noinclude>
{{documentation}}
</noinclude>
iwl301r0uanuffqz3rt11dlmaea41gi
Andoza:Wdtable row/dam5
10
1365348
5995745
2026-04-14T06:23:14Z
Ahror Akramovich
75193
„{{#invoke:Wikidata table |makerow |pids=P625, P571, P729, P2048, P2043, P18, P11235|article=List of dams and reservoirs in Japan|example=Q153831}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995745
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Wikidata table |makerow |pids=P625, P571, P729, P2048, P2043, P18, P11235|article=List of dams and reservoirs in Japan|example=Q153831}}
m3tic1kvrd5udclddqp31wndyns4uoj
Ruslan Mingazow
0
1365349
5995747
2026-04-14T06:26:03Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Ruslan Mingazow]] sahifasini [[Ruslan Mingazov]]ga koʻchirdi
5995747
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Ruslan Mingazov]]
4w52vf8j1fh26o9n2r7vlbzfh3hexau
Munozara:Ruslan Mingazow
1
1365350
5995749
2026-04-14T06:26:04Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Ruslan Mingazow]] sahifasini [[Munozara:Ruslan Mingazov]]ga koʻchirdi
5995749
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Ruslan Mingazov]]
lcsr2k5xwhyq35jx5ri8x4uiu7p5dma
Ameyama toʻgʻoni
0
1365351
5995750
2026-04-14T06:26:48Z
Ahror Akramovich
75193
„{{Toʻgʻon | location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya | location_map = Yaponiya | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi |dam_length = 160m |dam_height = 21.5m |dam_width_base = |construction_began = 1989 |opening = 1995 |cost = |res_catchment = 2.6 sq. km |res_surface = 4 gektar | coordinates = {{coord|34|53|41|N|137|23|16|E|type:landma...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995750
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 160m
|dam_height = 21.5m
|dam_width_base =
|construction_began = 1989
|opening = 1995
|cost =
|res_catchment = 2.6 sq. km
|res_surface = 4 gektar
| coordinates = {{coord|34|53|41|N|137|23|16|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ameyama toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 雨山ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Suv toshqinlarini nazorat qilish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ameyama Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3042}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
8vcamzy0il5fw6y7gjyoopcw9npunps
Şöhrat Söýünow
0
1365352
5995752
2026-04-14T06:27:11Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Şöhrat Söýünow]] sahifasini [[Shohrat Soyunov]]ga koʻchirdi
5995752
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Shohrat Soyunov]]
jnraykpz2hyvoa17xe5cs9vgfp78qmz
Munozara:Şöhrat Söýünow
1
1365353
5995754
2026-04-14T06:27:11Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Şöhrat Söýünow]] sahifasini [[Munozara:Shohrat Soyunov]]ga koʻchirdi
5995754
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Shohrat Soyunov]]
qxgicfkjj61cjpn88nllqjkgfo559fd
Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati
0
1365354
5995755
2026-04-14T06:27:27Z
Ahror Akramovich
75193
„Quyida [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Boshlangan !Ochiq !Balandlik !Uzunlik !Rasm !{{tooltip|DiJ|Dams in Japan number}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q111935796<!-- Ameyama Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q113369287<!-- Banba Choseichi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q111935839<!-- Gamagori Choseichi Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q111935760<!...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995755
wikitext
text/x-wiki
Quyida [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan.
== Roʻyxat ==
{| class="wikitable"
!Nomi
!Joylashuv
!Boshlangan
!Ochiq
!Balandlik
!Uzunlik
!Rasm
!{{tooltip|DiJ|Dams in Japan number}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935796<!-- Ameyama Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q113369287<!-- Banba Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935839<!-- Gamagori Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935760<!-- Gokamura-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11610130<!-- Habu Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34828725<!-- Hattachi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935834<!-- Iruka-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34859095<!-- Kise Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039173<!-- Koshido Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935816<!-- Kotozawa Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435324<!-- Kuroda Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935728<!-- Miyoshi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935831<!-- Ohbara Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935656<!-- Ohi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q114059256<!-- Ohno Toshuko Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935811<!-- Ohshima Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935706<!-- Onshi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q1141896<!-- Sakuma Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q153831<!-- Shintoyone Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935713<!-- Shin-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935824<!-- Shitara Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q113369268<!-- Souri Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935743<!-- Takaraji-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q114057405<!-- Togo Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435670<!-- Tominaga Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935784<!-- Toyooka-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435350<!-- Ure Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435644<!-- Yahagi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935814<!-- Yahagi No.2 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935803<!-- Yahata Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q17223101<!-- Yamaguchi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935785<!-- Yanagisawa-ike Dam -->}}
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
j0hk98wdg6xftb6640ru1gxzm6rumrx
5995782
5995755
2026-04-14T06:46:59Z
Ahror Akramovich
75193
5995782
wikitext
text/x-wiki
Quyida [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan.
== Roʻyxat ==
{| class="wikitable"
!Nomi
!Joylashuv
!Boshlangan
!Ochiq
!Balandlik
!Uzunlik
!Rasm
!{{tooltip|DiJ|Dams in Japan number}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935796<!-- Ameyama Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q113369287<!-- Banba Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935839<!-- Gamagori Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935760<!-- Gokamura-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11610130<!-- Habu Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34828725<!-- Hattachi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935834<!-- Iruka-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34859095<!-- Kise Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039173<!-- Koshido Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935816<!-- Kotozawa Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435324<!-- Kuroda Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935728<!-- Miyoshi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935831<!-- Ohbara Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935656<!-- Ohi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q114059256<!-- Ohno Toshuko Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935811<!-- Ohshima Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935706<!-- Onshi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q1141896<!-- Sakuma Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q153831<!-- Shintoyone Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935713<!-- Shin-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935824<!-- Shitara Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q113369268<!-- Souri Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935743<!-- Takaraji-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q114057405<!-- Togo Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435670<!-- Tominaga Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935784<!-- Toyooka-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435350<!-- Ure Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435644<!-- -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935814<!-- Yahagi No.2 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935803<!-- Yahata Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q17223101<!-- Yamaguchi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935785<!-- Yanagisawa-ike Dam -->}}
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
8hoytc4pk0z0bgqndl7w2fc95za9tme
5995946
5995782
2026-04-14T09:53:37Z
Ahror Akramovich
75193
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995946
wikitext
text/x-wiki
Quyida [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan.
== Roʻyxat ==
{| class="wikitable"
!Nomi
!Joylashuv
!Boshlangan
!Ochiq
!Balandlik
!Uzunlik
!Rasm
!{{tooltip|DiJ|Dams in Japan number}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935796<!-- Ameyama Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q113369287<!-- Banba Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935839<!-- Gamagori Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935760<!-- Gokamura-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11610130<!-- Habu Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34828725<!-- Hattachi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935834<!-- Iruka-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34859095<!-- Kise Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039173<!-- Koshido Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935816<!-- Kotozawa Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435324<!-- Kuroda Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935728<!-- Miyoshi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935831<!-- Ohbara Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935656<!-- Ohi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q114059256<!-- Ohno Toshuko Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935811<!-- Ohshima Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935706<!-- Onshi-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q1141896<!-- Sakuma Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q153831<!-- Shintoyone Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935713<!-- Shin-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935824<!-- Shitara Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q113369268<!-- Souri Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935743<!-- Takaraji-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q114057405<!-- Togo Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435670<!-- Tominaga Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935784<!-- Toyooka-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435350<!-- Ure Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q3435644<!-- -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935814<!-- Yahagi No.2 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935803<!-- Yahata Choseichi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q17223101<!-- Yamaguchi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935785<!-- Yanagisawa-ike Dam -->}}
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
sdcgn63469jqbp5l0x0rokvsrs1wock
Altymyrat Annadurdyýew
0
1365355
5995757
2026-04-14T06:27:54Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Altymyrat Annadurdyýew]] sahifasini [[Altimurod Annadurdiyev]]ga koʻchirdi
5995757
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Altimurod Annadurdiyev]]
i7m76olxt2miirekx5xee592wnavgyn
Munozara:Altymyrat Annadurdyýew
1
1365356
5995759
2026-04-14T06:27:55Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Altymyrat Annadurdyýew]] sahifasini [[Munozara:Altimurod Annadurdiyev]]ga koʻchirdi
5995759
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Altimurod Annadurdiyev]]
jc2tfdngm2r0o6s9wd4h3m1383ze7xx
Arslonmurat Amanov
0
1365357
5995761
2026-04-14T06:29:19Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Arslonmurat Amanov]] sahifasini [[Arslanmurod Amanov]]ga koʻchirdi
5995761
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Arslanmurod Amanov]]
b6xcderpg366o00vzi5oxc93ep082ae
Munozara:Arslonmurat Amanov
1
1365358
5995763
2026-04-14T06:29:19Z
AnvarxonM
75105
AnvarxonM [[Munozara:Arslonmurat Amanov]] sahifasini [[Munozara:Arslanmurod Amanov]]ga koʻchirdi
5995763
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Arslanmurod Amanov]]
skk6266l28cvb2272i06rueeuzaidvf
Shahzoda Mehmed Shavkat
0
1365359
5995764
2026-04-14T06:29:32Z
Oblakulova
111326
„{{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Mehmed Shavkat | tugʻilgan_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1872|6|05|df=y}} | tugʻilgan_joyi= [[Dolmabahçe saroyi]], [[Istanbul tarixi|Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | vafot_sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1899|10|22|1872|6|05|df=y}} | vafot_joyi = Ortaköy saroyi, [[Istanbul]], Usmoniylar imperiyasi | dafn_etilgan_joy...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995764
wikitext
text/x-wiki
{{qirollik bilgiqutisi
| name = Shahzoda Mehmed Shavkat
| tugʻilgan_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1872|6|05|df=y}}
| tugʻilgan_joyi= [[Dolmabahçe saroyi]], [[Istanbul tarixi|Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]])
| vafot_sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1899|10|22|1872|6|05|df=y}}
| vafot_joyi = Ortaköy saroyi, [[Istanbul]], Usmoniylar imperiyasi
| dafn_etilgan_joy = Sulton [[Mahmud II]] maqbarasi, Divanyolu, Istanbul
| spouse = {{Nikoh|Fotma Ruyinaz xonim|1890|}}
| issue = [[Shahzoda Mehmed Jamoliddin]]
| full name = {{Lang-tr|Şehzoda Mehmed Şevket|italic=no}} <br /> {{Lang-ota|شهزاده محمد شوکت}}
| house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type = Sulola
| father = [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]]
| mother = [[Nesrin Kadın]]
| religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| branch = [[Usmoniylar dengiz floti]]
| rank = [[#Harbiy lavozimlari|Roʻyxatga qarang]]
| serviceyears = 1875–1899 (faoliyat yillari)
| servicenumber =
| awards = }}
}}
'''Shahzoda Mehmed Shavkat Afandi''' ({{Lang-ota|شهزاده محمد شوكت}};) — [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] shahzodasi, sulton [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] va [[Nesrin Kadın]]ning oʻgʻli.
== Yoshligi ==
Shahzoda Mehmed Shavkat 1872-yil 5-iyunda<ref>{{cite book|first=Lâle|last=Uçan|title=Dolmabahçe Sarayı'nda Çocuk Olmak: Sultan Abdülaziz'in Şehzâdelerinin ve Sultanefendilerinin Çocukluk Yaşantılarından Kesitler|publisher=FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi|year=2019|page=233|url=http://acikerisim.fsm.edu.tr/xmlui/handle/11352/2983|ref=none}}</ref>{{Sfn|Uçan|2019|p=24}} [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Bey|1969|p=280}}<ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|page=[https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005/page/n21 16]}}</ref>. Uning otasi [[Usmoniylar imperiyasi]] sultoni [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] boʻlib, u sulton [[Mahmud II]] va [[Pertevniyal Sulton]]ning oʻgʻli boʻlgan. Shahzodaning onasi esa Shahzoda Ismoil Zevş-Barakayning qizi [[Nesrin Kadın]] edi{{Sfn|Uluçay|2011|p=233}}. Mehmed Shavkatning oʻzidan ikki yosh kichik [[Emine Sulton (Sulton Abdulazizning qizi)|Emine Sulton]] ismli singlisi boʻlgan{{Sfn|Uluçay|2011|p=233}}.
Abdulaziz 1876-yil 30-mayda taxtdan agʻdarildi va uning oʻrniga jiyani [[Murod V]] taxtga oʻtirdi. 1876-yil 4-iyunda<ref>{{cite book|first=Roderic H.|last=Davison|title=Reform in the Ottoman Empire, 1856-1876|publisher=Princeton University Press|date=8 December 2015|pages=341|isbn=978-1-400-87876-5}}</ref> Abdulaziz sirli tarzda vafot etdi. Uning onasi ham bir necha kundan soʻng, 1876-yil 11-iyunda vafot etdi{{Sfn|Uluçay|2011|p=233}}. Oʻsha paytda Shavkat endigina toʻrt yoshda edi. Shundan soʻng [[Abdulhamid II]] Shavkatga gʻamxoʻrlik qilib, uni oʻz oʻgʻillari bilan birga tarbiyaladi{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}.
Shavkat 1879-yilda [[Ihlamur pavilyoni]]da taʼlim olishni boshladi. U yerda singlisi [[Esma Sulton]], [[Shahzoda Mehmed Sayfiddin]] hamda sulton Abdulhamidning farzandlari [[Shahzoda Mehmed Salim]] va [[Zekiye Sulton]] bilan birga oʻqidi<ref>{{cite book|first=Cevriye|last=Uru|title=Sultan II. Abdülhamid'in kızı Zekiye Sultan'in Hayatı (1872-1950)|year=2010|url=https://dspace.marmara.edu.tr/items/5a63c326-4f12-42f2-a146-67ede84bfc28|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences| language=tr|type=Master Thesis|page=6}}</ref>.
Mehmed Shavkatning sunnat marosimi 1883-yil 17-dekabrda boʻlib oʻtdi. Marosim uning aka-ukalari [[Abdulmajid II]], [[Shahzoda Mehmed Sayfiddin]], Sulton Abdulhamidning toʻngʻich oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salim]], [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] nabirasi [[Shahzoda Ibrohim Tevfiq]] va [[Mehmed V|Mehmed V ning]] toʻngʻich oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Ziyoyiddin]]niki bilan birga oʻtkazildi{{Sfn|Uçan|2019|p=25}}. Shahzodalarni Rıfat yoki Saib posho sunnat qilgan{{Sfn|Uçan|2019|p=25 n. 57}}.
== Harbiy faoliyati ==
Mehmed Shavkat otasi hukmronligi davrida [[Usmoniylar dengiz floti]]ga xizmatga qabul qilingan. Unga 1875-yil 27-mayda leytenant unvoni berilgan. Bir yil oʻtib, 1876-yilda Shavkat leytenant-qoʻmondon unvoniga koʻtarilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|pp=50–51}}.
== Shaxsiy hayoti ==
Shavkatning birgina rafiqasi boʻlib, uning ismi Fotma Ruyinaz xonim boʻlgan. Fotma Ruyinaz 1873-yil 2-yanvarda [[Bandırma]]da tugʻilgan. Ular 1890-yil 3-aprelda [[Yıldız saroyi]]da turmush qurishgan. Oʻshanda Şevket yigirma, Ruyinaz esa oʻn yetti yoshda boʻlgan<ref name="Küçükaşcı">{{cite journal | last=Küçükaşcı | first=Mustafa Sabri | title=Üsküdar Şerifler Köşkü Sakinleri | journal=Uluslararası Üsküdar Sempozyumu: VIII 21-23 Kasım 2014 Bildiriler | date=2015-01-01 | url=https://www.academia.edu/50782226 | language=tr | access-date=2022-02-11 | pages=129, 140 n. 8}}</ref><ref name="haskan">{{cite book|first=Mehmet Nermi|last=Haskan|title=Yüzyıllar boyunca Üsküdar - Volume 3|publisher=Üsküdar Belediyesi|year=2001|page=1427|isbn=978-9-759-76063-2}}</ref>{{Sfn|Bey|1969|p=169}}. Ularning yagona farzandi [[Shahzoda Mehmed Jamoliddin]] 1891-yil 1-martda tugʻilgan<ref>{{cite book | last1=Reşad | first1=Ekrem | last2= Osman | first2= Ferid | title=Musavver nevsâl-i Osmanî | year = 1911 | page = 59}}</ref>{{Sfn|Bey|1969|p=153}}. Shahzoda Jamoliddin 1960-yil 7-avgustda [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahrida vafot etgan<ref name="Küçükaşcı"/>.
Shahzoda Mehmed Shavkat [[Yıldız saroyi]] hududida joylashgan [[Malta pavilyoni]]ga egalik qilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=51}}. Shuningdek, uning Üsküdardagi Küçük Çamlıca hududida bir villasi ham boʻlgan<ref name="Küçükaşcı"/><ref name="haskan"/>. Shahzoda havaskor pianinochi edi<ref>{{cite news|title= Murat Bardakçı yazdı|url= https://www.haberturk.com/yasam/haber/151510-murat-bardakci-yazdi|work=[[Habertürk]]|date=6 June 2009|access-date=16 October 2020}}</ref>.
== Vafoti ==
Mehmed Shavkat 1899-yil 22-oktyabrda yigirma yetti yoshida vafot etgan va [[Istanbul]]ning Divanyolu hududida joylashgan bobosi [[Mahmud II]] maqbarasiga dafn etilgan<ref name="adra"/>{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}<ref name="Mehmed">{{cite web|title=Mehmed Şevket Efendi Kimdir? Osmanlı Şehzadesi, Sultan Abdülaziz'in Oğlu|url= http://osmanli.site/osmanli-muzik-musiki-sultan/muzisyen-osmanli-hanedanlari/mehmed-sevket-efendi-kimdir-osmanli-sehzadesi-sultan-abdulazizin-oglu/|website=Osmanli|date=7 February 2017|access-date=16 October 2020}}</ref>. Hozirgi kunda sulton Abdulazizning erkak nasli Mehmed Shavkatdan davom etmoqda<ref name="Mehmed"/>.
== Unvon va mukofotlari ==
=== Harbiy lavozimlari ===
;Harbiy unvonlar va dengiz floti
* [[Usmoniylar dengiz floti]] leytenanti, 1875-yil 27-may
* Usmoniylar dengiz floti leytenant-qoʻmondoni, 1876-yil
== Farzandlari ==
{| class="wikitable"
|-
! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar
|-
| [[Shahzoda Mehmed Jamoliddin]]
| 1891-yil 1-mart
| 1947-yil 18-noyabr
| Yıldız saroyida tugʻilgan. Bir marta uylangan, ikki oʻgʻli bor. Surgunda [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahrida vafot etgan va oʻsha yerda dafn qilingan.
|-
|}
== Nasabi ==
{{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Şehzoda Mehmed Şevket'''
| 2 = 2. [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]]
| 3 = 3. [[Nesrin Kadın]]
| 4 = 4. [[Mahmud II]]
| 5 = 5. [[Pertevniyal Sulton]]
| 6 = 6. Shahzoda G‘oziy Ismoil bey Zevş-Barakay
| 8 = 8. [[Abdulhamid I]]
| 9 = 9. [[Nakşidil Sultan|Nakşidil Sulton]]
}}
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Mehmet Sürreya|last=Bey|title=Osmonli davlatida kim kim edi, 1-jild|publisher=Küğ Yayını|year=1969}}
* {{Cite journal| last=Korkmaz | first=Mehmet | title=Dengizning saroyliklari: Bahriyeda usmonli shahzodalari | journal=Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi | volume=1 | issue=1 | date=2019-12-30 | pages=42–65 | url=https://dergipark.org.tr/tr/pub/hed/issue/51324/667780 | language=tr}}
* {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=So‘nggi xalifa Abdülmecid Afandining hayoti — shahzodalık, valiahtlik va xalifalik yillari |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}}
* {{Kitob manbasi|first=Mustafa Çağatay |last=Uluçay|title=Podshohlarning ayollari va qizlari|location=Ankara|publisher= Ötüken|year=2011|isbn=978-9-754-37840-5}}
{{DEFAULTSORT:Sehzade Mehmed Sevket}}
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
[[Turkum:1872-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1899-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Sultonlarning o‘g‘illari]]
[[Turkum:Xalifalarning o‘g‘illari]]
gduu7vro2azhruwtymlg2uko4rmxyl0
5995765
5995764
2026-04-14T06:32:08Z
Oblakulova
111326
5995765
wikitext
text/x-wiki
{{qirollik bilgiqutisi
| name = Shahzoda Mehmed Shavkat
| tugʻilgan_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1872|6|05|df=y}}
| tugʻilgan_joyi= [[Dolmabahçe saroyi]], [[Istanbul tarixi|Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]])
| vafot_sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1899|10|22|1872|6|05|df=y}}
| vafot_joyi = Ortaköy saroyi, [[Istanbul]], Usmoniylar imperiyasi
| dafn_etilgan_joy = Sulton [[Mahmud II]] maqbarasi, Divanyolu, Istanbul
| spouse = {{Nikoh|Fotma Ruyinaz xonim|1890|}}
| issue = [[Shahzoda Mehmed Jamoliddin]]
| full name = {{Lang-tr|Şehzoda Mehmed Şevket|italic=no}} <br /> {{Lang-ota|شهزاده محمد شوکت}}
| house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type = Sulola
| father = [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]]
| mother = [[Nesrin Kadın]]
| religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| branch = [[Usmoniylar dengiz floti]]
| rank = [[#Harbiy lavozimlari|Roʻyxatga qarang]]
| serviceyears = 1875–1899 (faoliyat yillari)
| servicenumber =
| awards = }}
}}
'''Shahzoda Mehmed Shavkat Afandi''' ({{Lang-ota|شهزاده محمد شوكت}};) — [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] shahzodasi, sulton [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] va [[Nesrin Kadın]]ning oʻgʻli.
== Yoshligi ==
Shahzoda Mehmed Shavkat 1872-yil 5-iyunda<ref>{{cite book|first=Lâle|last=Uçan|title=Dolmabahçe Sarayı'nda Çocuk Olmak: Sultan Abdülaziz'in Şehzâdelerinin ve Sultanefendilerinin Çocukluk Yaşantılarından Kesitler|publisher=FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi|year=2019|page=233|url=http://acikerisim.fsm.edu.tr/xmlui/handle/11352/2983|ref=none}}</ref>{{Sfn|Uçan|2019|p=24}} [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Bey|1969|p=280}}<ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|url=https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005|year=2005|page=[https://archive.org/details/GenealogyOfTheImperialOttomanFamily2005/page/n21 16]}}</ref>. Uning otasi [[Usmoniylar imperiyasi]] sultoni [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] boʻlib, u sulton [[Mahmud II]] va [[Pertevniyal Sulton]]ning oʻgʻli boʻlgan. Shahzodaning onasi esa Shahzoda Ismoil Zevş-Barakayning qizi [[Nesrin Kadın]] edi{{Sfn|Uluçay|2011|p=233}}. Mehmed Shavkatning oʻzidan ikki yosh kichik [[Emine Sulton (Sulton Abdulazizning qizi)|Emine Sulton]] ismli singlisi boʻlgan{{Sfn|Uluçay|2011|p=233}}.
Sulton Abdulaziz 1876-yil 30-mayda taxtdan agʻdarildi va uning oʻrniga jiyani [[Murod V]] taxtga oʻtirdi. 1876-yil 4-iyunda<ref>{{cite book|first=Roderic H.|last=Davison|title=Reform in the Ottoman Empire, 1856-1876|publisher=Princeton University Press|date=8 December 2015|pages=341|isbn=978-1-400-87876-5}}</ref> Abdulaziz sirli tarzda vafot etdi. Shahzodaning onasi ham bir necha kundan soʻng, 1876-yil 11-iyunda vafot etdi{{Sfn|Uluçay|2011|p=233}}. Oʻsha paytda Shavkat endigina toʻrt yoshda edi. Shundan soʻng [[Abdulhamid II]] Shavkatga gʻamxoʻrlik qilib, uni oʻz oʻgʻillari bilan birga tarbiyaladi{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}.
Shavkat 1879-yilda [[Ihlamur pavilyoni]]da taʼlim ola boshladi. U yerda singlisi [[Esma Sulton]], [[Shahzoda Mehmed Sayfiddin]] hamda sulton Abdulhamidning farzandlari [[Shahzoda Mehmed Salim]] va [[Zekiye Sulton]] bilan birga oʻqidi<ref>{{cite book|first=Cevriye|last=Uru|title=Sultan II. Abdülhamid'in kızı Zekiye Sultan'in Hayatı (1872-1950)|year=2010|url=https://dspace.marmara.edu.tr/items/5a63c326-4f12-42f2-a146-67ede84bfc28|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences| language=tr|type=Master Thesis|page=6}}</ref>.
Mehmed Shavkatning sunnat marosimi 1883-yil 17-dekabrda boʻlib oʻtdi. Marosim uning aka-ukalari [[Abdulmajid II]], [[Shahzoda Mehmed Sayfiddin]], Sulton Abdulhamidning toʻngʻich oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salim]], [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] nabirasi [[Shahzoda Ibrohim Tavfiq]] va [[Mehmed V|Mehmed V ning]] toʻngʻich oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Ziyoyiddin]]niki bilan birga oʻtkazildi{{Sfn|Uçan|2019|p=25}}. Shahzodalarni Rıfat yoki Saib posho sunnat qilgan{{Sfn|Uçan|2019|p=25 n. 57}}.
== Harbiy faoliyati ==
Mehmed Shavkat otasi hukmronligi davrida [[Usmoniylar dengiz floti]]ga xizmatga qabul qilingan. Unga 1875-yil 27-mayda leytenant unvoni berilgan. Bir yil oʻtib, 1876-yilda Shavkat leytenant-qoʻmondon darajasiga koʻtarilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|pp=50–51}}.
== Shaxsiy hayoti ==
Shavkatning birgina rafiqasi boʻlib, uning ismi Fotma Ruyinaz xonim boʻlgan. Fotma Ruyinaz 1873-yil 2-yanvarda [[Bandırma]]da tugʻilgan. Ular 1890-yil 3-aprelda [[Yıldız saroyi]]da turmush qurishgan. Oʻshanda Şevket yigirma, Ruyinaz esa oʻn yetti yoshda boʻlgan<ref name="Küçükaşcı">{{cite journal | last=Küçükaşcı | first=Mustafa Sabri | title=Üsküdar Şerifler Köşkü Sakinleri | journal=Uluslararası Üsküdar Sempozyumu: VIII 21-23 Kasım 2014 Bildiriler | date=2015-01-01 | url=https://www.academia.edu/50782226 | language=tr | access-date=2022-02-11 | pages=129, 140 n. 8}}</ref><ref name="haskan">{{cite book|first=Mehmet Nermi|last=Haskan|title=Yüzyıllar boyunca Üsküdar - Volume 3|publisher=Üsküdar Belediyesi|year=2001|page=1427|isbn=978-9-759-76063-2}}</ref>{{Sfn|Bey|1969|p=169}}. Ularning yagona farzandi [[Shahzoda Mehmed Jamoliddin]] 1891-yil 1-martda tugʻilgan<ref>{{cite book | last1=Reşad | first1=Ekrem | last2= Osman | first2= Ferid | title=Musavver nevsâl-i Osmanî | year = 1911 | page = 59}}</ref>{{Sfn|Bey|1969|p=153}}. Shahzoda Jamoliddin 1960-yil 7-avgustda [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahrida vafot etgan<ref name="Küçükaşcı"/>.
Shahzoda Mehmed Shavkat [[Yıldız saroyi]] hududida joylashgan [[Malta pavilyoni]]ga egalik qilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=51}}. Shuningdek, uning Üsküdardagi Küçük Çamlıca hududida bir villasi ham boʻlgan<ref name="Küçükaşcı"/><ref name="haskan"/>. Shahzoda havaskor pianinochi edi<ref>{{cite news|title= Murat Bardakçı yazdı|url= https://www.haberturk.com/yasam/haber/151510-murat-bardakci-yazdi|work=[[Habertürk]]|date=6 June 2009|access-date=16 October 2020}}</ref>.
== Vafoti ==
Mehmed Shavkat 1899-yil 22-oktyabrda yigirma yetti yoshida vafot etgan va [[Istanbul]]ning Divanyolu hududida joylashgan bobosi [[Mahmud II|Mahmud II ning]] maqbarasiga dafn etilgan<ref name="adra"/>{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}<ref name="Mehmed">{{cite web|title=Mehmed Şevket Efendi Kimdir? Osmanlı Şehzadesi, Sultan Abdülaziz'in Oğlu|url= http://osmanli.site/osmanli-muzik-musiki-sultan/muzisyen-osmanli-hanedanlari/mehmed-sevket-efendi-kimdir-osmanli-sehzadesi-sultan-abdulazizin-oglu/|website=Osmanli|date=7 February 2017|access-date=16 October 2020}}</ref>. Hozirgi kunda sulton Abdulazizning erkak nasli Mehmed Shavkatdan davom etmoqda<ref name="Mehmed"/>.
== Unvon va mukofotlari ==
=== Harbiy lavozimlari ===
;Harbiy unvonlar va dengiz floti
* [[Usmoniylar dengiz floti]] leytenanti, 1875-yil 27-may
* Usmoniylar dengiz floti leytenant-qoʻmondoni, 1876-yil
== Farzandlari ==
{| class="wikitable"
|-
! Ism !! Tugʻilgan !! Vafot etgan !! style="width:40%;" |Izohlar
|-
| [[Shahzoda Mehmed Jamoliddin]]
| 1891-yil 1-mart
| 1947-yil 18-noyabr
| Yıldız saroyida tugʻilgan. Bir marta uylangan, ikki oʻgʻli bor. Surgunda [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahrida vafot etgan va oʻsha yerda dafn qilingan.
|-
|}
== Nasabi ==
{{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Şehzoda Mehmed Şevket'''
| 2 = 2. [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]]
| 3 = 3. [[Nesrin Kadın]]
| 4 = 4. [[Mahmud II]]
| 5 = 5. [[Pertevniyal Sulton]]
| 6 = 6. Shahzoda G‘oziy Ismoil bey Zevş-Barakay
| 8 = 8. [[Abdulhamid I]]
| 9 = 9. [[Nakşidil Sultan|Nakşidil Sulton]]
}}
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Mehmet Sürreya|last=Bey|title=Osmonli davlatida kim kim edi, 1-jild|publisher=Küğ Yayını|year=1969}}
* {{Cite journal| last=Korkmaz | first=Mehmet | title=Dengizning saroyliklari: Bahriyeda usmonli shahzodalari | journal=Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi | volume=1 | issue=1 | date=2019-12-30 | pages=42–65 | url=https://dergipark.org.tr/tr/pub/hed/issue/51324/667780 | language=tr}}
* {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=So‘nggi xalifa Abdülmecid Afandining hayoti — shahzodalık, valiahtlik va xalifalik yillari |url=http://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}}
* {{Kitob manbasi|first=Mustafa Çağatay |last=Uluçay|title=Podshohlarning ayollari va qizlari|location=Ankara|publisher= Ötüken|year=2011|isbn=978-9-754-37840-5}}
{{DEFAULTSORT:Sehzade Mehmed Sevket}}
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
[[Turkum:1872-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1899-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Sultonlarning o‘g‘illari]]
[[Turkum:Xalifalarning o‘g‘illari]]
15g9la0gjk588nrvoh9t24wua5d2vzt
Munozara:Shahzoda Mehmed Shavkat
1
1365360
5995766
2026-04-14T06:32:20Z
Oblakulova
111326
„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995766
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry
Masha Kondratenko
0
1365361
5995767
2026-04-14T06:34:07Z
Panpanchik
72616
„{{Infobox musical artist | background = person | honorific_prefix = | name = Masha Kondratenko | honorific_suffix = | image = Masha Kondratenko.jpg | image_upright = | image_size = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | asl ismi = {{nobold|Маша Кондратенко}} | native_name_lang = uk | tavallud_payti...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995767
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| background = person
| honorific_prefix =
| name = Masha Kondratenko
| honorific_suffix =
| image = Masha Kondratenko.jpg
| image_upright =
| image_size =
| landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->
| alt =
| caption =
| asl ismi = {{nobold|Маша Кондратенко}}
| native_name_lang = uk
| tavallud_paytidagi_ismi = Mariia Ihorivna Kondratenko
| alias = Masha Kondratenko, Masha Crush, Marichka, Magis
| tavallud_sanasi = {{birth date and age|1999|12|5|df=y}}
| tavallud_joyi = [[Shostka]], [[Sumi viloyati]], [[Ukraina]]
| origin =
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|1999|12|5|df=y}} -->
| death_place =
| genre =
| occupation =
| instrument =
| discography =
| faoliyat yillari = 2021–hozir
| label =
| current_member_of =
| past_member_of =
| spouse = <!-- Use article title or common name -->
| partner = <!-- (unmarried long-term partner) -->
| website =
| module =
| module2 =
| module3 =
}}
'''Mariia Igorivna Kondratenko''' ({{Lang-uk|Марія Ігорівна Кондратенко}}; 1999-yil 5-dekabrda tugʻilgan), sahnadagi taxallusi '''Masha Kondratenko''' bilan mashhur boʻlgan, ukrainalik aktrisa va qoʻshiqchi. U bir qancha taxalluslar ostida ijod qilgan, ular orasida '''Magic''', '''Marichka''' va '''Masha Krash''' bor.
== Mehnat faoliyati ==
Kondratenko 2018-yilda suratga olingan ''Maktab'' serialida maktab oʻquvchisi Sonya rolini ijro etganidan keyin mashhur boʻldi. 2020-yilda isteʼdodlar shousi {{Lang|uk-Latn|[[Holos Krainy]]}}ning oʻninchi mavsumida finalchi boʻlgan<ref>{{cite web |last1=Malay |first1=Kateryna |title=Is Masha Kondratenko Klavdia Petrivna? What is known about both singers and who may actually be hiding behind the mysterious hat |url=https://eng.obozrevatel.com/section-entertainment/news-is-masha-kondratenko-klavdia-petrivna-what-is-known-about-both-singers-and-who-may-actually-be-hiding-behind-the-mysterious-hat-15-02-2024.html |website=Obozrevatel |access-date=24 August 2025 |language=en |date=15 February 2024}}</ref>. Uning 2022-yilda chiqqan istehzoli Yevropop yoʻnalishidagi „{{Lang|uk-Latn|Vanka Vstanka|i=no}}“ qoʻshigʻi keng miqyosda remiks qilindi va [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytidagi urush tasvirlariga fon musiqasi sifatida ishlatildi<ref>{{Cite magazine|url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n08/james-meek/that-s-my-tank-on-fire|title='That's my tank on fire'|first=James|last=Meek|work=London Review of Books |date=April 13, 2023|volume=45|issue=8|via=www.lrb.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/2022/11/24/soundtrack-to-the-resistance|title=Nov 2022: Soundtrack to the resistance|first=Melissa |last=Martin|date=November 24, 2022|via=Winnipeg Free Press/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pravda-news.com.ua/masha-kondratenko-poznajomylasya-z-polkovnykom-ukrayiny-zavdyaky-pisni-vanka-vstanka.html|title=Маша Кондратенко: «Познайомилася з полковником України завдяки пісні «Ванька-встанька»”|first=Юрій|last=Іванов|work=Pravda NEWS |date=October 12, 2022}}</ref>. Masha „No Time To Cry“ qoʻshigʻi bilan Yevrovideniye 2025 tanlovida Ukraina sharafini himoya etish uchun tanlangan nomzodlardan biri boʻlgan<ref>{{cite web|access-date=2025-02-10 |date=2025-02-07 |first=Doron |language=en-US |last=Lahav |title=Masha Kondratenko: "We Live in "Normal Abnormality", But We Can't Give Up" |url=https://escbeat.com/2025/02/07/masha-kondratenko-we-live-in-normal-abnormality-but-we-cant-give-up/ |website=ESCBEAT}}<!-- auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --></ref>.
== Diskografiya ==
=== Singllar ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! rowspan="2" scope="col" | Nomi
! rowspan="2" scope="col" | Yili
! colspan="1" |Chartdagi eng yuqori oʻrni
|-
!scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |UKR<br />Air.<br /><ref name="UKR3">Sources:
* „Vanka-vstanka“: {{cite web |date=2022-09-30 |title=Masha Kondratenko - Vanka-vstanka |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=58762 |archive-url= |archive-date= |access-date=2025-04-10 |website= |publisher=[[Top40-Charts]]}}
* „Vedmedi-Balalaiky“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Vedmedi |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=59307 |access-date=2025-04-10 |website=[[Top40-Charts]] |language=en}}
* „Liuli-liuli“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Liuli-liuli |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=61094 |access-date=2025-04-10 |website=Top40-Charts |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en}}
* „Yide dakh“: {{cite web |date= |title=Masha Kondratenko & Klavdia Petrivna - Ide Dakh |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=63541 |access-date=2025-04-10 |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en |agency=}}</ref>
|-
! scope="row" | „Malaya“ (<nowiki>Малая</nowiki>)
| 2021
|—
|-
! scope="row" | „Chekayu na tebe“ (<nowiki>Чекаю на тебе</nowiki>)
| rowspan="4"| 2022
|—
|-
! scope="row" | „Vanka-vstanka“ (<nowiki>Ванька-встанька</nowiki>)
|1
|-
! scope="row" | „Lyubov silnisha“ (<nowiki>Любов сильніша</nowiki>)<br />{{Small|feat ENLEO}}
|—
|-
! scope="row" | „Vedmedi-Balalaiki“ (<nowiki>Ведмеді-Балалайки</nowiki>)<br />{{Small|feat Mashukovski}}
|19
|-
! scope="row" | „Ne xodi“ (<nowiki>Не ходи</nowiki>)
| rowspan="5"| 2023
|—
|-
! scope="row" | „Stabilno parshivo“ (<nowiki>Стабільно паршиво</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Lyuli-lyuli“ (<nowiki>Люлі-люлі</nowiki>)
|6
|-
! scope="row" | „Na gori“ (<nowiki>На горі</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Vognik-vognik“ (<nowiki>Вогник-вогник</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Xto tse taka“ (<nowiki>Хто це така</nowiki>)
| rowspan="12"| 2024
|—
|-
! scope="row" | „Un deux trois“
|—
|-
! scope="row" | „Bili nochi“ (Bіlі nochі)<br />{{Small|feat OSTY}}
|—
|-
! scope="row" | „Yide dakh“ (<nowiki>Їде дах</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Klavdia Petrivna]]}}
|5
|-
! scope="row" | „Dim“ (<nowiki>Дим</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Vivchi mene“ (Vivchi mene)
|—
|-
! scope="row" | „Pid viknami“ (<nowiki>Під вікнами</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Psevdo“ (<nowiki>Псевдо</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Mala“ (<nowiki>Мала</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Podzvoni meni“ (<nowiki>Подзвони мені</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Zavedu kota“ (<nowiki>Заведу кота</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Divchinka“ (<nowiki>Дівчинка</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Irina bilik|Irina Bilyk]]}}
|—
|-
! scope="row" | „No Time to Cry“
| rowspan="2" | 2025
|—
|-
! scope="row" | „<nowiki>Мухи</nowiki>“
|—
|}
== Izohlar ==
{{Notelist}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Instagram|masha.crush|Марія Кондратенко}}
* {{IMDb name|nm10085328|Марія Кондратенко}}
{{DEFAULTSORT:Kondratenko, Masha}}
b2sx17va7vhjihxgdjywchbnmck26fb
5995768
5995767
2026-04-14T06:34:18Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995768
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| background = person
| honorific_prefix =
| name = Masha Kondratenko
| honorific_suffix =
| image = Masha Kondratenko.jpg
| image_upright =
| image_size =
| landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->
| alt =
| caption =
| asl ismi = {{nobold|Маша Кондратенко}}
| native_name_lang = uk
| tavallud_paytidagi_ismi = Mariia Ihorivna Kondratenko
| alias = Masha Kondratenko, Masha Crush, Marichka, Magis
| tavallud_sanasi = {{birth date and age|1999|12|5|df=y}}
| tavallud_joyi = [[Shostka]], [[Sumi viloyati]], [[Ukraina]]
| origin =
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|1999|12|5|df=y}} -->
| death_place =
| genre =
| occupation =
| instrument =
| discography =
| faoliyat yillari = 2021–hozir
| label =
| current_member_of =
| past_member_of =
| spouse = <!-- Use article title or common name -->
| partner = <!-- (unmarried long-term partner) -->
| website =
| module =
| module2 =
| module3 =
}}
'''Mariia Igorivna Kondratenko''' ({{Lang-uk|Марія Ігорівна Кондратенко}}; 1999-yil 5-dekabrda tugʻilgan), sahnadagi taxallusi '''Masha Kondratenko''' bilan mashhur boʻlgan, ukrainalik aktrisa va qoʻshiqchi. U bir qancha taxalluslar ostida ijod qilgan, ular orasida '''Magic''', '''Marichka''' va '''Masha Krash''' bor.
== Mehnat faoliyati ==
Kondratenko 2018-yilda suratga olingan ''Maktab'' serialida maktab oʻquvchisi Sonya rolini ijro etganidan keyin mashhur boʻldi. 2020-yilda isteʼdodlar shousi {{Lang|uk-Latn|[[Holos Krainy]]}}ning oʻninchi mavsumida finalchi boʻlgan<ref>{{cite web |last1=Malay |first1=Kateryna |title=Is Masha Kondratenko Klavdia Petrivna? What is known about both singers and who may actually be hiding behind the mysterious hat |url=https://eng.obozrevatel.com/section-entertainment/news-is-masha-kondratenko-klavdia-petrivna-what-is-known-about-both-singers-and-who-may-actually-be-hiding-behind-the-mysterious-hat-15-02-2024.html |website=Obozrevatel |access-date=24 August 2025 |language=en |date=15 February 2024}}</ref>. Uning 2022-yilda chiqqan istehzoli Yevropop yoʻnalishidagi „{{Lang|uk-Latn|Vanka Vstanka|i=no}}“ qoʻshigʻi keng miqyosda remiks qilindi va [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytidagi urush tasvirlariga fon musiqasi sifatida ishlatildi<ref>{{Cite magazine|url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n08/james-meek/that-s-my-tank-on-fire|title='That's my tank on fire'|first=James|last=Meek|work=London Review of Books |date=April 13, 2023|volume=45|issue=8|via=www.lrb.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/2022/11/24/soundtrack-to-the-resistance|title=Nov 2022: Soundtrack to the resistance|first=Melissa |last=Martin|date=November 24, 2022|via=Winnipeg Free Press/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pravda-news.com.ua/masha-kondratenko-poznajomylasya-z-polkovnykom-ukrayiny-zavdyaky-pisni-vanka-vstanka.html|title=Маша Кондратенко: «Познайомилася з полковником України завдяки пісні «Ванька-встанька»”|first=Юрій|last=Іванов|work=Pravda NEWS |date=October 12, 2022}}</ref>. Masha „No Time To Cry“ qoʻshigʻi bilan Yevrovideniye 2025 tanlovida Ukraina sharafini himoya etish uchun tanlangan nomzodlardan biri boʻlgan<ref>{{cite web|access-date=2025-02-10 |date=2025-02-07 |first=Doron |language=en-US |last=Lahav |title=Masha Kondratenko: "We Live in "Normal Abnormality", But We Can't Give Up" |url=https://escbeat.com/2025/02/07/masha-kondratenko-we-live-in-normal-abnormality-but-we-cant-give-up/ |website=ESCBEAT}}<!-- auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --></ref>.
== Diskografiya ==
=== Singllar ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! rowspan="2" scope="col" | Nomi
! rowspan="2" scope="col" | Yili
! colspan="1" |Chartdagi eng yuqori oʻrni
|-
!scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |UKR<br />Air.<br /><ref name="UKR3">Sources:
* „Vanka-vstanka“: {{cite web |date=2022-09-30 |title=Masha Kondratenko - Vanka-vstanka |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=58762 |archive-url= |archive-date= |access-date=2025-04-10 |website= |publisher=[[Top40-Charts]]}}
* „Vedmedi-Balalaiky“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Vedmedi |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=59307 |access-date=2025-04-10 |website=[[Top40-Charts]] |language=en}}
* „Liuli-liuli“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Liuli-liuli |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=61094 |access-date=2025-04-10 |website=Top40-Charts |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en}}
* „Yide dakh“: {{cite web |date= |title=Masha Kondratenko & Klavdia Petrivna - Ide Dakh |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=63541 |access-date=2025-04-10 |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en |agency=}}</ref>
|-
! scope="row" | „Malaya“ (<nowiki>Малая</nowiki>)
| 2021
|—
|-
! scope="row" | „Chekayu na tebe“ (<nowiki>Чекаю на тебе</nowiki>)
| rowspan="4"| 2022
|—
|-
! scope="row" | „Vanka-vstanka“ (<nowiki>Ванька-встанька</nowiki>)
|1
|-
! scope="row" | „Lyubov silnisha“ (<nowiki>Любов сильніша</nowiki>)<br />{{Small|feat ENLEO}}
|—
|-
! scope="row" | „Vedmedi-Balalaiki“ (<nowiki>Ведмеді-Балалайки</nowiki>)<br />{{Small|feat Mashukovski}}
|19
|-
! scope="row" | „Ne xodi“ (<nowiki>Не ходи</nowiki>)
| rowspan="5"| 2023
|—
|-
! scope="row" | „Stabilno parshivo“ (<nowiki>Стабільно паршиво</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Lyuli-lyuli“ (<nowiki>Люлі-люлі</nowiki>)
|6
|-
! scope="row" | „Na gori“ (<nowiki>На горі</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Vognik-vognik“ (<nowiki>Вогник-вогник</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Xto tse taka“ (<nowiki>Хто це така</nowiki>)
| rowspan="12"| 2024
|—
|-
! scope="row" | „Un deux trois“
|—
|-
! scope="row" | „Bili nochi“ (Bіlі nochі)<br />{{Small|feat OSTY}}
|—
|-
! scope="row" | „Yide dakh“ (<nowiki>Їде дах</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Klavdia Petrivna]]}}
|5
|-
! scope="row" | „Dim“ (<nowiki>Дим</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Vivchi mene“ (Vivchi mene)
|—
|-
! scope="row" | „Pid viknami“ (<nowiki>Під вікнами</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Psevdo“ (<nowiki>Псевдо</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Mala“ (<nowiki>Мала</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Podzvoni meni“ (<nowiki>Подзвони мені</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Zavedu kota“ (<nowiki>Заведу кота</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Divchinka“ (<nowiki>Дівчинка</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Irina bilik|Irina Bilyk]]}}
|—
|-
! scope="row" | „No Time to Cry“
| rowspan="2" | 2025
|—
|-
! scope="row" | „<nowiki>Мухи</nowiki>“
|—
|}
== Izohlar ==
{{Notelist}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Instagram|masha.crush|Марія Кондратенко}}
* {{IMDb name|nm10085328|Марія Кондратенко}}
{{DEFAULTSORT:Kondratenko, Masha}}
[[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]]
13b8gzt8t6km0gwtt6uc6i9uxt2kvvz
5995769
5995768
2026-04-14T06:34:27Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995769
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| background = person
| honorific_prefix =
| name = Masha Kondratenko
| honorific_suffix =
| image = Masha Kondratenko.jpg
| image_upright =
| image_size =
| landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->
| alt =
| caption =
| asl ismi = {{nobold|Маша Кондратенко}}
| native_name_lang = uk
| tavallud_paytidagi_ismi = Mariia Ihorivna Kondratenko
| alias = Masha Kondratenko, Masha Crush, Marichka, Magis
| tavallud_sanasi = {{birth date and age|1999|12|5|df=y}}
| tavallud_joyi = [[Shostka]], [[Sumi viloyati]], [[Ukraina]]
| origin =
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|1999|12|5|df=y}} -->
| death_place =
| genre =
| occupation =
| instrument =
| discography =
| faoliyat yillari = 2021–hozir
| label =
| current_member_of =
| past_member_of =
| spouse = <!-- Use article title or common name -->
| partner = <!-- (unmarried long-term partner) -->
| website =
| module =
| module2 =
| module3 =
}}
'''Mariia Igorivna Kondratenko''' ({{Lang-uk|Марія Ігорівна Кондратенко}}; 1999-yil 5-dekabrda tugʻilgan), sahnadagi taxallusi '''Masha Kondratenko''' bilan mashhur boʻlgan, ukrainalik aktrisa va qoʻshiqchi. U bir qancha taxalluslar ostida ijod qilgan, ular orasida '''Magic''', '''Marichka''' va '''Masha Krash''' bor.
== Mehnat faoliyati ==
Kondratenko 2018-yilda suratga olingan ''Maktab'' serialida maktab oʻquvchisi Sonya rolini ijro etganidan keyin mashhur boʻldi. 2020-yilda isteʼdodlar shousi {{Lang|uk-Latn|[[Holos Krainy]]}}ning oʻninchi mavsumida finalchi boʻlgan<ref>{{cite web |last1=Malay |first1=Kateryna |title=Is Masha Kondratenko Klavdia Petrivna? What is known about both singers and who may actually be hiding behind the mysterious hat |url=https://eng.obozrevatel.com/section-entertainment/news-is-masha-kondratenko-klavdia-petrivna-what-is-known-about-both-singers-and-who-may-actually-be-hiding-behind-the-mysterious-hat-15-02-2024.html |website=Obozrevatel |access-date=24 August 2025 |language=en |date=15 February 2024}}</ref>. Uning 2022-yilda chiqqan istehzoli Yevropop yoʻnalishidagi „{{Lang|uk-Latn|Vanka Vstanka|i=no}}“ qoʻshigʻi keng miqyosda remiks qilindi va [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytidagi urush tasvirlariga fon musiqasi sifatida ishlatildi<ref>{{Cite magazine|url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n08/james-meek/that-s-my-tank-on-fire|title='That's my tank on fire'|first=James|last=Meek|work=London Review of Books |date=April 13, 2023|volume=45|issue=8|via=www.lrb.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/2022/11/24/soundtrack-to-the-resistance|title=Nov 2022: Soundtrack to the resistance|first=Melissa |last=Martin|date=November 24, 2022|via=Winnipeg Free Press/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pravda-news.com.ua/masha-kondratenko-poznajomylasya-z-polkovnykom-ukrayiny-zavdyaky-pisni-vanka-vstanka.html|title=Маша Кондратенко: «Познайомилася з полковником України завдяки пісні «Ванька-встанька»”|first=Юрій|last=Іванов|work=Pravda NEWS |date=October 12, 2022}}</ref>. Masha „No Time To Cry“ qoʻshigʻi bilan Yevrovideniye 2025 tanlovida Ukraina sharafini himoya etish uchun tanlangan nomzodlardan biri boʻlgan<ref>{{cite web|access-date=2025-02-10 |date=2025-02-07 |first=Doron |language=en-US |last=Lahav |title=Masha Kondratenko: "We Live in "Normal Abnormality", But We Can't Give Up" |url=https://escbeat.com/2025/02/07/masha-kondratenko-we-live-in-normal-abnormality-but-we-cant-give-up/ |website=ESCBEAT}}<!-- auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --></ref>.
== Diskografiya ==
=== Singllar ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! rowspan="2" scope="col" | Nomi
! rowspan="2" scope="col" | Yili
! colspan="1" |Chartdagi eng yuqori oʻrni
|-
!scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |UKR<br />Air.<br /><ref name="UKR3">Sources:
* „Vanka-vstanka“: {{cite web |date=2022-09-30 |title=Masha Kondratenko - Vanka-vstanka |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=58762 |archive-url= |archive-date= |access-date=2025-04-10 |website= |publisher=[[Top40-Charts]]}}
* „Vedmedi-Balalaiky“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Vedmedi |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=59307 |access-date=2025-04-10 |website=[[Top40-Charts]] |language=en}}
* „Liuli-liuli“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Liuli-liuli |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=61094 |access-date=2025-04-10 |website=Top40-Charts |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en}}
* „Yide dakh“: {{cite web |date= |title=Masha Kondratenko & Klavdia Petrivna - Ide Dakh |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=63541 |access-date=2025-04-10 |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en |agency=}}</ref>
|-
! scope="row" | „Malaya“ (<nowiki>Малая</nowiki>)
| 2021
|—
|-
! scope="row" | „Chekayu na tebe“ (<nowiki>Чекаю на тебе</nowiki>)
| rowspan="4"| 2022
|—
|-
! scope="row" | „Vanka-vstanka“ (<nowiki>Ванька-встанька</nowiki>)
|1
|-
! scope="row" | „Lyubov silnisha“ (<nowiki>Любов сильніша</nowiki>)<br />{{Small|feat ENLEO}}
|—
|-
! scope="row" | „Vedmedi-Balalaiki“ (<nowiki>Ведмеді-Балалайки</nowiki>)<br />{{Small|feat Mashukovski}}
|19
|-
! scope="row" | „Ne xodi“ (<nowiki>Не ходи</nowiki>)
| rowspan="5"| 2023
|—
|-
! scope="row" | „Stabilno parshivo“ (<nowiki>Стабільно паршиво</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Lyuli-lyuli“ (<nowiki>Люлі-люлі</nowiki>)
|6
|-
! scope="row" | „Na gori“ (<nowiki>На горі</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Vognik-vognik“ (<nowiki>Вогник-вогник</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Xto tse taka“ (<nowiki>Хто це така</nowiki>)
| rowspan="12"| 2024
|—
|-
! scope="row" | „Un deux trois“
|—
|-
! scope="row" | „Bili nochi“ (Bіlі nochі)<br />{{Small|feat OSTY}}
|—
|-
! scope="row" | „Yide dakh“ (<nowiki>Їде дах</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Klavdia Petrivna]]}}
|5
|-
! scope="row" | „Dim“ (<nowiki>Дим</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Vivchi mene“ (Vivchi mene)
|—
|-
! scope="row" | „Pid viknami“ (<nowiki>Під вікнами</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Psevdo“ (<nowiki>Псевдо</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Mala“ (<nowiki>Мала</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Podzvoni meni“ (<nowiki>Подзвони мені</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Zavedu kota“ (<nowiki>Заведу кота</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Divchinka“ (<nowiki>Дівчинка</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Irina bilik|Irina Bilyk]]}}
|—
|-
! scope="row" | „No Time to Cry“
| rowspan="2" | 2025
|—
|-
! scope="row" | „<nowiki>Мухи</nowiki>“
|—
|}
== Izohlar ==
{{Notelist}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Instagram|masha.crush|Марія Кондратенко}}
* {{IMDb name|nm10085328|Марія Кондратенко}}
{{DEFAULTSORT:Kondratenko, Masha}}
[[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
exesuyzuctpnnspi7okod6xesrarslp
5995775
5995769
2026-04-14T06:36:50Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Ukrainalik qoʻshiqchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995775
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| background = person
| honorific_prefix =
| name = Masha Kondratenko
| honorific_suffix =
| image = Masha Kondratenko.jpg
| image_upright =
| image_size =
| landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->
| alt =
| caption =
| asl ismi = {{nobold|Маша Кондратенко}}
| native_name_lang = uk
| tavallud_paytidagi_ismi = Mariia Ihorivna Kondratenko
| alias = Masha Kondratenko, Masha Crush, Marichka, Magis
| tavallud_sanasi = {{birth date and age|1999|12|5|df=y}}
| tavallud_joyi = [[Shostka]], [[Sumi viloyati]], [[Ukraina]]
| origin =
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|1999|12|5|df=y}} -->
| death_place =
| genre =
| occupation =
| instrument =
| discography =
| faoliyat yillari = 2021–hozir
| label =
| current_member_of =
| past_member_of =
| spouse = <!-- Use article title or common name -->
| partner = <!-- (unmarried long-term partner) -->
| website =
| module =
| module2 =
| module3 =
}}
'''Mariia Igorivna Kondratenko''' ({{Lang-uk|Марія Ігорівна Кондратенко}}; 1999-yil 5-dekabrda tugʻilgan), sahnadagi taxallusi '''Masha Kondratenko''' bilan mashhur boʻlgan, ukrainalik aktrisa va qoʻshiqchi. U bir qancha taxalluslar ostida ijod qilgan, ular orasida '''Magic''', '''Marichka''' va '''Masha Krash''' bor.
== Mehnat faoliyati ==
Kondratenko 2018-yilda suratga olingan ''Maktab'' serialida maktab oʻquvchisi Sonya rolini ijro etganidan keyin mashhur boʻldi. 2020-yilda isteʼdodlar shousi {{Lang|uk-Latn|[[Holos Krainy]]}}ning oʻninchi mavsumida finalchi boʻlgan<ref>{{cite web |last1=Malay |first1=Kateryna |title=Is Masha Kondratenko Klavdia Petrivna? What is known about both singers and who may actually be hiding behind the mysterious hat |url=https://eng.obozrevatel.com/section-entertainment/news-is-masha-kondratenko-klavdia-petrivna-what-is-known-about-both-singers-and-who-may-actually-be-hiding-behind-the-mysterious-hat-15-02-2024.html |website=Obozrevatel |access-date=24 August 2025 |language=en |date=15 February 2024}}</ref>. Uning 2022-yilda chiqqan istehzoli Yevropop yoʻnalishidagi „{{Lang|uk-Latn|Vanka Vstanka|i=no}}“ qoʻshigʻi keng miqyosda remiks qilindi va [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytidagi urush tasvirlariga fon musiqasi sifatida ishlatildi<ref>{{Cite magazine|url=https://www.lrb.co.uk/the-paper/v45/n08/james-meek/that-s-my-tank-on-fire|title='That's my tank on fire'|first=James|last=Meek|work=London Review of Books |date=April 13, 2023|volume=45|issue=8|via=www.lrb.co.uk}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/2022/11/24/soundtrack-to-the-resistance|title=Nov 2022: Soundtrack to the resistance|first=Melissa |last=Martin|date=November 24, 2022|via=Winnipeg Free Press/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://pravda-news.com.ua/masha-kondratenko-poznajomylasya-z-polkovnykom-ukrayiny-zavdyaky-pisni-vanka-vstanka.html|title=Маша Кондратенко: «Познайомилася з полковником України завдяки пісні «Ванька-встанька»”|first=Юрій|last=Іванов|work=Pravda NEWS |date=October 12, 2022}}</ref>. Masha „No Time To Cry“ qoʻshigʻi bilan Yevrovideniye 2025 tanlovida Ukraina sharafini himoya etish uchun tanlangan nomzodlardan biri boʻlgan<ref>{{cite web|access-date=2025-02-10 |date=2025-02-07 |first=Doron |language=en-US |last=Lahav |title=Masha Kondratenko: "We Live in "Normal Abnormality", But We Can't Give Up" |url=https://escbeat.com/2025/02/07/masha-kondratenko-we-live-in-normal-abnormality-but-we-cant-give-up/ |website=ESCBEAT}}<!-- auto-translated from Spanish by Module:CS1 translator --></ref>.
== Diskografiya ==
=== Singllar ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
! rowspan="2" scope="col" | Nomi
! rowspan="2" scope="col" | Yili
! colspan="1" |Chartdagi eng yuqori oʻrni
|-
!scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" |UKR<br />Air.<br /><ref name="UKR3">Sources:
* „Vanka-vstanka“: {{cite web |date=2022-09-30 |title=Masha Kondratenko - Vanka-vstanka |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=58762 |archive-url= |archive-date= |access-date=2025-04-10 |website= |publisher=[[Top40-Charts]]}}
* „Vedmedi-Balalaiky“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Vedmedi |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=59307 |access-date=2025-04-10 |website=[[Top40-Charts]] |language=en}}
* „Liuli-liuli“: {{Cite web |title=Masha Kondratenko - Liuli-liuli |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=61094 |access-date=2025-04-10 |website=Top40-Charts |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en}}
* „Yide dakh“: {{cite web |date= |title=Masha Kondratenko & Klavdia Petrivna - Ide Dakh |url=https://top40-charts.com/song.php?sid=63541 |access-date=2025-04-10 |publisher=[[Top40-Charts]] |language=en |agency=}}</ref>
|-
! scope="row" | „Malaya“ (<nowiki>Малая</nowiki>)
| 2021
|—
|-
! scope="row" | „Chekayu na tebe“ (<nowiki>Чекаю на тебе</nowiki>)
| rowspan="4"| 2022
|—
|-
! scope="row" | „Vanka-vstanka“ (<nowiki>Ванька-встанька</nowiki>)
|1
|-
! scope="row" | „Lyubov silnisha“ (<nowiki>Любов сильніша</nowiki>)<br />{{Small|feat ENLEO}}
|—
|-
! scope="row" | „Vedmedi-Balalaiki“ (<nowiki>Ведмеді-Балалайки</nowiki>)<br />{{Small|feat Mashukovski}}
|19
|-
! scope="row" | „Ne xodi“ (<nowiki>Не ходи</nowiki>)
| rowspan="5"| 2023
|—
|-
! scope="row" | „Stabilno parshivo“ (<nowiki>Стабільно паршиво</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Lyuli-lyuli“ (<nowiki>Люлі-люлі</nowiki>)
|6
|-
! scope="row" | „Na gori“ (<nowiki>На горі</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Vognik-vognik“ (<nowiki>Вогник-вогник</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Xto tse taka“ (<nowiki>Хто це така</nowiki>)
| rowspan="12"| 2024
|—
|-
! scope="row" | „Un deux trois“
|—
|-
! scope="row" | „Bili nochi“ (Bіlі nochі)<br />{{Small|feat OSTY}}
|—
|-
! scope="row" | „Yide dakh“ (<nowiki>Їде дах</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Klavdia Petrivna]]}}
|5
|-
! scope="row" | „Dim“ (<nowiki>Дим</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Vivchi mene“ (Vivchi mene)
|—
|-
! scope="row" | „Pid viknami“ (<nowiki>Під вікнами</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Psevdo“ (<nowiki>Псевдо</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Mala“ (<nowiki>Мала</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Podzvoni meni“ (<nowiki>Подзвони мені</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Zavedu kota“ (<nowiki>Заведу кота</nowiki>)
|—
|-
! scope="row" | „Divchinka“ (<nowiki>Дівчинка</nowiki>)<br />{{Small|feat [[Irina bilik|Irina Bilyk]]}}
|—
|-
! scope="row" | „No Time to Cry“
| rowspan="2" | 2025
|—
|-
! scope="row" | „<nowiki>Мухи</nowiki>“
|—
|}
== Izohlar ==
{{Notelist}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Instagram|masha.crush|Марія Кондратенко}}
* {{IMDb name|nm10085328|Марія Кондратенко}}
{{DEFAULTSORT:Kondratenko, Masha}}
[[Turkum:Ukrainalik aktrisalar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Ukrainalik qoʻshiqchilar]]
1jhu1eejk4japfw04mdcaydw39kg4a8
Munozara:Masha Kondratenko
1
1365362
5995770
2026-04-14T06:35:02Z
Panpanchik
72616
„{{Munozara}} {{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Ukraina|mamlakat2=|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995770
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Panpanchik|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= musiqa|mamlakat=Ukraina|mamlakat2=|mamlakat3= }}
s7uu6gcve5ku5seppd250uzx1d9d68z
Al-Mufaddal ad-Dabbiy
0
1365363
5995771
2026-04-14T06:35:36Z
Tilkobles
92150
„{{Yozuvchi bilgiqutisi | name = al-Mufaddal ad-Dabbiy | image = | birth_place = [[Kufa]], [[Iroq]] | death_date = taxminan 780–787 | occupation = Filolog, shoir | language = Arab tili | nationality = Arab | notableworks= ''Mufaddaliyot'' }} '''Al-Mufaddal ibn Muhammad ibn Yala ibn Amir ibn Salim ibn ar-Rammal ad-Dabbiy''' ({{Lang-ar|المُفَضَّل الضَّبِي}}; taxminan 780–787-yillarda vafot etgan) — Kufa ma...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995771
wikitext
text/x-wiki
{{Yozuvchi bilgiqutisi
| name = al-Mufaddal ad-Dabbiy
| image =
| birth_place = [[Kufa]], [[Iroq]]
| death_date = taxminan 780–787
| occupation = Filolog, shoir
| language = Arab tili
| nationality = Arab
| notableworks= ''Mufaddaliyot''
}}
'''Al-Mufaddal ibn Muhammad ibn Yala ibn Amir ibn Salim ibn ar-Rammal ad-Dabbiy''' ({{Lang-ar|المُفَضَّل الضَّبِي}}; taxminan 780–787-yillarda vafot etgan) — [[Kufa maktabi]]ga mansub arab filologi<ref name="enc625">First [[Encyclopaedia of Islam]], vol. 6, [https://books.google.com/books?id=fWNpIGNFz0IC&dq=mufaddaliyat&pg=PA625 pg. 625]. Eds. [[Martijn Theodoor Houtsma]], R. Bassett and [[Thomas Walker Arnold]].[[Leiden]]: [[Brill Publishers]]: 1993. {{ISBN|90-04-09796-1}}</ref>.
Al-Mufaddal ilk hamda [[islomdan avvalgi arab sheʼriyati]] va rivoyatlarni toʻplagan mashhur jamlovchi hisonlanmish [[Hammod ar-Roviya|Hammad ar-Roviya]] hamda [[Halaf al-Ahmar]] bilan zamondosh boʻlgan va arablarning sheʼriy merosini tizimli ravishda asrab qolishga bel bogʻlagan ilk olim [[Abu Amr ibn al-Alo]]dan birmuncha yoshroq edi. U [[Ma’mar ibn al-Musanna|Abu Ubayda]] va [[Al-Asmoiy|al-Asmoiy]]dan qariyb ellik yil oldin vafot etgan. Al-Mufaddalning antologiyasi esa [[Abu Tammom|Abu Tammom]]ning ''[[Hamasah]]'' asarini tuzishidan ellik-oltmish yil avval jamlangan.
==Hayoti==
Al-Mufaddalning tugʻilgan yili aniq nomaʼlum, biroq uning otasi [[musulmonlarning Forsni zabt etishi]] bo‘yicha nufuzli bilimdon bo‘lgan va Al-Mufaddal ham o‘sha hududda tug‘ilgan, deb taxmin qilinadi<ref name=enc625/>.
Al-Mufaddal [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] sulolasi xalifalari davrida uzoq yillar yashagan, toki ular 750-yilda [[Abu Muslim Harakati|Abbosiylar inqilobi]] natijasida ag‘darilguniga qadar. 762-yilda u aliy [[Ibrohim ibn Abdulloh]] boshchiligidagi, “Pok ruh” deb atalgan qoʻzgʻolonda xalifa [[Abu Jafar al-Mansur]]ga qarshi qatnashgan va Ibrohim magʻlub bo‘lib halok bo‘lgach, qamoqqa tashlangan<ref name=enc625/>. Biroq al-Mansur Dabba qabilasidan boʻlgan qabiladoshi Musayyab ibn Zuhayrning shafoati bilan uni afv etib, uni o‘g‘li keyinchalik xalifa [[Al-Mahdiy|Al-Mahdiyga]] adabiyotdan ustoz etib tayinlagan<ref name=enc625/>. Aynan shu shahzoda uchun al-Mansurning undovi bilan al-Mufaddal ''[[Mufaddaliyot]]''ni tuzgan.
Al-Mufaddalning vafot sanasini aniq belgilash qiyin bo‘lib chiqqan. ''Encyclopedia of Arabic Literature'' unda u 780-yil atrofida vafot etganini qayd etadi<ref>[https://books.google.com/books?id=DbCFBX6b3eEC&dq=mufaddaliyat&pg=PA537 Encyclopedia of Arabic Literature], vol. 2, pg. 537. Eds. Julie Scott Meisami and [[Paul Starkey]]. [[London]]: [[Taylor & Francis]], 1998. {{ISBN|9780415185721}}</ref>, biroq 781–787-yillar oraligʻi ham ehtimol sifatida keltiriladi<ref name="shad210">Shady Nasser, [https://books.google.com/books?id=mRAzAQAAQBAJ&dq=al+asma%27iyyat&pg=PA245 The Transmission of the Variant Readings of the Qurʾān: The Problem of Tawātur and the Emergence of Shawādhdh], pg. 210. [[Leiden]]: [[Brill Publishers]], 2012. {{ISBN|9789004241794}}</ref>.
==Asarlari==
Al-Mufaddal matnlar hamda rivoyatlarni nihoyatda sinchkov va ishonchli to‘plovchi bo‘lgan; arab tarixi va adabiyoti bo‘yicha barcha manbalarda u bu jihatdan [[Hammod ar-Roviya|Hammod]] va [[Halaf al-Ahmar|Halafdan]] ancha ustun, deb maqtaladi. Ular (ayniqsa ikkinchisi) qadimgilar uslubida she’rlarni vijdonsizlarcha to‘qib chiqarishda ayblangan<ref name=enc625/>. U [[Kufa]]lik bo‘lib, Kufa 638-yilda [[Xalifalik|xalifa]] [[Umar]] tomonidan keng [[Mesopotamiya]] tekisligini nazorat qilish uchun barpo etilgan ikki yirik harbiy koloniyaning shimolrog‘i edi. Kufa va [[Basra]]da Islom imperiyasining jangovar kuchini tashkil etgan barcha [[Arabiston yarim oroli]] qabilalarining vakillari jamlangan edi. Shulardan al-Mufaddal ajdodlarining omadlari va qahramonliklarini ulug‘lagan shoirlarning asarlarini to‘plash va yozib olish imkoniga ega bo‘lgan. U, shubhasiz, al-Asmoiy va Abu Ubayda kabi, qo‘shni sahroda qabilalar yaylov-qo‘nim qiladigan hududlarni ham o‘zi kezib chiqqan. Kufa yaqinida esa al-Hira ([[Laxmiylar qirolligi]] podshohlari qadimgi poytaxti) joylashgan bo‘lib, u islomdan avvalgi Arabistondagi eng mashhur saroy markazi edi. Payg‘ambar daʼvati boshlanishidan oldingi asrda yarimorolning shimoliy yarmidan shoirlar u yerga tez-tez yig‘iladigan. Hatto shunday rivoyat ham bor: so‘nggi Laxmid podshoh [[An-Numon III ibn al-Munzir]] xonadonida yozma to‘plam (''[[Devon]]'') bo‘lgan. Unda johiliya davrining ''fuhul''i, yaʼni eng nufuzli shoirlarining, ayniqsa sulola amirlarini madh etganlarning bir qancha sheʼrlari jamlangan. Bu to‘plam keyinchalik [[Marvon]] xonadonidan bo‘lgan [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] xalifalari qo‘liga o‘tgan. Rivoyat rost bo‘lsa, al-Mufaddal ehtimol undan foydalanish imkoniga ega bo‘lgan.
U vafot etgach, al-Mufaddalning shogirdlari uning nomidan mashhur antologiyasini tartibga solib, nashr ettirishgan<ref name=shad210/>.
==Manbalar==
{{Manbalar}}
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:780-yillarda vafot etganlar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Arab tili filologlari]]
[[Turkum:Arab tili shoirlari]]
00h4165okfki1f98t1fqf24viz1zpmz
5995772
5995771
2026-04-14T06:36:06Z
Tilkobles
92150
5995772
wikitext
text/x-wiki
{{Yozuvchi bilgiqutisi
| name = al-Mufaddal ad-Dabbiy
| image =
| birth_place = [[Kufa]], [[Iroq]]
| death_date = taxminan 780–787
| occupation = Filolog, shoir
| language = Arab tili
| nationality = Arab
| notableworks= ''Mufaddaliyot''
}}
'''Al-Mufaddal ibn Muhammad ibn Yala ibn Amir ibn Salim ibn ar-Rammal ad-Dabbiy''' ({{Lang-ar|المُفَضَّل الضَّبِي}}; taxminan 780–787-yillarda vafot etgan) — [[Kufa maktabi]]ga mansub arab filologi<ref name="enc625">First [[Encyclopaedia of Islam]], vol. 6, [https://books.google.com/books?id=fWNpIGNFz0IC&dq=mufaddaliyat&pg=PA625 pg. 625]. Eds. [[Martijn Theodoor Houtsma]], R. Bassett and [[Thomas Walker Arnold]].[[Leiden]]: [[Brill Publishers]]: 1993. {{ISBN|90-04-09796-1}}</ref>.
Al-Mufaddal ilk hamda [[islomdan avvalgi arab sheʼriyati]] va rivoyatlarni toʻplagan mashhur jamlovchi hisonlanmish [[Hammod ar-Roviya|Hammad ar-Roviya]] hamda [[Halaf al-Ahmar]] bilan zamondosh boʻlgan va arablarning sheʼriy merosini tizimli ravishda asrab qolishga bel bogʻlagan ilk olim [[Abu Amr ibn al-Alo]]dan birmuncha yoshroq edi. U [[Ma’mar ibn al-Musanna|Abu Ubayda]] va [[Al-Asmoiy|al-Asmoiy]]dan qariyb ellik yil oldin vafot etgan. Al-Mufaddalning antologiyasi esa [[Abu Tammom|Abu Tammom]]ning ''[[Hamasah]]'' asarini tuzishidan ellik-oltmish yil avval jamlangan.
== Hayoti ==
Al-Mufaddalning tugʻilgan yili aniq nomaʼlum, biroq uning otasi [[musulmonlarning Forsni zabt etishi]] boʻyicha nufuzli bilimdon boʻlgan va Al-Mufaddal ham oʻsha hududda tugʻilgan, deb taxmin qilinadi<ref name=enc625/>.
Al-Mufaddal [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] sulolasi xalifalari davrida uzoq yillar yashagan, toki ular 750-yilda [[Abu Muslim Harakati|Abbosiylar inqilobi]] natijasida agʻdarilguniga qadar. 762-yilda u aliy [[Ibrohim ibn Abdulloh]] boshchiligidagi, „Pok ruh“ deb atalgan qoʻzgʻolonda xalifa [[Abu Jafar al-Mansur]]ga qarshi qatnashgan va Ibrohim magʻlub boʻlib halok boʻlgach, qamoqqa tashlangan<ref name=enc625/>. Biroq al-Mansur Dabba qabilasidan boʻlgan qabiladoshi Musayyab ibn Zuhayrning shafoati bilan uni afv etib, uni oʻgʻli keyinchalik xalifa [[Al-Mahdiy|Al-Mahdiyga]] adabiyotdan ustoz etib tayinlagan<ref name=enc625/>. Aynan shu shahzoda uchun al-Mansurning undovi bilan al-Mufaddal ''[[Mufaddaliyot]]''ni tuzgan.
Al-Mufaddalning vafot sanasini aniq belgilash qiyin boʻlib chiqqan. ''Encyclopedia of Arabic Literature'' unda u 780-yil atrofida vafot etganini qayd etadi<ref>[https://books.google.com/books?id=DbCFBX6b3eEC&dq=mufaddaliyat&pg=PA537 Encyclopedia of Arabic Literature], vol. 2, pg. 537. Eds. Julie Scott Meisami and [[Paul Starkey]]. [[London]]: [[Taylor & Francis]], 1998. {{ISBN|9780415185721}}</ref>, biroq 781–787-yillar oraligʻi ham ehtimol sifatida keltiriladi<ref name="shad210">Shady Nasser, [https://books.google.com/books?id=mRAzAQAAQBAJ&dq=al+asma%27iyyat&pg=PA245 The Transmission of the Variant Readings of the Qurʾān: The Problem of Tawātur and the Emergence of Shawādhdh], pg. 210. [[Leiden]]: [[Brill Publishers]], 2012. {{ISBN|9789004241794}}</ref>.
== Asarlari ==
Al-Mufaddal matnlar hamda rivoyatlarni nihoyatda sinchkov va ishonchli toʻplovchi boʻlgan; arab tarixi va adabiyoti boʻyicha barcha manbalarda u bu jihatdan [[Hammod ar-Roviya|Hammod]] va [[Halaf al-Ahmar|Halafdan]] ancha ustun, deb maqtaladi. Ular (ayniqsa ikkinchisi) qadimgilar uslubida sheʼrlarni vijdonsizlarcha toʻqib chiqarishda ayblangan<ref name=enc625/>. U [[Kufa]]lik boʻlib, Kufa 638-yilda [[Xalifalik|xalifa]] [[Umar]] tomonidan keng [[Mesopotamiya]] tekisligini nazorat qilish uchun barpo etilgan ikki yirik harbiy koloniyaning shimolrogʻi edi. Kufa va [[Basra]]da Islom imperiyasining jangovar kuchini tashkil etgan barcha [[Arabiston yarim oroli]] qabilalarining vakillari jamlangan edi. Shulardan al-Mufaddal ajdodlarining omadlari va qahramonliklarini ulugʻlagan shoirlarning asarlarini toʻplash va yozib olish imkoniga ega boʻlgan. U, shubhasiz, al-Asmoiy va Abu Ubayda kabi, qoʻshni sahroda qabilalar yaylov-qoʻnim qiladigan hududlarni ham oʻzi kezib chiqqan. Kufa yaqinida esa al-Hira ([[Laxmiylar qirolligi]] podshohlari qadimgi poytaxti) joylashgan boʻlib, u islomdan avvalgi Arabistondagi eng mashhur saroy markazi edi. Paygʻambar daʼvati boshlanishidan oldingi asrda yarimorolning shimoliy yarmidan shoirlar u yerga tez-tez yigʻiladigan. Hatto shunday rivoyat ham bor: soʻnggi Laxmid podshoh [[An-Numon III ibn al-Munzir]] xonadonida yozma toʻplam (''[[Devon]]'') boʻlgan. Unda johiliya davrining ''fuhul''i, yaʼni eng nufuzli shoirlarining, ayniqsa sulola amirlarini madh etganlarning bir qancha sheʼrlari jamlangan. Bu toʻplam keyinchalik [[Marvon]] xonadonidan boʻlgan [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] xalifalari qoʻliga oʻtgan. Rivoyat rost boʻlsa, al-Mufaddal ehtimol undan foydalanish imkoniga ega boʻlgan.
U vafot etgach, al-Mufaddalning shogirdlari uning nomidan mashhur antologiyasini tartibga solib, nashr ettirishgan<ref name=shad210/>.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:780-yillarda vafot etganlar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Arab tili filologlari]]
[[Turkum:Arab tili shoirlari]]
rdxubfy1tbd6o8erd79iv2omyu8nb06
Turkmanistonda futbol
0
1365364
5995776
2026-04-14T06:43:59Z
AnvarxonM
75105
„{{sport haqida umumiy axborot bilgiqutisi | boxwidth = 250 | title = Football in Turkmenistan | image = | imagesize = | image_alt = | union = [[Football Association of Turkmenistan]] | country = Turkmenistan | sport = association football | noncountry = | teamlabel1 = <!-- overrides the "National team" label with custom label --> | nationalteam = Turkmenistan national football team|Men...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995776
wikitext
text/x-wiki
{{sport haqida umumiy axborot bilgiqutisi
| boxwidth = 250
| title = Football in Turkmenistan
| image =
| imagesize =
| image_alt =
| union = [[Football Association of Turkmenistan]]
| country = Turkmenistan
| sport = association football
| noncountry =
| teamlabel1 = <!-- overrides the "National team" label with custom label -->
| nationalteam = [[Turkmenistan national football team|Men's national team]] <br/> [[Turkmenistan women's national football team|Women's national team]] <br/> [[Turkmenistan national futsal team|Futsal national team]] <br/> [[Turkmenistan women's national futsal team|Women's futsal national team]]
| teamlabel2 = <!-- overrides the "Representative team" label with customer label -->
| repteam = <!-- overrides the representative team link, requires full wikitext syntax -->
| nickname = <!-- nicknames -->
| first =
| registered =
| clubs =
| national_list = [[Ýokary Liga]] <br/> [[Turkmenistan First League]] <br/> [[Turkmenistan Cup]] <br/> Turkmenistan Football Federation Cup
| club_list =
| intl_list = [[AFC Champions League 2]] <br/> [[FIFA World Cup]] <br/> [[AFC Asian Cup|Asian Cup]]
}}
[[File:TUR-UZB_20190113_Asian_Cup_10.jpg|thumb|right|Turkmaniston milliy terma jamoasi 2019-yilda]]
[[Turkmaniston]]da [[futbol]] — eng ommaviy va mashhur [[sport]] turlaridan biridir. Mamlakat 1991-yilda mustaqillikka erishgan. Milliy assotsiatsiya [[FIFA]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] tomonidan kattalar va yoshlar darajasida tashkil etilgan musobaqalarda muntazam ravishda ishtirok etadi. Turkmaniston futbol olamiga [[Valeriy Nepomnyashchiy]], [[Qurbon Berdiyev]], [[Vladimir Nikitenko]], [[Rolan Gusev]], [[Dmitriy Xomuxa]], [[Ruslan Mingazow|Ruslan Mingazov]], [[Vladimir Bayramov]] singari koʻplab turli millat vakillaridan iborat yorqin nomlarni taqdim etgan.
[[Valeriy Nepomnyashchiy]] turkman futbolidagi eng mashhur nomdir. U [[Kamerun milliy futbol terma jamoasi|Kamerun terma jamoasi]]ni [[Futbol boʻyicha 1990-yilgi jahon chempionati|1990-yil]]da [[Italiya]]da boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|FIFA Jahon chempionati]]ga olib chiqqan murabbiy edi. Afrikaliklar ochilish oʻyinida amaldagi chempion [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozonib, koʻpchilikni hayratda qoldirdilar va nihoyat chorak finalda magʻlub boʻlishdi<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/associations/association=tkm/goalprogramme/newsid=521998.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630202533/http://www.fifa.com/associations/association=tkm/goalprogramme/newsid=521998.html |url-status=dead |archive-date=June 30, 2007 |title=Turkmenistan: FIFA Goal Programme |publisher=FIFA.com |access-date=2013-12-03}}</ref>. Mamlakatda 40 ta klub, 820 nafar oʻyinchi va 30 nafar hakam mavjud. Turkmanistondagi sigʻimi boʻyicha eng katta stadion 45 000 kishilik [[Saparmurod Turkmanboshi Olimpiya stadioni|Saparmurat Turkmanboshi Olimpiya stadioni]]dir.
== Turkmanistonda futbol tarixi ==
=== Sovet davri ===
[[File:1928_Туркменистан.png|thumb|right|Turkmaniston milliy terma jamoasi 1928-yilgi Butunittifoq spartakiadasida]]
Futbol 1920-yillarda hozirgi [[Turkmaniston]] hududida paydo boʻlgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://orient.tm/ru/post/45117/kogda-rodilsya-turkmenskij-futbol|title=Когда родился туркменский футбол?|lang=ru|website=Orient|date=2023-01-19|access-date=2024-10-06|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007151702/https://orient.tm/ru/post/45117/kogda-rodilsya-turkmenskij-futbol|url-status=live}}</ref>. 1927-yilda Ashxobod milliy terma jamoasi Mashhad (Fors) jamoasiga qarshi oʻynagan va raqibini 2:1 hisobida magʻlub etgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/46d3ec0b-d069-43c2-91d5-f9cc3b363389/1|заглавие=Победа советских футболистов в Персии|год=1927|язык=ru|издание=Советский спорт|месяц=6|число=26|номер=25|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152740/https://yandex.ru/archive/catalog/46d3ec0b-d069-43c2-91d5-f9cc3b363389/1}}</ref>. Turkmaniston SSR milliy futbol jamoasi 1928-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Butunittifoq spartakiadasi doirasida futbol turnirida ishtirok etgan. Jamoa chorak finaldan boshlagan va u yerda Urugvay ishchilar jamoasiga yutqazgan (0-3). Magʻlub jamoalar pley-off bosiqchida terma jamoa Britaniya ishchilar sport federatsiyasi vakillarini magʻlub etgan, ammo beshinchi oʻrin uchun oʻyinda [[Oʻzbekiston SSR milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]]ga yutqazgan (1-3)<ref>{{Книга|ссылка=https://www.studmed.ru/view/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html?page=2|автор=Шваб П.Г.|заглавие=Энциклопедия советского футбола|том=1|access-date=2024-10-07|archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204172330/https://www.studmed.ru/view/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html?page=2|url-status=live}}</ref>.
1937-yilda Turkmaniston SSRning birinchi chempionati oʻtkazilganda sport yanada tartibli boʻla boshlagan. 1937-yildan beri Turkmaniston SSR respublika chempionatini, 1936-yildan beri esa kubokni oʻtkazib kelmoqda. Ikkala turnirda ham eng muvaffaqiyatli jamoalar poytaxt [[Ashxobod]]dan kelgan jamoalar edi<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/turkmchamp.html|title=Turkmenistan - List of Champions|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-06|archive-date=2023-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930162743/https://www.rsssf.org/tablest/turkmchamp.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/turkmcuphist.html|title=Turkmenistan - List of Cup Finals|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-06|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007102712/https://www.rsssf.org/tablest/turkmcuphist.html|url-status=live}}</ref>. 1937-yildan 1991-yilgacha eng muvaffaqiyatli klublar „Neftyanik Kvasnovodsk“ va „Pogranichnik Ashxobod“ boʻlib, ularning har biri oltita Turkmaniston SSR chempionligini qoʻlga kiritgan. 1947-yilga kelib, [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkmaniston SSR]]da oltita stadion va 19 ta futbol maydoni mavjud edi<ref name=":02">{{Книга|автор=Розыев Ч.|заглавие=Туркменская ССР: энциклопедический справочник|ответственный=гл. ред. Н. В. Атамамедов|год=1984|язык=ru|место=Ашхабад|издательство=Туркменская Советская энциклопедия|страницы=263—268|страниц=658}}</ref>.
[[Futbol boʻyicha 1956-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1956-yilda]] boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|SSSR xalqlari spartakiadasi]]da [[Turkmaniston SSR milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston SSR]] jamoasi hal qiluvchi oʻyinda [[Tojikiston SSR milliy futbol terma jamoasi|Tojikiston]]ni 3:2 hisobida magʻlub etib, 17-oʻrinni egallagan<ref name=":1">{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/9c45e8e6-7e4e-4d06-8860-5c92afff16e6/8|заглавие=Футбольный мяч салютует спартакиаде|год=1979|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=7|число=22|номер=29|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152748/https://yandex.ru/archive/catalog/9c45e8e6-7e4e-4d06-8860-5c92afff16e6/8}}</ref>.
Turkmaniston SSR futbol federatsiyasi 1967-yilda mavsumdan tashqari turnir oʻtkazgan, unda Stroitel (Ashxobod), Pomir (Leninobod), Torpedo (Tomsk) va Chexoslovakiya VSS (Kosice) jamoalari ishtirok etgan. Chexoslovakiyadan kelgan mehmonlar turnirda gʻolib boʻlishgan, har bir oʻyinda taxminan 15 000 tomoshabin bor edi<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/47682323-1451-40dc-a970-39993cd8f89e/2|заглавие=По примеру "Подснежника"|год=1967|язык=ru|издание=Футбол|месяц=3|число=5|номер=10|страницы=2|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152742/https://yandex.ru/archive/catalog/47682323-1451-40dc-a970-39993cd8f89e/2}}</ref>.
1971-yilda [[Ashxobod]]da yoshlar jamoalari ishtirok etgan xalqaro turnir boʻlib oʻtgan. Chexoslovakiya finalda GDR jamoasini magʻlub etgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/8a3c317c-092a-4dab-a9d1-b36afd9662c0/3|заглавие=Турнир в Ашхабаде|год=1971|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=3|число=7|номер=10|страницы=3|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152745/https://yandex.ru/archive/catalog/8a3c317c-092a-4dab-a9d1-b36afd9662c0/3}}</ref>. Keyinchalik turnir har yili boshqa [[Markaziy Osiyo]] Sovet respublikalarida oʻtkazilgan. Yugoslaviya 1972-yilda, SSSR esa 1973, 1974 va 1975-yillarda gʻolib boʻlgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/cea91d45-2de8-4a61-b664-d91105836126/15|заглавие=Турнир с историей|год=1976|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=2|число=29|номер=9|страницы=15—16|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152744/https://yandex.ru/archive/catalog/cea91d45-2de8-4a61-b664-d91105836126/15}}</ref>.
1979-yilga kelib respublikada 711 ta futbol maydoni va 1419 ta futbol klubi mavjud boʻlib, ularda 40 854 bola qatnashgan<ref name=":1" />. 1985-yil holatiga koʻra, Turkmaniston SSRda 64 000 kishi futbol bilan shugʻullangan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/b6979653-2f73-4d85-af6c-d4a2fb855c2b/14|заглавие=Вопросы массовости|год=1985|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=7|число=21|номер=29|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152747/https://yandex.ru/archive/catalog/b6979653-2f73-4d85-af6c-d4a2fb855c2b/14}}</ref>. Turkmaniston SSR [[Futbol boʻyicha 1979-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1979]], [[Futbol boʻyicha 1983-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1983]] va [[Futbol boʻyicha 1986-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1986]]-yillarda SSSR xalqlari spartakiadalarida ishtirok etgan.
[[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] bilan bir qatorda, Turkmanistondan ham hech qachon SSSR Oliy ligasida futbol jamoasi ishtirok etmagan<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/region-ussr.html |title=Former Soviet Union - Regional Analysis |publisher=Rsssf.com |access-date=2013-12-03 |archive-date=2022-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220713185237/https://www.rsssf.org/miscellaneous/region-ussr.html |url-status=live }}</ref>. Eng muvaffaqiyatli turkman jamoasi [[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag]] boʻlib, u [[Sovet Ittifoqi birinchi ligasi|SSSR Birinchi ligasi]]da oʻynagan<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/197618/arkadagstvo-v-turkmenskom-futbole|title="Аркадагство" в туркменском футболе|lang=ru|first=Вадим|last=Мкртчян|website=Голос Армении|date=2023-12-07|access-date=2024-10-06}}</ref>. Turkmaniston SSRning eng mashhur futbolchilari [[Qurbon Berdiyev]], [[Sergey Agashkov]], [[Dmitriy Xomuxa]], [[Choriyor Muhadov]]<ref>{{cite web |author=Benjamin Strack-Zimmermann |url=http://www.nationalfootballteams.com/v2/player.php?id=32788 |title=Rawşan Muhadow |publisher=National Football Teams |access-date=2013-12-03 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318053312/http://www.nationalfootballteams.com/v2/player.php?id=32788 |url-status=live }}</ref> va [[Vitaliy Kafanov]] edi<ref name=":0" />.
Quyidagi turkmanistonlik futbolchilar SSSR milliy futbol terma jamoasi aʼzolari boʻlishgan:
{| class="wikitable" style="font-size: 95%;"
|-
!Ism!!Pozitsiyasi!!Jamoa!!Oʻyin (Gol)!!Yillar
|-
|[[Valeriy Broshin]]||[[Yarim himoyachi]]||{{flagicon|USSR}} [[Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi|SSSR]]||3(0)||1987–1990
|}
=== Mustaqillikdan beri ===
Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishganidan soʻng, 1992-yilda [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tashkil etilgan. Federatsiya 1994-yildan beri [[FIFA]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] aʼzosi hisoblanadi. [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari Ligasi]] va [[Turkmaniston kubogi|Turkmaniston Kubogi]] 1992-yilda qayta tiklandi. 1995-yildan beri Turkmaniston har yili [[Turkmaniston Prezidenti kubogi]] deb nomlanuvchi xalqaro futbol turniriga mezbonlik qilib keladi. Turkmaniston klublari ham har yili oʻtkaziladigan [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi kubogi|MDH Kubogi]]da ishtirok etadilar.
[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]] 1993-yilda muvaffaqiyatga erishgan. Oʻshanda ular 1993-yilgi EKO Kubogida mezbon davlat [[Eron milliy futbol terma jamoasi|Eron]]ga 2:1 hisobida magʻlub boʻlib, ikkinchi oʻrinni egallagan. Jamoa 1994-yilgi Osiyo oʻyinlarining chorak final bosqichiga chiqqanida yanada koʻproq muvaffaqiyatga erishgan. Oʻn yil oʻtgach, milliy terma jamoa qitʼa turniridagi ilk ishtiroki — [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Osiyo kubogi|2004-yilgi OFK Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma olgan, keyin esa [[2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi|2010-yilgi OFK Chaqiruv Kubogi finali]]ga chiqib, [[Shimoliy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Shimoliy Koreya]]ga penaltilar seriyasida magʻlub boʻlgan. Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi hech qachon Jahon chempionatida ishtirok etmagan.
Turkmaniston futbolining eng taniqli shaxslari [[Qurbon Berdiyev]] (2008 va 2009-yillarda [[Rossiya Premyer-ligasi]] chempioni boʻlgan „[[Rubin (futbol klubi, Qozon)|Rubin]]“ bosh murabbiyi) va Ashxobodda tugʻilgan [[Rolan Gusev]] (2000—2005-yillarda Rossiya terma jamoasi futbolchisi) hisoblanadi.
[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Osiyo kubogi|2019-yilgi]] [[Birlashgan Arab Amirliklari]]da boʻlib oʻtgan [[AFC Osiyo kubogi|Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma olgan va ikkinchi bor ishtirok etgan. 2019-yil mart oyida Turkmaniston futbol federatsiyasi xorvatiyalik [[Ante Miše]]ni milliy terma jamoaga bosh murabbiylik qilish uchun tayinlagan va darvozbonlar murabbiyi Sandro Tomić bilan birgalikda bir yillik shartnoma imzolagan<ref>[https://turkmenportal.com/blog/18194/ante-mishe-ya-ne-garri-potter-chtoby-bornaya-turkmenistana-srazu-zaigrala-na-vysokom-urovne Ante Mishe: „Ya ne Garri Potter, chtobi sbornaya Turkmenistana srazu zaigrala na visokom urovne“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331163315/https://turkmenportal.com/blog/18194/ante-mishe-ya-ne-garri-potter-chtoby-bornaya-turkmenistana-srazu-zaigrala-na-vysokom-urovne |date=2019-03-31 }} at turkmenportal.com, 28 March 2019</ref>.
Milliy terma jamoadan farqli oʻlaroq, Turkmanistonning yoshlar va oʻsmirlar terma jamoalari [[AFC U-17 Osiyo kubogi|Osiyo chempionatlari]]ning asosiy bosqichlarida ishtirok etish tajribasiga ega. 16 yoshgacha boʻlganlar jamoasi 2008-yilgi Osiyo chempionatida ishtirok etgan va 23 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilardan tashkil topgan Olimpiya terma jamoasi [[AFC U-23 Osiyo kubogi 2022|2022-yilgi Osiyo chempionati]]ning chorak finaliga chiqqan. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|20 yoshgacha boʻlganlar jamoasi]] 2004-yilgi Osiyo chempionatiga yoʻllanma olgan, ammo turnirda oʻynash imkoniyatidan voz kechgan va uning oʻrnini [[Hindiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Hindiston]] terma jamoasi egallagan<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesa/as-u20-04.html|title=Asian U-20 Championship 2004|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302193308/https://rsssf.org/tablesa/as-u20-04.html|url-status=live}}</ref>.
2007-yil mart oyida [[FIFA prezidenti]] [[Sepp Blatter]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] prezidenti Mohammed bin Hammam [[Ashxobod]]da Ashxobodning janubiy qismidagi elit hududda joylashgan [[Turkmaniston futbol federatsiyasi|Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi]]ning yangi bosh qarorgohi boʻlgan Futbol Uyini ochishgan<ref>{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/18629|title=Президенты ФИФА и АФК открыли в столице Туркменистана Дом футбола|archive-url=https://web.archive.org/web/20160427003556/http://www.turkmenistan.ru/ru/node/18629|archive-date=2016-04-27|access-date=2012-12-15|url-status=live}}</ref>.
Prezident [[Gurbanguli Berdimuhamedov]] tashabbusi bilan 2023-yilda yangi [[Arqadagʻ]] shahrida [[Arqadagʻ (futbol klubi)|Arkadag futbol klubi]] tashkil etilgan. Bu nom [[Turkmaniston prezidenti|Turkmaniston Prezidenti]]ning rasmiy unvoniga ishora qiladi. Sobiq prezident jamoaning formasi va logotipini loyihalashda shaxsan ishtirok etgan. Boshqa turkman klublarining eng yaxshi oʻyinchilari Arkadag jamoasiga jalb qilingan, natijada jamoa oʻzining birinchi mavsumidayoq [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|Turkmaniston chempioni]] boʻlgan<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D1%8F-%E2%80%93-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F|title=Туркменистан: папа Гурбангулы и я – спортивная семья|lang=ru|website=eurasianet.org|date=2023-06-29|access-date=2024-10-09|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007221741/https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D1%8F-%E2%80%93-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/article-5347578-chempionom-turkmenistana-stal-klub-arkadag-ego-osnoval-byvshij-prezident-gurbanguly-berdymuhamedov-podrobnosti.html|title=В Туркменистане появился личный клуб экс-президента. В первый же сезон он стал чемпионом!|lang=ru|first=Полина|last=Куимова|website=championat.com|date=2023-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223074945/https://www.championat.com/football/article-5347578-chempionom-turkmenistana-stal-klub-arkadag-ego-osnoval-byvshij-prezident-gurbanguly-berdymuhamedov-podrobnosti.html|archive-date=2023-12-23|access-date=2023-12-23|url-status=live}}</ref>.
== Turkmaniston futbol federatsiyasi ==
Turkmaniston futbol federatsiyasi Turkmanistonda [[futbol]]ni nazorat qiladi va boshqaradi. Uning bosh qarorgohi [[Ashxobod]]da joylashgan. Mintaqaviy federatsiyalar ham faoliyat yuritadi. U milliy chempionat, milliy kubok va superkubokni, shuningdek, milliy terma jamoalar oʻyinlarini tashkil qiladi, umuman futbolni qoʻllab-quvvatlaydi, rivojlantiradi va targʻib qiladi. Federatsiyasining asosiy faoliyatlaridan biri yoshlar futbolini targʻib qilishdir. Shu munosabat bilan mamlakat boʻylab shahar va tumanlarda beshta stadion qurilgan. Mamlakat futbol klublari mustahkamlanmoqda, ularning inshootlari rivojlanmoqda va koʻplab oʻquv-mashgʻulot inshootlarini qurmoqda. Bu allaqachon ijobiy natijalar bermoqda.
== Mashhur oʻyinchilar ==
Turkmanistonda yil oxirida mamlakatning eng yaxshi futbolchisiga mukofotlar muntazam ravishda topshirilmaydi. Maʼlumki, 2005-yilda Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi [[Gahrimanberdi Chonkayev]]ni mamlakatning eng yaxshi futbolchisi deb tan olgan<ref>{{Cite web|url=https://www.sport-express.ru/football/abroad/news/110767/|title=В Туркмении лучшим футболистом 2005 года признан Чонкаев|lang=ru|website=sport-express.ru|date=2005-12-25|access-date=2024-10-08}}</ref>. 2015-yilda, [[Turkmanportal]] veb-saytiga koʻra, [[Ruslan Mingazov]] eng yaxshi deb topilgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/7637|title=«Turkmenportal» вручил приз «Лучшему футболисту Туркменистана 2015 года»|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014175728/https://turkmenportal.com/blog/7637|url-status=live}}</ref>. 2016-yilda Turkmaniston futbol federatsiyasi [[Shohrat Soyunov]]ni sport jurnalistlari va futbol klublari vakillari oʻrtasidagi chempionatning eng yaxshi oʻyinchisi deb topgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/9598|title=Шохрат Союнов – лучший футболист чемпионата Туркменистана-2016|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2017-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170529212949/http://turkmenportal.com/blog/9598|url-status=live}}</ref>. 2020-yilda [[Altimurod Annadurdiyev]] shunga oʻxshash mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/32800/nazvan-luchshii-futbolist-2020-goda-v-turkmenistane|title=Назван лучший футболист 2020 года в Туркменистане|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413203600/https://turkmenportal.com/blog/32800/nazvan-luchshii-futbolist-2020-goda-v-turkmenistane|url-status=live}}</ref>. 2021 va 2023-yillarda [[Elman Tagayev]] mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/43188/elman-tagaev-priznan-luchshim-futbolistom-2021-goda-v-turkmenistane|title=Эльман Тагаев признан лучшим футболистом 2021 года в Туркменистане|lang=ru|access-date=2024-10-08|archive-date=2022-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304220256/https://turkmenportal.com/blog/43188/elman-tagaev-priznan-luchshim-futbolistom-2021-goda-v-turkmenistane|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://beyan.tm/news/view/174|title=Лучшим футболистом завершившегося сезона в Туркменистане стал Элман Тагаев|lang=ru|last=|website=beyan.tm|date=2024-01-15|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008083937/https://beyan.tm/news/view/174|url-status=live}}</ref>. 2022-yilda [[Begench Akmamedov]] mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://sport.kg/thefootball/74080-begench-akmamedov-luchshij-futbolist-chempionata-turkmenistana-2022.html|title=Бегенч Акмамедов - лучший футболист чемпионата Туркменистана-2022|lang=ru|website=Sport.kg|access-date=2024-10-08}}</ref>.
[[Arslanmurod Amanov]] [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston terma jamoasi]] safida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan (45 ta oʻyin) va [[Berdi Shomurodov]] jamoaning eng yaxshi toʻpurari (14 ta gol). [[Ashxobod]]lik [[Rolan Gusev]] [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Yevropa chempionati|2004-yilgi Yevropa chempionati]]da [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya terma jamoasi]] safida oʻynagan.
== Ayollar futboli ==
Turkmaniston ayollar futboli boʻyicha birinchi chempionat 2009-yilda oltita jamoa ishtirokida oʻtkazilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.turkmenistan.ru/ru/node/26476|title=В Туркменистане стартовал первый национальный женский чемпионат по футболу|lang=ru|website=turkmenistan.ru|access-date=2024-10-08}}</ref>. Turkmanistonda ayollar futbol terma jamoasi mavjud. 2019-yilda jamoa Turkiya ayollar kubogida ishtirok etdi va 2022-yilda ular Markaziy Osiyo ayollar kubogida toʻrtinchi oʻrinni egallashdi<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/49685/the-womens-football-team-of-turkmenistan-was-awarded-with-special-award-of-cafa-championship|title=Женскую сборную Туркменистана по футболу наградили специальным призом чемпионата CAFA|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2022-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221103214705/https://turkmenportal.com/blog/49685/the-womens-football-team-of-turkmenistan-was-awarded-with-special-award-of-cafa-championship|url-status=live}}</ref>. 2022-yildan beri Turkmaniston ayollar terma jamoasi FIFA reytingida ishtirok etib kelmoqda<ref name=":4">{{Cite web|url=https://sport.kg/main_news/72936-pervaja-futbolistka-iz-turkmenistana-vystupit-za-granicej.html|title=Первая футболистка из Туркменистана выступит за границей|lang=ru|website=Sport.kg|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008080347/https://sport.kg/main_news/72936-pervaja-futbolistka-iz-turkmenistana-vystupit-za-granicej.html|url-status=live}}</ref>. Jamoa bosh murabbiyi Komil Mingazov. 2022-yilda Maya Musatskaya Turkiyaning Dudullu Spor klubiga qoʻshilib, xorijda oʻynagan birinchi turkman futbolchisi boʻldi<ref name=":4" />.
== Futzal ==
Turkmanistonda mini-futbol boʻyicha milliy chempionat va kubok oʻtkaziladi. Turkmaniston terma jamoasi Osiyo futzal kubogida yetti marta ishtirok etgan, ammo hech qachon guruh bosqichidan oʻtmagan. 2009-yilda jamoa Osiyo yopiq inshootlar va jang sanʼatlari oʻyinlarida toʻrtinchi oʻrinni egallagan.
== League system ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
!Daraja
!colspan="12"|Liga(lar)/Divizion(lar)
|-
|1
|colspan="12"|'''[[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]'''<br />''9 klub'' <br />''↓↑ 1 klub''
|-
|2
|colspan="12"|'''[[Turkmaniston Birinchi ligasi|Birinji Liga]]'''<br />''30 klub''
|}
== Turkmanistondagi futbol stadionlari ==
{{Row numbers|{| class{{=}}"wikitable sortable"
!№
!Stadion
!Sigʻimi
!Shahar
!Uy jamoasi
!Tasvir
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Saparmurod Turkmanboshi Olimpiya stadioni]]
|45,000||[[Ashxobod]]
|
|[[File:Saparmurat Turkmenbashi Olympic Stadium.jpg|150px]]
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Kopetdogʻ stadioni]]
|26,503||[[Ashxobod]]
|[[Kopetdag (futbol klubi)]]
|
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Ashxobod stadioni]]
|20,000||[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod (futbol klubi)]]<br />[[Altyn Asyr FK]]<br />[[Ahal (futbol klubi)]]<br />[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]]
|[[File:Ashgabat suburbs IMG 5855 (26018615962).jpg|150px]]
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Bolqonobod stadioni]]
|10,000||[[Bolqonobod]]
|[[Nebitchi (futbol klubi)|Balkan FK]]
|
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Arqadagʻ stadioni]]
|10,000||[[Arqadagʻ]]
|[[FK Arkadag]]
|
|-
|} }}
== Umumiy eng muvaffaqiyatli klublar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size:95%"
! rowspan="2" |Klub
! colspan="6" |Domestic Titles
! colspan="1" |Butunjahon unvonlari
! rowspan="2" |Umumiy unvonlar
|-
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston kubogi]]
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston Superkubogi]]
! style="width:11%;" class="sortable" |''Federatsiya kubogi''
! style="width:11%;" class="sortable" |''[[Turkmaniston Prezidenti kubogi]]''
! style="width:11%;" class="sortable" |Jami
! style="width:11%;" class="sortable" |[[AFC Chaqiruv Ligasi]]
|-
|[[Altyn Asyr FK|Altyn Asyr]]
|'''8'''||5||'''8'''||'''1'''||2|| style="background:#f0f0f0;" |'''24'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |'''24'''
|-
|[[FK Köpetdag Aşgabat|Köpetdag]]
|6||'''7'''||-||-||3|| style="background:#f0f0f0;" |16||-|| style="background:#f0f0f0;" |16
|-
|[[Ýedigen FC|Ýedigen]]
|4||2||3||-||3|| style="background:#f0f0f0;" |12||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |13
|-
|[[Nebitchi (futbol klubi)|Nebitçi]]
|4||4||3||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |11||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |12
|-
|[[FK Arkadag|Arkadag]]
|3||3||2||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |9||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |10
|-
|[[Nisa Ashxobod|Nisa]]
|4||1||-||-||'''4'''|| style="background:#f0f0f0;" |9||-|| style="background:#f0f0f0;" |9
|-
|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal Änew]]
|1||4||1||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |7||-|| style="background:#f0f0f0;" |7
|-
|[[FC Aşgabat|Aşgabat]]
|2||-||1||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |4||-|| style="background:#f0f0f0;" |4
|-
|[[Şagadam FK|Şagadam]]
|1||2||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |3||-|| style="background:#f0f0f0;" |3
|-
|[[Merw FK|Merw Mary]]
| -||2||1||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |3||-|| style="background:#f0f0f0;" |3
|-
|[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Bagtyyarlyk-Lebap]]
| -||1||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |1||-|| style="background:#f0f0f0;" |1
|-
|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turan]]
| -||1||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |1||-|| style="background:#f0f0f0;" |1
|}
* Maqolalar ''kursiv'' bilan tugatilgan ligalar va tugatilgan kuboklarni koʻrsatadi.
* '''Qalin rang'''dagi raqamlar ushbu musobaqada jamoa eng koʻp marta gʻolib boʻlganini koʻrsatadi.
== Turkmanistondagi xorijiy murabbiylar ==
* {{Flagicon|UKR}} [[Volodymyr Bezsonov|Vladimir Bessonov]]
* {{Flagicon|UKR}} [[Viktor Pojechevskiy]]
* {{Flagicon|GEO}} [[Elguja Gugushvili]]
== Yana qarang ==
* [[Turkmaniston kubogi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston Superkubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://footballfacts.ru/place/25 Turkmenistan na sayte footballfacts.ru]
* [https://www.footballdatabase.eu/en/country/overall/186-turkmenistan Turkmenistan na sayte footballdatabase.eu]
* [https://www.playmakerstats.com/country/turkmenistan Turkmenistan na sayte playmakerstats.com]
{{Turkmanistonda futbol}}
{{Osiyoda futbol}}
[[Turkum:Turkmanistonda futbol]]
[[Turkum:Davlatlarga koʻra Markaziy Osiyoda futbol]]
jfjpqoqnq0sbe7lt4dpd2guh9a31vyt
5995789
5995776
2026-04-14T06:54:20Z
AnvarxonM
75105
/* Mustaqillikdan beri */
5995789
wikitext
text/x-wiki
{{sport haqida umumiy axborot bilgiqutisi
| boxwidth = 250
| title = Football in Turkmenistan
| image =
| imagesize =
| image_alt =
| union = [[Football Association of Turkmenistan]]
| country = Turkmenistan
| sport = association football
| noncountry =
| teamlabel1 = <!-- overrides the "National team" label with custom label -->
| nationalteam = [[Turkmenistan national football team|Men's national team]] <br/> [[Turkmenistan women's national football team|Women's national team]] <br/> [[Turkmenistan national futsal team|Futsal national team]] <br/> [[Turkmenistan women's national futsal team|Women's futsal national team]]
| teamlabel2 = <!-- overrides the "Representative team" label with customer label -->
| repteam = <!-- overrides the representative team link, requires full wikitext syntax -->
| nickname = <!-- nicknames -->
| first =
| registered =
| clubs =
| national_list = [[Ýokary Liga]] <br/> [[Turkmenistan First League]] <br/> [[Turkmenistan Cup]] <br/> Turkmenistan Football Federation Cup
| club_list =
| intl_list = [[AFC Champions League 2]] <br/> [[FIFA World Cup]] <br/> [[AFC Asian Cup|Asian Cup]]
}}
[[File:TUR-UZB_20190113_Asian_Cup_10.jpg|thumb|right|Turkmaniston milliy terma jamoasi 2019-yilda]]
[[Turkmaniston]]da [[futbol]] — eng ommaviy va mashhur [[sport]] turlaridan biridir. Mamlakat 1991-yilda mustaqillikka erishgan. Milliy assotsiatsiya [[FIFA]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] tomonidan kattalar va yoshlar darajasida tashkil etilgan musobaqalarda muntazam ravishda ishtirok etadi. Turkmaniston futbol olamiga [[Valeriy Nepomnyashchiy]], [[Qurbon Berdiyev]], [[Vladimir Nikitenko]], [[Rolan Gusev]], [[Dmitriy Xomuxa]], [[Ruslan Mingazow|Ruslan Mingazov]], [[Vladimir Bayramov]] singari koʻplab turli millat vakillaridan iborat yorqin nomlarni taqdim etgan.
[[Valeriy Nepomnyashchiy]] turkman futbolidagi eng mashhur nomdir. U [[Kamerun milliy futbol terma jamoasi|Kamerun terma jamoasi]]ni [[Futbol boʻyicha 1990-yilgi jahon chempionati|1990-yil]]da [[Italiya]]da boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|FIFA Jahon chempionati]]ga olib chiqqan murabbiy edi. Afrikaliklar ochilish oʻyinida amaldagi chempion [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozonib, koʻpchilikni hayratda qoldirdilar va nihoyat chorak finalda magʻlub boʻlishdi<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/associations/association=tkm/goalprogramme/newsid=521998.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630202533/http://www.fifa.com/associations/association=tkm/goalprogramme/newsid=521998.html |url-status=dead |archive-date=June 30, 2007 |title=Turkmenistan: FIFA Goal Programme |publisher=FIFA.com |access-date=2013-12-03}}</ref>. Mamlakatda 40 ta klub, 820 nafar oʻyinchi va 30 nafar hakam mavjud. Turkmanistondagi sigʻimi boʻyicha eng katta stadion 45 000 kishilik [[Saparmurod Turkmanboshi Olimpiya stadioni|Saparmurat Turkmanboshi Olimpiya stadioni]]dir.
== Turkmanistonda futbol tarixi ==
=== Sovet davri ===
[[File:1928_Туркменистан.png|thumb|right|Turkmaniston milliy terma jamoasi 1928-yilgi Butunittifoq spartakiadasida]]
Futbol 1920-yillarda hozirgi [[Turkmaniston]] hududida paydo boʻlgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://orient.tm/ru/post/45117/kogda-rodilsya-turkmenskij-futbol|title=Когда родился туркменский футбол?|lang=ru|website=Orient|date=2023-01-19|access-date=2024-10-06|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007151702/https://orient.tm/ru/post/45117/kogda-rodilsya-turkmenskij-futbol|url-status=live}}</ref>. 1927-yilda Ashxobod milliy terma jamoasi Mashhad (Fors) jamoasiga qarshi oʻynagan va raqibini 2:1 hisobida magʻlub etgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/46d3ec0b-d069-43c2-91d5-f9cc3b363389/1|заглавие=Победа советских футболистов в Персии|год=1927|язык=ru|издание=Советский спорт|месяц=6|число=26|номер=25|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152740/https://yandex.ru/archive/catalog/46d3ec0b-d069-43c2-91d5-f9cc3b363389/1}}</ref>. Turkmaniston SSR milliy futbol jamoasi 1928-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Butunittifoq spartakiadasi doirasida futbol turnirida ishtirok etgan. Jamoa chorak finaldan boshlagan va u yerda Urugvay ishchilar jamoasiga yutqazgan (0-3). Magʻlub jamoalar pley-off bosiqchida terma jamoa Britaniya ishchilar sport federatsiyasi vakillarini magʻlub etgan, ammo beshinchi oʻrin uchun oʻyinda [[Oʻzbekiston SSR milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]]ga yutqazgan (1-3)<ref>{{Книга|ссылка=https://www.studmed.ru/view/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html?page=2|автор=Шваб П.Г.|заглавие=Энциклопедия советского футбола|том=1|access-date=2024-10-07|archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204172330/https://www.studmed.ru/view/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html?page=2|url-status=live}}</ref>.
1937-yilda Turkmaniston SSRning birinchi chempionati oʻtkazilganda sport yanada tartibli boʻla boshlagan. 1937-yildan beri Turkmaniston SSR respublika chempionatini, 1936-yildan beri esa kubokni oʻtkazib kelmoqda. Ikkala turnirda ham eng muvaffaqiyatli jamoalar poytaxt [[Ashxobod]]dan kelgan jamoalar edi<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/turkmchamp.html|title=Turkmenistan - List of Champions|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-06|archive-date=2023-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930162743/https://www.rsssf.org/tablest/turkmchamp.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/turkmcuphist.html|title=Turkmenistan - List of Cup Finals|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-06|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007102712/https://www.rsssf.org/tablest/turkmcuphist.html|url-status=live}}</ref>. 1937-yildan 1991-yilgacha eng muvaffaqiyatli klublar „Neftyanik Kvasnovodsk“ va „Pogranichnik Ashxobod“ boʻlib, ularning har biri oltita Turkmaniston SSR chempionligini qoʻlga kiritgan. 1947-yilga kelib, [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkmaniston SSR]]da oltita stadion va 19 ta futbol maydoni mavjud edi<ref name=":02">{{Книга|автор=Розыев Ч.|заглавие=Туркменская ССР: энциклопедический справочник|ответственный=гл. ред. Н. В. Атамамедов|год=1984|язык=ru|место=Ашхабад|издательство=Туркменская Советская энциклопедия|страницы=263—268|страниц=658}}</ref>.
[[Futbol boʻyicha 1956-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1956-yilda]] boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|SSSR xalqlari spartakiadasi]]da [[Turkmaniston SSR milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston SSR]] jamoasi hal qiluvchi oʻyinda [[Tojikiston SSR milliy futbol terma jamoasi|Tojikiston]]ni 3:2 hisobida magʻlub etib, 17-oʻrinni egallagan<ref name=":1">{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/9c45e8e6-7e4e-4d06-8860-5c92afff16e6/8|заглавие=Футбольный мяч салютует спартакиаде|год=1979|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=7|число=22|номер=29|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152748/https://yandex.ru/archive/catalog/9c45e8e6-7e4e-4d06-8860-5c92afff16e6/8}}</ref>.
Turkmaniston SSR futbol federatsiyasi 1967-yilda mavsumdan tashqari turnir oʻtkazgan, unda Stroitel (Ashxobod), Pomir (Leninobod), Torpedo (Tomsk) va Chexoslovakiya VSS (Kosice) jamoalari ishtirok etgan. Chexoslovakiyadan kelgan mehmonlar turnirda gʻolib boʻlishgan, har bir oʻyinda taxminan 15 000 tomoshabin bor edi<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/47682323-1451-40dc-a970-39993cd8f89e/2|заглавие=По примеру "Подснежника"|год=1967|язык=ru|издание=Футбол|месяц=3|число=5|номер=10|страницы=2|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152742/https://yandex.ru/archive/catalog/47682323-1451-40dc-a970-39993cd8f89e/2}}</ref>.
1971-yilda [[Ashxobod]]da yoshlar jamoalari ishtirok etgan xalqaro turnir boʻlib oʻtgan. Chexoslovakiya finalda GDR jamoasini magʻlub etgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/8a3c317c-092a-4dab-a9d1-b36afd9662c0/3|заглавие=Турнир в Ашхабаде|год=1971|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=3|число=7|номер=10|страницы=3|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152745/https://yandex.ru/archive/catalog/8a3c317c-092a-4dab-a9d1-b36afd9662c0/3}}</ref>. Keyinchalik turnir har yili boshqa [[Markaziy Osiyo]] Sovet respublikalarida oʻtkazilgan. Yugoslaviya 1972-yilda, SSSR esa 1973, 1974 va 1975-yillarda gʻolib boʻlgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/cea91d45-2de8-4a61-b664-d91105836126/15|заглавие=Турнир с историей|год=1976|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=2|число=29|номер=9|страницы=15—16|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152744/https://yandex.ru/archive/catalog/cea91d45-2de8-4a61-b664-d91105836126/15}}</ref>.
1979-yilga kelib respublikada 711 ta futbol maydoni va 1419 ta futbol klubi mavjud boʻlib, ularda 40 854 bola qatnashgan<ref name=":1" />. 1985-yil holatiga koʻra, Turkmaniston SSRda 64 000 kishi futbol bilan shugʻullangan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/b6979653-2f73-4d85-af6c-d4a2fb855c2b/14|заглавие=Вопросы массовости|год=1985|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=7|число=21|номер=29|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152747/https://yandex.ru/archive/catalog/b6979653-2f73-4d85-af6c-d4a2fb855c2b/14}}</ref>. Turkmaniston SSR [[Futbol boʻyicha 1979-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1979]], [[Futbol boʻyicha 1983-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1983]] va [[Futbol boʻyicha 1986-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1986]]-yillarda SSSR xalqlari spartakiadalarida ishtirok etgan.
[[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] bilan bir qatorda, Turkmanistondan ham hech qachon SSSR Oliy ligasida futbol jamoasi ishtirok etmagan<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/region-ussr.html |title=Former Soviet Union - Regional Analysis |publisher=Rsssf.com |access-date=2013-12-03 |archive-date=2022-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220713185237/https://www.rsssf.org/miscellaneous/region-ussr.html |url-status=live }}</ref>. Eng muvaffaqiyatli turkman jamoasi [[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag]] boʻlib, u [[Sovet Ittifoqi birinchi ligasi|SSSR Birinchi ligasi]]da oʻynagan<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/197618/arkadagstvo-v-turkmenskom-futbole|title="Аркадагство" в туркменском футболе|lang=ru|first=Вадим|last=Мкртчян|website=Голос Армении|date=2023-12-07|access-date=2024-10-06}}</ref>. Turkmaniston SSRning eng mashhur futbolchilari [[Qurbon Berdiyev]], [[Sergey Agashkov]], [[Dmitriy Xomuxa]], [[Choriyor Muhadov]]<ref>{{cite web |author=Benjamin Strack-Zimmermann |url=http://www.nationalfootballteams.com/v2/player.php?id=32788 |title=Rawşan Muhadow |publisher=National Football Teams |access-date=2013-12-03 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318053312/http://www.nationalfootballteams.com/v2/player.php?id=32788 |url-status=live }}</ref> va [[Vitaliy Kafanov]] edi<ref name=":0" />.
Quyidagi turkmanistonlik futbolchilar SSSR milliy futbol terma jamoasi aʼzolari boʻlishgan:
{| class="wikitable" style="font-size: 95%;"
|-
!Ism!!Pozitsiyasi!!Jamoa!!Oʻyin (Gol)!!Yillar
|-
|[[Valeriy Broshin]]||[[Yarim himoyachi]]||{{flagicon|USSR}} [[Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi|SSSR]]||3(0)||1987–1990
|}
=== Mustaqillikdan beri ===
Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishganidan soʻng, 1992-yilda [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tashkil etilgan. Federatsiya 1994-yildan beri [[FIFA]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] aʼzosi hisoblanadi. [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari Ligasi]] va [[Turkmaniston kubogi|Turkmaniston Kubogi]] 1992-yilda qayta tiklandi. 1995-yildan beri Turkmaniston har yili [[Turkmaniston Prezidenti kubogi]] deb nomlanuvchi xalqaro futbol turniriga mezbonlik qilib keladi. Turkmaniston klublari ham har yili oʻtkaziladigan [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi kubogi|MDH Kubogi]]da ishtirok etadilar.
[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]] 1993-yilda muvaffaqiyatga erishgan. Oʻshanda ular 1993-yilgi EKO Kubogida mezbon davlat [[Eron milliy futbol terma jamoasi|Eron]]ga 2:1 hisobida magʻlub boʻlib, ikkinchi oʻrinni egallagan. Jamoa 1994-yilgi Osiyo oʻyinlarining chorak final bosqichiga chiqqanida yanada koʻproq muvaffaqiyatga erishgan. Oʻn yil oʻtgach, milliy terma jamoa qitʼa turniridagi ilk ishtiroki — [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Osiyo kubogi|2004-yilgi OFK Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma olgan, keyin esa [[2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi|2010-yilgi OFK Chaqiruv Kubogi finali]]ga chiqib, [[Shimoliy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Shimoliy Koreya]]ga penaltilar seriyasida magʻlub boʻlgan. Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi hech qachon Jahon chempionatida ishtirok etmagan.
Turkmaniston futbolining eng taniqli shaxslari [[Qurbon Berdiyev]] (2008 va 2009-yillarda [[Rossiya Premyer-ligasi]] chempioni boʻlgan „[[Rubin (futbol klubi, Qozon)|Rubin]]“ bosh murabbiyi) va Ashxobodda tugʻilgan [[Rolan Gusev]] (2000—2005-yillarda Rossiya terma jamoasi futbolchisi) hisoblanadi.
[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Osiyo kubogi|2019-yilgi]] [[Birlashgan Arab Amirliklari]]da boʻlib oʻtgan [[AFC Osiyo kubogi|Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma olgan va ikkinchi bor ishtirok etgan. 2019-yil mart oyida Turkmaniston futbol federatsiyasi xorvatiyalik [[Ante Miše]]ni milliy terma jamoaga bosh murabbiylik qilish uchun tayinlagan va darvozbonlar murabbiyi [[Sandro Tomić]] bilan birgalikda bir yillik shartnoma imzolagan<ref>[https://turkmenportal.com/blog/18194/ante-mishe-ya-ne-garri-potter-chtoby-bornaya-turkmenistana-srazu-zaigrala-na-vysokom-urovne Ante Mishe: „Ya ne Garri Potter, chtobi sbornaya Turkmenistana srazu zaigrala na visokom urovne“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331163315/https://turkmenportal.com/blog/18194/ante-mishe-ya-ne-garri-potter-chtoby-bornaya-turkmenistana-srazu-zaigrala-na-vysokom-urovne |date=2019-03-31 }} at turkmenportal.com, 28 March 2019</ref>.
Milliy terma jamoadan farqli oʻlaroq, Turkmanistonning yoshlar va oʻsmirlar terma jamoalari [[AFC U-17 Osiyo kubogi|Osiyo chempionatlari]]ning asosiy bosqichlarida ishtirok etish tajribasiga ega. 16 yoshgacha boʻlganlar jamoasi 2008-yilgi Osiyo chempionatida ishtirok etgan va 23 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilardan tashkil topgan Olimpiya terma jamoasi [[AFC U-23 Osiyo kubogi 2022|2022-yilgi Osiyo chempionati]]ning chorak finaliga chiqqan. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|20 yoshgacha boʻlganlar jamoasi]] 2004-yilgi Osiyo chempionatiga yoʻllanma olgan, ammo turnirda oʻynash imkoniyatidan voz kechgan va uning oʻrnini [[Hindiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Hindiston]] terma jamoasi egallagan<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesa/as-u20-04.html|title=Asian U-20 Championship 2004|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302193308/https://rsssf.org/tablesa/as-u20-04.html|url-status=live}}</ref>.
2007-yil mart oyida [[FIFA prezidenti]] [[Sepp Blatter]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] prezidenti Mohammed bin Hammam [[Ashxobod]]da Ashxobodning janubiy qismidagi elit hududda joylashgan [[Turkmaniston futbol federatsiyasi|Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi]]ning yangi bosh qarorgohi boʻlgan Futbol Uyini ochishgan<ref>{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/18629|title=Президенты ФИФА и АФК открыли в столице Туркменистана Дом футбола|archive-url=https://web.archive.org/web/20160427003556/http://www.turkmenistan.ru/ru/node/18629|archive-date=2016-04-27|access-date=2012-12-15|url-status=live}}</ref>.
Prezident [[Gurbanguli Berdimuhamedov]] tashabbusi bilan 2023-yilda yangi [[Arqadagʻ]] shahrida [[Arqadagʻ (futbol klubi)|Arkadag futbol klubi]] tashkil etilgan. Bu nom [[Turkmaniston prezidenti|Turkmaniston Prezidenti]]ning rasmiy unvoniga ishora qiladi. Sobiq prezident jamoaning formasi va logotipini loyihalashda shaxsan ishtirok etgan. Boshqa turkman klublarining eng yaxshi oʻyinchilari Arkadag jamoasiga jalb qilingan, natijada jamoa oʻzining birinchi mavsumidayoq [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|Turkmaniston chempioni]] boʻlgan<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D1%8F-%E2%80%93-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F|title=Туркменистан: папа Гурбангулы и я – спортивная семья|lang=ru|website=eurasianet.org|date=2023-06-29|access-date=2024-10-09|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007221741/https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D1%8F-%E2%80%93-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/article-5347578-chempionom-turkmenistana-stal-klub-arkadag-ego-osnoval-byvshij-prezident-gurbanguly-berdymuhamedov-podrobnosti.html|title=В Туркменистане появился личный клуб экс-президента. В первый же сезон он стал чемпионом!|lang=ru|first=Полина|last=Куимова|website=championat.com|date=2023-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223074945/https://www.championat.com/football/article-5347578-chempionom-turkmenistana-stal-klub-arkadag-ego-osnoval-byvshij-prezident-gurbanguly-berdymuhamedov-podrobnosti.html|archive-date=2023-12-23|access-date=2023-12-23|url-status=live}}</ref>.
== Turkmaniston futbol federatsiyasi ==
Turkmaniston futbol federatsiyasi Turkmanistonda [[futbol]]ni nazorat qiladi va boshqaradi. Uning bosh qarorgohi [[Ashxobod]]da joylashgan. Mintaqaviy federatsiyalar ham faoliyat yuritadi. U milliy chempionat, milliy kubok va superkubokni, shuningdek, milliy terma jamoalar oʻyinlarini tashkil qiladi, umuman futbolni qoʻllab-quvvatlaydi, rivojlantiradi va targʻib qiladi. Federatsiyasining asosiy faoliyatlaridan biri yoshlar futbolini targʻib qilishdir. Shu munosabat bilan mamlakat boʻylab shahar va tumanlarda beshta stadion qurilgan. Mamlakat futbol klublari mustahkamlanmoqda, ularning inshootlari rivojlanmoqda va koʻplab oʻquv-mashgʻulot inshootlarini qurmoqda. Bu allaqachon ijobiy natijalar bermoqda.
== Mashhur oʻyinchilar ==
Turkmanistonda yil oxirida mamlakatning eng yaxshi futbolchisiga mukofotlar muntazam ravishda topshirilmaydi. Maʼlumki, 2005-yilda Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi [[Gahrimanberdi Chonkayev]]ni mamlakatning eng yaxshi futbolchisi deb tan olgan<ref>{{Cite web|url=https://www.sport-express.ru/football/abroad/news/110767/|title=В Туркмении лучшим футболистом 2005 года признан Чонкаев|lang=ru|website=sport-express.ru|date=2005-12-25|access-date=2024-10-08}}</ref>. 2015-yilda, [[Turkmanportal]] veb-saytiga koʻra, [[Ruslan Mingazov]] eng yaxshi deb topilgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/7637|title=«Turkmenportal» вручил приз «Лучшему футболисту Туркменистана 2015 года»|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014175728/https://turkmenportal.com/blog/7637|url-status=live}}</ref>. 2016-yilda Turkmaniston futbol federatsiyasi [[Shohrat Soyunov]]ni sport jurnalistlari va futbol klublari vakillari oʻrtasidagi chempionatning eng yaxshi oʻyinchisi deb topgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/9598|title=Шохрат Союнов – лучший футболист чемпионата Туркменистана-2016|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2017-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170529212949/http://turkmenportal.com/blog/9598|url-status=live}}</ref>. 2020-yilda [[Altimurod Annadurdiyev]] shunga oʻxshash mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/32800/nazvan-luchshii-futbolist-2020-goda-v-turkmenistane|title=Назван лучший футболист 2020 года в Туркменистане|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413203600/https://turkmenportal.com/blog/32800/nazvan-luchshii-futbolist-2020-goda-v-turkmenistane|url-status=live}}</ref>. 2021 va 2023-yillarda [[Elman Tagayev]] mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/43188/elman-tagaev-priznan-luchshim-futbolistom-2021-goda-v-turkmenistane|title=Эльман Тагаев признан лучшим футболистом 2021 года в Туркменистане|lang=ru|access-date=2024-10-08|archive-date=2022-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304220256/https://turkmenportal.com/blog/43188/elman-tagaev-priznan-luchshim-futbolistom-2021-goda-v-turkmenistane|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://beyan.tm/news/view/174|title=Лучшим футболистом завершившегося сезона в Туркменистане стал Элман Тагаев|lang=ru|last=|website=beyan.tm|date=2024-01-15|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008083937/https://beyan.tm/news/view/174|url-status=live}}</ref>. 2022-yilda [[Begench Akmamedov]] mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://sport.kg/thefootball/74080-begench-akmamedov-luchshij-futbolist-chempionata-turkmenistana-2022.html|title=Бегенч Акмамедов - лучший футболист чемпионата Туркменистана-2022|lang=ru|website=Sport.kg|access-date=2024-10-08}}</ref>.
[[Arslanmurod Amanov]] [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston terma jamoasi]] safida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan (45 ta oʻyin) va [[Berdi Shomurodov]] jamoaning eng yaxshi toʻpurari (14 ta gol). [[Ashxobod]]lik [[Rolan Gusev]] [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Yevropa chempionati|2004-yilgi Yevropa chempionati]]da [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya terma jamoasi]] safida oʻynagan.
== Ayollar futboli ==
Turkmaniston ayollar futboli boʻyicha birinchi chempionat 2009-yilda oltita jamoa ishtirokida oʻtkazilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.turkmenistan.ru/ru/node/26476|title=В Туркменистане стартовал первый национальный женский чемпионат по футболу|lang=ru|website=turkmenistan.ru|access-date=2024-10-08}}</ref>. Turkmanistonda ayollar futbol terma jamoasi mavjud. 2019-yilda jamoa Turkiya ayollar kubogida ishtirok etdi va 2022-yilda ular Markaziy Osiyo ayollar kubogida toʻrtinchi oʻrinni egallashdi<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/49685/the-womens-football-team-of-turkmenistan-was-awarded-with-special-award-of-cafa-championship|title=Женскую сборную Туркменистана по футболу наградили специальным призом чемпионата CAFA|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2022-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221103214705/https://turkmenportal.com/blog/49685/the-womens-football-team-of-turkmenistan-was-awarded-with-special-award-of-cafa-championship|url-status=live}}</ref>. 2022-yildan beri Turkmaniston ayollar terma jamoasi FIFA reytingida ishtirok etib kelmoqda<ref name=":4">{{Cite web|url=https://sport.kg/main_news/72936-pervaja-futbolistka-iz-turkmenistana-vystupit-za-granicej.html|title=Первая футболистка из Туркменистана выступит за границей|lang=ru|website=Sport.kg|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008080347/https://sport.kg/main_news/72936-pervaja-futbolistka-iz-turkmenistana-vystupit-za-granicej.html|url-status=live}}</ref>. Jamoa bosh murabbiyi Komil Mingazov. 2022-yilda Maya Musatskaya Turkiyaning Dudullu Spor klubiga qoʻshilib, xorijda oʻynagan birinchi turkman futbolchisi boʻldi<ref name=":4" />.
== Futzal ==
Turkmanistonda mini-futbol boʻyicha milliy chempionat va kubok oʻtkaziladi. Turkmaniston terma jamoasi Osiyo futzal kubogida yetti marta ishtirok etgan, ammo hech qachon guruh bosqichidan oʻtmagan. 2009-yilda jamoa Osiyo yopiq inshootlar va jang sanʼatlari oʻyinlarida toʻrtinchi oʻrinni egallagan.
== League system ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
!Daraja
!colspan="12"|Liga(lar)/Divizion(lar)
|-
|1
|colspan="12"|'''[[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]'''<br />''9 klub'' <br />''↓↑ 1 klub''
|-
|2
|colspan="12"|'''[[Turkmaniston Birinchi ligasi|Birinji Liga]]'''<br />''30 klub''
|}
== Turkmanistondagi futbol stadionlari ==
{{Row numbers|{| class{{=}}"wikitable sortable"
!№
!Stadion
!Sigʻimi
!Shahar
!Uy jamoasi
!Tasvir
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Saparmurod Turkmanboshi Olimpiya stadioni]]
|45,000||[[Ashxobod]]
|
|[[File:Saparmurat Turkmenbashi Olympic Stadium.jpg|150px]]
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Kopetdogʻ stadioni]]
|26,503||[[Ashxobod]]
|[[Kopetdag (futbol klubi)]]
|
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Ashxobod stadioni]]
|20,000||[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod (futbol klubi)]]<br />[[Altyn Asyr FK]]<br />[[Ahal (futbol klubi)]]<br />[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]]
|[[File:Ashgabat suburbs IMG 5855 (26018615962).jpg|150px]]
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Bolqonobod stadioni]]
|10,000||[[Bolqonobod]]
|[[Nebitchi (futbol klubi)|Balkan FK]]
|
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Arqadagʻ stadioni]]
|10,000||[[Arqadagʻ]]
|[[FK Arkadag]]
|
|-
|} }}
== Umumiy eng muvaffaqiyatli klublar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size:95%"
! rowspan="2" |Klub
! colspan="6" |Domestic Titles
! colspan="1" |Butunjahon unvonlari
! rowspan="2" |Umumiy unvonlar
|-
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston kubogi]]
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston Superkubogi]]
! style="width:11%;" class="sortable" |''Federatsiya kubogi''
! style="width:11%;" class="sortable" |''[[Turkmaniston Prezidenti kubogi]]''
! style="width:11%;" class="sortable" |Jami
! style="width:11%;" class="sortable" |[[AFC Chaqiruv Ligasi]]
|-
|[[Altyn Asyr FK|Altyn Asyr]]
|'''8'''||5||'''8'''||'''1'''||2|| style="background:#f0f0f0;" |'''24'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |'''24'''
|-
|[[FK Köpetdag Aşgabat|Köpetdag]]
|6||'''7'''||-||-||3|| style="background:#f0f0f0;" |16||-|| style="background:#f0f0f0;" |16
|-
|[[Ýedigen FC|Ýedigen]]
|4||2||3||-||3|| style="background:#f0f0f0;" |12||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |13
|-
|[[Nebitchi (futbol klubi)|Nebitçi]]
|4||4||3||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |11||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |12
|-
|[[FK Arkadag|Arkadag]]
|3||3||2||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |9||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |10
|-
|[[Nisa Ashxobod|Nisa]]
|4||1||-||-||'''4'''|| style="background:#f0f0f0;" |9||-|| style="background:#f0f0f0;" |9
|-
|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal Änew]]
|1||4||1||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |7||-|| style="background:#f0f0f0;" |7
|-
|[[FC Aşgabat|Aşgabat]]
|2||-||1||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |4||-|| style="background:#f0f0f0;" |4
|-
|[[Şagadam FK|Şagadam]]
|1||2||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |3||-|| style="background:#f0f0f0;" |3
|-
|[[Merw FK|Merw Mary]]
| -||2||1||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |3||-|| style="background:#f0f0f0;" |3
|-
|[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Bagtyyarlyk-Lebap]]
| -||1||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |1||-|| style="background:#f0f0f0;" |1
|-
|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turan]]
| -||1||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |1||-|| style="background:#f0f0f0;" |1
|}
* Maqolalar ''kursiv'' bilan tugatilgan ligalar va tugatilgan kuboklarni koʻrsatadi.
* '''Qalin rang'''dagi raqamlar ushbu musobaqada jamoa eng koʻp marta gʻolib boʻlganini koʻrsatadi.
== Turkmanistondagi xorijiy murabbiylar ==
* {{Flagicon|UKR}} [[Volodymyr Bezsonov|Vladimir Bessonov]]
* {{Flagicon|UKR}} [[Viktor Pojechevskiy]]
* {{Flagicon|GEO}} [[Elguja Gugushvili]]
== Yana qarang ==
* [[Turkmaniston kubogi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston Superkubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://footballfacts.ru/place/25 Turkmenistan na sayte footballfacts.ru]
* [https://www.footballdatabase.eu/en/country/overall/186-turkmenistan Turkmenistan na sayte footballdatabase.eu]
* [https://www.playmakerstats.com/country/turkmenistan Turkmenistan na sayte playmakerstats.com]
{{Turkmanistonda futbol}}
{{Osiyoda futbol}}
[[Turkum:Turkmanistonda futbol]]
[[Turkum:Davlatlarga koʻra Markaziy Osiyoda futbol]]
nwpi1extfznlfmp8ohjzgoqmbvv8eg5
5995814
5995789
2026-04-14T07:50:45Z
AnvarxonM
75105
/* Turkmaniston futbol federatsiyasi */
5995814
wikitext
text/x-wiki
{{sport haqida umumiy axborot bilgiqutisi
| boxwidth = 250
| title = Football in Turkmenistan
| image =
| imagesize =
| image_alt =
| union = [[Football Association of Turkmenistan]]
| country = Turkmenistan
| sport = association football
| noncountry =
| teamlabel1 = <!-- overrides the "National team" label with custom label -->
| nationalteam = [[Turkmenistan national football team|Men's national team]] <br/> [[Turkmenistan women's national football team|Women's national team]] <br/> [[Turkmenistan national futsal team|Futsal national team]] <br/> [[Turkmenistan women's national futsal team|Women's futsal national team]]
| teamlabel2 = <!-- overrides the "Representative team" label with customer label -->
| repteam = <!-- overrides the representative team link, requires full wikitext syntax -->
| nickname = <!-- nicknames -->
| first =
| registered =
| clubs =
| national_list = [[Ýokary Liga]] <br/> [[Turkmenistan First League]] <br/> [[Turkmenistan Cup]] <br/> Turkmenistan Football Federation Cup
| club_list =
| intl_list = [[AFC Champions League 2]] <br/> [[FIFA World Cup]] <br/> [[AFC Asian Cup|Asian Cup]]
}}
[[File:TUR-UZB_20190113_Asian_Cup_10.jpg|thumb|right|Turkmaniston milliy terma jamoasi 2019-yilda]]
[[Turkmaniston]]da [[futbol]] — eng ommaviy va mashhur [[sport]] turlaridan biridir. Mamlakat 1991-yilda mustaqillikka erishgan. Milliy assotsiatsiya [[FIFA]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] tomonidan kattalar va yoshlar darajasida tashkil etilgan musobaqalarda muntazam ravishda ishtirok etadi. Turkmaniston futbol olamiga [[Valeriy Nepomnyashchiy]], [[Qurbon Berdiyev]], [[Vladimir Nikitenko]], [[Rolan Gusev]], [[Dmitriy Xomuxa]], [[Ruslan Mingazow|Ruslan Mingazov]], [[Vladimir Bayramov]] singari koʻplab turli millat vakillaridan iborat yorqin nomlarni taqdim etgan.
[[Valeriy Nepomnyashchiy]] turkman futbolidagi eng mashhur nomdir. U [[Kamerun milliy futbol terma jamoasi|Kamerun terma jamoasi]]ni [[Futbol boʻyicha 1990-yilgi jahon chempionati|1990-yil]]da [[Italiya]]da boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|FIFA Jahon chempionati]]ga olib chiqqan murabbiy edi. Afrikaliklar ochilish oʻyinida amaldagi chempion [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozonib, koʻpchilikni hayratda qoldirdilar va nihoyat chorak finalda magʻlub boʻlishdi<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/associations/association=tkm/goalprogramme/newsid=521998.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630202533/http://www.fifa.com/associations/association=tkm/goalprogramme/newsid=521998.html |url-status=dead |archive-date=June 30, 2007 |title=Turkmenistan: FIFA Goal Programme |publisher=FIFA.com |access-date=2013-12-03}}</ref>. Mamlakatda 40 ta klub, 820 nafar oʻyinchi va 30 nafar hakam mavjud. Turkmanistondagi sigʻimi boʻyicha eng katta stadion 45 000 kishilik [[Saparmurod Turkmanboshi Olimpiya stadioni|Saparmurat Turkmanboshi Olimpiya stadioni]]dir.
== Turkmanistonda futbol tarixi ==
=== Sovet davri ===
[[File:1928_Туркменистан.png|thumb|right|Turkmaniston milliy terma jamoasi 1928-yilgi Butunittifoq spartakiadasida]]
Futbol 1920-yillarda hozirgi [[Turkmaniston]] hududida paydo boʻlgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://orient.tm/ru/post/45117/kogda-rodilsya-turkmenskij-futbol|title=Когда родился туркменский футбол?|lang=ru|website=Orient|date=2023-01-19|access-date=2024-10-06|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007151702/https://orient.tm/ru/post/45117/kogda-rodilsya-turkmenskij-futbol|url-status=live}}</ref>. 1927-yilda Ashxobod milliy terma jamoasi Mashhad (Fors) jamoasiga qarshi oʻynagan va raqibini 2:1 hisobida magʻlub etgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/46d3ec0b-d069-43c2-91d5-f9cc3b363389/1|заглавие=Победа советских футболистов в Персии|год=1927|язык=ru|издание=Советский спорт|месяц=6|число=26|номер=25|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152740/https://yandex.ru/archive/catalog/46d3ec0b-d069-43c2-91d5-f9cc3b363389/1}}</ref>. Turkmaniston SSR milliy futbol jamoasi 1928-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Butunittifoq spartakiadasi doirasida futbol turnirida ishtirok etgan. Jamoa chorak finaldan boshlagan va u yerda Urugvay ishchilar jamoasiga yutqazgan (0-3). Magʻlub jamoalar pley-off bosiqchida terma jamoa Britaniya ishchilar sport federatsiyasi vakillarini magʻlub etgan, ammo beshinchi oʻrin uchun oʻyinda [[Oʻzbekiston SSR milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]]ga yutqazgan (1-3)<ref>{{Книга|ссылка=https://www.studmed.ru/view/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html?page=2|автор=Шваб П.Г.|заглавие=Энциклопедия советского футбола|том=1|access-date=2024-10-07|archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204172330/https://www.studmed.ru/view/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html?page=2|url-status=live}}</ref>.
1937-yilda Turkmaniston SSRning birinchi chempionati oʻtkazilganda sport yanada tartibli boʻla boshlagan. 1937-yildan beri Turkmaniston SSR respublika chempionatini, 1936-yildan beri esa kubokni oʻtkazib kelmoqda. Ikkala turnirda ham eng muvaffaqiyatli jamoalar poytaxt [[Ashxobod]]dan kelgan jamoalar edi<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/turkmchamp.html|title=Turkmenistan - List of Champions|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-06|archive-date=2023-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930162743/https://www.rsssf.org/tablest/turkmchamp.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/turkmcuphist.html|title=Turkmenistan - List of Cup Finals|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-06|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007102712/https://www.rsssf.org/tablest/turkmcuphist.html|url-status=live}}</ref>. 1937-yildan 1991-yilgacha eng muvaffaqiyatli klublar „Neftyanik Kvasnovodsk“ va „Pogranichnik Ashxobod“ boʻlib, ularning har biri oltita Turkmaniston SSR chempionligini qoʻlga kiritgan. 1947-yilga kelib, [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkmaniston SSR]]da oltita stadion va 19 ta futbol maydoni mavjud edi<ref name=":02">{{Книга|автор=Розыев Ч.|заглавие=Туркменская ССР: энциклопедический справочник|ответственный=гл. ред. Н. В. Атамамедов|год=1984|язык=ru|место=Ашхабад|издательство=Туркменская Советская энциклопедия|страницы=263—268|страниц=658}}</ref>.
[[Futbol boʻyicha 1956-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1956-yilda]] boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|SSSR xalqlari spartakiadasi]]da [[Turkmaniston SSR milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston SSR]] jamoasi hal qiluvchi oʻyinda [[Tojikiston SSR milliy futbol terma jamoasi|Tojikiston]]ni 3:2 hisobida magʻlub etib, 17-oʻrinni egallagan<ref name=":1">{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/9c45e8e6-7e4e-4d06-8860-5c92afff16e6/8|заглавие=Футбольный мяч салютует спартакиаде|год=1979|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=7|число=22|номер=29|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152748/https://yandex.ru/archive/catalog/9c45e8e6-7e4e-4d06-8860-5c92afff16e6/8}}</ref>.
Turkmaniston SSR futbol federatsiyasi 1967-yilda mavsumdan tashqari turnir oʻtkazgan, unda Stroitel (Ashxobod), Pomir (Leninobod), Torpedo (Tomsk) va Chexoslovakiya VSS (Kosice) jamoalari ishtirok etgan. Chexoslovakiyadan kelgan mehmonlar turnirda gʻolib boʻlishgan, har bir oʻyinda taxminan 15 000 tomoshabin bor edi<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/47682323-1451-40dc-a970-39993cd8f89e/2|заглавие=По примеру "Подснежника"|год=1967|язык=ru|издание=Футбол|месяц=3|число=5|номер=10|страницы=2|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152742/https://yandex.ru/archive/catalog/47682323-1451-40dc-a970-39993cd8f89e/2}}</ref>.
1971-yilda [[Ashxobod]]da yoshlar jamoalari ishtirok etgan xalqaro turnir boʻlib oʻtgan. Chexoslovakiya finalda GDR jamoasini magʻlub etgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/8a3c317c-092a-4dab-a9d1-b36afd9662c0/3|заглавие=Турнир в Ашхабаде|год=1971|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=3|число=7|номер=10|страницы=3|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152745/https://yandex.ru/archive/catalog/8a3c317c-092a-4dab-a9d1-b36afd9662c0/3}}</ref>. Keyinchalik turnir har yili boshqa [[Markaziy Osiyo]] Sovet respublikalarida oʻtkazilgan. Yugoslaviya 1972-yilda, SSSR esa 1973, 1974 va 1975-yillarda gʻolib boʻlgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/cea91d45-2de8-4a61-b664-d91105836126/15|заглавие=Турнир с историей|год=1976|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=2|число=29|номер=9|страницы=15—16|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152744/https://yandex.ru/archive/catalog/cea91d45-2de8-4a61-b664-d91105836126/15}}</ref>.
1979-yilga kelib respublikada 711 ta futbol maydoni va 1419 ta futbol klubi mavjud boʻlib, ularda 40 854 bola qatnashgan<ref name=":1" />. 1985-yil holatiga koʻra, Turkmaniston SSRda 64 000 kishi futbol bilan shugʻullangan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/b6979653-2f73-4d85-af6c-d4a2fb855c2b/14|заглавие=Вопросы массовости|год=1985|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=7|число=21|номер=29|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152747/https://yandex.ru/archive/catalog/b6979653-2f73-4d85-af6c-d4a2fb855c2b/14}}</ref>. Turkmaniston SSR [[Futbol boʻyicha 1979-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1979]], [[Futbol boʻyicha 1983-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1983]] va [[Futbol boʻyicha 1986-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1986]]-yillarda SSSR xalqlari spartakiadalarida ishtirok etgan.
[[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] bilan bir qatorda, Turkmanistondan ham hech qachon SSSR Oliy ligasida futbol jamoasi ishtirok etmagan<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/region-ussr.html |title=Former Soviet Union - Regional Analysis |publisher=Rsssf.com |access-date=2013-12-03 |archive-date=2022-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220713185237/https://www.rsssf.org/miscellaneous/region-ussr.html |url-status=live }}</ref>. Eng muvaffaqiyatli turkman jamoasi [[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag]] boʻlib, u [[Sovet Ittifoqi birinchi ligasi|SSSR Birinchi ligasi]]da oʻynagan<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/197618/arkadagstvo-v-turkmenskom-futbole|title="Аркадагство" в туркменском футболе|lang=ru|first=Вадим|last=Мкртчян|website=Голос Армении|date=2023-12-07|access-date=2024-10-06}}</ref>. Turkmaniston SSRning eng mashhur futbolchilari [[Qurbon Berdiyev]], [[Sergey Agashkov]], [[Dmitriy Xomuxa]], [[Choriyor Muhadov]]<ref>{{cite web |author=Benjamin Strack-Zimmermann |url=http://www.nationalfootballteams.com/v2/player.php?id=32788 |title=Rawşan Muhadow |publisher=National Football Teams |access-date=2013-12-03 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318053312/http://www.nationalfootballteams.com/v2/player.php?id=32788 |url-status=live }}</ref> va [[Vitaliy Kafanov]] edi<ref name=":0" />.
Quyidagi turkmanistonlik futbolchilar SSSR milliy futbol terma jamoasi aʼzolari boʻlishgan:
{| class="wikitable" style="font-size: 95%;"
|-
!Ism!!Pozitsiyasi!!Jamoa!!Oʻyin (Gol)!!Yillar
|-
|[[Valeriy Broshin]]||[[Yarim himoyachi]]||{{flagicon|USSR}} [[Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi|SSSR]]||3(0)||1987–1990
|}
=== Mustaqillikdan beri ===
Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishganidan soʻng, 1992-yilda [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tashkil etilgan. Federatsiya 1994-yildan beri [[FIFA]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] aʼzosi hisoblanadi. [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari Ligasi]] va [[Turkmaniston kubogi|Turkmaniston Kubogi]] 1992-yilda qayta tiklandi. 1995-yildan beri Turkmaniston har yili [[Turkmaniston Prezidenti kubogi]] deb nomlanuvchi xalqaro futbol turniriga mezbonlik qilib keladi. Turkmaniston klublari ham har yili oʻtkaziladigan [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi kubogi|MDH Kubogi]]da ishtirok etadilar.
[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]] 1993-yilda muvaffaqiyatga erishgan. Oʻshanda ular 1993-yilgi EKO Kubogida mezbon davlat [[Eron milliy futbol terma jamoasi|Eron]]ga 2:1 hisobida magʻlub boʻlib, ikkinchi oʻrinni egallagan. Jamoa 1994-yilgi Osiyo oʻyinlarining chorak final bosqichiga chiqqanida yanada koʻproq muvaffaqiyatga erishgan. Oʻn yil oʻtgach, milliy terma jamoa qitʼa turniridagi ilk ishtiroki — [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Osiyo kubogi|2004-yilgi OFK Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma olgan, keyin esa [[2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi|2010-yilgi OFK Chaqiruv Kubogi finali]]ga chiqib, [[Shimoliy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Shimoliy Koreya]]ga penaltilar seriyasida magʻlub boʻlgan. Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi hech qachon Jahon chempionatida ishtirok etmagan.
Turkmaniston futbolining eng taniqli shaxslari [[Qurbon Berdiyev]] (2008 va 2009-yillarda [[Rossiya Premyer-ligasi]] chempioni boʻlgan „[[Rubin (futbol klubi, Qozon)|Rubin]]“ bosh murabbiyi) va Ashxobodda tugʻilgan [[Rolan Gusev]] (2000—2005-yillarda Rossiya terma jamoasi futbolchisi) hisoblanadi.
[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Osiyo kubogi|2019-yilgi]] [[Birlashgan Arab Amirliklari]]da boʻlib oʻtgan [[AFC Osiyo kubogi|Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma olgan va ikkinchi bor ishtirok etgan. 2019-yil mart oyida Turkmaniston futbol federatsiyasi xorvatiyalik [[Ante Miše]]ni milliy terma jamoaga bosh murabbiylik qilish uchun tayinlagan va darvozbonlar murabbiyi [[Sandro Tomić]] bilan birgalikda bir yillik shartnoma imzolagan<ref>[https://turkmenportal.com/blog/18194/ante-mishe-ya-ne-garri-potter-chtoby-bornaya-turkmenistana-srazu-zaigrala-na-vysokom-urovne Ante Mishe: „Ya ne Garri Potter, chtobi sbornaya Turkmenistana srazu zaigrala na visokom urovne“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331163315/https://turkmenportal.com/blog/18194/ante-mishe-ya-ne-garri-potter-chtoby-bornaya-turkmenistana-srazu-zaigrala-na-vysokom-urovne |date=2019-03-31 }} at turkmenportal.com, 28 March 2019</ref>.
Milliy terma jamoadan farqli oʻlaroq, Turkmanistonning yoshlar va oʻsmirlar terma jamoalari [[AFC U-17 Osiyo kubogi|Osiyo chempionatlari]]ning asosiy bosqichlarida ishtirok etish tajribasiga ega. 16 yoshgacha boʻlganlar jamoasi 2008-yilgi Osiyo chempionatida ishtirok etgan va 23 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilardan tashkil topgan Olimpiya terma jamoasi [[AFC U-23 Osiyo kubogi 2022|2022-yilgi Osiyo chempionati]]ning chorak finaliga chiqqan. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|20 yoshgacha boʻlganlar jamoasi]] 2004-yilgi Osiyo chempionatiga yoʻllanma olgan, ammo turnirda oʻynash imkoniyatidan voz kechgan va uning oʻrnini [[Hindiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Hindiston]] terma jamoasi egallagan<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesa/as-u20-04.html|title=Asian U-20 Championship 2004|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302193308/https://rsssf.org/tablesa/as-u20-04.html|url-status=live}}</ref>.
2007-yil mart oyida [[FIFA prezidenti]] [[Sepp Blatter]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] prezidenti [[Mohammed bin Hammam]] [[Ashxobod]]da Ashxobodning janubiy qismidagi elit hududda joylashgan [[Turkmaniston futbol federatsiyasi|Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi]]ning yangi bosh qarorgohi boʻlgan Futbol Uyini ochishgan<ref>{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/18629|title=Президенты ФИФА и АФК открыли в столице Туркменистана Дом футбола|archive-url=https://web.archive.org/web/20160427003556/http://www.turkmenistan.ru/ru/node/18629|archive-date=2016-04-27|access-date=2012-12-15|url-status=live}}</ref>.
Prezident [[Gurbanguli Berdimuhamedov]] tashabbusi bilan 2023-yilda yangi [[Arqadagʻ]] shahrida [[Arqadagʻ (futbol klubi)|Arkadag futbol klubi]] tashkil etilgan. Bu nom [[Turkmaniston prezidenti|Turkmaniston Prezidenti]]ning rasmiy unvoniga ishora qiladi. Sobiq prezident jamoaning formasi va logotipini loyihalashda shaxsan ishtirok etgan. Boshqa turkman klublarining eng yaxshi oʻyinchilari Arkadag jamoasiga jalb qilingan, natijada jamoa oʻzining birinchi mavsumidayoq [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|Turkmaniston chempioni]] boʻlgan<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D1%8F-%E2%80%93-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F|title=Туркменистан: папа Гурбангулы и я – спортивная семья|lang=ru|website=eurasianet.org|date=2023-06-29|access-date=2024-10-09|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007221741/https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D1%8F-%E2%80%93-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/article-5347578-chempionom-turkmenistana-stal-klub-arkadag-ego-osnoval-byvshij-prezident-gurbanguly-berdymuhamedov-podrobnosti.html|title=В Туркменистане появился личный клуб экс-президента. В первый же сезон он стал чемпионом!|lang=ru|first=Полина|last=Куимова|website=championat.com|date=2023-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223074945/https://www.championat.com/football/article-5347578-chempionom-turkmenistana-stal-klub-arkadag-ego-osnoval-byvshij-prezident-gurbanguly-berdymuhamedov-podrobnosti.html|archive-date=2023-12-23|access-date=2023-12-23|url-status=live}}</ref>.
== Turkmaniston futbol federatsiyasi ==
Turkmaniston futbol federatsiyasi Turkmanistonda [[futbol]]ni nazorat qiladi va boshqaradi. Uning bosh qarorgohi [[Ashxobod]]da joylashgan. Mintaqaviy federatsiyalar ham faoliyat yuritadi. U milliy chempionat, milliy kubok va superkubokni, shuningdek, milliy terma jamoalar oʻyinlarini tashkil qiladi, umuman futbolni qoʻllab-quvvatlaydi, rivojlantiradi va targʻib qiladi. Federatsiyasining asosiy faoliyatlaridan biri yoshlar futbolini targʻib qilishdir. Shu munosabat bilan mamlakat boʻylab shahar va tumanlarda beshta stadion qurilgan. Mamlakat futbol klublari mustahkamlanmoqda, ularning inshootlari rivojlanmoqda va koʻplab oʻquv-mashgʻulot inshootlarini qurmoqda. Bu allaqachon ijobiy natijalar bermoqda.
== Mashhur oʻyinchilar ==
Turkmanistonda yil oxirida mamlakatning eng yaxshi futbolchisiga mukofotlar muntazam ravishda topshirilmaydi. Maʼlumki, 2005-yilda Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi [[Gahrimanberdi Chonkayev]]ni mamlakatning eng yaxshi futbolchisi deb tan olgan<ref>{{Cite web|url=https://www.sport-express.ru/football/abroad/news/110767/|title=В Туркмении лучшим футболистом 2005 года признан Чонкаев|lang=ru|website=sport-express.ru|date=2005-12-25|access-date=2024-10-08}}</ref>. 2015-yilda, [[Turkmanportal]] veb-saytiga koʻra, [[Ruslan Mingazov]] eng yaxshi deb topilgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/7637|title=«Turkmenportal» вручил приз «Лучшему футболисту Туркменистана 2015 года»|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014175728/https://turkmenportal.com/blog/7637|url-status=live}}</ref>. 2016-yilda Turkmaniston futbol federatsiyasi [[Shohrat Soyunov]]ni sport jurnalistlari va futbol klublari vakillari oʻrtasidagi chempionatning eng yaxshi oʻyinchisi deb topgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/9598|title=Шохрат Союнов – лучший футболист чемпионата Туркменистана-2016|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2017-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170529212949/http://turkmenportal.com/blog/9598|url-status=live}}</ref>. 2020-yilda [[Altimurod Annadurdiyev]] shunga oʻxshash mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/32800/nazvan-luchshii-futbolist-2020-goda-v-turkmenistane|title=Назван лучший футболист 2020 года в Туркменистане|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413203600/https://turkmenportal.com/blog/32800/nazvan-luchshii-futbolist-2020-goda-v-turkmenistane|url-status=live}}</ref>. 2021 va 2023-yillarda [[Elman Tagayev]] mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/43188/elman-tagaev-priznan-luchshim-futbolistom-2021-goda-v-turkmenistane|title=Эльман Тагаев признан лучшим футболистом 2021 года в Туркменистане|lang=ru|access-date=2024-10-08|archive-date=2022-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304220256/https://turkmenportal.com/blog/43188/elman-tagaev-priznan-luchshim-futbolistom-2021-goda-v-turkmenistane|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://beyan.tm/news/view/174|title=Лучшим футболистом завершившегося сезона в Туркменистане стал Элман Тагаев|lang=ru|last=|website=beyan.tm|date=2024-01-15|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008083937/https://beyan.tm/news/view/174|url-status=live}}</ref>. 2022-yilda [[Begench Akmamedov]] mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://sport.kg/thefootball/74080-begench-akmamedov-luchshij-futbolist-chempionata-turkmenistana-2022.html|title=Бегенч Акмамедов - лучший футболист чемпионата Туркменистана-2022|lang=ru|website=Sport.kg|access-date=2024-10-08}}</ref>.
[[Arslanmurod Amanov]] [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston terma jamoasi]] safida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan (45 ta oʻyin) va [[Berdi Shomurodov]] jamoaning eng yaxshi toʻpurari (14 ta gol). [[Ashxobod]]lik [[Rolan Gusev]] [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Yevropa chempionati|2004-yilgi Yevropa chempionati]]da [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya terma jamoasi]] safida oʻynagan.
== Ayollar futboli ==
Turkmaniston ayollar futboli boʻyicha birinchi chempionat 2009-yilda oltita jamoa ishtirokida oʻtkazilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.turkmenistan.ru/ru/node/26476|title=В Туркменистане стартовал первый национальный женский чемпионат по футболу|lang=ru|website=turkmenistan.ru|access-date=2024-10-08}}</ref>. Turkmanistonda ayollar futbol terma jamoasi mavjud. 2019-yilda jamoa Turkiya ayollar kubogida ishtirok etdi va 2022-yilda ular Markaziy Osiyo ayollar kubogida toʻrtinchi oʻrinni egallashdi<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/49685/the-womens-football-team-of-turkmenistan-was-awarded-with-special-award-of-cafa-championship|title=Женскую сборную Туркменистана по футболу наградили специальным призом чемпионата CAFA|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2022-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221103214705/https://turkmenportal.com/blog/49685/the-womens-football-team-of-turkmenistan-was-awarded-with-special-award-of-cafa-championship|url-status=live}}</ref>. 2022-yildan beri Turkmaniston ayollar terma jamoasi FIFA reytingida ishtirok etib kelmoqda<ref name=":4">{{Cite web|url=https://sport.kg/main_news/72936-pervaja-futbolistka-iz-turkmenistana-vystupit-za-granicej.html|title=Первая футболистка из Туркменистана выступит за границей|lang=ru|website=Sport.kg|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008080347/https://sport.kg/main_news/72936-pervaja-futbolistka-iz-turkmenistana-vystupit-za-granicej.html|url-status=live}}</ref>. Jamoa bosh murabbiyi Komil Mingazov. 2022-yilda Maya Musatskaya Turkiyaning Dudullu Spor klubiga qoʻshilib, xorijda oʻynagan birinchi turkman futbolchisi boʻldi<ref name=":4" />.
== Futzal ==
Turkmanistonda mini-futbol boʻyicha milliy chempionat va kubok oʻtkaziladi. Turkmaniston terma jamoasi Osiyo futzal kubogida yetti marta ishtirok etgan, ammo hech qachon guruh bosqichidan oʻtmagan. 2009-yilda jamoa Osiyo yopiq inshootlar va jang sanʼatlari oʻyinlarida toʻrtinchi oʻrinni egallagan.
== League system ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
!Daraja
!colspan="12"|Liga(lar)/Divizion(lar)
|-
|1
|colspan="12"|'''[[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]'''<br />''9 klub'' <br />''↓↑ 1 klub''
|-
|2
|colspan="12"|'''[[Turkmaniston Birinchi ligasi|Birinji Liga]]'''<br />''30 klub''
|}
== Turkmanistondagi futbol stadionlari ==
{{Row numbers|{| class{{=}}"wikitable sortable"
!№
!Stadion
!Sigʻimi
!Shahar
!Uy jamoasi
!Tasvir
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Saparmurod Turkmanboshi Olimpiya stadioni]]
|45,000||[[Ashxobod]]
|
|[[File:Saparmurat Turkmenbashi Olympic Stadium.jpg|150px]]
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Kopetdogʻ stadioni]]
|26,503||[[Ashxobod]]
|[[Kopetdag (futbol klubi)]]
|
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Ashxobod stadioni]]
|20,000||[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod (futbol klubi)]]<br />[[Altyn Asyr FK]]<br />[[Ahal (futbol klubi)]]<br />[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]]
|[[File:Ashgabat suburbs IMG 5855 (26018615962).jpg|150px]]
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Bolqonobod stadioni]]
|10,000||[[Bolqonobod]]
|[[Nebitchi (futbol klubi)|Balkan FK]]
|
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Arqadagʻ stadioni]]
|10,000||[[Arqadagʻ]]
|[[FK Arkadag]]
|
|-
|} }}
== Umumiy eng muvaffaqiyatli klublar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size:95%"
! rowspan="2" |Klub
! colspan="6" |Domestic Titles
! colspan="1" |Butunjahon unvonlari
! rowspan="2" |Umumiy unvonlar
|-
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston kubogi]]
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston Superkubogi]]
! style="width:11%;" class="sortable" |''Federatsiya kubogi''
! style="width:11%;" class="sortable" |''[[Turkmaniston Prezidenti kubogi]]''
! style="width:11%;" class="sortable" |Jami
! style="width:11%;" class="sortable" |[[AFC Chaqiruv Ligasi]]
|-
|[[Altyn Asyr FK|Altyn Asyr]]
|'''8'''||5||'''8'''||'''1'''||2|| style="background:#f0f0f0;" |'''24'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |'''24'''
|-
|[[FK Köpetdag Aşgabat|Köpetdag]]
|6||'''7'''||-||-||3|| style="background:#f0f0f0;" |16||-|| style="background:#f0f0f0;" |16
|-
|[[Ýedigen FC|Ýedigen]]
|4||2||3||-||3|| style="background:#f0f0f0;" |12||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |13
|-
|[[Nebitchi (futbol klubi)|Nebitçi]]
|4||4||3||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |11||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |12
|-
|[[FK Arkadag|Arkadag]]
|3||3||2||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |9||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |10
|-
|[[Nisa Ashxobod|Nisa]]
|4||1||-||-||'''4'''|| style="background:#f0f0f0;" |9||-|| style="background:#f0f0f0;" |9
|-
|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal Änew]]
|1||4||1||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |7||-|| style="background:#f0f0f0;" |7
|-
|[[FC Aşgabat|Aşgabat]]
|2||-||1||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |4||-|| style="background:#f0f0f0;" |4
|-
|[[Şagadam FK|Şagadam]]
|1||2||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |3||-|| style="background:#f0f0f0;" |3
|-
|[[Merw FK|Merw Mary]]
| -||2||1||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |3||-|| style="background:#f0f0f0;" |3
|-
|[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Bagtyyarlyk-Lebap]]
| -||1||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |1||-|| style="background:#f0f0f0;" |1
|-
|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turan]]
| -||1||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |1||-|| style="background:#f0f0f0;" |1
|}
* Maqolalar ''kursiv'' bilan tugatilgan ligalar va tugatilgan kuboklarni koʻrsatadi.
* '''Qalin rang'''dagi raqamlar ushbu musobaqada jamoa eng koʻp marta gʻolib boʻlganini koʻrsatadi.
== Turkmanistondagi xorijiy murabbiylar ==
* {{Flagicon|UKR}} [[Volodymyr Bezsonov|Vladimir Bessonov]]
* {{Flagicon|UKR}} [[Viktor Pojechevskiy]]
* {{Flagicon|GEO}} [[Elguja Gugushvili]]
== Yana qarang ==
* [[Turkmaniston kubogi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston Superkubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://footballfacts.ru/place/25 Turkmenistan na sayte footballfacts.ru]
* [https://www.footballdatabase.eu/en/country/overall/186-turkmenistan Turkmenistan na sayte footballdatabase.eu]
* [https://www.playmakerstats.com/country/turkmenistan Turkmenistan na sayte playmakerstats.com]
{{Turkmanistonda futbol}}
{{Osiyoda futbol}}
[[Turkum:Turkmanistonda futbol]]
[[Turkum:Davlatlarga koʻra Markaziy Osiyoda futbol]]
fzix7bvrs3zww946zsyiy7n1usjshm3
5995815
5995814
2026-04-14T07:51:28Z
AnvarxonM
75105
/* League system */
5995815
wikitext
text/x-wiki
{{sport haqida umumiy axborot bilgiqutisi
| boxwidth = 250
| title = Football in Turkmenistan
| image =
| imagesize =
| image_alt =
| union = [[Football Association of Turkmenistan]]
| country = Turkmenistan
| sport = association football
| noncountry =
| teamlabel1 = <!-- overrides the "National team" label with custom label -->
| nationalteam = [[Turkmenistan national football team|Men's national team]] <br/> [[Turkmenistan women's national football team|Women's national team]] <br/> [[Turkmenistan national futsal team|Futsal national team]] <br/> [[Turkmenistan women's national futsal team|Women's futsal national team]]
| teamlabel2 = <!-- overrides the "Representative team" label with customer label -->
| repteam = <!-- overrides the representative team link, requires full wikitext syntax -->
| nickname = <!-- nicknames -->
| first =
| registered =
| clubs =
| national_list = [[Ýokary Liga]] <br/> [[Turkmenistan First League]] <br/> [[Turkmenistan Cup]] <br/> Turkmenistan Football Federation Cup
| club_list =
| intl_list = [[AFC Champions League 2]] <br/> [[FIFA World Cup]] <br/> [[AFC Asian Cup|Asian Cup]]
}}
[[File:TUR-UZB_20190113_Asian_Cup_10.jpg|thumb|right|Turkmaniston milliy terma jamoasi 2019-yilda]]
[[Turkmaniston]]da [[futbol]] — eng ommaviy va mashhur [[sport]] turlaridan biridir. Mamlakat 1991-yilda mustaqillikka erishgan. Milliy assotsiatsiya [[FIFA]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] tomonidan kattalar va yoshlar darajasida tashkil etilgan musobaqalarda muntazam ravishda ishtirok etadi. Turkmaniston futbol olamiga [[Valeriy Nepomnyashchiy]], [[Qurbon Berdiyev]], [[Vladimir Nikitenko]], [[Rolan Gusev]], [[Dmitriy Xomuxa]], [[Ruslan Mingazow|Ruslan Mingazov]], [[Vladimir Bayramov]] singari koʻplab turli millat vakillaridan iborat yorqin nomlarni taqdim etgan.
[[Valeriy Nepomnyashchiy]] turkman futbolidagi eng mashhur nomdir. U [[Kamerun milliy futbol terma jamoasi|Kamerun terma jamoasi]]ni [[Futbol boʻyicha 1990-yilgi jahon chempionati|1990-yil]]da [[Italiya]]da boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|FIFA Jahon chempionati]]ga olib chiqqan murabbiy edi. Afrikaliklar ochilish oʻyinida amaldagi chempion [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] ustidan 1:0 hisobida gʻalaba qozonib, koʻpchilikni hayratda qoldirdilar va nihoyat chorak finalda magʻlub boʻlishdi<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/associations/association=tkm/goalprogramme/newsid=521998.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630202533/http://www.fifa.com/associations/association=tkm/goalprogramme/newsid=521998.html |url-status=dead |archive-date=June 30, 2007 |title=Turkmenistan: FIFA Goal Programme |publisher=FIFA.com |access-date=2013-12-03}}</ref>. Mamlakatda 40 ta klub, 820 nafar oʻyinchi va 30 nafar hakam mavjud. Turkmanistondagi sigʻimi boʻyicha eng katta stadion 45 000 kishilik [[Saparmurod Turkmanboshi Olimpiya stadioni|Saparmurat Turkmanboshi Olimpiya stadioni]]dir.
== Turkmanistonda futbol tarixi ==
=== Sovet davri ===
[[File:1928_Туркменистан.png|thumb|right|Turkmaniston milliy terma jamoasi 1928-yilgi Butunittifoq spartakiadasida]]
Futbol 1920-yillarda hozirgi [[Turkmaniston]] hududida paydo boʻlgan<ref name=":0">{{Cite web|url=https://orient.tm/ru/post/45117/kogda-rodilsya-turkmenskij-futbol|title=Когда родился туркменский футбол?|lang=ru|website=Orient|date=2023-01-19|access-date=2024-10-06|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007151702/https://orient.tm/ru/post/45117/kogda-rodilsya-turkmenskij-futbol|url-status=live}}</ref>. 1927-yilda Ashxobod milliy terma jamoasi Mashhad (Fors) jamoasiga qarshi oʻynagan va raqibini 2:1 hisobida magʻlub etgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/46d3ec0b-d069-43c2-91d5-f9cc3b363389/1|заглавие=Победа советских футболистов в Персии|год=1927|язык=ru|издание=Советский спорт|месяц=6|число=26|номер=25|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152740/https://yandex.ru/archive/catalog/46d3ec0b-d069-43c2-91d5-f9cc3b363389/1}}</ref>. Turkmaniston SSR milliy futbol jamoasi 1928-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Butunittifoq spartakiadasi doirasida futbol turnirida ishtirok etgan. Jamoa chorak finaldan boshlagan va u yerda Urugvay ishchilar jamoasiga yutqazgan (0-3). Magʻlub jamoalar pley-off bosiqchida terma jamoa Britaniya ishchilar sport federatsiyasi vakillarini magʻlub etgan, ammo beshinchi oʻrin uchun oʻyinda [[Oʻzbekiston SSR milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]]ga yutqazgan (1-3)<ref>{{Книга|ссылка=https://www.studmed.ru/view/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html?page=2|автор=Шваб П.Г.|заглавие=Энциклопедия советского футбола|том=1|access-date=2024-10-07|archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204172330/https://www.studmed.ru/view/shvab-pg-enciklopediya-sovetskogo-futbola-tom-1_bb34f86ceb4.html?page=2|url-status=live}}</ref>.
1937-yilda Turkmaniston SSRning birinchi chempionati oʻtkazilganda sport yanada tartibli boʻla boshlagan. 1937-yildan beri Turkmaniston SSR respublika chempionatini, 1936-yildan beri esa kubokni oʻtkazib kelmoqda. Ikkala turnirda ham eng muvaffaqiyatli jamoalar poytaxt [[Ashxobod]]dan kelgan jamoalar edi<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/turkmchamp.html|title=Turkmenistan - List of Champions|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-06|archive-date=2023-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230930162743/https://www.rsssf.org/tablest/turkmchamp.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablest/turkmcuphist.html|title=Turkmenistan - List of Cup Finals|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-06|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007102712/https://www.rsssf.org/tablest/turkmcuphist.html|url-status=live}}</ref>. 1937-yildan 1991-yilgacha eng muvaffaqiyatli klublar „Neftyanik Kvasnovodsk“ va „Pogranichnik Ashxobod“ boʻlib, ularning har biri oltita Turkmaniston SSR chempionligini qoʻlga kiritgan. 1947-yilga kelib, [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkmaniston SSR]]da oltita stadion va 19 ta futbol maydoni mavjud edi<ref name=":02">{{Книга|автор=Розыев Ч.|заглавие=Туркменская ССР: энциклопедический справочник|ответственный=гл. ред. Н. В. Атамамедов|год=1984|язык=ru|место=Ашхабад|издательство=Туркменская Советская энциклопедия|страницы=263—268|страниц=658}}</ref>.
[[Futbol boʻyicha 1956-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1956-yilda]] boʻlib oʻtgan [[Futbol boʻyicha SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|SSSR xalqlari spartakiadasi]]da [[Turkmaniston SSR milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston SSR]] jamoasi hal qiluvchi oʻyinda [[Tojikiston SSR milliy futbol terma jamoasi|Tojikiston]]ni 3:2 hisobida magʻlub etib, 17-oʻrinni egallagan<ref name=":1">{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/9c45e8e6-7e4e-4d06-8860-5c92afff16e6/8|заглавие=Футбольный мяч салютует спартакиаде|год=1979|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=7|число=22|номер=29|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152748/https://yandex.ru/archive/catalog/9c45e8e6-7e4e-4d06-8860-5c92afff16e6/8}}</ref>.
Turkmaniston SSR futbol federatsiyasi 1967-yilda mavsumdan tashqari turnir oʻtkazgan, unda Stroitel (Ashxobod), Pomir (Leninobod), Torpedo (Tomsk) va Chexoslovakiya VSS (Kosice) jamoalari ishtirok etgan. Chexoslovakiyadan kelgan mehmonlar turnirda gʻolib boʻlishgan, har bir oʻyinda taxminan 15 000 tomoshabin bor edi<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/47682323-1451-40dc-a970-39993cd8f89e/2|заглавие=По примеру "Подснежника"|год=1967|язык=ru|издание=Футбол|месяц=3|число=5|номер=10|страницы=2|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152742/https://yandex.ru/archive/catalog/47682323-1451-40dc-a970-39993cd8f89e/2}}</ref>.
1971-yilda [[Ashxobod]]da yoshlar jamoalari ishtirok etgan xalqaro turnir boʻlib oʻtgan. Chexoslovakiya finalda GDR jamoasini magʻlub etgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/8a3c317c-092a-4dab-a9d1-b36afd9662c0/3|заглавие=Турнир в Ашхабаде|год=1971|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=3|число=7|номер=10|страницы=3|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152745/https://yandex.ru/archive/catalog/8a3c317c-092a-4dab-a9d1-b36afd9662c0/3}}</ref>. Keyinchalik turnir har yili boshqa [[Markaziy Osiyo]] Sovet respublikalarida oʻtkazilgan. Yugoslaviya 1972-yilda, SSSR esa 1973, 1974 va 1975-yillarda gʻolib boʻlgan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/cea91d45-2de8-4a61-b664-d91105836126/15|заглавие=Турнир с историей|год=1976|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=2|число=29|номер=9|страницы=15—16|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152744/https://yandex.ru/archive/catalog/cea91d45-2de8-4a61-b664-d91105836126/15}}</ref>.
1979-yilga kelib respublikada 711 ta futbol maydoni va 1419 ta futbol klubi mavjud boʻlib, ularda 40 854 bola qatnashgan<ref name=":1" />. 1985-yil holatiga koʻra, Turkmaniston SSRda 64 000 kishi futbol bilan shugʻullangan<ref>{{Статья|ссылка=https://yandex.ru/archive/catalog/b6979653-2f73-4d85-af6c-d4a2fb855c2b/14|заглавие=Вопросы массовости|год=1985|язык=ru|издание=Футбол-Хоккей|месяц=7|число=21|номер=29|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152747/https://yandex.ru/archive/catalog/b6979653-2f73-4d85-af6c-d4a2fb855c2b/14}}</ref>. Turkmaniston SSR [[Futbol boʻyicha 1979-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1979]], [[Futbol boʻyicha 1983-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1983]] va [[Futbol boʻyicha 1986-yilgi SSSR xalqlari yozgi spartakiadasi|1986]]-yillarda SSSR xalqlari spartakiadalarida ishtirok etgan.
[[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] bilan bir qatorda, Turkmanistondan ham hech qachon SSSR Oliy ligasida futbol jamoasi ishtirok etmagan<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/region-ussr.html |title=Former Soviet Union - Regional Analysis |publisher=Rsssf.com |access-date=2013-12-03 |archive-date=2022-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220713185237/https://www.rsssf.org/miscellaneous/region-ussr.html |url-status=live }}</ref>. Eng muvaffaqiyatli turkman jamoasi [[Kopetdag (futbol klubi)|Kopetdag]] boʻlib, u [[Sovet Ittifoqi birinchi ligasi|SSSR Birinchi ligasi]]da oʻynagan<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.golosarmenii.am/article/197618/arkadagstvo-v-turkmenskom-futbole|title="Аркадагство" в туркменском футболе|lang=ru|first=Вадим|last=Мкртчян|website=Голос Армении|date=2023-12-07|access-date=2024-10-06}}</ref>. Turkmaniston SSRning eng mashhur futbolchilari [[Qurbon Berdiyev]], [[Sergey Agashkov]], [[Dmitriy Xomuxa]], [[Choriyor Muhadov]]<ref>{{cite web |author=Benjamin Strack-Zimmermann |url=http://www.nationalfootballteams.com/v2/player.php?id=32788 |title=Rawşan Muhadow |publisher=National Football Teams |access-date=2013-12-03 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318053312/http://www.nationalfootballteams.com/v2/player.php?id=32788 |url-status=live }}</ref> va [[Vitaliy Kafanov]] edi<ref name=":0" />.
Quyidagi turkmanistonlik futbolchilar SSSR milliy futbol terma jamoasi aʼzolari boʻlishgan:
{| class="wikitable" style="font-size: 95%;"
|-
!Ism!!Pozitsiyasi!!Jamoa!!Oʻyin (Gol)!!Yillar
|-
|[[Valeriy Broshin]]||[[Yarim himoyachi]]||{{flagicon|USSR}} [[Sovet Ittifoqi milliy futbol terma jamoasi|SSSR]]||3(0)||1987–1990
|}
=== Mustaqillikdan beri ===
Sovet Ittifoqidan mustaqillikka erishganidan soʻng, 1992-yilda [[Turkmaniston futbol federatsiyasi]] tashkil etilgan. Federatsiya 1994-yildan beri [[FIFA]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] aʼzosi hisoblanadi. [[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari Ligasi]] va [[Turkmaniston kubogi|Turkmaniston Kubogi]] 1992-yilda qayta tiklandi. 1995-yildan beri Turkmaniston har yili [[Turkmaniston Prezidenti kubogi]] deb nomlanuvchi xalqaro futbol turniriga mezbonlik qilib keladi. Turkmaniston klublari ham har yili oʻtkaziladigan [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi kubogi|MDH Kubogi]]da ishtirok etadilar.
[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]] 1993-yilda muvaffaqiyatga erishgan. Oʻshanda ular 1993-yilgi EKO Kubogida mezbon davlat [[Eron milliy futbol terma jamoasi|Eron]]ga 2:1 hisobida magʻlub boʻlib, ikkinchi oʻrinni egallagan. Jamoa 1994-yilgi Osiyo oʻyinlarining chorak final bosqichiga chiqqanida yanada koʻproq muvaffaqiyatga erishgan. Oʻn yil oʻtgach, milliy terma jamoa qitʼa turniridagi ilk ishtiroki — [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Osiyo kubogi|2004-yilgi OFK Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma olgan, keyin esa [[2010-yilgi OFK Chaqiruv kubogi|2010-yilgi OFK Chaqiruv Kubogi finali]]ga chiqib, [[Shimoliy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Shimoliy Koreya]]ga penaltilar seriyasida magʻlub boʻlgan. Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi hech qachon Jahon chempionatida ishtirok etmagan.
Turkmaniston futbolining eng taniqli shaxslari [[Qurbon Berdiyev]] (2008 va 2009-yillarda [[Rossiya Premyer-ligasi]] chempioni boʻlgan „[[Rubin (futbol klubi, Qozon)|Rubin]]“ bosh murabbiyi) va Ashxobodda tugʻilgan [[Rolan Gusev]] (2000—2005-yillarda Rossiya terma jamoasi futbolchisi) hisoblanadi.
[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Osiyo kubogi|2019-yilgi]] [[Birlashgan Arab Amirliklari]]da boʻlib oʻtgan [[AFC Osiyo kubogi|Osiyo Kubogi]]ga yoʻllanma olgan va ikkinchi bor ishtirok etgan. 2019-yil mart oyida Turkmaniston futbol federatsiyasi xorvatiyalik [[Ante Miše]]ni milliy terma jamoaga bosh murabbiylik qilish uchun tayinlagan va darvozbonlar murabbiyi [[Sandro Tomić]] bilan birgalikda bir yillik shartnoma imzolagan<ref>[https://turkmenportal.com/blog/18194/ante-mishe-ya-ne-garri-potter-chtoby-bornaya-turkmenistana-srazu-zaigrala-na-vysokom-urovne Ante Mishe: „Ya ne Garri Potter, chtobi sbornaya Turkmenistana srazu zaigrala na visokom urovne“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331163315/https://turkmenportal.com/blog/18194/ante-mishe-ya-ne-garri-potter-chtoby-bornaya-turkmenistana-srazu-zaigrala-na-vysokom-urovne |date=2019-03-31 }} at turkmenportal.com, 28 March 2019</ref>.
Milliy terma jamoadan farqli oʻlaroq, Turkmanistonning yoshlar va oʻsmirlar terma jamoalari [[AFC U-17 Osiyo kubogi|Osiyo chempionatlari]]ning asosiy bosqichlarida ishtirok etish tajribasiga ega. 16 yoshgacha boʻlganlar jamoasi 2008-yilgi Osiyo chempionatida ishtirok etgan va 23 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilardan tashkil topgan Olimpiya terma jamoasi [[AFC U-23 Osiyo kubogi 2022|2022-yilgi Osiyo chempionati]]ning chorak finaliga chiqqan. [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|20 yoshgacha boʻlganlar jamoasi]] 2004-yilgi Osiyo chempionatiga yoʻllanma olgan, ammo turnirda oʻynash imkoniyatidan voz kechgan va uning oʻrnini [[Hindiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Hindiston]] terma jamoasi egallagan<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesa/as-u20-04.html|title=Asian U-20 Championship 2004|lang=en|website=rsssf.org|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302193308/https://rsssf.org/tablesa/as-u20-04.html|url-status=live}}</ref>.
2007-yil mart oyida [[FIFA prezidenti]] [[Sepp Blatter]] va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|OFK]] prezidenti [[Mohammed bin Hammam]] [[Ashxobod]]da Ashxobodning janubiy qismidagi elit hududda joylashgan [[Turkmaniston futbol federatsiyasi|Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi]]ning yangi bosh qarorgohi boʻlgan Futbol Uyini ochishgan<ref>{{Cite web|url=http://www.turkmenistan.ru/ru/node/18629|title=Президенты ФИФА и АФК открыли в столице Туркменистана Дом футбола|archive-url=https://web.archive.org/web/20160427003556/http://www.turkmenistan.ru/ru/node/18629|archive-date=2016-04-27|access-date=2012-12-15|url-status=live}}</ref>.
Prezident [[Gurbanguli Berdimuhamedov]] tashabbusi bilan 2023-yilda yangi [[Arqadagʻ]] shahrida [[Arqadagʻ (futbol klubi)|Arkadag futbol klubi]] tashkil etilgan. Bu nom [[Turkmaniston prezidenti|Turkmaniston Prezidenti]]ning rasmiy unvoniga ishora qiladi. Sobiq prezident jamoaning formasi va logotipini loyihalashda shaxsan ishtirok etgan. Boshqa turkman klublarining eng yaxshi oʻyinchilari Arkadag jamoasiga jalb qilingan, natijada jamoa oʻzining birinchi mavsumidayoq [[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Turkmaniston Yokari ligasi|Turkmaniston chempioni]] boʻlgan<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D1%8F-%E2%80%93-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F|title=Туркменистан: папа Гурбангулы и я – спортивная семья|lang=ru|website=eurasianet.org|date=2023-06-29|access-date=2024-10-09|archive-date=2024-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007221741/https://russian.eurasianet.org/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BA%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD-%D0%BF%D0%B0%D0%BF%D0%B0-%D0%B3%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D1%83%D0%BB%D1%8B-%D0%B8-%D1%8F-%E2%80%93-%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D1%8F|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/football/article-5347578-chempionom-turkmenistana-stal-klub-arkadag-ego-osnoval-byvshij-prezident-gurbanguly-berdymuhamedov-podrobnosti.html|title=В Туркменистане появился личный клуб экс-президента. В первый же сезон он стал чемпионом!|lang=ru|first=Полина|last=Куимова|website=championat.com|date=2023-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223074945/https://www.championat.com/football/article-5347578-chempionom-turkmenistana-stal-klub-arkadag-ego-osnoval-byvshij-prezident-gurbanguly-berdymuhamedov-podrobnosti.html|archive-date=2023-12-23|access-date=2023-12-23|url-status=live}}</ref>.
== Turkmaniston futbol federatsiyasi ==
Turkmaniston futbol federatsiyasi Turkmanistonda [[futbol]]ni nazorat qiladi va boshqaradi. Uning bosh qarorgohi [[Ashxobod]]da joylashgan. Mintaqaviy federatsiyalar ham faoliyat yuritadi. U milliy chempionat, milliy kubok va superkubokni, shuningdek, milliy terma jamoalar oʻyinlarini tashkil qiladi, umuman futbolni qoʻllab-quvvatlaydi, rivojlantiradi va targʻib qiladi. Federatsiyasining asosiy faoliyatlaridan biri yoshlar futbolini targʻib qilishdir. Shu munosabat bilan mamlakat boʻylab shahar va tumanlarda beshta stadion qurilgan. Mamlakat futbol klublari mustahkamlanmoqda, ularning inshootlari rivojlanmoqda va koʻplab oʻquv-mashgʻulot inshootlarini qurmoqda. Bu allaqachon ijobiy natijalar bermoqda.
== Mashhur oʻyinchilar ==
Turkmanistonda yil oxirida mamlakatning eng yaxshi futbolchisiga mukofotlar muntazam ravishda topshirilmaydi. Maʼlumki, 2005-yilda Turkmaniston futbol assotsiatsiyasi [[Gahrimanberdi Chonkayev]]ni mamlakatning eng yaxshi futbolchisi deb tan olgan<ref>{{Cite web|url=https://www.sport-express.ru/football/abroad/news/110767/|title=В Туркмении лучшим футболистом 2005 года признан Чонкаев|lang=ru|website=sport-express.ru|date=2005-12-25|access-date=2024-10-08}}</ref>. 2015-yilda, [[Turkmanportal]] veb-saytiga koʻra, [[Ruslan Mingazov]] eng yaxshi deb topilgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/7637|title=«Turkmenportal» вручил приз «Лучшему футболисту Туркменистана 2015 года»|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014175728/https://turkmenportal.com/blog/7637|url-status=live}}</ref>. 2016-yilda Turkmaniston futbol federatsiyasi [[Shohrat Soyunov]]ni sport jurnalistlari va futbol klublari vakillari oʻrtasidagi chempionatning eng yaxshi oʻyinchisi deb topgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/9598|title=Шохрат Союнов – лучший футболист чемпионата Туркменистана-2016|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2017-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170529212949/http://turkmenportal.com/blog/9598|url-status=live}}</ref>. 2020-yilda [[Altimurod Annadurdiyev]] shunga oʻxshash mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/32800/nazvan-luchshii-futbolist-2020-goda-v-turkmenistane|title=Назван лучший футболист 2020 года в Туркменистане|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2021-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413203600/https://turkmenportal.com/blog/32800/nazvan-luchshii-futbolist-2020-goda-v-turkmenistane|url-status=live}}</ref>. 2021 va 2023-yillarda [[Elman Tagayev]] mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/43188/elman-tagaev-priznan-luchshim-futbolistom-2021-goda-v-turkmenistane|title=Эльман Тагаев признан лучшим футболистом 2021 года в Туркменистане|lang=ru|access-date=2024-10-08|archive-date=2022-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304220256/https://turkmenportal.com/blog/43188/elman-tagaev-priznan-luchshim-futbolistom-2021-goda-v-turkmenistane|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://beyan.tm/news/view/174|title=Лучшим футболистом завершившегося сезона в Туркменистане стал Элман Тагаев|lang=ru|last=|website=beyan.tm|date=2024-01-15|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008083937/https://beyan.tm/news/view/174|url-status=live}}</ref>. 2022-yilda [[Begench Akmamedov]] mukofotga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://sport.kg/thefootball/74080-begench-akmamedov-luchshij-futbolist-chempionata-turkmenistana-2022.html|title=Бегенч Акмамедов - лучший футболист чемпионата Туркменистана-2022|lang=ru|website=Sport.kg|access-date=2024-10-08}}</ref>.
[[Arslanmurod Amanov]] [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi|Turkmaniston terma jamoasi]] safida eng koʻp oʻyin oʻtkazgan (45 ta oʻyin) va [[Berdi Shomurodov]] jamoaning eng yaxshi toʻpurari (14 ta gol). [[Ashxobod]]lik [[Rolan Gusev]] [[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Yevropa chempionati|2004-yilgi Yevropa chempionati]]da [[Rossiya milliy futbol terma jamoasi|Rossiya terma jamoasi]] safida oʻynagan.
== Ayollar futboli ==
Turkmaniston ayollar futboli boʻyicha birinchi chempionat 2009-yilda oltita jamoa ishtirokida oʻtkazilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.turkmenistan.ru/ru/node/26476|title=В Туркменистане стартовал первый национальный женский чемпионат по футболу|lang=ru|website=turkmenistan.ru|access-date=2024-10-08}}</ref>. Turkmanistonda ayollar futbol terma jamoasi mavjud. 2019-yilda jamoa Turkiya ayollar kubogida ishtirok etdi va 2022-yilda ular Markaziy Osiyo ayollar kubogida toʻrtinchi oʻrinni egallashdi<ref>{{Cite web|url=https://turkmenportal.com/blog/49685/the-womens-football-team-of-turkmenistan-was-awarded-with-special-award-of-cafa-championship|title=Женскую сборную Туркменистана по футболу наградили специальным призом чемпионата CAFA|lang=ru|website=turkmenportal.com|access-date=2024-10-08|archive-date=2022-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221103214705/https://turkmenportal.com/blog/49685/the-womens-football-team-of-turkmenistan-was-awarded-with-special-award-of-cafa-championship|url-status=live}}</ref>. 2022-yildan beri Turkmaniston ayollar terma jamoasi FIFA reytingida ishtirok etib kelmoqda<ref name=":4">{{Cite web|url=https://sport.kg/main_news/72936-pervaja-futbolistka-iz-turkmenistana-vystupit-za-granicej.html|title=Первая футболистка из Туркменистана выступит за границей|lang=ru|website=Sport.kg|access-date=2024-10-08|archive-date=2024-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008080347/https://sport.kg/main_news/72936-pervaja-futbolistka-iz-turkmenistana-vystupit-za-granicej.html|url-status=live}}</ref>. Jamoa bosh murabbiyi Komil Mingazov. 2022-yilda Maya Musatskaya Turkiyaning Dudullu Spor klubiga qoʻshilib, xorijda oʻynagan birinchi turkman futbolchisi boʻldi<ref name=":4" />.
== Futzal ==
Turkmanistonda mini-futbol boʻyicha milliy chempionat va kubok oʻtkaziladi. Turkmaniston terma jamoasi Osiyo futzal kubogida yetti marta ishtirok etgan, ammo hech qachon guruh bosqichidan oʻtmagan. 2009-yilda jamoa Osiyo yopiq inshootlar va jang sanʼatlari oʻyinlarida toʻrtinchi oʻrinni egallagan.
== Liga tizimi ==
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
!Daraja
!colspan="12"|Liga(lar)/Divizion(lar)
|-
|1
|colspan="12"|'''[[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]'''<br />''9 klub'' <br />''↓↑ 1 klub''
|-
|2
|colspan="12"|'''[[Turkmaniston Birinchi ligasi|Birinji Liga]]'''<br />''30 klub''
|}
== Turkmanistondagi futbol stadionlari ==
{{Row numbers|{| class{{=}}"wikitable sortable"
!№
!Stadion
!Sigʻimi
!Shahar
!Uy jamoasi
!Tasvir
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Saparmurod Turkmanboshi Olimpiya stadioni]]
|45,000||[[Ashxobod]]
|
|[[File:Saparmurat Turkmenbashi Olympic Stadium.jpg|150px]]
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Kopetdogʻ stadioni]]
|26,503||[[Ashxobod]]
|[[Kopetdag (futbol klubi)]]
|
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Ashxobod stadioni]]
|20,000||[[Ashxobod]]
|[[Ashxobod (futbol klubi)]]<br />[[Altyn Asyr FK]]<br />[[Ahal (futbol klubi)]]<br />[[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]]
|[[File:Ashgabat suburbs IMG 5855 (26018615962).jpg|150px]]
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Bolqonobod stadioni]]
|10,000||[[Bolqonobod]]
|[[Nebitchi (futbol klubi)|Balkan FK]]
|
|-
| style{{=}}"text-align:center;"| _row_count||[[Arqadagʻ stadioni]]
|10,000||[[Arqadagʻ]]
|[[FK Arkadag]]
|
|-
|} }}
== Umumiy eng muvaffaqiyatli klublar ==
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size:95%"
! rowspan="2" |Klub
! colspan="6" |Domestic Titles
! colspan="1" |Butunjahon unvonlari
! rowspan="2" |Umumiy unvonlar
|-
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston Yokari ligasi|Yokari liga]]
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston kubogi]]
! style="width:11%;" class="sortable" |[[Turkmaniston Superkubogi]]
! style="width:11%;" class="sortable" |''Federatsiya kubogi''
! style="width:11%;" class="sortable" |''[[Turkmaniston Prezidenti kubogi]]''
! style="width:11%;" class="sortable" |Jami
! style="width:11%;" class="sortable" |[[AFC Chaqiruv Ligasi]]
|-
|[[Altyn Asyr FK|Altyn Asyr]]
|'''8'''||5||'''8'''||'''1'''||2|| style="background:#f0f0f0;" |'''24'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |'''24'''
|-
|[[FK Köpetdag Aşgabat|Köpetdag]]
|6||'''7'''||-||-||3|| style="background:#f0f0f0;" |16||-|| style="background:#f0f0f0;" |16
|-
|[[Ýedigen FC|Ýedigen]]
|4||2||3||-||3|| style="background:#f0f0f0;" |12||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |13
|-
|[[Nebitchi (futbol klubi)|Nebitçi]]
|4||4||3||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |11||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |12
|-
|[[FK Arkadag|Arkadag]]
|3||3||2||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |9||'''1'''|| style="background:#f0f0f0;" |10
|-
|[[Nisa Ashxobod|Nisa]]
|4||1||-||-||'''4'''|| style="background:#f0f0f0;" |9||-|| style="background:#f0f0f0;" |9
|-
|[[Ahal (futbol klubi)|Ahal Änew]]
|1||4||1||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |7||-|| style="background:#f0f0f0;" |7
|-
|[[FC Aşgabat|Aşgabat]]
|2||-||1||'''1'''||-|| style="background:#f0f0f0;" |4||-|| style="background:#f0f0f0;" |4
|-
|[[Şagadam FK|Şagadam]]
|1||2||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |3||-|| style="background:#f0f0f0;" |3
|-
|[[Merw FK|Merw Mary]]
| -||2||1||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |3||-|| style="background:#f0f0f0;" |3
|-
|[[Bagtiyarlik-Lebap (futbol klubi)|Bagtyyarlyk-Lebap]]
| -||1||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |1||-|| style="background:#f0f0f0;" |1
|-
|[[Turon (futbol klubi, Toshoʻgʻuz)|Turan]]
| -||1||-||-||-|| style="background:#f0f0f0;" |1||-|| style="background:#f0f0f0;" |1
|}
* Maqolalar ''kursiv'' bilan tugatilgan ligalar va tugatilgan kuboklarni koʻrsatadi.
* '''Qalin rang'''dagi raqamlar ushbu musobaqada jamoa eng koʻp marta gʻolib boʻlganini koʻrsatadi.
== Turkmanistondagi xorijiy murabbiylar ==
* {{Flagicon|UKR}} [[Volodymyr Bezsonov|Vladimir Bessonov]]
* {{Flagicon|UKR}} [[Viktor Pojechevskiy]]
* {{Flagicon|GEO}} [[Elguja Gugushvili]]
== Yana qarang ==
* [[Turkmaniston kubogi]]
* [[Turkmaniston milliy futbol terma jamoasi]]
* [[Turkmaniston Superkubogi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://footballfacts.ru/place/25 Turkmenistan na sayte footballfacts.ru]
* [https://www.footballdatabase.eu/en/country/overall/186-turkmenistan Turkmenistan na sayte footballdatabase.eu]
* [https://www.playmakerstats.com/country/turkmenistan Turkmenistan na sayte playmakerstats.com]
{{Turkmanistonda futbol}}
{{Osiyoda futbol}}
[[Turkum:Turkmanistonda futbol]]
[[Turkum:Davlatlarga koʻra Markaziy Osiyoda futbol]]
0nh6op25aq362099lvpof26plch9hpz
Vekilbazar tumani
0
1365365
5995777
2026-04-14T06:44:16Z
Panpanchik
72616
„{{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Vekilbazar tumani |settlement_type =[[Turkmaniston tumanlari|Tuman]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | official_name = | other_name = | native_name = Vekilbazaar Etrabi | nickname = | motto = | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995777
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Vekilbazar tumani
|settlement_type =[[Turkmaniston tumanlari|Tuman]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
| official_name =
| other_name =
| native_name = Vekilbazaar Etrabi
| nickname =
| motto =
| image_skyline =
| imagesize =
| image_caption =
| image_flag =
| flag_size =
| image_seal =
| seal_size =
| image_shield =
| shield_size =
| image_blank_emblem =
| blank_emblem_size =
| image_map =
| mapsize = 300px
| map_caption =
| image_map1 =
| mapsize1 =
| map_caption1 =
| pushpin_map =
| pushpin_label_position =
|subdivision_type = [[Davlatlar roʻyxati|Mamlakat]]
|subdivision_name = {{flag|Turkmaniston}}
|subdivision_type1 = [[Turkmaniston viloyatlari|Viloyat]]
| subdivision_name1 = [[Mari viloyati]]
| subdivision_type2 = Markazi
| subdivision_name2 = [[Mollanepes|Mollanepes]]
| seat_type =
| seat =
| government_type =
| leader_title =
| leader_name =
| leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
| leader_name1 =
| established_title =
| established_date =
| area_magnitude =
| unit_pref = Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 9,112
| area_land_km2 =
| area_water_km2 =
| area_total_sq_mi =
| area_land_sq_mi =
| area_water_sq_mi =
| area_water_percent =
| area_urban_km2 =
| area_urban_sq_mi =
| area_metro_km2 =
| area_metro_sq_mi =
| population_as_of = 2022-yilgi aholini roʻyxatga olish
| population_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Turkmenistan: Administrative Division - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/admin/|access-date=2025-02-26|website=www.citypopulation.de}}</ref>
| population_note =
| population_total = 124,642
| population_density_km2 = auto
| population_density_sq_mi =
| population_metro =
| population_density_metro_km2 =
| population_density_metro_sq_mi =
| population_urban =
| population_density_urban_km2 =
| population_density_urban_mi2 =
| timezone =
| utc_offset = +5
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS =
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW =
| elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
| elevation_m =
| elevation_ft =
| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
| postal_code =
| area_code =
| website =
| footnotes =
}}
'''Vekilbazar tumani''' — [[Turkmaniston]] tarkibidagi [[Mari viloyati]]ning [[tuman]]i. Tumanning maʼmuriy markazi [[Mollanepes]] shahri hisoblanadi.
== Maʼmuriy boʻlinishlar ==
* Shaharlar (şäherler)
** Yoʻq
* Shaharchalar (şäherçeler)
** [[Mollanepes]] (''shu jumladan'' Üçdepe)
** [[Vekilbazar]]
* Qishloq kengashlari (geňeşlikler)
** A. (Alladurdi) Gandymov adindaki (Vatan)
** Akgoňur (Goňur, Akgoňur, Narlyoba, Ýagtilik)
** Çarlakýap (Çarlakýap, Aýgit, Diňli,
** Egrigüzer (Egrigüzer, Bent)
** Goňur (Garagoňur, Nurana)
** Gökje (Arzuv, Bagşy, Garagökje)
** Halil (Halil)
** J. (Jumadurdi) Atajanov adindaki (J.Atajanov adindaki, Çebişgen, Garajaköv, Haşirdik, Işçi)
** Mülkamaşa (Magtimguli adindaki, Kümüşçi)
** Mollanepes adindaki (Gara)
** Mülkbükri (Mülkbükri)
** Mülkýusup (Parahatlik, Kaklidepe, Mülkýusup)
** Risgalli (Türkmenistan, Göreş)
** Täzedurmuş (Täzedurmuş, Dövletli)
== Mukofotlar ==
Vekilbazar tumani 2017-yil uchun mamlakatdagi „eng yaxshi tuman“ mukofotiga sazovor boʻlgan<ref name=best2019>{{cite news|url=https://www.hronikatm.com/2020/02/best-village/ |title=Лучшим этрапом 2019 года признан Геоктепинский|date=10 February 2020 |language=Russian |publisher=Chronicles of Turkmenistan}}</ref><ref name=best2018>{{cite news|url=https://www.hronikatm.com/2019/02/nazvan-luchshij-etrap-2018-goda-glava-kotorogo-poluchit-1-mln/ | title=Назван лучший этрап 2018 года, глава которого получит $1 млн |date=2 February 2019 |language=Russian |publisher=Chronicles of Turkmenistan}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
br3sd3d5bhey5f5ddsqzy7bkmravhfh
5995778
5995777
2026-04-14T06:44:28Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Turkmaniston tumanlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995778
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
<!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Vekilbazar tumani
|settlement_type =[[Turkmaniston tumanlari|Tuman]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
| official_name =
| other_name =
| native_name = Vekilbazaar Etrabi
| nickname =
| motto =
| image_skyline =
| imagesize =
| image_caption =
| image_flag =
| flag_size =
| image_seal =
| seal_size =
| image_shield =
| shield_size =
| image_blank_emblem =
| blank_emblem_size =
| image_map =
| mapsize = 300px
| map_caption =
| image_map1 =
| mapsize1 =
| map_caption1 =
| pushpin_map =
| pushpin_label_position =
|subdivision_type = [[Davlatlar roʻyxati|Mamlakat]]
|subdivision_name = {{flag|Turkmaniston}}
|subdivision_type1 = [[Turkmaniston viloyatlari|Viloyat]]
| subdivision_name1 = [[Mari viloyati]]
| subdivision_type2 = Markazi
| subdivision_name2 = [[Mollanepes|Mollanepes]]
| seat_type =
| seat =
| government_type =
| leader_title =
| leader_name =
| leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager -->
| leader_name1 =
| established_title =
| established_date =
| area_magnitude =
| unit_pref = Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
| area_footnotes =
| area_total_km2 = 9,112
| area_land_km2 =
| area_water_km2 =
| area_total_sq_mi =
| area_land_sq_mi =
| area_water_sq_mi =
| area_water_percent =
| area_urban_km2 =
| area_urban_sq_mi =
| area_metro_km2 =
| area_metro_sq_mi =
| population_as_of = 2022-yilgi aholini roʻyxatga olish
| population_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Turkmenistan: Administrative Division - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/admin/|access-date=2025-02-26|website=www.citypopulation.de}}</ref>
| population_note =
| population_total = 124,642
| population_density_km2 = auto
| population_density_sq_mi =
| population_metro =
| population_density_metro_km2 =
| population_density_metro_sq_mi =
| population_urban =
| population_density_urban_km2 =
| population_density_urban_mi2 =
| timezone =
| utc_offset = +5
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS =
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW =
| elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags-->
| elevation_m =
| elevation_ft =
| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->
| postal_code =
| area_code =
| website =
| footnotes =
}}
'''Vekilbazar tumani''' — [[Turkmaniston]] tarkibidagi [[Mari viloyati]]ning [[tuman]]i. Tumanning maʼmuriy markazi [[Mollanepes]] shahri hisoblanadi.
== Maʼmuriy boʻlinishlar ==
* Shaharlar (şäherler)
** Yoʻq
* Shaharchalar (şäherçeler)
** [[Mollanepes]] (''shu jumladan'' Üçdepe)
** [[Vekilbazar]]
* Qishloq kengashlari (geňeşlikler)
** A. (Alladurdi) Gandymov adindaki (Vatan)
** Akgoňur (Goňur, Akgoňur, Narlyoba, Ýagtilik)
** Çarlakýap (Çarlakýap, Aýgit, Diňli,
** Egrigüzer (Egrigüzer, Bent)
** Goňur (Garagoňur, Nurana)
** Gökje (Arzuv, Bagşy, Garagökje)
** Halil (Halil)
** J. (Jumadurdi) Atajanov adindaki (J.Atajanov adindaki, Çebişgen, Garajaköv, Haşirdik, Işçi)
** Mülkamaşa (Magtimguli adindaki, Kümüşçi)
** Mollanepes adindaki (Gara)
** Mülkbükri (Mülkbükri)
** Mülkýusup (Parahatlik, Kaklidepe, Mülkýusup)
** Risgalli (Türkmenistan, Göreş)
** Täzedurmuş (Täzedurmuş, Dövletli)
== Mukofotlar ==
Vekilbazar tumani 2017-yil uchun mamlakatdagi „eng yaxshi tuman“ mukofotiga sazovor boʻlgan<ref name=best2019>{{cite news|url=https://www.hronikatm.com/2020/02/best-village/ |title=Лучшим этрапом 2019 года признан Геоктепинский|date=10 February 2020 |language=Russian |publisher=Chronicles of Turkmenistan}}</ref><ref name=best2018>{{cite news|url=https://www.hronikatm.com/2019/02/nazvan-luchshij-etrap-2018-goda-glava-kotorogo-poluchit-1-mln/ | title=Назван лучший этрап 2018 года, глава которого получит $1 млн |date=2 February 2019 |language=Russian |publisher=Chronicles of Turkmenistan}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Turkmaniston tumanlari]]
rlqz3lawldojyyiplc2auihqe7wbl4q
Yahagi toʻgʻoni
0
1365366
5995779
2026-04-14T06:45:16Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995779
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
| dam_length =323.1 m
| dam_height = 100 m
| dam_width_base =
| construction_began = 1962
| opening = 1970
| cost =
| res_capacity_total = 80,000,000 m<sup>3</sup>
| res_catchment = 504.5 km<sup>2</sup>
| res_surface = 270 gektar
| coordinates = {{coord|35|13|56.03|N|137|25|42.95|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Yahagi toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 矢作ダム, ''Yahagi Damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]ga qarashli [[Toyota (Aichi)|Toyota]] shahri yaqinida joylashgan toʻgʻon.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
czebwpp29u2l6p61spq00bdv0xr946f
Munozara:Turkmanistonda futbol
1
1365367
5995780
2026-04-14T06:45:19Z
AnvarxonM
75105
„{{Munozara}} {{Turkmaniston oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995780
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
{{Turkmaniston oyligi}}
imm48am43zyzea5b5d30nfemctbqczz
Shahzoda Mehmed Sharafiddin
0
1365368
5995783
2026-04-14T06:47:51Z
Oblakulova
111326
„{{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Mehmed Sharafiddin | tugʻilgan_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1904|05|19|df=y}} | tugʻilgan_joyi = [[Feriye saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]]) | vafot_sanasi = {{Circa}} 1966-yil | vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]] | dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]] | spouse =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995783
wikitext
text/x-wiki
{{qirollik bilgiqutisi
| name = Shahzoda Mehmed Sharafiddin
| tugʻilgan_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1904|05|19|df=y}}
| tugʻilgan_joyi = [[Feriye saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]])
| vafot_sanasi = {{Circa}} 1966-yil
| vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]]
| dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]]
| spouse = {{Plainlist|
*{{Nikoh|[[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]]|1923|1927|end=divorced}}
* {{Nikoh|Semahet xonim|1928|1956|end=divorced}}}}
| issue = Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton''
| full name = {{Lang-tr|Şehzade Mehmed Şerafeddin|italic=no}} <br /> {{Lang-ota|شهزاده محمد شرف الدین}}
| house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type = Sulola
| father = [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| mother = Oysha Tarzıter xonim
| religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = {{Flagu|Usmoniylar imperiyasi}}
| branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}}
| rank = [[#Harbiy lavozimlari|Roʻyxatga qarang]]
| serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari)
| servicenumber =
| awards = }}
}}
'''Shahzoda Mehmed Sharafiddin Afandi''' ({{Lang-ota|شهزادہ محمد شرف الدین}}; 1904-yil 19-may — {{Circa}} 1966-yil) — [[Usmoniylar imperiyasi]] shahzodasi, [[Shahzoda Salim Sulaymon]]ning oʻgʻli, sulton [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] nabirasi.
== Yoshligi ==
Shahzoda Mehmed Sharafiddin 1904-yil 19-mayda<ref>{{cite book | last1=Koçu | first1=Reşad Ekrem | last2= Sağlam | first2= Osman Ferid | title=Musavver nevsâl-i Osmanî | year = 1912 | page = 63| url = http://isamveri.org/pdfsal/indir.php?kodno=D02785132800000004}}</ref> [[Feriye saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}}. Uning otasi [[Usmoniylar imperiyasi]] sultoni [[Abdulmajid I]] va Serfiraz xonimning oʻgʻli [[Shahzoda Salim Sulaymon]] boʻlgan. Onasi esa Barğan-Ipa oilasidan [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub Oysha Tarzıter xonim edi. Shahzodaning oʻzidan yetti yosh katta [[Naciye Sulton]] ismli tugʻishgan opasi va [[Shahzoda Mehmed Abdulhalim]] ismli oʻgay akasi boʻlgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=7}}<ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=13}}</ref>.
== Taʼlimi va faoliyati ==
Sharafiddin taʼlimini [[Ihlamur pavilyoni]]da boshlagan. Uning pochchasi [[Anvar Posho|Anvar posho]] yosh shahzodalar harbiy taʼlim olishi kerak degan qarorga kelgan va shu maqsadda Ihlamur pavilyonini Shahzodalar maktabi sifatida ajratgan. Oʻn besh yoshdan kichik boʻlgan barcha shahzodalar uchun bu maktabga qatnash majburiy boʻlgan. Bu yerda ularga harbiy tayyorgarlikdan tashqari adabiyot, tarix, din, matematika va geometriya fanlari ham oʻqitilgan<ref name="bardakci">{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>.
Keyinchalik Sharafiddin [[Vena (shahar)|Vena]]da 1751-yilda imperatrisa [[Maria Theresia]] tomonidan tashkil etilgan [[Tereza harbiy akademiyasi]] deb ataluvchi maktabda Sulton [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Umar Faruk]] bilan birga tahsil olgan. Anvar posho ularni vals yurti boʻlmish joyda „bal ofitserlari“ sifatida tayyorlash emas, aksincha, [[Potsdam]]ga borib, oʻsha yerda prusscha taʼlim olishi, kuchli va ishonchli ofitserlarga aylanishlari lozim deb hisoblagan. Shu bois ular Venadan [[Prussiya]]dagi [[Potsdam harbiy akademiyasi]]ga koʻchirilgan<ref name="bardakci"/>.
1918-yilga kelib Sharafiddin [[Usmoniylar armiyasi]]da [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlar]] tarkibida kichik leytenant sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=68–69}}</ref>.
== Shaxsiy hayoti ==
Sharafiddin ikki marta uylangan va bir qizi boʻlgan<ref name="adra"/>. Uning birinchi rafiqasi [[Hatice Şükriye Sultan|Shukriya Sulton]] edi. U valiahd [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]] va Leman xonimning qizi boʻlgan<ref name="ünlü">{{cite thesis|last=Ünlü|first=Hasan|title=Veliahd Yusuf İzzeddin Efendi (1857-1916) |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=CgEHYv0PVz9otxZ5jV6tMg&no=C2F2-9JTGgPZkAkqT0yCWw |publisher=Mimar Sinan Fine Art University Institute of Social Sciences |year=2019 |pages=23–24}}</ref>. Shukriya Sulton 1906-yil 24-fevralda otasining Çamlıcada joylashgan villasida tugʻilgan<ref name="ünlü"/>. Ular 1923-yil 14-noyabrda Nişantaşı villasida turmush qurishgan<ref name="ünlü"/>, biroq 1927-yilda ajrashishgan<ref name="ünlü"/>. Keyinchalik Shukriya Sulton yana ikki marta turmushga chiqqan va 1972-yil 1-aprelda vafot etgan<ref name="ünlü"/>.
Sharafiddinning ikkinchi rafiqasi Semahet xonim edi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}}<ref name="Vâsıb">{{cite book | last1=Vâsıb | first1=Ali | last2=Osmanoğlu | first2=Osman Selaheddin | title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim | publisher=YKY | series=Yapı Kredi Yayınları | year=2004 | isbn=978-975-08-0878-4 | page= 319}}</ref>. U 1911-yil 8-oktyabrda [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahrida tugʻilgan<ref name="adra"/>. Ular 1928-yilda turmush qurishgan. 1929-yil 10-mayda juftlikning yagona qizi Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton'' tugʻilgan<ref name="adra"/>. Ular 1956-yilda ajrashishgan<ref name="adra"/>. Semahet xonim 1973-yilda vafot etgan<ref name="adra"/>.
== Surgun va vafoti ==
1924-yil mart oyida Usmoniylar sulolasi vakillari surgun qilingach, Sharafiddin va uning oilasi 1924-yil dekabr oyigacha [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida yashagan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=126 n. 18}}. Soʻng [[Misr Qirolligi|Misr]]ning [[Qohira]] shahriga borishgan va oxir-oqibat [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga joylashishgan. Shahzoda Sharafiddin 1966-yilda shu yerda vafot etgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}} va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan<ref name="PAZAN 2015">{{cite web | last=PAZAN | first=İbrahim | title=HANEDAN NEREDE ÖLDÜ NEREYE GÖMÜLDÜ? | website= ibrahimpazan.com | date=2014-12-18 |url=http://www.ibrahimpazan.com/index.php?option=com_content&view=article&id=286:suerueldueler-ama-bitmediler-3&catid=15&Itemid=124 | language=tr | access-date=2022-02-15}}</ref>.
== Unvon va mukofotlari ==
* 1-darajali Usmoniya ordeni<ref name="salname"/>
* 1-darajali Majidiya ordeni<ref name="salname"/>
* Liakat urushi kumush medali<ref name="salname",/>
=== Harbiy tayinlovlar ===
==== Harbiy unvon va tayinlovlar ====
* Usmoniylar armiyasi piyoda qoʻshinlari kichik leytenanti, {{Circa}} 1918-yil
== Farzandlari ==
Shahzoda Mehmed Sharafiddinning yagona qizi boʻlgan<ref>Adra, Jamil (2005). Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005. p. 13.</ref>:
* Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton'' (1929-yil 10-may, [[Bayrut]] — 1993-yil 1-iyul, [[Istanbul]]) — Semahet xonim va Shahzoda Mehmed Sharafiddinning qizi. Vafotidan keyin Zincirlikuyu qabristoniga dafn etilgan. U 1954-yil dekabrda Istanbulda Ihlan Baransel (1924 — 1997-yil 24-aprel) ismli kishiga turmushga chiqqan va bir oʻgʻik koʻrgan:
** ''Sultonzoda'' Cengiz Baransel (1965-yilda tugʻilgan) Shenay Küçük ismli ayolga uylangan va bir oʻgʻil koʻrgan:
*** Kaan Baransel (1994-yilda tugʻilgan)
== Nasabi ==
{{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center
| boxstyle_1=background-color: #fcc;
| boxstyle_2=background-color: #fb9;
| boxstyle_3=background-color: #ffc;
| boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Shahzoda Mehmed Sharafiddin'''
| 2 = 2. [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| 3 = 3. Oysha Tarzıter xonim
| 4 = 4. [[Abdulmajid I]]
| 5 = 5. [[Serfiraz xonim]]
| 8 = 8. [[Mahmud II]]
| 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]]
| 10 = 10. Lah Osman bey
| 11 = 11. Zeliha xonim Tapsin
}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Neval|last=Milanlıoğlu|title=Emine Naciye Sultan'ın Hayatı (1896-1957)|year=2011|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences |type=Postgraguate Thesis |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=WwClKWAOk03Z_wiYQxX3Hw&no=jKGuZMQmb4gUhRzqFUURjw|language=tr}}
{{DEFAULTSORT:Sehzade Mehmed Serafeddin}}
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
[[Turkum:1904-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1966-yilda vafot etganlar]]
n8bzlpa0lu7fj0z2g85ydo1al005540
5995785
5995783
2026-04-14T06:51:20Z
Oblakulova
111326
5995785
wikitext
text/x-wiki
{{qirollik bilgiqutisi
| name = Shahzoda Mehmed Sharafiddin
| tugʻilgan_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1904|05|19|df=y}}
| tugʻilgan_joyi = [[Feriye saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]])
| vafot_sanasi = {{Circa}} 1966-yil
| vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]]
| dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]]
| spouse = {{Plainlist|
*{{Nikoh|[[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]]|1923|1927|end=divorced}}
* {{Nikoh|Semahet xonim|1928|1956|end=divorced}}}}
| issue = Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton''
| full name = {{Lang-tr|Şehzade Mehmed Şerafeddin|italic=no}} <br /> {{Lang-ota|شهزاده محمد شرف الدین}}
| house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type = Sulola
| father = [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| mother = Oysha Tarzıter xonim
| religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = {{Flagu|Usmoniylar imperiyasi}}
| branch = {{Armiya|Usmoniylar imperiyasi}}
| rank = [[#Harbiy lavozimlari|Roʻyxatga qarang]]
| serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari)
| servicenumber =
| awards = }}
}}
'''Shahzoda Mehmed Sharafiddin Afandi''' ({{Lang-ota|شهزادہ محمد شرف الدین}}; 1904-yil 19-may — {{Circa}} 1966-yil) — [[Usmoniylar imperiyasi]] shahzodasi, [[Shahzoda Salim Sulaymon]]ning oʻgʻli, sulton [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] nabirasi.
== Yoshligi ==
Shahzoda Mehmed Sharafiddin 1904-yil 19-mayda<ref>{{cite book | last1=Koçu | first1=Reşad Ekrem | last2= Sağlam | first2= Osman Ferid | title=Musavver nevsâl-i Osmanî | year = 1912 | page = 63| url = http://isamveri.org/pdfsal/indir.php?kodno=D02785132800000004}}</ref> [[Feriye saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}}. Uning otasi [[Usmoniylar imperiyasi]] sultoni [[Abdulmajid I]] va Serfiraz xonimning oʻgʻli [[Shahzoda Salim Sulaymon]] boʻlgan. Onasi esa Barğan-Ipa oilasidan [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub Oysha Tarzıter xonim edi. Shahzodaning oʻzidan yetti yosh katta [[Naciye Sulton]] ismli tugʻishgan opasi va [[Shahzoda Mehmed Abdulhalim]] ismli oʻgay akasi boʻlgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=7}}<ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=13}}</ref>.
== Taʼlimi va faoliyati ==
Sharafiddin taʼlimini [[Ihlamur pavilyoni]]da boshlagan. Uning pochchasi [[Anvar Posho|Anvar posho]] yosh shahzodalar harbiy taʼlim olishi kerak degan qarorga kelgan va shu maqsadda Ihlamur pavilyonini Shahzodalar maktabi sifatida ajratgan. Oʻn besh yoshdan kichik boʻlgan barcha shahzodalar uchun bu maktabga qatnash majburiy boʻlgan. Bu yerda ularga harbiy tayyorgarlikdan tashqari adabiyot, tarix, din, matematika va geometriya fanlari ham oʻqitilgan<ref name="bardakci">{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>.
Keyinchalik Sharafiddin [[Vena (shahar)|Vena]]da 1751-yilda imperatrisa [[Maria Theresia]] tomonidan tashkil etilgan [[Tereza harbiy akademiyasi]] deb ataluvchi maktabda Sulton [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Umar Faruk]] bilan birga tahsil olgan. Anvar posho ularni vals yurti boʻlmish joyda „bal ofitserlari“ sifatida tayyorlash emas, aksincha, [[Potsdam]]ga borib, oʻsha yerda prusscha taʼlim olishi, kuchli va ishonchli ofitserlarga aylanishlari lozim deb hisoblagan. Shu bois ular Venadan [[Prussiya]]dagi [[Potsdam harbiy akademiyasi]]ga koʻchirilgan<ref name="bardakci"/>.
1918-yilga kelib Sharafiddin [[Usmoniylar armiyasi]] [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlari]] tarkibida kichik leytenant sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=68–69}}</ref>.
== Shaxsiy hayoti ==
Sharafiddin ikki marta uylangan va bir qizi boʻlgan<ref name="adra"/>. Uning birinchi rafiqasi [[Hatice Şükriye Sultan|Shukriya Sulton]] edi. U valiahd [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]] va Leman xonimning qizi boʻlgan<ref name="ünlü">{{cite thesis|last=Ünlü|first=Hasan|title=Veliahd Yusuf İzzeddin Efendi (1857-1916) |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=CgEHYv0PVz9otxZ5jV6tMg&no=C2F2-9JTGgPZkAkqT0yCWw |publisher=Mimar Sinan Fine Art University Institute of Social Sciences |year=2019 |pages=23–24}}</ref>. Shukriya Sulton 1906-yil 24-fevralda otasining Çamlıcada joylashgan villasida tugʻilgan<ref name="ünlü"/>. Ular 1923-yil 14-noyabrda Nişantaşı villasida turmush qurishgan<ref name="ünlü"/>, biroq 1927-yilda ajrashishgan<ref name="ünlü"/>. Keyinchalik Shukriya Sulton yana ikki marta turmushga chiqqan va 1972-yil 1-aprelda vafot etgan<ref name="ünlü"/>.
Sharafiddinning ikkinchi rafiqasi Semahet xonim edi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}}<ref name="Vâsıb">{{cite book | last1=Vâsıb | first1=Ali | last2=Osmanoğlu | first2=Osman Selaheddin | title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim | publisher=YKY | series=Yapı Kredi Yayınları | year=2004 | isbn=978-975-08-0878-4 | page= 319}}</ref>. U 1911-yil 8-oktyabrda [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahrida tugʻilgan<ref name="adra"/>. Ular 1928-yilda turmush qurishgan. 1929-yil 10-mayda juftlikning yagona qizi Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton'' tugʻilgan<ref name="adra"/>. Ular 1956-yilda ajrashishgan<ref name="adra"/>. Semahet xonim 1973-yilda vafot etgan<ref name="adra"/>.
== Surgun va vafoti ==
1924-yil mart oyida Usmoniylar sulolasi vakillari surgun qilingach, Sharafiddin va uning oilasi 1924-yil dekabr oyigacha [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida yashagan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=126 n. 18}}. Soʻng [[Misr Qirolligi|Misr]]ning [[Qohira]] shahriga borishgan va oxir-oqibat [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga joylashishgan. Shahzoda Sharafiddin 1966-yilda shu yerda vafot etgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}} va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan<ref name="PAZAN 2015">{{cite web | last=PAZAN | first=İbrahim | title=HANEDAN NEREDE ÖLDÜ NEREYE GÖMÜLDÜ? | website= ibrahimpazan.com | date=2014-12-18 |url=http://www.ibrahimpazan.com/index.php?option=com_content&view=article&id=286:suerueldueler-ama-bitmediler-3&catid=15&Itemid=124 | language=tr | access-date=2022-02-15}}</ref>.
== Unvon va mukofotlari ==
* 1-darajali Usmoniya ordeni<ref name="salname"/>
* 1-darajali Majidiya ordeni<ref name="salname"/>
* Liakat urushi kumush medali<ref name="salname",/>
=== Harbiy tayinlovlar ===
==== Harbiy unvon va tayinlovlar ====
* Usmoniylar armiyasi piyoda qoʻshinlari kichik leytenanti, {{Circa}} 1918-yil
== Farzandlari ==
Shahzoda Mehmed Sharafiddinning yagona qizi boʻlgan<ref>Adra, Jamil (2005). Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005. p. 13.</ref>:
* Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton'' (1929-yil 10-may, [[Bayrut]] — 1993-yil 1-iyul, [[Istanbul]]) — Semahet xonim va Shahzoda Mehmed Sharafiddinning qizi. Vafotidan keyin Zincirlikuyu qabristoniga dafn etilgan. U 1954-yil dekabrda Istanbulda Ihlan Baransel (1924 — 1997-yil 24-aprel) ismli kishiga turmushga chiqqan va bir oʻgʻil koʻrgan:
** ''Sultonzoda'' Cengiz Baransel (1965-yilda tugʻilgan) Shenay Küçük ismli ayolga uylangan va bir oʻgʻil koʻrgan:
*** Kaan Baransel (1994-yilda tugʻilgan)
== Nasabi ==
{{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center
| boxstyle_1=background-color: #fcc;
| boxstyle_2=background-color: #fb9;
| boxstyle_3=background-color: #ffc;
| boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Shahzoda Mehmed Sharafiddin'''
| 2 = 2. [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| 3 = 3. Oysha Tarzıter xonim
| 4 = 4. [[Abdulmajid I]]
| 5 = 5. [[Serfiraz xonim]]
| 8 = 8. [[Mahmud II]]
| 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]]
| 10 = 10. Lah Osman bey
| 11 = 11. Zeliha xonim Tapsin
}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Neval|last=Milanlıoğlu|title=Emine Naciye Sultan'ın Hayatı (1896-1957)|year=2011|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences |type=Postgraguate Thesis |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=WwClKWAOk03Z_wiYQxX3Hw&no=jKGuZMQmb4gUhRzqFUURjw|language=tr}}
{{DEFAULTSORT:Sehzade Mehmed Serafeddin}}
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
[[Turkum:1904-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1966-yilda vafot etganlar]]
5r8wwj28e7mkc5f48aj67hg6071ajmm
5995790
5995785
2026-04-14T06:56:23Z
Oblakulova
111326
5995790
wikitext
text/x-wiki
{{qirollik bilgiqutisi
| name = Shahzoda Mehmed Sharafiddin
| tugʻilgan_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1904|05|19|df=y}}
| tugʻilgan_joyi = [[Feriye saroyi]], [[Konstantinopol]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] <br /> (hozirgi [[Istanbul]], [[Turkiya]])
| vafot_sanasi = {{Circa}} 1966-yil
| vafot_joyi = [[Bayrut]], [[Livan]]
| dafn_etilgan_joy = [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoni, [[Damashq]], [[Suriya]]
| spouse = {{Plainlist|
*{{Nikoh|[[Hatice Şükriye Sultan|Hadicha Shukriya Sulton]]|1923|1927|end=divorced}}
* {{Nikoh|Semahet xonim|1928|1956|end=divorced}}}}
| issue = Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton''
| full name = {{Lang-tr|Şehzade Mehmed Şerafeddin|italic=no}} <br /> {{Lang-ota|شهزاده محمد شرف الدین}}
| house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| house-type = Sulola
| father = [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| mother = Oysha Tarzıter xonim
| religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = [[Usmoniylar imperiyasi]]
| branch = [[Usmoniylar dengiz floti]]
| rank = [[#Harbiy lavozimlari|Roʻyxatga qarang]]
| serviceyears = {{Circa}} 1918–1922 (faoliyat yillari)
| servicenumber =
| awards = }}
}}
'''Shahzoda Mehmed Sharafiddin Afandi''' ({{Lang-ota|شهزادہ محمد شرف الدین}}; 1904-yil 19-may — {{Circa}} 1966-yil) — [[Usmoniylar imperiyasi]] shahzodasi, [[Shahzoda Salim Sulaymon]]ning oʻgʻli, sulton [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] nabirasi.
== Yoshligi ==
Shahzoda Mehmed Sharafiddin 1904-yil 19-mayda<ref>{{cite book | last1=Koçu | first1=Reşad Ekrem | last2= Sağlam | first2= Osman Ferid | title=Musavver nevsâl-i Osmanî | year = 1912 | page = 63| url = http://isamveri.org/pdfsal/indir.php?kodno=D02785132800000004}}</ref> [[Feriye saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}}. Uning otasi [[Usmoniylar imperiyasi]] sultoni [[Abdulmajid I]] va Serfiraz xonimning oʻgʻli [[Shahzoda Salim Sulaymon]] boʻlgan. Onasi esa Barğan-Ipa oilasidan [[Abxazlar|abxaz]] millatiga mansub Oysha Tarzıter xonim edi. Shahzodaning oʻzidan yetti yosh katta [[Naciye Sulton]] ismli tugʻishgan opasi va [[Shahzoda Mehmed Abdulhalim]] ismli oʻgay akasi boʻlgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=7}}<ref name="adra">{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=13}}</ref>.
== Taʼlimi va faoliyati ==
Sharafiddin taʼlimini [[Ihlamur pavilyoni]]da boshlagan. Uning pochchasi [[Anvar Posho|Anvar posho]] yosh shahzodalar harbiy taʼlim olishi kerak degan qarorga kelgan va shu maqsadda Ihlamur pavilyonini Shahzodalar maktabi sifatida ajratgan. Oʻn besh yoshdan kichik boʻlgan barcha shahzodalar uchun bu maktabga qatnash majburiy boʻlgan. Bu yerda ularga harbiy tayyorgarlikdan tashqari adabiyot, tarix, din, matematika va geometriya fanlari ham oʻqitilgan<ref name="bardakci">{{cite book|first=Murat|last=Bardakçı|title=Neslishah: The Last Ottoman Princess|publisher=Oxford University Press|year=2017|isbn=978-9-774-16837-6}}</ref>.
Keyinchalik Sharafiddin [[Vena (shahar)|Vena]]da 1751-yilda imperatrisa [[Maria Theresia]] tomonidan tashkil etilgan [[Tereza harbiy akademiyasi]] deb ataluvchi maktabda Sulton [[Abdulmajid II|Abdulmajid II ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Umar Faruk]] bilan birga tahsil olgan. Anvar posho ularni vals yurti boʻlmish joyda „bal ofitserlari“ sifatida tayyorlash emas, aksincha, [[Potsdam]]ga borib, oʻsha yerda prusscha taʼlim olishi, kuchli va ishonchli ofitserlarga aylanishlari lozim deb hisoblagan. Shu bois ular Venadan [[Prussiya]]dagi [[Potsdam harbiy akademiyasi]]ga koʻchirilgan<ref name="bardakci"/>.
1918-yilga kelib Sharafiddin [[Usmoniylar armiyasi]] [[Piyoda askarlar|piyoda qoʻshinlari]] tarkibida kichik leytenant sifatida xizmat qilgan<ref name="salname">{{cite book|title=Salnâme-i Devlet-i Âliyye-i Osmanîyye, 1333-1334 Sene-i Maliye, 68. Sene|publisher=Hilal Matbaası|year=1918|pages=68–69}}</ref>.
== Shaxsiy hayoti ==
Sharafiddin ikki marta uylangan va bir qizi boʻlgan<ref name="adra"/>. Uning birinchi rafiqasi [[Hatice Şükriye Sultan|Shukriya Sulton]] edi. U valiahd [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]] va Leman xonimning qizi boʻlgan<ref name="ünlü">{{cite thesis|last=Ünlü|first=Hasan|title=Veliahd Yusuf İzzeddin Efendi (1857-1916) |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=CgEHYv0PVz9otxZ5jV6tMg&no=C2F2-9JTGgPZkAkqT0yCWw |publisher=Mimar Sinan Fine Art University Institute of Social Sciences |year=2019 |pages=23–24}}</ref>. Shukriya Sulton 1906-yil 24-fevralda otasining Çamlıcada joylashgan villasida tugʻilgan<ref name="ünlü"/>. Ular 1923-yil 14-noyabrda Nişantaşı villasida turmush qurishgan<ref name="ünlü"/>, biroq 1927-yilda ajrashishgan<ref name="ünlü"/>. Keyinchalik Shukriya Sulton yana ikki marta turmushga chiqqan va 1972-yil 1-aprelda vafot etgan<ref name="ünlü"/>.
Sharafiddinning ikkinchi rafiqasi Semahet xonim edi{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}}<ref name="Vâsıb">{{cite book | last1=Vâsıb | first1=Ali | last2=Osmanoğlu | first2=Osman Selaheddin | title=Bir şehzadenin hâtırâtı: vatan ve menfâda gördüklerim ve işittiklerim | publisher=YKY | series=Yapı Kredi Yayınları | year=2004 | isbn=978-975-08-0878-4 | page= 319}}</ref>. U 1911-yil 8-oktyabrda [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahrida tugʻilgan<ref name="adra"/>. Ular 1928-yilda turmush qurishgan. 1929-yil 10-mayda juftlikning yagona qizi Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton'' tugʻilgan<ref name="adra"/>. Ular 1956-yilda ajrashishgan<ref name="adra"/>. Semahet xonim 1973-yilda vafot etgan<ref name="adra"/>.
== Surgun va vafoti ==
1924-yil mart oyida Usmoniylar sulolasi vakillari surgun qilingach, Sharafiddin va uning oilasi 1924-yil dekabr oyigacha [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida yashagan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=126 n. 18}}. Soʻng [[Misr Qirolligi|Misr]]ning [[Qohira]] shahriga borishgan va oxir-oqibat [[Livan]]ning [[Bayrut]] shahriga joylashishgan. Shahzoda Sharafiddin 1966-yilda shu yerda vafot etgan{{Sfn|Milanlıoğlu|2011|p=13 n. 55}} va [[Suriya]]ning [[Damashq]] shahridagi [[Sulaymoniya takyasi]] qabristoniga dafn etilgan<ref name="PAZAN 2015">{{cite web | last=PAZAN | first=İbrahim | title=HANEDAN NEREDE ÖLDÜ NEREYE GÖMÜLDÜ? | website= ibrahimpazan.com | date=2014-12-18 |url=http://www.ibrahimpazan.com/index.php?option=com_content&view=article&id=286:suerueldueler-ama-bitmediler-3&catid=15&Itemid=124 | language=tr | access-date=2022-02-15}}</ref>.
== Unvon va mukofotlari ==
* 1-darajali Usmoniya ordeni<ref name="salname"/>
* 1-darajali Majidiya ordeni<ref name="salname"/>
* Liakat urushi kumush medali<ref name="salname",/>
=== Harbiy tayinlovlar ===
==== Harbiy unvon va tayinlovlar ====
* Usmoniylar armiyasi piyoda qoʻshinlari kichik leytenanti, {{Circa}} 1918-yil
== Farzandlari ==
Shahzoda Mehmed Sharafiddinning yagona qizi boʻlgan<ref>Adra, Jamil (2005). Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005. p. 13.</ref>:
* Bezmiâlem Mübeccel ''Sulton'' (1929-yil 10-may, [[Bayrut]] — 1993-yil 1-iyul, [[Istanbul]]) — Semahet xonim va Shahzoda Mehmed Sharafiddinning qizi. Vafotidan keyin Zincirlikuyu qabristoniga dafn etilgan. U 1954-yil dekabrda Istanbulda Ihlan Baransel (1924 — 1997-yil 24-aprel) ismli kishiga turmushga chiqqan va bir oʻgʻil koʻrgan:
** ''Sultonzoda'' Cengiz Baransel (1965-yilda tugʻilgan) Shenay Küçük ismli ayolga uylangan va bir oʻgʻil koʻrgan:
*** Kaan Baransel (1994-yilda tugʻilgan)
== Nasabi ==
{{Ajdodlar| collapsed=yes |align=center
| boxstyle_1=background-color: #fcc;
| boxstyle_2=background-color: #fb9;
| boxstyle_3=background-color: #ffc;
| boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Shahzoda Mehmed Sharafiddin'''
| 2 = 2. [[Shahzoda Salim Sulaymon]]
| 3 = 3. Oysha Tarzıter xonim
| 4 = 4. [[Abdulmajid I]]
| 5 = 5. [[Serfiraz xonim]]
| 8 = 8. [[Mahmud II]]
| 9 = 9. [[Bezmiâlem Sulton]]
| 10 = 10. Lah Osman bey
| 11 = 11. Zeliha xonim Tapsin
}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Neval|last=Milanlıoğlu|title=Emine Naciye Sultan'ın Hayatı (1896-1957)|year=2011|publisher=Marmara University Institute of Social Sciences |type=Postgraguate Thesis |url=https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=WwClKWAOk03Z_wiYQxX3Hw&no=jKGuZMQmb4gUhRzqFUURjw|language=tr}}
{{DEFAULTSORT:Sehzade Mehmed Serafeddin}}
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
[[Turkum:1904-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1966-yilda vafot etganlar]]
io6t2l4bo5lab2443pdmgse5val6pps
Munozara:Shahzoda Mehmed Sharafiddin
1
1365369
5995786
2026-04-14T06:51:32Z
Oblakulova
111326
„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995786
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry
Helene Migerka
0
1365370
5995787
2026-04-14T06:51:43Z
Panpanchik
72616
„'''Helene Migerka''' (13-sentyabr 1867, [[Brno]] — 26-mart 1928, [[Grats|Grats]]) avstriyalik [[Shoir|shoir]] va [[roman]] [[yozuvchi|yozuvchisi]] edi. U avstriyalik feminist va yozuvchi [[Katharina Migerka|Katharina Kempffat]] (1844, [[Sovetsk (Kaliningrad viloyati)|Tilsit]] — 1922)<ref>{{Cite web |url=http://www.onb.ac.at/ariadne/vfb/bio_migerkakath.htm |title=ARIADNE - Projekt "Frauen in Bewegung" - Katharina Migerka |access-date=2009-10-2...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995787
wikitext
text/x-wiki
'''Helene Migerka''' (13-sentyabr 1867, [[Brno]] — 26-mart 1928, [[Grats|Grats]]) avstriyalik [[Shoir|shoir]] va [[roman]] [[yozuvchi|yozuvchisi]] edi.
U avstriyalik feminist va yozuvchi [[Katharina Migerka|Katharina Kempffat]] (1844, [[Sovetsk (Kaliningrad viloyati)|Tilsit]] — 1922)<ref>{{Cite web |url=http://www.onb.ac.at/ariadne/vfb/bio_migerkakath.htm |title=ARIADNE - Projekt "Frauen in Bewegung" - Katharina Migerka |access-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227114541/http://www.onb.ac.at/ariadne/vfb/bio_migerkakath.htm |archive-date=2010-12-27 |url-status=dead }}</ref> hamda muzeyshunos [[Franz Migerka]] (1828–1915)ning qizi edi<ref>{{Cite web |url=http://www.onb.ac.at/ariadne/vfb/bio_migerkafranz.htm |title=ARIADNE - Projekt "Frauen in Bewegung" - Franz Migerka |access-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227001303/http://www.onb.ac.at/ariadne/vfb/bio_migerkafranz.htm |archive-date=2010-12-27 |url-status=dead }}</ref>.
Helene Migerkaning amakivachchasi faylasuf va siyosiy iqtisodchi [[Otto Neurath]] edi<ref name=Memories>{{cite book|last1=Neurath|first1=edited by Marie|last2=Cohen|first2=Robert S.|title=Empiricism and sociology : the life and work of Otto Neurath.|date=1973|publisher=Reidel|location=[S.l.]|isbn=978-9027702593|pages=2}}</ref>.
Helene Migerka 1928-yilda oʻz joniga qasd qilgan<ref>{{cite book|last1=Sandner|first1=Günther|title=Otto Neurath Eine politische Biographie|date=2014|publisher=Paul Zsolnay Verlag|location=Vienna}}</ref>.
== Adabiy asarlari ==
* ''Gedichte'', 1889
* ''Neue Gedichte'', 1895
* ''Das Glück der Häßlichen und andere Skizzen und Satiren'', 1913
* ''Der neue Besen'', 1920
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://webarchiv.onb.ac.at/web/20160102115837/http://www.onb.ac.at/ariadne/vfb/bio_migerkahelene.htm Hayoti]
* [http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.m/m618471.htm;internal&action=_setlanguage.action?LANGUAGE=en Migerka, Helene]
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Migerka, Helene}}
jrdno8nzk8ixthqtj7x7d6n88wytqwb
Shahzoda Mahmud Jaloliddin
0
1365371
5995800
2026-04-14T07:14:26Z
Oblakulova
111326
„{{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Mahmud Jaloliddin | tugʻilgan_sanasi = 1862-yil 14-noyabr | tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | vafot_sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1888|09|16|1862|11|14|df=y}} | vafot_joyi = [[Feriye saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] | dafn_etilgan_joy = [[Yangi masjid (Istanbul)|Yangi masjid]], Istanbul...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995800
wikitext
text/x-wiki
{{qirollik bilgiqutisi
| name = Shahzoda Mahmud Jaloliddin
| tugʻilgan_sanasi = 1862-yil 14-noyabr
| tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| vafot_sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1888|09|16|1862|11|14|df=y}}
| vafot_joyi = [[Feriye saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| dafn_etilgan_joy = [[Yangi masjid (Istanbul)|Yangi masjid]], [[Istanbul]]
| house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| spouse = Neylan Ahu xonim
| father = [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]]
| mother = [[Edadil Kadın]]
| full name = {{Lang-tr|Şehzade Mahmud Celaleddin|italic=no}}<br />{{Lang-ota|شهزادہ محمود جلال الدین}}
| religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = [[Usmoniylar imperiyasi]]
| branch = [[Usmoniylar dengiz floti]]
| rank = [[#Harbiy lavozimlari|Roʻyxatga qarang]]
| serviceyears = 1863–1888 (faoliyat yillari)
| servicenumber =
| awards = }}
}}
'''Shahzoda Mahmud Jaloliddin Afandi''' ({{Lang-ota|شهزادہ محمود جلال لدین}}; 1862-yil 14-noyabr — 1888-yil 16-sentyabr) — [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Usmoniylar imperiyasi]] sultoni [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] va uning xotini [[Edadil Kadın]]ning oʻgʻli.
== Yoshligi ==
Jaloliddin 1862-yil 14-noyabrda{{Sfn|Genç|2015|p=904}} [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Uçan|2019|p=24}}. Uning otasi [[Mahmud II]] va [[Pertevniyal Sulton]]ning oʻgʻli [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]], onasi esa [[Edadil Kadın]] boʻlgan{{Sfn|Genç|2015|p=904}}{{Sfn|Brookes|2010|p=283}}{{Sfn|Uçan|2019|p=23}}. Jaloliddinning oʻzidan toʻrt yosh kichik Emine Sulton ismli tugʻishgan singlisi boʻlgan, biroq u u goʻdakligida vafot etgan. Shahzoda Jaloliddin ota-onasining birga boʻlishiga sababchi boʻlgan [[Adile Sulton]]ning eng sevimli jiyani edi. Adile Sulton Jaloliddinni ulugʻlab bir nechta sheʼrlar yozgan{{Sfn|Uçan|2019|p=23}}.
Shahzoda Jaloliddinning [[Xatna|sunnat]] marosimi 1870-yil 20-iyunda Dolmabahçe saroyida boʻlib oʻtgan{{Sfn|Genç|2015|pp=905–906}}. U bilan birga sulton [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] oʻgʻillari [[Shahzoda Salim Sulaymon]] va [[Mehmed VI|Shahzoda Mehmed Vahididdin]], [[Murod V|Murod V ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]], Jaloliddinning ukasi [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]] hamda Abdulmajid I ning qizi [[Munira Sulton]]ning oʻgʻli Sultonzoda Aloviddin bey ham sunnat qilingan<ref>{{cite book|first=Tahsin|last=Yıldırım|title=Veliahd Yusuf İzzettin Efendi Öldürüldü mü? İntihar mı etti?|publisher=Çatı Yayıncılık|year=2006|page=47}}</ref>.
== Dengiz flotidagi faoliyati ==
1863-yilda Shahzoda Jaloliddin [[Usmoniylar dengiz floti]]ga qabul qilingan{{Sfn|Genç|2015|p=906}}. Unga [[serjant]] unvoni berilib, uchta ombori mavjud Mahmudiya imperiya gallionlarining Birinchi [[diviziya]]siga xizmatga tayinlangan. 1870-yilda u leytenant-komandir lavozimiga koʻtarilgan. 1872-yil avgustida unga Dengiz vazirligi shtab-kvartirasida xona ajratilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=48}} va kumush qoplamali qilich taqdim etilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}. 1872-yil sentyabrda Jaloliddin Izmit shahriga tashrif buyurgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}. 1872-yil fevralida{{Sfn|Genç|2015|p=907}} yoki 1873-yil martida u kapitan unvoniga koʻtarilgan. 1873-yil 9-iyulda shahzodaga kontr-admiral unvoniga berilgan, 1874-yil 23-dekabrda esa vitse-admiral darajasiga koʻtarilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}{{Sfn|Genç|2015|p=907}}.
== Shaxsiy hayoti ==
Shahzoda Jaloliddinning Neylan Ahu xonim ismli yagona rafiqasi boʻlgan{{Sfn|Genç|2015|p=912}}. Uning kelib chiqishi [[Abxazlar|abxaz]] boʻlib, [[Rossiya imperiyasi]] Kavkaz vitse-qirolligining [[Gruziya]] davlatiga tegishli [[Abxaziya]] hududidan boʻlgan Marshania knyazlar oilasiga mansub edi<ref name="Haber7 2011">{{cite web | title=''Kitabınızı düzeltin veya yayımdan çekin'' | website=Haber7 | date=2011-11-25 | url=https://www.haber7.com/kitap/haber/809934-kitabinizi-duzeltin-veya-yayimdan-cekin | language=tr | access-date=2022-01-18}}</ref>. Ularning farzandi boʻlmagan{{Sfn|Genç|2015|p=912}}.
Shahzoda Jaloliddinga [[Feriye saroyi]]da xonadonlar ajratilgan edi. Shuningdek, uning „Bogʻcha saroyi“ nomi bilan tanilgan yana bir saroyi ham bor edi{{Sfn|Genç|2015|p=909}}. Shahzoda havaskor pianinochi va fleytachi boʻlgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50 n. 28}}.
== Keyingi hayoti va vafoti ==
Sulton Abdulaziz 1876-yil 30-mayda vazirlari tomonidan taxtdan agʻdarilgan va uning oʻrniga jiyani [[Murod V]] taxtga oʻtirgan<ref>{{cite book|first=Erik J.|last=Zürcher|title=Turkey: A Modern History, Revised Edition|publisher=I.B.Tauris|date=October 15, 2004|pages=73|isbn=978-1-850-43399-6}}</ref>. Shu bois ertasi kuni Murod V [[Feriye saroyi]]ga koʻchib oʻtgan<ref>{{cite book|first1=Stanford J.|last1=Shaw|first2=Ezel Kural|last2=Shaw|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 2, Reform, Revolution, and Republic: The Rise of Modern Turkey 1808-1975, Volume 11|publisher=Cambridge University Press|year=1976|pages=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/164 164]|isbn=978-0-521-29166-8|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/164}}</ref>. Soʻngra Jaloliddin ham uning ortidan oʻsha saroyga borgan{{Sfn|Brookes|2010|p=27}}. 1876-yil 4-iyunda<ref>{{cite book|first=Roderic H.|last=Davison|title=Reform in the Ottoman Empire, 1856-1876|publisher=Princeton University Press|date=December 8, 2015|page=341|isbn=978-1-400-87876-5}}</ref> Abdulaziz sirli sharoitlarda vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=43}}.
Shahzoda Mahmud Jaloliddin 1888-yil 1-sentyabrda Feriye saroyida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=283}}{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}{{Sfn|Genç|2015|p=912}} va [[Istanbul]]dagi [[Yangi masjid (Istanbul)|Yangi masjid]]da dafn etilgan<ref>{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=16}}</ref>.
== Unvon va mukofotlari ==
* Usmoniylar xonadoni ordeni, 1872-yil{{Sfn|Genç|2015|p=907}}
* Majidiya ordeni{{Sfn|Genç|2015|p=907}}
=== Harbiy lavozimlari ===
==== Harbiy unvonlar va dengiz flotidagi lavozimlari ====
* Usmoniylar dengiz floti serjanti, 1863-yil
* Usmoniylar dengiz floti leytenant-qoʻmondoni, 1870-yil
* Usmoniylar dengiz floti kapitani, 1872-yil fevral yoki 1873-yil mart
* Usmoniylar dengiz floti kontr-admirali, 1873-yil 9-iyul
* Usmoniylar dengiz floti vitse-admirali, 1874-yil 23-dekabr
== Nasabi ==
{{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Shahzoda Mahmud Jaloliddin'''
| 2 = 2. [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]]
| 3 = 3. [[Edadil Kadın]]
| 4 = 4. [[Mahmud II]]
| 5 = 5. [[Pertevniyal Sulton]]
| 6 = 6. Shahzoda Aredba Tandal bey
| 8 = 8. [[Abdulhamid I]]
| 9 = 9. [[Nakşidil Sultan|Nakşidil Sulton]]
}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}}
* {{Cite journal| title=Kısa Süren Bir Ömür: Şehzade Mahmud Celâleddin Efendi (1862-1888) |first=Füsun|last=Genç | year=2015|website=Academia.edu | url=https://www.academia.edu/37541440| language=tr}}
* {{Cite journal| last=Korkmaz | first=Mehmet | title=Denizin Saraylıları: Bahriye'de Osmanlı Şehzadeleri | journal=Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi | volume=1 | issue=1 | date=2019-12-30 | pages=42–65 | url=https://dergipark.org.tr/tr/pub/hed/issue/51324/667780 | language=tr}}
* {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=https://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}}
{{DEFAULTSORT:Sehzade Mahmud Celaleddin}}
[[Turkum:1862-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1888-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
[[Turkum:Sultonlarning oʻgʻillari]]
[[Turkum:Xalifalarning oʻgʻillari]]
g8w755a7j5hvyfdik4bldh2mveplhex
5995802
5995800
2026-04-14T07:16:55Z
Oblakulova
111326
5995802
wikitext
text/x-wiki
{{qirollik bilgiqutisi
| name = Shahzoda Mahmud Jaloliddin
| tugʻilgan_sanasi = 1862-yil 14-noyabr
| tugʻilgan_joyi = [[Dolmabahçe saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| vafot_sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1888|09|16|1862|11|14|df=y}}
| vafot_joyi = [[Feriye saroyi]], [[Istanbul]], [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]]
| dafn_etilgan_joy = [[Yangi masjid (Istanbul)|Yangi masjid]], [[Istanbul]]
| house = [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]]
| spouse = Neylan Ahu xonim
| father = [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]]
| mother = [[Edadil Kadın]]
| full name = {{Lang-tr|Şehzade Mahmud Celaleddin|italic=no}}<br />{{Lang-ota|شهزادہ محمود جلال الدین}}
| religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]]
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = [[Usmoniylar imperiyasi]]
| branch = [[Usmoniylar dengiz floti]]
| rank = [[#Harbiy lavozimlari|Roʻyxatga qarang]]
| serviceyears = 1863–1888 (faoliyat yillari)
| servicenumber =
| awards = }}
}}
'''Shahzoda Mahmud Jaloliddin Afandi''' ({{Lang-ota|شهزادہ محمود جلال لدین}}; 1862-yil 14-noyabr — 1888-yil 16-sentyabr) — [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] shahzodasi, [[Usmoniylar imperiyasi]] sultoni [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]] va uning xotini [[Edadil Kadın]]ning oʻgʻli.
== Yoshligi ==
Jaloliddin 1862-yil 14-noyabrda{{Sfn|Genç|2015|p=904}} [[Dolmabahçe saroyi]]da tugʻilgan{{Sfn|Uçan|2019|p=24}}. Uning otasi [[Mahmud II]] va [[Pertevniyal Sulton]]ning oʻgʻli [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]], onasi esa [[Edadil Kadın]] boʻlgan{{Sfn|Genç|2015|p=904}}{{Sfn|Brookes|2010|p=283}}{{Sfn|Uçan|2019|p=23}}. Jaloliddinning oʻzidan toʻrt yosh kichik Emine Sulton ismli tugʻishgan singlisi boʻlgan, biroq u u goʻdakligida vafot etgan. Shahzoda Jaloliddin ota-onasining birga boʻlishiga sababchi boʻlgan [[Adile Sulton]]ning eng sevimli jiyani edi. Adile Sulton Jaloliddinni ulugʻlab bir nechta sheʼrlar yozgan{{Sfn|Uçan|2019|p=23}}.
Shahzoda Jaloliddinning [[Xatna|sunnat]] marosimi 1870-yil 20-iyunda Dolmabahçe saroyida boʻlib oʻtgan{{Sfn|Genç|2015|pp=905–906}}. U bilan birga sulton [[Abdulmajid I|Abdulmajid I ning]] oʻgʻillari [[Shahzoda Salim Sulaymon]] va [[Mehmed VI|Shahzoda Mehmed Vahididdin]], [[Murod V|Murod V ning]] oʻgʻli [[Shahzoda Mehmed Salohiddin]], Jaloliddinning ukasi [[Shahzoda Yusuf Izzeddin]] hamda Abdulmajid I ning qizi [[Munira Sulton]]ning oʻgʻli Sultonzoda Aloviddin bey ham sunnat qilingan<ref>{{cite book|first=Tahsin|last=Yıldırım|title=Veliahd Yusuf İzzettin Efendi Öldürüldü mü? İntihar mı etti?|publisher=Çatı Yayıncılık|year=2006|page=47}}</ref>.
== Dengiz flotidagi faoliyati ==
1863-yilda Shahzoda Jaloliddin [[Usmoniylar dengiz floti]]ga qabul qilingan{{Sfn|Genç|2015|p=906}}. Unga [[serjant]] unvoni berilib, uchta ombori mavjud Mahmudiya imperiya gallionlarining Birinchi [[diviziya]]siga xizmatga tayinlangan. 1870-yilda u leytenant-komandir lavozimiga koʻtarilgan. 1872-yil avgust oyida unga Dengiz vazirligi shtab-kvartirasida xona ajratilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=48}} va kumush qoplamali qilich taqdim etilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}. 1872-yil sentyabrda Jaloliddin Izmit shahriga tashrif buyurgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}. 1872-yil fevral oyida{{Sfn|Genç|2015|p=907}} yoki 1873-yil mart oyida u kapitan darajasiga koʻtarilgan. 1873-yil 9-iyulda shahzodaga kontr-admiral unvoni berilgan, 1874-yil 23-dekabrda esa vitse-admiral darajasiga koʻtarilgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}{{Sfn|Genç|2015|p=907}}.
== Shaxsiy hayoti ==
Shahzoda Jaloliddinning Neylan Ahu xonim ismli yagona rafiqasi boʻlgan{{Sfn|Genç|2015|p=912}}. Uning kelib chiqishi [[Abxazlar|abxaz]] boʻlib, [[Rossiya imperiyasi]] Kavkaz vitse-qirolligining [[Gruziya]] davlatiga tegishli [[Abxaziya]] hududidan boʻlgan Marshania knyazlar oilasiga mansub edi<ref name="Haber7 2011">{{cite web | title=''Kitabınızı düzeltin veya yayımdan çekin'' | website=Haber7 | date=2011-11-25 | url=https://www.haber7.com/kitap/haber/809934-kitabinizi-duzeltin-veya-yayimdan-cekin | language=tr | access-date=2022-01-18}}</ref>. Ularning farzandi boʻlmagan{{Sfn|Genç|2015|p=912}}.
Shahzoda Jaloliddinga [[Feriye saroyi]]da xonadonlar ajratilgan edi. Shuningdek, uning „Bogʻcha saroyi“ nomi bilan tanilgan yana bir saroyi ham bor edi{{Sfn|Genç|2015|p=909}}. Shahzoda havaskor pianinochi va fleytachi boʻlgan{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50 n. 28}}.
== Keyingi hayoti va vafoti ==
Sulton Abdulaziz 1876-yil 30-mayda vazirlari tomonidan taxtdan agʻdarilgan va uning oʻrniga jiyani [[Murod V]] taxtga oʻtirgan<ref>{{cite book|first=Erik J.|last=Zürcher|title=Turkey: A Modern History, Revised Edition|publisher=I.B.Tauris|date=October 15, 2004|pages=73|isbn=978-1-850-43399-6}}</ref>. Shu bois ertasi kuni Murod V [[Feriye saroyi]]ga koʻchib oʻtgan<ref>{{cite book|first1=Stanford J.|last1=Shaw|first2=Ezel Kural|last2=Shaw|title=History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 2, Reform, Revolution, and Republic: The Rise of Modern Turkey 1808-1975, Volume 11|publisher=Cambridge University Press|year=1976|pages=[https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/164 164]|isbn=978-0-521-29166-8|url=https://archive.org/details/historyofottoman00stan/page/164}}</ref>. Soʻngra Jaloliddin ham uning ortidan oʻsha saroyga borgan{{Sfn|Brookes|2010|p=27}}. 1876-yil 4-iyunda<ref>{{cite book|first=Roderic H.|last=Davison|title=Reform in the Ottoman Empire, 1856-1876|publisher=Princeton University Press|date=December 8, 2015|page=341|isbn=978-1-400-87876-5}}</ref> Abdulaziz sirli sharoitlarda vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=43}}.
Shahzoda Mahmud Jaloliddin 1888-yil 1-sentyabrda Feriye saroyida vafot etgan{{Sfn|Brookes|2010|p=283}}{{Sfn|Korkmaz|2019|p=50}}{{Sfn|Genç|2015|p=912}} va [[Istanbul]]dagi [[Yangi masjid (Istanbul)|Yangi masjid]]da dafn etilgan<ref>{{cite book|first=Jamil|last=Adra|title=Genealogy of the Imperial Ottoman Family 2005|year=2005|page=16}}</ref>.
== Unvon va mukofotlari ==
* Usmoniylar xonadoni ordeni, 1872-yil{{Sfn|Genç|2015|p=907}}
* Majidiya ordeni{{Sfn|Genç|2015|p=907}}
=== Harbiy lavozimlari ===
==== Harbiy unvonlar va dengiz flotidagi lavozimlari ====
* Usmoniylar dengiz floti serjanti, 1863-yil
* Usmoniylar dengiz floti leytenant-qoʻmondoni, 1870-yil
* Usmoniylar dengiz floti kapitani, 1872-yil fevral yoki 1873-yil mart
* Usmoniylar dengiz floti kontr-admirali, 1873-yil 9-iyul
* Usmoniylar dengiz floti vitse-admirali, 1874-yil 23-dekabr
== Nasabi ==
{{Ajdodlar|collapsed=yes |align=center
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
| 1 = 1. '''Shahzoda Mahmud Jaloliddin'''
| 2 = 2. [[Abdulaziz (Usmonlilar imperiyasi)|Abdulaziz]]
| 3 = 3. [[Edadil Kadın]]
| 4 = 4. [[Mahmud II]]
| 5 = 5. [[Pertevniyal Sulton]]
| 6 = 6. Shahzoda Aredba Tandal bey
| 8 = 8. [[Abdulhamid I]]
| 9 = 9. [[Nakşidil Sultan|Nakşidil Sulton]]
}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|first=Douglas Scott|last=Brookes|title=The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem|year=2010|publisher=University of Texas Press|isbn=978-0-292-78335-5}}
* {{Cite journal| title=Kısa Süren Bir Ömür: Şehzade Mahmud Celâleddin Efendi (1862-1888) |first=Füsun|last=Genç | year=2015|website=Academia.edu | url=https://www.academia.edu/37541440| language=tr}}
* {{Cite journal| last=Korkmaz | first=Mehmet | title=Denizin Saraylıları: Bahriye'de Osmanlı Şehzadeleri | journal=Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi | volume=1 | issue=1 | date=2019-12-30 | pages=42–65 | url=https://dergipark.org.tr/tr/pub/hed/issue/51324/667780 | language=tr}}
* {{Tezis manbasi|first=Lâle|last=Uçan|title=Son Halife Abdülmecid Efendi'nin Hayatı - Şehzâlik, Veliahtlık ve halifelik Yılları |url=https://nek.istanbul.edu.tr:4444/ekos/TEZ/60731.pdf |publisher=Istanbul University Institute of Social Sciences |type=PhD Thesis |year=2019}}
{{DEFAULTSORT:Sehzade Mahmud Celaleddin}}
[[Turkum:1862-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1888-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]]
[[Turkum:Sultonlarning oʻgʻillari]]
[[Turkum:Xalifalarning oʻgʻillari]]
d80gpogcgul1omxx9m3n6bbhylb4cb0
Munozara:Shahzoda Mahmud Jaloliddin
1
1365372
5995803
2026-04-14T07:17:09Z
Oblakulova
111326
„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995803
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry
Yanagisawa-ike toʻgʻoni
0
1365373
5995805
2026-04-14T07:22:02Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995805
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 57m
|dam_height = 16.4m
|dam_width_base =
|construction_began = 1989
|opening = 1991
|cost =
|res_catchment = 0.1 sq. km
|res_surface = 1 gektar
| coordinates = {{coord|35|12|12|N|137|11|20|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Yanagisawa-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yanagisawa-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1205}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
3gp9tka1msqtpmix3r4sb7tqwtwk2ms
Abdulloh al-Mahd
0
1365374
5995806
2026-04-14T07:24:48Z
Tilkobles
92150
yangi
5995806
wikitext
text/x-wiki
{{Qisqa tavsif|8-asr ulamosi, ilohiyotshunos va hadis roviyi}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi| name = Abdulloh ibn Hasan ibn Hasan<br />{{Lang|ar|عبد الله بن الحسن بن الحسن}}
| birth_place = [[Madina (shahar)|Madina]]
| birth_date = 689-yil
| death_date = 762-yil
| death_place = [[Kufa]] yoki [[Bagʻdod]], [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] {{Small|(hozirgi Iroq)}}
| spouse = {{Plainlist|
*Hind bint Abi Ubayda
*Atika bint Abd almalik ibn al-Harith
*Qurayba bint Rukayh}}
| children = {{Plainlist|
*Jafar
*[[Muhammad an-Nafs az-Zakiyya|Muhammad]]
*[[Ibrohim]]
*[[Marokashlik Idris I|Idris]]
*Muso al-Javn
*[[Sulaymon ibn Abdulloh al-Komil|Sulaymon]]
*Zaynab
*[[Yahyo ibn Abdulloh|Yahyo]]
*Iso}}
| father = [[Hasan ibn Hasan]]
| mother = Fotima bint [[Husayn ibn Ali]]
| relatives = {{Plainlist|
*[[Hasan ibn Ali]] (bobosi)
*[[Husayn ibn Ali]] (bobosi)}}
}}
'''Abu Muhammad Abdulloh ibn [[Hasan ibn Hasan]] ibn [[Hasan ibn Ali]] ibn [[Ali]] ibn [[Abu Tolib ibn Abdulmuttalib|Abi Tolib]] al-Hoshimiy al-Qurayshiy''' ({{Lang-ar|أبو محمد عبد الله بن الحسن بن الحسن بن علي بن أبي طالب الهاشمي القریشي}}; '''Abdulloh al-Mahd''' ({{Lang-ar|عبد الله المحض}}) va '''Abdulloh al-Kamil''' ({{Lang-ar|عبد الله الكامل}}) nomlari bilan ham tanilgan; taxminan 689—762-yillar) — [[ulamo]], [[Teologiya|ilohiyotshunos]] va [[Hadis|hadis]] roviyi bo‘lib, [[Hasan ibn Ali]] hamda [[Husayn ibn Ali]]ning (ular esa [[Qurʼonda ismi kelgan paygʻambarlar|payg‘ambar]] [[Muhammad]]ning nabiralari) nabirasi edi. Uning o‘g‘illari orasida [[Muhammad an-Nafs az-Zakiyya|Muhammad]] va Ibrohim bor bo‘lib, ular [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]] hukmronligiga qarshi qo‘zg‘olon ko‘targan. Shuningdek, [[Marokashlik Idris I|Idris]] ham [[Magʻrib]]da qo‘zg‘olon ko‘tarib, [[Idrisiylar]] sulolasiga asos solgan.
== Hayoti ==
Abdulloh [[Madina (shahar)|Madina]]da taxminan 689-yilda tug‘ilgan. Otasi [[Hasan ibn Hasan]], onasi esa Fotima bintu al-Husayn bo‘lib, ikkalasi ham [[Ali]]ning nabiralari edi<ref>Al-Baladhuri, Ansab Al-Ashraf, vol. 2, page. 198.</ref><ref>Abu al-Faraj al-Isfahani, Fighter of the Talibis, p.168</ref>. Abdulloh toʻngʻich farzand boʻlib, togʻasi [[Ali ibn Husayn Zayn al-Abidin]] qoʻl ostida katta boʻlgan<ref>Al-Amiri, Bahjat al-Mahafil, vol.2, p. 8</ref><ref>Al-Atardi, Musnad al-Imam al-Sadiq, vol.22, p.630.</ref>. U Abdullohning ta’lim-tarbiyasini o‘z zimmasiga olib, unga ilohiyotdan ham saboq bergan<ref>Al-Mufid, Al-Irshad, Part 2, p. 140</ref>. [[Abulfaraj Isfahoniy]] rivoyatlariga ko‘ra, Abdullohning fe’li juda keskin bo‘lgan, [[Banu Hoshim]] ustidan nazorat o‘rnatishga intilgan va [[Umar ibn Abdulaziz]]ga qarshi chiqqan. Boshqa shia manbalariga ko‘ra, Abdulloh [[imomat]]ni o‘zi uchun da’vo qilgan va imomlar qarashlariga zid [[Fatvo|fatvolar]] chiqargan<ref>Abu al-Faraj al-Isfahani, Fighter of the Talibis, p.167</ref><ref>Abu al-Faraj al-Isfahani, Fighter of the Talibis, p.170</ref><ref>Al-Kulayni, Al-Kafi, Part 1, p. 349</ref><ref>Al-Khoei, Lexicon of Rijal Al-Hadith, vol. 11, p. 173</ref>.
[[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]] hokimiyatni [[Abu Muslim Harakati|qo‘lga olganidan]] so‘ng, Abdullohning o‘g‘illari yangi hokimiyatni tan olishdan bosh tortib, ularga va tarafdorlariga qarshi tazyiqlar boshlanishiga sabab bo‘ldilar. Abbosiylar Abdullohni ularning yashirin joyini ko‘rsatishga majbur qilmoqchi bo‘ldi, biroq u rad etdi<ref>Ibn al-Jawzi, al-Muntazam, vol 8, p. 90</ref>. Birinchi xalifa [[As-Saffoh]] Abdullohga hurmat bilan munosabatda bo‘lib, unga hech nima qilmadi. Ammo [[Abu Jafar al-Mansur]] hokimiyatga kelgach, u o‘g‘illarini qo‘lga olishda hamkorlik qilishdan bosh tortgani uchun uni qo‘zg‘olonga sheriklikda ayblab qamoqqa tashladi va u uch yil qamoqda qoldi<ref>Al-Shami, Al-Durr Al-Nazim, p. 520</ref>.
Ayrim manbalarda Abdulloh 762-yilda Kufa yaqinidagi al-Hashimiyya qamoqxonasida al-Mansur buyrug‘i bilan o‘ldirilgani aytiladi<ref>Abu al-Faraj al-Isfahani, Fighter of the Talibis, p. 171</ref><ref>Ibn al-Atheer, Al-Kamil in History, vol. 5, pp. 526-527.</ref>. [[Ibn al-Javziy]] uning o‘limi [[Qurbon hayiti]] kuni bo‘lganini ta’kidlagan<ref>Sibt ibn al-Jawzi, Tadhkirat al-Khawas, p. 207</ref>. Abdullohning [[Al-Qodisiya]]da, ash-Shinafiya shahridan 9 km g‘arbda va [[Najaf]] shahridan 70 km janubda joylashgan katta ziyoratgohi bor<ref>{{cite web | url=https://burathanews.com/arabic/news/50715 | title=محافظ النجف الاشرف يزور مرقد (عبد الله ابو نجم) (رض) ويتابع مع سدنته مشاريع الاعمار والتاهيل | date=4 October 2008 }}</ref>. [[Qohira]]da ham Abdulloh al-Mahdga bag‘ishlangan ziyoratgoh mavjud.
=== Farzandlari ===
Abdulloh al-Mahdning o‘g‘illari o‘sha davr qo‘zg‘olonlaridagi rollari bilan mashhur bo‘lgan. Ular orasida [[Muhammad an-Nafs az-Zakiyya]] ham bor bo‘lib, u Madinada abbosiylarga qarshi bosh ko‘targan va bu uning hamda ko‘plab tarafdorlarining halok bo‘lishiga olib kelgan<ref>Al-Tabari, History of the Prophets and Kings, vol. 7, p. 590</ref>. Ibrohim akasi o‘ldirilganidan keyin [[Basra]]da qo‘zg‘olon targ‘ib qilgan va ko‘plab [[Zaydiylar]] hamda [[Moʻtazila]] tomonidan qo‘llab-quvvatlangan<ref>Al-Sabri, History of Islamic Difference, Part 2, p. 72</ref>. [[Aliylar qoʻzgʻoloni (762—763)|Qo‘zg‘olon]] muvaffaqiyatsiz bo‘lib, Ibrohim va uning ko‘plab tarafdorlari Bakhmra hududida “Bakhmra shahidligi” nomi bilan tanilgan voqeada qatl etilgan. Abdulloh al-Mahdning boshqa o‘g‘illari [[Marokashlik Idris I|Idris]], [[Yahyo ibn Abdulloh|Yahyo]] va [[Sulaymon ibn Abdulloh al-Komil|Sulaymon]] ham qo‘zg‘olonda qatnashgan. Idris jangdan omon qolib, Marokashga yo‘l olgan va u yerda birinchi sharifiy davlatga asos solgan. Yahyo esa [[Eron|Fors]]ga borib, [[Daylam]]da yashagan<ref>Abu al-Faraj al-Isfahani, Fighter of the Talibis, pp. 390-433.</ref> va abbosiylar davlatiga qarshi yangi qo‘zg‘olon uchun odamlar to‘plashga uringan, biroq mag‘lub bo‘lib, [[Horun ar-Rashid]] buyrug‘i bilan qamoqqa tashlangan; taxminan 803-yil atrofida ochlik, tashnalikdan yoki tiriklayin ko‘milgan holda vafot etgan.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Abdulloh al-Mahd}}
[[Turkum:689-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:762-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Madina kishilari]]
[[Turkum:Muhammadning oilasi]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Arab musulmonlari]]
[[Turkum:O‘ldirilgan shia imomlari]]
[[Turkum:Musulmon shahidlari]]
[[Turkum:Hasaniylar]]
[[Turkum:Idrisiylar sulolasi]]
css9jig6wclz9y0se3z6me0747611yl
Abantiades leucochiton
0
1365375
5995810
2026-04-14T07:36:46Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995810
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades leucochiton
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades leucochiton''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida [[endemik]] hisoblanadi va [[Yangi Janubiy Uels]], Janubiy Avstraliya hamda [[Viktoriya]] shtatlarida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120730115008/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Abantiades_leucochiton Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663424}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
ms9bbcxror7riphyc9zatpsmdq2gvkw
FIFA prezidenti
0
1365376
5995811
2026-04-14T07:46:26Z
AnvarxonM
75105
„{{Mansabdor shaxs bilgiqutisi | post = President | body = FIFA | native_name = <!--{{native name||}} --> | insignia = FIFA logo without slogan.svg | insigniasize = | insigniacaption = | insigniaalt = | flag = | flagsize = | flagalt = | flagborder = | flagcaption = | image = Gianni Infantino — 55062516828.jpg | imagesize = | alt = | imagecaption = | incumbent = [[Gianni Infantino]] | acting = | incumbentsince = 26 February 2016 | department = F...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995811
wikitext
text/x-wiki
{{Mansabdor shaxs bilgiqutisi
| post = President
| body = FIFA
| native_name = <!--{{native name||}} -->
| insignia = FIFA logo without slogan.svg
| insigniasize =
| insigniacaption =
| insigniaalt =
| flag =
| flagsize =
| flagalt =
| flagborder =
| flagcaption =
| image = Gianni Infantino — 55062516828.jpg
| imagesize =
| alt =
| imagecaption =
| incumbent = [[Gianni Infantino]]
| acting =
| incumbentsince = 26 February 2016
| department = [[Fédération Internationale de Football Association]]
| style = His Excellency
| type =
| status =
| abbreviation =
| member_of = [[FIFA Council]]
| reports_to =
| residence =
| seat = [[FIFA Headquarters]], [[Zürich]], Switzerland
| nominator =
| appointer = [[FIFA Congress]]
| appointer_qualified =
| termlength = Four years
| termlength_qualified = Elected in the year following a [[FIFA World Cup]]<br />(renewable twice)
| constituting_instrument = FIFA Statutes
| precursor =
| inaugural =
| formation = 21 May 1904
| first = [[Robert Guérin]]
| last =
| abolished =
| superseded_by =
| succession =
| unofficial_names =
| deputy = Senior Vice President of FIFA
| salary = £2.6 million (FIFA figures for 2015)
| website = {{url|https://www.fifa.com/about-fifa/president|Official website}}
| footnotes =
}}
Quyida jahon [[Futbol|futbol assotsiatsiyasi]] [[Sport federatsiyalari|boshqaruv organi]] boʻlgan [[FIFA]] prezidentlari roʻyxati keltirilgan<ref>{{cite web|title=The eight Presidents|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/organisation/52/00/03/fs-110_01e_presidency.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221130726/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/organisation/52/00/03/fs-110_01e_presidency.pdf|url-status=dead|archive-date=21 December 2016|publisher=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]]|website=FIFA.com|format=PDF|access-date=20 December 2016}}</ref>.
Prezidentlar [[Daniel Burley Woolfall]], [[Rodolphe Seeldrayers]] va [[Artur Drewry]] oʻz lavozimlarida ishlagan paytida vafot etishgan.
Amaldagi prezident shveytsariyalik-italiyalik [[Gianni Infantino]] 2016-yil 26-fevralda FIFA Kongressining favqulodda sessiyasida saylangan<ref>{{cite press release|title=Gianni Infantino elected FIFA President|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=2/news=gianni-infantino-elected-fifa-president-2767180.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160227072841/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=2/news=gianni-infantino-elected-fifa-president-2767180.html|url-status=dead|archive-date=27 February 2016|publisher=Fédération Internationale de Football Association|website=FIFA.com|date=February 26, 2016|access-date=June 27, 2018}}</ref><ref>{{cite news|last=Baxter|first=Kevin|title=Gianni Infantino is elected FIFA president|url=http://www.latimes.com/sports/sportsnow/la-sp-sn-fifa-election-20160226-story.html|newspaper=[[The Los Angeles Times]]|date=February 26, 2016|access-date=February 26, 2016}}</ref>. Undan oldin, kamerunlik [[Issa Hayatou]] 2015-yil 8-oktyabrda [[Sepp Blatter]] impichment qilinganidan keyin prezident vazifasini bajaruvchi boʻlgan. [[Sepp Blatter|Blatter]]<nowiki/>ga 2015-yil 21-dekabrda futbol bilan bogʻliq barcha faoliyatdan sakkiz yilga taqiq qoʻyilgan (2016-yil 24-fevralda olti yilga qisqartirilgan), bu muddat 2021-yil 24-martda olti yilga uzaytirilgan<ref>{{cite news|title=Issa Hayatou takes temporary charge of Fifa|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34476779|work=[[BBC Sport]]|date=8 October 2015|access-date=8 October 2015}}</ref><ref name="FIFA">{{cite news|title=Sepp Blatter: End of era for Fifa boss|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32985553|publisher=[[BBC]]|date=December 21, 2015|access-date=June 27, 2018}}</ref>.
== FIFA prezidentlari ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" | {{Abbr|No.|Number}}
! rowspan="2" | Portret
! rowspan="2" | Ism
(tugʻilgan–vafot etgan)
! colspan="3" | Vakolat muddati
! rowspan="2" | Fuqaroligi
|-
! Lavozimga kirishdi
! Lavozimni tark etdi
! Lavozimdagi davri
|-
| 1
| [[File:Robert Guérin 1906 year.jpg|100px]]
| [[Robert Guérin]]<br />{{small|(1876–1952)}}
| 1904-yil 22-may
| 1906-yil 4-iyun
| 2 yil 12 kun
| {{flag|Fransiya|1830}}
|-
| 2
| [[File:Daniel Burley Woolfall 1908 year.jpg|100px]]
| [[Daniel Burley Woolfall]]<br />{{small|(1852–1918)}}
| 1906-yil 4-iyun
|1918-yil 24-oktyabr
(vafoti)
| 12 yil 142 kun
| {{flag|Angliya}}
|- style="background:#e6e6aa;"
| –
| [[File:C. A. W. Hirschmann.jpg|100px]]
| [[Cornelis August Wilhelm Hirschman]]{{refn|group=note|FIFA faxriy kotibi etib tayinlangan}}<br />{{small|(1877–1951)<br />''Vazifasini bajaruvchi''}}
| 1918-yil 24-oktyabr
| 1920-yil 28-avgust{{refn|group=note|name=Antwerp 1920|Rimet Belgiyaning Antverpen shahrida bo‘lib o‘tgan 2020-yilgi Yozgi Olimpiya o‘yinlari davomida FIFA raisi sifatida vaqtincha nazoratga olingan.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/news/jules-rimet-the-father-the-world-cup-71489 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927144814/https://www.fifa.com/news/jules-rimet-the-father-the-world-cup-71489 |url-status=dead |archive-date=27 September 2020 |title=Jules Rimet: The Father of the World Cup |work=FIFA |date=17 June 1998 |access-date=24 December 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/news/history-fifa-more-associations-follow-450 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411140828/https://www.fifa.com/news/history-fifa-more-associations-follow-450 |url-status=dead |archive-date=11 April 2021 |title=History of FIFA – More associations follow |work=FIFA |access-date=24 December 2020}}</ref>}}
|1 yil 309 kun
| {{flag|Niderlandiya}}
|-
| style="background:#e6e6aa;" | –
| rowspan="2" | [[File:Jules Rimet in 1920.jpg|100px]]
| rowspan="2" | [[Jules Rimet]]{{refn|group=note|1954-yil 21-iyunda FIFAning faxriy prezidenti etib tayinlangan}}<br />{{small|(1873–1956)}}
| style="background:#e6e6aa;" | 1920-yil 28-avgust{{refn|group=note|name=Antwerp 1920}}
| style="background:#e6e6aa;" | 1921-yil 1-mart
| style="background:#e6e6aa;" | 185 kun
| rowspan="2" | {{flag|Fransiya|1830}}
|-
| 3
| 1921-yil 1-mart
| 1954-yil 21-iyun
|33 yil 112 kun
|-
| 4
| [[File:Rodolphe Seeldrayers.jpg|100px]]
| [[Rodolphe Seeldrayers]]<br />{{small|(1876–1955)}}
| 21 June 1954
| 1955-yil 7-oktyabr
(lavozimda vafot etgan)
| 1 yil 108 kun
| {{flag|Belgiya}}
|-
| style="background:#e6e6aa;" | –
| rowspan="2" | [[File:Arthur Drewry.jpg|100px]]
| rowspan="2" | [[Arthur Drewry]]<br />{{small|(1891–1961)}}
| style="background:#e6e6aa;" | 1955-yil 7-oktyabr
| style="background:#e6e6aa;" | 1956-yil 9-iyun
| style="background:#e6e6aa;" | {{ayd|1955|10|7|1956|06|09}}
| rowspan="2" | {{flag|Angliya}}
|-
| 5
| 1956-yil 9-iyun
|1961-yil 25-mart
(lavozimda vafot etgan)
| 4 yil 289 kun
|- style="background:#e6e6aa;"
| –
| [[File:Ernst B. Thommen.jpg|100px]]
| [[Ernst Thommen]]<br />{{small|(1899–1967)<br />''Vazifasini bajaruvchi''}}
| 1961-yil 25-mart
| 1961-yil 28-sentyabr
| 187 kum
| {{flag|Shveysariya}}
|-
| 6
| [[File:Stanley Rous.jpg|100px]]
| [[Stanley Rous]]{{refn|group=note|Named Honorary FIFA President on 11 June 1974}}<br />{{small|(1895–1986)}}
| 1961-yil 28-sentyabr
| 1974-yil 8-may
| 12 yil 122 kun
| {{flag|Angliya}}
|-
| 7
| [[File:João Havelange.jpg|100px]]
| [[João Havelange]]{{refn|group=note|Named Honorary FIFA President on 8 June 1998}}<br />{{small|(1916–2016)}}
| 1974-yil 8-may
| 1998-yil 8-iyun
| 24 yil 31 kun
| {{flag|Braziliya}}
|-
| 8
| [[File:Йозеф Блаттер.jpg|100px]]
| [[Sepp Blatter]]<br />{{small|(1936-yilda tugʻilgan)}}
| 1998-yil 8-iyun
| 8 October 2015<br />(''impichment qilingan''){{refn|group=note|Following his impeachment, Blatter was given an eight-year exclusion from all football-related activities on 21 December 2015 (reduced to six years on 24 February 2016), which was renewed for six years on 24 March 2021.<ref name="FIFA"/><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/35655454 |title=Sepp Blatter & Michel Platini lose Fifa appeals but bans reduced |access-date= 24 February 2016 |work= BBC Sport }}</ref>}}
| 17 yil 122 kun
| {{flag|Shveysariya}}
|- style="background:#e6e6aa;"
| –
| [[File:Issa Hayatou (cropped).jpg|100px]]
| [[Issa Hayatou]]{{refn|group=note|Following the provisional exclusion on Sepp Blatter, Issa Hayatou assumed the Office of FIFA President on an interim basis in accordance with article 32(6) of the FIFA Statutes because Hayatou was the longest-serving vice-president on FIFA's Executive Committee.<ref>{{cite web|title=Acting FIFA President Issa Hayatou|url=https://www.fifa.com/about-fifa/acting-president/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010023004/http://www.fifa.com/about-fifa/acting-president/index.html|url-status=dead|archive-date=10 October 2015|publisher=Fédération Internationale de Football Association|website=FIFA.com|date=December 21, 2015|access-date=December 22, 2015|quote="On 8 October 2015, given the decision of the Adjudicatory Chamber of the Independent Ethics Committee to provisionally ban Joseph S. Blatter from all football activities on a national and international level, Issa Hayatou assumed the Office of FIFA President on an interim basis, as the longest-serving vice-president on FIFA's Executive Committee - according to article 32 (6) of the FIFA Statutes."}}</ref>}}<br />{{small|(1946–2024)<br />''vazifasini bajaruvchi''}}
| 2015-yil 8-oktyabr
| 2016-yil 26-fevral
| 141 kun
| {{flag|Cameroon}}
|-
| 9
| [[File:Gianni Infantino - 55062516828.jpg|100px]]
| [[Gianni Infantino]]<br />{{small|(1970-yilda tugʻilgan)}}
| 2016-yil 26-fevral
| ''Amaldagi''
| 10 yil 47 kun
| {{flag|Shveysariya}}<br />{{flag|Italiya}}<br />{{flag|Livan}}
|}
'''izohlar'''
{{reflist|group=note}}
== Prezidentlik davri ==
<timeline>
ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:50 right:130 left:20
AlignBars = late
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period = from:22/05/1904 till:01/01/2025
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1905
Colors =
id:european value:rgb(0.2745,0.5098,0.7059) legend: Yevropalik
id:southamerican value:rgb(0.5608,0.7373,0.5608) legend: Janubiy_Amerikalik
Legend = columns:3 left:150 top:24 columnwidth:100
TextData =
pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M
text:"Konfederatsiya : "
BarData =
barset:PM
PlotData=
width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
barset:PM
from: 22/05/1904 till: 04/06/1906 color:european text:"[[Robert Guérin|Guérin]]" fontsize:10
from: 04/06/1906 till: 24/10/1918 color:european text:"[[Daniel Burley Woolfall|Woolfall]]" fontsize:10
from: 01/01/1921 till: 01/07/1954 color:european text:"[[Jules Rimet|Rimet]]" fontsize:10
from: 01/07/1954 till: 07/10/1955 color:european text:"[[Rodolphe Seeldrayers|Seeldrayers]]" fontsize:10
from: 07/10/1955 till: 25/03/1961 color:european text:"[[Arthur Drewry|Drewry]]" fontsize:10
from: 25/03/1961 till: 08/05/1974 color:european text:"[[Stanley Rous|Rous]]" fontsize:10
from: 08/05/1974 till: 08/06/1998 color:southamerican text:"[[João Havelange|Havelange]]" fontsize:10
from: 08/06/1998 till: 08/10/2015 color:european text:"[[Sepp Blatter|Blatter]]" fontsize:10
from: 26/02/2016 till: end color:european text:"[[Gianni Infantino|Infantino]]" fontsize:10
</timeline>
== Yana qarang ==
* [[Futbol musobaqalari roʻyxati]]
* [[AFC prezidentlari roʻyxati]]
* [[CAF prezidentlari roʻyxati]]
* [[CONCACAF prezidentlari roʻyxati]]
* [[CONMEBOL prezidentlari roʻyxati]]
* [[OFC prezidentlari roʻyxati]]
* [[UEFA prezidentlari roʻyxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{cite web |title=Past Presidents |url=https://www.fifa.com/about-fifa/president/past-presidents |website=fifa.com |access-date=11 November 2022}}
{{FIFA}}
[[Turkum:FIFA prezidentlari]]
[[Turkum:Tashkilot prezidentlari roʻyxati]]
[[Turkum:Ffutbolga oid roʻyxatlar]]
p35quzaa1v0nauwk2tnr4twk4uweka6
5995812
5995811
2026-04-14T07:48:38Z
AnvarxonM
75105
/* FIFA prezidentlari */
5995812
wikitext
text/x-wiki
{{Mansabdor shaxs bilgiqutisi
| post = President
| body = FIFA
| native_name = <!--{{native name||}} -->
| insignia = FIFA logo without slogan.svg
| insigniasize =
| insigniacaption =
| insigniaalt =
| flag =
| flagsize =
| flagalt =
| flagborder =
| flagcaption =
| image = Gianni Infantino — 55062516828.jpg
| imagesize =
| alt =
| imagecaption =
| incumbent = [[Gianni Infantino]]
| acting =
| incumbentsince = 26 February 2016
| department = [[Fédération Internationale de Football Association]]
| style = His Excellency
| type =
| status =
| abbreviation =
| member_of = [[FIFA Council]]
| reports_to =
| residence =
| seat = [[FIFA Headquarters]], [[Zürich]], Switzerland
| nominator =
| appointer = [[FIFA Congress]]
| appointer_qualified =
| termlength = Four years
| termlength_qualified = Elected in the year following a [[FIFA World Cup]]<br />(renewable twice)
| constituting_instrument = FIFA Statutes
| precursor =
| inaugural =
| formation = 21 May 1904
| first = [[Robert Guérin]]
| last =
| abolished =
| superseded_by =
| succession =
| unofficial_names =
| deputy = Senior Vice President of FIFA
| salary = £2.6 million (FIFA figures for 2015)
| website = {{url|https://www.fifa.com/about-fifa/president|Official website}}
| footnotes =
}}
Quyida jahon [[Futbol|futbol assotsiatsiyasi]] [[Sport federatsiyalari|boshqaruv organi]] boʻlgan [[FIFA]] prezidentlari roʻyxati keltirilgan<ref>{{cite web|title=The eight Presidents|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/organisation/52/00/03/fs-110_01e_presidency.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221130726/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/organisation/52/00/03/fs-110_01e_presidency.pdf|url-status=dead|archive-date=21 December 2016|publisher=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]]|website=FIFA.com|format=PDF|access-date=20 December 2016}}</ref>.
Prezidentlar [[Daniel Burley Woolfall]], [[Rodolphe Seeldrayers]] va [[Artur Drewry]] oʻz lavozimlarida ishlagan paytida vafot etishgan.
Amaldagi prezident shveytsariyalik-italiyalik [[Gianni Infantino]] 2016-yil 26-fevralda FIFA Kongressining favqulodda sessiyasida saylangan<ref>{{cite press release|title=Gianni Infantino elected FIFA President|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=2/news=gianni-infantino-elected-fifa-president-2767180.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160227072841/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2016/m=2/news=gianni-infantino-elected-fifa-president-2767180.html|url-status=dead|archive-date=27 February 2016|publisher=Fédération Internationale de Football Association|website=FIFA.com|date=February 26, 2016|access-date=June 27, 2018}}</ref><ref>{{cite news|last=Baxter|first=Kevin|title=Gianni Infantino is elected FIFA president|url=http://www.latimes.com/sports/sportsnow/la-sp-sn-fifa-election-20160226-story.html|newspaper=[[The Los Angeles Times]]|date=February 26, 2016|access-date=February 26, 2016}}</ref>. Undan oldin, kamerunlik [[Issa Hayatou]] 2015-yil 8-oktyabrda [[Sepp Blatter]] impichment qilinganidan keyin prezident vazifasini bajaruvchi boʻlgan. [[Sepp Blatter|Blatter]]<nowiki/>ga 2015-yil 21-dekabrda futbol bilan bogʻliq barcha faoliyatdan sakkiz yilga taqiq qoʻyilgan (2016-yil 24-fevralda olti yilga qisqartirilgan), bu muddat 2021-yil 24-martda olti yilga uzaytirilgan<ref>{{cite news|title=Issa Hayatou takes temporary charge of Fifa|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/34476779|work=[[BBC Sport]]|date=8 October 2015|access-date=8 October 2015}}</ref><ref name="FIFA">{{cite news|title=Sepp Blatter: End of era for Fifa boss|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-32985553|publisher=[[BBC]]|date=December 21, 2015|access-date=June 27, 2018}}</ref>.
== FIFA prezidentlari ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
! rowspan="2" | {{Abbr|No.|Number}}
! rowspan="2" | Portret
! rowspan="2" | Ism
(tugʻilgan–vafot etgan)
! colspan="3" | Vakolat muddati
! rowspan="2" | Fuqaroligi
|-
! Lavozimga kirishdi
! Lavozimni tark etdi
! Lavozimdagi davri
|-
| 1
| [[File:Robert Guérin 1906 year.jpg|100px]]
| [[Robert Guérin]]<br />{{small|(1876–1952)}}
| 1904-yil 22-may
| 1906-yil 4-iyun
| 2 yil 12 kun
| {{flag|Fransiya|1830}}
|-
| 2
| [[File:Daniel Burley Woolfall 1908 year.jpg|100px]]
| [[Daniel Burley Woolfall]]<br />{{small|(1852–1918)}}
| 1906-yil 4-iyun
|1918-yil 24-oktyabr
(vafoti)
| 12 yil 142 kun
| {{flag|Angliya}}
|- style="background:#e6e6aa;"
| –
| [[File:Carl Hirschmann.jpg|100px]]
| [[Cornelis August Wilhelm Hirschman]]{{refn|group=note|FIFA faxriy kotibi etib tayinlangan}}<br />{{small|(1877–1951)<br />''Vazifasini bajaruvchi''}}
| 1918-yil 24-oktyabr
| 1920-yil 28-avgust{{refn|group=note|name=Antwerp 1920|Rimet Belgiyaning Antverpen shahrida bo‘lib o‘tgan 2020-yilgi Yozgi Olimpiya o‘yinlari davomida FIFA raisi sifatida vaqtincha nazoratga olingan.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/news/jules-rimet-the-father-the-world-cup-71489 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927144814/https://www.fifa.com/news/jules-rimet-the-father-the-world-cup-71489 |url-status=dead |archive-date=27 September 2020 |title=Jules Rimet: The Father of the World Cup |work=FIFA |date=17 June 1998 |access-date=24 December 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/news/history-fifa-more-associations-follow-450 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411140828/https://www.fifa.com/news/history-fifa-more-associations-follow-450 |url-status=dead |archive-date=11 April 2021 |title=History of FIFA – More associations follow |work=FIFA |access-date=24 December 2020}}</ref>}}
|1 yil 309 kun
| {{flag|Niderlandiya}}
|-
| style="background:#e6e6aa;" | –
| rowspan="2" | [[File:Jules Rimet in 1920.jpg|100px]]
| rowspan="2" | [[Jules Rimet]]{{refn|group=note|1954-yil 21-iyunda FIFAning faxriy prezidenti etib tayinlangan}}<br />{{small|(1873–1956)}}
| style="background:#e6e6aa;" | 1920-yil 28-avgust{{refn|group=note|name=Antwerp 1920}}
| style="background:#e6e6aa;" | 1921-yil 1-mart
| style="background:#e6e6aa;" | 185 kun
| rowspan="2" | {{flag|Fransiya|1830}}
|-
| 3
| 1921-yil 1-mart
| 1954-yil 21-iyun
|33 yil 112 kun
|-
| 4
| [[File:Rodolphe Seeldrayers.jpg|100px]]
| [[Rodolphe Seeldrayers]]<br />{{small|(1876–1955)}}
| 21 June 1954
| 1955-yil 7-oktyabr
(lavozimda vafot etgan)
| 1 yil 108 kun
| {{flag|Belgiya}}
|-
| style="background:#e6e6aa;" | –
| rowspan="2" | [[File:Arthur Drewry.jpg|100px]]
| rowspan="2" | [[Arthur Drewry]]<br />{{small|(1891–1961)}}
| style="background:#e6e6aa;" | 1955-yil 7-oktyabr
| style="background:#e6e6aa;" | 1956-yil 9-iyun
| style="background:#e6e6aa;" | {{ayd|1955|10|7|1956|06|09}}
| rowspan="2" | {{flag|Angliya}}
|-
| 5
| 1956-yil 9-iyun
|1961-yil 25-mart
(lavozimda vafot etgan)
| 4 yil 289 kun
|- style="background:#e6e6aa;"
| –
| [[File:Ernst Thommen (1899–1967) .jpg|100px]]
| [[Ernst Thommen]]<br />{{small|(1899–1967)<br />''Vazifasini bajaruvchi''}}
| 1961-yil 25-mart
| 1961-yil 28-sentyabr
| 187 kum
| {{flag|Shveysariya}}
|-
| 6
| [[File:Stanley Rous.jpg|100px]]
| [[Stanley Rous]]{{refn|group=note|Named Honorary FIFA President on 11 June 1974}}<br />{{small|(1895–1986)}}
| 1961-yil 28-sentyabr
| 1974-yil 8-may
| 12 yil 122 kun
| {{flag|Angliya}}
|-
| 7
| [[File:João Havelange.jpg|100px]]
| [[João Havelange]]{{refn|group=note|Named Honorary FIFA President on 8 June 1998}}<br />{{small|(1916–2016)}}
| 1974-yil 8-may
| 1998-yil 8-iyun
| 24 yil 31 kun
| {{flag|Braziliya}}
|-
| 8
| [[File:Йозеф Блаттер.jpg|100px]]
| [[Sepp Blatter]]<br />{{small|(1936-yilda tugʻilgan)}}
| 1998-yil 8-iyun
| 8 October 2015<br />(''impichment qilingan''){{refn|group=note|Following his impeachment, Blatter was given an eight-year exclusion from all football-related activities on 21 December 2015 (reduced to six years on 24 February 2016), which was renewed for six years on 24 March 2021.<ref name="FIFA"/><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/football/35655454 |title=Sepp Blatter & Michel Platini lose Fifa appeals but bans reduced |access-date= 24 February 2016 |work= BBC Sport }}</ref>}}
| 17 yil 122 kun
| {{flag|Shveysariya}}
|- style="background:#e6e6aa;"
| –
| [[File:Issa Hayatou (cropped).jpg|100px]]
| [[Issa Hayatou]]{{refn|group=note|Following the provisional exclusion on Sepp Blatter, Issa Hayatou assumed the Office of FIFA President on an interim basis in accordance with article 32(6) of the FIFA Statutes because Hayatou was the longest-serving vice-president on FIFA's Executive Committee.<ref>{{cite web|title=Acting FIFA President Issa Hayatou|url=https://www.fifa.com/about-fifa/acting-president/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010023004/http://www.fifa.com/about-fifa/acting-president/index.html|url-status=dead|archive-date=10 October 2015|publisher=Fédération Internationale de Football Association|website=FIFA.com|date=December 21, 2015|access-date=December 22, 2015|quote="On 8 October 2015, given the decision of the Adjudicatory Chamber of the Independent Ethics Committee to provisionally ban Joseph S. Blatter from all football activities on a national and international level, Issa Hayatou assumed the Office of FIFA President on an interim basis, as the longest-serving vice-president on FIFA's Executive Committee - according to article 32 (6) of the FIFA Statutes."}}</ref>}}<br />{{small|(1946–2024)<br />''vazifasini bajaruvchi''}}
| 2015-yil 8-oktyabr
| 2016-yil 26-fevral
| 141 kun
| {{flag|Cameroon}}
|-
| 9
| [[File:Gianni Infantino - 55062516828.jpg|100px]]
| [[Gianni Infantino]]<br />{{small|(1970-yilda tugʻilgan)}}
| 2016-yil 26-fevral
| ''Amaldagi''
| 10 yil 47 kun
| {{flag|Shveysariya}}<br />{{flag|Italiya}}<br />{{flag|Livan}}
|}
'''izohlar'''
{{reflist|group=note}}
== Prezidentlik davri ==
<timeline>
ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:50 right:130 left:20
AlignBars = late
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period = from:22/05/1904 till:01/01/2025
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1905
Colors =
id:european value:rgb(0.2745,0.5098,0.7059) legend: Yevropalik
id:southamerican value:rgb(0.5608,0.7373,0.5608) legend: Janubiy_Amerikalik
Legend = columns:3 left:150 top:24 columnwidth:100
TextData =
pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M
text:"Konfederatsiya : "
BarData =
barset:PM
PlotData=
width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
barset:PM
from: 22/05/1904 till: 04/06/1906 color:european text:"[[Robert Guérin|Guérin]]" fontsize:10
from: 04/06/1906 till: 24/10/1918 color:european text:"[[Daniel Burley Woolfall|Woolfall]]" fontsize:10
from: 01/01/1921 till: 01/07/1954 color:european text:"[[Jules Rimet|Rimet]]" fontsize:10
from: 01/07/1954 till: 07/10/1955 color:european text:"[[Rodolphe Seeldrayers|Seeldrayers]]" fontsize:10
from: 07/10/1955 till: 25/03/1961 color:european text:"[[Arthur Drewry|Drewry]]" fontsize:10
from: 25/03/1961 till: 08/05/1974 color:european text:"[[Stanley Rous|Rous]]" fontsize:10
from: 08/05/1974 till: 08/06/1998 color:southamerican text:"[[João Havelange|Havelange]]" fontsize:10
from: 08/06/1998 till: 08/10/2015 color:european text:"[[Sepp Blatter|Blatter]]" fontsize:10
from: 26/02/2016 till: end color:european text:"[[Gianni Infantino|Infantino]]" fontsize:10
</timeline>
== Yana qarang ==
* [[Futbol musobaqalari roʻyxati]]
* [[AFC prezidentlari roʻyxati]]
* [[CAF prezidentlari roʻyxati]]
* [[CONCACAF prezidentlari roʻyxati]]
* [[CONMEBOL prezidentlari roʻyxati]]
* [[OFC prezidentlari roʻyxati]]
* [[UEFA prezidentlari roʻyxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{cite web |title=Past Presidents |url=https://www.fifa.com/about-fifa/president/past-presidents |website=fifa.com |access-date=11 November 2022}}
{{FIFA}}
[[Turkum:FIFA prezidentlari]]
[[Turkum:Tashkilot prezidentlari roʻyxati]]
[[Turkum:Ffutbolga oid roʻyxatlar]]
bvdm2zazt2kp5unokftshjk63e0hxf6
Munozara:FIFA prezidenti
1
1365377
5995813
2026-04-14T07:49:23Z
AnvarxonM
75105
„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995813
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry
Mutayyam al-Hoshimiyya
0
1365378
5995819
2026-04-14T08:37:25Z
Tilkobles
92150
yangi
5995819
wikitext
text/x-wiki
'''Mutayyam al-Hoshimiyya''' (milodiy 9-asrda yashagan) — [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] davridagi xonanda va shoira. Zamondoshlari uni [[Isʼhoq al-Mavsiliy]] va Aluyadan keyingi uchinchi eng mohir sanʼatkor deb bilishgan<ref name=":0">{{Cite book |last=Cohen |first=Aaron I. |date=1987 |title=International encyclopedia of women composers |others=Internet Archive |publisher=New York : Books & Music USA |isbn=978-0-9617485-2-4 |url=http://archive.org/details/internationalenc0001cohe}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ribera |first=Julián |date=1970 |title=Music in ancient Arabia and Spain : being La música de las Cantigas |others=Internet Archive |publisher=New York, Da Capo Press |isbn=978-0-306-71622-5 |url=http://archive.org/details/musicinancientar0000ribe}}</ref>.
Mutayyam al-Hoshimiyya [[Basra|Basrada]] tug‘ilgan. U atoqli musiqachi [[Ibrohim al-Mavsiliy]] va uning o‘g‘li [[Isʼhoq al-Mavsiliy]]<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=Farmer |first=Henry George |date=1929 |title=A History Of Arabian Music |others=Osmania University, Digital Library Of India |publisher=Luzac And Company. |url=http://archive.org/details/historyofarabian030364mbp}}</ref>, hamda xonanda [[Badhl al-Kubra|Badhl al-Kubradan]] ta’lim olgan<ref>{{Cite book |date=1986-02-01 |title=Encyclopedia of Islam, Volume 12 |url=http://archive.org/details/encyclopedia-of-islam-volume-12}}</ref>.
Uni [[Toʻrtinchi fitna|To‘rtinchi fitna]] davrida [[Bagʻdod|Bag‘dod]] hokimi bo‘lgan [[Ali ibn Hishom]] sotib olgan (''al-Hoshimiyya'' taxallusi uning hokim xonadoniga mansubligini bildirgan). Ularning Safiya ismli qizi va Muhammad hamda Harun ismli ikki o‘g‘li bo‘lgan<ref name=":1">{{Cite book |date=2019 |title=The poetry of Arab women from the pre-Islamic age to Andalusia |publisher=Routledge, Taylor & Francis Group |location=London ; New York |pages=108 |isbn=978-0-429-83632-9 |editor-last=Elmeligi |editor-first=Wessam}}</ref>.
U [[Maʼmun|al-Ma'mun]] va [[Muʼtasim|al-Mu'tasim]] xalifalarning saroylarida qo‘shiq aytgan<ref name=":0" />. [[Maʼmun|al-Ma'mun]] uning iste’dodidan hayratda qolib, uni she’riy bellashuvga chorlagan. Al-Ma'mun Ali ibn Hishomni qamoqqa olganida Mutayyam uni ozod qilishni she’r bilan so‘rab yolvorgan. Al-Ma'mun uni ozod qilmagan, aksincha Ali ibn Hishomni qatl ettirib, Mutayyamni ozod ayolga aylantirgan<ref name=":1" />.
Uning qo‘shiqlari [[Abulfaraj Isfahoniy]] tuzgan ''[[Kitob al-Agʻoniy]]'' antologiyasiga kiritilgan<ref>{{Cite book |last=Shiloah |first=Amnon |date=1979 |title=The theory of music in Arabic writings (c. 900–1900) : descriptive catalogue of manuscripts in libraries of Europe and the U.S.A. |others=Internet Archive |publisher=München : G. Henle Verlag |isbn=978-3-87328-031-1 |url=http://archive.org/details/theoryofmusicina0010shil}}</ref>. [[Zaynab Favvoz]] uni mashhur ayollar tarjimayi hollari to‘plami ''al-Durr al-manthur fi tabaqat rabbat al-khudur'' ''(Ayollar toifalari haqida sochilib yotgan durdonalar kitobi)'' ga kiritgan<ref>{{Cite book |last=Booth |first=Marilyn |date=2015 |title=Classes of ladies of cloistered spaces: writing feminist history through biography in fin-de-siècle Egypt |publisher=Edinburgh university press |location=Edinburgh |isbn=978-0-7486-9486-0}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:8-asr ayol musiqachilari]]
[[Turkum:8-asr musiqachilari]]
[[Turkum:9-asr ayol musiqachilari]]
[[Turkum:O‘rta asr xonandalari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr ayollari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr shaxslari]]
[[Turkum:8-asr qullari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligida qullar]]
[[Turkum:Abbosiy xalifalarning cho‘rilari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan 9-asr ayollari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan 9-asr odamlari]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:9-asr arablari]]
[[Turkum:Madina kishilari]]
[[Turkum:O‘rta asr arab tili xonandalari]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:Oʻlgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:9-asr qullari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligida ayol qullar]]
97b1lqz2ryllmds39a8wuus5ubgtdh5
Abantiades barnardi
0
1365379
5995824
2026-04-14T08:52:35Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995824
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades barnardi
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades barnardi''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1941-yilda Norman Tindale tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida [[endemik]] hisoblanadi<ref>{{cite journal |last1=Nielsen |first1=Ebbe S. |last2=Robinson |first2=Gaden S. |last3=Wagner |first3=David L. |year=2000 |title=Ghost-moths of the world: a global inventory and bibliography of the Exoporia (Mnesarchaeoidea and Hepialoidea) (Lepidoptera )|journal=Journal of Natural History |volume=34 |issue=6 |pages=823–878 |doi=10.1080/002229300299282 |s2cid=86004391 |url=http://johngrehan.net/files/1013/8578/1218/Nielsen_et_al_2000_Hepialidae.pdf}}</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Trictena_barnardi Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
*[http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php Hepialidae genera] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060502084542/http://www.sciencebuff.org/genera_and_species.php |date=2006-05-02 }}
{{Taxonbar|from=Q15639539}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
q9kdnd7ygwd5xuub2c1nhogv0grb2rx
Abantiades fulvomarginatus
0
1365380
5995825
2026-04-14T08:53:56Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995825
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades fulvomarginatus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades fulvomarginatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida [[endemik]] hisoblanadi. Tur ilk bor 1932-yilda Norman Tindale tomonidan tavsiflangan<ref name=":0">{{Cite web |title=Species ''Abantiades fulvomarginatus'' Tindale, 1932 |url=https://biodiversity.org.au/afd/taxa/Abantiades_fulvomarginatus |access-date=2024-10-22 |website=Australian Faunal Directory |publisher=Australian Government}}</ref><ref name="Tindale">{{cite journal|author=Tindale, N.B.|authorlink=Norman Tindale |date=1932|title= Revision of the Australian ghost moths (Lepidoptera Homoneura, Family Hepialidae). Part I |journal=Records of the South Australian Museum (Adelaide)|volume=4|pages= 497-536 [534]|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/41026745}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663421}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
f7ircskeapksuttaipexcxg4zgr3vto
Saʼid ibn Hishom
0
1365381
5995826
2026-04-14T08:55:57Z
Tilkobles
92150
yangi
5995826
wikitext
text/x-wiki
{{Qisqa tavsif|Umaviy shahzodasi va harbiy yetakchi}}
{{qirollik bilgiqutisi| name = Said ibn Hishom <br>سعيد بن هشام
| issue = {{Plainlist|
*Usmon
*Marvon
}}
| issue-type = Farzandlar
| dynasty = [[Umaviylar]]
| house = Marvoniylar
| father = [[Hishom ibn Abdulmalik]]
| mother = [[Umm Uthman bint Sa'id|Umm Usmon]]
| death_date = taxminan 750
| death_place = Harron
| full name = Said ibn Hishom ibn Abd almalik
| religion = [[Islom]]
| occupation = Umaviylar saroy amaldori, siyosatchi va harbiy yetakchi
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = [[Damashq xalifaligi|Umaviylar xalifaligi]]
| rank = Qoʻmondon
| battles = [[Arab–Vizantiya urushlari]], <br> [[Uchinchi fitna|Uchinchi Fitna]]
|relations = [[Al-Volid ibn Yazid|Al-Valid II]] (amakivachcha) <br> [[Yazid III]] (amakivachcha) <br> [[Maslama ibn Hishom]] (akasi yo ukasi) <br>[[Muoviya ibn Hishom]] (akasi yo ukasi) <br> [[Sulaymon ibn Hishom]] (akasi yo ukasi) <br> [[Yazid al-Afqom|Yazid]] (akasi yo ukasi)
}}
}}
'''Saʼid ibn Hishom ibn Abd almalik''' ({{Lang-ar|سعيد بن هشام بن عبد الملك}}; 750-yilda vafot etgan) [[Umaviylar]] shahzodasi va qoʻmondon boʻlib, [[Arab–Vizantiya urushlari]] hamda [[Uchinchi fitna|Uchinchi musulmon fuqarolar urushi]]da, koʻpincha ukasi [[Sulaymon ibn Hishom]] bilan birga qatnashgan. Xalifa [[Marvon II]]ga ({{hukmronlik|744|750}}) qarshi qoʻzgʻolon koʻtargani uchun 746-yilda qamoqqa tashlangan va qochishga uringan paytda vafot etgan.
== Hayoti ==
Saʼid [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] xalifasi [[Hishom ibn Abdulmalik]]ning ({{hukmronlik|724|743}}) oʻgʻli edi. Onasi yo Hishomning xotini Ummu Usmon bintu Saʼid ibn Xolid boʻlib, u xalifa [[Usmon ibn Affon]]ning ({{hukmronlik|644|656}}) evarasi edi{{Sfn|Ahmed|2010|pp=119–120}}, yoki choʻri kanizak ({{Transl|ar|[[Ummu al-valad|umm walad]]}}) boʻlgan{{Sfn|Blankinship|1989|p=64, note 265}}. Saʼid akalari [[Maslama ibn Hishom]] va [[Sulaymon ibn Hishom]] kabi musulmon faqihi [[Ibn Shihab az-Zuhriy]]ning shogirdi boʻlgan boʻlishi mumkin. Har holda, tarixchi Stiven Juddga koʻra, Saʼid „gunohkor“ sifatida nom chiqargan, koʻpincha oʻzi istiqomat qilgan [[Hims|Homs]]dagi ayollarga nisbatan odobsiz tarzda oʻzini tutgan. Shu xatti-harakatlari sababli u otasi tomonidan nomaʼlum muddatga qamoqqa tashlangan{{Sfn|Judd|2014|pp=55, 58}}.
Akalari orasidan bir nechtasi kabi u ham [[Vizantiya imperiyasi]]ga qarshi chegara urushlarida qoʻmondon boʻlgan. U 729-yilgi yurish rahbarlaridan biri boʻlib, unda [[Kappadokiya]]dagi [[Qayseri|Kesariyya]]gacha bosqin qilgan{{Sfn|Blankinship|1994|p=121}}. Ehtimol, u bu yirik shaharni egallamagan{{Sfn|Blankinship|1994|p=121}}, shuningdek, unga yetkazilgan vayronagarchilik miqyosi ham aniq emas{{Sfn|Cooper|Decker|2012|p=23}}. Bu orada ukasi [[Muoviya ibn Hishom]] oʻsha yilgi yurishning boshqa qismini boshqargan{{Sfn|Blankinship|1994|p=121}}.
Saʼid 743-yilda Hishom vafotidan keyingi voqealarda va amakivachchasi [[Al-Volid ibn Yazid|al-Valid II ]]ning taxtga chiqishida ukasi Sulaymonning yaqin ittifoqchisi boʻlgan. Al-Valid va Hishomning koʻplab oʻgʻillari, jumladan Saʼid, uzoq vaqtdan beri bir-birlari bilan adovatda edi. Taxtga chiqqach, al-Valid Saʼid va Sulaymonni qamoqqa tashladi. Akalari kabi Saʼid ham [[Yazid III]] tarafdori boʻlib, u al-Validga qarshi fitna uyushtirgan va al-Valid 744-yilda oʻldirilgach, uning oʻrniga xalifa boʻlgan{{Sfn|Judd|2014|pp=55, 58}}.
Sulaymon 745-yilda Marvon IIga qarshiligini toʻxtatgan boʻlsa-da, u Suriya qoʻshinining yamanilik askarlarining katta qismi bilan Hishomning sobiq sahro poytaxti [[Resofa]]da Marvon II ga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi. Marvon isyonchilarni tarqatib yubordi va Sulaymon Iroqqa qochib, [[Xorijiylar]] yetakchisi [[Ad-Dahhok ibn Qays ash-Shayboniy]]ni xalifa sifatida tan oldi. Saʼid Homsda qarshilik koʻrsatib turdi, Marvon esa 745—746-yillarda shaharni olti oy qamal qildi. Shahar taslim boʻldi va uning devorlari buzib tashlandi{{Sfn|Hawting|2000|pp=98–99}}.
Taslim boʻlish shartlaridan biri sifatida Saʼid va uning oʻgʻillari Usmon hamda Marvon Marvon IIga topshirildi. U ularni oʻz poytaxti [[Harron]]da qamoqqa tashladi. Marvon II [[Zab jangi]]da [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]]dan magʻlub boʻlishidan sal oldin (shundan soʻng Abbosiylar Umaviylar xalifaligini agʻdarib tashlagan), Saʼid va u bilan birga qamalgan boshqa umaviylar hamda nufuzli kishilar qamoqdan qochib chiqishdi. Ularni Harron aholisi qoʻlga oldi va soʻng toshboʻron qilib oʻldirdi{{Sfn|Blankinship|1989|p=64, note 265}}{{Sfn|Williams|1985|pp=23, 167}}.
== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|last1=Ahmed |first1=Asad Q. |title=The Religious Elite of the Early Islamic Ḥijāz: Five Prosopographical Case Studies |date=2010 |publisher=University of Oxford Linacre College Unit for Prosopographical Research |location=Oxford |isbn=978-1-900934-13-8 |url=https://books.google.com/books?id=v1dwdBDDjcUC}}
* {{The History of al-Tabari|volume=25}}
* {{The End of the Jihad State}}
* {{Kitob manbasi|last1=Cooper |first1=J. Eric |last2=Decker |first2=Michael |title=Life and Society in Byzantine Cappadocia |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan |location=New York |isbn=978-0-230-36106-5 |url=https://books.google.com/books?id=BpnJK47BE-YC&q=editions:bOcpu9rqfOoC}}{{Oʻlikhavola|date=February 2024}}
* {{The First Dynasty of Islam|edition=Second}}
* {{Kitob manbasi|last1=Judd |first1=Steven C. |title=Religious Scholars and the Umayyads: Piety-Minded Supporters of the Marwanid Caliphate |date=2014 |publisher=Routledge |location=New York and London |isbn=978-0-415-84497-0 |url=https://books.google.com/books?id=WfMhAQAAQBAJ}}
* {{The History of al-Tabari|volume=27}}
[[Turkum:750-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Umaviy xalifalarining oʻgʻillari]]
[[Turkum:Umaviylar xalifaligining mahbuslari va ushlab turilganlari]]
[[Turkum:Arab–Vizantiya urushlaridagi umaviylar]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:Uchinchi Fitna ishtirokchilari]]
[[Turkum:8-asr isyonchilari]]
bh7kz7ff188g4a7wfgzp48r6varta4f
5995827
5995826
2026-04-14T08:56:18Z
Tilkobles
92150
5995827
wikitext
text/x-wiki
{{Qisqa tavsif|Umaviy shahzodasi va harbiy yetakchi}}
{{qirollik bilgiqutisi| name = Said ibn Hishom <br>سعيد بن هشام
| issue = {{Plainlist|
*Usmon
*Marvon
}}
| issue-type = Farzandlar
| dynasty = [[Umaviylar]]
| house = Marvoniylar
| father = [[Hishom ibn Abdulmalik]]
| mother = [[Umm Uthman bint Sa'id|Umm Usmon]]
| death_date = taxminan 750
| death_place = Harron
| full name = Said ibn Hishom ibn Abd almalik
| religion = [[Islom]]
| occupation = Umaviylar saroy amaldori, siyosatchi va harbiy yetakchi
| module = {{Harbiy arbob bilgiqutisi| embed = yes
| allegiance = [[Damashq xalifaligi|Umaviylar xalifaligi]]
| rank = Qoʻmondon
| battles = [[Arab–Vizantiya urushlari]], <br> [[Uchinchi fitna|Uchinchi Fitna]]
|relations = [[Al-Volid ibn Yazid|Al-Valid II]] (amakivachcha) <br> [[Yazid III]] (amakivachcha) <br> [[Maslama ibn Hishom]] (akasi yo ukasi) <br>[[Muoviya ibn Hishom]] (akasi yo ukasi) <br> [[Sulaymon ibn Hishom]] (akasi yo ukasi) <br> [[Yazid al-Afqom|Yazid]] (akasi yo ukasi)
}}
}}
'''Saʼid ibn Hishom ibn Abdulmalik''' ({{Lang-ar|سعيد بن هشام بن عبد الملك}}; 750-yilda vafot etgan) [[Umaviylar]] shahzodasi va qoʻmondon boʻlib, [[Arab–Vizantiya urushlari]] hamda [[Uchinchi fitna|Uchinchi musulmon fuqarolar urushi]]da, koʻpincha ukasi [[Sulaymon ibn Hishom]] bilan birga qatnashgan. Xalifa [[Marvon II]]ga ({{hukmronlik|744|750}}) qarshi qoʻzgʻolon koʻtargani uchun 746-yilda qamoqqa tashlangan va qochishga uringan paytda vafot etgan.
== Hayoti ==
Saʼid [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] xalifasi [[Hishom ibn Abdulmalik]]ning ({{hukmronlik|724|743}}) oʻgʻli edi. Onasi yo Hishomning xotini Ummu Usmon bintu Saʼid ibn Xolid boʻlib, u xalifa [[Usmon ibn Affon]]ning ({{hukmronlik|644|656}}) evarasi edi{{Sfn|Ahmed|2010|pp=119–120}}, yoki choʻri kanizak ({{Transl|ar|[[Ummu al-valad|umm walad]]}}) boʻlgan{{Sfn|Blankinship|1989|p=64, note 265}}. Saʼid akalari [[Maslama ibn Hishom]] va [[Sulaymon ibn Hishom]] kabi musulmon faqihi [[Ibn Shihab az-Zuhriy]]ning shogirdi boʻlgan boʻlishi mumkin. Har holda, tarixchi Stiven Juddga koʻra, Saʼid „gunohkor“ sifatida nom chiqargan, koʻpincha oʻzi istiqomat qilgan [[Hims|Homs]]dagi ayollarga nisbatan odobsiz tarzda oʻzini tutgan. Shu xatti-harakatlari sababli u otasi tomonidan nomaʼlum muddatga qamoqqa tashlangan{{Sfn|Judd|2014|pp=55, 58}}.
Akalari orasidan bir nechtasi kabi u ham [[Vizantiya imperiyasi]]ga qarshi chegara urushlarida qoʻmondon boʻlgan. U 729-yilgi yurish rahbarlaridan biri boʻlib, unda [[Kappadokiya]]dagi [[Qayseri|Kesariyya]]gacha bosqin qilgan{{Sfn|Blankinship|1994|p=121}}. Ehtimol, u bu yirik shaharni egallamagan{{Sfn|Blankinship|1994|p=121}}, shuningdek, unga yetkazilgan vayronagarchilik miqyosi ham aniq emas{{Sfn|Cooper|Decker|2012|p=23}}. Bu orada ukasi [[Muoviya ibn Hishom]] oʻsha yilgi yurishning boshqa qismini boshqargan{{Sfn|Blankinship|1994|p=121}}.
Saʼid 743-yilda Hishom vafotidan keyingi voqealarda va amakivachchasi [[Al-Volid ibn Yazid|al-Valid II ]]ning taxtga chiqishida ukasi Sulaymonning yaqin ittifoqchisi boʻlgan. Al-Valid va Hishomning koʻplab oʻgʻillari, jumladan Saʼid, uzoq vaqtdan beri bir-birlari bilan adovatda edi. Taxtga chiqqach, al-Valid Saʼid va Sulaymonni qamoqqa tashladi. Akalari kabi Saʼid ham [[Yazid III]] tarafdori boʻlib, u al-Validga qarshi fitna uyushtirgan va al-Valid 744-yilda oʻldirilgach, uning oʻrniga xalifa boʻlgan{{Sfn|Judd|2014|pp=55, 58}}.
Sulaymon 745-yilda Marvon IIga qarshiligini toʻxtatgan boʻlsa-da, u Suriya qoʻshinining yamanilik askarlarining katta qismi bilan Hishomning sobiq sahro poytaxti [[Resofa]]da Marvon II ga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi. Marvon isyonchilarni tarqatib yubordi va Sulaymon Iroqqa qochib, [[Xorijiylar]] yetakchisi [[Ad-Dahhok ibn Qays ash-Shayboniy]]ni xalifa sifatida tan oldi. Saʼid Homsda qarshilik koʻrsatib turdi, Marvon esa 745—746-yillarda shaharni olti oy qamal qildi. Shahar taslim boʻldi va uning devorlari buzib tashlandi{{Sfn|Hawting|2000|pp=98–99}}.
Taslim boʻlish shartlaridan biri sifatida Saʼid va uning oʻgʻillari Usmon hamda Marvon Marvon IIga topshirildi. U ularni oʻz poytaxti [[Harron]]da qamoqqa tashladi. Marvon II [[Zab jangi]]da [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]]dan magʻlub boʻlishidan sal oldin (shundan soʻng Abbosiylar Umaviylar xalifaligini agʻdarib tashlagan), Saʼid va u bilan birga qamalgan boshqa umaviylar hamda nufuzli kishilar qamoqdan qochib chiqishdi. Ularni Harron aholisi qoʻlga oldi va soʻng toshboʻron qilib oʻldirdi{{Sfn|Blankinship|1989|p=64, note 265}}{{Sfn|Williams|1985|pp=23, 167}}.
== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|last1=Ahmed |first1=Asad Q. |title=The Religious Elite of the Early Islamic Ḥijāz: Five Prosopographical Case Studies |date=2010 |publisher=University of Oxford Linacre College Unit for Prosopographical Research |location=Oxford |isbn=978-1-900934-13-8 |url=https://books.google.com/books?id=v1dwdBDDjcUC}}
* {{The History of al-Tabari|volume=25}}
* {{The End of the Jihad State}}
* {{Kitob manbasi|last1=Cooper |first1=J. Eric |last2=Decker |first2=Michael |title=Life and Society in Byzantine Cappadocia |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan |location=New York |isbn=978-0-230-36106-5 |url=https://books.google.com/books?id=BpnJK47BE-YC&q=editions:bOcpu9rqfOoC}}{{Oʻlikhavola|date=February 2024}}
* {{The First Dynasty of Islam|edition=Second}}
* {{Kitob manbasi|last1=Judd |first1=Steven C. |title=Religious Scholars and the Umayyads: Piety-Minded Supporters of the Marwanid Caliphate |date=2014 |publisher=Routledge |location=New York and London |isbn=978-0-415-84497-0 |url=https://books.google.com/books?id=WfMhAQAAQBAJ}}
* {{The History of al-Tabari|volume=27}}
[[Turkum:750-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Umaviy xalifalarining oʻgʻillari]]
[[Turkum:Umaviylar xalifaligining mahbuslari va ushlab turilganlari]]
[[Turkum:Arab–Vizantiya urushlaridagi umaviylar]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:Uchinchi Fitna ishtirokchilari]]
[[Turkum:8-asr isyonchilari]]
pvztu3lu64ldfr4drc7p95jzzzas968
Habu toʻgʻoni
0
1365382
5995828
2026-04-14T08:59:46Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995828
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 398.5m
|dam_height = 62.5m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1962
|cost =
|res_catchment = 51.3 sq. km
|res_surface = 107 gektar
| coordinates = {{coord|35|2|06|N|137|23|53|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Habu toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 羽布ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 51,3 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Habu Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1222}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
bf40ebvbyqsf83isrisblywnvv24p8q
Hattachi-ike toʻgʻoni
0
1365383
5995829
2026-04-14T09:01:19Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995829
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 346.5m
|dam_height = 22.5m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1969
|cost =
|res_catchment = 0.7 sq. km
|res_surface = 22 gektar
| coordinates = {{coord|34|35|49|N|137|3|23|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Hattachi-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 初立池) — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,7 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Hattachi-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1223}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
4f31hikzxo1jqd4tqkm074e827deyks
Iruka-ike toʻgʻoni
0
1365384
5995830
2026-04-14T09:02:26Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995830
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 724.1m
|dam_height = 25.7m
|dam_width_base =
|construction_began = 1978
|opening = 1991
|cost =
|res_catchment = 34.4 sq. km
|res_surface = 152 gektar
| coordinates = {{coord|35|20|11|N|136|59|34|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Iruka-ike toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 入鹿池) — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Suv toshqinlarini nazorat qilish va sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 34,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Iruka-ike (Re) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1242| archive-date = 2022-04-04| archive-url = https://web.archive.org/web/20220404070326/http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1242| url-status = live}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
iror2n3lm1ipdbzbkxr7wkf2o71ar3s
Koshido toʻgʻoni
0
1365385
5995831
2026-04-14T09:03:23Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995831
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 120.3m
|dam_height = 22.8m
|dam_width_base =
|construction_began = 1926
|opening = 1929
|cost =
|res_catchment = 900.8 sq. km
|res_surface = 48 gektar
| coordinates = {{coord|35|7|18|N|137|11|55|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Koshido toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 越戸ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 900,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Koshido Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1199}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
2m0pdhe5bigiot7mhod9gxlzodj3xp0
Bauirjan Momishuli
0
1365386
5995832
2026-04-14T09:03:44Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Harbiy arbob bilgiqutisi | name = Bauirjan Momishuli | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1910|12|24|df=yes}} | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1982|06|10|1910|12|24|df=yes}} | placeofburial = Kensay qabristoni, [[Olmaota]] | tugʻilgan_joyi = Orak Balga, [[Sirdaryo viloyati (Rossiya imperiyasi)|Sirdaryo viloyati]], [[Rossiya imperiyasi]] (hozirgi [[Jualiy tumani]], [[Jambul (viloyat)|Jambul viloyati]], [[Qozogʻiston]]) | vaf...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995832
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi
| name = Bauirjan Momishuli
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1910|12|24|df=yes}}
| death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1982|06|10|1910|12|24|df=yes}}
| placeofburial = Kensay qabristoni, [[Olmaota]]
| tugʻilgan_joyi = Orak Balga, [[Sirdaryo viloyati (Rossiya imperiyasi)|Sirdaryo viloyati]], [[Rossiya imperiyasi]] (hozirgi [[Jualiy tumani]], [[Jambul (viloyat)|Jambul viloyati]], [[Qozogʻiston]])
| vafot_joyi = [[Olmaota]], [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qozogʻiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] (hozirgi [[Olmaota]], [[Qozogʻiston]])
| placeofburial_coordinates =
| allegiance = {{SSSR}}
| serviceyears = 1932–1934<br />1936–1955
| rank = Polkovnik
| unit = [[Kavaleriya|Otliq qoʻshinlar]]
| commands = {{Nobr|9-gvardiyachi oʻqchi diviziya}}
| battles = {{Tree list}}
* [[Xasan koʻli jangi]]
* [[Ikkinchi Jahon urushi]]
** [[Ulugʻ Vatan urushi|Sharqiy front]]
{{Tree list/end}}
| awards = '''Harbiy:''' <br />
[[Sovet Ittifoqi Qahramoni]]<br />
[[Lenin ordeni]]<br />
{{Nobr|[[Qizil Bayroq ordeni]] (2 marta)}}<br />
[[Qizil Yulduz ordeni]]<br />
[[Vatan urushi ordeni]]<br />
[[„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali|"1941–1945-yillardagi Buyuk Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali]]<br />
{{Nobr|[[„Moskva mudofaasi uchun“ medali|«Moskva mudofaasi uchun» medali]]}}<br />
[[Jangovar xizmatlari uchun medali]]
'''Fuqaroviy:'''
[[Qozogʻiston xalq qahramoni]]<br />{{Nobr|[[Mehnat Qizil Bayroq ordeni]]}}<br />[[Xalqlar doʻstligi ordeni]]<br />[[„Hurmat belgisi“ ordeni]]
}}
'''Bauirjan Momishuli''', shuningdek, '''Baurjan Momish-Uli''' deb ham yoziladi<ref group="a">Qozogʻiston hukumati nashrlarida birinchi variant ishlatiladi, ammo [[Alexander Bek]] kitoblarining ingliz tilidagi barcha tarjimalarida ikkinchi variant qoʻllanadi.</ref> ({{Lang-kk|Бауыржан Момышұлы}}, ''Bawırjan Momışulı''; [[Rus tili|ruscha]]: ''Bauirjan Momishuli''; 1910-yil 24-dekabr — 1982-yil 10 iyun) — [[Qozoqlar|qozoq]]-[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] harbiy xizmatchisi va muallif, vafotidan soʻng [[Sovet Ittifoqi Qahramoni]] va [[Qozogʻiston xalq qahramoni]] unvonlari bilan taqdirlangan.
== Hayoti ==
Bauirjan [[Qozogʻiston]]ning janubiy qismidagi hozirgi [[Jualiy tumani]]da joylashgan, bugungi kunda tashlab ketilgan Orak Balgada [[ovul]]ida [[Dugʻlat|Dulat]] qabilasiga mansub koʻchmanchi chorvadorlar oilasida tugʻilgan<ref>''[https://archive.today/20120716090034/http://visitkazakhstan.nur.kz/ru/guide/news/view/1488/ 100th Anniversary of Bauyrzhan Momyshuly].'' nur.kz.</ref>. U 13 yoshigacha qarindoshlari bilan yashagan, oʻsmirlik yillarida sovet internat maktablarida oʻqigan<ref>Bauyrzhan Momyshuly. ''Za Nami Moskva''. Ȯner (2009). {{ISBN|978-601-209-087-1}}. p. 1.</ref>. 1929-yilda oʻrta taʼlimni tamomlagach, oʻqituvchi, tuman qoʻmitasi kotibi hamda prokuror yordamchisi boʻlib ishlagan. Keyinchalik Qozogʻiston ASSRning [[Gosplan|Iqtisodiy rejalashtirish markaziy boshqarmasi]]da boʻlim boshligʻi lavozimida faoliyat yuritgan<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1543 ''Hero of the Soviet Union Baurzhan Momyshuly.''] Catalogue of the Heroes of the USSR.</ref>.
1932-yil noyabr oyida Bauirjan ikki yillik xizmat uchun [[Qizil armiya]]ga chaqirilgan<ref>Bauyrzhan Momyshuly, [http://militera.lib.ru/prose/russian/momysh-uly_b/02.html ''Tales from the War''. Chapter 1.]</ref> va 14-togʻ piyoda polkida kursant sifatida xizmat qilgan. Zaxiraga boʻshatilgach, [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] Moliya institutida iqtisodiyot boʻyicha kursda taʼlim olgan va Tijorat-sanoat sovet davlat bankining qozoq filiali tarmogʻida faoliyat yuritgan<ref name = "A">Kadyrzhan Smagulov. [http://www.inform.kz/rus/article/230084 ''Legendary Son of the Kazakh People, Bauyrzhan Momyshuly.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180518104223/http://www.inform.kz/rus/article/230084 |date=18 May 2018 }} Kazinform, 4 March 2009.</ref>.
== Izohlar ==
{{Manbalar|group=a}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Bavirjon Momishuli}}
* [https://web.archive.org/web/20110722142256/http://www.dknews.kz/article.php?id=6977&archid=182 Bavirjonning 100 yilligi tantanalari haqidagi maqola]
* [http://www.kazakhfilmstudios.kz/en/press/news/2010/09-14-presentation 2010-yildagi qozoq hujjatli filmi ''Bauyrzhan Momyshuly'' haqida maqola] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190423045805/http://www.kazakhfilmstudios.kz/en/press/news/2010/09-14-presentation |date=2019-yil 23-aprel }}
* {{YouTube|kld85NudaOM|''Legendary Bauyrzhan'' treyleri}}, rejissyor [[Kalila Umarov]]ning YouTube kanalida
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Momishuli, Bavirjon}}
[[Turkum:1910-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1982-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Qahramonlari]]
[[Turkum:Qozoq tilida ijod qilgan yozuvchilar]]
[[Turkum:20-asr qozogʻistonlik erkak yozuvchilar]]
[[Turkum:20-asr qozogʻistonlik yozuvchilar]]
235h11eqjgbjrdq8m8sg0gwlpishnos
5995834
5995832
2026-04-14T09:04:53Z
Sitora Oblakulova
85592
5995834
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi
| name = Bauirjan Momishuli
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1910|12|24|df=yes}}
| death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1982|06|10|1910|12|24|df=yes}}
| placeofburial = Kensay qabristoni, [[Olmaota]]
| tugʻilgan_joyi = Orak Balga, [[Sirdaryo viloyati (Rossiya imperiyasi)|Sirdaryo viloyati]], [[Rossiya imperiyasi]] (hozirgi [[Jualiy tumani]], [[Jambul (viloyat)|Jambul viloyati]], [[Qozogʻiston]])
| vafot_joyi = [[Olmaota]], [[Qozogʻiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qozogʻiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] (hozirgi [[Olmaota]], [[Qozogʻiston]])
| placeofburial_coordinates =
| allegiance = {{SSSR}}
| serviceyears = 1932–1934<br />1936–1955
| rank = Polkovnik
| unit = [[Kavaleriya|Otliq qoʻshinlar]]
| commands = {{Nobr|9-gvardiyachi oʻqchi diviziya}}
| battles = {{Tree list}}
* [[Xasan koʻli jangi]]
* [[Ikkinchi Jahon urushi]]
** [[Ulugʻ Vatan urushi|Sharqiy front]]
{{Tree list/end}}
| awards = '''Harbiy:''' <br />
[[Sovet Ittifoqi Qahramoni]]<br />
[[Lenin ordeni]]<br />
{{Nobr|[[Qizil Bayroq ordeni]] (2 marta)}}<br />
[[Qizil Yulduz ordeni]]<br />
[[Vatan urushi ordeni]]<br />
[[„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali|"1941–1945-yillardagi Buyuk Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun" medali]]<br />
{{Nobr|[[„Moskva mudofaasi uchun“ medali|«Moskva mudofaasi uchun» medali]]}}<br />
[[Jangovar xizmatlari uchun medali]]
'''Fuqaroviy:'''
[[Qozogʻiston xalq qahramoni]]<br />{{Nobr|[[Mehnat Qizil Bayroq ordeni]]}}<br />[[Xalqlar doʻstligi ordeni]]<br />[[„Hurmat belgisi“ ordeni]]
}}
'''Bauirjan Momishuli''', shuningdek, '''Baurjan Momish-Uli''' deb ham yoziladi<ref group="a">Qozogʻiston hukumati nashrlarida birinchi variant ishlatiladi, ammo [[Alexander Bek]] kitoblarining ingliz tilidagi barcha tarjimalarida ikkinchi variant qoʻllanadi.</ref> ({{Lang-kk|Бауыржан Момышұлы}}, ''Bawırjan Momışulı''; [[Rus tili|ruscha]]: ''Bauirjan Momishuli''; 1910-yil 24-dekabr — 1982-yil 10 iyun) — [[Qozoqlar|qozoq]]-[[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] harbiy xizmatchisi, muallif, vafotidan soʻng [[Sovet Ittifoqi Qahramoni]] va [[Qozogʻiston xalq qahramoni]] unvonlari bilan taqdirlangan.
== Hayoti ==
Bauirjan [[Qozogʻiston]]ning janubiy qismidagi hozirgi [[Jualiy tumani]]da joylashgan, bugungi kunda tashlab ketilgan Orak Balgada [[ovul]]ida [[Dugʻlat|Dulat]] qabilasiga mansub koʻchmanchi chorvadorlar oilasida tugʻilgan<ref>''[https://archive.today/20120716090034/http://visitkazakhstan.nur.kz/ru/guide/news/view/1488/ 100th Anniversary of Bauyrzhan Momyshuly].'' nur.kz.</ref>. U 13 yoshigacha qarindoshlari bilan yashagan, oʻsmirlik yillarida sovet internat maktablarida oʻqigan<ref>Bauyrzhan Momyshuly. ''Za Nami Moskva''. Ȯner (2009). {{ISBN|978-601-209-087-1}}. p. 1.</ref>. 1929-yilda oʻrta taʼlimni tamomlagach, oʻqituvchi, tuman qoʻmitasi kotibi hamda prokuror yordamchisi boʻlib ishlagan. Keyinchalik Qozogʻiston ASSRning [[Gosplan|Iqtisodiy rejalashtirish markaziy boshqarmasi]]da boʻlim boshligʻi lavozimida faoliyat yuritgan<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=1543 ''Hero of the Soviet Union Baurzhan Momyshuly.''] Catalogue of the Heroes of the USSR.</ref>.
1932-yil noyabr oyida Bauirjan ikki yillik xizmat uchun [[Qizil armiya]]ga chaqirilgan<ref>Bauyrzhan Momyshuly, [http://militera.lib.ru/prose/russian/momysh-uly_b/02.html ''Tales from the War''. Chapter 1.]</ref> va 14-togʻ piyoda polkida kursant sifatida xizmat qilgan. Zaxiraga boʻshatilgach, [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] Moliya institutida iqtisodiyot boʻyicha kursda taʼlim olgan va Tijorat-sanoat sovet davlat bankining qozoq filiali tarmogʻida faoliyat yuritgan<ref name = "A">Kadyrzhan Smagulov. [http://www.inform.kz/rus/article/230084 ''Legendary Son of the Kazakh People, Bauyrzhan Momyshuly.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180518104223/http://www.inform.kz/rus/article/230084 |date=18 May 2018 }} Kazinform, 4 March 2009.</ref>.
== Izohlar ==
{{Manbalar|group=a}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Bavirjon Momishuli}}
* [https://web.archive.org/web/20110722142256/http://www.dknews.kz/article.php?id=6977&archid=182 Bavirjonning 100 yilligi tantanalari haqidagi maqola]
* [http://www.kazakhfilmstudios.kz/en/press/news/2010/09-14-presentation 2010-yildagi qozoq hujjatli filmi ''Bauyrzhan Momyshuly'' haqida maqola] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190423045805/http://www.kazakhfilmstudios.kz/en/press/news/2010/09-14-presentation |date=2019-yil 23-aprel }}
* {{YouTube|kld85NudaOM|''Legendary Bauyrzhan'' treyleri}}, rejissyor [[Kalila Umarov]]ning YouTube kanalida
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Momishuli, Bavirjon}}
[[Turkum:1910-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1982-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Qozogʻiston qahramonlari]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Qahramonlari]]
[[Turkum:Qozoq tilida ijod qilgan yozuvchilar]]
[[Turkum:20-asr qozogʻistonlik erkak yozuvchilar]]
[[Turkum:20-asr qozogʻistonlik yozuvchilar]]
4ty14i4w0q9qe9c80a3mzxzv8j4yuhl
Kotozawa Choseichi toʻgʻoni
0
1365387
5995833
2026-04-14T09:04:27Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995833
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 128m
|dam_height = 20.5m
|dam_width_base =
|construction_began = 1969
|opening = 1981
|cost =
|res_catchment = 0.2 sq. km
| coordinates = {{coord|34|51|06|N|137|8|46|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Kotozawa Choseichi toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 琴沢調整池) — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Kotozawa Choseichi - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1233}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
a7kdpnqp1rja6ueb19y867ai487ntnh
Munozara:Bauirjan Momishuli
1
1365388
5995835
2026-04-14T09:05:03Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995835
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry
Kuroda toʻgʻoni
0
1365389
5995836
2026-04-14T09:05:50Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995836
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 332.0 m
|dam_height =45.2 m
|dam_width_base =
|construction_began =1973
|opening =1980
|cost =
|res_capacity_total =11,050,000 m<sup>3</sup>
|res_catchment =7.65 km<sup>2</sup>
|res_surface =82 gektar
| coordinates = {{coord|35|11|14|N|137|28|34|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
[[File:Kuroda Dam lake.jpg|right|300px]]
'''Kuroda toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 黒田ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]ga qarashli [[Toyota (Aichi)|Toyota]] shahrida joylashgan toʻgʻon.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
jg8g7danvskaemprpsa6bnn3ghz5ji5
Abantiades hyalinatus
0
1365390
5995837
2026-04-14T09:05:53Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995837
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades hyalinatus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades hyalinatus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida, xususan janubiy [[Queensland]]dan [[Tasmaniya]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi<ref>{{cite web|url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/hyalin.html|title=Abantiades hyalinatus|author=Don Herbison-Evans & Stella Crossley|publisher=uts.edu.au|date=May 16, 2005|accessdate=2009-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110305054303/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/hyalin.html|archive-date=March 5, 2011|url-status=dead}}</ref>
==Galereya==
<gallery heights="110px" mode=packed-hover style="margin-top:3em;">
Abantiades hyalinatus (3205368551).jpg
Abantiades hyalinatus.jpg
Abantiades hyalinatus (3205514159).jpg
Abantiades hyalinatus (3206328422).jpg
</gallery>
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q2366893}}
{{DEFAULTSORT:Abantiades Hyalinatus}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
4l01uynfdhncblo96ae6jzxmyc12ddb
Ohbara Choseichi toʻgʻoni
0
1365391
5995838
2026-04-14T09:06:50Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995838
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 351m
|dam_height = 47.9m
|dam_width_base =
|construction_began = 1977
|opening = 1993
|cost =
|res_catchment = 1.9 sq. km
|res_surface = 18 gektar
| coordinates = {{coord|34|50|26|N|137|29|44|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ohbara Choseichi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohbara Choseichi - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1237}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
90g5es7qpm09l0zqct42xa34q14cw5n
Abantiades hydrographus
0
1365392
5995839
2026-04-14T09:07:03Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995839
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades hydrographus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades hydrographus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[G‘arbiy Avstraliya]] shtati hududida [[endemik]] hisoblanadi<ref>[https://archive.today/20120729150447/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Abantiades_hydrographus Australian Faunal Directory]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663423}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
9qlrj4i5hc2sx2va17seqwzeuos619h
Ohi-ike toʻgʻoni
0
1365393
5995840
2026-04-14T09:07:51Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995840
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 145m
|dam_height = 25.2m
|dam_width_base =
|construction_began = 2003
|opening = 2010
|cost =
|res_catchment = 2 sq. km
|res_surface = 9 gektar
| coordinates = {{coord|34|52|43|N|137|11|56|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ohi-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ohi-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1209}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
s6ce29kc9v8a83iomy1967s6durj0pc
Abantiades labyrinthicus
0
1365394
5995846
2026-04-14T09:09:00Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995846
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Abantiades labyrinthicus
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Hepialidae]]
| tasvir =
}}
'''Abantiades labyrinthicus''' — [[Hepialidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]] hududida [[endemik]] hisoblanadi va [[Yangi Janubiy Uels]], [[Queensland]], [[Tasmaniya]] hamda [[Viktoriya]] shtatlarida uchraydi<ref>[https://archive.today/20120803022642/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Abantiades_labyrinthicus Australian Faunal Directory]</ref><ref>{{Cite web |url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/labyrin.html |title=Australian Insects |access-date=2012-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110305054635/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/hepi/labyrin.html |archive-date=2011-03-05 |url-status=dead }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4663422}}
[[Category:Hepialidae]]
{{Hepialidae-stub}}
muvy1nwi28a8vqsouer8y5fvw00yqnz
Prototheora quadricornis
0
1365395
5995861
2026-04-14T09:12:53Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995861
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Prototheora quadricornis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Prototheoridae]]
| tasvir =
}}
'''Prototheora quadricornis''' — [[Prototheoridae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]] hududida uchraydi<ref>[http://www.afromoths.net/species_by_code/PROTQUAD Afro Moths]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Commons}}
{{Wikispecies}}
{{Reflist}}
{{Taxonbar|from=Q7252152}}
[[Category:Hepialoidea]]
{{Hepialoidea-stub}}
6ncc86f61w1mu520pxcectircrdkajj
Ohshima toʻgʻoni
0
1365396
5995865
2026-04-14T09:13:59Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995865
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 160m
|dam_height = 69.4m
|dam_width_base =
|construction_began = 1980
|opening = 2001
|cost =
|res_catchment = 18.4 sq. km
|res_surface = 50 gektar
| coordinates = {{coord|34|59|02|N|137|39|51|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ohshima toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 18,4 km² ni tashkil etadi. Suv toʻplanish maydoni 50 gektarni tashkil etadi, sigʻimi 12 300 ming kub metr<ref name=":0">{{Cite web| title = Ohshima Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1235}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
96rv7nzoq4ivmtjjcx4imng2g54g1gp
Andoza:Hepialoidea-stub
10
1365397
5995869
2026-04-14T09:14:40Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995869
wikitext
text/x-wiki
{{Asbox
| andozanomi = Andoza:Hepialoidea-stub
| tasvir =Phymatopus hecta3.jpg
| pix = 50
| tasvirtavsifi = Hepialoidea
| oid = [[Hepialoidea]]ga
| turkum = Hepialoideaga oid chala maqolalar
| andoza turkumi = Hepialoidea
| andoza turkumi1 =
}}
0rcy7e9hfazfhyab0h3itbfufr3ey1u
Yazid ibn Asid ibn Zafir as-Sulamiy
0
1365398
5995870
2026-04-14T09:14:50Z
Tilkobles
92150
yangi
5995870
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|name=Yazid ibn Asid ibn Zofir as-Sulamiy|death_date=779/780-yildan keyin|allegiance={{Flagicon image|Black flag.svg}} [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]|serviceyears={{Circa}} 750 — {{Circa}} 780|battles=[[Arab–xazar urushlari]]<br />[[Arab–Vizantiya urushlari]]|battles_label=Urushlar|relations=Asid ibn Zofir as-Sulamiy (otasi)}}'''Yazid ibn Asid ibn Zofir as-Sulamiy''' yoki '''Yazid ibn Usayd ibn Zofir as-Sulamiy''' ({{Lang-ar|يزيد بن أسيد السلمي}}) — ilk [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] xizmatidagi [[Arablar|arab]] generali va noibi. U asosan xalifalikning shimoli-gʻarbiy chegara mintaqalarida faol boʻlib, ''[[Arminiya]]'' hamda [[Jazira (xalifalik viloyati)|Jazira]] noibi boʻlib xizmat qilgan va [[Vizantiya imperiyasi]] hamda [[Xazarlar|xazarlarga]] qarshi jang qilgan.
== Hayoti ==
Yazid [[Banu Sulaym]] qabilasiga mansub boʻlib, bu qabila [[Armanistonni musulmonlar tomonidan zabt etilishi|Armanistonning musulmonlar tomonidan zabt etilishida]] ishtirok etgan va [[Xalifalik|xalifalar]] tomonidan [[Vizantiya imperiyasi]] bilan chegaradosh Gʻarbiy Armaniston hududlariga joylashtirilgan edi<ref>Ter-Ghevondyan (1976), pp. 29–30</ref>. Yazidning otasi [[Asid ibn Zofir as-Sulamiy|Asid (yoki Usayd) ibn Zofir as-Sulamiy]] [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] xizmatidagi general boʻlgan hamda soʻnggi umaviy xalifa [[Marvon II|Marvon ibn Muhammad]] va uning otasi [[Muhammad ibn Marvon]] qoʻshinlari safida mintaqadagi yurishlarda qatnashgan<ref name="Crone">Crone (1980), p. 165</ref><ref>Kennedy (1986), pp. 57–58</ref>. [[Balozuriy Axmad ibn Yahyo ibn Jobir ibn Dovud|Balazuriy]] yana shuni ham yozadiki, uning onasi nasroniy boʻlib, Muhammad ibn Marvonning yurishlari chogʻida asirga olingan „[[Sivnik]] [[Patritsiylar|patriki]]“ning qizi ekan<ref name="TG30">Ter-Ghevondyan (1976), p. 30</ref><ref name="Kennedy58">Kennedy (1986), p. 58</ref>.
Umaviylar bilan yaqin aloqalariga qaramay, Yazid Abbosiylar hukmronligining ilk yillarida abbosiy shahzoda Abu Jafar — kelajakdagi xalifa [[Abu Jafar al-Mansur|al-Mansur]] (h. 754–775)ning yaqin va ishonchli maslahatchisiga aylandi<ref name="Kennedy58" />. Shundan soʻng Yazid uch marta ''[[Arminiya]]'' noibi boʻlib xizmat qildi: 752–754, 759–770 va 775–780-yillarda<ref name="TG30" /> al-Mansur davrida u bir vaqtda [[Mosul]] (va, chamasi, butun [[Jazira (xalifalik viloyati)|Jazira]]) noibi ham boʻlgan<ref name="Crone" />.
Xalifalikning Kavkaz viloyatlari noibi sifatida Yazid xalifalikning shimoldagi qoʻshnisi [[Xonlik|Xoqonlik]] [[xazarlar]] bilan mojaroning qisqa muddatli qaytalanishida markaziy rol oʻynadi: 759 yoki 760-yilda xazarlar bilan munosabatlarni yaxshilash maqsadida al-Mansur unga xazar ''xoqon''ining qiziga uylanishni buyurdi. Bagʻatur rozi boʻlib, uni janubga katta va boy kuzatuvchilar hamrohligida, shuningdek uning [[Sep|mahri]] sifatida 100 000 ''[[dirham]]'' bilan yubordi. Nikoh boʻlib oʻtdi, biroq ikki yildan soʻng malika va uning ikki farzandi toʻsatdan vafot etdi va ''xoqon'' uni zaharlashgan deb gumon qildi. Qasos tariqasida u 762–764-yillarda Kavkazdan janubga bosqinlar uyushtirdi: [[Ras]] ismli [[darxon]] boshchiligida xazarlar [[Kavkaz Albaniyasi]], Armaniston va [[Iberiya|Iberiyani]] taladi, bu yerda ular [[Tbilisi|Tiflisni]] egalladi. Yazid ularga qarshi katta qoʻshin toʻplab yurish qildi, ammo [[Shirvon jangi|Shirvon jangida]] magʻlub boʻlib, qoʻshini tor-mor etildi. Yazidning oʻzi asir tushishdan qutulib qoldi, xazarlar esa koʻplab asirlar va oʻlja bilan shimolga qaytdi<ref>Brook (2004), pp. 129–130</ref>. Yazid vizantiyaliklarga qarshi ham jang qilgan: 750-yillarda Vizantiya imperatori [[Konstantin V]] tomonidan qoʻlga kiritilgan [[Arzirum|Feodosiopol]]/Qaliqala shahrini qaytarib oldi<ref name="TG30" />, shuningdek 772, 774 va 779-yillarda [[Onadoʻli|Kichik Osiyoga]] yurishlar uyushtirdi<ref>Kennedy (1990), pp. 70, 79, 206</ref>.
779/780-yildan keyin u haqida hech narsa maʼlum emas<ref name="note190">Kennedy (1990), p. 70 note 190</ref>, biroq uning oilasi 9-asr oxirigacha oʻz yurtlarida nufuzli boʻlib qoldi. Uning oʻgʻillari [[Xolid ibn Yazid asSulamiy|Xolid]] va [[Ahmad ibn Yazid as-Sulamiy|Ahmad]] ham Armanistonda noib boʻlib xizmat qildi, xuddi uning nabirasi [[Abdulloh ibn Ahmad as-Sulamiy]] kabi<ref name="TG302" /><ref>Crone (1980), pp. 165–166</ref>.
== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi |last=Brook |year=2006 |first=Kevin Alan |title=Xazariyaning yahudiylari, ikkinchi nashr |publisher=Rowman & Littlefield Publishers, Inc |location=Plymouth |isbn=978-0-7425-4982-1 |url=https://books.google.com/books?id=hEuIveNl9kcC}}
* {{Slaves on Horses}}
* {{Kitob manbasi |last=Kennedy |year=1986 |authorlink=Hugh N. Kennedy |first=Hugh N. |title=Ilk Abbosiylar xalifaligi: siyosiy tarix |publisher=Croom Helm |location=London and Sydney |isbn=0-7099-3115-8 |url=https://books.google.com/books?id=_asOAAAAQAAJ}}
* {{The History of al-Tabari|volume=29|url=https://books.google.com/books?id=xWtKTONN7BoC}}
* {{The Arab Emirates in Bagratid Armenia}}
qjb63d3dfnt91sm9oeeb9rxriys6pw2
5995922
5995870
2026-04-14T09:25:39Z
Tilkobles
92150
/* Hayoti */
5995922
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|name=Yazid ibn Asid ibn Zofir as-Sulamiy|death_date=779/780-yildan keyin|allegiance={{Flagicon image|Black flag.svg}} [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]|serviceyears={{Circa}} 750 — {{Circa}} 780|battles=[[Arab–xazar urushlari]]<br />[[Arab–Vizantiya urushlari]]|battles_label=Urushlar|relations=Asid ibn Zofir as-Sulamiy (otasi)}}'''Yazid ibn Asid ibn Zofir as-Sulamiy''' yoki '''Yazid ibn Usayd ibn Zofir as-Sulamiy''' ({{Lang-ar|يزيد بن أسيد السلمي}}) — ilk [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] xizmatidagi [[Arablar|arab]] generali va noibi. U asosan xalifalikning shimoli-gʻarbiy chegara mintaqalarida faol boʻlib, ''[[Arminiya]]'' hamda [[Jazira (xalifalik viloyati)|Jazira]] noibi boʻlib xizmat qilgan va [[Vizantiya imperiyasi]] hamda [[Xazarlar|xazarlarga]] qarshi jang qilgan.
== Hayoti ==
Yazid [[Banu Sulaym]] qabilasiga mansub boʻlib, bu qabila [[Armanistonni musulmonlar tomonidan zabt etilishi|Armanistonning musulmonlar tomonidan zabt etilishida]] ishtirok etgan va [[Xalifalik|xalifalar]] tomonidan [[Vizantiya imperiyasi]] bilan chegaradosh Gʻarbiy Armaniston hududlariga joylashtirilgan edi<ref>Ter-Ghevondyan (1976), pp. 29–30</ref>. Yazidning otasi [[Asid ibn Zofir as-Sulamiy|Asid (yoki Usayd) ibn Zofir as-Sulamiy]] [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] xizmatidagi general boʻlgan hamda soʻnggi umaviy xalifa [[Marvon II|Marvon ibn Muhammad]] va uning otasi [[Muhammad ibn Marvon]] qoʻshinlari safida mintaqadagi yurishlarda qatnashgan<ref name="Crone">Crone (1980), p. 165</ref><ref>Kennedy (1986), pp. 57–58</ref>. [[Balozuriy Axmad ibn Yahyo ibn Jobir ibn Dovud|Balazuriy]] yana shuni ham yozadiki, uning onasi nasroniy boʻlib, Muhammad ibn Marvonning yurishlari chogʻida asirga olingan „[[Sivnik]] [[Patritsiylar|patriki]]“ning qizi ekan<ref name="TG30">Ter-Ghevondyan (1976), p. 30</ref><ref name="Kennedy58">Kennedy (1986), p. 58</ref>.
Umaviylar bilan yaqin aloqalariga qaramay, Yazid Abbosiylar hukmronligining ilk yillarida abbosiy shahzoda Abu Jafar — kelajakdagi xalifa [[Abu Jafar al-Mansur|al-Mansur]] (h. 754–775)ning yaqin va ishonchli maslahatchisiga aylandi<ref name="Kennedy58" />. Shundan soʻng Yazid uch marta ''[[Arminiya]]'' noibi boʻlib xizmat qildi: 752–754, 759–770 va 775–780-yillarda<ref name="TG30" /> al-Mansur davrida u bir vaqtda [[Mosul]] (va, chamasi, butun [[Jazira (xalifalik viloyati)|Jazira]]) noibi ham boʻlgan<ref name="Crone" />.
Xalifalikning Kavkaz viloyatlari noibi sifatida Yazid xalifalikning shimoldagi qoʻshnisi [[Xonlik|Xoqonlik]] [[xazarlar]] bilan mojaroning qisqa muddatli qaytalanishida markaziy rol oʻynadi: 759 yoki 760-yilda xazarlar bilan munosabatlarni yaxshilash maqsadida al-Mansur unga xazar ''xoqon''ining qiziga uylanishni buyurdi. Bagʻatur rozi boʻlib, uni janubga katta va boy kuzatuvchilar hamrohligida, shuningdek uning [[Sep|mahri]] sifatida 100 000 ''[[dirham]]'' bilan yubordi. Nikoh boʻlib oʻtdi, biroq ikki yildan soʻng malika va uning ikki farzandi toʻsatdan vafot etdi va ''xoqon'' uni zaharlashgan deb gumon qildi. Qasos tariqasida u 762–764-yillarda Kavkazdan janubga bosqinlar uyushtirdi: [[Ras]] ismli [[darxon]] boshchiligida xazarlar [[Kavkaz Albaniyasi]], Armaniston va [[Iberiya|Iberiyani]] taladi, bu yerda ular [[Tbilisi|Tiflisni]] egalladi. Yazid ularga qarshi katta qoʻshin toʻplab yurish qildi, ammo [[Shirvon jangi|Shirvon jangida]] magʻlub boʻlib, qoʻshini tor-mor etildi. Yazidning oʻzi asir tushishdan qutulib qoldi, xazarlar esa koʻplab asirlar va oʻlja bilan shimolga qaytdi<ref>Brook (2004), pp. 129–130</ref>. Yazid vizantiyaliklarga qarshi ham jang qilgan: 750-yillarda Vizantiya imperatori [[Konstantin V]] tomonidan qoʻlga kiritilgan [[Arzirum|Feodosiopol]]/Qaliqala shahrini qaytarib oldi<ref name="TG30" />, shuningdek 772, 774 va 779-yillarda [[Onadoʻli|Kichik Osiyoga]] yurishlar uyushtirdi<ref>Kennedy (1990), pp. 70, 79, 206</ref>.
779/780-yildan keyin u haqida hech narsa maʼlum emas<ref name="note190">Kennedy (1990), p. 70 note 190</ref>, biroq uning oilasi 9-asr oxirigacha oʻz yurtlarida nufuzli boʻlib qoldi. Uning oʻgʻillari [[Xolid ibn Yazid asSulamiy|Xolid]] va [[Ahmad ibn Yazid as-Sulamiy|Ahmad]] ham Armanistonda noib boʻlib xizmat qildi, xuddi uning nabirasi [[Abdulloh ibn Ahmad as-Sulamiy]] kabi<ref name="TG30">Ter-Ghevondyan (1976), p. 30</ref><ref name="Kennedy58">Kennedy (1986), p. 58</ref><ref>Crone (1980), pp. 165–166</ref>.
== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi |last=Brook |year=2006 |first=Kevin Alan |title=Xazariyaning yahudiylari, ikkinchi nashr |publisher=Rowman & Littlefield Publishers, Inc |location=Plymouth |isbn=978-0-7425-4982-1 |url=https://books.google.com/books?id=hEuIveNl9kcC}}
* {{Slaves on Horses}}
* {{Kitob manbasi |last=Kennedy |year=1986 |authorlink=Hugh N. Kennedy |first=Hugh N. |title=Ilk Abbosiylar xalifaligi: siyosiy tarix |publisher=Croom Helm |location=London and Sydney |isbn=0-7099-3115-8 |url=https://books.google.com/books?id=_asOAAAAQAAJ}}
* {{The History of al-Tabari|volume=29|url=https://books.google.com/books?id=xWtKTONN7BoC}}
* {{The Arab Emirates in Bagratid Armenia}}
fcsbiqmxgt0kuze3c0il6cb3zpj1kb6
5995923
5995922
2026-04-14T09:26:06Z
Tilkobles
92150
5995923
wikitext
text/x-wiki
{{Harbiy arbob bilgiqutisi|name=Yazid ibn Asid ibn Zofir as-Sulamiy|death_date=779/780-yildan keyin|allegiance={{Flagicon image|Black flag.svg}} [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]|serviceyears={{Circa}} 750 — {{Circa}} 780|battles=[[Arab–xazar urushlari]]<br />[[Arab–Vizantiya urushlari]]|battles_label=Urushlar|relations=Asid ibn Zofir as-Sulamiy (otasi)}}'''Yazid ibn Asid ibn Zofir as-Sulamiy''' yoki '''Yazid ibn Usayd ibn Zofir as-Sulamiy''' ({{Lang-ar|يزيد بن أسيد السلمي}}) — ilk [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] xizmatidagi [[Arablar|arab]] generali va noibi. U asosan xalifalikning shimoli-gʻarbiy chegara mintaqalarida faol boʻlib, ''[[Arminiya]]'' hamda [[Jazira (xalifalik viloyati)|Jazira]] noibi boʻlib xizmat qilgan va [[Vizantiya imperiyasi]] hamda [[Xazarlar|xazarlarga]] qarshi jang qilgan.
== Hayoti ==
Yazid [[Banu Sulaym]] qabilasiga mansub boʻlib, bu qabila [[Armanistonni musulmonlar tomonidan zabt etilishi|Armanistonning musulmonlar tomonidan zabt etilishida]] ishtirok etgan va [[Xalifalik|xalifalar]] tomonidan [[Vizantiya imperiyasi]] bilan chegaradosh Gʻarbiy Armaniston hududlariga joylashtirilgan edi<ref>Ter-Ghevondyan (1976), pp. 29–30</ref>. Yazidning otasi [[Asid ibn Zofir as-Sulamiy|Asid (yoki Usayd) ibn Zofir as-Sulamiy]] [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] xizmatidagi general boʻlgan hamda soʻnggi umaviy xalifa [[Marvon II|Marvon ibn Muhammad]] va uning otasi [[Muhammad ibn Marvon]] qoʻshinlari safida mintaqadagi yurishlarda qatnashgan<ref name="Crone">Crone (1980), p. 165</ref><ref>Kennedy (1986), pp. 57–58</ref>. [[Balozuriy Axmad ibn Yahyo ibn Jobir ibn Dovud|Balazuriy]] yana shuni ham yozadiki, uning onasi nasroniy boʻlib, Muhammad ibn Marvonning yurishlari chogʻida asirga olingan „[[Sivnik]] [[Patritsiylar|patriki]]“ning qizi ekan<ref name="TG30">Ter-Ghevondyan (1976), p. 30</ref><ref name="Kennedy58">Kennedy (1986), p. 58</ref>.
Umaviylar bilan yaqin aloqalariga qaramay, Yazid Abbosiylar hukmronligining ilk yillarida abbosiy shahzoda Abu Jafar — kelajakdagi xalifa [[Abu Jafar al-Mansur|al-Mansur]] (h. 754–775)ning yaqin va ishonchli maslahatchisiga aylandi<ref name="Kennedy58" />. Shundan soʻng Yazid uch marta ''[[Arminiya]]'' noibi boʻlib xizmat qildi: 752–754, 759–770 va 775–780-yillarda<ref name="TG30" /> al-Mansur davrida u bir vaqtda [[Mosul]] (va, chamasi, butun [[Jazira (xalifalik viloyati)|Jazira]]) noibi ham boʻlgan<ref name="Crone" />.
Xalifalikning Kavkaz viloyatlari noibi sifatida Yazid xalifalikning shimoldagi qoʻshnisi [[Xonlik|Xoqonlik]] [[xazarlar]] bilan mojaroning qisqa muddatli qaytalanishida markaziy rol oʻynadi: 759 yoki 760-yilda xazarlar bilan munosabatlarni yaxshilash maqsadida al-Mansur unga xazar ''xoqon''ining qiziga uylanishni buyurdi. Bagʻatur rozi boʻlib, uni janubga katta va boy kuzatuvchilar hamrohligida, shuningdek uning [[Sep|mahri]] sifatida 100 000 ''[[dirham]]'' bilan yubordi. Nikoh boʻlib oʻtdi, biroq ikki yildan soʻng malika va uning ikki farzandi toʻsatdan vafot etdi va ''xoqon'' uni zaharlashgan deb gumon qildi. Qasos tariqasida u 762–764-yillarda Kavkazdan janubga bosqinlar uyushtirdi: [[Ras]] ismli [[darxon]] boshchiligida xazarlar [[Kavkaz Albaniyasi]], Armaniston va [[Iberiya|Iberiyani]] taladi, bu yerda ular [[Tbilisi|Tiflisni]] egalladi. Yazid ularga qarshi katta qoʻshin toʻplab yurish qildi, ammo [[Shirvon jangi|Shirvon jangida]] magʻlub boʻlib, qoʻshini tor-mor etildi. Yazidning oʻzi asir tushishdan qutulib qoldi, xazarlar esa koʻplab asirlar va oʻlja bilan shimolga qaytdi<ref>Brook (2004), pp. 129–130</ref>. Yazid vizantiyaliklarga qarshi ham jang qilgan: 750-yillarda Vizantiya imperatori [[Konstantin V]] tomonidan qoʻlga kiritilgan [[Arzirum|Feodosiopol]]/Qaliqala shahrini qaytarib oldi<ref name="TG30" />, shuningdek 772, 774 va 779-yillarda [[Onadoʻli|Kichik Osiyoga]] yurishlar uyushtirdi<ref>Kennedy (1990), pp. 70, 79, 206</ref>.
779/780-yildan keyin u haqida hech narsa maʼlum emas<ref name="note190">Kennedy (1990), p. 70 note 190</ref>, biroq uning oilasi 9-asr oxirigacha oʻz yurtlarida nufuzli boʻlib qoldi. Uning oʻgʻillari [[Xolid ibn Yazid asSulamiy|Xolid]] va [[Ahmad ibn Yazid as-Sulamiy|Ahmad]] ham Armanistonda noib boʻlib xizmat qildi, xuddi uning nabirasi [[Abdulloh ibn Ahmad as-Sulamiy]] kabi<ref name="TG30">Ter-Ghevondyan (1976), p. 30</ref><ref name="Kennedy58">Kennedy (1986), p. 58</ref><ref>Crone (1980), pp. 165–166</ref>.
== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi |last=Brook |year=2006 |first=Kevin Alan |title=Xazariyaning yahudiylari, ikkinchi nashr |publisher=Rowman & Littlefield Publishers, Inc |location=Plymouth |isbn=978-0-7425-4982-1 |url=https://books.google.com/books?id=hEuIveNl9kcC}}
* {{Slaves on Horses}}
* {{Kitob manbasi |last=Kennedy |year=1986 |authorlink=Hugh N. Kennedy |first=Hugh N. |title=Ilk Abbosiylar xalifaligi: siyosiy tarix |publisher=Croom Helm |location=London and Sydney |isbn=0-7099-3115-8 |url=https://books.google.com/books?id=_asOAAAAQAAJ}}
* {{The History of al-Tabari|volume=29|url=https://books.google.com/books?id=xWtKTONN7BoC}}
* {{The Arab Emirates in Bagratid Armenia}}
[[Turkum:8-asrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Arminiya abbosiy noiblari]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligi generallari]]
[[Turkum:Arab–Vizantiya urushlaridagi abbosiylar]]
[[Turkum:Arab–Xazar urushlaridagi abbosiylar]]
[[Turkum:Oʻlgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Banu Sulaym]]
[[Turkum:8-asr noiblari]]
bblic4yw9yb4y7mgzhfmrq547u0cso9
Onshi-ike toʻgʻoni
0
1365399
5995872
2026-04-14T09:15:00Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995872
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 115.5m
|dam_height = 19.1m
|dam_width_base =
|construction_began = 1989
|opening = 1990
|cost =
|res_catchment = 0.2 sq. km
|res_surface = 2 gektar
| coordinates = {{coord|34|56|47|N|137|12|59|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Onshi-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Onshi-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3655}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
0ny6dhmidx7chembd6cxl0h8nhy138a
Turkum:Hepialoideaga oid chala maqolalar
14
1365400
5995881
2026-04-14T09:18:06Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995881
wikitext
text/x-wiki
{{WPSS-cat}}
{{Chala maqolalar turkumi
|maqola=[[Hepialoidea]] [[oila (biologiya) |katta oila]]siga mansub [[kuya]]lar
|newstub=Hepialoidea-stub
|category=Hepialoidea}}
[[Category:Kuyaga oid chala maqolalar]]
pj3dhaetrwuh1q5d636g7qkjunn8eom
Mirjaqip Dulatuli
0
1365401
5995884
2026-04-14T09:18:27Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Shaxsiyat bilgiqutisi | name = Mirjaqip Dulatuli | native_name = {{Qalin emas|Міржақып Дулатұлы}} | native_name_lang = kk | image = Dulatov Mirjakip.jpg | caption = Mirjaqip 1916-yilda | other_names = Mir Yakub | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1885|11|25|df=y}} | birth_place = Sarikopa, [[Turgay uyezdi]], Toʻrgʻay viloyati (Rossiya imperiyasi)|Turgay viloya...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995884
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| name = Mirjaqip Dulatuli
| native_name = {{Qalin emas|Міржақып Дулатұлы}}
| native_name_lang = kk
| image = Dulatov Mirjakip.jpg
| caption = Mirjaqip 1916-yilda
| other_names = Mir Yakub
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1885|11|25|df=y}}
| birth_place = Sarikopa, [[Turgay uyezdi]], [[Toʻrgʻay viloyati (Rossiya imperiyasi)|Turgay viloyati, Rossiya]]
| death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1935|10|05|1885|11|25|df=y}}
| death_place = [[Solovki qamoq lageri]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]]
| party = Konstitutsiyaviy demokratlar {{Small|(1907–1917)}}<br />Alash {{Small|(1917–1920)}}
| citizenship = [[Rossiya imperiyasi]] <br /> [[Alash oʻrda]] <br /> [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]]
| occupation = [[Shoir]], [[yozuvchi]], [[siyosatchi]]
}}
'''Mirjaqip Dulatuly''' ({{Lang-kk|Міржақып Дулатұлы, Mırjaqyp Dulatūly}}; {{Lang-ru|Миржакып Дулатов}}; 1885-yilda tugʻilgan — 1935-yilda vafot etgan), '''Mir Yakub Dulatov''' nomi bilan ham tanilgan [[Qozoqlar|qozoq]] [[Shoir|shoiri]], [[Yozuvchi|yozuvchi]] hamda qozoq millatchi [[Alash oʻrda]] hukumatining [[Liderlik|yetakchi]]laridan biri. Shuningdek, '''Madiyar''' va '''[[Argʻin]]''' taxalluslarini qoʻllagan va shu orqali ham tanilgan<ref name="Uyama">{{cite web |first=Tomohiko |last=Uyama |title=The Geography of Civilizations: Chapter 3-A Spatial Analysis of the Kazakh Intelligentsia's Activities, From the Mid-Nineteenth to the Early Twentieth Century |url=http://src-h.slav.hokudai.ac.jp/sympo/98summer/pdf/uyama.pdf |date=February 2005}}</ref>.
== Hayoti ==
Dulatuli 1885-yil 25-noyabrda [[Toʻrgʻay viloyati (Rossiya imperiyasi)|Turgay viloyati]]ning [[Sarikopa]] hududida [[musulmon]] oilada tugʻilgan. U [[O‘rta jüz]] hududida yashovchi [[Argʻin]] qabilasidan boʻlgan. Dulatuli 2 yoshida onasi Demeshdan, 12 yoshida esa otasi Dulatdan ayrilgan. Dastlabki taʼlimni anʼanaviy ravishda qishloq maktabida olgan. 1897-yilda u qozoq-[[Rossiya|rus]] oʻrta maktabiga oʻqishga kirib, 1902-yilda maktabni qishloq [[Oʻqituvchi|oʻqituvchisi]] sifatida tamomlagan. 1904-yilda Dulatuli Qarkaralida [[Ahmet Baytursinov]] va [[Alixan Boʻkeyxanov]] bilan uchrashgan. Yangi shakllanayotgan qozoq islohotchi milliy harakatining ushbu ikki yetakchisi taʼsirida unda mustamlakachilikka, Rossiyaga qarshi qarashlar shakllangan.
1907-yilda Dulatuli [[Sankt-Peterburg]]ga koʻchib oʻtdi va Konstitutsiyaviy demokratlar partiyasi delegati boʻldi. Sankt-Peterburgda u faqat 1 ta soni chiqqan qozoqcha „Serke“ jurnalida oʻzining ilk sheʼrini eʼlon qildi. Sheʼr „''Jastarğa''“ („''Yoshlarga''“) deb nomlangan.
Dulatuli jurnalning ikkinchi soni uchun ham „''Bizdiñ Maqsatymyz''“ ("„Bizning maqsadimiz“") nomli maqola tayyorlagan, biroq jurnalning ikkinchi son hech qachon nashr etilmagan
== Merosi ==
Mirjaqip Dulatuli zamonaviy qozoq [[Adabiyot|adabiyoti]]ning peshqadamlaridan biri va qozoq millatchiligining yetakchisi sifatida eʼtirof etiladi.
U qozoq adabiyotidagi ilk roman „Unfortunate Zhamal“ („Baqytsyz Jamal“) asarining muallifi hisoblanadi. Muallif bosh qahramon Jamalni patriarxal-feodal urf-odatlar va anʼanalarning qurboniga aylangan qozoq qizi sifatida tasvirlaydi hamda shu asosda eski anʼanalar bilan yangi avlod oʻrtasidagi kurashni ochib beradi. Roman oʻsha davrning oʻsib kelayotgan yoshlari orasida tenglik tuygʻusini ravshan tasvirlagani uchun yuksak baholanadi<ref>Qirabaev Serіk Tәuelsіzdіk Ruximen Astana: „Foliant“, 2002, 35 page</ref><ref>{{cite web |title=Оян, қазақ - Міржақып Дулатов |url=https://www.zharar.com/kz/olen/9751-kazakh_dulatov_text_kazakhstan.html |website=Zharar |date=5 January 2019 |access-date=28 March 2023}}</ref>.
== Asarlari ==
* „Oyan! Qazaq, Almati: Altyn Orda“ (1991-yil)
* „Shigharmalari, Mirjaqip Dulatuli“ (1991-yil) — Z. Akhmetov va Jazushy Baspasy
* „Baqitsiz Jamal“ (1910-yil)
* „Azamat“ (1913-yil)
* „Terme“ (1915-yil)
* „Esep Qurali“ (1922-yil)
* „Qiyragat Kitabi“ (1924-yil)
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Dulatuli, Mirjaqip}}
[[Turkum:Qozoq tilida ijod qilgan yozuvchilar]]
[[Turkum:Qozoq shoirlari]]
[[Turkum:1885-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1935-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Qatl etilgan siyosatchilar]]
[[Turkum:Qatl etilgan yozuvchilar]]
[[Turkum:20-asr shoirlari]]
8u9vvetbsw0kjbhx3530yyjmbdq0zpi
5995909
5995884
2026-04-14T09:23:26Z
Sitora Oblakulova
85592
5995909
wikitext
text/x-wiki
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| name = Mirjaqip Dulatuli
| native_name = {{Qalin emas|Міржақып Дулатұлы}}
| native_name_lang = kk
| image = Dulatov Mirjakip.jpg
| caption = Mirjaqip 1916-yilda
| other_names = Mir Yakub
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1885|11|25|df=y}}
| birth_place = Sarikopa, [[Turgay uyezdi]], [[Toʻrgʻay viloyati (Rossiya imperiyasi)|Turgay viloyati, Rossiya]]
| death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1935|10|05|1885|11|25|df=y}}
| death_place = [[Solovki qamoq lageri]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]]
| party = Konstitutsiyaviy demokratlar {{Small|(1907–1917)}}<br />Alash {{Small|(1917–1920)}}
| citizenship = [[Rossiya imperiyasi]] <br /> [[Alash oʻrda]] <br /> [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]]
| occupation = [[Shoir]], [[yozuvchi]], [[siyosatchi]]
}}
'''Mirjaqip Dulatuly''' ({{Lang-kk|Міржақып Дулатұлы, Mırjaqyp Dulatūly}}; {{Lang-ru|Миржакып Дулатов}}; 1885-yilda tugʻilgan — 1935-yilda vafot etgan) '''Mir Yakub Dulatov''' nomi bilan ham tanilgan [[Qozoqlar|qozoq]] [[Shoir|shoiri]], [[Yozuvchi|yozuvchi]] hamda qozoq millatchi [[Alash oʻrda]] hukumatining [[Liderlik|yetakchi]]laridan biri. Shuningdek, ''Madiyar'' va ''[[Argʻin]]'' taxalluslarini qoʻllagan va shu orqali ham tanilgan<ref name="Uyama">{{cite web |first=Tomohiko |last=Uyama |title=The Geography of Civilizations: Chapter 3-A Spatial Analysis of the Kazakh Intelligentsia's Activities, From the Mid-Nineteenth to the Early Twentieth Century |url=http://src-h.slav.hokudai.ac.jp/sympo/98summer/pdf/uyama.pdf |date=February 2005}}</ref>.
== Hayoti ==
Dulatuli 1885-yil 25-noyabrda [[Toʻrgʻay viloyati (Rossiya imperiyasi)|Turgay viloyati]]ning [[Sarikopa]] hududida [[musulmon]] oilada tugʻilgan. U [[O‘rta jüz]] hududida yashovchi [[Argʻin]] qabilasidan boʻlgan. Dulatuli 2 yoshida onasi Demeshdan, 12 yoshida esa otasi Dulatdan ayrilgan. Dastlabki taʼlimni anʼanaviy ravishda qishloq maktabida olgan. 1897-yilda Dulatuli qozoq-[[Rossiya|rus]] oʻrta maktabiga oʻqishga kirib, 1902-yilda maktabni qishloq [[Oʻqituvchi|oʻqituvchisi]] sifatida tamomlagan. 1904-yilda u Qarkaralida [[Ahmet Baytursinov]] va [[Alixan Boʻkeyxanov]] bilan uchrashgan. Yangi shakllanayotgan qozoq islohotchi milliy harakatining ushbu ikki yetakchisi taʼsirida unda mustamlakachilikka, Rossiyaga qarshi qarashlar shakllangan.
1907-yilda Dulatuli [[Sankt-Peterburg]]ga koʻchib oʻtgan va Konstitutsiyaviy demokratlar partiyasi delegati boʻlgan. Sankt-Peterburgda u faqat birgina soni nashr qilingan qozoqcha „Serke“ jurnalida oʻzining ilk sheʼrini eʼlon qilgan. Sheʼr „''Jastarğa''“ („''Yoshlarga''“) deb nomlangan edi.
Dulatuli jurnalning ikkinchi soni uchun ham „''Bizdiñ Maqsatymyz''“ ({{Tarjima|Bizning maqsadimiz}}) nomli maqola tayyorlagan, biroq jurnalning ikkinchi son hech qachon nashr etilmagan.
== Merosi ==
Mirjaqip Dulatuli zamonaviy qozoq [[Adabiyot|adabiyoti]]ning peshqadamlaridan biri va qozoq millatchiligining yetakchisi sifatida eʼtirof etiladi.
U qozoq adabiyotidagi ilk roman „Baqytsyz Jamal“ ({{Tarjima|Baxtsiz Jamal}}) asarining muallifi hisoblanadi. Muallif bosh qahramon Jamalni patriarxal-feodal urf-odatlar va anʼanalarning qurboniga aylangan qozoq qizi sifatida tasvirlaydi hamda shu asosda eski anʼanalar bilan yangi avlod oʻrtasidagi kurashni ochib beradi. Roman oʻsha davrning oʻsib kelayotgan yoshlari orasida tenglik tuygʻusini ravshan tasvirlagani uchun yuksak baholanadi<ref>Qirabaev Serіk Tәuelsіzdіk Ruximen Astana: „Foliant“, 2002, 35 page</ref><ref>{{cite web |title=Оян, қазақ - Міржақып Дулатов |url=https://www.zharar.com/kz/olen/9751-kazakh_dulatov_text_kazakhstan.html |website=Zharar |date=5 January 2019 |access-date=28 March 2023}}</ref>.
== Asarlari ==
* „Oyan! Qazaq, Almati: Altyn Orda“ (1991-yil)
* „Shigharmalari, Mirjaqip Dulatuli“ (1991-yil) — Z. Akhmetov va Jazushy Baspasy
* „Baqitsiz Jamal“ (1910-yil)
* „Azamat“ (1913-yil)
* „Terme“ (1915-yil)
* „Esep Qurali“ (1922-yil)
* „Qiyragat Kitabi“ (1924-yil)
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Dulatuli, Mirjaqip}}
[[Turkum:Qozoq tilida ijod qilgan yozuvchilar]]
[[Turkum:Qozoq shoirlari]]
[[Turkum:1885-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1935-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Qatl etilgan siyosatchilar]]
[[Turkum:Qatl etilgan yozuvchilar]]
[[Turkum:20-asr shoirlari]]
pxr9tm2u4osk4jxzz3n1pw59dxg928j
Prototheora angolae
0
1365402
5995891
2026-04-14T09:20:08Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995891
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Prototheora angolae
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Prototheoridae]]
| tasvir =
}}
'''Prototheora angolae''' — [[Prototheoridae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Angola]] hududida uchraydi<ref>[http://www.afromoths.net/species_by_code/PROTANGO Afro Moths]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Commons}}
{{Wikispecies}}
{{Taxonbar|from=Q7252142}}
[[Category:Hepialoidea]]
{{Hepialoidea-stub}}
klpu2l5elmo868208lmi8268w75ktng
Sakuma toʻgʻoni
0
1365403
5995901
2026-04-14T09:22:01Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995901
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
| name_official = 佐久間ダム
| dam_type = G
| dam_crosses = [[Tenryū daryosi]]
| operator = [[Electric Power Development Company]]
| dam_length = 293.5 metr
| dam_height = 155.5 metr
| dam_width_base =
| dam_volume = 1,120,000 m<sup>3</sup>
| status = O
| construction_began = 1952
| opening = 1957
| cost =
| res_capacity_total = 326,848,000 m<sup>3</sup>
| res_catchment = 4156.5 km<sup>2</sup>
| res_surface = 715 gektar
| coordinates = {{coord|35|05|58|N|137|47|39|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Sakuma toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 佐久間ダム, ''Sakuma damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]ning [[Toyone (Aichi)|Toyone]] (Kitashitara tumani) hududiga qarashli [[Honshū]] orolida joylashgan toʻgʻon. Elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. U Yaponiyadagi eng baland toʻgʻonlardan biri hisoblanadi va 350 MW quvvatga ega gidroelektr stansiyasi mavjud<ref>{{cite web|title=Hydropower & Dams in South and East Asia|url=http://www.hydropower-dams.com/d/d_S&East_Asia_Map.pdf|publisher=Hydropower and Dams|accessdate=3 October 2010|page=9}}</ref>. Yaqinida 50 Hz va 60 Hz elektr tarmoqlari oʻrtasida energiya almashinuvini taʼminlovchi chastota oʻzgartirish stansiyasi joylashgan.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
5i52h2ie56navh23sahg2owo44btbpf
5995913
5995901
2026-04-14T09:24:06Z
Ahror Akramovich
75193
5995913
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
| name_official = 佐久間ダム
| dam_type = G
| dam_crosses = [[Tenryū daryosi]]
| operator = [[Electric Power Development Company]]
| dam_length = 293.5 metr
| dam_height = 155.5 metr
| dam_width_base =
| dam_volume = 1,120,000 m<sup>3</sup>
| status = O
| construction_began = 1952
| opening = 1957
| cost =
| res_capacity_total = 326,848,000 m<sup>3</sup>
| res_catchment = 4156.5 km<sup>2</sup>
| res_surface = 715 gektar
| coordinates = {{coord|35|05|58|N|137|47|39|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Sakuma toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 佐久間ダム, ''Sakuma damu'') — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]ning [[Toyone (Aichi)|Toyone]] (Kitashitara tumani) hududiga qarashli [[Honshū]] orolida joylashgan toʻgʻon. Elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. U Yaponiyadagi eng baland toʻgʻonlardan biri hisoblanadi va 350 MW quvvatga ega gidroelektr stansiyasi mavjud<ref>{{cite web|title=Hydropower & Dams in South and East Asia|url=http://www.hydropower-dams.com/d/d_S&East_Asia_Map.pdf|publisher=Hydropower and Dams|accessdate=3 October 2010|page=9}}</ref>. Yaqinida 50 Hz va 60 Hz elektr tarmoqlari oʻrtasida energiya almashinuvini taʼminlovchi chastota oʻzgartirish stansiyasi joylashgan.
== Tarixi ==
Tenryu daryosining gidroenergetikani rivojlantirish salohiyati XX asr boshlarida [[Meydzi hukumati]] tomonidan amalga oshirildi. Tenryu daryosi tez oqimi bilan ajralib turardi. Uning tog‘li yuqori qismi va irmoqlari tik vodiylar, seryog‘in joylar bo‘lib, aholi siyrak yashardi.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
3ouiqtvsbx3stxgs24yqjhobn2o4tab
Cynaeda mardinalis
0
1365404
5995904
2026-04-14T09:22:37Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995904
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda mardinalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda mardinalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1892-yilda Staudinger tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Kurdiston]] hududida uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref><ref>{{LepIndex |id=25199 |name=Noctuelia mardinalis |accessdate=May 1, 2018}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q19596668}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
hnvhowmscequg20bxa4fdarjyh3p0n6
Munozara:Mirjaqip Dulatuli
1
1365405
5995910
2026-04-14T09:23:35Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995910
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry
Andoza:Odontiinae-stub
10
1365406
5995911
2026-04-14T09:23:51Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995911
wikitext
text/x-wiki
{{Asbox
| andozanomi = Andoza:Odontiinae-stub
| tasvir =Odontiinae - Eurrhypis pollinalis.JPG
| pix = 50
| tasvirtavsifi = Odontiinae
| oid = [[Odontiinae]]ga
| turkum = Odontiinaega oid chala maqolalar
| andoza turkumi = Odontiinae
| andoza turkumi1 =
}}
t3gr3g7bjyio0ztf4tx6be7wd10ehnt
Shin-ike toʻgʻoni (Aichi)
0
1365407
5995920
2026-04-14T09:25:07Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995920
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 48.5m
|dam_height = 15.2m
|dam_width_base =
|construction_began = 1988
|opening = 1989
|cost =
|res_catchment = 0.2 sq. km
|res_surface = 1 gektar
| coordinates = {{coord|34|57|11|N|137|12|01|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Shin-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,2 km² ni tashkil etadi. Suv toʻplanish maydoni 1 gektarni tashkil etadi, sigʻimi 22 ming kub metr<ref>{{Cite web| title = Shin-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3656}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
tdotm1mgdecm1b6xhxkeu2vbu1xwb44
Turkum:Odontiinaega oid chala maqolalar
14
1365408
5995921
2026-04-14T09:25:21Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995921
wikitext
text/x-wiki
{{WPSS-cat}}
{{Chala maqolalar turkumi
|maqola=[[Odontiinae]] kenja oilasining [[kuya]]lari
|newstub=Odontiinae-stub
|category=Odontiinae}}
[[Category:Crambidaega oid chala maqolalar]]
g1c93qhtvdejnioynlelna66cmo8nb5
Shitara toʻgʻoni
0
1365409
5995924
2026-04-14T09:26:36Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995924
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 380m
|dam_height = 129m
|construction_began = 1978
|res_catchment = 62.2 sq. km
|res_surface = 300 gektar
| coordinates = {{coord|35|5|25|N|137|33|09|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Shitara toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Suv toshqinlarini nazorat qilish, sugʻorish va suv taʼminoti maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 62,2 km² ni tashkil etadi. Hozirda qurilish jarayonida<ref>{{Cite web| title = Shitara Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1240}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
gviw8caan26iwqz5lajc1p45np0y98t
Cliniodes costimacula
0
1365410
5995925
2026-04-14T09:26:53Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995925
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cliniodes costimacula
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cliniodes costimacula''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1913-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Boliviya]] va [[Peru]]dagi [[And tog‘lari]] hududlarida hamda [[Venesuela]] hududida uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hayden |first=James E. |date=October 15, 2011 |url=https://www.researchgate.net/publication/276193473_Revision_of_Cliniodes_Guenee_Lepidoptera_Crambidae_Odontiinae |title=Revision of ''Cliniodes'' Guenée (Lepidoptera: Crambidae: Odontiinae) |journal=Annals of Carnegie Museum |volume=79 |issue=4 |pages=231–347 |doi=10.2992/007.079.0401}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q13470117}}
[[Category:Eurrhypini]]
{{Odontiinae-stub}}
h8xasoqb43erg7llnmtz1dhgf7ed45d
Takaraji-ike toʻgʻoni
0
1365411
5995926
2026-04-14T09:27:26Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995926
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 198.9m
|dam_height = 23.5m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1955
|cost =
|res_catchment = 1.1 sq. km
| coordinates = {{coord|34|52|58|N|137|24|52|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Takaraji-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,1 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Takaraji-ike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1218}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
b1big2if1v4dph3e1ms979dth2kzzqg
Tominaga toʻgʻoni
0
1365412
5995927
2026-04-14T09:28:32Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995927
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
| dam_length =337 m
| dam_height =32.5 m
| dam_width_base =
| construction_began =1973
| opening =1980
| cost =
| res_capacity_total = 1,051,000 m<sup>3</sup>
| res_catchment = 0.43 km<sup>2</sup>
| res_surface = 11 gektar
| coordinates = {{coord|35|11|59|N|137|27|31|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Tominaga toʻgʻoni''' ([[yaponcha]]: 富永ダム) — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]ga qarashli [[Toyota (Aichi)|Toyota]] shahrida joylashgan toʻgʻon. Elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Balandligi taxminan 33 metrni tashkil etadi va [[Chubu Electric Power]] kompaniyasi uchun elektr energiyasi ishlab chiqaradi.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
o4azoo7wa0rpghcgnvi2c9a2p9957e3
Cliniodes euphrosinalis
0
1365413
5995928
2026-04-14T09:30:58Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995928
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cliniodes euphrosinalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cliniodes euphrosinalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1886-yilda Heinrich Benno Möschler tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Katta Antil orollari]] va [[Kichik Antil orollari]], shuningdek [[Kosta-Rika]], [[Meksika]]ning janubi, [[Venesuela]]ning shimoli hamda [[Kolumbiya]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hayden |first=James E. |date=October 15, 2011 |url=https://www.researchgate.net/publication/276193473_Revision_of_Cliniodes_Guenee_Lepidoptera_Crambidae_Odontiinae |title=Revision of ''Cliniodes'' Guenée (Lepidoptera: Crambidae: Odontiinae) |journal=Annals of Carnegie Museum |volume=79 |issue=4 |pages=231–347 |doi=10.2992/007.079.0401}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q13470119}}
[[Category:Eurrhypini]]
{{Odontiinae-stub}}
2r39zm906iphhuu7l65jjsh8uuh5p1j
Toyooka-ike toʻgʻoni
0
1365414
5995929
2026-04-14T09:31:10Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995929
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 110m
|dam_height = 18m
|dam_width_base =
|construction_began = 1950
|opening = 1954
|cost =
|res_catchment = 0.8 sq. km
|res_surface = 2 gektar
| coordinates = {{coord|34|49|54|N|137|15|51|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Toyooka-ike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Toyooka-ike (Pre) - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1211}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
n84w8a2ott1zh9zo2pf2hen5weym3no
Ure toʻgʻoni
0
1365415
5995930
2026-04-14T09:32:09Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995930
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
| dam_crosses =[[Ure daryosi]]
| res_name =
| dam_length =
| dam_height =
| dam_width_base =
| construction_began =
| opening =
| cost =
| res_capacity_total =
| res_catchment =
| res_surface =
| coordinates = {{coord|35.0089|N|137.649|E|type:landmark|display=inline,title}}
}}
'''Ure toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Uning qurilishi jarayonida 6 ta uy suv ostida qolgan<ref>{{Cite web|url=http://structurae.net/structures/data/index.cfm?id=s0041532|title = Ure Dam (Aichi, 1958)}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
23mcdx0l2kx25ti8nmjmtsltxmxgc09
Vaki ibn al-Jarroh
0
1365416
5995934
2026-04-14T09:35:51Z
Tilkobles
92150
„{{Qisqa tavsif|Islomiy hadis olimi (745/47–812)}} {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi| religion = [[Islom]] | name = Vaki ibn al-Jarroh | birth_date = 745–747 | birth_place = [[Kufa]], [[Damashq xalifaligi|Umaviylar xalifaligi]] | death_date = {{Death year and age|812|746}} | death_place = [[Fayd]], [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] | main_interests = [[Hadis]] | denomination...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995934
wikitext
text/x-wiki
{{Qisqa tavsif|Islomiy hadis olimi (745/47–812)}}
{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi| religion = [[Islom]]
| name = Vaki ibn al-Jarroh
| birth_date = 745–747
| birth_place = [[Kufa]], [[Damashq xalifaligi|Umaviylar xalifaligi]]
| death_date = {{Death year and age|812|746}}
| death_place = [[Fayd]], [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]
| main_interests = [[Hadis]]
| denomination = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniylik]]
| jurisprudence = [[Hanafiylik]]
| notable_works = ''as-Sunan'', ''al-Maʼrifa va at-Tarix'', ''az-Zuhd''
| children = Sufyon ibn Vaki
}}
'''Abu Sufyon Vaki ibn al-Jarroh ibn Molih ar-Ruasiy al-Kilabiy al-Kufiy''' ({{Lang-ar|أبو سفيان وكيع بن الجراح بن مليح الرؤاسي الكلابي الكوفي}}; 745/47–812) — [[Kufa]]da faoliyat yuritgan nufuzli [[hadis olimi]]. Yirik [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy musulmon]] faqih [[Ahmad ibn Hanbal]]ning asosiy ustozlaridan biri bo‘lgan.
==Kelib chiqishi==
Vaki [[Kufa]]da{{Sfn|Khoury|2002|p=101}} yoki [[Nishopur]] yaqinidagi Ustuva qishlog‘ida<ref name="alikhbar">{{cite web |title=Wakīʿ b. al-Jarrāḥ: Biographical Reports |url=https://alikhbar.wordpress.com/2016/01/26/waki%CA%BF-b-al-jarra%E1%B8%A5-biographical-reports/ |website=Al-Ikhbar: Translations of Classical Arabic Texts |access-date=5 January 2021}}</ref> hijriy 128–129-yilda (milodiy 745–747-yillar) tug‘ilgan{{Sfn|Rosenthal|1989|p=200, note 242}}. Otasi al-Jarroh ibn Molih [[Banu Kilob]] qabilasining Ubayd ibn Ruas urug‘iga mansub bo‘lib, [[Soʻgʻd|Sug‘diyona]]da tug‘ilgan, onasi esa shu urug‘dan bo‘lgan Amra ibn Shaddod ibn Savrning qizi bo‘lib, [[Buxoro]]da tug‘ilgan<ref name="alikhbar"/>{{Sfn|Szilagyi|2009|p=148, note 64}}. Ubayd ibn Ruaslar 630-yillarda musulmonlarning Iroqni zabt etishidan keyin Kufa shahriga joylashgan edi{{Sfn|Caskel|1966|p=560}}. Oila badavlat bo‘lib, al-Jarroh [[Ray]]dagi ''bayt ad-darb'' (zarbxona) ga mas’ul bo‘lgan<ref name="alikhbar"/>, keyinchalik [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]] xalifasi [[Horun ar-Rashid]] ({{hukmronlik|786|809}}) davrida [[Bagʻdod|Bag‘dod]]dagi ''[[baytulmol]]'' (xazina) rahbari etib tayinlangan{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}<ref name="alikhbar"/>.
==Faoliyati==
Diniy ilmlarni, ayniqsa [[Hadis|hadis]]ni chuqur o‘rgangan Vaki o‘z shahrida yoddan bilganlariga tayangan holda ko‘plab ''hadis''larni rivoyat qilishi bilan tanilgan yetakchi muhaddisga aylangan{{Sfn|Salem|2016|p=21, note 64}}{{Sfn|Spectorsky|2013|p=87}}. Undan rivoyat qilishda xatolarga yo‘l qo‘yganligi haqidagi da’volarga qaramay, Vaki umuman olganda o‘z zamonasining eng yaxshi muhaddislaridan biri deb e’tirof etilgan{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}. Horun ar-Rashid tomonidan [[Qozi|qozilik]] lavozimiga tayinlanishni davlatga qaram bo‘lib qolishdan xavotirlanib rad etgani ham uning taqvosi va zohidligi haqidagi obro‘sini yanada oshirdi{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}.
[[Ibn Hajar al-Asqaloniy]] o‘zining ''Tahzib at-tahzib'' asarida Vakiyning ustozlari va shogirdlarining uzun ro‘yxatini keltirgan. U avvalgi ulamolardan Ismoil ibn Abu Xolid, [[Ikrima ibn Ammar]], [[Avzoiy]], [[Sulaymon A’mash|Sulaymon Aʼmash]], [[Molik ibn Anas]] hamda o‘z otasidan rivoyat qilib hadislar naql qilgan{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}{{Sfn|Spectorsky|2013|p=87}}. [[Zahabiy]] o‘zining ''[[Siyar a`lam an-nubala]]'' asarida Vakiyning qariyb 20 nafar ustozining ismlarini sanab o‘tgan bo‘lib, ular orasida eng mashhurlari [[Sufyon Savriy]], [[Shuba ibn al-Hajjoj]] va [[Ibn Jurayj]] bo‘lgan<ref>{{cite book |author1=[[Al-Dhahabi]] |title=[[Siyar a'lam al-nubala]], Volume 9 |page=143}}</ref>. U [[Ahmad ibn Hanbal]]ning eng muhim ustozlaridan bo‘lib, sunniy fiqhining [[Hanbaliylik|hanbaliy]] mazhabiga asos solgan{{Sfn|Spectorsky|2013|pp=86–87}}. Vakiyning o‘zi esa [[Hanafiylik|hanafiy]] fiqhiga ergashgan deb tasniflangan{{Sfn|Hurvitz|2002|p=51}}.
Vaki Kufa shahrida masjid qurgan va unga o‘z qabiladoshi Humayd ibn Abdurahmon ibn Humayd ar-Ruasiy ismli kishini imom qilib tayinlagan<ref name="alikhbar"/>.
==Vafoti va avlodlari==
[[Haj]]dan qaytayotganida Vaki hijriy 197-yilda (milodiy 812-yil) [[Fayd]] vohasida vafot etgan{{Sfn|Rosenthal|1989|p=200, note 242}}. Uning o‘g‘li Sufyon ham kufalik muhaddis bo‘lgan, ammo obro‘si past bo‘lgan. Sufyon 861-yilda qarigan chog‘ida vafot etgan{{Sfn|Rosenthal|1989|p=176, note 66}}{{Sfn|Blankinship|1993|p=134, note 726}}.
==Adabiy asarlari==
Vaki omma orasida go‘yo hech qachon kitobga ega bo‘lmagan deb qaralgan bo‘lsa-da, u bir qator asarlar yozgan:{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}.
*''Tafsir al-Quron''
*''as-Sunan''
*''al-Maʼrifa va at-Tarix''
*''al-Musannaf'' (Ahmad ibn Hanbal va Ibn Hajar al-Asqaloniy tomonidan iqtibos keltirilgan){{Sfn|Khoury|2002|p=101}}.
*''az-Zuhd'' (uning bir nusxasi [[Damashq]]dagi [[az-Zohiriyah kutubxonasi]]da saqlanadi){{Sfn|Khoury|2002|p=101}}.
*''Kitob as-salot'' — undan faqat bitta sahifa papirus varag‘ida saqlanib qolgan<ref>{{Cite journal|last1=Tillier|first1=Mathieu|last2=Vanthieghem|first2=Naïm|date=2018-09-30|title=Une œuvre inconnue de Wakīʿ b. al-Ǧarrāḥ (m. 197/812 ?) et sa transmission en Égypte au IIIe/IXe siècle|url=https://brill.com/view/journals/arab/65/5-6/article-p675_4.xml|journal=Arabica|volume=65|issue=5–6|pages=675–700|doi=10.1163/15700585-12341510|s2cid=195465795 |issn=0570-5398|url-access=subscription}}</ref>.
==Manbalar==
{{Manbalar}}
==Adabiyotlar==
*{{The History of al-Tabari|volume=11 |url=https://books.google.com/books?id=47PEMS6emv0C}}
*{{Kitob manbasi|last1=Caskel |first1=Werner |title=Ğamharat an-nasab: Das genealogische Werk des His̆ām ibn Muḥammad al-Kalbī, Volume II |date=1966 |publisher=Brill |location=Leiden |url=https://books.google.com/books?id=ybgUAAAAIAAJ |language=German}}
*{{Kitob manbasi|last1=Hurvitz |first1=Nimrod |title=The Formation of Hanbalism: Piety into Power |date=2002 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-7007-1507-X |url=https://books.google.com/books?id=W5LxLkUYMTUC}}
*{{Islom ensiklopediyasi, ikkinchi nashri|last1=Khoury |first1=R. G. |title=Wakīʿ b. al-Djarrāḥ b Malīḥ |volume=11 |page=101}}
*{{The History of al-Tabari|volume=1 |url=https://books.google.com/books?id=gTPB-PCAMGwC}}
*{{Kitob manbasi|last1=Salem |first1=Feryal |title=The Emergence of Early Sufi Piety and Sunnī Scholasticism: ʿAbdallāh b. al-Mubarak and the Formation of Sunni Identity in the Second Islamic Century |date=2016 |publisher=Brill |location=Leiden and Boston |isbn=978-90-04-31029-2 |url=https://books.google.com/books?id=EFNjDAAAQBAJ}}
*{{Kitob manbasi|last1=Spectorsky |first1=Susan A. |editor1-last=Powers |editor1-first=David S. |editor2-last=Spectorsky |editor2-first=Susan A. |editor3-last=Arabi |editor3-first=Oussama |title=Islamic Legal Thought: A Compendium of Muslim Jurists |date=2013 |publisher=Brill |location=Leiden and Boston |isbn=978-90-04-25452-7 |pages=85–106 |url=https://books.google.com/books?id=tcBSAQAAQBAJ |chapter=Ahmad b. Hanbal (d. 243/855)}}
*{{Cite journal|last1=Szilagyi |first1=K. |title=A Prophet like Jesus? Christians and Muslims Debating Muhammad's Death |journal=Jerusalem Studies in Arabic and Islam |date=2009 |volume=36 |url=https://books.google.com/books?id=_z1667al71gC}}
{{hanafiylik olimlari}}
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:746-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:812-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Banu Kilob]]
[[Turkum:Hanafiy fiqh ulamolari]]
[[Turkum:Kufalik kishilar]]
3zl8on5w7lpkaqpqb0t0s208wg3ndjx
5995937
5995934
2026-04-14T09:38:01Z
Tilkobles
92150
5995937
wikitext
text/x-wiki
{{Qisqa tavsif|Islomiy hadis olimi (745/47–812)}}
{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi| religion = [[Islom]]
| name = Vaki ibn al-Jarroh
| birth_date = 745–747
| birth_place = [[Kufa]], [[Damashq xalifaligi|Umaviylar xalifaligi]]
| death_date = {{Death year and age|812|746}}
| death_place = [[Fayd]], [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]
| main_interests = [[Hadis]]
| denomination = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniylik]]
| jurisprudence = [[Hanafiylik]]
| notable_works = ''as-Sunan'', ''al-Maʼrifa va at-Tarix'', ''az-Zuhd''
| children = Sufyon ibn Vaki
}}
'''Abu Sufyon Vaki ibn al-Jarroh ibn Molih ar-Ruasiy al-Kilabiy al-Kufiy''' ({{Lang-ar|أبو سفيان وكيع بن الجراح بن مليح الرؤاسي الكلابي الكوفي}}; 745/47–812) — [[Kufa]]da faoliyat yuritgan nufuzli [[hadis olimi]]. Yirik [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy musulmon]] faqih [[Ahmad ibn Hanbal]]ning asosiy ustozlaridan biri boʻlgan.
== Kelib chiqishi ==
Vaki [[Kufa]]da{{Sfn|Khoury|2002|p=101}} yoki [[Nishopur]] yaqinidagi Ustuva qishlogʻida<ref name="alikhbar">{{cite web |title=Wakīʿ b. al-Jarrāḥ: Biographical Reports |url=https://alikhbar.wordpress.com/2016/01/26/waki%CA%BF-b-al-jarra%E1%B8%A5-biographical-reports/ |website=Al-Ikhbar: Translations of Classical Arabic Texts |access-date=5 January 2021}}</ref> hijriy 128–129-yilda (milodiy 745–747-yillar) tugʻilgan{{Sfn|Rosenthal|1989|p=200, note 242}}. Otasi al-Jarroh ibn Molih [[Banu Kilob]] qabilasining Ubayd ibn Ruas urugʻiga mansub boʻlib, [[Soʻgʻd|Sugʻdiyona]]da tugʻilgan, onasi esa shu urugʻdan boʻlgan Amra ibn Shaddod ibn Savrning qizi boʻlib, [[Buxoro]]da tugʻilgan<ref name="alikhbar"/>{{Sfn|Szilagyi|2009|p=148, note 64}}. Ubayd ibn Ruaslar 630-yillarda musulmonlarning Iroqni zabt etishidan keyin Kufa shahriga joylashgan edi{{Sfn|Caskel|1966|p=560}}. Oila badavlat boʻlib, al-Jarroh [[Ray]]dagi ''bayt ad-darb'' (zarbxona) ga mas’ul boʻlgan<ref name="alikhbar"/>, keyinchalik [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar]] xalifasi [[Horun ar-Rashid]] ({{hukmronlik|786|809}}) davrida [[Bagʻdod|Bagʻdod]]dagi ''[[baytulmol]]'' (xazina) rahbari etib tayinlangan{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}<ref name="alikhbar"/>.
== Faoliyati ==
Diniy ilmlarni, ayniqsa [[Hadis|hadis]]ni chuqur oʻrgangan Vaki oʻz shahrida yoddan bilganlariga tayangan holda koʻplab ''hadis''larni rivoyat qilishi bilan tanilgan yetakchi muhaddisga aylangan{{Sfn|Salem|2016|p=21, note 64}}{{Sfn|Spectorsky|2013|p=87}}. Undan rivoyat qilishda xatolarga yoʻl qoʻyganligi haqidagi daʼvolarga qaramay, Vaki umuman olganda oʻz zamonasining eng yaxshi muhaddislaridan biri deb eʼtirof etilgan{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}. Horun ar-Rashid tomonidan [[Qozi|qozilik]] lavozimiga tayinlanishni davlatga qaram boʻlib qolishdan xavotirlanib rad etgani ham uning taqvosi va zohidligi haqidagi obroʻsini yanada oshirdi{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}.
[[Ibn Hajar al-Asqaloniy]] oʻzining ''Tahzib at-tahzib'' asarida Vakiyning ustozlari va shogirdlarining uzun roʻyxatini keltirgan. U avvalgi ulamolardan Ismoil ibn Abu Xolid, [[Ikrima ibn Ammar]], [[Avzoiy]], [[Sulaymon A’mash|Sulaymon Aʼmash]], [[Molik ibn Anas]] hamda oʻz otasidan rivoyat qilib hadislar naql qilgan{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}{{Sfn|Spectorsky|2013|p=87}}. [[Zahabiy]] oʻzining ''[[Siyar a`lam an-nubala]]'' asarida Vakiyning qariyb 20 nafar ustozining ismlarini sanab oʻtgan boʻlib, ular orasida eng mashhurlari [[Sufyon Savriy]], [[Shuba ibn al-Hajjoj]] va [[Ibn Jurayj]] boʻlgan<ref>{{cite book |author1=[[Al-Dhahabi]] |title=[[Siyar a'lam al-nubala]], Volume 9 |page=143}}</ref>. U [[Ahmad ibn Hanbal]]ning eng muhim ustozlaridan boʻlib, sunniy fiqhining [[Hanbaliylik|hanbaliy]] mazhabiga asos solgan{{Sfn|Spectorsky|2013|pp=86–87}}. Vakiyning oʻzi esa [[Hanafiylik|hanafiy]] fiqhiga ergashgan deb tasniflangan{{Sfn|Hurvitz|2002|p=51}}.
Vaki Kufa shahrida masjid qurgan va unga oʻz qabiladoshi Humayd ibn Abdurahmon ibn Humayd ar-Ruasiy ismli kishini imom qilib tayinlagan<ref name="alikhbar"/>.
== Vafoti va avlodlari ==
[[Haj]]dan qaytayotganida Vaki hijriy 197-yilda (milodiy 812-yil) [[Fayd]] vohasida vafot etgan{{Sfn|Rosenthal|1989|p=200, note 242}}. Uning oʻgʻli Sufyon ham kufalik muhaddis boʻlgan, ammo obroʻsi past boʻlgan. Sufyon 861-yilda qarigan chogʻida vafot etgan{{Sfn|Rosenthal|1989|p=176, note 66}}{{Sfn|Blankinship|1993|p=134, note 726}}.
== Adabiy asarlari ==
Vaki omma orasida goʻyo hech qachon kitobga ega boʻlmagan deb qaralgan boʻlsa-da, u bir qator asarlar yozgan:{{Sfn|Khoury|2002|p=101}}.
* ''Tafsir al-Quron''
* ''as-Sunan''
* ''al-Maʼrifa va at-Tarix''
* ''al-Musannaf'' (Ahmad ibn Hanbal va Ibn Hajar al-Asqaloniy tomonidan iqtibos keltirilgan){{Sfn|Khoury|2002|p=101}}.
* ''az-Zuhd'' (uning bir nusxasi [[Damashq]]dagi [[az-Zohiriyah kutubxonasi]]da saqlanadi){{Sfn|Khoury|2002|p=101}}.
* ''Kitob as-salot'' — undan faqat bitta sahifa papirus varagʻida saqlanib qolgan<ref>{{Cite journal|last1=Tillier|first1=Mathieu|last2=Vanthieghem|first2=Naïm|date=2018-09-30|title=Une œuvre inconnue de Wakīʿ b. al-Ǧarrāḥ (m. 197/812 ?) et sa transmission en Égypte au IIIe/IXe siècle|url=https://brill.com/view/journals/arab/65/5-6/article-p675_4.xml|journal=Arabica|volume=65|issue=5–6|pages=675–700|doi=10.1163/15700585-12341510|s2cid=195465795 |issn=0570-5398|url-access=subscription}}</ref>.
== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{The History of al-Tabari|volume=11 |url=https://books.google.com/books?id=47PEMS6emv0C}}
* {{Kitob manbasi|last1=Caskel |first1=Werner |title=Ğamharat an-nasab: Das genealogische Werk des His̆ām ibn Muḥammad al-Kalbī, Volume II |date=1966 |publisher=Brill |location=Leiden |url=https://books.google.com/books?id=ybgUAAAAIAAJ |language=German}}
* {{Kitob manbasi|last1=Hurvitz |first1=Nimrod |title=The Formation of Hanbalism: Piety into Power |date=2002 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-7007-1507-X |url=https://books.google.com/books?id=W5LxLkUYMTUC}}
* {{Islom ensiklopediyasi, ikkinchi nashri|last1=Khoury |first1=R. G. |title=Wakīʿ b. al-Djarrāḥ b Malīḥ |volume=11 |page=101}}
* {{The History of al-Tabari|volume=1 |url=https://books.google.com/books?id=gTPB-PCAMGwC}}
* {{Kitob manbasi|last1=Salem |first1=Feryal |title=The Emergence of Early Sufi Piety and Sunnī Scholasticism: ʿAbdallāh b. al-Mubarak and the Formation of Sunni Identity in the Second Islamic Century |date=2016 |publisher=Brill |location=Leiden and Boston |isbn=978-90-04-31029-2 |url=https://books.google.com/books?id=EFNjDAAAQBAJ}}
* {{Kitob manbasi|last1=Spectorsky |first1=Susan A. |editor1-last=Powers |editor1-first=David S. |editor2-last=Spectorsky |editor2-first=Susan A. |editor3-last=Arabi |editor3-first=Oussama |title=Islamic Legal Thought: A Compendium of Muslim Jurists |date=2013 |publisher=Brill |location=Leiden and Boston |isbn=978-90-04-25452-7 |pages=85–106 |url=https://books.google.com/books?id=tcBSAQAAQBAJ |chapter=Ahmad b. Hanbal (d. 243/855)}}
* {{Cite journal|last1=Szilagyi |first1=K. |title=A Prophet like Jesus? Christians and Muslims Debating Muhammad's Death |journal=Jerusalem Studies in Arabic and Islam |date=2009 |volume=36 |url=https://books.google.com/books?id=_z1667al71gC}}
{{hanafiylik olimlari}}
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:746-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:812-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:8-asr arab shaxslari]]
[[Turkum:Banu Kilob]]
[[Turkum:Hanafiy fiqh ulamolari]]
[[Turkum:Kufalik kishilar]]
3hlyrz3ysl3irfj5kw9rwnsgqlj51jh
Qosimali Jantoshev
0
1365417
5995935
2026-04-14T09:36:54Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Yozuvchi bilgiqutisi | name = Qosimali Jantoshev | native_name = Касымалы Жантөшев | native_name_lang = ky | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1904|09|15|df=y}} | birth_place = [[Tengizbay]] yoki [[Tepke]], [[Turkiston general-gubernatorligi|Rossiya Turkistoni]], [[Rossiya imperiyasi]] | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1968|08|13|1904|09|15|df=y}} | death_place = [[Bishkek|Frunze]], Qir...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995935
wikitext
text/x-wiki
{{Yozuvchi bilgiqutisi
| name = Qosimali Jantoshev
| native_name = Касымалы Жантөшев
| native_name_lang = ky
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1904|09|15|df=y}}
| birth_place = [[Tengizbay]] yoki [[Tepke]], [[Turkiston general-gubernatorligi|Rossiya Turkistoni]], [[Rossiya imperiyasi]]
| death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1968|08|13|1904|09|15|df=y}}
| death_place = [[Bishkek|Frunze]], [[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]]
| alma_mater = [[Qirgʻiz milliy universiteti|Frunze pedagogika kolleji]]
| period = 1926–1963
| occupation = {{Cslist|Yozuvchi|dramaturg|tarjimon}}
| genre = {{Cslist|Drama|Folklor}}
| movement = Sotsialistik realizm
}}
'''Qosimali Jantoshev''' ({{Lang-ky|Касымалы Жантөшев}}; 1904-yil 15-sentyabrda tugʻilgan — 1968-yil 13-avgustda vafot etgan) — [[Qirgʻiziston|qirgʻiz]] yozuvchisi va dramaturgi. Qirgʻiz adabiyotining eng muhim vakillaridan biri sifatida eʼtirof etiladi. Qirgʻiz drama va teatri asoschilaridan biri. Koʻplab asarlarida XX asr davomida qirgʻiz jamiyatidagi oʻzgarishlar va sotsialistik mavzular aks etadi. Mamlakat ichida hanuz juda mashhur boʻlgan „''Qanibek''“ romani Qirgʻizistonning madaniy merosiga aylangan.
== Yoshligi va taʼlimi ==
Jantoshev 1904-yil 15-sentyabrda oʻsha paytda [[Rossiya imperiyasi]] tarkibiga kiruvchi [[Tengizbay]] yoki [[Tepke]] qishlogʻida kambagʻal [[Dehqonlar|dehqon]] oilasida tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web |date=24 September 2015 |title=Kasymaly Dzhantoshev. Golden Fund of the Kyrgyz National Culture |url=https://limon.kg/ru/news:66958 |access-date=13 April 2022 |website=limon.kg |language=ru |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223104/https://limon.kg/ru/news:66958 |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Toleev |first=J. |title=DZHANTOSHEV, Kasymali |url=http://feb-web.ru/feb/kle/Kle-abc/ke2/ke2-6421.htm?cmd=p&istext=1 |access-date=13 April 2022 |website=Fundamental Digital Library of Russian Literature and Folklore |language=ru |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223018/http://feb-web.ru/feb/kle/Kle-abc/ke2/ke2-6421.htm?cmd=p&istext=1 |url-status=live }}</ref>. Uning ilk hayot tajribalari uy yumushlari va qoʻy boqishdan iborat boʻlib, choʻponlar va dehqonlar orasida ulgʻaygan. Bolaligida uning xolasi koʻplab afsona va hikoyalarni aytib berar, bu esa Qosimalining badiiy ifodaga qiziqishini uygʻotgan<ref name=":2">{{Cite web |last= |title=Kasymaly Zhantoshev |url=http://archive.kg/using/articles/jantoshev_16_06_2021-doc299.html |access-date=13 April 2022 |website=Archival Agency of the Kyrgyz Republic |language=ky |archive-date=16 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616044217/http://archive.kg/using/articles/jantoshev_16_06_2021-doc299.html |url-status=live }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Jyrgalbekova |first=S. |date=23 March 2016 |title=Zhantoshev Kasymaly (1904–1968) |url=https://tyup.net/page/zhantoacutecopyshev-kasymaly-1904-1968 |access-date=13 April 2022 |website=tyup.net |language=ky |archive-date=20 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420195104/https://tyup.net/page/zhantoacutecopyshev-kasymaly-1904-1968 |url-status=live }}</ref>. 16 yoshida Jantoshev oʻqish va yozishni oʻrgangan hamda 1924-yilgacha qishloq maktabida taʼlim olgan<ref name=":3">{{Cite web |last=Jyrgalbekova |first=S. |date=8 March 2019 |title=Kasymaly Zhantoshov |url=https://tyup.net/page/kasymaly-zhantoshov |access-date=13 April 2022 |website=tyup.net |language=ky |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407015547/https://tyup.net/page/kasymaly-zhantoshov |url-status=live }}</ref>. 1930-yilda u [[Bishkek|Frunze]]dagi (hozirgi Bishkek) [[Qirgʻiz milliy universiteti|Frunze pedagogika kolleji]]ni tamomladi. U paytda shahar [[Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi (1926—1936)|Qirgʻiz ASSR]] poytaxti edi. Keyinchalik Jantoshev kollejda oʻqituvchi boʻlib ishladi va qishloq kengashlari maslahatchilari va [[kolxozlar]] raislarini tayyorlashga doir kurslardan dars berdi<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite web |title=DZHANTOSHEV KASYMALY |url=http://pisatelikg.narod.ru/djantoshev.html |access-date=13 April 2022 |website=pisatelikg.narod.ru |language=ru |archive-date=29 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729144014/http://pisatelikg.narod.ru/djantoshev.html |url-status=live }}</ref>.
== Vafoti va merosi ==
Jantoshev 1968-yil 13-avgustda 63 yoshida [[Bishkek|Frunze]] shahrida vafot etgan<ref name=":2" /><ref name=":4" />.
Jantoshev qirgʻiz dramasi asoschisi sifatida eʼtirof etiladi va mamlakatda hanuzgacha mashhur madaniy siymo boʻlib qolmoqda<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=8jNgAAAAMAAJ&q=%22jantoshev%22 |title=Soviet Literature |publisher=[[Foreign Languages Publishing House (Soviet Union)|Foreign Languages Publishing House]] |year=1985 |location=Moscow |pages=9 |language=en |via=[[Google Books]] |access-date=14 April 2022 |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223019/https://books.google.com/books?id=8jNgAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%22jantoshev%22&q=%22jantoshev%22&hl=en |url-status=live }}</ref>. 2014-yilda tavalludining 110 yilligi munosabati bilan [[Qirgʻiz Respublikasi Milliy kutubxonasi]] mezbonligida xotira tadbiri oʻtkazildi. Tadbirda universitetlar va boshqa taʼlim muassasalari Jantoshev ijodi hamda u haqidagi maqolalarni taqdim etuvchi koʻrgazma tashkil qildi, aktyorlar esa uning asarlaridan parchalarni ijro etdi<ref>{{Cite web |last=Moiseeva |first=Svetlana |date=30 September 2014 |title=110th anniversary of Kasymaly Dzhantoshev celebrated in Issyk-Kul region |url=https://www.vb.kg/doc/288237_v_issyk_kylskoy_oblasti_otmetili_110_letie_kasymaly_djantosheva.html |access-date=14 April 2022 |website=[[Vecherniy Bishkek]] |language=ru |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223023/https://www.vb.kg/doc/288237_v_issyk_kylskoy_oblasti_otmetili_110_letie_kasymaly_djantosheva.html |url-status=live }}</ref>.
Bir nechta maktablar, kutubxonalar, [[Bishkek]]dagi bir koʻcha hamda [[Issiqkoʻl (viloyat)|Issiqkoʻl]] mintaqaviy drama teatri aynan Qosimali Jantoshevning nomi bilan atalgan<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Parmankulov |first=Jamalidin |date=19 December 2014 |title=5 volumes of selected works of Kasymaly Zhantoshev have been reprinted |url=https://www.super.kg/kabar/news/93909 |access-date=14 April 2022 |website=SUPER.KG |language=ky |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407021709/https://www.super.kg/kabar/news/93909 |url-status=live }}</ref>.
== Mukofot va unvonlari ==
Jantöshev quyidagi orden va medallar bilan taqdirlangan<ref name=":4" />:
* [[„Hurmat belgisi“ ordeni]] (2 marta)
* [[„Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun“ medali]]
* „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida mardonavor mehnati uchun“ medali
* Qirgʻiz SSR xalq yozuvchisi
* Qirgʻiz SSRda xizmat koʻrsatgan artist
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Jantöshev, Kasymaly}}
[[Turkum:1904-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:20-asr qirgʻizistonlik yozuvchilar]]
[[Turkum:Qirgʻizistonlik erkak yozuvchilar]]
[[Turkum:Qirgʻizistonlik tarjimonlar]]
[[Turkum:Sovet tarjimonlari]]
oc1a44szdjxelmnxo7n1da220rnl4dp
5995939
5995935
2026-04-14T09:39:07Z
Sitora Oblakulova
85592
5995939
wikitext
text/x-wiki
{{Yozuvchi bilgiqutisi
| name = Qosimali Jantoshev
| native_name = Касымалы Жантөшев
| native_name_lang = ky
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi|1904|09|15|df=y}}
| birth_place = [[Tengizbay]] yoki [[Tepke]], [[Turkiston general-gubernatorligi|Rossiya Turkistoni]], [[Rossiya imperiyasi]]
| death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|1968|08|13|1904|09|15|df=y}}
| death_place = [[Bishkek|Frunze]], [[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]]
| alma_mater = [[Qirgʻiz milliy universiteti|Frunze pedagogika kolleji]]
| period = 1926–1963
| occupation = {{Cslist|Yozuvchi|dramaturg|tarjimon}}
| genre = {{Cslist|Drama|Folklor}}
| movement = Sotsialistik realizm
}}
'''Qosimali Jantoshev''' ({{Lang-ky|Касымалы Жантөшев}}; 1904-yil 15-sentyabrda tugʻilgan — 1968-yil 13-avgustda vafot etgan) — [[Qirgʻiziston|qirgʻiz]] [[Yozuvchi|yozuvchisi]] va [[Dramaturg|dramaturgi]]. Qirgʻiz adabiyotining eng muhim vakillaridan biri sifatida eʼtirof etiladi. Qirgʻiz drama va teatri asoschilaridan biri. Koʻplab asarlarida XX asr davomida qirgʻiz jamiyatidagi oʻzgarishlar va sotsialistik mavzular aks etadi. Mamlakat ichida hanuz mashhur boʻlgan „''Qanibek''“ romani Qirgʻizistonning madaniy merosiga aylangan.
== Yoshligi va taʼlimi ==
Jantoshev 1904-yil 15-sentyabrda oʻsha paytda [[Rossiya imperiyasi]] tarkibiga kiruvchi [[Tengizbay]] yoki [[Tepke]] qishlogʻida kambagʻal [[Dehqonlar|dehqon]] oilasida tugʻilgan<ref name=":0">{{Cite web |date=24 September 2015 |title=Kasymaly Dzhantoshev. Golden Fund of the Kyrgyz National Culture |url=https://limon.kg/ru/news:66958 |access-date=13 April 2022 |website=limon.kg |language=ru |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223104/https://limon.kg/ru/news:66958 |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Toleev |first=J. |title=DZHANTOSHEV, Kasymali |url=http://feb-web.ru/feb/kle/Kle-abc/ke2/ke2-6421.htm?cmd=p&istext=1 |access-date=13 April 2022 |website=Fundamental Digital Library of Russian Literature and Folklore |language=ru |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223018/http://feb-web.ru/feb/kle/Kle-abc/ke2/ke2-6421.htm?cmd=p&istext=1 |url-status=live }}</ref>. Uning ilk hayot tajribalari uy yumushlari va qoʻy boqishdan iborat boʻlib, choʻponlar va dehqonlar orasida ulgʻaygan. Bolaligida uning xolasi koʻplab afsona va hikoyalarni aytib berar, bu esa Qosimalining badiiy ifodaga boʻlgan qiziqishini uygʻotgan<ref name=":2">{{Cite web |last= |title=Kasymaly Zhantoshev |url=http://archive.kg/using/articles/jantoshev_16_06_2021-doc299.html |access-date=13 April 2022 |website=Archival Agency of the Kyrgyz Republic |language=ky |archive-date=16 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616044217/http://archive.kg/using/articles/jantoshev_16_06_2021-doc299.html |url-status=live }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Jyrgalbekova |first=S. |date=23 March 2016 |title=Zhantoshev Kasymaly (1904–1968) |url=https://tyup.net/page/zhantoacutecopyshev-kasymaly-1904-1968 |access-date=13 April 2022 |website=tyup.net |language=ky |archive-date=20 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420195104/https://tyup.net/page/zhantoacutecopyshev-kasymaly-1904-1968 |url-status=live }}</ref>. 16 yoshida Jantoshev oʻqish va yozishni oʻrgangan hamda 1924-yilgacha qishloq maktabida taʼlim olgan<ref name=":3">{{Cite web |last=Jyrgalbekova |first=S. |date=8 March 2019 |title=Kasymaly Zhantoshov |url=https://tyup.net/page/kasymaly-zhantoshov |access-date=13 April 2022 |website=tyup.net |language=ky |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407015547/https://tyup.net/page/kasymaly-zhantoshov |url-status=live }}</ref>. 1930-yilda u [[Bishkek|Frunze]]dagi (hozirgi Bishkek) [[Qirgʻiz milliy universiteti|Frunze pedagogika kolleji]]ni tamomlagan. U paytda shahar [[Qirgʻiziston Avtonom Sotsialistik Sovet Respublikasi (1926—1936)|Qirgʻiz ASSR]] poytaxti edi. Keyinchalik Jantoshev kollejda oʻqituvchi boʻlib ishlagan va qishloq kengashlari maslahatchilari va [[kolxozlar]] raislarini tayyorlashga doir kurslardan dars bergan<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Cite web |title=DZHANTOSHEV KASYMALY |url=http://pisatelikg.narod.ru/djantoshev.html |access-date=13 April 2022 |website=pisatelikg.narod.ru |language=ru |archive-date=29 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729144014/http://pisatelikg.narod.ru/djantoshev.html |url-status=live }}</ref>.
== Vafoti va merosi ==
Jantoshev 1968-yil 13-avgustda 63 yoshida [[Bishkek|Frunze]] shahrida vafot etgan<ref name=":2" /><ref name=":4" />.
Jantoshev qirgʻiz dramasi asoschisi sifatida eʼtirof etiladi va mamlakatda hanuzgacha mashhur madaniy siymo boʻlib qolmoqda<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=8jNgAAAAMAAJ&q=%22jantoshev%22 |title=Soviet Literature |publisher=[[Foreign Languages Publishing House (Soviet Union)|Foreign Languages Publishing House]] |year=1985 |location=Moscow |pages=9 |language=en |via=[[Google Books]] |access-date=14 April 2022 |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223019/https://books.google.com/books?id=8jNgAAAAMAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%22jantoshev%22&q=%22jantoshev%22&hl=en |url-status=live }}</ref>. 2014-yilda ijodkor tavalludining 110 yilligi munosabati bilan [[Qirgʻiz Respublikasi Milliy kutubxonasi]] mezbonligida xotira tadbiri oʻtkazilgan. Tadbirda universitetlar va boshqa taʼlim muassasalari Jantoshev ijodi hamda u haqidagi maqolalarni taqdim etuvchi koʻrgazma tashkil qilgan, aktyorlar esa uning asarlaridan parchalarni ijro etgan<ref>{{Cite web |last=Moiseeva |first=Svetlana |date=30 September 2014 |title=110th anniversary of Kasymaly Dzhantoshev celebrated in Issyk-Kul region |url=https://www.vb.kg/doc/288237_v_issyk_kylskoy_oblasti_otmetili_110_letie_kasymaly_djantosheva.html |access-date=14 April 2022 |website=[[Vecherniy Bishkek]] |language=ru |archive-date=18 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223023/https://www.vb.kg/doc/288237_v_issyk_kylskoy_oblasti_otmetili_110_letie_kasymaly_djantosheva.html |url-status=live }}</ref>.
Bir nechta maktablar, kutubxonalar, [[Bishkek]]dagi bir koʻcha hamda [[Issiqkoʻl (viloyat)|Issiqkoʻl]] mintaqaviy drama teatri aynan Qosimali Jantoshevning nomi bilan atalgan<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Parmankulov |first=Jamalidin |date=19 December 2014 |title=5 volumes of selected works of Kasymaly Zhantoshev have been reprinted |url=https://www.super.kg/kabar/news/93909 |access-date=14 April 2022 |website=SUPER.KG |language=ky |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407021709/https://www.super.kg/kabar/news/93909 |url-status=live }}</ref>.
== Mukofot va unvonlari ==
Jantöshev quyidagi orden va medallar bilan taqdirlangan<ref name=":4" />:
* [[„Hurmat belgisi“ ordeni]] (2 marta)
* [[„Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun“ medali]]
* „1941–1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida mardonavor mehnati uchun“ medali
* Qirgʻiz SSR xalq yozuvchisi
* Qirgʻiz SSRda xizmat koʻrsatgan artist
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Jantöshev, Kasymaly}}
[[Turkum:1904-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1968-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:20-asr qirgʻizistonlik yozuvchilar]]
[[Turkum:Qirgʻizistonlik erkak yozuvchilar]]
[[Turkum:Qirgʻizistonlik tarjimonlar]]
[[Turkum:Sovet tarjimonlari]]
r0q013x3aco262vcp0viyq07opq9sfp
Yahagi No.2 toʻgʻoni
0
1365418
5995936
2026-04-14T09:37:12Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995936
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 149.2m
|dam_height = 38m
|dam_width_base =
|construction_began = 1967
|opening = 1970
|cost =
|res_catchment = 514.2 sq. km
|res_surface = 37 gektar
| coordinates = {{coord|35|14|24|N|137|23|27|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Yahagi No.2 toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 514,2 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Yahagi No.2 Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1227}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
lpcj29vh94iw7vxhg0p3t4wzox9xh9d
Yahata Choseichi toʻgʻoni
0
1365419
5995938
2026-04-14T09:38:41Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995938
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Aichi prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 158m
|dam_height = 22.7m
|dam_width_base =
|construction_began = 1969
|opening = 1986
|cost =
|res_catchment = 0.7 sq. km
|res_surface = 2 gektar
| coordinates = {{coord|34|48|45|N|137|6|49|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Yahata Choseichi toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Aichi prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 0,7 km² ni tashkil etadi. Suv toʻplanish maydoni 2 gektarni tashkil etadi, sigʻimi 66 ming kub metr<ref>{{Cite web| title = Yahata Choseichi - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=1232}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Aichi prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
2gbvoxbgkzlzaah1lh1zooh6svobwpz
Munozara:Qosimali Jantoshev
1
1365420
5995940
2026-04-14T09:39:20Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995940
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry
Cliniodes festivalis
0
1365421
5995941
2026-04-14T09:42:59Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995941
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cliniodes festivalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cliniodes festivalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 2011-yilda James E. Hayden tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Kolumbiya]]ning shimolida, xususan Sierra Nevada de Santa Marta hududida uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hayden |first=James E. |date=October 15, 2011 |url=https://www.researchgate.net/publication/276193473_Revision_of_Cliniodes_Guenee_Lepidoptera_Crambidae_Odontiinae |title=Revision of ''Cliniodes'' Guenée (Lepidoptera: Crambidae: Odontiinae) |journal=Annals of Carnegie Museum |volume=79 |issue=4 |pages=231–347 |doi=10.2992/007.079.0401}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q19596401}}
[[Category:Eurrhypini]]
{{Odontiinae-stub}}
l7nmgkwchvcg3fmc0nla4oxyeeevy4y
Akita prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati
0
1365422
5995944
2026-04-14T09:52:16Z
Ahror Akramovich
75193
„Quyida [[Yaponiya]]ning [[Akita prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan. == Roʻyxat == {| class="wikitable" !Nomi !Joylashuv !Boshlangan !Ochiq !Balandlik !Uzunlik !Rasm !{{tooltip|DiJ number|Dams in Japan number}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112039139<!-- Ainono Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112039137<!-- Akazawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q112039174<!-- Asahikawa Dam -->}} {{Wdtable row/dam5|qid=Q111935673<!-- Bessho T...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995944
wikitext
text/x-wiki
Quyida [[Yaponiya]]ning [[Akita prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan.
== Roʻyxat ==
{| class="wikitable"
!Nomi
!Joylashuv
!Boshlangan
!Ochiq
!Balandlik
!Uzunlik
!Rasm
!{{tooltip|DiJ number|Dams in Japan number}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039139<!-- Ainono Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039137<!-- Akazawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039174<!-- Asahikawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935673<!-- Bessho Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935804<!-- Chokai Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935621<!-- Etsuri Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11622943<!-- Fujikura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039185<!-- Haginari Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935643<!-- Hanekawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039186<!-- Hayakuchi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935674<!-- Hokiden Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935681<!-- Hotokezawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935675<!-- Hotta Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935645<!-- Ichijogi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039165<!-- Itado Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935630<!-- Iwagami Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039181<!-- Iwami Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039169<!-- Jindai Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935622<!-- Kagura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935701<!-- Kanezawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935682<!-- Karasawa No.1 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935687<!-- Katajiri No.1 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935792<!-- Kohabiro Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935678<!-- Kurakarizawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935827<!-- Kuromorigawa No.1 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935663<!-- Kuzugasawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34863004<!-- Kyowa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935711<!-- Magura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039138<!-- Matsukura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935829<!-- Matsumine Tameike Dam (Akita, Japan) -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q21654812<!-- Minase Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039180<!-- Mizusawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34894001<!-- Moriyoshi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q19929919<!-- Moriyoshizan Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935661<!-- Myoei Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935635<!-- Naganuma Dam (Akita, Japan) -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039145<!-- Nangai Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935857<!-- Naruse Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935772<!-- Natsuse Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935744<!-- Ohbuka Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935642<!-- Ohdutsumi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935845<!-- Ohmatsugawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935730<!-- Ohtakisawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935795<!-- Ohuchi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935717<!-- Ohyoshizawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935677<!-- Rokkamura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935715<!-- Sarutasawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935624<!-- Shaka-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935658<!-- Shinzan No.1 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935737<!-- Sodegasawa Tsutsumi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935720<!-- Sotonosawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q19965851<!-- Subari Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935655<!-- Suganosawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935667<!-- Suginosawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935821<!-- Sunakozawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039155<!-- Takikawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935740<!-- Takinosawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11572550<!-- Tamagawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935800<!-- Tengusawanuma Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34960247<!-- Yamase Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11390722<!-- Yashio Dam (Akita, Japan) -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935671<!-- Yatsurazawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039187<!-- Yoroihata Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935669<!-- Yoshida Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935732<!-- Yunosawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935693<!-- Yunosawa Tameike Dam -->}}
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
qutzoyvwdymb8sgs5nbyqrwdf5zwdbl
5995945
5995944
2026-04-14T09:53:29Z
Ahror Akramovich
75193
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995945
wikitext
text/x-wiki
Quyida [[Yaponiya]]ning [[Akita prefekturasi]]dagi [[to‘g‘on]]lar roʻyxati keltirilgan.
== Roʻyxat ==
{| class="wikitable"
!Nomi
!Joylashuv
!Boshlangan
!Ochiq
!Balandlik
!Uzunlik
!Rasm
!{{tooltip|DiJ number|Dams in Japan number}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039139<!-- Ainono Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039137<!-- Akazawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039174<!-- Asahikawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935673<!-- Bessho Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935804<!-- Chokai Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935621<!-- Etsuri Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11622943<!-- Fujikura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039185<!-- Haginari Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935643<!-- Hanekawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039186<!-- Hayakuchi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935674<!-- Hokiden Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935681<!-- Hotokezawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935675<!-- Hotta Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935645<!-- Ichijogi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039165<!-- Itado Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935630<!-- Iwagami Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039181<!-- Iwami Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039169<!-- Jindai Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935622<!-- Kagura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935701<!-- Kanezawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935682<!-- Karasawa No.1 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935687<!-- Katajiri No.1 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935792<!-- Kohabiro Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935678<!-- Kurakarizawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935827<!-- Kuromorigawa No.1 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935663<!-- Kuzugasawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34863004<!-- Kyowa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935711<!-- Magura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039138<!-- Matsukura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935829<!-- Matsumine Tameike Dam (Akita, Japan) -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q21654812<!-- Minase Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039180<!-- Mizusawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34894001<!-- Moriyoshi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q19929919<!-- Moriyoshizan Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935661<!-- Myoei Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935635<!-- Naganuma Dam (Akita, Japan) -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039145<!-- Nangai Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935857<!-- Naruse Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935772<!-- Natsuse Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935744<!-- Ohbuka Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935642<!-- Ohdutsumi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935845<!-- Ohmatsugawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935730<!-- Ohtakisawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935795<!-- Ohuchi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935717<!-- Ohyoshizawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935677<!-- Rokkamura Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935715<!-- Sarutasawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935624<!-- Shaka-ike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935658<!-- Shinzan No.1 Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935737<!-- Sodegasawa Tsutsumi Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935720<!-- Sotonosawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q19965851<!-- Subari Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935655<!-- Suganosawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935667<!-- Suginosawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935821<!-- Sunakozawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039155<!-- Takikawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935740<!-- Takinosawa Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11572550<!-- Tamagawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935800<!-- Tengusawanuma Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q34960247<!-- Yamase Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q11390722<!-- Yashio Dam (Akita, Japan) -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935671<!-- Yatsurazawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q112039187<!-- Yoroihata Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935669<!-- Yoshida Tameike Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935732<!-- Yunosawa Dam -->}}
{{Wdtable row/dam5|qid=Q111935693<!-- Yunosawa Tameike Dam -->}}
|}
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
ql99o1j6r1215y8hmpnpy1psxy0cpt4
Ümit Özdağ
0
1365423
5995947
2026-04-14T09:54:48Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Davlat arbobi bilgiqutisi | name = Ümit Özdağ | tasvir = Ümit Özdağ - 24.2.24 (cropped).jpg | izoh = Özdağ 2024-yilda | lavozim = Gʻalaba partiyasi yetakchisi | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1961|3|3|df=y}} | birth_place = [[Tokio]], Yaponiya | party = Millatchi harakat partiyasi (2016-yilgacha)<br />Yaxshi partiya (2017–2020, 2021)<br />Gʻalaba partiyasi (2021–hozirgacha) | alm...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995947
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| name = Ümit Özdağ
| tasvir = Ümit Özdağ - 24.2.24 (cropped).jpg
| izoh = Özdağ 2024-yilda
| lavozim = Gʻalaba partiyasi yetakchisi
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1961|3|3|df=y}}
| birth_place = [[Tokio]], Yaponiya
| party = Millatchi harakat partiyasi (2016-yilgacha)<br />Yaxshi partiya (2017–2020, 2021)<br />Gʻalaba partiyasi (2021–hozirgacha)
| alma_mater = [[Lyudvig Maksimilian nomidagi Myunxen universiteti|Myunxen LMU]]<br />[[Gazi universiteti]]
| education = [[Siyosatshunoslik]]
| occupation = Akademik, siyosatchi
| website = {{URL|umitozdag.com}}
| children = 1
| signature = Ümit Özdağ imza.png
}}
'''Ümit Özdağ''' (1961-yil 3-martda tugʻilgan) — 2025-yil 17-iyunda qamoqdan ozod etilgach, Gʻalaba partiyasining amaldagi yetakchisi lavozimiga qaytgan [[Turklar|turk]] siyosatchisi. Shuningdek, hibsga olinishidan avval 2021-yil 26-avgustdan 2025-yil 21-yanvargacha Gʻalaba partiyasi yetakchisi boʻlib faoliyat yuritgan.
Özdağ 2015-yil noyabrdan 2016-yil fevralgacha Millatchi harakat partiyasi (MHP) raisining oʻrinbosari boʻlgan. U 2006-yilda MHPning 8-navbatdagi qurultoyi uchun partiya raisligiga nomzodini eʼlon qilgan, biroq ikki kundan keyin aʼzoligi bekor qilingan. Muvaffaqiyatli sud daʼvosidan soʻng partiyaga qaytgach, 2016-yil aprelida 2016-yil Millatchi harakat partiyasining favqulodda qurultoyi uchun yana MHP raisligiga nomzodini eʼlon qilgan, ammo koʻplab huquqiy tortishuvlardan soʻng bu qurultoy oxir-oqibat bekor qilingan. Özdağ 2016-yil 15-noyabrda MHP Oliy intizom kengashi tomonidan partiya aʼzoligidan chiqarilgan va Yaxshi partiyaga qoʻshilgan. 2019-yil aprelida u partiyaning ijroiya kengashidan isteʼfoga chiqqam, biroq partiyada qolishini va partiyaga oid faoliyatini davom ettirishini maʼlum qilgan<ref>{{Cite web|url = https://www.dailysabah.com/politics/2019/04/03/ip-founding-member-resigns-from-partys-executive-board|title = İP founding member resigns from party's executive board|website = [[Daily Sabah]]|date = 3 April 2019|access-date = 11 April 2019|archive-date = 11 April 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190411165015/https://www.dailysabah.com/politics/2019/04/03/ip-founding-member-resigns-from-partys-executive-board|url-status = live}}</ref>. 2020-yil 16-noyabrda Özdağ Yaxshi partiyadan ham chetlashtirilgan<ref>{{Cite web|title=Turkey: Opposition IYI Party dismisses its lawmaker|url=https://www.aa.com.tr/en/politics/turkey-opposition-iyi-party-dismisses-its-lawmaker/2045746|access-date=2021-04-25|website=www.aa.com.tr|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425090911/https://www.aa.com.tr/en/politics/turkey-opposition-iyi-party-dismisses-its-lawmaker/2045746|url-status=live}}</ref>. Özdağ 2021-yil 26-avgustda oʻng qanot, immigratsiyaga qarshi Gʻalaba partiyasini tuzgan va uning birinchi raisi etib saylangan<ref>{{cite web|title=İYİ Parti'den ayrılan Özdağ, Zafer Partisi'ni kurdu: TBMM'deki parti sayısı 14'e yükseldi|periodical=|publisher=|url=https://tr.euronews.com/2021/08/26/iyi-parti-den-ayr-lan-ozdag-zafer-partisi-nin-kurdu-tbmm-deki-parti-say-s-14-e-yukseldi|url-status=live|format=|access-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312124702/https://tr.euronews.com/2021/08/26/iyi-parti-den-ayr-lan-ozdag-zafer-partisi-nin-kurdu-tbmm-deki-parti-say-s-14-e-yukseldi|archive-date=12 March 2022|date=26 August 2021|language=tr|pages=|quote=}}</ref>.
== Kitoblari ==
* ''Değişen Dünya Dengeleri ve Basra Körfezi Krizi'', 1990-yil
* ''Atatürk ve İnönü Dönemlerinde Ordu-Siyaset İlişkisi'', {{ISBN|978-975-6217-26-9}}
* ''Menderes ve İnönü Döneminde Ordu-Siyaset İlişkileri ve 27 Mayıs İhtilali'', 1996-yil, {{ISBN|978-975-521-079-7}}
* ''Türkiye, Kuzey Irak ve PKK — Bir Gayri Nizami Savaşın Anatomisi'', 1999-yil
* ''Türkiye-Avrupa Birliği İlişkileri'', 2003-yil
* ''Türkiyeʼde Düşük Yoğunluklu Çatışma ve PKK'', 2005-yil
* ''Yeniden Türk Milliyetçiliği'', 2006-yil, {{ISBN|978-975-6105-01-6}}
* ''Gelecek 1000 Yılda da Buradayız'', 2006-yil, {{ISBN|978-605-4991-36-5}}
* ''Kürtçülük Sorununun Analizi ve Çözüm Politikaları'', 2006-yil, {{ISBN|978-975-22-0179-8}}
* ''Atatürk ve İnönü Dönemlerinde Türk Silahlı Kuvvetleri'', 2006-yil, {{ISBN|978-605-4991-53-2}}
* ''Türk Ordusunun PKK Operasyonları'', 2007-yil, {{ISBN|978-9944-326-88-9}}
* ''Kerkük, Irak ve Ortadoğu'', 2007-yil, {{ISBN|978-975-6217-54-2}}
* ''Türk Ordusunun Kuzey Irak Operasyonları'', 2008-yil, {{ISBN|978-605-4991-91-4}}
* ''Telafer: Bir Türkmen Kentinin Amerikan Ordusu ve Peşmergelere Karşı Savaşı'', 2008-yil, {{ISBN|978-975-6424-40-7}}
* ''İstihbarat Teorisi'', 2008-yil, {{ISBN|605-4125-01-X}}
* ''PKK Neden Bitmedi Nasıl Biter — Kürtçülük Sorununun Analizi ve Çözüm Politikaları'', 2008-yil
* ''Pusu ve Katliamların Kronolojisi'', 2009-yil, {{ISBN|978-605-4125-18-0}}
* ''Ermeni Psikolojik Savaşı'', (Prof. Dr. Özcan Yeniçeri ile), 2009-yil, {{ISBN|978-605-4125-15-9}}
* ''Cumhuriyetin En Uzun Dört Yılından Geçerken Türk Sorunu'', 2010-yil
* ''Türk Ordusu PKK’yı Nasıl Yendi, Türkiye PKK’ya Nasıl Teslim Oluyor'', 2010-yil, {{ISBN|978-605-4125-30-2}}
* ''Doğu Raporu'', (İkbal Vurucu ve Ali Aydın Akbaş ile birlikte), 2011-yil, {{ISBN|978-605-4125-39-5}}
* ''İkinci Tek Parti Dönemi — AKP’nin Yumuşak Hegemon Parti Projesinin Anatomisi'', 2011-yil
* ''Küçük Orta Doğu: Suriye'', 2012-yil, {{ISBN|978-605-4125-79-1}}
* ''21. Yüzyılda Prens'', 2012-yil, {{ISBN|978-605-4125-78-4}}
* ''Algı Yönetimi: Propaganda, Psikolojik Savaş, Örtülü Operasyon ve Enformasyon Savaşı'', 2014-yil, {{ISBN|978-605-4991-08-2}}
* ''İstihbarat Örgütleri'', 2015-yil, {{ISBN|978-605-4991-09-9}}
* ''Milli Güvenlik Teorisi'', 2015-yil, {{ISBN|978-605-4991-26-6}}
* ''Türk Dış Politikası'', (Yelda Demirağ ile birlikte), 2016-yil, {{ISBN|978-605-4991-41-9}}
* ''PKK İle Pazarlık: Öcalan İle Anayasa Yapmak'', 2016-yil, {{ISBN|978-605-4125-83-8}}
* ''Türk'ün Vatanla İmtihanı'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-311-242-6}}
* ''100.Yılında Birinci Dünya Savaşı'', 2017-yil
* ''Türk Dış Politikasını Nasıl Bilirdiniz'', (Yelda Demirağ ile Birlikte), 2017-yil, {{ISBN|978-605-4991-61-7}}
* ''İstihbarat Örgütleri'', 2017-yil
* ''Cesetler Gölgeler Yalanlar'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-53-1}}
* ''İkinci Tek Parti Dönemi'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-41-8}}
* ''Teşkilat-ı Mahsusaʼnın 100.Yılında Türk İstihbaratı'', 2017-yil
* ''21. Yüzyılda Türk Dünyası Jeopolitiği'', 2017-yil, {{ISBN|978-975-6769-78-2}}
* ''Türk Sorunu'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-19-7}}
* ''Kendi Ülkesinde Kuşatılan ve Bölünen Ordu: Türk Silahlı Kuvvetleri'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-4125-98-2}}
* ''Kaçınılmaz Çöküş'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-311-567-0}}
* ''Türk Dış Politikasında Hasar Tespiti'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-311-773-5}}
* ''Stratejik Göç Mühendisliği'', 2020-yil, {{ISBN|978-605-7908-23-0}}
* ''Saray Rejiminin Çöküşü ve Türkiyeʼnin Yükselişi'', 2021-yil, {{ISBN|978-625-44470-2-0}}
== Yana qarang ==
* [[Sinan Oğan]]
* [[Koray Aydın]]
== Manbalar ==
{{manbalar|30em}}
== Havolalar ==
* [https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=6979 Buyuk Millat Majlisi veb-saytida deputat profili]
* [http://www.umitozdag.com Shaxsiy veb-sayt]
* [https://twitter.com/umitozdag Shaxsiy Twitter]
* [https://www.youtube.com/@umitozdag Shaxsiy YouTube kanali]
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Ozdag, Umit}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Turkiya 25-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:Turkiya 26-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:Turkiya 27-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:1961-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Turkiya siyosiy partiyalari asoschilari]]
[[Turkum:Arman genotsidini inkor etuvchilar]]
[[Turkum:Turk millatchilari]]
[[Turkum:Turkiyadagi siyosiy mahbuslar]]
lhyz0j0dyocju63nxbo96wij9m1poaa
5995951
5995947
2026-04-14T10:02:53Z
Sitora Oblakulova
85592
5995951
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| name = Ümit Özdağ
| tasvir = Ümit Özdağ - 24.2.24 (cropped).jpg
| izoh = Özdağ 2024-yilda
| lavozim = Gʻalaba partiyasi yetakchisi
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1961|3|3|df=y}}
| birth_place = [[Tokio]], Yaponiya
| party = Millatchi harakat partiyasi (2016-yilgacha)<br />Yaxshi partiya (2017–2020, 2021)<br />Gʻalaba partiyasi (2021–hozirgacha)
| alma_mater = [[Lyudvig Maksimilian nomidagi Myunxen universiteti|Myunxen LMU]]<br />[[Gazi universiteti]]
| education = [[Siyosatshunoslik]]
| occupation = Akademik, siyosatchi
| website = {{URL|umitozdag.com}}
| children = 1
| signature = Ümit Özdağ imza.png
| boshlanish davri = 2025-yil 17-iyun
| oʻtmishdoshi = Ali Şehirlioğlu (amaldagi)
| boshlanish davri_2 = 2021-yil 26-avgust
| tugash davri_2 = 2025-yil 21-yanvar
| oʻtmishdoshi_2 = ''lavozim joriy qilingan''
| davomchisi_2 = Ali Şehirlioğlu (amaldagi)
| lavozim_3 = Millatchi harakat partiyasi yetakchisi oʻrinbosari
| boshlanish davri_3 = 2015-yil 14-noyabr
| tugash davri_3 = 2016-yil 24-fevral
| yetakchi_3 = [[Devlet Bahçeli]]
| oʻtmishdoshi_3 = [[Yıldırım Tuğrul Türkeş]]
| davomchisi_3 = [[Mehmet Günal]]
| lavozim_4 = [[Turkiya Buyuk Millat Majlisi]] aʼzosi
| boshlanish davri_4 = 2015-yil 7-iyun
| tugash davri_4 = 2023-yil 3-iyun
}}
'''Ümit Özdağ''' (1961-yil 3-martda tugʻilgan) — 2025-yil 17-iyunda qamoqdan ozod etilgach, Gʻalaba partiyasining amaldagi yetakchisi lavozimiga qaytgan [[Turklar|turk]] siyosatchisi. Shuningdek, hibsga olinishidan avval 2021-yil 26-avgustdan 2025-yil 21-yanvargacha Gʻalaba partiyasi yetakchisi boʻlib faoliyat yuritgan.
Özdağ 2015-yil noyabrdan 2016-yil fevralgacha Millatchi harakat partiyasi (MHP) raisining oʻrinbosari boʻlgan. U 2006-yilda MHPning 8-navbatdagi qurultoyi uchun partiya raisligiga nomzodini eʼlon qilgan, biroq ikki kundan keyin aʼzoligi bekor qilingan. Muvaffaqiyatli sud daʼvosidan soʻng partiyaga qaytgach, 2016-yil aprelida 2016-yil Millatchi harakat partiyasining favqulodda qurultoyi uchun yana MHP raisligiga nomzodini eʼlon qilgan, ammo koʻplab huquqiy tortishuvlardan soʻng bu qurultoy oxir-oqibat bekor qilingan. Özdağ 2016-yil 15-noyabrda MHP Oliy intizom kengashi tomonidan partiya aʼzoligidan chiqarilgan va Yaxshi partiyaga qoʻshilgan. 2019-yil aprelida u partiyaning ijroiya kengashidan isteʼfoga chiqqam, biroq partiyada qolishini va partiyaga oid faoliyatini davom ettirishini maʼlum qilgan<ref>{{Cite web|url = https://www.dailysabah.com/politics/2019/04/03/ip-founding-member-resigns-from-partys-executive-board|title = İP founding member resigns from party's executive board|website = [[Daily Sabah]]|date = 3 April 2019|access-date = 11 April 2019|archive-date = 11 April 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190411165015/https://www.dailysabah.com/politics/2019/04/03/ip-founding-member-resigns-from-partys-executive-board|url-status = live}}</ref>. 2020-yil 16-noyabrda Özdağ Yaxshi partiyadan ham chetlashtirilgan<ref>{{Cite web|title=Turkey: Opposition IYI Party dismisses its lawmaker|url=https://www.aa.com.tr/en/politics/turkey-opposition-iyi-party-dismisses-its-lawmaker/2045746|access-date=2021-04-25|website=www.aa.com.tr|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425090911/https://www.aa.com.tr/en/politics/turkey-opposition-iyi-party-dismisses-its-lawmaker/2045746|url-status=live}}</ref>. Özdağ 2021-yil 26-avgustda oʻng qanot, immigratsiyaga qarshi Gʻalaba partiyasini tuzgan va uning birinchi raisi etib saylangan<ref>{{cite web|title=İYİ Parti'den ayrılan Özdağ, Zafer Partisi'ni kurdu: TBMM'deki parti sayısı 14'e yükseldi|periodical=|publisher=|url=https://tr.euronews.com/2021/08/26/iyi-parti-den-ayr-lan-ozdag-zafer-partisi-nin-kurdu-tbmm-deki-parti-say-s-14-e-yukseldi|url-status=live|format=|access-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312124702/https://tr.euronews.com/2021/08/26/iyi-parti-den-ayr-lan-ozdag-zafer-partisi-nin-kurdu-tbmm-deki-parti-say-s-14-e-yukseldi|archive-date=12 March 2022|date=26 August 2021|language=tr|pages=|quote=}}</ref>.
== Kitoblari ==
* ''Değişen Dünya Dengeleri ve Basra Körfezi Krizi'', 1990-yil
* ''Atatürk ve İnönü Dönemlerinde Ordu-Siyaset İlişkisi'', {{ISBN|978-975-6217-26-9}}
* ''Menderes ve İnönü Döneminde Ordu-Siyaset İlişkileri ve 27 Mayıs İhtilali'', 1996-yil, {{ISBN|978-975-521-079-7}}
* ''Türkiye, Kuzey Irak ve PKK — Bir Gayri Nizami Savaşın Anatomisi'', 1999-yil
* ''Türkiye-Avrupa Birliği İlişkileri'', 2003-yil
* ''Türkiyeʼde Düşük Yoğunluklu Çatışma ve PKK'', 2005-yil
* ''Yeniden Türk Milliyetçiliği'', 2006-yil, {{ISBN|978-975-6105-01-6}}
* ''Gelecek 1000 Yılda da Buradayız'', 2006-yil, {{ISBN|978-605-4991-36-5}}
* ''Kürtçülük Sorununun Analizi ve Çözüm Politikaları'', 2006-yil, {{ISBN|978-975-22-0179-8}}
* ''Atatürk ve İnönü Dönemlerinde Türk Silahlı Kuvvetleri'', 2006-yil, {{ISBN|978-605-4991-53-2}}
* ''Türk Ordusunun PKK Operasyonları'', 2007-yil, {{ISBN|978-9944-326-88-9}}
* ''Kerkük, Irak ve Ortadoğu'', 2007-yil, {{ISBN|978-975-6217-54-2}}
* ''Türk Ordusunun Kuzey Irak Operasyonları'', 2008-yil, {{ISBN|978-605-4991-91-4}}
* ''Telafer: Bir Türkmen Kentinin Amerikan Ordusu ve Peşmergelere Karşı Savaşı'', 2008-yil, {{ISBN|978-975-6424-40-7}}
* ''İstihbarat Teorisi'', 2008-yil, {{ISBN|605-4125-01-X}}
* ''PKK Neden Bitmedi Nasıl Biter — Kürtçülük Sorununun Analizi ve Çözüm Politikaları'', 2008-yil
* ''Pusu ve Katliamların Kronolojisi'', 2009-yil, {{ISBN|978-605-4125-18-0}}
* ''Ermeni Psikolojik Savaşı'', (Prof. Dr. Özcan Yeniçeri ile), 2009-yil, {{ISBN|978-605-4125-15-9}}
* ''Cumhuriyetin En Uzun Dört Yılından Geçerken Türk Sorunu'', 2010-yil
* ''Türk Ordusu PKK’yı Nasıl Yendi, Türkiye PKK’ya Nasıl Teslim Oluyor'', 2010-yil, {{ISBN|978-605-4125-30-2}}
* ''Doğu Raporu'', (İkbal Vurucu ve Ali Aydın Akbaş ile birlikte), 2011-yil, {{ISBN|978-605-4125-39-5}}
* ''İkinci Tek Parti Dönemi — AKP’nin Yumuşak Hegemon Parti Projesinin Anatomisi'', 2011-yil
* ''Küçük Orta Doğu: Suriye'', 2012-yil, {{ISBN|978-605-4125-79-1}}
* ''21. Yüzyılda Prens'', 2012-yil, {{ISBN|978-605-4125-78-4}}
* ''Algı Yönetimi: Propaganda, Psikolojik Savaş, Örtülü Operasyon ve Enformasyon Savaşı'', 2014-yil, {{ISBN|978-605-4991-08-2}}
* ''İstihbarat Örgütleri'', 2015-yil, {{ISBN|978-605-4991-09-9}}
* ''Milli Güvenlik Teorisi'', 2015-yil, {{ISBN|978-605-4991-26-6}}
* ''Türk Dış Politikası'', (Yelda Demirağ ile birlikte), 2016-yil, {{ISBN|978-605-4991-41-9}}
* ''PKK İle Pazarlık: Öcalan İle Anayasa Yapmak'', 2016-yil, {{ISBN|978-605-4125-83-8}}
* ''Türk'ün Vatanla İmtihanı'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-311-242-6}}
* ''100.Yılında Birinci Dünya Savaşı'', 2017-yil
* ''Türk Dış Politikasını Nasıl Bilirdiniz'', (Yelda Demirağ ile Birlikte), 2017-yil, {{ISBN|978-605-4991-61-7}}
* ''İstihbarat Örgütleri'', 2017-yil
* ''Cesetler Gölgeler Yalanlar'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-53-1}}
* ''İkinci Tek Parti Dönemi'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-41-8}}
* ''Teşkilat-ı Mahsusaʼnın 100.Yılında Türk İstihbaratı'', 2017-yil
* ''21. Yüzyılda Türk Dünyası Jeopolitiği'', 2017-yil, {{ISBN|978-975-6769-78-2}}
* ''Türk Sorunu'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-19-7}}
* ''Kendi Ülkesinde Kuşatılan ve Bölünen Ordu: Türk Silahlı Kuvvetleri'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-4125-98-2}}
* ''Kaçınılmaz Çöküş'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-311-567-0}}
* ''Türk Dış Politikasında Hasar Tespiti'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-311-773-5}}
* ''Stratejik Göç Mühendisliği'', 2020-yil, {{ISBN|978-605-7908-23-0}}
* ''Saray Rejiminin Çöküşü ve Türkiyeʼnin Yükselişi'', 2021-yil, {{ISBN|978-625-44470-2-0}}
== Yana qarang ==
* [[Sinan Oğan]]
* [[Koray Aydın]]
== Manbalar ==
{{manbalar|30em}}
== Havolalar ==
* [https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=6979 Buyuk Millat Majlisi veb-saytida deputat profili]
* [http://www.umitozdag.com Shaxsiy veb-sayt]
* [https://twitter.com/umitozdag Shaxsiy Twitter]
* [https://www.youtube.com/@umitozdag Shaxsiy YouTube kanali]
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Ozdag, Umit}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Turkiya 25-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:Turkiya 26-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:Turkiya 27-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:1961-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Turkiya siyosiy partiyalari asoschilari]]
[[Turkum:Arman genotsidini inkor etuvchilar]]
[[Turkum:Turk millatchilari]]
[[Turkum:Turkiyadagi siyosiy mahbuslar]]
p4ej67gcpa49mg0gf83hyhy64wzd331
5995952
5995951
2026-04-14T10:03:49Z
Sitora Oblakulova
85592
5995952
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| name = Ümit Özdağ
| tasvir = Ümit Özdağ - 24.2.24 (cropped).jpg
| izoh = Özdağ 2024-yilda
| lavozim = Gʻalaba partiyasi yetakchisi
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1961|3|3|df=y}}
| birth_place = [[Tokio]], Yaponiya
| party = Millatchi harakat partiyasi (2016-yilgacha)<br />Yaxshi partiya (2017–2020, 2021)<br />Gʻalaba partiyasi (2021–hozirgacha)
| alma_mater = [[Lyudvig Maksimilian nomidagi Myunxen universiteti|Myunxen LMU]]<br />[[Gazi universiteti]]
| education = [[Siyosatshunoslik]]
| occupation = Akademik, siyosatchi
| website = {{URL|umitozdag.com}}
| children = 1
| signature = Ümit Özdağ imza.png
| boshlanish davri = 2025-yil 17-iyun
| oʻtmishdoshi = Ali Şehirlioğlu (amaldagi)
| boshlanish davri_2 = 2021-yil 26-avgust
| tugash davri_2 = 2025-yil 21-yanvar
| oʻtmishdoshi_2 = ''lavozim joriy qilingan''
| davomchisi_2 = Ali Şehirlioğlu (amaldagi)
| lavozim_3 = Millatchi harakat partiyasi yetakchisi oʻrinbosari
| boshlanish davri_3 = 2015-yil 14-noyabr
| tugash davri_3 = 2016-yil 24-fevral
| yetakchi_3 = [[Devlet Bahçeli]]
| oʻtmishdoshi_3 = [[Yıldırım Tuğrul Türkeş]]
| davomchisi_3 = [[Mehmet Günal]]
| lavozim_4 = [[Turkiya Buyuk Millat Majlisi]] aʼzosi
| boshlanish davri_4 = 2015-yil 7-iyun
| tugash davri_4 = 2023-yil 3-iyun
}}
'''Ümit Özdağ''' (1961-yil 3-martda tugʻilgan) — 2025-yil 17-iyunda qamoqdan ozod etilgach, Gʻalaba partiyasining amaldagi yetakchisi lavozimiga qaytgan [[Turklar|turk]] siyosatchisi. Shuningdek, hibsga olinishidan avval 2021-yil 26-avgustdan 2025-yil 21-yanvargacha Gʻalaba partiyasi yetakchisi boʻlib faoliyat yuritgan.
Özdağ 2015-yil noyabrdan 2016-yil fevralgacha Millatchi harakat partiyasi (MHP) raisining oʻrinbosari boʻlgan. U 2006-yilda MHPning 8-navbatdagi qurultoyi uchun partiya raisligiga nomzodini eʼlon qilgan, biroq ikki kundan keyin uning aʼzoligi bekor qilingan. Muvaffaqiyatli sud daʼvosidan soʻng partiyaga qaytgach, 2016-yil aprelida 2016-yil Millatchi harakat partiyasining favqulodda qurultoyi uchun yana MHP raisligiga nomzodini eʼlon qilgan, ammo koʻplab huquqiy tortishuvlardan soʻng bu qurultoy oxir-oqibat bekor qilingan. Özdağ 2016-yil 15-noyabrda MHP Oliy intizom kengashi tomonidan partiya aʼzoligidan chiqarilgan va Yaxshi partiyaga qoʻshilgan. 2019-yil aprelida u partiyaning ijroiya kengashidan isteʼfoga chiqqan, biroq partiyada qolishini va partiyaga oid faoliyatini davom ettirishini maʼlum qilgan<ref>{{Cite web|url = https://www.dailysabah.com/politics/2019/04/03/ip-founding-member-resigns-from-partys-executive-board|title = İP founding member resigns from party's executive board|website = [[Daily Sabah]]|date = 3 April 2019|access-date = 11 April 2019|archive-date = 11 April 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190411165015/https://www.dailysabah.com/politics/2019/04/03/ip-founding-member-resigns-from-partys-executive-board|url-status = live}}</ref>. 2020-yil 16-noyabrda Özdağ Yaxshi partiyadan ham chetlashtirilgan<ref>{{Cite web|title=Turkey: Opposition IYI Party dismisses its lawmaker|url=https://www.aa.com.tr/en/politics/turkey-opposition-iyi-party-dismisses-its-lawmaker/2045746|access-date=2021-04-25|website=www.aa.com.tr|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425090911/https://www.aa.com.tr/en/politics/turkey-opposition-iyi-party-dismisses-its-lawmaker/2045746|url-status=live}}</ref>. Özdağ 2021-yil 26-avgustda oʻng qanot, immigratsiyaga qarshi Gʻalaba partiyasini tuzgan va uning birinchi raisi etib saylangan<ref>{{cite web|title=İYİ Parti'den ayrılan Özdağ, Zafer Partisi'ni kurdu: TBMM'deki parti sayısı 14'e yükseldi|periodical=|publisher=|url=https://tr.euronews.com/2021/08/26/iyi-parti-den-ayr-lan-ozdag-zafer-partisi-nin-kurdu-tbmm-deki-parti-say-s-14-e-yukseldi|url-status=live|format=|access-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312124702/https://tr.euronews.com/2021/08/26/iyi-parti-den-ayr-lan-ozdag-zafer-partisi-nin-kurdu-tbmm-deki-parti-say-s-14-e-yukseldi|archive-date=12 March 2022|date=26 August 2021|language=tr|pages=|quote=}}</ref>.
== Kitoblari ==
* ''Değişen Dünya Dengeleri ve Basra Körfezi Krizi'', 1990-yil
* ''Atatürk ve İnönü Dönemlerinde Ordu-Siyaset İlişkisi'', {{ISBN|978-975-6217-26-9}}
* ''Menderes ve İnönü Döneminde Ordu-Siyaset İlişkileri ve 27 Mayıs İhtilali'', 1996-yil, {{ISBN|978-975-521-079-7}}
* ''Türkiye, Kuzey Irak ve PKK — Bir Gayri Nizami Savaşın Anatomisi'', 1999-yil
* ''Türkiye-Avrupa Birliği İlişkileri'', 2003-yil
* ''Türkiyeʼde Düşük Yoğunluklu Çatışma ve PKK'', 2005-yil
* ''Yeniden Türk Milliyetçiliği'', 2006-yil, {{ISBN|978-975-6105-01-6}}
* ''Gelecek 1000 Yılda da Buradayız'', 2006-yil, {{ISBN|978-605-4991-36-5}}
* ''Kürtçülük Sorununun Analizi ve Çözüm Politikaları'', 2006-yil, {{ISBN|978-975-22-0179-8}}
* ''Atatürk ve İnönü Dönemlerinde Türk Silahlı Kuvvetleri'', 2006-yil, {{ISBN|978-605-4991-53-2}}
* ''Türk Ordusunun PKK Operasyonları'', 2007-yil, {{ISBN|978-9944-326-88-9}}
* ''Kerkük, Irak ve Ortadoğu'', 2007-yil, {{ISBN|978-975-6217-54-2}}
* ''Türk Ordusunun Kuzey Irak Operasyonları'', 2008-yil, {{ISBN|978-605-4991-91-4}}
* ''Telafer: Bir Türkmen Kentinin Amerikan Ordusu ve Peşmergelere Karşı Savaşı'', 2008-yil, {{ISBN|978-975-6424-40-7}}
* ''İstihbarat Teorisi'', 2008-yil, {{ISBN|605-4125-01-X}}
* ''PKK Neden Bitmedi Nasıl Biter — Kürtçülük Sorununun Analizi ve Çözüm Politikaları'', 2008-yil
* ''Pusu ve Katliamların Kronolojisi'', 2009-yil, {{ISBN|978-605-4125-18-0}}
* ''Ermeni Psikolojik Savaşı'', (Prof. Dr. Özcan Yeniçeri ile), 2009-yil, {{ISBN|978-605-4125-15-9}}
* ''Cumhuriyetin En Uzun Dört Yılından Geçerken Türk Sorunu'', 2010-yil
* ''Türk Ordusu PKK’yı Nasıl Yendi, Türkiye PKK’ya Nasıl Teslim Oluyor'', 2010-yil, {{ISBN|978-605-4125-30-2}}
* ''Doğu Raporu'', (İkbal Vurucu ve Ali Aydın Akbaş ile birlikte), 2011-yil, {{ISBN|978-605-4125-39-5}}
* ''İkinci Tek Parti Dönemi — AKP’nin Yumuşak Hegemon Parti Projesinin Anatomisi'', 2011-yil
* ''Küçük Orta Doğu: Suriye'', 2012-yil, {{ISBN|978-605-4125-79-1}}
* ''21. Yüzyılda Prens'', 2012-yil, {{ISBN|978-605-4125-78-4}}
* ''Algı Yönetimi: Propaganda, Psikolojik Savaş, Örtülü Operasyon ve Enformasyon Savaşı'', 2014-yil, {{ISBN|978-605-4991-08-2}}
* ''İstihbarat Örgütleri'', 2015-yil, {{ISBN|978-605-4991-09-9}}
* ''Milli Güvenlik Teorisi'', 2015-yil, {{ISBN|978-605-4991-26-6}}
* ''Türk Dış Politikası'', (Yelda Demirağ ile birlikte), 2016-yil, {{ISBN|978-605-4991-41-9}}
* ''PKK İle Pazarlık: Öcalan İle Anayasa Yapmak'', 2016-yil, {{ISBN|978-605-4125-83-8}}
* ''Türk'ün Vatanla İmtihanı'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-311-242-6}}
* ''100.Yılında Birinci Dünya Savaşı'', 2017-yil
* ''Türk Dış Politikasını Nasıl Bilirdiniz'', (Yelda Demirağ ile Birlikte), 2017-yil, {{ISBN|978-605-4991-61-7}}
* ''İstihbarat Örgütleri'', 2017-yil
* ''Cesetler Gölgeler Yalanlar'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-53-1}}
* ''İkinci Tek Parti Dönemi'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-41-8}}
* ''Teşkilat-ı Mahsusaʼnın 100.Yılında Türk İstihbaratı'', 2017-yil
* ''21. Yüzyılda Türk Dünyası Jeopolitiği'', 2017-yil, {{ISBN|978-975-6769-78-2}}
* ''Türk Sorunu'', 2017-yil, {{ISBN|978-605-4125-19-7}}
* ''Kendi Ülkesinde Kuşatılan ve Bölünen Ordu: Türk Silahlı Kuvvetleri'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-4125-98-2}}
* ''Kaçınılmaz Çöküş'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-311-567-0}}
* ''Türk Dış Politikasında Hasar Tespiti'', 2019-yil, {{ISBN|978-605-311-773-5}}
* ''Stratejik Göç Mühendisliği'', 2020-yil, {{ISBN|978-605-7908-23-0}}
* ''Saray Rejiminin Çöküşü ve Türkiyeʼnin Yükselişi'', 2021-yil, {{ISBN|978-625-44470-2-0}}
== Yana qarang ==
* [[Sinan Oğan]]
* [[Koray Aydın]]
== Manbalar ==
{{manbalar|30em}}
== Havolalar ==
* [https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=27&p_sicil=6979 Buyuk Millat Majlisi veb-saytida deputat profili]
* [http://www.umitozdag.com Shaxsiy veb-sayt]
* [https://twitter.com/umitozdag Shaxsiy Twitter]
* [https://www.youtube.com/@umitozdag Shaxsiy YouTube kanali]
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Ozdag, Umit}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Turkiya 25-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:Turkiya 26-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:Turkiya 27-parlamenti aʼzolari]]
[[Turkum:1961-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Turkiya siyosiy partiyalari asoschilari]]
[[Turkum:Arman genotsidini inkor etuvchilar]]
[[Turkum:Turk millatchilari]]
[[Turkum:Turkiyadagi siyosiy mahbuslar]]
odsjsojsc73l7sxss7vymqwp7u0mhl2
Ainono toʻgʻoni
0
1365424
5995948
2026-04-14T09:55:14Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995948
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Akita prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 133.9m
|dam_height = 40.8m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1961
|cost =
|res_catchment = 37.8 sq. km
|res_surface = 30 gektar
| coordinates = {{coord|39|16|48|N|140|38|42|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Ainono toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Akita prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 37,8 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Ainono Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0374}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Akita prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
6ismdx1ci1cgq8hb3o9ihnjr0nu2rif
Akazawa toʻgʻoni
0
1365425
5995949
2026-04-14T09:57:57Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995949
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Akita prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 72.7m
|dam_height = 19.3m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1935
|cost =
|res_catchment = 1.5 sq. km
|res_surface = 4 gektar
| coordinates = {{coord|39|9|56|N|140|21|08|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Akazawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Akita prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 1,5 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Akazawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0340}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Akita prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
0nway2g73449repr64dkzuvwaxw1d6e
Asahikawa toʻgʻoni
0
1365426
5995950
2026-04-14T10:02:10Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995950
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Akita prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 380m
|dam_height = 51.5m
|dam_width_base =
|construction_began = 1967
|opening = 1972
|cost =
|res_catchment = 34.4 sq. km
|res_surface = 35 gektar
| coordinates = {{coord|39|48|07|N|140|13|00|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Asahikawa toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Akita prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Suv toshqinlarini nazorat qilish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 34,4 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Asahikawa Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0383}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Akita prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
fm1gulbvxyxh3dw9gw6ycqer2tow3uw
Munozara:Ümit Özdağ
1
1365427
5995953
2026-04-14T10:04:40Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995953
wikitext
text/x-wiki
{{Munozara}}
i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry
Linda Klimovičová
0
1365428
5995954
2026-04-14T10:16:28Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Tennischi bilgiqutisi | name = Linda Klimovičová | tasvir = Linda Klimovičová (51314990677).jpg | country_represented = {{CZE}} (2018–2024)<br />{{POL}} (2024–)<ref name="TVP20241024">{{cite news |last1=Pietraszko |first1=Justyna |title=Tenisistka Linda Klimovicova będzie reprezentować Polskę |url=https://sport.tvp.pl/83129723/tenisistka-linda-klimovicova-bedzie-reprezentowac-polske |access-date=25 Oc...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995954
wikitext
text/x-wiki
{{Tennischi bilgiqutisi
| name = Linda Klimovičová
| tasvir = Linda Klimovičová (51314990677).jpg
| country_represented = {{CZE}} (2018–2024)<br />{{POL}} (2024–)<ref name="TVP20241024">{{cite news |last1=Pietraszko |first1=Justyna |title=Tenisistka Linda Klimovicova będzie reprezentować Polskę |url=https://sport.tvp.pl/83129723/tenisistka-linda-klimovicova-bedzie-reprezentowac-polske |access-date=25 October 2024 |publisher=[[Telewizja Polska]] |date=24 October 2024 |language=pl}}</ref>
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2004|6|18|df=yes}}
| birth_place = [[Olomouts]], [[Chexiya]]<ref name="FB20241024">{{cite web |last1=Szczypka |first1=Piotr |title=AKT NADANIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=8446783282043220&set=pcb.8446783775376504 |website=Facebook |access-date=25 October 2024 |date=24 October 2024 |language=pl}}</ref>
| plays = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney = 267,411
| singlesrecord =
| singlestitles = 7 ta ITF
| highestsinglesranking = 131-oʻrin (2-fevral 2026)
| currentsinglesranking = 131-oʻrin (2-fevral 2026)
| AustralianOpenresult = 2R (2026)
| FrenchOpenresult = S3 (2025)
| Wimbledonresult = S1 (2025)
| USOpenresult = S3 (2025)
| doublesrecord =
| doublestitles = 4 ta ITF
| highestdoublesranking = 407-oʻrin (5-avgust 2024)
| updated = 19-noyabr 2025
}}
'''Linda Klimovičová''' (2004-yil 18-iyunda tugʻilgan) — [[Chexiya]]da tugʻilgan, hozirda [[Polsha]] fuqarosi boʻlgan [[Tennis|tennischi]]. 2026-yil 2-fevralda jahon reytingida yakkalik yoʻnalishi boʻyicha 131-oʻringa koʻtarilgan. 2021-yil 25-oktabrda oʻsmirlar oʻrtasida qoʻshma reytingda 31-oʻrinni band qilgan. Bu uning sport faoliyatidagi eng yuqori reyting koʻrsatkichi hisoblanadi. ITF turnirlarida yakkalik yoʻnalishi boʻyicha 7 ta va juftlik yoʻnalishi boʻyicha 4 karra chempionlikni qoʻlga kiritgan.
== Fuqaroligi ==
2024-yil 19-oktabrda Klimovičová [[Polsha]] fuqaroligini oldi va musobaqalarda Polsha sharafini himoya qilishini eʼlon qildi<ref name="FB20241024" /><ref name="TVP20241024" />.
== Sport faoliyati ==
=== Yoshlar ===
2022-yilgi Wimbledon chempionatida Klimovičová qizlar oʻrtasida yakkalik bahslarida yarim finalgacha yetib borib, yoshlar oʻrtasida [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] doirasidagi oʻzining eng yaxshi natijasini qayd etdi<ref>{{Cite web |last=Ross McLean |date=7 July 2022 |title=Klimovicova into semis with dreams of being latest Czech success story |url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/klimovicova-into-semis-with-dreams-of-being-latest-czech-success-story/ |access-date=24 August 2023 |website=ITF Women's Circuit}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 July 2022 |title=Wimbledon: Džabúrová i Rybakinová jsou poprvé ve finále! Klimovičová se dostala do juniorského semifinále (in Czech) |trans-title=Wimbledon: Džabúrová and Rybakinová are in the final for the first time! Klimovičová reached the junior semifinals |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/16306--wimbledon-dzaburova-i-rybakinova-jsou-poprve-ve-finale-klimovicova-se-dostala-do-juniorskeho-semifinale |access-date=24 August 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>.
==== Katta dubulgʻa turnirlaridagi natijalari ====
Yakkalik:
* [[Avstraliya ochiq chempionati]] –
* [[Fransiya ochiq chempionati]]: 1R (2022)
* [[Wimbledon tennis turniri|Wimbledon]]: YF (2022)
* [[AQSh ochiq chempionati]]: 1R (2021)
Juftlik:
* Avstraliya ochiq chempionati: –
* Fransiya ochiq chempionati: 2R (2022)
* Wimbledon: ChF (2022)
* AQSh ochiq chempionati: 2R (2021)
=== 2021 ===
Klimovičová WTA Tur asosiy toʻr bahslarida ilk bor 2021-yilgi Praga ochiq turnirida ishtirok etgan. U musobaqaning juftlik bahslariga yoʻllanma olgan<ref>{{cite web|url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/14160--livesport-prague-open-do-ctyrhry-zasahne-sedm-cesek-vcetne-bouzkove-s-hradeckou|title=Livesport Prague Open: Do čtyřhry zasáhne sedm Češek včetně Bouzkové s Hradeckou|website=tenisovysvet.cz|language=cs|date=11 July 2021}}</ref>.
=== 2022 ===
2022-yil aprel oyida sportchi ITF ayollar oʻrtasida jahon tennis turnirlari seriyasi doirasida juftlik bahslarida sovrin jamgʻarmasi $15k Sharm-ash-Shayx turnirida chexiyalik tennischi [[Dominika Šalková]] bilan birga ishtirok etgan va ilk bor chempionlikni qoʻlga kiritgan<ref name=":0">{{Cite web |last=David Schlegel, Filip Lefenda |date=13 February 2023 |title=Osmnáctiletá Klimovičová po prvním titulu: Původně to vypadalo, že na turnaj vůbec nepojedu (in Czech) |trans-title=Eighteen-year-old Klimovičová after her first title: Initially, it seemed that I would not go to the tournament at all |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/17581--osmnactileta-klimovicova-po-prvnim-titulu-puvodne-to-vypadalo-ze-na-turnaj-vubec-nepojedu |access-date=24 August 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>. Keyinroq 2022-yil avgust oyida u Bidgoshchda oʻtkazilgan musobaqada ilk bor yakkalik bahslari finaliga chiqdi, biroq [[Valeriia Olianovskaia]]ga qarshi oʻyinda magʻlub boʻldi<ref>{{Cite web |last=Petr Sumbal |date=21 August 2022 |title=Klimovičová si na první titul musí počkat, premiérové finále skončilo porážkou (in Czech) |trans-title=Klimovičová has to wait for her first title, the premiere final ended in defeat |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/16555--klimovicova-si-na-prvni-titul-musi-pockat-premierove-finale-skoncilo-porazkou |access-date=24 August 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>.
=== 2023 ===
2023-yil fevralida Klimovičová Sharm-ash-Shayxda oʻtkazilgan ITF ayollar oʻrtasida jahon tennis turnirlari seriyasi doirasida ilk bor chempionligini qoʻlga kiritdi. Sportchi final uchrashuvida Katarína Kužmováni magʻlub etishga erishdi<ref>{{Cite web |last=Petr Sumbal |date=12 February 2023 |title=Průlom! Osmnáctiletá Klimovičová slaví po velkém boji první profesionální titul (in Czech) |trans-title=Breakthrough! Eighteen-year-old Klimovičová celebrates her first professional title after a great fight |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/17575--prulom-osmnactileta-klimovicova-slavi-po-velkem-boji-prvni-profesionalni-titul |access-date=24 August 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>. 2023-yil sentyabrida Frydek-Mistekda oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi $25 ming boʻlgan musobaqaning juftlik bahslari gʻolibligini qoʻlga kiritdi<ref>{{Cite web |last=Pavel Lebeda |date=8 September 2023 |title=ITF Frýdek-Místek: Kučmová neztratila ani gem! Do semifinále proklouzla i Štruplová (in Czech) |trans-title=ITF Frýdek-Místek: Kučmová did not lose a game! Štruplová also slipped into the semi-finals |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/18816--itf-frydek-mistek-kucmova-neztratila-ani-gem-do-semifinale-proklouzla-i-struplova |access-date=12 November 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>. Ikki oy oʻtib, Solarinoda oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi $25 ming boʻlgan musobaqada ilk bor yakkalik yoʻnalishi gʻolibligiga ega chiqdi<ref>{{Cite web |last=Pavel Lebeda |date=12 November 2023 |title=B. Fruhvirtová má další titul, slaví také Klimovičová. Nouza rozehraje kvalifikaci (in Czech) |trans-title=B. Fruhvirtová has another title, Klimovičová also celebrates. Emergency will play qualification |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/19207--denni-menu-12-11-2023-b-fruhvirtova-ma-dalsi-titul-slavi-take-klimovicova-nouza-rozehraje-kvalifikaci |access-date=12 November 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>. Ushbu musobaqada [[Julie Štruplová]] bilan juftlik oʻyinida ham gʻolib boʻldi<ref>{{Cite web |date=11 November 2023 |title=Solarino 2: Maduzzi/Paganetti Sfiorano il titolo in doppio (in Italian) |trans-title=Solarino 2: Maduzzi/Paganetti come close to the doubles title |url=https://www.supertennis.tv/News/Itf/Solarino-2-MaduzziPaganetti-sfiorano-il-titolo-in-doppio |access-date=12 November 2023 |website=supertennis.tv}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{WTA|329061}}
* {{ITF profili|linda-klimovicova/800531900/pol}}
{{DEFAULTSORT:Klimovicova, Linda}}
[[Turkum:2004-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Polshalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Chexiyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr chexiyalik ayol sportchilar]]
[[Turkum:21-asr polshalik ayol sportchilar]]
6f32fnjl7cwjh33ccri6bopdh3adkn2
5995956
5995954
2026-04-14T10:19:51Z
Sitora Oblakulova
85592
5995956
wikitext
text/x-wiki
{{Tennischi bilgiqutisi
| name = Linda Klimovičová
| tasvir = Linda Klimovičová (51314990677).jpg
| country_represented = {{CZE}} (2018–2024)<br />{{POL}} (2024–)<ref name="TVP20241024">{{cite news |last1=Pietraszko |first1=Justyna |title=Tenisistka Linda Klimovicova będzie reprezentować Polskę |url=https://sport.tvp.pl/83129723/tenisistka-linda-klimovicova-bedzie-reprezentowac-polske |access-date=25 October 2024 |publisher=[[Telewizja Polska]] |date=24 October 2024 |language=pl}}</ref>
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|2004|6|18|df=yes}}
| birth_place = [[Olomouts]], [[Chexiya]]<ref name="FB20241024">{{cite web |last1=Szczypka |first1=Piotr |title=AKT NADANIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=8446783282043220&set=pcb.8446783775376504 |website=Facebook |access-date=25 October 2024 |date=24 October 2024 |language=pl}}</ref>
| plays = Oʻng qoʻl
| careerprizemoney = 267,411
| singlesrecord =
| singlestitles = 7 ta ITF
| highestsinglesranking = 131-oʻrin (2-fevral 2026)
| currentsinglesranking = 131-oʻrin (2-fevral 2026)
| AustralianOpenresult = 2R (2026)
| FrenchOpenresult = S3 (2025)
| Wimbledonresult = S1 (2025)
| USOpenresult = S3 (2025)
| doublesrecord =
| doublestitles = 4 ta ITF
| highestdoublesranking = 407-oʻrin (5-avgust 2024)
| updated = 19-noyabr 2025
}}
'''Linda Klimovičová''' (2004-yil 18-iyunda tugʻilgan) — [[Chexiya]]da tugʻilgan, hozirda [[Polsha]] fuqarosi boʻlgan [[Tennis|tennischi]]. 2026-yil 2-fevralda jahon reytingida yakkalik yoʻnalishi boʻyicha 131-oʻringa koʻtarilgan. 2021-yil 25-oktyabrda oʻsmirlar oʻrtasidagi qoʻshma reytingda 31-oʻrinni band qilgan. Bu uning sport faoliyatidagi eng yuqori reyting koʻrsatkichi hisoblanadi. ITF turnirlarida yakkalik yoʻnalishi boʻyicha 7 karra va juftlik yoʻnalishi boʻyicha 4 karra chempionlikni qoʻlga kiritgan.
== Fuqaroligi ==
2024-yil 19-oktyabrda Klimovičová [[Polsha]] fuqaroligini oldi va musobaqalarda Polsha sharafini himoya qilishini eʼlon qildi<ref name="FB20241024" /><ref name="TVP20241024" />.
== Sport faoliyati ==
=== Yoshlar ===
2022-yilgi [[Wimbledon tennis turniri|Wimbledon]] chempionatida Klimovičová qizlar oʻrtasida yakkalik bahslarida yarim finalgacha yetib borib, yoshlar oʻrtasida [[Katta dubulgʻa (tennis)|Katta dubulgʻa]] doirasidagi oʻzining eng yaxshi natijasini qayd etdi<ref>{{Cite web |last=Ross McLean |date=7 July 2022 |title=Klimovicova into semis with dreams of being latest Czech success story |url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/klimovicova-into-semis-with-dreams-of-being-latest-czech-success-story/ |access-date=24 August 2023 |website=ITF Women's Circuit}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 July 2022 |title=Wimbledon: Džabúrová i Rybakinová jsou poprvé ve finále! Klimovičová se dostala do juniorského semifinále (in Czech) |trans-title=Wimbledon: Džabúrová and Rybakinová are in the final for the first time! Klimovičová reached the junior semifinals |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/16306--wimbledon-dzaburova-i-rybakinova-jsou-poprve-ve-finale-klimovicova-se-dostala-do-juniorskeho-semifinale |access-date=24 August 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>.
==== Katta dubulgʻa turnirlaridagi natijalari ====
Yakkalik:
* [[Avstraliya ochiq chempionati]] –
* [[Fransiya ochiq chempionati]]: 1R (2022)
* [[Wimbledon tennis turniri|Wimbledon]]: YF (2022)
* [[AQSh ochiq chempionati]]: 1R (2021)
Juftlik:
* Avstraliya ochiq chempionati: –
* Fransiya ochiq chempionati: 2R (2022)
* Wimbledon: ChF (2022)
* AQSh ochiq chempionati: 2R (2021)
=== 2021 ===
Klimovičová WTA Tur asosiy toʻr bahslarida ilk bor 2021-yilgi Praga ochiq turnirida ishtirok etgan. U musobaqaning juftlik bahslariga yoʻllanma olgan<ref>{{cite web|url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/14160--livesport-prague-open-do-ctyrhry-zasahne-sedm-cesek-vcetne-bouzkove-s-hradeckou|title=Livesport Prague Open: Do čtyřhry zasáhne sedm Češek včetně Bouzkové s Hradeckou|website=tenisovysvet.cz|language=cs|date=11 July 2021}}</ref>.
=== 2022 ===
2022-yil aprel oyida sportchi ITF ayollar oʻrtasida jahon tennis turnirlari seriyasi doirasida juftlik bahslarida sovrin jamgʻarmasi $15 minglik Sharm-ash-Shayx turnirida chexiyalik tennischi [[Dominika Šalková]] bilan birga ishtirok etgan va ilk bor chempionlikni qoʻlga kiritgan<ref name=":0">{{Cite web |last=David Schlegel, Filip Lefenda |date=13 February 2023 |title=Osmnáctiletá Klimovičová po prvním titulu: Původně to vypadalo, že na turnaj vůbec nepojedu (in Czech) |trans-title=Eighteen-year-old Klimovičová after her first title: Initially, it seemed that I would not go to the tournament at all |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/17581--osmnactileta-klimovicova-po-prvnim-titulu-puvodne-to-vypadalo-ze-na-turnaj-vubec-nepojedu |access-date=24 August 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>. Keyinroq 2022-yil avgust oyida u Bidgoshchda oʻtkazilgan musobaqada ilk bor yakkalik bahslari finaliga chiqdi, biroq [[Valeriia Olianovskaia]]ga qarshi oʻyinda magʻlub boʻldi<ref>{{Cite web |last=Petr Sumbal |date=21 August 2022 |title=Klimovičová si na první titul musí počkat, premiérové finále skončilo porážkou (in Czech) |trans-title=Klimovičová has to wait for her first title, the premiere final ended in defeat |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/16555--klimovicova-si-na-prvni-titul-musi-pockat-premierove-finale-skoncilo-porazkou |access-date=24 August 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>.
=== 2023 ===
2023-yil fevralida Klimovičová Sharm-ash-Shayxda oʻtkazilgan ITF ayollar oʻrtasida jahon tennis turnirlari seriyasi doirasida ilk bor chempionlikni qoʻlga kiritdi. Sportchi final uchrashuvida Katarína Kužmováni magʻlub etdi<ref>{{Cite web |last=Petr Sumbal |date=12 February 2023 |title=Průlom! Osmnáctiletá Klimovičová slaví po velkém boji první profesionální titul (in Czech) |trans-title=Breakthrough! Eighteen-year-old Klimovičová celebrates her first professional title after a great fight |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/17575--prulom-osmnactileta-klimovicova-slavi-po-velkem-boji-prvni-profesionalni-titul |access-date=24 August 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>. 2023-yil sentyabrida Frydek-Mistekda oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi $25 ming boʻlgan musobaqaning juftlik bahslari gʻolibligini qoʻlga kiritdi<ref>{{Cite web |last=Pavel Lebeda |date=8 September 2023 |title=ITF Frýdek-Místek: Kučmová neztratila ani gem! Do semifinále proklouzla i Štruplová (in Czech) |trans-title=ITF Frýdek-Místek: Kučmová did not lose a game! Štruplová also slipped into the semi-finals |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/18816--itf-frydek-mistek-kucmova-neztratila-ani-gem-do-semifinale-proklouzla-i-struplova |access-date=12 November 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>. Ikki oy oʻtib, Solarinoda oʻtkazilgan sovrin jamgʻarmasi $25 ming boʻlgan musobaqada ilk bor yakkalik yoʻnalishi gʻolibligiga ega chiqdi<ref>{{Cite web |last=Pavel Lebeda |date=12 November 2023 |title=B. Fruhvirtová má další titul, slaví také Klimovičová. Nouza rozehraje kvalifikaci (in Czech) |trans-title=B. Fruhvirtová has another title, Klimovičová also celebrates. Emergency will play qualification |url=https://www.tenisovysvet.cz/article/detail/19207--denni-menu-12-11-2023-b-fruhvirtova-ma-dalsi-titul-slavi-take-klimovicova-nouza-rozehraje-kvalifikaci |access-date=12 November 2023 |website=tenisovysvet.cz}}</ref>. Ushbu musobaqada [[Julie Štruplová]] bilan juftlik oʻyinida ham gʻolib boʻldi<ref>{{Cite web |date=11 November 2023 |title=Solarino 2: Maduzzi/Paganetti Sfiorano il titolo in doppio (in Italian) |trans-title=Solarino 2: Maduzzi/Paganetti come close to the doubles title |url=https://www.supertennis.tv/News/Itf/Solarino-2-MaduzziPaganetti-sfiorano-il-titolo-in-doppio |access-date=12 November 2023 |website=supertennis.tv}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{WTA|329061}}
* {{ITF profili|linda-klimovicova/800531900/pol}}
{{DEFAULTSORT:Klimovicova, Linda}}
[[Turkum:2004-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Polshalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:Chexiyalik ayol tennischilar]]
[[Turkum:21-asr chexiyalik ayol sportchilar]]
[[Turkum:21-asr polshalik ayol sportchilar]]
7se40okvxti3oscranh07c54a5nymts
Munozara:Linda Klimovičová
1
1365429
5995955
2026-04-14T10:17:01Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2=Polsha|mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995955
wikitext
text/x-wiki
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2=Polsha|mamlakat3= }}
dcmken6wgwelkyyzs9mwoks9ksvm4mu
Cynaeda nepticulalis
0
1365430
5995957
2026-04-14T10:21:37Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995957
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda nepticulalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda nepticulalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1897-yilda O. Hofmann tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Turkiya]]da uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q19596671}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
n24en3ji10buba9n62ux7f7rfj1w4u4
Irina Jerebkina
0
1365431
5995958
2026-04-14T10:33:02Z
Panpanchik
72616
„{{Infobox person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=yes |alma mater=[[Xarkov universiteti|V. N. Karazin Xarkiv milliy universiteti]]}} '''Irina Anatoliyivna Jerebkina''' (1959-yilda tugʻilgan) ukrainalik feminist olimadir. U [[Xarkov universiteti|V. N. Karazin Xarkiv milliy universiteti]]da madaniyat nazariyasi va fan falsafasi professori hamda 1994-yilda tashkil etilishida ishtirok etgan [[Xarkiv Gender tadqiqotlari markazi]] (KhCGS)ning doimiy...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995958
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| fetchwikidata=ALL
| onlysourced=yes
|alma mater=[[Xarkov universiteti|V. N. Karazin Xarkiv milliy universiteti]]}}
'''Irina Anatoliyivna Jerebkina''' (1959-yilda tugʻilgan) ukrainalik feminist olimadir. U [[Xarkov universiteti|V. N. Karazin Xarkiv milliy universiteti]]da madaniyat nazariyasi va fan falsafasi professori hamda 1994-yilda tashkil etilishida ishtirok etgan [[Xarkiv Gender tadqiqotlari markazi]] (KhCGS)ning doimiy direktoridir.
== Hayoti ==
Jerebkina falsafani [[Kiyev]]da oʻrgangan va 1990-yillarning boshida [[Moskva]]dagi [[Rossiya Fanlar akademiyasi Falsafa instituti]]da ishlagan<ref name=Zhurzhenko>{{cite book | editor=Marian J. Rubchak | title=Mapping Difference: The Many Faces of Women in Contemporary Ukraine | author=Tatiana Zhurzhenko | chapter=Feminist (De)Constructions of Nationalism in the Post-Soviet Space | publisher=Berghahn Books | year=2011 | page=186 }}</ref>. U 1994-yilda Xarkiv Gender tadqiqotlari markazini tashkil etishda ishtirok etgan<ref name=Dispatch>{{cite journal | title=Dispatch from Kharkiv National University | journal=[[Boston Review]] | date=14 March 2022 | url=https://bostonreview.net/articles/dispatch-from-kharkiv-national-university/ | access-date=4 April 2022 }}</ref>.
[[Millatchilik|Antimillatchi]] boʻlgan Jerebkina millatchilikni xayolda tasavvur qilingan „yoʻqotish“ yoki „kamchilik“ bilan birga ushlab turiladigan bir xayoliy hamjamiyat sifatida koʻradi: hududiy yaxlitlikning yoʻqolishi milliy oʻzlik haqidagi afsonalarni kuchaytiradi, bu esa oʻtish davridagi jamiyatlarda eski ijtimoiy tuzilmalar yoʻqolishidan gangib qolganlar uchun tushunishni qiyinlashtiruvchi ramziy kompensatsiyani taʼminlaydi. ''Ayollarning siyosiy ongsizligi'' asarida u millatchi ukrain feminizmidan oʻzini uzoqroqqa qoʻyadi, oʻzini qurbon qiluvchi „millat onalari“ning romantik obrazlarini ayollarni ramziy „zoʻrlash“ga oʻxshash, sirli ijtimoiy rollarda qamab qoʻyuvchi narsa sifatida koʻradi<ref name=Zhurzhenko/>.
2022-yil mart oyida, [[Xarkov|Xarkiv]] Rossiya qoʻshinlari tomonidan Rossiyaning Ukrainaga bosqinidan soʻng qamal ostida boʻlgan bir paytda, Jerebkina ''[[Boston Review]]'' uchun „Xarkiv milliy universitetidan xabar“ni yozdi, unda u butun [[Sobiq sovet davlatlari|postsovet]] mamlakatlari boʻylab [[Feminologiya|ayollar tadqiqotlari]]ning ahamiyati haqida mulohaza yuritdi. U notoʻgʻri talqin qilingan „rus haqiqati va yevropa haqiqati oʻrtasidagi kurash“dan koʻra, „hammani urushqoqlarga qarshi kurashish“ga chaqirdi<ref name=Dispatch/>.
Jerebkina 2023-yil mart oyida [[London iqtisodiyot maktabi]] tomonidan ish taklifi olganidan soʻng Ukrainani tark etib, Londonga ketishga muvaffaq boʻlgan<ref>{{Cite magazine |last=Gessen |first=Masha |date=2023-03-22 |title=A Ukrainian Philosopher's Reluctant Departure from Kharkiv |url=https://www.newyorker.com/news/dispatch/a-ukrainian-philosophers-reluctant-departure-from-kharkiv |access-date=2024-01-05 |magazine=The New Yorker |language=en-US |issn=0028-792X}}</ref>.
== Asarlari ==
* ''<nowiki>Женское политическое бессознательное</nowiki>'' [Ayollarning siyosiy ongsizligi]. Xarkiv, 1996. Qayta nashr: Sankt-Peterburg: Aleteia, 2002.
* (tahr.) ''<nowiki>Femina postsovietica: украинская женщина в переходный период: от социальных движений к политике</nowiki>'' [Femina postsovietica. Oʻtish davridagi ukrain ayoli: ijtimoiy harakatlardan siyosatga]. Xarkiv, 1999.
* ''<nowiki>Страсть: женское тело и женская сексуальность в России</nowiki>'' [Havas: Rossiyada ayol tanasi va ayol jinsiyligi]. Sankt-Peterburg: Aleteia, 2001.
* ''<nowiki>Гендерные 90-е, или Фаллоса не существует</nowiki>'' [Genderli 90-yillar yoki fallus mavjud emas]. Sankt-Peterburg: Aleteia, 2003.
* ''<nowiki>Феминистская интервенция в сталинизм, или, Сталина не существует</nowiki>'' [Stalinizmga feminist intervensiya yoki Stalin mavjud emas]. Sankt-Peterburg: Aleteia, 2006.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Jerebkina, Irina}}
h7xw0m71qc1wz4iebgivu5f3mabczol
Cynaeda allardalis
0
1365432
5995960
2026-04-14T10:43:05Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995960
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda allardalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda allardalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1876-yilda Oberthür tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Jazoir]]da uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx?AspxAutoDetectCookieSupport=1 |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q19596647}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
2rsm6wizrpzh8o8fltfanj2lokn26cs
Cynaeda alticolalis
0
1365433
5995961
2026-04-14T10:44:02Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995961
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda alticolalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda alticolalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1877-yilda Hugo Theodor Christoph tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Eron]]da uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q19596650}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
p8s1w2b479t0sgz4hmyzggumdrkj978
Devlet Bahçeli
0
1365434
5995962
2026-04-14T10:44:08Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Davlat arbobi bilgiqutisi | name = Devlet Bahcheli | tasvir = Devlet Bahçeli VOA 2015 (cropped).jpg | honorific_suffix = [[MP]] | izoh = Bahçeli 2015-yilda | lavozim = Milliyatchi harakat partiyasi yetakchisi | boshlanish davri = 1997-yil 6-iyul | oʻtmishdoshi = [[Muhittin Çolak]] (vaqtincha) | lavozim_2 = Turkiya bosh vaziri o‘rinbosari | premyer_2 =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995962
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| name = Devlet Bahcheli
| tasvir = Devlet Bahçeli VOA 2015 (cropped).jpg
| honorific_suffix = [[MP]]
| izoh = Bahçeli 2015-yilda
| lavozim = Milliyatchi harakat partiyasi yetakchisi
| boshlanish davri = 1997-yil 6-iyul
| oʻtmishdoshi = [[Muhittin Çolak]] (vaqtincha)
| lavozim_2 = Turkiya bosh vaziri o‘rinbosari
| premyer_2 = [[Bülent Ecevit]]
| boshlanish davri_2 = 1999-yil 28-may
| tugash davri_2 = 2002-yil 18-noyabr
| oʻtmishdoshi_2 = [[Hikmet Uluğbay]]
| davomchisi_2 = [[Abdüllatif Şener]]
| lavozim_3 = Turkiya Buyuk Millat Majlisi spikeri<br />{{Small|vaqtincha}}
| prezident_3 = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| boshlanish davri_3 = 2023-yil 2-iyun
| tugash davri_3 = 2023-yil 7-iyun
| oʻtmishdoshi_3 = [[Mustafa Şentop]]
| davomchisi_3 = [[Numan Kurtulmuş]]
| lavozim_4 = [[Turkiya Buyuk Millat Majlisi]] aʼzosi
| boshlanish davri_4 = 2007-yil 22-iyul
| boshlanish davri_5 = 1999-yil 19-aprel
| tugash davri_5 = 2002-yil 18-noyabr
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1948|01|01|df=yes}}
| birth_place = [[Bahçe]], [[Osmaniye]], [[Turkiya]]
| occupation = [[Siyosatchi]]
| profession = [[Iqtisodchi]], akademik
| alma_mater = [[Gazi universiteti]]
| party = Milliyatchi harakat partiyasi
| signature = Devlet Bahçeli imzası.png
}}
'''Devlet Bahçeli''' (1948-yil 1-yanvarda tugʻilgan) — [[Turklar|turk]] siyosatchisi, iqtisodchi, sobiq bosh vazir oʻrinbosari, hozirda keskin oʻng qanot qarashlarga ega<ref>{{cite news |last=Uras |first=Umut |date=29 March 2019 |title=New test for Erdogan: What's at stake in Turkish local elections? |work=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2019/03/test-erdogan-stake-turkish-local-elections-190327190617999.html |access-date=27 October 2019}}</ref>, ultra millatchi<ref>{{cite journal |author=Arman, Murat Necip |date=2007 |title=The Sources Of Banality In Transforming Turkish Nationalism |journal=CEU Political Science Journal |issue=2 |pages=133–151}}</ref> Milliyatchi harakat partiyasi (MHP) raisi<ref>{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/news-230544-ak-party-ratchets-up-rhetoric-on-bilingual-and-autonomy-debate.html|title=AK Party ratchets up rhetoric on bilingual and autonomy debate|newspaper=[[Today's Zaman]]|date=24 December 2010|access-date=25 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101225134101/http://www.todayszaman.com/news-230544-ak-party-ratchets-up-rhetoric-on-bilingual-and-autonomy-debate.html|archive-date=25 December 2010}}</ref>. Turkiya siyosatida „qirol-yaratuvchi“ (kingmaker) sifatida taʼriflangan<ref>{{cite web |date=29 June 2018 |title=Kingmaker brings ultra-nationalism to Erdogan's Islamist mix |url=https://www.ft.com/content/bb04bb2e-7b91-11e8-bc55-50daf11b720d |publisher=[[Financial Times]]}}</ref><ref>{{cite web |date=18 April 2020 |title=Is Turkey's opposition ready for snap elections? |url=https://www.hurriyetdailynews.com/opinion/serkan-demirtas/is-turkeys-opposition-ready-for-snap-elections-130472 |publisher=[[Hürriyet Daily News]]}}</ref>.
[[Gazi universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha akademik boʻlgan Bahçeli „Kulrang boʻrilar“ tashkilotining asoschilaridan biri boʻlib, 1997-yilda [[Alparslan Türkeş]]ning vafotidan keyin oʻtkazilgan ilk qurultoyda MHP raisi etib saylandi. U ilk bor [[Turkiya buyuk millat majlisi]]ga 1999-yilgi umumiy saylovda [[Osmaniye]]dan deputat sifatida kirdi. 1999–2002-yillarda DSP–MHP–ANAP koalitsiyasida bosh vazir oʻrinbosari sifatida qatnashdi va oxir-oqibat hukumatning qulashiga olib keldi. Uning prtiyasi 2002-yilgi umumiy saylovda 10% minimal saylov koʻrsatkichidan past natija qayd etgach, Bahçeli raislik lavozimidan isteʼfoga chiqdi. Biroq 2003-yilgi qurultoyda yana rais etib qayta saylandi. Bahçeli va uning partiyasi 2007-yilgi umumiy saylovda parlamentdagi oʻrinlarini qayta qoʻlga kiritganidan beri Buyuk millat majlisida faoliyat yuritib kelmoqda<ref>{{cite web|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=24&p_sicil=5801|title=Türkiye Büyük Millet Meclisi 24. Dönem Milletvekili ('''Devlet Bahçeli'''/'''Osmaniye''')|publisher=[[Grand National Assembly of Turkey]]|access-date=15 July 2011|language=tr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.liste|title=24. Dönem Milletvekilleri Listesi ('''Osmaniye''')|publisher=[[Grand National Assembly of Turkey]]|access-date=15 July 2011|language=tr}}</ref>.
Bahçeli dastlab 2000-yillar va 2010-yillar davomida [[Recep Tayyip Erdoğan]]ning keskin tanqidchisi boʻlgan, biroq MHPning 2015-yil noyabr oyida boʻlib oʻtgan umumiy saylovdagi sust natijalaridan keyin partiya ichida inqiroz yuz bergach, bu holat oʻzgardi. Inqirozdan soʻng Bahçelining Erdoğanga yaqinlashuvi fonida partiyada boʻlinish yuz berdi va buning yakunida [[Meral Akshener]] 2017-yilda Yaxshi partiyani tuzdi.
Erdoğan [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi]] (AKP) bilan 2018-yilgi umumiy saylov uchun [[Xalq ittifoqi]] deb nomlangan saylov ittifoqini tuzdi va bu ittifoqni [[2019-yil Turkiyadagi mahalliy saylovlar|2019-yilgi mahalliy saylovlar]] davomida ham saqlab qoldi.
== Asarlari ==
* ''2011 Seçim Beyannamesi''
* ''Türkiye Gündemi ve Genelgeler''
* ''Gizli Gündemler „Demokrasi, Özgürlük, Anayasa“''
* ''Millet ve Devlet Bekası İçin Güç Birliği''
* ''Referanduma Doğru İstanbul’da Bayramlaşma''
* ''Ülkü ve Şuur''
* ''Bölücü Terörün Siyasallaşma Süreci (Yıkım Projesi)''
* ''Bin Yıllık Kardeşliği „Yaşa ve Yaşat“ Mitingi''
* ''„Var Ol Türkiye“ MHP 9. Olağan Büyük Kurultayı''
* ''Çözülen Ülke Türkiye ve Tavrımız''
* ''Çözülen Ülke Türkiye ve Ülkümüz''
* ''MHP 40. Yıl — Bir Hilal Uğruna''
* ''Ortak Akılda Buluşma''
* ''Siyasi Hayat ve Normalleşme Süreci''
* ''Yönetilmeyen Türkiye „Kutuplaşma, Kargaşa ve Kaos“''
* ''Teslimiyet ve Açılım Siyaseti „Demokrasi, Ekonomi, Güvenlik“''
* ''Terör Kıskacında Türkiye: Tarihi Uyarı''
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Twitter|dbdevletbahceli}}
* {{Commons-inline}}
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Bahceli, Devlet}}
[[Turkum:1948-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Gazi universiteti akademik xodimlari]]
[[Turkum:Arman genotsidini inkor etuvchilar]]
[[Turkum:Turkiya bosh vaziri o‘rinbosarlari]]
[[Turkum:Gazi universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Turkiyadagi siyosiy partiyalar yetakchilari]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Turk millatchilari]]
1spzog4qipsym42iy67e1tjew4kalo0
5995965
5995962
2026-04-14T10:46:33Z
Sitora Oblakulova
85592
5995965
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| name = Devlet Bahcheli
| tasvir = Devlet Bahçeli VOA 2015 (cropped).jpg
| honorific_suffix = [[MP]]
| izoh = Bahçeli 2015-yilda
| lavozim = Milliyatchi harakat partiyasi yetakchisi
| boshlanish davri = 1997-yil 6-iyul
| oʻtmishdoshi = [[Muhittin Çolak]] (vaqtincha)
| lavozim_2 = Turkiya bosh vaziri o‘rinbosari
| premyer_2 = [[Bülent Ecevit]]
| boshlanish davri_2 = 1999-yil 28-may
| tugash davri_2 = 2002-yil 18-noyabr
| oʻtmishdoshi_2 = [[Hikmet Uluğbay]]
| davomchisi_2 = [[Abdüllatif Şener]]
| lavozim_3 = Turkiya Buyuk Millat Majlisi spikeri<br />{{Small|vaqtincha}}
| prezident_3 = [[Recep Tayyip Erdoğan]]
| boshlanish davri_3 = 2023-yil 2-iyun
| tugash davri_3 = 2023-yil 7-iyun
| oʻtmishdoshi_3 = [[Mustafa Şentop]]
| davomchisi_3 = [[Numan Kurtulmuş]]
| lavozim_4 = [[Turkiya Buyuk Millat Majlisi]] aʼzosi
| boshlanish davri_4 = 2007-yil 22-iyul
| boshlanish davri_5 = 1999-yil 19-aprel
| tugash davri_5 = 2002-yil 18-noyabr
| birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1948|01|01|df=yes}}
| birth_place = [[Bahçe]], [[Osmaniye]], [[Turkiya]]
| occupation = [[Siyosatchi]]
| profession = [[Iqtisodchi]], akademik
| alma_mater = [[Gazi universiteti]]
| party = Milliyatchi harakat partiyasi
| signature = Devlet Bahçeli imzası.png
}}
'''Devlet Bahçeli''' (1948-yil 1-yanvarda tugʻilgan) — [[Turklar|turk]] siyosatchisi, iqtisodchi, sobiq bosh vazir oʻrinbosari, hozirda keskin oʻng qanot qarashlarga ega<ref>{{cite news |last=Uras |first=Umut |date=29 March 2019 |title=New test for Erdogan: What's at stake in Turkish local elections? |work=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2019/03/test-erdogan-stake-turkish-local-elections-190327190617999.html |access-date=27 October 2019}}</ref>, ultra millatchi<ref>{{cite journal |author=Arman, Murat Necip |date=2007 |title=The Sources Of Banality In Transforming Turkish Nationalism |journal=CEU Political Science Journal |issue=2 |pages=133–151}}</ref> [[Millatchi harakat partiyasi]] (MHP) raisi<ref>{{cite news|url=http://www.todayszaman.com/news-230544-ak-party-ratchets-up-rhetoric-on-bilingual-and-autonomy-debate.html|title=AK Party ratchets up rhetoric on bilingual and autonomy debate|newspaper=[[Today's Zaman]]|date=24 December 2010|access-date=25 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101225134101/http://www.todayszaman.com/news-230544-ak-party-ratchets-up-rhetoric-on-bilingual-and-autonomy-debate.html|archive-date=25 December 2010}}</ref>. Turkiya siyosatida „qirol-yaratuvchi“ (kingmaker) sifatida taʼriflangan<ref>{{cite web |date=29 June 2018 |title=Kingmaker brings ultra-nationalism to Erdogan's Islamist mix |url=https://www.ft.com/content/bb04bb2e-7b91-11e8-bc55-50daf11b720d |publisher=[[Financial Times]]}}</ref><ref>{{cite web |date=18 April 2020 |title=Is Turkey's opposition ready for snap elections? |url=https://www.hurriyetdailynews.com/opinion/serkan-demirtas/is-turkeys-opposition-ready-for-snap-elections-130472 |publisher=[[Hürriyet Daily News]]}}</ref>.
[[Gazi universiteti]]da iqtisodiyot boʻyicha akademik boʻlgan Bahçeli „Kulrang boʻrilar“ tashkilotining asoschilaridan biri boʻlib, 1997-yilda [[Alparslan Türkeş]]ning vafotidan keyin oʻtkazilgan ilk qurultoyda MHP raisi etib saylandi. U ilk bor [[Turkiya Buyuk Millat Majlisi]] 1999-yilgi umumiy saylovda [[Osmaniye]]dan deputat sifatida kirdi. 1999–2002-yillarda DSP–MHP–ANAP koalitsiyasida bosh vazir oʻrinbosari sifatida qatnashdi va oxir-oqibat hukumatning qulashiga olib keldi. Uning prtiyasi 2002-yilgi umumiy saylovda 10% minimal saylov koʻrsatkichidan past natija qayd etgach, Bahçeli raislik lavozimidan isteʼfoga chiqdi. Biroq 2003-yilgi qurultoyda yana rais etib qayta saylandi. Bahçeli va uning partiyasi 2007-yilgi umumiy saylovda parlamentdagi oʻrinlarini qayta qoʻlga kiritganidan beri Buyuk Millat Majlisida faoliyat yuritib kelmoqda<ref>{{cite web|url=http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.bilgi?p_donem=24&p_sicil=5801|title=Türkiye Büyük Millet Meclisi 24. Dönem Milletvekili ('''Devlet Bahçeli'''/'''Osmaniye''')|publisher=[[Grand National Assembly of Turkey]]|access-date=15 July 2011|language=tr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/milletvekillerimiz_sd.liste|title=24. Dönem Milletvekilleri Listesi ('''Osmaniye''')|publisher=[[Grand National Assembly of Turkey]]|access-date=15 July 2011|language=tr}}</ref>.
Bahçeli dastlab 2000-yillar va 2010-yillar davomida [[Recep Tayyip Erdoğan]]ning keskin tanqidchisi boʻlgan, biroq MHPning 2015-yil noyabr oyida boʻlib oʻtgan umumiy saylovdagi sust natijalaridan keyin partiya ichida inqiroz yuz bergach, bu holat oʻzgardi. Inqirozdan soʻng Bahçelining Erdoğanga yaqinlashuvi fonida partiyada boʻlinish yuz berdi va buning yakunida [[Meral Akshener]] 2017-yilda Yaxshi partiyani tuzdi.
Erdoğan [[Adolat va Taraqqiyot partiyasi]] (AKP) bilan 2018-yilgi umumiy saylov uchun [[Xalq ittifoqi]] deb nomlangan saylov ittifoqini tuzdi va bu ittifoqni [[2019-yil Turkiyadagi mahalliy saylovlar|2019-yilgi mahalliy saylovlar]] davomida ham saqlab qoldi.
== Asarlari ==
* ''2011 Seçim Beyannamesi''
* ''Türkiye Gündemi ve Genelgeler''
* ''Gizli Gündemler „Demokrasi, Özgürlük, Anayasa“''
* ''Millet ve Devlet Bekası İçin Güç Birliği''
* ''Referanduma Doğru İstanbul’da Bayramlaşma''
* ''Ülkü ve Şuur''
* ''Bölücü Terörün Siyasallaşma Süreci (Yıkım Projesi)''
* ''Bin Yıllık Kardeşliği „Yaşa ve Yaşat“ Mitingi''
* ''„Var Ol Türkiye“ MHP 9. Olağan Büyük Kurultayı''
* ''Çözülen Ülke Türkiye ve Tavrımız''
* ''Çözülen Ülke Türkiye ve Ülkümüz''
* ''MHP 40. Yıl — Bir Hilal Uğruna''
* ''Ortak Akılda Buluşma''
* ''Siyasi Hayat ve Normalleşme Süreci''
* ''Yönetilmeyen Türkiye „Kutuplaşma, Kargaşa ve Kaos“''
* ''Teslimiyet ve Açılım Siyaseti „Demokrasi, Ekonomi, Güvenlik“''
* ''Terör Kıskacında Türkiye: Tarihi Uyarı''
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Twitter|dbdevletbahceli}}
* {{Commons-inline}}
{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Bahceli, Devlet}}
[[Turkum:1948-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Gazi universiteti akademik xodimlari]]
[[Turkum:Arman genotsidini inkor etuvchilar]]
[[Turkum:Turkiya bosh vaziri o‘rinbosarlari]]
[[Turkum:Gazi universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Turkiyadagi siyosiy partiyalar yetakchilari]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Turk millatchilari]]
qe0p9u3lqicgedb9s0h74opmvy109qi
Cynaeda annuliferalis
0
1365435
5995963
2026-04-14T10:45:35Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995963
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda annuliferalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda annuliferalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1913-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Lesoto]], [[Namibiya]], [[Janubiy Afrika Respublikasi]] va [[Tanzaniya]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014}}</ref><ref>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |date=2018 |url=http://www.afromoths.net/species_by_code/CYNAANNU |title=''Cynaeda annuliferalis'' Hampson, 1913 |website=Afromoths |accessdate=October 22, 2018}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar |from=Q13508834}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
n2g73gwoa90g93d33j4x9kltl5xigrl
Anar Alekberov
0
1365436
5995964
2026-04-14T10:45:35Z
Panpanchik
72616
„'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]]. == Hayoti == Anar Alekberov [[Ozarbayjon]]ning...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995964
wikitext
text/x-wiki
'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
pkzlh11wborqy4tjtivebjbin332v0h
5995967
5995964
2026-04-14T10:47:02Z
Panpanchik
72616
5995967
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Anar Alekberov
| asl ismi = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| asl_ismi_til = az
| tasvir = Anar.Alakbarov.jpg
}}
Davlat ar'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
nqiai8ttapgwxkp4jwhpp1hmzzxyv5u
5995968
5995967
2026-04-14T10:47:10Z
Panpanchik
72616
5995968
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Anar Alekberov
| asl ismi = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| asl_ismi_til = az
| tasvir = Anar.Alakbarov.jpg
}}
'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
6sk0k2xq2ifzwf8492bdarn757ar91c
5995972
5995968
2026-04-14T10:54:33Z
Panpanchik
72616
5995972
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Anar Alekberov
| asl ismi = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| asl_ismi_til = az
| tasvir = Anar.Alakbarov.jpg
| lavozim = [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi
| boshlanish davri = 29-noyabr 2019-yil
| bayroq = Flag of Azerbaijan.svg
| prezident = [[Ilhom Aliyev]]
| vitse-prezident = [[Ali Asadov]]
| bayroq2 =
| lavozim_2 = [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti
| boshlanish davri_2 = 21-fevral 2014-yil
| lavozim_3 = [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori
| boshlanish davri_3 = 10-iyul 2012-yil
| bayroq_2 = Flag of Azerbaijan.svg
| bayroq_3 = Flag of Azerbaijan.svg
| tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]]
| fuqaroligi = [[Ozarbayjon]]
| tavallud_sanasi = 13-aprel 1977-yil
}}
'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; 13-aprel 1977-yil) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
365gh8v0bw6kj0w8xuf1eqm9y6sxm61
5995974
5995972
2026-04-14T10:54:47Z
Panpanchik
72616
/* Hayoti */
5995974
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Anar Alekberov
| asl ismi = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| asl_ismi_til = az
| tasvir = Anar.Alakbarov.jpg
| lavozim = [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi
| boshlanish davri = 29-noyabr 2019-yil
| bayroq = Flag of Azerbaijan.svg
| prezident = [[Ilhom Aliyev]]
| vitse-prezident = [[Ali Asadov]]
| bayroq2 =
| lavozim_2 = [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti
| boshlanish davri_2 = 21-fevral 2014-yil
| lavozim_3 = [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori
| boshlanish davri_3 = 10-iyul 2012-yil
| bayroq_2 = Flag of Azerbaijan.svg
| bayroq_3 = Flag of Azerbaijan.svg
| tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]]
| fuqaroligi = [[Ozarbayjon]]
| tavallud_sanasi = 13-aprel 1977-yil
}}
'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; 13-aprel 1977-yil) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov 1977-yil 13-aprelda [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
5rgufuh825mk06ukhnetiwc838ym1aa
5995975
5995974
2026-04-14T10:55:04Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Ozarbayjonlik siyosatchilar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995975
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Anar Alekberov
| asl ismi = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| asl_ismi_til = az
| tasvir = Anar.Alakbarov.jpg
| lavozim = [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi
| boshlanish davri = 29-noyabr 2019-yil
| bayroq = Flag of Azerbaijan.svg
| prezident = [[Ilhom Aliyev]]
| vitse-prezident = [[Ali Asadov]]
| bayroq2 =
| lavozim_2 = [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti
| boshlanish davri_2 = 21-fevral 2014-yil
| lavozim_3 = [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori
| boshlanish davri_3 = 10-iyul 2012-yil
| bayroq_2 = Flag of Azerbaijan.svg
| bayroq_3 = Flag of Azerbaijan.svg
| tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]]
| fuqaroligi = [[Ozarbayjon]]
| tavallud_sanasi = 13-aprel 1977-yil
}}
'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; 13-aprel 1977-yil) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov 1977-yil 13-aprelda [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjonlik siyosatchilar]]
3zk9h0ax403237lzsuos09rfqzdb9r5
5995976
5995975
2026-04-14T10:55:14Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:1977-yilda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995976
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Anar Alekberov
| asl ismi = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| asl_ismi_til = az
| tasvir = Anar.Alakbarov.jpg
| lavozim = [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi
| boshlanish davri = 29-noyabr 2019-yil
| bayroq = Flag of Azerbaijan.svg
| prezident = [[Ilhom Aliyev]]
| vitse-prezident = [[Ali Asadov]]
| bayroq2 =
| lavozim_2 = [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti
| boshlanish davri_2 = 21-fevral 2014-yil
| lavozim_3 = [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori
| boshlanish davri_3 = 10-iyul 2012-yil
| bayroq_2 = Flag of Azerbaijan.svg
| bayroq_3 = Flag of Azerbaijan.svg
| tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]]
| fuqaroligi = [[Ozarbayjon]]
| tavallud_sanasi = 13-aprel 1977-yil
}}
'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; 13-aprel 1977-yil) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov 1977-yil 13-aprelda [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjonlik siyosatchilar]]
[[Turkum:1977-yilda tugʻilganlar]]
lfodus60306tmy86jtknyydtip6tl1e
5995977
5995976
2026-04-14T10:55:24Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:13-aprelda tugʻilganlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995977
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Anar Alekberov
| asl ismi = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| asl_ismi_til = az
| tasvir = Anar.Alakbarov.jpg
| lavozim = [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi
| boshlanish davri = 29-noyabr 2019-yil
| bayroq = Flag of Azerbaijan.svg
| prezident = [[Ilhom Aliyev]]
| vitse-prezident = [[Ali Asadov]]
| bayroq2 =
| lavozim_2 = [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti
| boshlanish davri_2 = 21-fevral 2014-yil
| lavozim_3 = [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori
| boshlanish davri_3 = 10-iyul 2012-yil
| bayroq_2 = Flag of Azerbaijan.svg
| bayroq_3 = Flag of Azerbaijan.svg
| tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]]
| fuqaroligi = [[Ozarbayjon]]
| tavallud_sanasi = 13-aprel 1977-yil
}}
'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; 13-aprel 1977-yil) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov 1977-yil 13-aprelda [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjonlik siyosatchilar]]
[[Turkum:1977-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:13-aprelda tugʻilganlar]]
bjvod59itqg5vmrxnhj24kf18fi6l4l
5995980
5995977
2026-04-14T10:55:32Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995980
wikitext
text/x-wiki
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Anar Alekberov
| asl ismi = {{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}
| asl_ismi_til = az
| tasvir = Anar.Alakbarov.jpg
| lavozim = [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi
| boshlanish davri = 29-noyabr 2019-yil
| bayroq = Flag of Azerbaijan.svg
| prezident = [[Ilhom Aliyev]]
| vitse-prezident = [[Ali Asadov]]
| bayroq2 =
| lavozim_2 = [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti
| boshlanish davri_2 = 21-fevral 2014-yil
| lavozim_3 = [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori
| boshlanish davri_3 = 10-iyul 2012-yil
| bayroq_2 = Flag of Azerbaijan.svg
| bayroq_3 = Flag of Azerbaijan.svg
| tavallud_joyi = [[Boku]], [[Ozarbayjon]]
| fuqaroligi = [[Ozarbayjon]]
| tavallud_sanasi = 13-aprel 1977-yil
}}
'''Alekberov, Anar Sahib oʻgʻli''' ({{lang-az|Anar Sahib oğlu Ələkbərov}}; 13-aprel 1977-yil) — [[Ozarbayjon prezidenti|Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti]]ning yordamchisi (2019-yildan), [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori (2012-yildan). [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti (2014-yildan), [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar boʻyicha fan nomzodi]].
== Hayoti ==
Anar Alekberov 1977-yil 13-aprelda [[Ozarbayjon]]ning [[Boku]] shahrida tugʻilgan.
1998-yilda xalqaro menejment mutaxassisligi boʻyicha [[bakalavriat]] darajasini [[Gʻarbiy-Kaspiy universiteti|Boku Gʻarb universiteti]]da olgan. 2001-yilda shu universitetda Xalqaro iqtisodiy munosabatlar mutaxassisligi boʻyicha [[magistr]] darajasini olgan.
=== Faoliyati ===
Anar Alekberov 2004-yildan [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi|Haydar Aliyev jamgʻarmasi]] ijrochi direktori lavozimini egallaydi<ref>{{Cite web |url=http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |title=Анар Алекперов назначен помощником первого вице-президента |access-date=2021-01-14 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115100205/http://www.kaspiy.az/news.php?id=58885#.YAApfnYzapo |url-status=live }}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi prezidentining 2012-yil 10-iyuldagi farmoyishiga muvofiq [[Haydar Aliyev markazi|Haydar Aliyev markazi]] direktori etib tayinlangan.
Anar Alekberov 2014-yil 21-fevralda [[Ozarbayjon avtosport federatsiyasi|Ozarbayjon avtosport federatsiyasi]] prezidenti etib saylangan.
2017-yilda [[Ozarbayjon vitse-prezidenti|Ozarbayjon birinchi vitse-prezidenti]] [[Mehribon Aliyeva|Mehriban Aliyevaning]] yordamchisi etib tayinlangan. Ozarbayjon Respublikasi prezidenti Ilhom Aliyevning 2019-yil 29-noyabrdagi farmoyishiga muvofiq Anar Alekberov Ozarbayjon Respublikasi birinchi vitse-prezidenti yordamchisi lavozimidan ozod etildi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining yordamchisi etib tayinlandi<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://report.az/ru/vnutrennyaya-politika/anar-alakbarov-naznachen-pomoshnikom-prezidenta-azerbaydzhana/ |title = Анар Алакбаров назначен помощником президента Азербайджанской Республики |publisher = Информационное Агентство Репорт |access-date = 2020-05-21}}</ref>.
=== Ilmiy faoliyati ===
2009-yilda Inson huquqlari boʻyicha ilmiy-tadqiqot institutida, [[Ozarbayjon milliy fanlar akademiyasi|Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi]]da (OMFA) Anar Alekberov „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“ mavzusida [[Dissertatsiya|dissertatsiya]]sini himoya qilib, [[fan nomzodi|siyosiy fanlar boʻyicha fanlar nomzodi]] ilmiy darajasini oldi<ref>{{Cite web |url=http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |title=Электронная база диссертаций в Национальной библиотеке Азербайджана |access-date=2021-01-20 |archive-date=2020-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623040850/http://anl.az/dissertasiya/el/F/F3.html |url-status=live }}</ref>. Ilmiy ishda Haydar Aliyev jamgʻarmasi misolida Ozarbayjonda xayriya jamgʻarmasi siyosatining yoʻnalishlari tadqiq etilgan, davlat va xayriya institutlarining muvofiqlashtiruvchi faoliyati qayd etilgan. 2010-yilda monografiya nashr etilgan<ref>[https://1news.az/news/izdana-monografiya-fondovaya-politika-v-azerbaydzhane-na-primere-fonda-geydara-alieva Izdana monografiya „Fondovaya politika v Azerbaydjane na primere Fonda Geydara Alieva“]</ref>.
==== Ilmiy ishlari ====
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda demokratik muhit va nodavlat tashkilotlar“. // „Dirchelіsh — XXI asr“ jurnali, 2007, № 114—115, 133—141-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Nomoddiy meros durdonalarini muhofaza qilishning dolzarb vazifalari“. // Ilmiy tahliliy jurnal „Xalqaro huquq va integratsiya muammolari“, 2008, № 1, 42–46-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Zamonaviy dunyoda xayriya harakati“. // „Huquq va siyosatshunoslik“. — Tbilisi, 2009, № 2 (7), 36–38-betlar.
* ''Alekberov A.'' „Ozarbayjonda jamgʻarma siyosati Heydar Aliyev jamgʻarmasi misolida“, (monografiya). — Boku, „Ozan“, 2009, 152 bet.
== Mukofotlari va sovrinlari ==
* [[„Shuhrat“ ordeni (Ozarbayjon)|„Shuhrat“ ordeni]] ([[6-may]] [[2019-yil]]) — ''Haydar Aliyev jamgʻarmasining 15 yilligi va Ozarbayjonning jamoat va madaniy hayotidagi samarali faoliyati munosabati bilan''<ref>[https://ru.president.az/articles/32996 Rasporyajenie Prezidenta Azerbaydjanskoy Respubliki o nagrajdenii sotrudnikov Fonda Geydara Alieva]</ref><ref>{{cite web |lang = ru |url = https://vesti.az/socium/anar-alekperov-nagrazhden-ordenom-shokhrat-rasporyazhenie-370604 |title = Анар Алекперов награжден орденом "Шохрат" - РАСПОРЯЖЕНИЕ |author = Vesti.az |date = 2019-05-06|publisher = vesti.az |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* [[Sanʼat va adabiyot ordeni]] ([[2013-yil]], [[Fransiya]]).
* Polsha Respublikasi xizmatlari uchun ordeni ([[2009-yil]], [[Polsha]])<ref>{{Cite web |url=https://news.day.az/politics/177076.html |title=Президент Польши наградил азербайджанских министров |access-date=2020-07-18 |archive-date=2020-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718112336/https://news.day.az/politics/177076.html |url-status=live }}</ref>
* Xizmatlar uchun orden ([[2014-yil]], [[Vengriya]])<ref>{{cite web |lang = ru |url = https://heydar-aliyev-foundation.org/ru/content/view/59/3694/Исполнительный-директор-Фонда-Гейдара-Алиева-Анар-Алекберов-награжден-государственной-наградой-Венгрии |title = Исполнительный директор Фонда Гейдара Алиева Анар Алекберов награжден государственной наградой Венгрии |publisher = http://heydar-aliyev-foundation.org |access-date = 2020-05-21}}</ref>
* Ozarbayjon xalqining umummilliy yetakchisi Haydar Aliyevning 90 yillik yubileyi munosabati bilan Quvayt Davlatida konkurl boʻyicha musobaqalar tashkil etgani uchun [[Quvayt]] ot sporti federatsiyasining medali va tashakkur [[plakat]]i ([[2013-yil]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |title=Директор Центра Гейдара Алиева награждён медалью Государства Кувейт |access-date=2024-04-09 |archive-date=2024-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201185111/https://azertag.az/ru/xeber/direktor_centra_geidara_alieva_nagrazhden_medalyu_gosudarstva_kuveit-109497 |url-status=live }}</ref>
* Kotor-Varosh shahri munitsipalitetining „Oltin diplomi“ ([[2018-yil]], [[Bosniya va Gersegovina]])<ref>{{Cite web |url=https://azertag.az/ru/xeber/sostoyalos_otkrytie_centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_bosnii_i_gercegovine_pri_podderzhke_fonda_geidara_alieva_video-1193118 |title=Состоялось открытие Центра неотложной медицинской помощи, построенного в Боснии и Герцеговине при поддержке Фонда Гейдара Алиева ВИДЕО |access-date=2024-04-11 |archive-date=2022-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808125322/https://azertag.az/ru/xeber/Sostoyalos_otkrytie_Centra_neotlozhnoi_medicinskoi_pomoshchi_postroennogo_v_Bosnii_i_Gercegovine_pri_podderzhke_Fonda_Geidara_Alieva_VIDEO-1193118 |url-status=live }}</ref>
== Yana qarang ==
* [[Haydar Aliyev markazi]]
* [[Haydar Aliyev jamgʻarmasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Ozarbayjonlik siyosatchilar]]
[[Turkum:1977-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:13-aprelda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
ta65jq9lxhfexf22voo3t1o9b6oimmq
Cynaeda dentalis
0
1365437
5995966
2026-04-14T10:46:42Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995966
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda dentalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda dentalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yevropa]], [[Iordaniya]], [[Turkiya]] va [[Kabo-Verde]]da uchraydi<ref>[http://www.afromoths.net/species_by_code/CYNADENT Afro Moths]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Commons category-inline|Cynaeda dentalis|''Cynaeda dentalis''}}
* [https://bladmineerders.nl/parasites/animalia/arthropoda/insecta/lepidoptera/ditrysia/apoditrysia/pyraloidea/crambidae/cynaeda/cynaeda-dentalis/ Plant Parasites of Europe]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://projects.biodiversity.be/lepidoptera/species/5170/ Lepidoptera of Belgium]
* [https://ukmoths.org.uk/show.php?id=604 ''Cynaeda dentalis'' at UKmoths]
{{Taxonbar|from=Q143479}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
grn5fgikgbeyxq1opk9drag4tq345ue
Cynaeda similella
0
1365438
5995969
2026-04-14T10:48:05Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995969
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda similella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda similella''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1915-yilda Rothschild tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Jazoir]]da uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref><ref>[https://archive.org/stream/novitateszoologi22lond#page/190/mode/1up Novit. Zool. 22 (2): 190]</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q19596686}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
3sptb12g7qdnmvb68csx7m5gkszjcor
Gabriela Knutson
0
1365439
5995970
2026-04-14T10:53:30Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Tennischi bilgiqutisi |name = Gabriela Knutson |tasvir = Gabriela Knutson Wimbledon qualifying 2024 (cropped).jpg |izoh = Knutson 2024-yilgi Wimbledon musobaqasi saralash bosqichida |country = {{CZE}} |birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1997|4|21}} |birth_place = Fair Oaks, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Qoʻshma Shtatlar]]<ref name="tennistemple">[https...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995970
wikitext
text/x-wiki
{{Tennischi bilgiqutisi
|name = Gabriela Knutson
|tasvir = Gabriela Knutson Wimbledon qualifying 2024 (cropped).jpg
|izoh = Knutson 2024-yilgi Wimbledon musobaqasi saralash bosqichida
|country = {{CZE}}
|birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1997|4|21}}
|birth_place = Fair Oaks, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Qoʻshma Shtatlar]]<ref name="tennistemple">[https://de.tennistemple.com/gabriela-andrea-knutson-ps9054 Gabriela Andrea Knutson], cited 11. January 2024 (in German).</ref>
|turnedpro = 2022
|plays = Oʻng qoʻl
|college = Syracuse Orange<br />Daram universiteti
|careerprizemoney = 330 621
|singlesrecord =
|singlestitles = 5 ta [[Xalqaro tennis federasiyasi|ITF]]
|highestsinglesranking = № 155 (6-noyabr 2023)
|currentsinglesranking = № 238 (8-sentabr 2025)
|AustralianOpenresult = S3 ([[2024]])
|FrenchOpenresult = S1 ([[2024]], [[2025]])
|Wimbledonresult = S2 ([[2024]], [[2025]])
|USOpenresult = S1 ([[2024]])
|doublesrecord =
|doublestitles = 1 ta WTA 125, 4 ta ITF
|highestdoublesranking = № 270 (17-aprel 2023)
|currentdoublesranking = № 312 (8-sentabr 2025)
|updated = 8-sentabr 2025
}}
'''Gabriela Andrea Knutson''' ({{Lang-cs|Gabriela Andrea Knutsonová}}; 1997-yil 21-aprelda tugʻilgan<ref name="tennistemple" />) — [[AQSh]]da tugʻilgan, hozirda [[Chexiya]] sharafini himoya qiluvchi [[tennis]]chi.
Knutson WTA reytingida yakkalik bahslar boʻyicha 155-oʻrinni (2023-yil 6-noyabr), juftlik bahslari boʻyicha 270-oʻrinni (2023-yil 17-aprel) qayd etgan<ref>{{Cite web|url=https://www.wtatennis.com/players/321367/gabriela-knutson#rankingshistory|title=Gabriela Knutson | Rankings History – WTA Official|website=Women's Tennis Association}}</ref>. Bu uning sport faoliyatidagi eng yuqori reyting koʻrsatkichlari hisoblanadi.
== Yoshligi ==
Knutsonning otasi amerikalik, onasi chexiyalik boʻlgan. 12 yoshida u Kaliforniyadan Chexiya Respublikasiga koʻchib oʻtgan<ref name="crane2">{{cite journal |last1=Crane |first1=Andrew |title=Matter of Time |journal=The Daily Orange Graduation Guide 2019 |date=8 May 2019 |pages=14, 16 |url=https://issuu.com/dailyorange/docs/5.08.19_01__1_ |access-date=31 July 2023}}</ref>. Keyinchalik [[Prostějov]]dagi tennis akademiyasi tomonidan berilgan taklifni qabul qilib, u yerga koʻchib borgan<ref name="maries">{{cite web |last1=Sehnálková |first1=Marie |title=Tenistka z Ameriky se hrdě hlásí k Česku. Kvůli tomu se vzdala i US Open |url=https://isport.blesk.cz/clanek/tenis-us-open/435536/tenistka-z-ameriky-se-hrde-hlasi-k-cesku-kvuli-tomu-se-vzdala-i-us-open.html |website=iSport.cz |access-date=22 August 2023 |language=cs |date=22 August 2023}}</ref>.
Knutson 5-sinfdan keyin onlayn tarzda oʻqigan va shu tarzda maktabni tamomlagan<ref name=crane2 />. Bolalikda uning eng sevimli tennischisi [[Caroline Wozniacki]] boʻlgan<ref>{{cite web |title=Gabriela Andrea Knutson Biography |url=https://te.tournamentsoftware.com/player-profile/86a8f802-c8e3-4106-bed1-c90615bf5901/biography |website=[[Tennis Europe]] |access-date=31 July 2023}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{WTA|321367}}
* {{ITF profili|gabriela-knutson/800333171/cze}}
{{DEFAULTSORT:Knutson, Gabriela}}
[[Turkum:1997-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Chexiyalik ayol tennischilar]]
9g5qit58adtnubuq04x8tp77a4osl6r
5995971
5995970
2026-04-14T10:54:27Z
Sitora Oblakulova
85592
5995971
wikitext
text/x-wiki
{{Tennischi bilgiqutisi
|name = Gabriela Knutson
|tasvir = Gabriela Knutson Wimbledon qualifying 2024 (cropped).jpg
|izoh = Knutson 2024-yilgi Wimbledon musobaqasi saralash bosqichida
|country = {{CZE}}
|birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1997|4|21}}
|birth_place = Fair Oaks, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Qoʻshma Shtatlar]]<ref name="tennistemple">[https://de.tennistemple.com/gabriela-andrea-knutson-ps9054 Gabriela Andrea Knutson], cited 11. January 2024 (in German).</ref>
|turnedpro = 2022
|plays = Oʻng qoʻl
|college = Syracuse Orange<br />Daram universiteti
|careerprizemoney = 330 621
|singlesrecord =
|singlestitles = 5 ta [[Xalqaro tennis federasiyasi|ITF]]
|highestsinglesranking = № 155 (6-noyabr 2023)
|currentsinglesranking = № 238 (8-sentabr 2025)
|AustralianOpenresult = S3 ([[2024]])
|FrenchOpenresult = S1 ([[2024]], [[2025]])
|Wimbledonresult = S2 ([[2024]], [[2025]])
|USOpenresult = S1 ([[2024]])
|doublesrecord =
|doublestitles = 1 ta WTA 125, 4 ta ITF
|highestdoublesranking = № 270 (17-aprel 2023)
|currentdoublesranking = № 312 (8-sentabr 2025)
|updated = 8-sentabr 2025
}}
'''Gabriela Andrea Knutson''' ({{Lang-cs|Gabriela Andrea Knutsonová}}; 1997-yil 21-aprelda tugʻilgan<ref name="tennistemple" />) — [[AQSh]]da tugʻilgan, hozirda musobaqalarda [[Chexiya]] sharafini himoya qiluvchi [[tennis]]chi.
Knutson WTA reytingida yakkalik bahslar boʻyicha 155-oʻrinni (2023-yil 6-noyabr), juftlik bahslari boʻyicha 270-oʻrinni (2023-yil 17-aprel) qayd etgan<ref>{{Cite web|url=https://www.wtatennis.com/players/321367/gabriela-knutson#rankingshistory|title=Gabriela Knutson | Rankings History – WTA Official|website=Women's Tennis Association}}</ref>. Bu uning sport faoliyatidagi eng yuqori reyting koʻrsatkichlari hisoblanadi.
== Yoshligi ==
Knutsonning otasi amerikalik, onasi chexiyalik boʻlgan. 12 yoshida u [[Kaliforniya|Kaliforniyadan]] Chexiya Respublikasiga koʻchib oʻtgan<ref name="crane2">{{cite journal |last1=Crane |first1=Andrew |title=Matter of Time |journal=The Daily Orange Graduation Guide 2019 |date=8 May 2019 |pages=14, 16 |url=https://issuu.com/dailyorange/docs/5.08.19_01__1_ |access-date=31 July 2023}}</ref>. Keyinchalik [[Prostějov]]dagi tennis akademiyasi tomonidan berilgan taklifni qabul qilib, u yerga koʻchib borgan<ref name="maries">{{cite web |last1=Sehnálková |first1=Marie |title=Tenistka z Ameriky se hrdě hlásí k Česku. Kvůli tomu se vzdala i US Open |url=https://isport.blesk.cz/clanek/tenis-us-open/435536/tenistka-z-ameriky-se-hrde-hlasi-k-cesku-kvuli-tomu-se-vzdala-i-us-open.html |website=iSport.cz |access-date=22 August 2023 |language=cs |date=22 August 2023}}</ref>.
Knutson 5-sinfdan keyin onlayn tarzda oʻqigan va shu tarzda maktabni tamomlagan<ref name=crane2 />. Bolalikda uning eng sevimli tennischisi [[Caroline Wozniacki]] boʻlgan<ref>{{cite web |title=Gabriela Andrea Knutson Biography |url=https://te.tournamentsoftware.com/player-profile/86a8f802-c8e3-4106-bed1-c90615bf5901/biography |website=[[Tennis Europe]] |access-date=31 July 2023}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{WTA|321367}}
* {{ITF profili|gabriela-knutson/800333171/cze}}
{{DEFAULTSORT:Knutson, Gabriela}}
[[Turkum:1997-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Chexiyalik ayol tennischilar]]
3bxetdelvidvk2rw95qjrl4139j2hla
Munozara:Gabriela Knutson
1
1365440
5995973
2026-04-14T10:54:45Z
Sitora Oblakulova
85592
„{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995973
wikitext
text/x-wiki
{{Viki-bahor 2026|foydalanuvchi= Sitora Oblakulova|mavzu=ayollar|mavzu2=yoshlar|mavzu3= |mamlakat=Chexiya|mamlakat2= |mamlakat3= }}
pmg2xfrqimwxjuckb364ky7xd61ih64
Bessho Tameike toʻgʻoni
0
1365441
5995978
2026-04-14T10:55:25Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995978
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Akita prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 102.5m
|dam_height = 19m
|dam_width_base =
|construction_began =
|opening = 1957
|cost =
|res_catchment = 2.6 sq. km
|res_surface = 3 gektar
| coordinates = {{coord|40|12|41|N|140|41|36|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Bessho Tameike toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Akita prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 2,6 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Bessho Tameike - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=0372}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Akita prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
exwi8e8s40r4bljjc7zrt1zqn5g2rz9
Mingbuloq tumanida Qadimiy obidalar
0
1365442
5995979
2026-04-14T10:55:27Z
Bahodir1234
258690
Mingbuloq tumani — O‘zbekistonning Namangan viloyatida joylashgan ma’muriy tuman bo‘lib, qishloq xo‘jaligi va aholi yashash hududlari bilan ajralib turadi. Tumanning rasmiy boshqaruv sayti: https://gov.uz/mingbuloq
5995979
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox historical site
| name = Eshon hoji masjidi (Baland Gurtepa)
| native_name =
| image =
| caption =
| location = Baland Gurtepa mahallasi, Farg‘ona vodiysi, O‘zbekiston
| coordinates =
| built = 1621-yil
| built_for = Eshon hoji
| architecture = An’anaviy loypaxsa me’morchiligi
| area = 14 × 14 m
| condition = Qisman saqlangan
| ownership = Mahalla fuqarolar yig‘ini
| public_access = Ha
}}
'''Gurtepa shahri va Eshon hoji masjidi''' — O‘zbekiston hududidagi Farg‘ona vodiysiga oid tarixiy hudud va qadimiy masjid majmuasi.
== Tarix ==
Baland Gurtepa mahallasi o‘rnida ilgari '''Gurtepa shahri''' joylashgan bo‘lib, u zich qurilgan uylar, savdo markazi, karvonsaroy va o‘n ikkita jome masjidi bilan mashhur bo‘lgan. Shahar Buyuk Ipak yo‘li bo‘yida joylashgani sababli savdo va karvonlar uchun muhim markaz hisoblangan.
Shahar markazida “Tim bozori” nomi bilan mashhur yopiq bozor faoliyat yuritgan.
== Qo‘qon xonligi davri ==
XVII asrga kelib Farg‘ona vodiysi markazi Qo‘qon shahri bo‘lib, hudud [[Qo‘qon xonligi]] tarkibiga kirgan. Gurtepa ham shu xonlik tasarrufida bo‘lgan hududlardan biri hisoblangan.
== Rus bosqinlari va vayron bo‘lish ==
XIX asrning ikkinchi yarmida Turkiston hududlarida Rossiya imperiyasi istilolari kuchaydi. 1867-yilda Toshkent bosib olingan, 1876-yilda esa Qo‘qon xonligi tugatilgan.
Shu davrda Gurtepa shahri ham harbiy harakatlarga tortilgan:
* Mahalliy aholi qarshilik ko‘rsatgan
* Yuzlab jangchilar halok bo‘lgan
* Shahar ikki marta yoqib yuborilgan
* Aholi boshqa hududlarga ko‘chishga majbur bo‘lgan
Halok bo‘lganlar “G‘arbmazor” hududiga dafn etilgan.
== Shaharning qayta shakllanishi ==
Shahar vayron bo‘lgach, aholi hozirgi Gurtepa qishlog‘i hududiga ko‘chib o‘tgan. Keyinchalik hududda yangi mahalla — Baland Gurtepa shakllangan.
== Eshon hoji masjidi ==
Eshon hoji (Eshon rais) masjidi 1621-yilda Eshon hoji ismli badavlat inson tomonidan qurilgan.
Masjidning xususiyatlari:
* Loypaxsadan qurilgan
* Vassajuft (kitob shaklida yopilgan) tom
* 14 × 14 metr o‘lcham
* Sharq va shimol tomonlarida eshiklar mavjud
Ikkinchi yong‘in paytida ko‘plab binolar vayron bo‘lgan bo‘lsa ham, ushbu masjid saqlanib qolgan.
== Hozirgi holati ==
Hozirda masjid:
* Qisman saqlangan
* Bir qismi mahalla fuqarolar yig‘ini binosi sifatida foydalanilmoqda
* Tarixiy yodgorlik sifatida ahamiyatga ega
== Manbalar ==
{{reflist}}
== Qo‘shimcha qarang ==
* Farg‘ona vodiysi tarixi
* Qo‘qon xonligi
* Buyuk Ipak yo‘li
== Tashqi havolalar ==
* [https://gov.uz/mingbuloq Mingbuloq tumani rasmiy sayti]
249tb91h1qq4hqrvjcsg6smnhen7ws7
Cynaeda dichroalis
0
1365443
5995981
2026-04-14T11:02:21Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995981
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda dichroalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda dichroalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1903-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Shri-Lanka]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014}}</ref><ref>[https://archive.org/stream/journalofbombayn15bomb/journalofbombayn15bomb_djvu.txt ''Journal of the Bombay Natural History Society''] {{PD-notice}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar |from=Q19596654}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
3ghf8jt6gppdmci61af4q9xxnbsag82
5995982
5995981
2026-04-14T11:04:22Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
++
5995982
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda dichroalis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda dichroalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1903-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Shri-Lanka]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014}}</ref><ref>[https://archive.org/stream/journalofbombayn15bomb/journalofbombayn15bomb_djvu.txt ''Journal of the Bombay Natural History Society''] {{PD-notice}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
a396uebhlm9575kves0gsbmwuz2tanb
Cynaeda escherichi
0
1365444
5995983
2026-04-14T11:07:27Z
Abdufattohov Ibrohimjon
82537
yangi
5995983
wikitext
text/x-wiki
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Cynaeda escherichi
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Crambidae]]
| tasvir =
}}
'''Cynaeda escherichi''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Tur ilk bor 1897-yilda O. Hofmann tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Turkiya]]da uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q19596656}}
[[Category:Odontiini]]
{{Odontiinae-stub}}
fts6b9hn3t9grtaoihmoe59hugrwwdy
ASAN xizmati
0
1365445
5995984
2026-04-14T11:07:30Z
Panpanchik
72616
„'''ASAN xizmati''' ({{Lang-az|ASAN xidmət}}) — [[Ozarbayjon]] davlatining davlat xizmatlari agentligi. Agentlikning maqsadi zamonaviy texnologiyalar yordamida xizmatlarni fuqarolar uchun yanada qulay qilishdir<ref name=":0">[https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network „Azerbaijanʼs one-stop public service shop is driving up efficiency“] Retrieved January 11, 2017.</ref><ref>{{...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995984
wikitext
text/x-wiki
'''ASAN xizmati''' ({{Lang-az|ASAN xidmət}}) — [[Ozarbayjon]] davlatining davlat xizmatlari agentligi. Agentlikning maqsadi zamonaviy texnologiyalar yordamida xizmatlarni fuqarolar uchun yanada qulay qilishdir<ref name=":0">[https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network „Azerbaijanʼs one-stop public service shop is driving up efficiency“] Retrieved January 11, 2017.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.e-qanun.az/framework/23926|title=685 - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması və dövlət orqanları tərəfindən vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında|website=www.e-qanun.az|access-date=2017-03-25}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zehra |first=Fatima Tuz |date=2024-11-27 |title=ASAN Service: Leading the Way in Governance Transformation - The Europe Today |url=https://theeuropetoday.com/2024/11/27/asan-service-leading-the-way-in-governance-transformation/ |access-date=2024-11-28 |language=en-US}}</ref>. „ASAN“ qisqartmasi inglizcha „Azerbaijan Service and Assessment Network“ („Ozarbayjon xizmati va baholash tarmogʻi“) soʻzlaridan olingan<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network|title=Azerbaijan's one-stop public service shop is driving up efficiency|last=Jafarov|first=Kamal|date=2013-07-31|work=The Guardian|access-date=2017-03-25|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>. Ozarbayjon tilida „asan“ soʻzi „oson“ degan maʼnoni bildiradi. Shunday qilib, nomi soʻzma-soʻz „oson xizmat“ degan maʼnoni anglatadi<ref>{{cite web|url=https://obastan.com/asan/1765/?l=az|language=az|access-date=2023-08-26|website=Obastan|title=Asan}}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat xizmatlari va ijtimoiy innovatsiyalar davlat agentligi tarkibidagi ASAN xizmati rahbari [[Ulvi Mehdiyev]] hisoblanadi<ref>{{Cite web|url=http://vxsida.gov.az/redirect/post/pid/552|title=Ülvi Ramiz oğlu Mehdiyev|website=vxsida.gov.az|access-date=2017-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217043547/http://www.vxsida.gov.az/redirect/post/pid/552|archive-date=2018-02-17|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Azerbaijan’s “ASAN Service” and UN sign contribution agreement |url=https://azertag.az/en/xeber/azerbaijans_asan_service_and_un_sign_contribution_agreement-3303520 |access-date=2024-11-28 |website=azertag.az |language=en}}</ref>.
== Statistikalar ==
Hozirga qadar 36 milliondan ortiq fuqaro murojaatlari qabul qilingan. Mobil ASAN xizmati 2013-yilda boshlangan va fuqarolar uchun universal imkoniyat yaratishga koʻmaklashadi. U ASAN xizmat markazlari mavjud boʻlmagan, olis va yetib borish qiyin hududlarda xizmat koʻrsatish uchun qatnov qiladigan avtobuslardan foydalanadi. agentlik, shuningdek, poytaxt Boku shahrida shahar ichidagi mobil xizmatlarni yoʻlga qoʻygan. Qoʻshimcha toʻlov evaziga fuqarolar xizmatlarni ish joyida, uyda yoki oʻzlari tanlagan boshqa manzilda amalga oshirishlari mumkin. Aholining qoniqish darajasi 100 foizga yaqin<ref name="centreforpublicimpact.org">{{cite web |title=Azerbaijani Service and Assessment Network (ASAN) - Centre for Public Impact |url=https://www.centreforpublicimpact.org/case-study/azerbaijani-service-and-assessment-network-asan/ |website=Centre for Public Impact}}</ref>.
[[File:Лянкяранский региональный центр Службы «ASAN» 16 января 2024 3.jpg|thumb|right|ASAN xizmati]]
[[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT)]]ning 2016-yilgi monitoring hisobotida Ozarbayjon „Azerbaijan Service and Assessment Network (ASAN) markazlarini rivojlantirgani, bu esa jamoatchilikka turli maʼmuriy xizmatlarni koʻrsatishda korrupsiyaga zamin yaratadigan shart-sharoitlarni bartaraf etishga hissa qoʻshgani“ uchun eʼtirof etilgan<ref>{{cite web|url=https://www.oecd.org/corruption/acn/Azerbaijan-Round-4-Monitoring-Report-ENG.pdf|accessdate=12 April 2017|title=Anti-Corruption Reforms in AZERBAIJAN}}</ref>. Yevropa tashqi aloqalar xizmati (EEAS) ning Ozarbayjon boʻyicha 2016-yilgi hisobotida ASAN xizmatlari korrupsiyani bartaraf etgani va davlat xizmatlarini koʻrsatishdagi byurokratiyani qisqartirgani uchun eʼtirof etilgan<ref>{{cite web|url=https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/eu_business_climate_survey_azerbaijan_2016_final_5.pdf|accessdate=12 April 2017|title=EU Business Climate Survey Azerbaijan 2016}}</ref>.
[[File:Лянкяранский региональный центр Службы «ASAN» 16 января 2024 4.jpg|thumb|right|ASAN xizmati]]
== Mukofotlar ==
* „Davlat va fuqarolar oʻrtasidagi munosabatlarga qoʻshgan hissasi va samarali xizmat koʻrsatish modeli uchun“ „Muvaffaqiyat 2013“ nominatsiyasi gʻolibi: 2013;
* ISO 9001:2008 xalqaro boshqaruv standartlari sertifikati: 2014;
* Sabirobod „ASAN xizmati“ markazi, OHSAS 18001:2007 standarti: 2014;
* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Davlat xizmati mukofoti:<ref>{{cite web|title=ASAN service awarded UN prize|url=http://www.azernews.az/nation/81907.html|website=AzerNews.az|date=12 May 2015}}</ref><ref>{{cite web|title="ASAN service" was awarded with the United Nations Prize|url=http://asan.gov.az/en/content/view/403/2645|website=asan.gov.az|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402170547/http://asan.gov.az/en/content/view/403/2645|archive-date=2017-04-02|url-status=dead}}</ref>. 2015;
* International Safety Award (2015):<ref>{{cite web|title="ASAN service" is a winner of international competition by the British Safety Council|url=http://asan.gov.az/en/content/view/403/2648|website=asan.gov.az|access-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330174700/http://asan.gov.az/en/content/view/403/2648|archive-date=2017-03-30|url-status=dead}}</ref>. 2015;
* „Davlat sayti“ nominatsiyasi boʻyicha NETTY-2018 Ozarbayjon milliy internet mukofoti: 2018;
== Galereya ==
<gallery>
File:ASAN Sumgayit.jpg|Sumgait ASAN xizmat markazi
File:ASAN1 Baki 1.JPG|Boku ASAN xizmat markazi №1
</gallery>
== Yana qarang ==
* [[ASAN Imza]]
* [[Ozarbayjonning viza siyosati|ASAN viza]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya|Ozarbayjon Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish komissiyasi]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya|Ozarbayjon Korrupsiyaga qarshi akademiyasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons category-inline}}
{{Tashqi_havolalar}}
{{DEFAULTSORT:ASAN xizmati}}
gte0j83bgpd01s8ib8s8tp9gpmnz0qj
5995985
5995984
2026-04-14T11:11:04Z
Panpanchik
72616
5995985
wikitext
text/x-wiki
{{Tashkilot bilgiqutisi
| logo = ASAN service center.jpg
| Tashkilotning to‘liq nomi = Azerbaijan Service and Assessment Network
| Qisqartmasi = ASAN
| Tashkil qilingan vaqti = 13-iyul 2012-yil<ref name="PF-2012-685">{{Cite web|url=http://e-qanun.az/print.php?internal=view&target=1&docid=23926&doctype=0|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130731074144/http://e-qanun.az/print.php?internal=view&target=1&docid=23926&doctype=0|title="Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması və dövlət orqanları tərəfindən vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 iyul 2012-ci il tarixli, 685 nömrəli Fərmanı|archivedate=July 31, 2013}}</ref>
| Joylashgan joyi = [[Baku]], [[Ganja|Ganja]], [[Sumgait]], [[Sabirabad|Sabirabad]], [[Barda|Barda]], [[Masalli]], [[Qabala]], [[Guba|Guba]], [[Mingachevir]], [[Imishli]], [[Shaki|Shaki]]
| Tashkilotning bugungi kundagi rahbari = Ulvi Mehdiyev
| nomi = ASAN xizmati <br><small>{{lang-az|ASAN xidmət}}</small>
| turi = davlat xizmatlari markazi
| sayt = {{URL|asan.gov.az/ asan.gov.az}}
| xaritada = Ozarbayjon
}}
'''ASAN xizmati''' ({{Lang-az|ASAN xidmət}}) — [[Ozarbayjon]] davlatining davlat xizmatlari agentligi. Agentlikning maqsadi zamonaviy texnologiyalar yordamida xizmatlarni fuqarolar uchun yanada qulay qilishdir<ref name=":0">[https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network „Azerbaijanʼs one-stop public service shop is driving up efficiency“] Retrieved January 11, 2017.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.e-qanun.az/framework/23926|title=685 - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması və dövlət orqanları tərəfindən vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında|website=www.e-qanun.az|access-date=2017-03-25}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zehra |first=Fatima Tuz |date=2024-11-27 |title=ASAN Service: Leading the Way in Governance Transformation - The Europe Today |url=https://theeuropetoday.com/2024/11/27/asan-service-leading-the-way-in-governance-transformation/ |access-date=2024-11-28 |language=en-US}}</ref>. „ASAN“ qisqartmasi inglizcha „Azerbaijan Service and Assessment Network“ („Ozarbayjon xizmati va baholash tarmogʻi“) soʻzlaridan olingan<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network|title=Azerbaijan's one-stop public service shop is driving up efficiency|last=Jafarov|first=Kamal|date=2013-07-31|work=The Guardian|access-date=2017-03-25|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>. Ozarbayjon tilida „asan“ soʻzi „oson“ degan maʼnoni bildiradi. Shunday qilib, nomi soʻzma-soʻz „oson xizmat“ degan maʼnoni anglatadi<ref>{{cite web|url=https://obastan.com/asan/1765/?l=az|language=az|access-date=2023-08-26|website=Obastan|title=Asan}}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat xizmatlari va ijtimoiy innovatsiyalar davlat agentligi tarkibidagi ASAN xizmati rahbari [[Ulvi Mehdiyev]] hisoblanadi<ref>{{Cite web|url=http://vxsida.gov.az/redirect/post/pid/552|title=Ülvi Ramiz oğlu Mehdiyev|website=vxsida.gov.az|access-date=2017-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217043547/http://www.vxsida.gov.az/redirect/post/pid/552|archive-date=2018-02-17|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Azerbaijan’s “ASAN Service” and UN sign contribution agreement |url=https://azertag.az/en/xeber/azerbaijans_asan_service_and_un_sign_contribution_agreement-3303520 |access-date=2024-11-28 |website=azertag.az |language=en}}</ref>.
== Statistikalar ==
Hozirga qadar 36 milliondan ortiq fuqaro murojaatlari qabul qilingan. Mobil ASAN xizmati 2013-yilda boshlangan va fuqarolar uchun universal imkoniyat yaratishga koʻmaklashadi. U ASAN xizmat markazlari mavjud boʻlmagan, olis va yetib borish qiyin hududlarda xizmat koʻrsatish uchun qatnov qiladigan avtobuslardan foydalanadi. agentlik, shuningdek, poytaxt Boku shahrida shahar ichidagi mobil xizmatlarni yoʻlga qoʻygan. Qoʻshimcha toʻlov evaziga fuqarolar xizmatlarni ish joyida, uyda yoki oʻzlari tanlagan boshqa manzilda amalga oshirishlari mumkin. Aholining qoniqish darajasi 100 foizga yaqin<ref name="centreforpublicimpact.org">{{cite web |title=Azerbaijani Service and Assessment Network (ASAN) - Centre for Public Impact |url=https://www.centreforpublicimpact.org/case-study/azerbaijani-service-and-assessment-network-asan/ |website=Centre for Public Impact}}</ref>.
[[File:Лянкяранский региональный центр Службы «ASAN» 16 января 2024 3.jpg|thumb|right|ASAN xizmati]]
[[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT)]]ning 2016-yilgi monitoring hisobotida Ozarbayjon „Azerbaijan Service and Assessment Network (ASAN) markazlarini rivojlantirgani, bu esa jamoatchilikka turli maʼmuriy xizmatlarni koʻrsatishda korrupsiyaga zamin yaratadigan shart-sharoitlarni bartaraf etishga hissa qoʻshgani“ uchun eʼtirof etilgan<ref>{{cite web|url=https://www.oecd.org/corruption/acn/Azerbaijan-Round-4-Monitoring-Report-ENG.pdf|accessdate=12 April 2017|title=Anti-Corruption Reforms in AZERBAIJAN}}</ref>. Yevropa tashqi aloqalar xizmati (EEAS) ning Ozarbayjon boʻyicha 2016-yilgi hisobotida ASAN xizmatlari korrupsiyani bartaraf etgani va davlat xizmatlarini koʻrsatishdagi byurokratiyani qisqartirgani uchun eʼtirof etilgan<ref>{{cite web|url=https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/eu_business_climate_survey_azerbaijan_2016_final_5.pdf|accessdate=12 April 2017|title=EU Business Climate Survey Azerbaijan 2016}}</ref>.
[[File:Лянкяранский региональный центр Службы «ASAN» 16 января 2024 4.jpg|thumb|right|ASAN xizmati]]
== Mukofotlar ==
* „Davlat va fuqarolar oʻrtasidagi munosabatlarga qoʻshgan hissasi va samarali xizmat koʻrsatish modeli uchun“ „Muvaffaqiyat 2013“ nominatsiyasi gʻolibi: 2013;
* ISO 9001:2008 xalqaro boshqaruv standartlari sertifikati: 2014;
* Sabirobod „ASAN xizmati“ markazi, OHSAS 18001:2007 standarti: 2014;
* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Davlat xizmati mukofoti:<ref>{{cite web|title=ASAN service awarded UN prize|url=http://www.azernews.az/nation/81907.html|website=AzerNews.az|date=12 May 2015}}</ref><ref>{{cite web|title="ASAN service" was awarded with the United Nations Prize|url=http://asan.gov.az/en/content/view/403/2645|website=asan.gov.az|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402170547/http://asan.gov.az/en/content/view/403/2645|archive-date=2017-04-02|url-status=dead}}</ref>. 2015;
* International Safety Award (2015):<ref>{{cite web|title="ASAN service" is a winner of international competition by the British Safety Council|url=http://asan.gov.az/en/content/view/403/2648|website=asan.gov.az|access-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330174700/http://asan.gov.az/en/content/view/403/2648|archive-date=2017-03-30|url-status=dead}}</ref>. 2015;
* „Davlat sayti“ nominatsiyasi boʻyicha NETTY-2018 Ozarbayjon milliy internet mukofoti: 2018;
== Galereya ==
<gallery>
File:ASAN Sumgayit.jpg|Sumgait ASAN xizmat markazi
File:ASAN1 Baki 1.JPG|Boku ASAN xizmat markazi №1
</gallery>
== Yana qarang ==
* [[ASAN Imza]]
* [[Ozarbayjonning viza siyosati|ASAN viza]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya|Ozarbayjon Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish komissiyasi]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya|Ozarbayjon Korrupsiyaga qarshi akademiyasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons category-inline}}
{{Tashqi_havolalar}}
{{DEFAULTSORT:ASAN xizmati}}
mcga63i709ymvzdh9gpcmut1nuhv11j
5995986
5995985
2026-04-14T11:11:18Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Ozarbayjondagi davlat tashkilotlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995986
wikitext
text/x-wiki
{{Tashkilot bilgiqutisi
| logo = ASAN service center.jpg
| Tashkilotning to‘liq nomi = Azerbaijan Service and Assessment Network
| Qisqartmasi = ASAN
| Tashkil qilingan vaqti = 13-iyul 2012-yil<ref name="PF-2012-685">{{Cite web|url=http://e-qanun.az/print.php?internal=view&target=1&docid=23926&doctype=0|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130731074144/http://e-qanun.az/print.php?internal=view&target=1&docid=23926&doctype=0|title="Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması və dövlət orqanları tərəfindən vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 iyul 2012-ci il tarixli, 685 nömrəli Fərmanı|archivedate=July 31, 2013}}</ref>
| Joylashgan joyi = [[Baku]], [[Ganja|Ganja]], [[Sumgait]], [[Sabirabad|Sabirabad]], [[Barda|Barda]], [[Masalli]], [[Qabala]], [[Guba|Guba]], [[Mingachevir]], [[Imishli]], [[Shaki|Shaki]]
| Tashkilotning bugungi kundagi rahbari = Ulvi Mehdiyev
| nomi = ASAN xizmati <br><small>{{lang-az|ASAN xidmət}}</small>
| turi = davlat xizmatlari markazi
| sayt = {{URL|asan.gov.az/ asan.gov.az}}
| xaritada = Ozarbayjon
}}
'''ASAN xizmati''' ({{Lang-az|ASAN xidmət}}) — [[Ozarbayjon]] davlatining davlat xizmatlari agentligi. Agentlikning maqsadi zamonaviy texnologiyalar yordamida xizmatlarni fuqarolar uchun yanada qulay qilishdir<ref name=":0">[https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network „Azerbaijanʼs one-stop public service shop is driving up efficiency“] Retrieved January 11, 2017.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.e-qanun.az/framework/23926|title=685 - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması və dövlət orqanları tərəfindən vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında|website=www.e-qanun.az|access-date=2017-03-25}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zehra |first=Fatima Tuz |date=2024-11-27 |title=ASAN Service: Leading the Way in Governance Transformation - The Europe Today |url=https://theeuropetoday.com/2024/11/27/asan-service-leading-the-way-in-governance-transformation/ |access-date=2024-11-28 |language=en-US}}</ref>. „ASAN“ qisqartmasi inglizcha „Azerbaijan Service and Assessment Network“ („Ozarbayjon xizmati va baholash tarmogʻi“) soʻzlaridan olingan<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network|title=Azerbaijan's one-stop public service shop is driving up efficiency|last=Jafarov|first=Kamal|date=2013-07-31|work=The Guardian|access-date=2017-03-25|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>. Ozarbayjon tilida „asan“ soʻzi „oson“ degan maʼnoni bildiradi. Shunday qilib, nomi soʻzma-soʻz „oson xizmat“ degan maʼnoni anglatadi<ref>{{cite web|url=https://obastan.com/asan/1765/?l=az|language=az|access-date=2023-08-26|website=Obastan|title=Asan}}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat xizmatlari va ijtimoiy innovatsiyalar davlat agentligi tarkibidagi ASAN xizmati rahbari [[Ulvi Mehdiyev]] hisoblanadi<ref>{{Cite web|url=http://vxsida.gov.az/redirect/post/pid/552|title=Ülvi Ramiz oğlu Mehdiyev|website=vxsida.gov.az|access-date=2017-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217043547/http://www.vxsida.gov.az/redirect/post/pid/552|archive-date=2018-02-17|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Azerbaijan’s “ASAN Service” and UN sign contribution agreement |url=https://azertag.az/en/xeber/azerbaijans_asan_service_and_un_sign_contribution_agreement-3303520 |access-date=2024-11-28 |website=azertag.az |language=en}}</ref>.
== Statistikalar ==
Hozirga qadar 36 milliondan ortiq fuqaro murojaatlari qabul qilingan. Mobil ASAN xizmati 2013-yilda boshlangan va fuqarolar uchun universal imkoniyat yaratishga koʻmaklashadi. U ASAN xizmat markazlari mavjud boʻlmagan, olis va yetib borish qiyin hududlarda xizmat koʻrsatish uchun qatnov qiladigan avtobuslardan foydalanadi. agentlik, shuningdek, poytaxt Boku shahrida shahar ichidagi mobil xizmatlarni yoʻlga qoʻygan. Qoʻshimcha toʻlov evaziga fuqarolar xizmatlarni ish joyida, uyda yoki oʻzlari tanlagan boshqa manzilda amalga oshirishlari mumkin. Aholining qoniqish darajasi 100 foizga yaqin<ref name="centreforpublicimpact.org">{{cite web |title=Azerbaijani Service and Assessment Network (ASAN) - Centre for Public Impact |url=https://www.centreforpublicimpact.org/case-study/azerbaijani-service-and-assessment-network-asan/ |website=Centre for Public Impact}}</ref>.
[[File:Лянкяранский региональный центр Службы «ASAN» 16 января 2024 3.jpg|thumb|right|ASAN xizmati]]
[[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT)]]ning 2016-yilgi monitoring hisobotida Ozarbayjon „Azerbaijan Service and Assessment Network (ASAN) markazlarini rivojlantirgani, bu esa jamoatchilikka turli maʼmuriy xizmatlarni koʻrsatishda korrupsiyaga zamin yaratadigan shart-sharoitlarni bartaraf etishga hissa qoʻshgani“ uchun eʼtirof etilgan<ref>{{cite web|url=https://www.oecd.org/corruption/acn/Azerbaijan-Round-4-Monitoring-Report-ENG.pdf|accessdate=12 April 2017|title=Anti-Corruption Reforms in AZERBAIJAN}}</ref>. Yevropa tashqi aloqalar xizmati (EEAS) ning Ozarbayjon boʻyicha 2016-yilgi hisobotida ASAN xizmatlari korrupsiyani bartaraf etgani va davlat xizmatlarini koʻrsatishdagi byurokratiyani qisqartirgani uchun eʼtirof etilgan<ref>{{cite web|url=https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/eu_business_climate_survey_azerbaijan_2016_final_5.pdf|accessdate=12 April 2017|title=EU Business Climate Survey Azerbaijan 2016}}</ref>.
[[File:Лянкяранский региональный центр Службы «ASAN» 16 января 2024 4.jpg|thumb|right|ASAN xizmati]]
== Mukofotlar ==
* „Davlat va fuqarolar oʻrtasidagi munosabatlarga qoʻshgan hissasi va samarali xizmat koʻrsatish modeli uchun“ „Muvaffaqiyat 2013“ nominatsiyasi gʻolibi: 2013;
* ISO 9001:2008 xalqaro boshqaruv standartlari sertifikati: 2014;
* Sabirobod „ASAN xizmati“ markazi, OHSAS 18001:2007 standarti: 2014;
* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Davlat xizmati mukofoti:<ref>{{cite web|title=ASAN service awarded UN prize|url=http://www.azernews.az/nation/81907.html|website=AzerNews.az|date=12 May 2015}}</ref><ref>{{cite web|title="ASAN service" was awarded with the United Nations Prize|url=http://asan.gov.az/en/content/view/403/2645|website=asan.gov.az|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402170547/http://asan.gov.az/en/content/view/403/2645|archive-date=2017-04-02|url-status=dead}}</ref>. 2015;
* International Safety Award (2015):<ref>{{cite web|title="ASAN service" is a winner of international competition by the British Safety Council|url=http://asan.gov.az/en/content/view/403/2648|website=asan.gov.az|access-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330174700/http://asan.gov.az/en/content/view/403/2648|archive-date=2017-03-30|url-status=dead}}</ref>. 2015;
* „Davlat sayti“ nominatsiyasi boʻyicha NETTY-2018 Ozarbayjon milliy internet mukofoti: 2018;
== Galereya ==
<gallery>
File:ASAN Sumgayit.jpg|Sumgait ASAN xizmat markazi
File:ASAN1 Baki 1.JPG|Boku ASAN xizmat markazi №1
</gallery>
== Yana qarang ==
* [[ASAN Imza]]
* [[Ozarbayjonning viza siyosati|ASAN viza]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya|Ozarbayjon Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish komissiyasi]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya|Ozarbayjon Korrupsiyaga qarshi akademiyasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons category-inline}}
{{Tashqi_havolalar}}
{{DEFAULTSORT:ASAN xizmati}}
[[Turkum:Ozarbayjondagi davlat tashkilotlari]]
bubguj4l8w76lxekhvlf8zxz1s2rt80
5995987
5995986
2026-04-14T11:11:39Z
Panpanchik
72616
[[Turkum:Ozarbayjondagi tashkilotlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])
5995987
wikitext
text/x-wiki
{{Tashkilot bilgiqutisi
| logo = ASAN service center.jpg
| Tashkilotning to‘liq nomi = Azerbaijan Service and Assessment Network
| Qisqartmasi = ASAN
| Tashkil qilingan vaqti = 13-iyul 2012-yil<ref name="PF-2012-685">{{Cite web|url=http://e-qanun.az/print.php?internal=view&target=1&docid=23926&doctype=0|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130731074144/http://e-qanun.az/print.php?internal=view&target=1&docid=23926&doctype=0|title="Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması və dövlət orqanları tərəfindən vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 iyul 2012-ci il tarixli, 685 nömrəli Fərmanı|archivedate=July 31, 2013}}</ref>
| Joylashgan joyi = [[Baku]], [[Ganja|Ganja]], [[Sumgait]], [[Sabirabad|Sabirabad]], [[Barda|Barda]], [[Masalli]], [[Qabala]], [[Guba|Guba]], [[Mingachevir]], [[Imishli]], [[Shaki|Shaki]]
| Tashkilotning bugungi kundagi rahbari = Ulvi Mehdiyev
| nomi = ASAN xizmati <br><small>{{lang-az|ASAN xidmət}}</small>
| turi = davlat xizmatlari markazi
| sayt = {{URL|asan.gov.az/ asan.gov.az}}
| xaritada = Ozarbayjon
}}
'''ASAN xizmati''' ({{Lang-az|ASAN xidmət}}) — [[Ozarbayjon]] davlatining davlat xizmatlari agentligi. Agentlikning maqsadi zamonaviy texnologiyalar yordamida xizmatlarni fuqarolar uchun yanada qulay qilishdir<ref name=":0">[https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network „Azerbaijanʼs one-stop public service shop is driving up efficiency“] Retrieved January 11, 2017.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.e-qanun.az/framework/23926|title=685 - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin yaradılması və dövlət orqanları tərəfindən vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında|website=www.e-qanun.az|access-date=2017-03-25}}</ref><ref>{{Cite web |last=Zehra |first=Fatima Tuz |date=2024-11-27 |title=ASAN Service: Leading the Way in Governance Transformation - The Europe Today |url=https://theeuropetoday.com/2024/11/27/asan-service-leading-the-way-in-governance-transformation/ |access-date=2024-11-28 |language=en-US}}</ref>. „ASAN“ qisqartmasi inglizcha „Azerbaijan Service and Assessment Network“ („Ozarbayjon xizmati va baholash tarmogʻi“) soʻzlaridan olingan<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2013/jul/31/azerbaijan-public-service-assessment-network|title=Azerbaijan's one-stop public service shop is driving up efficiency|last=Jafarov|first=Kamal|date=2013-07-31|work=The Guardian|access-date=2017-03-25|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref>. Ozarbayjon tilida „asan“ soʻzi „oson“ degan maʼnoni bildiradi. Shunday qilib, nomi soʻzma-soʻz „oson xizmat“ degan maʼnoni anglatadi<ref>{{cite web|url=https://obastan.com/asan/1765/?l=az|language=az|access-date=2023-08-26|website=Obastan|title=Asan}}</ref>.
Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat xizmatlari va ijtimoiy innovatsiyalar davlat agentligi tarkibidagi ASAN xizmati rahbari [[Ulvi Mehdiyev]] hisoblanadi<ref>{{Cite web|url=http://vxsida.gov.az/redirect/post/pid/552|title=Ülvi Ramiz oğlu Mehdiyev|website=vxsida.gov.az|access-date=2017-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217043547/http://www.vxsida.gov.az/redirect/post/pid/552|archive-date=2018-02-17|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Azerbaijan’s “ASAN Service” and UN sign contribution agreement |url=https://azertag.az/en/xeber/azerbaijans_asan_service_and_un_sign_contribution_agreement-3303520 |access-date=2024-11-28 |website=azertag.az |language=en}}</ref>.
== Statistikalar ==
Hozirga qadar 36 milliondan ortiq fuqaro murojaatlari qabul qilingan. Mobil ASAN xizmati 2013-yilda boshlangan va fuqarolar uchun universal imkoniyat yaratishga koʻmaklashadi. U ASAN xizmat markazlari mavjud boʻlmagan, olis va yetib borish qiyin hududlarda xizmat koʻrsatish uchun qatnov qiladigan avtobuslardan foydalanadi. agentlik, shuningdek, poytaxt Boku shahrida shahar ichidagi mobil xizmatlarni yoʻlga qoʻygan. Qoʻshimcha toʻlov evaziga fuqarolar xizmatlarni ish joyida, uyda yoki oʻzlari tanlagan boshqa manzilda amalga oshirishlari mumkin. Aholining qoniqish darajasi 100 foizga yaqin<ref name="centreforpublicimpact.org">{{cite web |title=Azerbaijani Service and Assessment Network (ASAN) - Centre for Public Impact |url=https://www.centreforpublicimpact.org/case-study/azerbaijani-service-and-assessment-network-asan/ |website=Centre for Public Impact}}</ref>.
[[File:Лянкяранский региональный центр Службы «ASAN» 16 января 2024 3.jpg|thumb|right|ASAN xizmati]]
[[Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti|Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (IHTT)]]ning 2016-yilgi monitoring hisobotida Ozarbayjon „Azerbaijan Service and Assessment Network (ASAN) markazlarini rivojlantirgani, bu esa jamoatchilikka turli maʼmuriy xizmatlarni koʻrsatishda korrupsiyaga zamin yaratadigan shart-sharoitlarni bartaraf etishga hissa qoʻshgani“ uchun eʼtirof etilgan<ref>{{cite web|url=https://www.oecd.org/corruption/acn/Azerbaijan-Round-4-Monitoring-Report-ENG.pdf|accessdate=12 April 2017|title=Anti-Corruption Reforms in AZERBAIJAN}}</ref>. Yevropa tashqi aloqalar xizmati (EEAS) ning Ozarbayjon boʻyicha 2016-yilgi hisobotida ASAN xizmatlari korrupsiyani bartaraf etgani va davlat xizmatlarini koʻrsatishdagi byurokratiyani qisqartirgani uchun eʼtirof etilgan<ref>{{cite web|url=https://eeas.europa.eu/sites/eeas/files/eu_business_climate_survey_azerbaijan_2016_final_5.pdf|accessdate=12 April 2017|title=EU Business Climate Survey Azerbaijan 2016}}</ref>.
[[File:Лянкяранский региональный центр Службы «ASAN» 16 января 2024 4.jpg|thumb|right|ASAN xizmati]]
== Mukofotlar ==
* „Davlat va fuqarolar oʻrtasidagi munosabatlarga qoʻshgan hissasi va samarali xizmat koʻrsatish modeli uchun“ „Muvaffaqiyat 2013“ nominatsiyasi gʻolibi: 2013;
* ISO 9001:2008 xalqaro boshqaruv standartlari sertifikati: 2014;
* Sabirobod „ASAN xizmati“ markazi, OHSAS 18001:2007 standarti: 2014;
* Birlashgan Millatlar Tashkilotining Davlat xizmati mukofoti:<ref>{{cite web|title=ASAN service awarded UN prize|url=http://www.azernews.az/nation/81907.html|website=AzerNews.az|date=12 May 2015}}</ref><ref>{{cite web|title="ASAN service" was awarded with the United Nations Prize|url=http://asan.gov.az/en/content/view/403/2645|website=asan.gov.az|access-date=2017-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402170547/http://asan.gov.az/en/content/view/403/2645|archive-date=2017-04-02|url-status=dead}}</ref>. 2015;
* International Safety Award (2015):<ref>{{cite web|title="ASAN service" is a winner of international competition by the British Safety Council|url=http://asan.gov.az/en/content/view/403/2648|website=asan.gov.az|access-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330174700/http://asan.gov.az/en/content/view/403/2648|archive-date=2017-03-30|url-status=dead}}</ref>. 2015;
* „Davlat sayti“ nominatsiyasi boʻyicha NETTY-2018 Ozarbayjon milliy internet mukofoti: 2018;
== Galereya ==
<gallery>
File:ASAN Sumgayit.jpg|Sumgait ASAN xizmat markazi
File:ASAN1 Baki 1.JPG|Boku ASAN xizmat markazi №1
</gallery>
== Yana qarang ==
* [[ASAN Imza]]
* [[Ozarbayjonning viza siyosati|ASAN viza]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya|Ozarbayjon Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish komissiyasi]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya]]
* [[Ozarbayjonda korrupsiya|Ozarbayjon Korrupsiyaga qarshi akademiyasi]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons category-inline}}
{{Tashqi_havolalar}}
{{DEFAULTSORT:ASAN xizmati}}
[[Turkum:Ozarbayjondagi davlat tashkilotlari]]
[[Turkum:Ozarbayjondagi tashkilotlar]]
kr3c1rvehu3gcxnicxm5stuhsqtxuem
Chokai toʻgʻoni
0
1365446
5995989
2026-04-14T11:17:22Z
Ahror Akramovich
75193
yangi
5995989
wikitext
text/x-wiki
{{Toʻgʻon
| location = [[Akita prefekturasi]], Yaponiya
| location_map = Yaponiya
| location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi
|dam_length = 365m
|dam_height = 81m
|dam_width_base =
|construction_began = 1993
|opening =
|cost =
|res_catchment = 83.9 sq. km
|res_surface = 310 gektar
| coordinates = {{coord|39|7|30|N|140|9|20|E|type:landmark_region:JP|display=inline,title}}
}}
'''Chokai toʻgʻoni''' — [[Yaponiya]]ning [[Akita prefekturasi]]da joylashgan toʻgʻon. Suv toshqinlarini nazorat qilish, suv taʼminoti va elektr energiyasi ishlab chiqarish maqsadida foydalaniladi. Uning suv yigʻilish havzasi maydoni 83,9 km² ni tashkil etadi<ref>{{Cite web| title = Chokai Dam - Dams in Japan| accessdate = 2022-02-22| url = http://damnet.or.jp/cgi-bin/binranA/enAll.cgi?db4=3190}}</ref>.
== Yana qarang ==
* [[Akita prefekturasi toʻgʻonlari ro‘yxati]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqola}}
[[Turkum:Yaponiyadagi to‘g‘onlar]]
[[Turkum:Yaponiya to‘g‘onlariga oid chala maqolalar]]
sz5ibicp8zdfjh74fr9nsfjb5l4e37b
Yoʻloʻtan tumani
0
1365447
5995994
2026-04-14T11:33:56Z
Panpanchik
72616
„{{Infobox settlement |name = Yoʻloʻtan tumani |settlement_type =[[Turkmaniston tumanlari|Tuman]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |native_name = Ýolöten etrabi |subdivision_type = [[Davlatlar roʻyxati|Mamlakat]] |subdivision_name = {{flag|Turkmaniston}} |subdivision_type1 = [[Turkmaniston viloyatlari|Viloyat]] |subdivision_name1 = [[Mari viloyati]] |subdivisi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
5995994
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = Yoʻloʻtan tumani
|settlement_type =[[Turkmaniston tumanlari|Tuman]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|native_name = Ýolöten etrabi
|subdivision_type = [[Davlatlar roʻyxati|Mamlakat]]
|subdivision_name = {{flag|Turkmaniston}}
|subdivision_type1 = [[Turkmaniston viloyatlari|Viloyat]]
|subdivision_name1 = [[Mari viloyati]]
|subdivision_type2 = Markazi
|subdivision_name2 = [[Yoʻloʻtan]]
|unit_pref =Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 8,677
|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|population_as_of = 2022-yilgi aholini roʻyxatga olish
|population_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Turkmenistan: Administrative Division - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/admin/|access-date=2025-02-26|website=www.citypopulation.de}}</ref>
|population_note =
|population_total = 155,616
|population_density_km2 = auto
|population_density_sq_mi =
|coordinates ={{coord|37.2954|62.3625|type:landmark_globe:earth_region:TM|display=title, inline}}
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_mi2 =
| timezone = +5
| utc_offset = +5
}}
'''Yoʻloʻtan tumani''' — [[Turkmaniston]]dagi [[Mari viloyati]] tarkibidagi maʼmuriy birlik<ref>{{Cite web |url=https://bibliotekanauki.pl/articles/2073750 |access-date=2025-01-29 |website=bibliotekanauki.pl |title=Application of drip irrigation for cotton farming in Central Asia: The case of Turkmenistan}}</ref>. Tumanning maʼmuriy markazi [[Yoʻloʻtan]] shahri hisoblanadi.
== Tarixi ==
1926-yil yanvar oyida Iolotan rayoni sifatida tashkil etilgan boʻlib, uning joylashuvi [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkman Sovet Sotsialistik Respublikasi]]ning Merv okrugi hududiga toʻgʻri kelgan. Oʻsha yilning iyul oyida Merv okrugi tugatildi va natijada Iolotan bevosita Turkman SSRga boʻysunuvchi maʼmuriy birlikka aylandi.
1939-yil noyabr oyida Iolotan [[Mari viloyati]] (oblast) tarkibiga kiritildi. Biroq 1963-yilda Mari viloyati ham tugatildi va Iolotan yana bevosita Turkman SSRga boʻysundirildi.
1970-yil dekabr oyida Iolotan 1963-yilda tugatilgan Mari viloyati qayta tiklangach, uning tarkibiga qayta kiritildi. 1992-yilda Iolotan tumani hozirgi nomi Yoʻloʻtan deb qayta nomlandi va [[Mari viloyati]] tarkibiga kirdi.
== Etimologiyasi ==
Ataniyazov tumanning nomini qadimiy [[Marv|Marv]] va [[Hirot]] oʻrtasidagi [[Buyuk Ipak yoʻli|Ipak yoʻli]] boʻylab joylashgan ushbu [[Yoʻloʻtan|aholi punkti]] joylashuvi bilan bogʻlaydi. Turkman tilidagi ''ýoʻl'' va ''oʻten'' soʻzlari mos ravishda „yoʻl“ va „oʻtgan“ degan maʼnoni anglatib, „kesib oʻtish joyi“ maʼnosini beradi<ref name=dict>{{cite book
|title=Turkmen-English Dictionary
|first1=Allen J.|last1= Frank|first2=Jeren|last2=Touch-Werner
|publisher= Dunwoody Press
|place = Kensington, Maryland
|date=October 20, 1999
|language= English, Turkmen
|isbn=978-1881265290}}</ref><ref name=atanyyazov>{{cite book|title= Түркменистаның Географик Атларының Дүшүндиришли Сөзлүги|trans-title= Explanatory Dictionary of Geographic Names in Turkmenistan |pages=159–160 |publisher=Ылым |date=1980 |place=Ashgabat |first=Soltanşa |last=Atanyýazow|url=https://www.twirpx.com/file/2683178/ }}</ref>.
== Maʼmuriy boʻlinishi ==
* Shaharlar (şäherler)
** [[Yoʻloʻtan]]
* Shaharchalar (şäherçeler)
** Yoʻq
* Qishloq kengashlari (geňeşlikler)
** Agzibirlik (Söýünalybedeň, agzibirlik, Täzeýap)
** Ahunbaba (Zindigani, Alamdepe, Bagtiýarlik, Tokaýçy)
** Akgüzer (Akgüzer, Bozýatan, Lälezar)
** Arkadag (Azatlik)
** Baýraç (Janibek, Ýerki, Galkiniş)
** Dövletli (Dövletli)
** Gammarbaba (Ýeňiş, Gammarbaba, Gammarýap)
** Goýunji (Goýunji, Gadir)
** Garaköl (Garaköl, Gaziklibent)
** Hakikat (Hakikat)
** Hüjüm (Hüjüm, Bereket)
** Momataý (Momataý, Talhatanbaba, Üçköpri)
** Rahat (Avçi, Alniş, Gulanli, Rahatýap)
** Soltanbent (Dostluk, Daýhanbent, Hojaköv, Soltanbent, Şark, Täzeýer)
** Şöhrat (Şöhrat)
** Ymambaba (Ymambaba, Niýazov adindaki)
** Ýokari Suhti (Ýokari Suhti, Altin toprak, Atçapar, Gojali, Taňrigazan)
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{DEFAULTSORT:Yoʻloʻtan tumani}}
{{Tashqi_havolalar}}
ltdbdpnjsngi1fc7us1v4j3s3nhf8uk
5995995
5995994
2026-04-14T11:34:08Z
Panpanchik
72616
Panpanchik [[Yoloten tumani]] sahifasini [[Yoʻloʻtan tumani]]ga koʻchirdi
5995994
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = Yoʻloʻtan tumani
|settlement_type =[[Turkmaniston tumanlari|Tuman]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)-->
|native_name = Ýolöten etrabi
|subdivision_type = [[Davlatlar roʻyxati|Mamlakat]]
|subdivision_name = {{flag|Turkmaniston}}
|subdivision_type1 = [[Turkmaniston viloyatlari|Viloyat]]
|subdivision_name1 = [[Mari viloyati]]
|subdivision_type2 = Markazi
|subdivision_name2 = [[Yoʻloʻtan]]
|unit_pref =Imperial<!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired-->
|area_footnotes =
|area_total_km2 = 8,677
|area_land_km2 =
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_mi =
|area_metro_km2 =
|area_metro_sq_mi =
|population_as_of = 2022-yilgi aholini roʻyxatga olish
|population_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Turkmenistan: Administrative Division - Population Statistics, Charts and Map |url=https://www.citypopulation.de/en/turkmenistan/admin/|access-date=2025-02-26|website=www.citypopulation.de}}</ref>
|population_note =
|population_total = 155,616
|population_density_km2 = auto
|population_density_sq_mi =
|coordinates ={{coord|37.2954|62.3625|type:landmark_globe:earth_region:TM|display=title, inline}}
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_mi2 =
| timezone = +5
| utc_offset = +5
}}
'''Yoʻloʻtan tumani''' — [[Turkmaniston]]dagi [[Mari viloyati]] tarkibidagi maʼmuriy birlik<ref>{{Cite web |url=https://bibliotekanauki.pl/articles/2073750 |access-date=2025-01-29 |website=bibliotekanauki.pl |title=Application of drip irrigation for cotton farming in Central Asia: The case of Turkmenistan}}</ref>. Tumanning maʼmuriy markazi [[Yoʻloʻtan]] shahri hisoblanadi.
== Tarixi ==
1926-yil yanvar oyida Iolotan rayoni sifatida tashkil etilgan boʻlib, uning joylashuvi [[Turkmaniston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Turkman Sovet Sotsialistik Respublikasi]]ning Merv okrugi hududiga toʻgʻri kelgan. Oʻsha yilning iyul oyida Merv okrugi tugatildi va natijada Iolotan bevosita Turkman SSRga boʻysunuvchi maʼmuriy birlikka aylandi.
1939-yil noyabr oyida Iolotan [[Mari viloyati]] (oblast) tarkibiga kiritildi. Biroq 1963-yilda Mari viloyati ham tugatildi va Iolotan yana bevosita Turkman SSRga boʻysundirildi.
1970-yil dekabr oyida Iolotan 1963-yilda tugatilgan Mari viloyati qayta tiklangach, uning tarkibiga qayta kiritildi. 1992-yilda Iolotan tumani hozirgi nomi Yoʻloʻtan deb qayta nomlandi va [[Mari viloyati]] tarkibiga kirdi.
== Etimologiyasi ==
Ataniyazov tumanning nomini qadimiy [[Marv|Marv]] va [[Hirot]] oʻrtasidagi [[Buyuk Ipak yoʻli|Ipak yoʻli]] boʻylab joylashgan ushbu [[Yoʻloʻtan|aholi punkti]] joylashuvi bilan bogʻlaydi. Turkman tilidagi ''ýoʻl'' va ''oʻten'' soʻzlari mos ravishda „yoʻl“ va „oʻtgan“ degan maʼnoni anglatib, „kesib oʻtish joyi“ maʼnosini beradi<ref name=dict>{{cite book
|title=Turkmen-English Dictionary
|first1=Allen J.|last1= Frank|first2=Jeren|last2=Touch-Werner
|publisher= Dunwoody Press
|place = Kensington, Maryland
|date=October 20, 1999
|language= English, Turkmen
|isbn=978-1881265290}}</ref><ref name=atanyyazov>{{cite book|title= Түркменистаның Географик Атларының Дүшүндиришли Сөзлүги|trans-title= Explanatory Dictionary of Geographic Names in Turkmenistan |pages=159–160 |publisher=Ылым |date=1980 |place=Ashgabat |first=Soltanşa |last=Atanyýazow|url=https://www.twirpx.com/file/2683178/ }}</ref>.
== Maʼmuriy boʻlinishi ==
* Shaharlar (şäherler)
** [[Yoʻloʻtan]]
* Shaharchalar (şäherçeler)
** Yoʻq
* Qishloq kengashlari (geňeşlikler)
** Agzibirlik (Söýünalybedeň, agzibirlik, Täzeýap)
** Ahunbaba (Zindigani, Alamdepe, Bagtiýarlik, Tokaýçy)
** Akgüzer (Akgüzer, Bozýatan, Lälezar)
** Arkadag (Azatlik)
** Baýraç (Janibek, Ýerki, Galkiniş)
** Dövletli (Dövletli)
** Gammarbaba (Ýeňiş, Gammarbaba, Gammarýap)
** Goýunji (Goýunji, Gadir)
** Garaköl (Garaköl, Gaziklibent)
** Hakikat (Hakikat)
** Hüjüm (Hüjüm, Bereket)
** Momataý (Momataý, Talhatanbaba, Üçköpri)
** Rahat (Avçi, Alniş, Gulanli, Rahatýap)
** Soltanbent (Dostluk, Daýhanbent, Hojaköv, Soltanbent, Şark, Täzeýer)
** Şöhrat (Şöhrat)
** Ymambaba (Ymambaba, Niýazov adindaki)
** Ýokari Suhti (Ýokari Suhti, Altin toprak, Atçapar, Gojali, Taňrigazan)
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{DEFAULTSORT:Yoʻloʻtan tumani}}
{{Tashqi_havolalar}}
ltdbdpnjsngi1fc7us1v4j3s3nhf8uk
Yoloten tumani
0
1365448
5995996
2026-04-14T11:34:08Z
Panpanchik
72616
Panpanchik [[Yoloten tumani]] sahifasini [[Yoʻloʻtan tumani]]ga koʻchirdi
5995996
wikitext
text/x-wiki
#YOʻNALTIRISH [[Yoʻloʻtan tumani]]
kv5s3ebpc1v68l3f60dzr31da4v8vlu
Mehmet Şimşek
0
1365449
5996002
2026-04-14T11:49:26Z
Humoyun Qodirov
72834
Boʻsh sahifa yaratildi
5996002
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1